text:
Varindzi Va Mufumi-nkulu Va Chumayeriwa
A ku ri lembe ra 59 C.E. Masocha lama karhaleke lawa a ma rhangele ntlawa wa vakhotsiwa ma nghene eRhoma hi gede leri vuriwaka Porta Capena. EXitsungeni xa Palatine a ku ri ni xigodlho xa Mufumi Nero, lexi a xi sirheleriwa hi masocha ya Mufumi-nkulu lawa a ma ri ni masavula lawa a ma tumbetiwe ehansi ka swiambalo swa wona. * Julius, ndhuna ya masocha u fambe ni vabohiwa va yena va hundza eNtsendzeleni wa le Rhoma va tlhandlukela eXitsungeni xa Viminal. Va hundze ntanga lowu nga ni titempele to tala ta swikwembu swa le Rhoma va tlhela va hundza ndhawu leyikulu leyi a yi tirhiseriwa ku macha eka yona ni ku letela masocha.
Un’wana wa vabohiwa volavo a ku ri muapostola Pawulo. Tin’hweti ti nga ri tingani emahlweni ka kwalaho loko a a ri exikepeni lexi biweke hi mheho, ntsumi ya Xikwembu yi byele Pawulo yi ku: “U fanele ku yima emahlweni ka Khezari.” (Mint. 27:24) Xana marito wolawo a ma ta hetiseka eka Pawulo ku nga ri khale? Loko a hundzuluka a languta xifundzha xa Mfumo wa Rhoma, a swi kanakanisi leswaku marito lawa Hosi Yesu a n’wi byeleke wona eXihondzweni xa Antoniya le Yerusalema ma vuyile emianakanyweni ya yena. Yesu u te: “Vana ni xivindzi lexi tiyeke! Hikuva leswi a wu nyikela vumbhoni bya rixaladza hi swilo leswi khumbaka mina eYerusalema, u fanele ku nyikela vumbhoni ni le Rhoma.”—Mint. 23:10, 11.
Kumbexana Pawulo u langute eCastra Praetoria—khokholo lerikulu leri nga ni makhumbi lama tlakukeke ya switina swo tshwuka lama nga ni swihlungwa ni swihondzo. Emakhokholweni a ku tshama Varindzi va Mufumi-nkulu lava a va ri varindzi va mufumi swin’we ni ntlawa wa maphorisa ya le mutini. Ekhokholweni a ku tshama 12 000 wa masocha ya Mufumi-nkulu ni masocha man’wana ya magidi lawa a ma ri maphorisa ku katsa ni lawa a ma famba hi tihanci. Castra Praetoria a yi tsundzuxa vanhu ndlela leyi mufumi a nga ni matimba ha yona. Tanihi leswi Varindzi va Mufumi-nkulu a va ri ni vutihlamuleri hi vabohiwa lava a va huma eswifundzheni swin’wana, Julius u rhangele ntlawa wa yena wu nghena hi yin’wana ya tigede ta mune letikulu. Endzhaku ka riendzo leri nga ni khombo leri tekeke tin’hweti to hlayanyana, u hetelele a fikise vabohiwa va yena eRhoma.—Mint. 27:1-3, 43, 44.
MUAPOSTOLA LOYI A CHUMAYELA “HANDLE KA XIHINGA”
Loko a famba hi xikepe, Pawulo u kombiwe swivono hi Xikwembu laha xi n’wi byeleke leswaku vanhu hinkwavo lava a va ri exikepeni a va ta pona loko xikepe xi mbombomela. A nga vavisekanga loko a lumiwa hi nyoka leyi nga ni vuxungu. U hanyise vanhu lava vabyaka exihlaleni xa Melita, laha vanhu va kwalaho va sunguleke ku vula leswaku a a ri xikwembu. Swirho swin’wana swa Varindzi va Mufumi-nkulu leswi a swi pfumela eka vukholwa-hava swi fanele swi twe hi ta swiendlakalo leswi naswona swi nga ha endleka a swi vulavula ha swona.
Pawulo se a a va vonile vamakwavo lava humaka eRhoma lava va ‘teke va ta n’wi hlangaveta eNdhawini ya ku Xavisela ya Apiyo ni le Tihotela Tinharhu.’ (Mint. 28:15) Kambe, xana a a ta ku hetisisa njhani ku navela ka yena ku chumayela mahungu lamanene eRhoma leswi a a ri mubohiwa? (Rhom. 1:14, 15) Van’wana a va anakanya leswaku vabohiwa va ta yisiwa eka mukongomisi wa varindzi. Loko swi ri tano, swi nga ha endleka Pawulo u yisiwe eka Afranius Burrus, Ndhuna-nkulu ya Varindzi va Mufumi-nkulu, kumbexana a a tlhandlama mufumi hi vulawuri. * Ematshan’weni yo rindziwa hi tindhuna ta mavuthu, Pawulo sweswi se a a rindziwa hi socha rin’we leri a ri ri Murindzi wa Mufumi-nkulu. Pawulo u pfumeleriwe ku tikumela ndhawu yo tshama eka yona ni ku va ni vaendzi a tlhela a va chumayela “handle ka xihinga.”—Mint. 28:16, 30, 31.
PAWULO A CHUMAYELA LAVATSONGO NI LAVAKULU
Swi nga ha endleka leswaku Burrus u konanise muapostola Pawulo, exigodlhweni kumbe egovelweni ra Varindzi va Mufumi-nkulu, loko a nga si hundzisela nandzu lowu eka Nero. Pawulo u tirhise nkarhi lowu ku “nyikela vumbhoni eka lavatsongo swin’we ni le ka lavakulu.” (Mint. 26:19-23) A hi swi tivi leswaku Burrus u vone Pawulo nandzu kumbe e-e, kambe ha swi tiva leswaku a nga n’wi rhumelanga ekhotsweni egovelweni ra Varindzi va Mufumi-nkulu. *
Ndhawu leyi Pawulo a a yi hirhile yo tshama eka yona a yi ri yikulu lerova a a ta kota ku amukela “vakulukumba va Vayuda” a tlhela a va chumayela swin’we ni ‘vanhu van’wana vo tala lava teke eka yena endhawini leyi a a tshama eka yona.’ U tlhele a chumayela masocha lama nga Varindzi va Mufumi-nkulu lama n’wi tweke a “nyikela vumbhoni bya rixaladza” eka Vayuda malunghana ni Mfumo na Yesu, “ku sukela nimixo ku fikela nimadyambu.”—Mint. 28:17, 23.
Ntlawa wa Varindzi va Mufumi-nkulu lava tirhaka exigodlhweni wa cincana siku ni siku endzhaku ka tiawara ta nhungu. Masocha lama rindzaka Pawulo na wona a ma cincana siku ni siku. Eka malembe mambirhi lawa muapostola loyi a ma heteke a pfaleriwile, masocha ma n’wi twile loko a vitanela rungