text:
201Davhida a tsutsuma a suka eNayoto le Rhama, a ya eka Yonatani, a fika a n'wi vutisa a ku: “Ndzi onhile yini xana? Nandzu wa mina hi wihi ke? Xana tata wa wena ndzi n'wi dyohele yini, leswi a lavaka ku ndzi dlaya xana?” 2Yonatani a n'wi khongotela a ku: “Sweswo swi nga ka swi nga endleki! U nga ka u nga dlawi. Tiva leswaku tatana a nga ka a nga endli nchumu, hambi lexikulu kumbe lexitsongo, a nga ndzi tivisanga. Xana tatana a nga ndzi fihlela mhaka yo fana ni leyi xana? E-e, swi nge humeleli!” 3Kambe Davhida a tiyisa hi ku hlambanya,Van'wana va ri: Davhida a hlamula a nga kanakani a ku: “Tata wa wena wa swi tiva swinene leswaku u ndzi kombile tintswalo letikulu; kutani ú ri: ‘Yonatani a nga tshuki a twa mhaka leyi, hikuva yi nga n'wi vavisa mbilu.’ Kambe mina ndzi tiyisa hi ku hlambanya emahlweni ka HOSI Xikwembu lexi hanyaka ni le mahlweni ka wena, ndzi ri: Sirha ri ndzi ahlamele!”
4Kutani Yonatani a ku ka Davhida: “Vula xin'wana ni xin'wana lexi u lavaka leswaku ndzi ku endlela xona, ndzi ta xi endla.” 5
Kwalaho Davhida a hlamula a ku: “Vona, mundzuku i siku ra ku tshama ka n'weti, hikokwalaho ndzi ta boheka ku ya dya na hosi. Ndzi tshike ndzi famba, ndzi ya tumbela emasin'wini ku fikela [mundlwana]Van'wana a va tsalanga rito leri, va ri: ku fikela nimadyambu nimadyambu. 6Kutaku loko tata wa wena a ndzi lava, n'wi byele leswaku ndzi komberile mpfumelelo eka wena wa ku tsutsumela ekaya eBetlehema, hikuva ku ni nkhuvo wa magandzelo ya lembe, ya ndyangu hinkwawo wa ka hina. 7Loko a hlamula a ku: ‘Hiswona, swi lulamile!’ ndzi ta va ndzi hlayisekile mina nandza wa wena. Kambe loko a kariha ngopfu, tiva leswaku leswo biha leswi a swi anakanyaka, swi tiyile. 8Hikokwalaho, tikombe u ri la tshembekaka eka mina nandza wa wena; xinakulobye lexi u nga xi endla na mina nandza wa wena, u xi endlile emahlweni ka HOSI Xikwembu. Kambe loko ndzi ri ni nandzu, u nga kali u ndzi yisa eka tata wa wena, ndzi dlaye hi wexe!” 9Yonatani a hlamula a ku: “Sweswo swi nga ka swi nga endleki! Xana loko ndzi tiva leswaku tatana ú tiyimisele ku ku endla swo biha, ndzi nga tsandzeka ha yini ku ku byela ke?” 10Kutani Davhida a vutisa Yonatani a ku: “Xana ndzi ta tivisiwa hi mani, loko tata wa wena a ku hlamula hi marito yo tika xana?” 11Hiloko Yonatani a ku ka Davhida: “Tana, hi huma hi ya emasin'wini.” Ha vumbirhi bya vona, va huma va ya kona.
12Kutani Yonatani a byela Davhida a ku: “HOSI Xikwembu xa Israele xi kona! Ndza tiyisa leswaku mundlwana ri nga siku leri tlhandlamaka ra nkhuvo, hi nkarhi wolowu, ndzi ta kambisisa xiyimo xa timhaka eka tatana, kutani loko ti ta va ti ku fambela kahle wena Davhida, ndzi nge tsandzeki ku ku rhumela rito. 13Ndza tiyisa hi ku hlambanya emahlweni ka HOSI Xikwembu ndzi ri: Loko tatana a tiyimisele ku ku endla swo biha, ndzi ta ku tivisa hakunene, ndzi ku rhumela ekule, u famba u hlayisekile. HOSI Xikwembu a xi ve na wena tani hilaha xi veke na tata wa mina hakona. 14Loko ndza ha hanya, mawaku loko u nga tikomba eka mina u ri la tshembekaka kukota HOSI Xikwembu, leswaku ndzi ta ka ndzi nga dlawi! 15
Naswona ndzi ri, mawaku loko u nga tshikiVan'wana va ri: Ni loko ndzi ta va ndzi file, 15 mawaku loko u nga tshiki ku va la tshembekaka eka ndyangu wa mina hilaha ku nga heriki, hambiloko HOSI Xikwembu xi herisa valala va wena hinkwavo emisaveni.” 16Kwalaho Yonatani a endla xinakulobye ni va ndyangu wa Davhida,Van'wana va ri: ... emisaveni. 16 Vito ra Yonatani ri nga tshuki ri herisiwa endyangwini wa wena Davhida a ku: “HOSI Xikwembu a xi rihisete eka valala va wena.” 17Kutani a tlhela a kombela Davhida ku hlambanya leswaku wa n'wi rhandza, hikuva Yonatani yena a a rhandza Davhida tanihi loko a tirhandza.
18Yonatani a ku ka Davhida: “Mundzuku, leswi ri nga siku ra ku tshama ka n'weti, swi ta tikomba leswaku a wu kona, hikuva ndhawu ya wena eku dyeni yi ta va yi nga ri na munhu. 19Hikokwalaho u ta yima ku fikela mundlwana, kutani u ta hatla u rhelela u ya kule,Van'wana va ri: Mundlwana kona swi ta tikomba ngopfu leswaku a wu kona, kutani u ya tumbela u ya tumbela endhawini leyi u tshameke u tumbela eka yona, siku leri timhaka a ti bihile, kutani u tshama endzhaku ka nhulu liya ya maribye.nhulu liya ya maribye; van'wana va ri: ribye ra Ezele, kumbe: ribye ra laha ku sukeriwaka kona 20Kutani ndzi ta hoxa miseve minharhu etlhelo ka nhulu yeleyo, wonge hi loko ndzi ri eku copeni ka xanchumu. 21Kutani ndzi ta rhuma mufana, ndzi ku ka yena: ‘Famba, u ya lava miseve!’ Loko ndzi ku ka mufana: ‘Vona, miseve yi wele hi tlhelo ra haleno, yi teke!’ swi ta vula leswaku u nga vuya, hikuva ndza tiyisa emahlweni ka HOSI Xikwembu lexi hanyaka leswaku tindlela ti ta va ti ku baserile, ku ta va ku nga ri na khombo. 22Kambe loko ndzi ku ka lowa jaha: ‘Languta, miseve yi le tlhelo leriya ra wena!’ swi ta vula leswaku u fanele ku famba, hikuva HOSI Xikwembu xi ta va xi ku balekisela kule. 23Loko ku ri hi tlhelo ra makungu ya mina na wena lawa hi ma boheke, ndza tshemba leswaku HOSI Xikwembu xi ta hi hlanganisa hilaha ku nga heriki.”
24Kavaloko Davhida a ya tumbela emasin'wini. Siku ra ku tshama ka n'weti ri fika, kutani hosi Sawulo a ya eku dyeni, a fika a tshama 25laha a toloveleke ku tshama kona, exitshan'wini xa yena xa le kusuhi ni khumbi; Yonatani a a tshamile a langutanile na yena, Abinere yena a tshamile kusuhi na Sawulo. Kambe ndhawu ya Davhida a yi nga ri na munhu.
26Hi siku rero, Sawulo a nga vulanga nchumu, hikuva a a ku: “Davhida ú lo tshuka a humelela hi swin'wana; ú ta va a nga basanga;Vonani Levhitika 7:21; 15:16; Duteronoma 23:11 kutani xi nga va xi ri xona xivangelo.” 27Kambe hi siku ra vumbirhi, ri nga leri tlhandlamaka ra ku tshama ka n'weti, ndhawu ya Davhida a ya ha ri tano, yi nga ri na munhu. Kutani Sawulo a vutisa n'wana wa yena Yonatani, a ku: “Hikwalaho ka yini n'wana Yese a nga tanga eku dyeni tolo ni namuntlha ke?” 28Yonatani a hlamula Sawulo a ku: “Davhida ú komberile hi matimba eka mina mpfumelelo wa ku ya eBetlehema. 29Ú te ka mina: ‘Ndzi tshike ndzi famba, hikuva va ndyangu wa ka hina va ni nkhuvo wa magandzelo le kaya, kutani hosi ya mina ú ndzi lerisile ku va kona. Hikokwalaho loko wena u ndzi tsakela, ndzi pfumelele ku tsutsuma ndzi ya vona varikwerhu!’ Hi swona leswi nga endla leswaku a nga vonaki ku ta dya na wena hosi.”
30Kavaloko Sawulo a karihela Yonatani, a ku ka yena: “Wena u tekele swa mana wa wena wa phuphula wo ka tindleve! Ndza swi tiva swinene leswaku u ni xinakulobye na n'wana Yese.Van'wana va ri: ndza swi tiva leswaku u hlawurile ku yima na n'wana Yese Leswi swi ta ku khomisa tingana, swi tlhela swi vangela mana wa wena ndzhukano. 31Loko n'wana Yese a ha tama a hanya la misaveni, wena u nga ka u nga tshamiseki, na wona mfumo wa wena wu nga ka wu nga tiyi. Sweswi ke, hatlisa u rhumela vanhu va ya n'wi khoma, va vuya na yena kwala, hikuva ú faneriwe hi ku fa!” 32Yonatani a hlamula Sawulo tata wa yena, a ku: “Xana ú ta fela yini xana? Ú onhile yini xana?” 33Kambe Sawulo a tlakusa tlhari,Van'wana va ri: a hoxa tlhari (Vonani 18:11) wonge ú lava ku tlhava Yonatani. Kwalaho Yonatani a swi vona leswaku makungu ya tata wa yena ya ku dlaya Davhida ma tiyile swinene. 34Kavaloko a suka eku dyeni a hlundzukile swinene. Hi siku ra vumbirhi leri tlhandlamaka ra ku tshama ka n'weti, Yonatani a nga dyanga nchumu; a a vavisekela Davhida ngopfu, leswi Sawulo a n'wi rhuketeleke.
35Nimixo siku leri tlhandlamaka, Yonatani a huma ni xifanyetana a ya emasin'wini laha va twananeke na Davhida leswaku va ta kumana kona. 36A lerisa mufana a ku: “Tsutsuma u ya lava miseve leyi ndzi nga ta yi hoxa.” Kutani loko mufana a ri karhi a tsutsuma, Yonatani a hoxa nseve wu ya wela emahlweni ka yena. 37Loko mufana a fika laha nseve lowu Yonatani a wu hoxeke wu weleke kona, Yonatani a huwelela a ku: “Xana nseve a wu le tlhelo leriya ra wena ke?” 38Yonatani a engeta a huwelela mufana, a ku ka yena: “Hatlisa, vuya hi ku tsutsuma, u nga yimi!” Hiloko mufana a rhola nseve, a vuya na wona eka n'wini wa yena Yonatani. 39Mufana loyi a a nga tivi nchumu, mhaka a yi tiviwa hi Yonatani na Davhida ntsena.
40Yonatani a teka switlhavana swa yena a nyika mufana, a ku ka yena: “Teka u swi yisa kaya!” 41Loko mufana a fambile, Davhida a huma endzhaku ka nhulu ya maribye,Van'wana va ri: a huma hi le tlhelo ra le dzongeni a nkhinsama, a korhama kanharhu mombo wu ko wu khumba hansi, kutani a vukarhana na Yonatani, va rila hi vumbirhi bya vona, Davhida a kondza a nga ha tikoti hi ku rila. 42Kutani Yonatani a ku ka Davhida: “Famba hi ku rhula; mina na wena hi tibohile hi ku hlambanya emahlweni ka HOSI Xikwembu, hi ku: ‘HOSI Xikwembu a xi hi hlanganise, xi hlanganisa ni vatukulu va hina hilaha ku nga heriki!’ ”Hi Xiheveru, kavanyisa 21 ku sungula kwala
Kavaloko Davhida a suka a famba, Yonatani yena a tlhelela ekaya.


c: text/html

text:
221
Davhida a suka eka Akixi, a balekela ebakweni ra le Adulama. Loko vamakwavo ni va ndyangu wa tata wa yena hinkwavo va swi twa, va rhelela va ya hlangana na yena kwale Adulama. 2Vanhu hinkwavo lava a va xaniseka, ni hinkwavo lava a va ri ni milandzu ya mali, ni hinkwavo lava a va ri eku vileleni, va hlengeletana eka yena, kutani a hundzuka murhangeri wa vona. Vanhu lava va nga ya va ya tshama na yena, a va lava ku ringana 400.
3Loko a suka kona, Davhida a ya emutini wa Mispe le Mowabu, a ya vulavula ni hosi ya Mowabu, a ku: “Ndzi kombela leswaku u pfumelela tata wa mina ni mana wa mina ku huma ebakweni va ta laha ka n'wina Vamowabu,Van'wana va ri: u pfumelela tata wa mina ni mana wa mina va ta va ta tshama na n'wina ndzi ko ndzi tiva makungu ya Xikwembu ehenhla ka mina.” 4Kutani Davhida a ta na vona emahlweni ka hosi ya Mowabu,Van'wana va ri: Kutani a va siya emavokweni ya hosi ya Mowabu va tshama na yona nkarhi hinkwawo lowu Davhida a a ri emakocokocweni.
5Siku rin'wana, muprofeta Gadi a ku ka Davhida: “U nga ha tshami laha emakocokocweni, suka u tlhelela etikweni ra Yuda.” Kutani Davhida a suka a famba, a ya fika exihlahleni xa Hereti.
6Mahungu ya leswaku Davhida ni masocha ya yena va tiviwa lomu va nga kona, ma fika etindleveni ta Sawulo. Siku ra kona, Sawulo a a tshamile ehansi ka murhi wa “tamarisiki”, exitsungeni xa le Gibeya. A a tamerile tlhari ra yena, malandza ya yena hinkwawo ma yimile ma n'wi rhendzela. 7Kutani Sawulo a ku ka wona: “Ndzi lombeni tindleve, n'wina va ka Benjamini! Xana mi anakanya leswaku n'wana Yese ú ta nyika un'wana ni un'wana wa n'wina masimu yo byala mavele ni vhinya, xana? Xana a nga mi veka hinkwenu mi va tindhuna ta gidi ra masocha kumbe ta dzana ra masocha, xana? 8Xana hi swona leswi endlaka leswaku hinkwenu mi ndzi hundzukela xana? Exikarhi ka n'wina, ku hava ni un'we la nga ndzi tivisa leswaku n'wana wa mina Yonatani ú endlile xinakulobye na Davhida n'wana Yese! A ku na un'we la twaku ku vava hi leswi swi ndzi humelelaka, kumbe ku ndzi boxela leswaku n'wana wa mina Yonatani ú kuceterile nandza wa mina Davhida ku ndzi hundzukela a ndzi tumbelela; tanihi sweswi, ú le ku ndzi tumbeleleni!” 9
Dowege lowa Muedomu a a ri kona exikarhi ka malandza ya Sawulo, kutani a hlamusela a ku: “Ndzi vonile n'wana Yese loko a ta eka Ahimeleke n'wana Ahituba, emutini wa Nobo. 10Ahimeleke ú vutisile makungu ya HOSI Xikwembu a vutisela Davhida, a tlhela a n'wi nyika timbuva, a n'wi nyika ni banga ra Goliyadi lowa Mufilista.”
11Kutani hosi Sawulo a rhuma vanhu va ya vitana muprista Ahimeleke n'wana Ahituba, ni va ka vona hinkwavo lava a va ri vaprista le Nobo. Kutani hinkwavo va ta entsindza. 12Sawulo a ku ka Ahimeleke: “Yingisa swinene, we n'wana Ahituba!” Yena a ku: “Hiswona, n'wini wanga!” 13Kutani Sawulo a ku ka yena: “Hikokwalaho ka yini mi bohile makungu yo lwa na mina, wena ni n'wana Yese, xana? Wena u n'wi nyikile xinkwa, ni banga, u n'wi vutisela ni makungu ya Xikwembu; hikokwalaho yena ú ndzi hundzukerile a ya ndzi tumbelela; tanihi sweswi, ú le ku ndzi tumbeleleni!” 14Ahimeleke a hlamula hosi a ku: “Xana, exikarhi ka malandza hinkwawo ya wena, ú kona la tshembekaka ku fana na Davhida xana? Davhida i mukon'wana wa wena hosi, ni ndhuna ya varindzi va wena,Van'wana va ri: yena la hundzukeke murindzi wa wena munhu la xiximiwaka ngopfu endyangwini wa wena! 15Xana ndzo sungula namuntlha ku n'wi vutisela makungu eka Xikwembu, xana? E-e! We hosi, u nga tshuki u ndzi veka nandzu mina nandza wa wena, hambi ku ri ku veka nandzu eka va ka hina hinkwavo. Mina nandza wa wena, eka makungu lawa hinkwawo ya ku ku hundzukela, a ndzi tivi nchumu ni switsongo.” 16Hosi yi ku: “Hakunene u ta fa wena Ahimeleke, ni ndyangu wa ka n'wina hinkwawo!”
17Kutani hosi Sawulo a lerisa varindzi lava a va yimile va n'wi rhendzela, a ku: “Yanani mi ya dlaya vaprista va HOSI Xikwembu, hikuva na vona va seketela Davhida; naswona va swi tivile loko a baleka, kambe a va ndzi tivisanga nchumu!” Kambe malandza ya Sawulo ma ala ku juma vaprista va HOSI Xikwembu ma va dlaya. 18Hiloko hosi Sawulo a lerisa Dowege, a ku: “Yana wena, u ya juma vaprista u va dlaya!” Kutani Dowege lowa Muedomu a ya juma vaprista; hi siku rero a dlaya vaprista vo ringana 85, lava a va ambarile nceka wa ntsembyani lowu vuriwaka “efodi”. 19Na wona Nobo muti wa vaprista, Sawulo a lerisa leswaku wu herisiwa hi fumu; ku dlayeteriwa vavanuna ni vavasati, vana ni swihlangi swa le makatleni, tihomu ni timbhongolo ni tinyimpfu, hinkwaswo swi herisiwa swi ku bì!
20Hambiswiritano, Abiyatara, un'wana wa vana va Ahimeleke wa Ahituba, a kota ku baleka a ya hlangana na Davhida. 21Abiyatara a tivisa Davhida leswaku Sawulo ú dlayeterile vaprista va HOSI Xikwembu. 22Davhida a ku ka Abiyatara: “Leswi Dowege lowa Muedomu a a ri kona le Nobo siku leriya, ndzi swi tivile swinene leswaku hakunene ú ta ya tivisa Sawulo etimhaka hinkwato.kumbe: ndzi swi tivile swinene leswaku a a ri mpimpi ya Sawulo Hi mina mudlayisi wa va ka n'wina hinkwavo! 23Kambe u nga chavi nchumu, tshama na mina, hikuva loyi a lavaka ku herisa vutomi bya wena, u lava ni bya mina; loko u ri na mina, u ta va u hlayisekile.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
41Musi lushaka lwoṱhe lwo no wela Jorodani, Muṋe washu a amba na Joshua a ri, 2“Khetha vhanna vha 12, muthihi kha tsinde muthihi kha tsinde, 3
u vha vhudze vha dzhie matombo a 12 vhukati ha mulambo wa Jorodani, henefhaḽa he vhotshifhe vha vha vho ima hone, vha ṱuwe vho a hwala, vha a vhee fhasi hune na ḓo lala hone vhusiku ha ṋamusi.”
4Ndi hone Joshua a tshi vhidza vhaḽa vhanna vha 12 vhe a vha o vha khetha, 5
Dot. 6:20-25
a vha vhudza a ri, “Dzhenani mulamboni wa Jorodani ni fhire phanḓa ha mbulungelo ya mulanga ya Muṋe washu Mudzimu waṋu, muṅwe na muṅwe a hwale tombo nga shaḓa ḽawe, zwi tshi tevhedza mbalo ya matsinde a Vhaisraele. 6
Ek. 12:26
13:14
Dot. 6:20
Matombo hayo a ḓo humbudza vhathu zwe Muṋe washu a ita. Misi i ḓaho, arali vhana vhaṋu vha ni vhudzisa zwine ayo matombo a amba, 7ni vha vhudze uri maḓi a mulambo wa Jorodani o litsha u ela musi mbulungelo ya mulanga wa Yahavee i tshi wela uyu mulambo. Matombo hayo a ḓo dzula a tshi humbudza Vhaisraele zwe zwa itea hafhano.”
8Vhanna avho vha tevhedza zwe Joshua a amba. Vha dzhia matombo a 12 a tshi bva vhukati ha mulambo wa Jorodani, vha tshi tevhedza mbalo ya matsinde a Vhaisraele, vha a hwala vha a isa hune vha ḓo lala hone, vha a vhea fhasi henefho, nga he Muṋe washu a vhudza Joshua. 9Joshua na ene a imisa matombo a 12 vhukati ha mulambo wa Jorodani, henefhaḽa he ha vha ho ima vhotshifhe vho hwalaho mbulungelo ya mulanga. Matombo hayo a kha ḓi vha henefho na ṋamusi. 10Vhotshifhe vho ima vhukati ha Jorodani ha vhuya ha itwa zwoṱhe zwe Muṋe washu a vhudza Joshua uri a vhudze vhathu vha zwi ite. Hezwo ndi zwe Mushe a ri zwi itwe. Vhathu vha wela mulambo nga u ṱavhanya. 11Musi vhoṱhe vho no vha seli na luḽa, vhotshifhe vho hwalaho mbulungelo ya mulanga wa Muṋe washu vha dovha vha ranga vhathu phanḓa. 12
Vhanna vha tsinde ḽa Rubeni na ḽa Gadi na hafu ya vha tsinde ḽa Manase vho vha vho ḓilugisela nndwa, vha vha vhone vho rangaho vhathu phanḓa vha tshi wela mulambo, nga he Mushe a vha vhudza. 13Vhe vha vha vho shomela nndwa vha nga vha vho swika 40 000; vhenevho vha wela seli phanḓa ha Muṋe washu vha ya mudavhini wa Jerikho. 14Zwe Muṋe washu a ita uyo musi zwo ita uri Vhaisraele vha vhone Joshua e munna muhulwane, vha mu hulisa vhutshilo hawe hoṱhe, zwa nga vha tshi hulisa Mushe.
15Ndi hone Muṋe washu a tshi vhudza Joshua 16uri a vhudze vhotshifhe vho hwalaho mbulungelo i na Mulayo uri vha bve mulamboni wa Jorodani. 17Joshua a ita nga u ralo, 18musi vhotshifhe vho hwalaho mbulungelo ya mulanga wa Muṋe washu vha tshi bva mulamboni, hezwi vha tshi tou kanda bamani, mulambo wa dovha u ela, wa dovha wa ḓala wa ita na u fhalala.
19Vhathu vho wela mulambo wa Jorodani nga ḓuvha ḽa fumi ḽa ṅwedzi wa u thoma, vha yo ṱoka mishasha Giligala, vhubvaḓuvha ha Jerikho. 20Henefho Joshua a imisa matombo aḽa a 12 e a dzhiwa mulamboni wa Jorodani. 21
Joshua a vhudza Vhaisraele a ri, “Misi i ḓaho, arali vhana vhaṋu vha ni vhudzisa zwine ayo matombo a amba, 22ni vha vhudze zwa musi Vhaisraele vha tshi wela mulambo wa Jorodani wo oma. 23
43:2
Ni vha vhudze uri Muṋe washu Mudzimu waṋu o xisa maḓi a Jorodani a tshi itela inwi na vhuya na wela seli, sa zwe a xisa maḓi a Lwanzhe lwa Dziṱhanga ra lu wela. 24Muṋe washu o ita hezwo uri tshakha dzoṱhe dza ḽifhasi dzi ḓivhe uri u na maanḓa, inwi ni hulise Muṋe washu Mudzimu waṋu misi yoṱhe.”


text:
Mishonga ya u Lafha kha ḽa Afrika Tshipembe
Kushumisele kwa Zwithu zwa Sialala kha Zwimela zwi tshi Lafha
Zwa u shumiswa ha zwimela zwa mvelo na mapfura zwo ḓiswa nga vhathu vha u thoma uḓa vha Dutch nga tshaka dza tsini ho katelwa zwimela zwine zwa nga buchu, Aloe ferox (muzwala wa Afrika wa tshikhopha) na Cape chamomile.
Hezwi zwimela zwi tou shengiwa (Sceletium tortuosum ufhaa maanḓa), iya shelwa kha halwa kana kha viniga u itela tsukanyo na vhathu vho no lila nga maṋowana (buchu), unga u fhisa kana wa tou u daha (uya lafha ṱhoho i tshirema) kana wa bikiwa sa tie kana tshinwiwa (Sutherlandia frutescens na Athrixia phylicoides). Mapfura haya a mvelo aya shuma. Wild rosemary ilwa na zwitzhili na helichrysum i thusa rali wo lumiwa nga ṋowa kana phame, ngeno mapfura a buchu a tshi shumiswa sa zwishumisa zwa ulwa na musi wo zwimba.
Vhathu vha ma Sotho vha shumisa maṱari a Cape rose geranium vha tshi khou lafha zwilonda, maṱari aluphuse a Sourplum (Ximenia caffra) a thusa kha muthu ane asa bebe na mukhushwane ngeno midzi ya hone i tshi fhodza phrodisiac. Tshimela tsha hayani tshi ya ḽiwa tsho tou ralo (mahuyu ano haṱa, marula, num num), ane aya ita jam, nḓuhu dza kadzingiwa dza ḽiwa maṱari aḽiwa sa muroho (bitter melon, morogo na maṱari a cowpea).
Zwine zwa Fhodza zwa Tshimela tsha Mvelo
Zwauri zwimela hezwi zwi ya fhodza zwa Afrika Tshipembe zwo tumbulwa nga vhathu vha mashangoḓavha, zwiḽiwa na zwishumiswa zwa u ṱamba ya dovha ya shumiswa na kha zwinwe zwithu zwa u ḓola. Devil's Claw i ḓivhelwa zwa u lafha zwa muis muthu o zwimba na u lafha arthritis, Buchu ishuma ufha muthetshelo kha zwiḽiwa, ngeno mapfura a muvhuyu na Mongongo (ine ya dovha ya ḓivhiwa sa manketti) i tshi ḓivhiwa nga vhunzhi sa zwithu zwa u ḓola na u vhuyedzedza lukanda.
Zwithu zwa u fhodza zwa South African Indigenous Plants zwi fhodza na malwadze mahulwane. Gudedzi ḽa Cornell University Medical College vho wana uri African Ginger iya thivhela u oma lurumbu, Sutherlandia frutescens (‘muri wa pfuko') na African Wormwood (Artemisia afra) i kelwa u thusa kha u lafha vhulwadze ha pfuko na diabetes, i tshi khou dzhenisa khomboni muri wa Pepper-Bark une wa shumiswa kha manwe malwadze na malaria. Zwine zwo ṱanganiswa huna Lippia javanica na Knysna lily i shumiswa nga vhathu vha maZulu vha tshi khou itela u lafha Pfuko, diabetes, tsumbadwadze dza HIV/AIDS na TB hune ngudo dza zwino dzo wana uri sage inga kona u lafha vhulwadze ha lzheimer.
Southern African Medicinal Plants na vha zwiḽiwa zwa mvelo zwo leluwa uri zwihule, inga kaṋiwa ḓakani inga ḓiswa ya ṱavhiwa ngadeni ya hayani ya vhewa sa tshilinwa. Iya fhodza tsumba dzwadze dza malwadze manzhi, iya pangiwa kha zwiḽiwa zwa ḓuvha na ḓuvha uri ifhe pfushi na mutakalo wa munwe na munwe.
Hezwi zwi fanela u ḓivhiwa naho zwo ralo, uri u shumisa mishonga ya zwimela na mapfura azwi faneli u ita uri u litshe mishonga ya tshizwino.
Zwine vha Lafhi vha Hana Zwone
Nḓivho ndi ya zwa pfunzo na ufha vhathu vhuṱanzi azwi faneli u dzhiwa unga zwo ambiwa nga dokotela. Nḓivho hei ayo ngo ḓela uri ni litshe mishonga ya dokotela ni shumise hezwi.
Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
11-3
Muṋe washu a tshi thoma u amba na Esekiele ḽo vha ḽi ḓuvha ḽa vhuṱanu ḽa ṅwedzi wa vhuṋa wa ṅwaha wa vhuṱanu tshee khosi Jehoyakhini a thubelwa Babele. Esekiele ndi ṅwana wa tshifhe a no pfi Buzi. Vhukuma, Muṋe washu a amba nae henefho shangoni ḽa Vhakhaladia he Vhaisraele vha thubelwa hone, khunzikhunzini ya mulambo wa Khebara; lutombo lwa vulea Mudzimu a mu sumbedza mabono, Muṋe washu a vhea tshanḓa tshawe khae a mu ita muḓinḓa wawe. Zwenezwo Esekiele o vha e na miṅwaha ya 30.
4
Nzumb. 4:2-3,6-9
Ndo sedza nda vhona muya wa maḓumbu u tshi tita u tshi bva devhula, gole ḽihulu ḽo tangwaho nga tshedza, mulilo u re na ṱhase dza phenyo dza nḓadzi dzi tshi penya ngeno na ngeno, vhukati ha uyo mulilo hu tshi nga tsimbi i penyaho nga mulilo. 5Vhukati ha mulilo nda vhona zwi no nga zwivhumbwa zwiṋa. Zwo vha zwi na tshivhumbeo tshi no nga tsha muthu. 6Tshiṅwe na tshiṅwe tsho vha tshi na zwifhaṱuwo zwiṋa, na phapha nṋa. 7Milenzhe yazwo yo vha yo tou tswititi, zwi na khwanḓa dzi no nga dza phulu, zwi tshi penya unga musinaseṱha wo kulutedzwaho. 8Ho vha hu tshi vhonala zwanḓa zwa vhathu fhasi ha phapha dzazwo; zwoṱhe vhuṋa hazwo zwo vha zwi na zwifhaṱuwo na phapha. 9Phapha dzazwo dzo vha dzo kwamana. Zwi tshi tshimbila zwo vha zwi sa rembuluwi, tshiṅwe na tshiṅwe tshi tshi tshimbila tshó livha phanḓa tsho tou tswi.
10Zwifhaṱuwo zwazwo zwo vha zwo tou rali: zwo vha zwi na zwifhaṱuwo zwi no nga zwa vhathu, vhuṋa hazwo zwo vha zwi na tshifhaṱuwo tshi no nga tsha ndau thungo ya tshauḽa, vhuṋa hazwo zwí na tshifhaṱuwo tshi no nga tsha mboho thungo ya tshamonde, vhuṋa hazwo zwí na tshifhaṱuwo tshi no nga tsha goni. 11Phapha dzazwo dzo vha dzo ṱharamuwa dzo imela nṱha; tshiṅwe na tshiṅwe tsho vha tshi na phapha mbili, dzo kwama dza tshiṅwe, na phapha mbili dzo fukedzaho muvhili watsho. 12Zwo vha zwi tshi tshimbila zwo tou tswi, zwo livha phanḓa; zwo vha zwi tshi ya he muya wa zwi khadela hone; zwi tshi tshimbila zwo vha zwi sa rembuluwi.
13
50:3
Gen. 15:17
Ek. 20:18
Zwivhumbwa izwo zwo vha zwi tshi nga masimbe a dugaho, zwi na khavhu dzi no penya phanḓa na murahu vhukati ha izwo zwivhumbwa; mulilo wa vhonetshela, lupenyo lu no nga lwa nḓadzi lu tshi bva kha uyo mulilo, 14zwisikwa zwi tshi gidimela phanḓa na murahu unga phenyo dza mubvumo.
15Nṋe nda sedza izwo zwivhumbwa, nda vhona hu na mulinga wo kwama fhasi tsini ha tshivhumbwa tshiṅwe na tshiṅwe, vhuṋa hazwo. 16Iyo milinga yo vha i tshi penya unga tombo ḽa mutengo muhulu. Vhuṋa hayo yo vha i tshi fana, muṅwe na muṅwe wo itwa unga mulinga u na muṅwe wó rambalala ngomu hawo. 17I tshi tshimbila yo vha i tshi kona u livha masia maṋa, he izwo zwivhumbwa zwa sedza hone, i si vhuye ya peamela thungo. 18Lubomo lwayo lwo vha lwo hula lwa u tou ofhisa, mbomo dzoṱhe vhuṋa hadzo dzo vha dzi na maṱo hoṱhe-hoṱhe u mona nadzo. 19Musi zwivhumbwa izwo zwi tshi tshimbila, na milinga yo vha i tshi tshimbila i tsini hazwo; musi zwivhumbwa izwo zwi si tsha kanda fhasi, na iyo milinga yo vha i sa kandi fhasi. 20Milinga yo vha i tshi ya he muya wa i isa hone ngauri muya wa izwo zwivhumbwa wo vha u kha milinga. 21Musi zwivhumbwa zwi tshi tshimbila, na yone i a tshimbila, musi zwivhumbwa zwi tshi ima, na yone yo vha i tshi ima; musi zwivhumbwa zwi sa kandi fhasi, na yone yo vha i sa kandi fhasi, ngauri muya wa zwivhumbwa wo vha u kha milinga.
22
Nṱha ha ṱhoho dza izwo zwivhumbwa ho vha hu na tshithu tshi no nga lutombo tshi tshi nga gambogo i penyaho lu ofhisaho tsho akha nṱha ha ṱhoho dzazwo. 23Fhasi ha lutombo lwonolwo phapha dzazwo dzo vha dzo ṱharamuwa dzo livha dza tshiṅwe, tshiṅwe na tshiṅwe tshi na mbili dzine dza pila muvhili watsho. 24Nda pfa u unga ha phapha dzazwo musi zwi tshi khou tshimbila, hu tshi nga u unga ha guvhukuvhu ḽihulu, hu tshi pfala unga ipfi ḽa Ramaanḓaoṱhe, mubvumo u no nga wa ḓumbu, u tshi nga mubvumo wa mmbi khulu; musi zwi tshi ima, zwo vha zwi tshi peta phapha dzazwo. 25Musi zwi tshi ima zwa peta phapha dzazwo, ho pfala mubvumo u tshi bva nṱha ha lutombo lwo akhaho nṱha ha ṱhoho dzazwo. 26
Nṱha ha ulwo lutombo lu re nṱha ha ṱhoho dzazwo ho vha hu na tshithu tshi no nga safire; tsho vha tsho vhumbwa unga khuluṋoni, nṱha-nṱha ha khuluṋoni yeneyo ho vha hu na muṅwe a no nga muthu. 27Ndo mu vhona a tshi penya unga musinaseṱha, tsini hawe na u mona nae fhaḽa he ha vha hu tshi tou nga ndi khunduni dzawe u ya nṱha ho vha hu tshi vhonala zwi no nga mulilo, na tshedza tsho mu tanga u mona hoṱhe 28
Dan. 8:17Mish. 9:4
tshi tshi nga musingavhadzimu u makoleni misi ya mvula; tshedza tsho mu tangaho tsho vhonala tsho tou ralo. Tsho vha tshi tshithu tshi no tou nga lupenyo lwa Muṋe washu. Nda lavhelesa, nda mbo shuvhama, nda pfa ipfi ḽi tshi amba.


text:
15 Elifazi wa Mutemani a ya emahlweni a hlamula a ku:2 “Xana munhu wo tlhariha a nga hlamula hi vutivi lebyi nga mheho,+Kumbe, xana a nga tata khwiri rakwe hi mheho ya le vuxeni?+3 Ku tshinya hi rito ntsena a swi nge pfuni nchumu,Naswona marito ntsena a ma nge pfuni nchumu hi woxe.4 Hambiswiritano, wena hi wexe u endla leswaku ku chava Xikwembu ku nga vi na matimba,Naswona u endla onge Xikwembu a xi khathali.5 Hikuva xidyoho xa wena xi letela nomu wa wena,Naswona u hlawula ririmi ra vanhu va mano.6 I nomu wa wena lowu vulaka leswaku wena u hombolokile, a hi mina;Naswona milomu ya wena hi yona yi ku hehlaka.+7 Xana hi wena munhu wo sungula ku velekiwa,+Kumbe, switsunga+ swi nga si va kona u velekiwe hi switlhavi swa ku veleka?8 Xana wa swi yingisa swihundla swa Xikwembu,+Xana u tivona ku ri wena ntsena la tlhariheke?9 Entiyisweni, i yini lexi u xi tivaka lexi hina hi nga xi tiviki?+I yini lexi u xi twisisaka lexi hina hi nga xi twisisiki?10 Lowa mpunga ni la kuleke hi na vona,+La nga nkulu hi masiku eka tata wa wena.11 Xana nchavelelo wa Xikwembu a wu enelanga eka wena,Kumbe rito leri u byeriwaka rona hi ku olova?12 Hikwalaho ka yini mbilu ya wena yi ku teka,Naswona hikwalaho ka yini mahlo ya wena ma hatima?13 Hikuva u endla leswaku moya wa wena wu fularhela Xikwembu,Naswona u endle leswaku marito ma huma enon’wini wa wena.14 Xana munhu wa nyama wo va yini leswaku a nga va la baseke,+Kumbe munhu un’wana ni un’wana la velekiweke hi wansati leswaku a va la lulameke?15 Waswivo! A xi na rona ripfumelo eka vakwetsimi va xona,+Entiyisweni matilo hi woxe a ma basanga ematihlweni ya xona.+16 Swi tano ngopfu loko munhu a nyenyetsa naswona a onhakile,+Munhu la nwaka leswi nga lulamangiki ku fa-na niloko a nwa mati!17 Ndzi ta ku byela. Ndzi yingise!+Leswi ndzi swi vonile, kutani inge ndzi swi rungula,18 Leswi vuriwaka hi lavo tlhariha+Leswi va nga swi fihlangiki, swi huma eka vatata wa vona.19 Hi vona ntsena va nyikiweke tiko,Naswona a nga kona mufambi la hundzeke exikarhi ka vona.20 Lowo homboloka wa xaniseka emasikwini yakwe hinkwawo,Ni malembe hinkwawo lama hlayiseriweke muxanisi.21 Mpfumawulo wa swilo swo chavisa wu le tindleveni takwe;Hi nkarhi wa ku rhula la phangaka u wela ehenhla ka yena.+22 A nga kholwi leswaku u ta huma emunyameni,+Naswona u hlayiseriwe banga.23 Wa yingayinga a lava xinkwa—xana xi kwihi?+U swi tiva kahle leswaku siku ra munyama+ ri n’wi lunghekerile.24 Maxangu ni ku vaviseka swi tshamela ku n’wi chavisa;+Swa n’wi hlula kukota hosi leyi lunghekeleke muhlaseri.25 Hikuva u tshambuluta voko rakwe ku lwa ni Xikwembu,Naswona u ringeta ku tikombisa a tlakukile ehenhla ka Lowa Matimba Hinkwawo;+26 Hikuva u tsutsumela ku lwa na xona a sihalarise nhamu,Hi timbilu to tiya ta switlhangu swakwe;27 Hikuva entiyisweni u funengeta xikandza xakwe hi ku nyuhela kakweNaswona u chela mafurha exisutini xakwe,+28 U tshama emitini leyi nga ta herisiwa;Etindlwini leti vanhu va nga ta ka va nga tshami eka tona hi masiku,Leti entiyisweni ti nga ta va tinhulu ta maribye.29 A nge fuwi ni rifuwo rakwe a ri nge engeteleki,Ni misava a nge yi tati hi leswi a swi kumeke.+30 A nge wu fularheli munyama;Langavi ri ta omisa xirhabyana xa yena,Naswona u ta hambukela etlhelweni hi ku huhuta ka nomu wa xona.+31 A nga tshuki a veka ripfumelo eka swilo leswi nga pfuniki nchumu, leswi pepetsekaka,Hikuva u ta kuma leswi nga pfuniki nchumu;32 Swi ta hetiseka siku rakwe ri nga si fika.Entiyisweni xihluke xakwe a xi nge kuli kahle.+33 U ta cukumeta madiriva yakwe lama nga wupfangiki ku fana niloko a cukumeta vhinya,A cukumeta swiluva swakwe ku fana niloko a cukumeta murhi wa mutlhwari.34 Hikuva ntshungu wa vagwinehi i mhika,+Ni ndzilo wu fanele wu dya mintsonga ya lava fumbarherisaka.+35 Ku tikiwa ku karhateka naswona ku velekiwa swilo swo biha,+Ni makhwiri ya vona ma lunghiselela vuxisi.”
Tinhlamuselo ta le hansi
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA


text: 39 “Xana wa wu tiva nkarhi lowu timbuti ta le tintshaveni ti tswalaka ha wona?+Xana u tshame u vona mhunti loko yi tswala?+2 Xana wa swi kota ku hlaya tin’hweti leti ti ti hetaka ti nga si veleka?Xana wa wu tiva nkarhi lowu ti velekaka ha wona?3 Ta khinsama loko ti tswala,Kutani ku lun’wa ka tona ku hela.4 Vana va tona va tiyela, va tlhela va kula enhoveni;Va famba va nga ha tlheleli eka tona.5 I mani la tshunxeke mbhongolo ya nhova,+Naswona i mani la tshunxeke tintambhu ta mbhongolo ya nhova?6 Ndzi endle leswaku yi tshama emanangaKaya ra yona i tiko ra munyu.7 Ya hleka loko muti wu pfilunganyeka;A yi ri twi ni pongo ra loyi a khayimaka swiharhi.8 Yi famba yi lava swakudya etintshaveni,Yi lava swimilana swa rihlaza.9 Xana nkuzi ya nhova yi nga ku tirhela?+Xana yi nga etlela exivaleni* xa wena?10 Xana u nga boha nkuzi ya nhova u yi yisa eku rimeni,Kumbe, xana u nga famba na yona yi ya rima masimu?11 Xana u nga tshemba matimba ya yona lamakulu,U yi tirhisa ntirho wa wena wo tika?12 Xana u nga yi tshemba leswaku yi vuyisa ntshovelo wa wena,Xana yi nga wu rhwala yi wu yisa exivuyeni* xa wena?13 Yinca yi kavata timpapa ta yona yi tsakile,Kambe xana timpapa ni tinsiva ta yona swi nga fanisiwa ni swa ntavila?*+14 Hikuva yi tshikela matandza ya yona ehansi,Yi tlhela yi ma fukamela kwalaho.15 Ya rivala leswaku ma nga ha kandziyiwaKumbe swiharhi swi nga ma pyanya.16 Yi khoma vana va yona hi nsele, onge hiloko va nga ri va yona;+A yi chavi leswaku yi nga va yi velekele swa hava.17 Hikuva Xikwembu xi yi tsone vutlhari,*A xi yi nyikanga ku twisisa.18 Kambe loko yi yima yi kavatela,Yi hleka hanci ni mugadi wa yona.19 Xana hi wena u nyikaka hanci matimba?+Xana hi wena u yi ambexaka ntshiva enhan’wini?20 Xana u nga endla leswaku yi tlula ku fana ni njiya?Ndlela leyi yi mpfhumpfhaka ha yona ya chavisa.+21 Yi handza ehansi yi tlhela yi tsaka swinene;+Yi tsutsumela enyimpini.+22 Ku chava ya ku hleka naswona a yi chavi nchumu.+A yi tlhentlhi hambiloko yi vona banga.23 Nkwama wa miseve wa ketlaketla loko yi ri karhi yi tsutsuma,Banga ni tlhari swa hatima.24 Yi tlulatlula hikwalaho ko nyanyuka, yi ya emahlweni,A yi tshamiseki loko yi twa mpfumawulo wa nanga.25 Loko yi twa mpfumawulo wa nanga yi ri, ‘Ahaa!’Yi nun’hwetela nyimpi ya ha ri ekule,Yi twa ku huwelela ka tindhuna ta nyimpi ni pongo ra le nyimpini.+26 Xana hi wena u endlaka leswaku xikhozana xi haha,Xi ya edzongeni?27 Kumbe xana gama ri lerisa hi wena leswaku ri hahela ehenhla swinene+Ni ku tlhela ri aka xisaka xa rona emaninginingini,+28 Ri etlela eriweniRi tshama emaribyeni?29 Ri hlota swakudya ri ri kwalaho;+Matihlo ya rona ma vona ekule swinene.30 Mavondlo ya rona ma nwa ngati;Naswona ri tshama ri ri laha ku dlayiweke nchumu wo karhi.”+


text:
1
1Leyi i buku ya timhaka ta vutomi bya mina Tobiti n'wana Tobiele, wa Ananiele, wa Aduwele, wa Gabaele, wa Rafaele, wa Raguwele, wa rixaka ra Asiele, wa nyimba ya Neftali. 2#II Tih. 17:3; 18:9Loko Xalimanazere a fuma tiko ra Asiriya, ndzi khomiwile emutini wa mina wa Tixibe lowu nga en'walungwini wa tiko ra Galeliya edzongeni ra Kadexe-Neftali en'walungwini ni le vupeladyambu bya Hasoro ni le n'walungwini wa Fogoro, kutani ndzi yisiwile evukhumbini.
Ta vuntshwa bya Tobiti
3Mina Tobiti, ndzi fambile etindleleni ta ntiyiso ni ta ku lulama vutomi bya mina hinkwabyo, naswona ndzi endlile mintirho leyo tala ya rirhandzu eka varikwerhu ni ka Vayuda van'wana lava yisiweke swin'we na mina evukhumbini emutini wa Ninivha lowu nga ntsindza wa tiko ra Asiriya.
4Loko ndza ha ri ntsongo, ndzi tshamile en'walungwini wa tiko ra Israele. Vanhu va tinyimba hinkwato ta Vaisraele a va fanerile ku ya gandzela Xikwembu emutini wa Yerusalema. Yerusalema i muti lowu Xikwembu xi wu hlawuleke exikarhi ka miti hinkwayo ya Israele ku va ndhawu leyi Tempele ya xona yi nga ta fanela ku akiwa kona, yi ta va vutshamo lebyo hlawuleka bya xona hilaha ku nga heriki. Kambe vanhu hinkwavo va nyimba ya ka hina ya Neftali va fularherile muti wa Yerusalema ni tihosi leti nga vatukulu va Davhida. 5#I Tih. 12:18-29Tanihi vanhu hinkwavo va ka Neftali, va ndyangu wa ka hina a va toloverile ku ya emutini wa Dani etintshaveni ta le n'walungwini wa Galeliya, ku ya gandzela rhole ra nsuku leri vekiweke kona hi Yerobuwamu hosi ya Israele.
Ta ku tshembeka ka Tobiti eka vukhongeri byakwe
6 #
Dut. 16:16
Hi mina ntsena exikarhi ka va ndyangu hinkwavo wa ka hina a ndzi toloverile ku ya eYerusalema ku ya tlangela minkhuvo hinkwayo ya Xikwembu, hilaha nawu wa Muxe wu lerisaka Vaisraele hinkwavo hakona. A ndzi hatlisela eYerusalema ndzi ri ni mihandzu yo sungula ya ntshovelo wa mina, ni mativula ya swifuwo swa mina, ni vukhume bya tihomu ta mina, ni voya byo sungula bya tinyimpfu ta mina. Kutani a ndzi ya yima emahlweni ka alitari eTempeleni, ndzi nyika tinyiko leti hinkwato eka vaprista lava nga vatukulu va Aroni. 7A ndzi humesa vukhume byo sungula bya ntshovelo wa mina wa mavele, ni wa vhinyo, ni wa mihandzu ya mirhi ya mitlhwari ni magrenada, ni makuwa, ni mihandzu yin'wana, ndzi byi nyiketa eka Valevhi lava a va tirhela Xikwembu eYerusalema. Lembe rin'wana ni rin'wana, handle ka lembe ra vu-7#lembe ra vu-7, vonani Levitika 25:1-7 ri nga ra ku wisisa masimu, a ndzi xavisa vukhume bya vumbirhi bya hinkwaswo leswi a ndzi ri na swona, kutani hi mali ya kona ndzi ya eYerusalema ku ya xava swakudya swa nkhuvo.
8Hi lembe ra vu-3 rin'wana ni rin'wana a ndzi nyika vukhume bya vunharhu#Van'wana va ri: mali ya kona ndzi yi eka tinoni, ni le ka lava pfumalaka vatswari, ni le ka valuveri lava tshamaka exikarhi ka Vaisraele, kutani ndzi dya minkhuvo swin'we na vona. A ndzi endla tano hi ku landza nawu wa Muxe tanihi laha Debora mana wa kokwa wa mina Ananiele a ndzi leriseke hakona. (A ndzi ri hava vatswari hi ku fa ka tatana).
Ta ku tshembeka ka Tobiti evukhumbini
9Loko ndzi kurile, ndzi tekile Ana, un'wana wa nyimba ya ka hina. Kutani hi velekile n'wana wa mufana loyi hi n'wi thyeke vito ra Tobiya. 10Endzhaku ka sweswo, ndzi yisiwile evukhumbini etikweni ra Asiriya. Leswi hi swona swi nga endla leswaku ndzi kumeka ndzi tshama eNinivha.
Loko hi ri eNinivha, vamakwerhu ni Vayuda van'wana hinkwavo a va toloverile ku dya swakudya swa vaaki va kona. 11Kambe mina ndzi arile ku swi dya, 12hikuva a ndzi landzelela swileriso swa Xikwembu-xa-le-henhla-henhla hi mbilu ya mina hinkwayo. 13Kutani HOSI Xikwembu xi endla leswaku Xalimanezere a ndzi xixima, kutani a ndzi veka ku va muxavi wa swilo hinkwaswo swa yena.
14Loko Xalimanesere a nga si fa, a ndzi ya eMediya nkarhi na nkarhi ku ya n'wi xavisela swilo kona. Nkarhi wun'wana, loko ndzi ri emutini wa Rhage kwale Mediya, ndzi humesile mali ya silivhere yo ringana 410 kg, kutani ndzi yi nyikile Gabaele makwavo wa Gabriya leswaku a ndzi hlayisela yona. 15Loko Xalimanesere a file, Senakeribi n'wana wa yena a sala a fuma. Xikan'we-kan'we tindlela ta ku ya eMediya ti nga fambeki, kutani a ndza ha swi kotanga ku ya kona.
Tobiti a lahla vafi
16Loko Xalimanesere a ha ri hosi, ndzi hlayisile Vayuda varikwerhu hi ku va nyika leswi va swi pfumalaka. 17#Yob. 31:16-20Loko va ri ni ndlala, ndzi va fihlutile; loko va swerile, ndzi va ambexile; naswona, loko ndzi tshuka ndzi vona ntsumbu wa un'wana wa varikwerhu lowu cukumetiweke ehandle ka khumbi ra Ninivha, a ndzi wu teka ndzi ya wu lahla hilaha swi faneleke hakona.
18Siku rin'wana Senakeribi ú rhukanile Xikwembu N'wini wa tilo. Kavaloko Xikwembu xi n'wi ba, kutani Senakeribi a boheka ku tlhelela etikweni ra Yudiya. Loko a ri karhi a vuya etikweni ra Mediya, a a hlundzukile swinene, kutani a dlayetela Vaisraele lavo tala. Kambe mina ndzi tekile mintsumbu ya vona ndzi ya yi lahla exihundleni. Loko Senakeribi a lava mintsumbu, a nga yi kumanga.
19Kambe un'wana wa vavanuna va le Ninivha a ya tivisa hosi leswaku hi mina a ndzi lahla mintsumbu leyi exihundleni. Loko ndzi twile leswaku Senakeribi ú byeriwile mhaka leyi ni leswaku va lava ku ndzi dlaya, ndzi chavile, kutani ndzi balekile eNinivha ndzi ya tumbela. 20Swilo hinkwaswo leswi a ndzi ri na swona swi tekiwile swi ya nghenisiwa endlwini yo hlayisela tinhundzu ta hosi. A ndzi nga siyiwanga na nchumu handle ka nsati wa mina Ana ni n'wananga Tobiya.
Ntukulu wa xinuna wa Tobiti a n'wi lamulela
21Loko ku hundzile masiku ya kwalomu ka 40, vana vambirhi va xinuna va Senakeribi va n'wi dlaya. Kutani va balekela etintshaveni ta Ararata. Kavaloko Esari-Hadoni n'wana un'wana wa Senakeribi a sala a fuma, kutani a veka Ayikara n'wana wa makwerhu Anaele ku va muhlayisi wa timali hinkwato ta tiko rakwe. 22Leri a ri ri ravumbirhi Ayikara a nyikiwa xitshamo lexi, hikuva enkarhini wa Senakeribi a a ri mucheri wa vhinyo, ni muhlayisi wa xilemo xa mfumo, ni mulawuri wa mali hinkwayo ya yena. Kutani leswi Ayikara a a ri n'wana wa xinuna wa makwerhu, ú ndzi kombelerile, kutani ndzi pfumeleriwa ku tlhelela eNinivha.


text: 24 “Hikwalaho ka yini Lowa Matimba Hinkwawo a nga vekanga nkarhi?+Hikwalaho ka yini lava n’wi tivaka va nga ri voni siku rakwe?*2 Vanhu va tlhentlhisa xipingwana;*+Va yiva tinyimpfu va ti yisa emadyelweni ya vona.3 Va teka mbhongolo ya vana lava nga riki na tatanaNi nkuzi ya noni yi va xo khomela xikweleti.+4 Va sindzisa swisiwana ku va nyizela endleleni;Lava nga riki na mupfuni va fanele va tumbela loko va va vona.+5 Swisiwana swi hlota swakudya ku fana ni timbhongolo ta nhova+ emananga;Swi lavela vana va swona swakudya emananga.6 Swi boheka ku tshovela ensin’wini ya un’wana,*Ni ku khwaja ensin’wini ya madiriva ya lowo homboloka.7 Swi heta vusiku hinkwabyo swi nga ambalanga;+A swi na swo ambala loko ku ri ni xirhami.8 Swi tsakamisiwa hi mpfula ya le tintshaveni;Swi namarhela maribye hikuva a swi na vutumbelo.9 N’wana la nga riki na tatana u vutliwa eveleni;+Naswona swiambalo swa swisiwana swa tekiwa swi va swo khomela xikweleti,+10 Swi boheka ku famba swi nga ambalanga nchumu,Swi rhwala tinyandza ta koroni swi ri ni ndlala.11 Swi tirha bya mahlonga exikarhi ka makhumbi ri ri karhi ri vavula;*Swi kama madiriva, kambe swi fa hi torha.+12 Lava faka va tshamela ku konya emutini;Lava vavisekeke ngopfu va rilela mpfuno,+Kambe Xikwembu a xi na mhaka na swona.*13 Ku ni lava va xandzukelaka ku vonakala;+A va ti voni tindlela ta kona,Naswona a va ti landzeli tindlela ta kona.14 Mudlayi u pfuka nimpundzu;A dlaya la nga riki na mupfuni ni xisiwana,+Kasi nivusiku u ya eku yiveni.15 Muoswi, u yimela ri pela,+A ku, ‘A ku na la nga ta ndzi vona!’+Naswona u tifunengeta xikandza.16 Va tshova tiyindlu ta vanhu nivusiku;Ninhlikanhi a va humi.Va chava ku vonakala.+17 Hikuva mixo wu fana ni xinyami lexikulu eka vona;Va tolovele swilo swo chavisa swa munyama lowukulu.18 Kambe va khukhuriwa hi ku hatlisa hi mati.Ndhawu ya vona yi ta rhukaniwa.+A va nge tlheleli emasin’wini ya vona ya madiriva.19 Tanihi leswi dyandza ni mumu swi tekaka gamboko leyi n’okeke,Sirha* ri teka lava dyoheke!+20 Mana wakwe u ta n’wi rivala; swivungu swi ta tiphina hi yena.A nge he tsundzukiwi.+Lava nga lulamangiki va ta tshoviwa ku fana ni murhi.21 U xanisa wansati la nga mhika,A karhata noni.22 Xikwembu xi ta herisa lava nga ni matimba hi ntamu wa xona;Hambiloko vo tlhela va va ni matimba a va na ntshembo wa leswaku va ta hanya.23 Xikwembu xi va tshika va titshemba ni ku tivona va sirhelelekile,+Kambe xi vona hinkwaswo leswi va swi endlaka.*+24 Va tlakusiwa swa xinkarhana ivi va nyamalala.+Va fana ni swichocho swa koroni leswi tsemiwaka ivi swi hlengeletiwa;Va tsongahatiwa+ kutani va fa ku fana ni vanhu hinkwavo.25 I mani la nga kombisaka leswaku ndza hembaKumbe ku kaneta leswi ndzi swi vulaka?”


text:
Maswanganyi
Xiphato xa muti[Lulamisa | edit source]
mfumo wa mbhazima
wa Mafemano
wa Dumazi
wa Gwevani
wa Manjangi
Wa Furumele
wa Mashangu
wa Mpatse
va ka xikaka xi borile xi bolela e saveni,
xi pfumala va tsavuli
vatsavuli va ri kona
va chava ku nuha.
Wa rihlelo ra nyangwa ra bhaxa
Rhavi e ka swiyenge swa rixaka ra Vatsonga[Lulamisa | edit source]
Hi ku ya hi Henri Junod va ka Maswanganyi, va hlayiwa eka rhavi ra Va djonga va Vahlavi e ka rixaka ra Vatsonga.[1]
Minkombo[Lulamisa | edit source]
- ↑ Henry Junod - Life of a South African Tribe - Vol 1, Pages 16 - 19


text:
Abstract:
Musi ro sedza ḓivhazwakale ya murundu kha Vhavenḓa ri wana zwauri musi Vhavenḓa vha sa athu u kona u fumbisa vho vha vha tshi fumbiseliwa vhatukana vhavho nga Vhalemba na nga Vhapeli. Luambo lune lwa shumisiwa murunduni ndi lwo khetheaho ngauri a lu fani na luambo lune vhathu vha lu shumisa ḓuvha na ḓuvha. Luambo lwa hone lu shumisiwa murunduni fhedzi. Arali o yaho murunduni a nga shumisa luambo lwa murunduni hu na a songo yaho a nga si pfe uri hu khou ambiwa nga ha mini. Nyimbo dzine dza imbiwa murunduni ndi nnzhi vhukuma. Naho hu na nyimbo dzine dza imbiwa nga Tshivenḓa murunduni ya Vhavenḓa ngoho ndi ya uri vhunzhi hadzo ndi dza Tshisuthu. Milayo ya murunduni ndi minzhi vhukuma fhedzi ine ya vha ya ndeme ndi ya u gudisa vhatukana u kona u ṱhonifha, u shuma, na u konḓelela. Kha milayo ya murunduni vhatukana vha funziwa u kona u tshila na vhaṅwe vhathu ngauri muthu a nga si kone u tshila e eṱhe vhutshiloni.


text:
KU KAMA MAFI HI MAVOKO
Ku kama mafi hi mavoko i vutshila lebyi manana un’wana ni un’wana loyi a an’wisaka a nga byi dyondzaka. Vamanana votala va hava pompo ya mavele. Va kama mafi hi mavoko va endlela vana vavona. Mavele yawena ma tolovele ku kufumela loko u khumbana nhlonge ni n’wana wawena, hikokwalaho swi nge twali swi nga tolovelekangi loko ma khumba nhlonge yawena naswona swi nga pfuna ku humesa mafi eka mavele yawena. Tirhisa mavoko yawena ntsena!
SWIVANGELO SWO KAMA MAFI HI MAVOKO
Mafi i swakudya swa kahle swinene swa n’wana wawena. Swi nga ha laveka leswaku u kama mafi hi mavoko:
-
loko n’wana a velekiwe nkarhi wu nga si fika naswona a nga se swi kota ku an’wa.
-
loko n’wana a vabya swinene lerova a nga swi koti ku an’wa kahle.
-
loko mavele yawena ma tale swinene mafi endzhaku ko veleka naswona u lava ku hunguta ntshikelelelo eka wona.
-
loko u lava leswaku n’wana wawena a va ni mafi yotala.
-
loko u ri ekule ni n’wana wawena naswona u lava ku n’wi siyela mafi.
Hakanyingi vamanana va kama mafi yotala hi mavoko ku tlula loko va tirhisa pompo.
NDLELA YO KAMA MAFI HI MAVOKO
Hi leyi ndlela yo olova yo kama mafi:
-
Xosungula, i swinene ku kama mafi ya mpimo wokarhi. Veka xikotlola endzhumbhini wawena u kangatela mafi, endzhaku ka sweswo tirhisa xindhichana, ivi u tirhisa khapu loko u kuma leswaku swa ku olovela. Vamanana van’wana va ni vuswikoti lerova va veka khapu ehansi ka vele rin’wana ni rin’wana, ivi va kamela mafi hi nkarhi wun’we. Veka thawula ekusuhi leswaku u sula mafi lama nga ta haxana.
-
Hi mavoko lama baseke, sungula hi ku tshukatshukisa no bambatela mavele ni ku koka kahle nhlungu.
-
Veka rikhudzu ni sasakambana kwalomu ka sentimitara yin’we endzhaku ka nhlungu. Leswi u nga swi endla eka areola kumbe ee (ku nga hlonge ya ntima leyi rhendzeleke nhlungu). Endla leswaku tintiho tawena ti endla xivumbeko xa C naswona u nga kami mavele (nhlonge exikarhi ka rikhudzu ni sasakambana yi nga sivi vele; ku fanele ku va ni xivandla lexi pfulekeke).
-
Tlhentlhisela vele exifuveni.
-
Soholota tintiho tawena onge hiloko u endliwa migandliso ya tintiho.
-
Phindha leswi hi ku landzelelana.
-
U ta swi xiya leswaku u veke tintiho tawena endhawini leyi faneleke loko u sungula ku vona mathonsi ya mafi, mafi ya haxana ivi ma huma kahle.
-
Rhendzeleka ni vele leswaku u swi endla eka migero hikwayo ku nga ri etlhelo rin’we ntsena.
-
U nga pfuli tintiho, u nga kami, u nga endli leswaku tintiho ta wena ti rhelela naswona u nga koki tinhlungu hikuva loko wo endla tano u twa ku vava ivi u vaviseka.


text:
Mbhambha
Mbhambha i byalwa bya xintu lebyi swekiwaka hi ku hlanganisiwa mati, chukele ro tshwuka, xinkwa na xihenge. Byalwa lebyi a byi bhava swinene na swona lava a va byi nwa ngopfu a va vonaka hi ku tshukuluka milomu. Muhlovo wa byalwa lebyi i wo tshuka wu ku juu! Byalwa lebyi a byi nwa hi vakhalabye na vakhegula.[1]
Maswekelo[Lulamisa | edit source]
Mbhambha yi swekiwa hi ku tseleka mati endzeni ka poto, kutani ku cheriwa xihenge na chukele ro tshwuka. Musweki u fanele ku swi tshika swi vila swinene leswaku swi nga pandzisi vanhu tinhloko. Loko swi virile musweki u fanele a pfula a swi veka leswaku swi hola.Loko swi horile musweki u ta teka malofo yambirhi ya swinkwa swa buraweni u pfuvapfuva a chela endzeni ka poto, kutani a nusa comela hi xinkambana a chela, kutani u funengeta. Loko swi virile u ta vona hiloko swi huma khuvi swi sungula ku phukula. Musweki ata teka sefo ya byalwa, kutani a hluta a chela ekhuwanini. Mbhambha yi cheriwa exikalweni hi ndzheko yi nwiwa.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Nukeri, Emilinah Reginah (2012). "Nkanelo wa yin'wana ya mindhavuko ya ririmi ra Vatsonga/Machangana hi ku kongomisa eka swakunwa swa ndhavuko". University of Limpopo.


text:
Vatsonga i rixaka ra mimfumu na swivongo swo hambana-hambana lava va kumekaka etikweni ra Afrika. Vatsonga va kumeka ngopfu e Afrika Dzonga, hi laha rixaka ra Vatsonga ri nga hetelela ri tshama hi ku rhula tani hi rixaka leri ri tivekaka ri ri Vatsonga. Vatsonga i vanhu lava va vulavulaka ririmi ra Xitsonga.
Mutsonga namuntlha wa swi kota ku langha ku dyondza Xitsonga exikolweni; ririmi ra manana ra yelana hambi kuri exikolweni kumbe mavulavulelo ya le kaya, kambe van'wani va tsakela ku antswisa vutivi hi ndlela ya vudyondzisi bya matimu ya Xitsonga ni ku ti antswisela hi ririmi ro hlantsweka.


text:
Xifenukani
Xifenukani i byalwa lebyi endliwaka hi madleke yo bava ngopfu. I byalwa lebyi endliweke hi ku pfuva vuswa byi swekiwa byi pyapyara. Muhlovo wu fana na muqombhoti. Ku hambana ka wona na muqombhoti hileswaku, xifenukani xi endliwa namuntlha mundzuku wu nwiwa, kasi muqombhoti wu heta vhiki wa ha swekiwa. Xifenukani xi rhandza hi vakhalabye na vakhegula..[1]
Maswekelo[Lulamisa | edit source]
Xifenukani xi endliwa hi ku pfuva vuswa u kandzela hi comela, kutani swi vila swi vuriwa leswaku i madleke. Madleke lawa ya tshikiwa ya vila ku kondza ya bava ya nga ha nweki hikuva ya hetile masikunyana. Ku suka kona musweki a tshivela ndzilo u tseleka madleke hi poto ya vila. Loko ya sungula ku phyaphyarha u ta ma phula leswaku ya ta hola.Loko swi horile musweki a chela comela a hakasela swi kondza swi hlangana.Loko swi hanganile kahle a swi veka swi etlela ku fika mundzuku ka kona.[1]
Hi siku leri landzelaka musweki u teka sefo ya byalwa ahluta a cheletela emakhuwanini, ku suka kona byi cheriwa emajomeleni hi ndzheko, ivi byi nwiwa. Vito leri ra xifenukani ri tumbuluke eka ku va byalwa lebyi byi hundzukile ku suka eka madleke byi hundzuka byalwa.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 Nukeri, Emilinah Reginah (2012). "Nkanelo wa yin'wana ya mindhavuko ya ririmi ra Vatsonga/Machangana hi ku kongomisa eka swakunwa swa ndhavuko". University of Limpopo.


text:
Bennet Keats Mpilele Mtombeni
Bennet Keats Mpilele Mtombeni kumbe (Mthombheni), (14 N'wendzamhala 1926 - † 03 Mudyaxihi 1976) A ari mutsari wa tibuku, na maphepha-hungu ya xitsonga, naswona a ari murhangeri na mugingirikeri wa ririmi ra Xitsonga leswi swi n'wi thyiseke vito ra Nhlalala ya madoroba.[1][2] Uvile xirho xa Ndzawulo ya Ririmi na Ndhavuko wa Xitsonga (Bureau for Tsonga Language and Culture) kusukela loko yisimekiwa hi lembe ra 1938 ku fiko loko a lova.[3] Mthombeni a a tiveka ngopfu hi ndlela ya yena yo tsala "Xitsonga xo tenga, xo hlantsweka, xi khuluka hi ku olova hi swigaririmi leswo hlawuleka".[2] Mtombeni u hoxe xandla ekutsariweni ka matsalwa ya Xitsonga evuton'wini byakwe ku fikela loko ata hundza emisaveni.
Tavutomi byakwe[Lulamisa | edit source]
Malembe yosungula[Lulamisa | edit source]
Bennet Keats Mpilele Mtombeni imativula ya Nyavana Mthombheni, n'wana Mugimeti Mthombeni, naswona u tswariwile hi 14 Nw'endzamhala hi 1926 eBurgersdorp exifundzeni xa Tzaneen e limpopo.[1]
Usungurile xikolo hi lembe ra 1936 exikolweni xale hansi eShiluvana Primary, laha a paseke ntanga ya 6. Kusuka kona uyile eJoni aya lava ntirho anga wukumi. Uyisile tidyondzo takwe emahlweni naswona a kala a kuma Junior Certificate, naswona endzaku ka nkarhinyana apasa Matriki ya yena, leswi n'wi pfuleleke tindlela takuya emahleni hi tidyondzo takwe ta B.A Degree leti a ari karhi atihetisisa loko ata lova.
Minthirho na Mfumo wa Gazankulu: 1950 - 1976[Lulamisa | edit source]
Hi lembe ra 1950 laha a ari na malembe ya khume-mbirhi-mune wamalembe, Mpilele uthoriwile eSouth African Railways and Harbours tani hi phorisa. Hi 1960 uthoriwile e University of South Africa, laha a tirheke kona malembe mabirhi tani hi murhumiwa. Kusukela hi 1963 kuya eka 1971, uthoriwile eka South African Milk Board. Hikwalaho ka migingiriko ya yena eka rixaka ra matsonga na ku chivirikela ku antswisa vutomi na mayimele ya Vatsonga emadorobheni, uthoriwile hi mfumo wa Gazankulu tani hi muyimeri wosungula wa le madorobheni wa vatsonga. Leswi ekusunguleni, mfumo wa Gazankulu awuri hava ofisi, Mpilele u tirhele e kaya rakwe ra le Atteridgeville, naswona endzaku a rhurheriwa e Saulsville, kusuhi na masirha laha mfumo wa Gazankulu wusimekeke ofisi kona.[1]
Vutsari na maphephahungu: 1972 - 1976[Lulamisa | edit source]
Hi lembe ra 1972 usungurile ku tsala eka phepha-hungu ra Ndzawulo ya Vutisi leri ari vitiwa "Nhluvuko". U tsarile hi kuhambeta ku fikela loko a talova hi 1976. Xivangelo-nkulu xo tsala eka phephe-hungu ra "Nhluvuko" a kuri ku pfuxa Matsonga yarikwavo emadorobheni leswaku vatimila no tivonakarisa exikarhi tinxaka tin'wana. Hikwalaho ku vurhangeri byakwe usungule kutiviwa hi ra "Nhlalala ya madoroba".
Mtombeni a ari xirho xo xiximeka xa ndzawulo ya swa ndzhavuko na ririmi ra Xitsonga (Bureau for Tsonga Language and Culture). Uvile mutshami-xitulu wa Komiti ya tibuku naswona athlela ava Xirho xavulawuri bya yona.[1]
Vukati na Vana[Lulamisa | edit source]
Mtombeni a a tekane na Josephine Thokozile Nkosi naswona a va katekisiwe hi majaha mambirhi na ntombhi yin'we kunga: Floyd Mandia Mthombeni, Leslie Marhule Mtombeni na Lauretta Thandiwe Mtombeni.[1]
Vutsari[Lulamisa | edit source]
Tatana Mtombeni u tsarile tibuku leti landzelaka exikarhi ka malembe ya 1966 ku ya eka lembe ra 1976:
- Malangavi ya mbilu - 1966 (King Williamstown: Better Books)
- Mibya ya nyekanyeka - 1967 (Pretoria: Voortrekkerpers)
- Ndzhaka ya vusiwana - 1973 (Goodwood: Via Afrika)
- Ndzi tshikeni - 1973 (Pretoria: Van Schaik's Publishers)
- Vuhlangi bya vuhlangi - 1973 (Pretoria: Van Schaik's Publishers)
- Mavala ya yingwe - 1974 (Braamfontein: Sasavona Books)
- Mihizo ya kayivela - 1974 (Braamfontein: Sasavona Books)
- Matshopetana ya tindzumulo - 1977 (Braamfontein: Sasavona Books)
Rifu na kutsundzukiwa[Lulamisa | edit source]
Mtombeni u hundzile emisaveni exibhedlele ya Tembisa endzhaku ka vuvabyi byokoma, Hi siku ra vu 3 eka Mudyaxihi hilembe ra 1976 ari na malembe ya 50 hivukhale. Ulovile endzhaku ka masiku ya khume na mune loko ku lovile mativula yakwe Floyd, loyi a nweleke e nambyini wa Crocodile River. Havambirhi va vekiwe hisiku rin'we endzhaku ka ntirhu wa rifu lowuveke e Atteridgeville Community Hall. Rifu rakwe rindzinginisile vanhu votala eGazankulu naswona mfumo wa Gazankulu awu yimeriwe hi nkulukumba H.W.E Ntsan'wisi tani hi mukhandli wa nhlonge.[1]
Nkulumo ya H.W.E. Ntsan'wisi yo khandla nhlonge:[Lulamisa | edit source]
Nkulukumba uvekile nkulumo leyi landzelaka eka ntirho wa rifu ra tatan Mtombeni e Atteridgeville Community Hall.[1]
Nhenha ya tinhenha laha madorobeni yi hi siyile.
Nhlalala leyi a yi hlengeleta rixaka ra hina haleno madorobeni yi timekile.
Xihontlovila xa ririmi ra Vatsonga xi fambile.
Mutsari wa Mavala ya yingwe u hundzile.
Mutsari wa Mihizo ya kayivela u fambile.
Mutsari wa Vuhlangi bya vuhlangi u lovile.
Mutsari wa Ndzi tshikeni u chupukile.
Mutsari wa Ndzhaka ya vusiwana u nyamalarile.
Mutsari wa Mibya ya nyekanyeka u porokile.
Mutsari wa Malangavi ya mbilu u timekile.
Ririmi ra Vatsonga ri lahlekeriwile.
Rixaka ra Vatsonga ri lahlekeriwile.
Muhandzi wa tindzalama ta ririmi ra hina eku enteni ka rona ni le ku anameni ka rona u fambile. --(H.W.E Ntsan'wisi, 1976, 326 [1])
Ntsan'wisi u tirhisile nkarhi lowu ku tsundzuxa rixaka leswaku ndzhaka leyi siyiweke hi Mtombeni ya vutsari yi fanele kuhlayisiwa no yisiwa emahlweni.
A hi rileni Mpilele wa Mtombeni hi ri karhi hi tsundzuka leswaku wa hanya hikuva u hi siyele ndzhaka leyi hi nga ta sala hi n'wi vona ha yona hi matsalwa lawa a ya siyeke. A nga yanga na vutlhari bya yena emasirheni, u hi siyerile byona ... tindzalama ta ririmi ra hina, leswaku hi sala na swona swi va ndzhaka ya hina. --(H.W.E Ntsan'wisi, 1976, 326 [1])
Ku chavelela kusuaka eka Phepha-hungu ra Nluvuko:[Lulamisa | edit source]
Muhleri wa phepha-hungu ra "Nhluvuko" u engetele rito rakwe eka marito ya vakhandli va nhlonge hi marito lama landzelaka:
... Mpilele a a ri mutsari wa vatsari. Ndzi nga engeta ndzi vula leswaku a a ri egondzweni ra vatsari va vatsari. Exikarhi ka malembe mo ringana khume voko ra yena ri tsarile ku ringana nhungu wa tibuku. --(Nhluvuko, Vol. 17, No. 12 ya 1976:331 [1])
Eleji ya Dokodela Maluleke hi B.K.M Mtombeni: [Lulamisa | edit source]
Dokodela Maluleke utsarile eleji (Vutsari bya matimu ya mufi) naswona unyikele nxaxamelo lowu hlelekeke wa vutsari byakwe.[4] Eleji yakwe hi leyi landzelaka:
Leswo u etlele, ndzi mbhoni,
Leswo hikwalaho ka yini u late rimbambu,
Swi tiva hi Tatana ...
U te Ndzi tshikeni; u chukuvanya bya hlampfi exinjoveni,
U chukuvanyisa hi Malangavi ya mbilu,
Mbilu ya wena a yi pfurha,
Yi oxa hi malangavi,
Yi rhukurha ku vona Mibya ya nyekanyeka,
Mbilu yaku yi khahla tiko ro dadavala.
Tiko ri dadavala bya phunjavunja,
Mihizo ya kayivela yi kayivele wonge i mali ya xisiwana,
Vusweti bya rixaka byi ku dzudze Vuhlangi bya vuhlangi,
Vusweti byi ku dlokodla mbilu,
U ka u mila ntshiva u teka vunghwazi.
U mila Mavala ya yingwe,
Mavala ya yingwe ya ku tikirheta enhlohlorhini ya Everest,
Moya wo kwetsima wu ku tlhoma xidlodlo,
Wu ku rhuma ku ya hlikih/a Vutsonga,
Khamba ri ku sivile ri ku khina,
U nga si heta ku haxa evhangeli ya wena.
A wu vanga na makwanga,
U haxile Ndzhaka ya vusiwana,
U phamele rixaka;
A wu sweka hi byongo,
U phama hi penisele,
U phamela ebukwini;
Voko raku i nkombe wa nsuku,
Byongo byaku i nambu wa Nile.
Ririmi raku ematsalweni ri olova wonge i nhluvi;
Ririmi raku a ri gogonyi,
Marita yaku ya gemba; ya hlakah/a byongo;
Ya kucete/a; ya titimeta torha ra vutivi;
Ya tshunxa mapindzi; mafundzu ya nyekanyeka.
Tintlharhi ti aneka vut/harhi byaku erivaleni,
Ntokoto waku wu andlariwa tani hi sangu,
Ntokoto waku wa mameka; a wu pundzulanga,
Vutlharhi byaku byi phapha byongo bya vah/ayi vaku
U nombhela eka novhele,
u nyanganya bya vulombe,
Nghimeto u hava eka swihungwana,
U tlanga xinave-nave,
A wu kongomi, wo khovolela,
Timhaka wo thya, u thya swange i ncuva,
Marita yaku ya hakuta ntlhaveko,
Mbilu yi sa' yi pfempfa hi ku nave/a.
Leswo phata u swi nyenyile,
U vona ya ri Matshopetana ya tindzumulo
Xa wena i ku boxa tshumba,
U komba mhaka hi rintiho; u honokela mhaka
U nga copeti,
U monya leswi phewaka;
Ntivo-vuhleketi waku wu hi hlantswe mahlo,
Nkunghwa wu sukile,
Hi ta jikula hi chela eka ndzheko wa Ndzhaka ya vusiwana,
Wu ta ka wu khapa hi vutivi ...
--(D.R. Maluleke in Nkuzana (1989:72-74)[4])
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9 Nkuzana, K.J., 1996. "A critical assessment of BKM Mtombeni's creative works" (Doctoral dissertation). Retrieved 12 March 2016
- ↑ 2.0 2.1 Ntsanwisi, H.W.E, 1977. "Foreword to Matshopetana Ya Tindzumulo". Retrieved 12 March 2016
- ↑ Masunga, S.H, 1999. "Language management in South Africa : a case study of the Xitsonga Language Board" Dissertation (MA - General Linguistics)--University of Pretoria. Retrieved 12 March 2016
- ↑ 4.0 4.1 Maluleke, V.R. 1987. B.K.M. Mtombeni as a short story writer (unpublished) Honours Article, Pretoria: Unisa.


text:
Bila
Muti waka Bila i muti lowu vulavulaka Xitsonga, naswona iva ndyangu wa Mashimbye. Iva mhlanhlandlela va dyi va timanga. I timbeva ta ntima. Va xihlakala milenge mbilu a yi hlakali. Ku teka ka mkhulu swa tlarihisa.
Xithopo xa muti[Lulamisa | edit source]
Matimu ya muti[Lulamisa | edit source]
Rhavi eka swiyenge swa rixaka ra Vatsonga[Lulamisa | edit source]
Hi ku ya hi Henri Junod va ka Bila, va hlayiwa eka rhavi ra Va Bila eka rixaka ra Vatsonga. Leri i rhavi Leri kulu eka ma rhavi ya ntsevu lawa Junod a tsaleke ha wona.[1]
Swivongo leswi yelanaka[Lulamisa | edit source]
Minkombo[Lulamisa | edit source]
- ↑ Henry Junod - Life of a South African Tribe - Vol 1, Pages 16 - 19


text:
OCTOBER 11, 2013
MAHUNGU YA MISAVA HINKWAYO
Vuhundzuluxeri Bya Matsalwa Yo Kwetsim Bya Misava Leyintswa Leyi Pfuxetiweke
Eka nhlengeletano yo hlawuleka leyi veke kona hi October 5, 2013, Timbhoni ta Yehovha ti tivise ku humesiwa ka Bibele leyi pfuxetiweke ya Xinghezi ya Matsalwa Yo Kwetsima Ya Misava leyintshwa. Komiti ya Vuhundzuluxeri bya Bibele ya Misava Leyintshwa leyi nga kona sweswi yi hundzuluxele matsalwa hi ku fambisana ni mavulavulelo ya manguva naswona yi hlamusele swiga swo karhi swa le Bibeleni, xisweswo yi endla leswaku yi hlayeka yi tlhela yi twisiseka. Leswi komiti yi kambisiseke hi vuntshwa Tibuku-nsongwa ta le Lwandle leri Feke ni matsalwa man’wana ya khale lama tsariweke hi voko, Bibele leyi yi ni tindzimana tin’wana ta tsevu laha vito ra Xikwembu ri humelelaka kona: Vaavanyisi 19:18; 1 Samuwele 2:25; 6:3; 10:26; 23:14; 23:16. PDF ya Bibele leyi kandziyisiweke swin’we ni tifayili ta yona ta elektroniki eka app leyintshwa ya JW Library swa kumeka leswaku swi kopiwa mahala eka www.jw.org.
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000
Afrika-Dzonga: Mzamo Goloda, +27 11-761-1000


text:
JULY 21, 2014
AUSTRIA
Timbhoni Ta Yehovha Ti Fundziwile Eka Muako Wa Xitsundzuxo eKampeni Ya Nxaniso Ya Gusen
ESELTERS, le Jarimani—Hi Sonto, April 13, 2014, eka Muako wa Xitsundzuxo eKampeni ya Nxaniso ya Gusen le Austria, ku pfuriwe nsimbi ya xiphepherhele ya xitsundzuxo leswaku ku fundzhiwa Timbhoni ta Yehovha ta kwalomu ka 450 leti a ti khotsiwile hi Manazi ekampeni ya nxaniso ya Mauthausen ni leyi nga ehansi ka yona ya Gusen. Vaendzi vo tlula 130 a va ri kona eka xiendlakalo lexi.
Loko Timbhoni ti fika ekampeni ya nxaniso ya Mauthausen, mufambisi wa yona u ti xungete a ku: “Ku hava Xichudeni xa Bibele lexi nga ta huma laha xi hanya.” Martin Poetzinger, loyi a heteke malembe ya kaye ekampeni ya Dachau, Mauthausen na Gusen, naswona endzhaku ka nkarhi a veke xirho xa Huvo leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha eBrooklyn, le New York, u vule leswi hi nkarhi lowu a a pfaleriwe ha wona eMauthausen: “Maphorisa ya Magestapo ma ringete tindlela hinkwato leswaku hi landzula ripfumelo ra hina.”
Hi ku famba ka nkarhi Timbhoni tin’wana ekampeni ya Mauthausen ti yisiwe ekampeni leyi nga ehansi ka yona ya Gusen. Gusen a ku ri “kampa yo dlaya,” laha ku dlayiwa ka vanhu loku hleriweke a ku ri ntshamelo-maxelo. Leswaku Timbhoni ti tshama ti ri ni ripfumelo leri tiyeke, a ti hlangana hi mintlawa leyitsongo nivusiku leswaku ti bula hi matsalwa ya Bibele lawa a ta ha ma tsundzuka. Siku rin’wana ti kume Bibele. Hiloko ti yi ava hi swiphemu kutani Timbhoni a ti cincisana hi swiphemu sweswo. A ti hlaya ti tumbele ehansi ka mibedo ya tona loko ti kuma xinkarhana.
Nakambe hi vutlhari Timbhoni a ti vulavula ni van’wana hi rungula ra Bibele. Vakhotsiwa va ntlhanu lava humaka ePoland va dyondze Bibele ni Timbhoni naswona va khuvuriwe exihundleni exidyelweni xa mapulanga lexi a xi endleriwe ku khuvula vanhu. Mbhoni yin’wana leyi vuriwaka Franz Desch yi vulavule ni phorisa ra SS hi rungula ra Bibele, leri endzhaku ka nkarhi ri veke Mbhoni ya Yehovha.
Wolfram Slupina, muvulavuleri wa Timbhoni ta Yehovha le Austria, u te: “Ha tsaka leswi Timbhoni ti tsundzukiwaka hikwalaho ka ripfumelo ni xivindzi leswi ti swi kombiseke loko ta ha ri ekampeni ya Mauthausen ni ya Gusen. Ku tiyimisela ka tona ku khoma vanhu hinkwavo hi musa ni ntwela-vusiwana wa Vukreste a ku ri ndlela leyinene yo hlula swo biha, leyi faneleke ku tlangeriwa ni ku tekeleriwa.”
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000
Austria: Wolfram Slupina, tel. +49 6483 41 3110
Afrika-Dzonga: Mzamo Goloda, +27 11-761-1000


text:
351Muṋe washu a amba na Mushe midavhini ya Muaba tsini ha Jorodani u livhana na Jerikho a ri, 2
Josh. 21:1-42
1 Koron. 6:54-66
“Vhudza Vhaisraele uri kha mashango e vha kovhelwa vho fanela u ṋea Vhalivi miṅwe miḓi ine vha ḓo dzula khayo na pfulo u mona na iyo miḓi. 3Heyo miḓi i ḓo vha ya Vhalivi, vha ḓo dzula khayo. Pfulo i ḓo vha ya kholomo dzavho na masambi a nngu na zwiṅwe zwifuwo. 4Pfulo i ḓo ita mitha dza 450 u bva mutsheṱoni wa muḓi 5uri hu vhe na fhethu ha tshikwea hune ha ita mitha dza 900 masia oṱhe, vhubvaḓuvha, tshipembe, vhukovhela, devhula, muḓi u vhe vhukati. 6
Vhalivi vha ṋewe miḓi miṱanu na muthihi ya vhushavhelo hune muthu a nga kona u shavhela hone arali a tshenuwa o vhulaha muṅwe a songo humbula. Vha dovhe vha ṋewe miṅwe miḓi ya 42, 7na mashango ayo a pfulo, yo ṱangana i vhe miḓi ya 48. 8Tshivhalo tsha miḓi ya Vhalivi kha tsinde ḽiṅwe na ḽiṅwe zwi ḓo ya nga vhuhulwane ha shango ḽa tsinde ḽeneḽo.”
9
Ek. 21:13
Dot. 4:41-43
19:1-10
Josh. 20:1-9
Muṋe washu a vhudza Mushe 10uri a vhudze Vhaisraele a ri, “Musi ni tshi wela mulambo wa Jorodani, ni tshi dzhena shangoni ḽa Kanana, 11ni nange miḓi ya vhushavhelo hune muthu a nga kona u shavhela hone arali a tshenuwa o vhulaha muṅwe a songo humbula. 12Henefho u ḓo vha o tsireledzea kha shaka ḽa uyo ḽine ḽa funa u lifhedza. Muthu ane a pomokwa ha pfi o vhulaha muthu, a songo vhulawa á sa athu sengiswa khoroni. 13Nangani miḓi miṱanu na muthihi, 14miraru vhubvaḓuvha ha Jorodani, miraru shangoni ḽa Kanana. 15Heyo i ḓo vha miḓi ya vhushavhelo ya Vhaisraele na vhatsinda vho ḓaho u dzula tshifhinganyana kana u dzula tshoṱhe. Muthu ane a vhulaha muṅwe á songo humbula a nga shavhela kha muṅwe wayo.
16-18“Huno arali munna a vhulaha muṅwe nga tshihali tsha tsimbi kana tombo kana thanda, u na mulandu wa u vhulaha muthu, onoyo a vhulawe. 19Shaka ḽa tsini ḽa uyo mufu ḽi na pfanelo ya u vhulaha iyo phondi. Arali a mu wana a mu vhulahe.
20“Arali munna a tshi vhenga muṅwe a mu vhulaha nga u mu wisela fhasi kana nga u mu posa nga tshiṅwe tshithu, 21kana nga u mu rwa nga vili, u na mulandu wa u vhulaha muthu, onoyo nga a vhulawe. Shaka ḽa tsini ḽa uyo mufu ḽi na pfanelo ya u vhulaha iyo phondi. Arali a mu wana nga a mu vhulahe.
22“Huno arali muthu a vhulaha muṅwe ane a si mu vhenge, hu nga kha ḓi vha nga u tou mu wisela fhasi kana nga u mu kovhola nga tshiṅwe tshithu, hone hu si nga khole, 23kana a posa tombo á songo ranga a sedza, a tshenuwa o vhulaha muthu á songo humbula u mu huvhadza, nahone e si swina ḽawe, 24mafhungoni o raloho khoro nga i haṱule vha tshi sedza mulandu vha lamule muvhulahi na mulifhedzi. 25Khoro i fanela u tsireledza uyo munna a re na mulandu wa u vhulaha muthu uri a si lifhedzwe nga shaka ḽa mufu, nahone vho fanela u mu vhuedzedza muḓini wa vhushavhelo he a vha o shavhela hone. O fanela u dzula henefho hu vhuye hu fe tshifhe muhulu wa tshifhinga tshenetsho. 26Arali uyo munna a re na mulandu wa u vhulaha muthu a bva afho muḓini wa vhushavhelo he a shavhela hone, 27shaka ḽa mufu ḽa ṱangana nae ḽa mu vhulaha, u lifhedza ha u ralo a si vhupondi. 28Munna a re na mulandu wa u vhulaha muthu o fanela u dzula muḓini wa vhushavhelo hu vhuye hu fe tshifhe muhulu, ó no fa a nga ḓi humela hayani. 29Ndayo hedzo dzi kwama inwi na vhaḓuhulu vhaṋu vhoṱhe hune na dzula hone.
30
“Munna ane a pomokwa u fanela u wanala e na mulandu a vhulawa arali hu na ṱhanzi mbili kana dzi fhiraho idzo, ha vhulawi arali o vhonwa nga ṱhanzi nthihi fhedzi. 31Phondi a i lifhi, i tou vhulawa. 32Arali munna o shavhela muḓini wa vhushavhelo, ni songo mu tendela a tshi lifha uri a humele hayani tshifhe muhulu a sa athu fa. 33
Liv. 24:17
Heb. 12:24
Arali na ita nga u ralo, shango ḽine na dzula khaḽo ni ḓo ḽi shata tshika. Vhupondi vhu kumadza shango, nahone a hu na maṅwe maitele a u kumulula shango ḽe muthu a vhulawa khaḽo arali hu si u vhulaha phondi. 34Shango ḽine na dzula khaḽo ni songo ḽi kumadza, ngauri ndi Nṋe Yahavee, ndi dzula na Vhaisraele.”


text:
401HOSI Xikwembu xi engeta xi ku ka Yobo:
2“Wena muhandzi wa swihoxo, u nga kanetana na mina Xikwembu-xa-matimba-hinkwawo, ke?Kumbe: Loyi a kanetanaka ni Lowa-matimba-hinkwawo, ú ta karhala rini ke?
Ndzi hlamule, wena u phikisanaka na mina!”
3Kutani Yobo a ku ka HOSI Xikwembu:
4“We HOSI, ndzi ntsongo ngopfu emahlweni ka wena,
xana ndzi nga ku hlamula yini? Ndzi to timiyelela!
5Ndzi hlamurile kan'we kumbe kambirhi,
a ndzi nga ha engeteli nchumu.”
6Kutani HOSI Xikwembu xi engeta xi vulavula na Yobo, xi ri endzeni ka xihuhuri, xi ku:
7“Tilulamise, u yima kukota wanuna;
ndzi ta ku vutisa timhaka, wena u ndzi hlamusela tona.
8Xana u nga ndzi veka nandzu, u ndzi lumbeta,
wena u sala u ri la lulameke, xana?
9Xana u ni matimba yo ringana ni ya mina,
u nga balekisa tilo ku fana na mina ke?
10“Tiambexe vuhosi ni ndzhuti,
u ambala ku kwetsima ni ku twala.
11Chulula vukari bya wena,
languta vatikurisi hinkwavo, u va tsongahata.
12Xiyaxiya lava titshembaka, u va yisa hansi,
u kandziyela lavo homboloka lomu va nga kona.
13Hinkwavo, va funyise buwa,
u fumba mintsumbu ya vona esirheni.
14Hi kona ndzi nga ta ku dzunisa,
hikuva u ta va u tilamulele hi matimba ya wena!”
15“Vona mpfuvumpfuvu, kumbe: Behemoto leyi ndzi yi vumbeke kukota wena;
yona yi dya byanyi ku fana ni homu.
16Yi langute: Yi tiyile khondzo,
ni le khwirini, yi ni ntamu.
17Ncila wa yona wu fana ni kedari, a wu khotseki;
emilengeni ya yona misiha yi lo phasana-phasana.
18Marhambu ya yona i tiphuphu ta koporo,
ma fana ni tinsika ta nsimbhi.
19Exikarhi ka swivumbiwa swa mina, hi yona murhangeri,
kambe mina Muendli wa yona, ndzi nga yi dlaya.
20“Mpfuvu yi tikumela swakudya emagangeni,
laha swiharhi hinkwaswo swi tihuhelaka kona.
21Yi tilavela vutshamo emajekejekeni,
yi tumbela enhlangeni kusuhi ni mati.
22Yi wisela kona yi kuma mindzhuti,
yi sirheleriwa hi mirhi ya minengenedzi.
23Hambiloko nambu wa kona wu tala, a wu yi chavisi,
a yi vileli ni loko maboboma ya Yordani ma yi nghena non'weni.
24Xana va nga yi khoma hi ku yi dlaya mahlo,
kumbe hi ku yi hulela muhalo xana?”


text:
41
4:15
Endzhaku ka sweswo Yesu a yisiwa emananga hi Moya wa Xikwembu, a ya ringiwa hi Diyavulosi.Diyavulosi, hileswaku: mulumbeti, kumbe mukanganyisi 2A tshama masiku ya 40 ni vusiku bya kona a nga dyi nchumu, a kondza a twa ndlala. 3Kutani muringi a ta ka yena, a ta ku: “Loko u ri N'wana wa Xikwembu, lerisa maribye lawa leswaku ma hundzuka vuswa.” 4
Kambe yena a hlamula, a ku: “Ku tsariwile leswi:
“ ‘Munhu a nga ka a nga hanyi hi vuswa ntsena,
kambe ú ta hanya hi marito hinkwawo lama humaka enon'weni wa Xikwembu.’ ”
5Kutani Diyavulosi a n'wi yisa eMutini lowo hlawuleka, a n'wi veka exihlungwaneni xa Tempele, 6
a ku ka yena: “Loko u ri N'wana wa Xikwembu, jitama, hikuva ku tsariwile leswi:
“ ‘Xikwembu xi ta lerisa tintsumi ta xona hikwalaho ka wena,
kutani ti ta ku qhavulela emavokweni ya tona,
leswaku nenge wa wena wa nga tshuki wu vavisiwa hi ribye.’ ”
7
Yesu a ku ka yena: “Nakambe ku tsariwile leswi: ‘U nga tshuki u ringa Hosi, Xikwembu xa wena.’ ”
8Diyavulosi a engeta a n'wi yisa entshaveni leyo leha ngopfu, a n'wi komba mimfumo hinkwayo ya misava ni ku dzuneka ka yona, 9kutani a ku ka yena: “Swilo leswi hinkwaswo ndzi ta ku nyika swona loko u ndzi nkhinsamela, u ndzi gandzela.” 10
Hiloko Yesu a ku ka yena: “Suka Sathana, hikuva ku tsariwile leswi:
“ ‘U ta gandzela Hosi, Xikwembu xa wena,
u tirhela xona ntsena.’ ”
11Kavaloko Diyavulosi a n'wi tshika; kutani tintsumi ti ta ka Yesu, ti ta n'wi tirhela.
12
Mk. 6:17
Lk. 3:19-20
Loko Yesu a twa leswaku Yohane ú khomiwile, a tlhelela eGaleliya. 13
Kutani a suka eNazareta, a ya tshama eKapernawume, muti lowu nga kusuhi ni lwandle, emakumu ka matiko ya Zebuloni na Neftali, 14leswaku ku ta hetiseka leswi nga vula hi muprofeta Esaya, loko a te:
15
“Wena tiko ra Zebuloni ni ra Neftali,
endleleni yo ya elwandle entsungeni wa Yordani,
wena Galeliya wa vamatiko!
16Vanhu lava a va ri emunyameni,
va vonile ku vonakala lokukulu;
lava a va tshama etikweni ra rifu ni xinyami,
va fikeriwe hi ku vonakala.”
17
Ku sukela enkarhini wolowo Yesu a sungula ku twarisa Evhangeli, a ku: “Hundzukani, hikuva Mfumo wa matilo wu le kusuhi.”
18Loko a ri karhi a famba a lulama ni lwandle ra Galeliya, a vona vavanuna vambirhi, Simoni, la thyiweke Petro, na Andriya makwavo, va ri karhi va hoxa rikoka elwandle, hikuva a va ri vaphasi va tinhlampfi. 19Kutani a ku ka vona: “Ndzi landzeni, ndzi ta mi endla vaphasi va vanhu.” 20Hi nomu lo va siya tinkoka ta vona, va n'wi landza. 21A hundzela emahlweni, kutani a vona vavanuna van'wana vambirhi, va nga Yakobo na Yohane vana va Zebediya; a va ri ebyatsweni na tata wa vona, va ri karhi va lukelela tinkoka ta vona. A va vitana; 22hiloko va hatla va siya byatso ni tata wa vona, va n'wi landza.
23
Mk. 1:39
Yesu a rhendzeleka ni tiko hinkwaro ra Galeliya, a ri karhi a dyondzisa emasinagogeni ya vona, a twarisa Evhangeli ya Mfumo, a herisa mavabyi hinkwawo, ni ku vaviseka hinkwako loku nge vanhwini. 24Kutani ku twakala ka yena ku hangalaka etikweni hinkwaro ra Siriya. Va tisa hinkwavo lava vabyaka hi mavabyi ya tinxaka-xaka ni lava xanisekaka ngopfu, kukota lava nga ni mademona, ni lava nga ni rihuhe ra n'weti,rihuhe ra n'weti, kumbe: switshetshele ni lava nga lamala, kutani Yesu a va hanyisa. 25Kutani mintshungu leyikulu leyi humaka eGaleliya, ni le Dekapolisi, ni le Yerusalema, ni le Yudiya, ni le ntsungeni wa Yordani, yi n'wi landza.


text:
A2
Leswi Nga Eka Bibele Leyi
Hi 1950 ku humesiwe Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Ya Vukreste Ya Xigriki hi Xinghezi, kasi hi 1961 ku humesiwe Bibele leyi heleleke ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima. Ku sukela loko yi humesiwile, vanhu va timiliyoni lava hlayaka Bibele hi tindzimi leti tlulaka 180 va vuyeriwile eka Bibele leyi ya Matsalwa yo Kwetsima, leyi hundzuluxeriweke hi ku tshembeka yi tlhela yi hlayeka hi ku olova.
Hambiswiritano, eka malembe ya 50 lama hundzeke tindzimi na tona ti cincile. Komiti Ya Vuhundzuluxeri Bya Bibele Bya Misava Leyintshwa leyi nga kona sweswi yi ku xiyile ku cinca loku naswona yi endle swo karhi leswaku yi kota ku fikelela timbilu ta vahlayi va Bibele va manguva lawa. Hikwalaho ka sweswo, eBibeleni leyi ku cinciwe matsalelo ni marito, ku ri karhi ku ehleketiwa hi swilo leswi landzelaka:
Ku tirhisiwa ka ririmi leri twisisekaka ra manguva lawa. EBibeleni leyi ku susiwe marito ya khale lama nga ha tirhisiwiki ma siviwa hi marito lama vulavuriwaka siku ni siku ni lama twisisiwaka hi vanhu vo tala. Hi xikombiso, rito “swirhangana” i rito leri nga ha tirhisiwiki kambe ri lo hlamuseriwa hi ku ya hi mongo ri va “leswi tshoveriweke ku sungula.” (Tinhlayo 15:20) Hilaha ku fanaka rito “switlhandla” i rito ra xikhale leri sweswi ri nga hundzuluxeriwa ri va “enkarhini” ku nga rito leri tirhisiwaka masiku lawa. (Levhitika 12:2) Rito “ku tivana” ri siviwe hi rito leri tolovelekeke leri twisisiwaka hi vanhu vo tala ri va ku “etlela.” (Genesa 4:1; 1 Tikronika 2:21) EBibeleni leyi, rito “vumbhisa,” ri cinciwile ri va “ku tikhoma ko biha hi swa masangu”; “ku tikhoma loko biha” ri va “manyala”; kasi “mikhuvo ya huwa” ri va “mikhuvo leyi nga lawulekiki.” (Vagalatiya 5:19-21) Xiga “enkarhini lowu nga riki na makumu” xi siviwe hi lexi nge “hilaha ku nga heriki” kumbe “khale ka khaleni” leswaku ku ta huma mongo lowu faneleke.—Genesa 3:22; Eksoda 31:16; Pisalema 90:2; Eklesiasta 1:4; Mikiya 5:2.
Hi Xiheveru ni hi Xigriki xa khale rito “mbewu” ri nga ha vula mbewu ya swimilana, vana, vatukulu kumbe mbewu ya vununa. Leswi swi nga ha tolovelekangiki ku tirhisa rito “mbewu” loko ku vulavuriwa hi vanhu, ri siviwe hi marito lama humesaka mongo lowu lavekaka. (Genesa 1:11; 22:17; 48:4; Matewu 22:24; Yohane 8:37) Mikarhi yo tala loko ku vulavuriwa hi xitshembiso lexi endliweke eEdeni, lexi kumekaka eka Genesa 3:15 ku tirhisiwe rito “n’wana.”
Ku hlamuseriwa ka marito ya le Bibeleni. Marito man’wana eka Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa a ma lava ku hlamuseriwa leswaku ma ta twisiseka. Hi xikombiso, rito ra Xiheveru leri nge “Sheol” ni rito ra Xigriki leri nge “Hayidesi” eBibeleni ma tirhisiwe ku vula ku fa. Vanhu vo tala a va ma tivi marito lawa, naswona rito “Hayidesi” ri ni tinhlamuselo timbirhi hikwalaho ka ndlela leyi ri tirhisiweke ha yona eka mintsheketo ya Xigriki. Hikwalaho, marito lawa ma siviwe hi rito “Sirha” ku nga mongo lowu vatsari va Bibele a va vula wona. Kambe sweswi rito “Sheol” na “Hayidesi” ma tsariwe eka tinhlamuselo ta le hansi.—Pisalema 16:10; Mitirho 2:27.
Eka Bibele ya khale, rito ra Xiheveru leri nge neʹphesh ni rito ra Xigriki leri nge psy·kheʹ a ri hundzuluxeriwe ri va “moya-xiviri.” Hikwalaho ka mavonelo yo tala lama hoxeke ya rito “moya-xiviri,” rito leri ri hundzuluxeriwe ku ya hi mongo ku pfuna muhlayi leswaku a twisisa ndlela leyi vatsari va Bibele lava tirhisiweke hi Xikwembu a va ma tirhisa ha yona marito lawa. Hi ku ya hi mongo, marito lawa ma nga ha vula (1) munhu, (2) vutomi bya munhu, (3) swivumbiwa leswi hanyaka, (4) swilo leswi naveriwaka hi vanhu, kasi eka swiyimo swin’wana, (5) ma nga ha vula vanhu lava feke. Kambe, leswi rito “moya-xiviri” ri nga tolovelekangiki hi Xitsonga, ku endliwe xiboho xa leswaku marito lawa ma hundzuluxeriwa hi ku ya hi mongo. (Hi xikombiso, vona Genesa 1:20; 2:7; Levhitika 19:28; Pisalema 3:2; Swivuriso 16:26; Matewu 6:25.) Sweswi ku tirhisiwe rito “vutomi” eka tindzimana leti mongo wa kona wu twalaka.—Deteronoma 6:5; Matewu 22:37.
Hilaha ku fanaka, rito “tinso” a ri susiwanga loko ku vulavuriwa hi xirho. Kambe loko ri tirhisiwa hi ndlela yo fanekisela eka tindzimana to fana na Pisalema 7:9 na 26:2 ni le ka Nhlavutelo 2:23, ku tirhisiwe mongo lowu ri vulaka wona ku nga “mianakanyo” kumbe “miehleketo” eka tindzimana teto kutani rito leri nge “tinso” ri tsariwe eka nhlamuselo ya le hansi.
Rito ra Xiheveru ni ra Xigriki leri hi Xitsonga ku nga “mbilu” ri nga ha vula mbilu yo fanekisela kumbe ya xiviri kutani a ri susiwanga. Kambe eka tindzimana ti nga ri tingani laha mongo wu nga riki erivaleni, ku tirhisiwe rito leri baka nhloko ya mhaka. Hi xikombiso, eka buku ya Swivuriso, xiga lexi nge “mbilu leyi pfumalaka vutlhari” sweswi xi hundzuluxeriwe xi va “xihunguki.” (Swivuriso 6:32; 7:7) Marito man’wana yo fana ni leri nge “nona,” “nyama” ni leri nge “rimhondzo” na wona ma hundzuluxeriwe hi ku ya mongo. (Genesa 45:18; Eklesiasta 5:6; Yobo 16:15) Man’wana ya marito lawa ma hlamuseriwe eka “Tinhlamuselo Ta Marito Ya Le Bibeleni.”
Ku hlayeka hi ku olova. Eka Bibele ya Xitsonga ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa a ku tirhisiwa swiga leswi a swi kombisa leswaku riendli ra Xiheveru ri kombetela eka mhaka leyi nga eku endlekeni kumbe leyi endlekeke. Hi xikombiso, a ku tsariwa xiga lexi nge nchumu wo karhi “wu ya emahlweni wu” ku kombisa leswaku mhaka yo karhi yi ya emahlweni. Mikarhi yin’wana riendli ra Xiheveru leri kandziyisaka mhaka a ri kombisiwa hi marito lama nge “kunene,” “hakunene” ni leri nge “entiyisweni” ku katsa ni man’wana yo fana na wona. Hikwalaho ka sweswo, marito lawa ma tirhisiwe ko tala swinene. EBibeleni leyi, marito yo fana ni lama nge “ya emahlweni” kumbe “phindhaphindha” ni leri nge “tolovele” a ma susiwanga loko ku ri ni xivangelo lexi twalaka xo kombisa leswaku mhaka yo karhi yi ya emahlweni. (Genesa 3:9; 34:1; Swivuriso 2:4) Kambe, ma susiwile leswaku Bibele yi ta hlayeka kahle loko swiga leswi swi nga kandziyisi mhaka yo karhi ya nkoka.
Marito lama vulaka vaxinuna ni vaxisati. Mikarhi yin’wana ku boxa leswaku nchumu wo karhi i waxinuna kumbe i waxisati swi nga tumbeta mongo wa mhaka. Hi Xiheveru ni hi Xigriki maviti lama nga eka vunyingi ma vula vaxinuna, kasi ku tlhela ku tirhisiwa wona niloko ku vulavuriwa hi vaxinuna ni vaxisati. Hi xikombiso, hambileswi xiga lexi nge “vana va Israyele” xi nga vulaka vana va 12 va majaha va Yakobo, hakanyingi xi vula tiko hinkwaro ra Israyele laha ku katsekaka vaxinuna ni vaxisati. (Genesa 46:5; Eksoda 35:29) EBibeleni leyi, xiga lexi xi siviwe hi lexi nge “Vaisrayele” ku kombisa leswaku xi vula Vaisrayele hinkwavo.
Ku khongeriwile loko ku cinciwa marito ya Bibele leyi naswona sweswo a swi endliwa hi vukheta, ku ri karhi ku xiximiwa ntirho lowu endliweke hi Komiti Ya Vuhundzuluxeri Bya Bibele Ya Misava Leyintshwa yo sungula.
Swin’wana leswi nga eka Bibele leyi:
Bibele leyi yi ni tinhlamuselo ta le hansi to tala. Tinhlamuselo ta le hansi ti aviwe hi ku ya hi swiyenge leswi landzelaka:
“Kumbe” I ndlela yin’wana leyi mhaka yi nga hundzuluxeriwaka ha yona ku suka eka Xiheveru, Xiaramu kumbe Xigriki leyi humesaka mongo lowu fanaka.—Genesa 1:2, nhlamuselo ya le hansi eka rito leri nge “moya”; Yoxuwa 1:8, eka xiga lexi nge “rito ra le hansi.”
“Kumbexana” I ndlela yin’wana yo veka timhaka hi ndlela leyi hambaneke na mongo kambe leyi twalaka.—Genesa 21:6, “hleka na mina”; Zakariya 14:21, “Mukanana.”
“Hi Xiheveru; hi Xiaramu; hi Xigriki.” I ku hundzuluxela rito hi rito ku suka eka Xiheveru, Xiaramu kumbe Xigriki kumbe ku hundzuluxela nhlamuselo ya tindzimi leti Bibele a yi tsariwe ha tona.—Tito 2:14, “tshunxa”; Eksoda 32:9, “sihalala.”
Nhlamuselo ya rito ni nhlamuselo ya mhaka leyi nga tsariwangiki eBibeleni Nhlamuselo ya mavito (Genesa 3:17, “Adamu”; Eksoda 15:23, “Mara”); vuxokoxoko bya ntiko wa nchumu wo karhi ni mimpimo (Genesa 6:15, “timitara”); risivi ra riviti (Genesa 38:5, “A a”); rungula leri pfunaka eka Xiengetelo ni Tinhlamuselo.—Genesa 37:35, “Sirha”; Matewu 5:22, “Gehena.”
Xiyenge lexi kumekaka eka matluka yo sungula ya Bibele lexi nge “Xingheniso Xa Rito Ra Xikwembu” xi ni nkatsakanyo wa tidyondzo ta nkoka ta le Bibeleni. Tibuku ta Bibele ti landzeriwa hi xiyenge lexi nge “Nxaxamelo Wa Tibuku Ta Bibele” ni lexi nge “Nxaxamelo Wa Marito Ya Le Bibeleni” ni “Tinhlamuselo Ta Marito Ya Le Bibeleni.” Tinhlamuselo Ta Marito ti pfuna muhlayi leswaku a twisisa swiga swo karhi hi ku ya hi ndlela leyi swi tirhisiwaka ha yona eBibeleni. Xiengetelo A xi ni swiyenge leswi landzelaka: “Milawu Ya Ku Hundzuluxela Bibele,” “ Leswi Nga Eka Bibele Leyi,” “Ndlela Leyi Hi Kumeke Bibele Ha Yona,” “Vito Ra Xikwembu eMatsalweni Ya Xiheveru,” “Vito Ra Xikwembu eMatsalweni Ya Vukreste Ya Xigriki,” “Chati: Vaprofeta Ni Tihosi Ta Le Yuda Ni Ta Le Israyele” ni lexi nge “Swiendlakalonkulu Swa Vutomi Bya Yesu Loko A Ri eMisaveni.” Xiengetelo B xi ni mimepe, tichati ni rungula rin’wana ra nkoka eka lava rhandzaka ku dyondza Bibele.
Emasungulweni ka buku yin’wana ni yin’wana ya Bibele ku ni nkatsakanyo wa buku laha ku nga ni tindzimana leti fambelanaka ni nkatsakanyo lowu, leswi pfunaka muhlayi leswaku a twisisa buku yoleyo hi ku komisa. Exikarhi ka tluka rin’wana ni rin’wana ku ni kholomu leyi nga ni xikombo lexi a xi ri kona eka Bibele ya khale, lexi nga ni tindzimana ta Bibele leti fambelanaka ni ndzimana yoleyo.


text:
Event
Youth Day Commemorations
#TlakusaMpfumawulo
Event Schedule
15 Jun - 17 Jun 2018 06:00 AM - 04:00 PM past event
Momes Place Ka Nkuzana
Nkuzana, Giyani, Limpopo, South Africa.
16 June 2018 Commemorations
Tani hi pfhumba ra ku tlangela siku ra vantshwa eka lembe ra 2018, Munghana Lonene FM yi rhamba vantshwa hinkwavo lava kumekaka emigangeni leyi nga ku suhi na Nkuzana ku va xiphemu eka migingiriko leyi lulamisiweke hi ndlela leyi:
Hi wa vuntlhanu wa ti 15 June ku ta haxiwa Gingirikani na Dzumba na mina thwii ku suka a Masingita Mall eGiyani
Hi ti 16 June, hi awara ya 07h00 ni mixo ku ya fika ka 09h00, ku ta va ku ri na 5km fun run/walk ku suka e croseni ya ka Njhakanjhaka ku ya fika eHanyani Sport ground eka Nkuzana. U fanele u ri na malembe ya 12 ku ya henhla ku nghenela. Tana wahari mixo eNjhakanjhaka Cross u khome xitifikheti xaku velekiwa kumbe copy ya pasi kuta ti tsarisela ku va xiphemu xa ntirho lowu.
Ku suka kona hita ku tisela Youth Business Expo na Entrepreneurs in Progress ku suka hi awara ya 11h00 ku fika 13h00 lahaya Momes Place eka Nkuzana. Yona yi ya landzela hi Youth Street Culture Fashion Show leyi yi nga ta sungula hi awara ya 4pm ku kondza ri yaku peta peta kona kwale eMomes Place.
Hi ti 17 June hi sonto ku ta va ku ri na dialogue ya vantshwa ehansi ka nhloko mhaka leyi nge “Hi vumba/aka nwana wa jaha”. Yona yita khomeriwa eNjhakanjhaka Community hall ku suka hi awara ya khume ni mixo.
Hinkwaswo leswi swi ta humelela hiku seketeriwa hi Vunwe Investment, K8 Lukz na Love Life. Vuxokoxoko belani Amos riqingho eka tinomboro leti landzelaka 015 290 0106 / 0184 for Fun Walk na Expo kumbe Kate eka 0739342830 for Fashion Show.
Munghana Lonene FM - #Tlakusa Mpfumawulo.
ADVERTISEMENT


text:
181Dafita a kuvhanganya vhanna vhawe, a vha khethekanya nga zwigwada zwa tshigidi na zwa ḓana, a vhea vhalangammbi vha izwo zwigwada. 2A ruma mmbi ya bva nga zwigwada zwiraru, i na Juaba na murathu wa Juaba ane a pfi Abishai, ṅwana wa Tseruya, na Ithai wa Gathi, muṅwe na muṅwe e mulangammbi wa tshigwada tshawe. Khosi ya vhudza vhanna vha mmbi ya ri, “Nṋe ndi ḓo takutshedza nda bva na inwi nga tshavhukoma.”
3
Vhone vha fhindula vha ri, “Vha songo bva na riṋe, arali ra shavha, riṋe vha nga si ri tevhele. Naho ha lovha hafu yashu vha nga si londe riṋe. Vhone vha fana na zwigidi zwa fumi zwashu. Ndi khwiṋe vha tshi tou ri khwaṱhisa vhe henefha muḓini.”
4Khosi ya fhindula ya ri, “Ndi ḓo ita zwine na vhona zwi zwone.”
Khosi ya ima thungo ha khoro vhanna vhoṱhe vha tshi khou bva nga zwigwada zwa ḓana na zwa tshigidi. 5
18:12,29
19:7
Khosi ya laya Juaba na Abishai na Ithai ya ri, “Ni songo huvhadza ṅwananga Abisalomo nandi.” Vhanna vhoṱhe vha zwi pfa khosi i tshi laya mulangammbi muṅwe na muṅwe nga Abisalomo.
6Mmbi ya livha ḓakani u yo lwa na Vhaisraele, nndwa ya lwelwa maṱakani a Efraimi. 7Henefho mmbi ya Israele ya kundwa nga vhanna vha Dafita. Musi uyo zwo tou vhifha, ha vhulawa vhanna vha 20 000. 8Nndwa ya angaredza shango ḽeneḽo ḽoṱhe, musi wonoyo vho vhulawaho nga mupo vha fhira vho vhulawaho nga pfumo.
9Zwino Abisalomo a tshenuwa o ṱangana na vhanna vha Dafita. O vha o namela meila yawe, musi meila i tshi khou sera nga fhasi ha davhi ḽidenya ḽa muri muhulu, ṱhoho ya Abisalomo ya fashiwa nga uyo muri, a sala o nembelela tshikhalani, meila ye a vha o i namela ya ḓi gidima i tshi ya.
10Muṅwe wa vhanna a zwi vhona a vhudza Juaba a ri, “Ndo vhona Abisalomo o nembelela murini.”
11Juaba a fhindula munna we a mu vhudza ayo mafhungo a ri, “Mini? No mu vhona? Ndi mini ni songo mu vhulaha henefho a wela fhasi? Ndo vha ndi tshi ḓo vha ndo ni ṋea mangwende a fumi a siliva na bannda ḽa maṱeleṱele.”
12
Hone uyo munna a fhindula a ri, “Naho vho vha vho mpha mangwende a tshigidi a siliva, ndo vha ndi nga si ise tshanḓa tshanga kha ṅwana wa khosi. Hufha khosi yo laya vhone na Abishai na Ithai riṋe ri tshi zwi pfa ya ri, ‘Ni songo huvhadza ṅwananga Abisalomo nandi.’ 13
Huno arali ndo vha ndo nyadza khosi nda vhulaha Abisalomo, khosi yo vha i tshi ḓo zwi pfa – i pfa zwithu zwoṱhe – vhone vho vha vha tshi vho ḓo nndaṱa.”
14
Juaba a ri, “Ndi nga si ṱwe ndo ima ndi tshi khou fhedza tshifhinga na inwi.” Juaba a dzhia nthi tharu a runga Abisalomo kha khana Abisalomo a tshi kha ḓi tshila o nembelela henefho murini. 15Vhahwalazwihali vha Juaba vha fumi vha mbo tanga Abisalomo vha mu fhedzisa.
16Ndi hone Juaba a tshi lidza phalaphala, mmbi dza litsha u londa Vhaisraele nge Juaba a ri vha litshe. 17Vha dzhia Abisalomo vha mu posa dindini ḽihulu henefho maṱakani, vha khokha thulwi khulu ya matombo nṱha hawe. Zwi tshi khou ralo Vhaisraele vhoṱhe vha shavhela mahayani avho.
18
Yes. 56:4-5
Musi Abisalomo a tshi kha ḓi tshila o imisa tombo ḽa ṱhodzi ndapfu Govhani ḽa Khosi, nge a ri, “A thi na ṅwana ane a ḓo ita uri dzina ḽanga ḽi si hangwiwe.” A rina iḽo tombo dzina ḽawe, na ṋamusi ḽi kha ḓi pfi Tshihumbudzo tsha Abisalomo.
19Zwino Ahimaatsi ṅwana wa Tsadoko a ri, “Litshani ndi gidime ndi swikise mafhungo aya ha khosi uri Muṋe washu o mu lamulela zwanḓani zwa maswina awe.”
20
Juaba a mu vhudza a ri, “Ṋamusi mafhungo ha swikiswi nga inwi. Ni nga ḓi swikisa mafhungo muṅwe musi, hone ṋamusi a hu yi inwi, ngauri ho vhulawa ṅwana wa khosi.”
21Ndi hone Juaba a tshi ruma phuli yawe ya Mukushu a ri, “Tshimbilani ni yo vhudza khosi zwe na zwi vhona.” Mukushu a gwadama phanḓa ha Juaba a gidima a ṱuwa.
22Ahimaatsi ṅwana wa Tsadoko a dovha a vhudza Juaba a ri, “Naho ha itea mini, nga vha litshe ndi tevhele Mukushu nga luvhilo.”
Hone Juaba a fhindula a ri, “Ṅwananga, ndi mini ni tshi ḓidina nga u ya? Hufha ni sa ḓo wana tshithu nga mafhungo aṋu.”
23Ahimaatsi a ri, “Naho ha itea mini, ndi funa u gidima nda ya.”
Ndi hone Juaba a tshi ri, “Gidimani zwaṋu!” Ahimaatsi a gidima nga nḓila ya govhani ḽa Jorodani a fhirela Mukushu.
24Dafita o vha o dzula vhukati ha khoro ya ngomu na ya nnḓa, mulindi a gonya mutsheṱo a yo ima ṱhangani ya mafhoro. A tshi sedza nnḓa a vhona muṅwe munna a tshi khou gidima e eṱhe. 25Mulindi a ḓivhadza khosi a tshi tou vhidzelela.
Khosi ya ri, “Arali e eṱhe a nga vha a tshi khou ḓisa mafhungo mavhuya.” Munna uyo a ḓi sendela.
26Zwino mulindi a vhona muṅwe-vho a tshi khou gidima, a vhidzelela mulindakhoro a ri, “Vhonani, hu na muṅwe munna, u khou gidima e eṱhe!”
Khosi ya fhindula ya ri, “Na ene a nga vha a tshi khou ḓisa mafhungo mavhuya.”
27Mulindi a ri, “Ndi vhona unga wa u thoma u gidima unga Ahimaatsi ṅwana wa Tsadoko.”
Khosi ya ri, “Ahimaatsi ndi muvhuya. U khou ḓisa mafhungo mavhuya.”
28Ahimaatsi a vhidzelela khosi a ri, “Zwoṱhe zwo luga!” Ahimaatsi a wa nga tshifhaṱuwo phanḓa ha khosi a ri, “Nga hu rendwe Muṋe washu Mudzimu wavho! O ri kumedza vhanna vhe vha vha vutshela thovhela muṋe wanga.”
29
Khosi ya vhudzisa ya ri, “Uḽa muṱhannga Abisalomo ho ngo huvhala?”
Ahimaatsi a fhindula a ri, “Ndo vhona hu na vilinga ḽihulu hezwi gota ḽavho Juaba a tshi khou nndaedza, a thi ḓivhi uri ho itea mini.”
30Khosi ya ri, “Imelani thungo ni lindele henefho.” Zwenezwo a bvela thungo a ima henefho.
31Zwino ha swika na Mukushu a ri, “Thovhele muṋe wanga, nga vha pfe mafhungo mavhuya! Ṋamusi Muṋe washu o ita uri vha kunde vhoṱhe vhe vha vha vutshela.”
32Khosi ya vhudzisa Mukushu ya ri, “Muṱhannga uḽa Abisalomo ho ngo huvhala naa?”
Mukushu a fhindula a ri, “Ngavhe zwo mu welaho zwi tshi wela maswina avho oṱhe na vhoṱhe vhe vha vha vutshela vha tshi ṱoda u huvhadza thovhele muṋe wanga.”
33Khosi ya tetemela, ya gonya kamarani i re nṱha ha mafhoro ya lila, ya enda i tshi ri, “Yawee, ṅwananga Abisalomo! Ṅwananga, ṅwananga Abisalomo! Ngavhe ho fa nṋe hu si fe iwe! Yawee, ṅwananga, ṅwananga Abisalomo!”


text:
Ku hlayela tikhavichi
Mduduzi Benjie Shongwe
Magriet Brink
Mama K a a ri karhi a tshovela tikhavichi vhiki hinkwaro. Doobie, Maya na Duksie va pfuna Mama K exirhapeni xakwe xa matsavu hi Mugqiviela nimixo. Namuntlha vana va ta pfuna ku hlayela ni ku paka tikhavichi. Kutani Baba K u ta teka mabokisi ya tikhavichi a ya xavisa emakete.
Thekisi yi xixa vana ehekeni ya xirhapa. Va vona nhulu leyikulu ya tikhavichi ti fumbiwe ekusuhi ni lori ya khale ya Baba K. "Yoo! A hi ku tala ka tona tikhavichi leti!" ku vula Maya a ri karhi a kombetela. "Tikhavichi ndza vona ta fika eka gidi!" ku hleka Duksie. "A swi nge endleki! Kumbexana ti nga va ti ri madzana mabirhi!" ku landzula Doobie.
Mama K u rindze ehekeni. "Xewani hinkwenu, ndzi tsakela ku mi vona!" a ri karhi a xeweta vana. "Kutani a hi fambeni hi ya tirha. Mi fanele ku hlayela tikhavichi kutani mi ti nghenisa emabokisini, tikhavichi ta 12 hi bokisi. Ndzi ni mabokisi ya 20. Vambirhi va n'wina mi nga pfunana ku paka mabokisi ya 7 kutani un'we a paka mabokisi ya 6."
Vana va rhendzela nhulu ya tikhavhichi. Va kanerisana hi tindlela to hambanahambana to hlayela tikhavhichi. "Ndzi ehleketa ku hlayela ta mina hi timbirhimbirhi," ku vula Maya. "Ndzi rhandza ku hlayela hi munemune," ku vula Duksie, "sweswo swa hatlisa." "Mina ndzi ta tihlayela hi tinharhunharhu, ndzi ta swi endla hi ndlela ya mina!" ku angula Doobie.
Ku nga ri khale vana se va tate mabokisi ya 20. "Mi xumile!" ku vula Mama K. "Langutani ka ha sele tikhavhichi tin'wana. Tinguluve ta mina ti rhandza tikhavichi kutani a hi ti nyikeni," a ringanyeta. "Xana mi pake tikhavichi tingani amabokisini? Xana ku sale tikhavichi tingani?" a vutisa vana.
Ntirho lowu landzelaka i ku tsala nxavo eka bokisi rin'wana ni rin'wana kutani hi pfuna Baba K ku layicha mabokisi elorini. Va fanele ku veka hafu ya mabokisi eka tlhelo leri ra lori kutani hafu yin'wana va yi veka eka tlhelo lerin'wana, leswaku ndzhwalo wu ringana.
"Se hi le kusuhi ni ku heta!" ku vula Baba K. "A hi voneni, xana i mabokisi mangani lawa ha ha faneleke ku layicha eka tlhelo ha rin'we leswaku ndzhwalo wu ringana?"
Ku nga ri khale hinkwawo mabokisi ya 20 se ma layichiwile elorini. Baba K a kufumeta njhini kutani a khoma ndlela a ya emakete. "Loko ndzo xavisa mabokisi hinkwawo," a vulavula hi mbilu, "ndzi ta va ni mali leyi ringaneke ku lunghisa hoko ya tinguluve kutani ndzi xavela vana leswi nga ta va tsakisa!"
Kasi le purasini, Mama K ni vana va cheleta swimilana ni ku olela matluka. Hi awara ya khumembirhi se va karhele hinkwavo. Mama K u ri eka vona, "Se i nkarhi wa swakudya. Xana ma swi tiva leswaku ndzi mi endlele yini namuntlha?"
Hiloko a nghena endzeni a ya landza leswi a va vekeleke swona. Vana va lehisa mbilu va rindza ku vuya ka yena va ri karhi va kumbetela leswaku a nga va a tamele yini. Loko a ri karhi a ta hi ndlela maphakithi ya fasikoti rakwe a ma kukumukile!
"A hi voneni loko mi kumbetele swona! Xana ndzi mi khomele yini namuntlha?" Mama K a voyamisa maphakithi ya fasikoti rakwe kutani nhulu ya maapula yi wela etafuleni. "Vonani, ndzi be kona!" Ku huwelela Duksie. Mama K a byela vana, "Kutani tsundzukani nawu wa kona. Pambulelanani hi ku ringana! Ku hava loyi a faneleke a kuma yo tala kumbe ya le hansi ka van'wana!"
Kutani vana va rhanga va hlayela maapula hamambirhimbirhi. Va hlayela: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, kutani ku sala apula rin'we. Maapula hinkwawo ma endla 17.
Kutani, va avelana maapula hi ku ringana. Ku sale maapula mambirhi. Kutani vana va chela maapula eminkwameni ya vona va ya na yona ekaya. Xana n'wana un'wana ni un'wana u kuma mangani?
"A hi tsemeni maapula lamambirhi hi avelana," ku ringanyeta Duksie. "Xana un'wana ni un'wana u ta kuma swiphemu swingani swa apula?" ku vutisa Maya. "Ndza yi tiva nhlamulo!" ku n'wayitela Doobie.
Hiloko ku fika Baba K a huma emakete. Lori a yi na nchumu kutani Baba K wa n'wayitela. "Ndzi xavise tikhavichi hinkwato. Kutani ndzi nga lunghisa hoko ya tinguluve ndzi tlhela ndzi xava bolo ya milenge leyi a mi yi lava. "Huree!" ku huwelela vana."
You are free to download, copy, translate or adapt this story and use the illustrations as long as you attribute in the following way:
Ku hlayela tikhavichi
Author - Penny Smith
Translation - Mduduzi Benjie Shongwe
Illustration - Magriet Brink
Language - Xitsonga
Level - Longer paragraphs
© African Storybook Initiative 2016
Creative Commons: Attribution 4.0
Source www.africanstorybook.org


text:
Ndzhenga
Ndzhenga wu tala ku mila enhoveni, laha wu vangaka khwati ra mitwa swinene. Murhi lowu wu taleriwile hi mitwa swinene hikokwalaho vanhu a va wu rhandzi ku wu byala emakaya. Murhi lowu a wu kuli ngopfu wu ya ehenhla, kambe wu tala ku kula wu andlala wu khomana na mindzhenga leyinwana yi endla khwati lero tlhuma swinene. Mihandzu ya ndzhenga a yi dyiwi hi vanhu.[1]
Nhlamuselo[Lulamisa | edit source]
Hi nguva ya vuxika ndzhenga wu dzudza matluka kasi loko ku fika nguva ya ximumu wa hluka matluka lamantsongo hi xivumbeko xa wona. Tihunyi ta ndzhenga ti rhandziwa swinene hi vamanana hikuva ta pfurha swinene loko u tshivela ndzilo hi tona. Swiharhi swo fana na mimpfundla na timhunti swi tala ku endla swikhundla swa swona kona ku endlela leswaku swi nga hlaseriwi hi ku olova hi valala va swona.[1]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Ntirho wa Matluka na Marhavi ya Ndzhenga:[Lulamisa | edit source]
Murhi wa ndzhenga wu tshungula vuvabyi bya nchuluko, ku vava ka meno, mukhuhlwana na swirhumbana leswi kumekaka emikolweni. Matluka ya kona ya siriwa, ma cheriwa laha munhu a lumiweke kona hi nyoka kumbe xipamu leswaku ku ta hola. Mati lama humaka ematlukeni loko ma siriwile, ma tshungula ndleve leyi vavaka. Ku hlanganisiwa kamatluka, mahanti na timitsu swi pfula mbeleko eka vaxisati na ku sivela ku vava ekhwirini. Mapa lama humaka loko ku kandziwile timitsu, ma tshungula vuvabyi bya mongolo, vuvabyi bya xiongolela na ku horisa swirhumbana leswi humaka evusikwini.[1]
Ntirho wa Timitsu ta Ndzhenga:[Lulamisa | edit source]
Matluka ya murhi lowu ma tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya mahlo na mukhuhlwana. Timitsu ta nsinya lowu wu tshungula vuvabyi bya nhlana, nhloko, ku vavisa ka miri na byinwana vuvabyi. Timitsu ta ndzhenga ti hlanganisiwa ni misinya yinwana swi tshungula eka vanhu lava pfumalaka vana.[1][2]
Ntirho wa Mbewu ya Ndzhenga:[Lulamisa | edit source]
Mafurha ma horisa swirhumbana swo nwayisa leswi vuriwaka rhwemburhwembu na vuvabyi bya nhlonge. Loko murhi lowu wu omisiwile, wu tlhela wu kandziwa ku huma mapa, wu tirhisiwa ku sivela ku kuma khwiri na ku nyuhelisa nwana loko wu cheriwa emukapeni leswaku nwana a dya.[1][2]
Mintirho yin'wana:[Lulamisa | edit source]
Mihandzu ya nsinya lowu na mahanti ya kona swi omisisiwa kutani swi tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya swirhumbana leswintsongo na ku tshungula miri wa munhu. Matluka ma ncakunhiwa kunene ku sivela nchuluko ematikweni yo fana na Namibia.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.
- ↑ 2.0 2.1 Grant, R (2006). Sappi tree spotting: Lowveld, including Kruger National Park. Pretoria: Jacana Media (Pty) Ltd. p. 91.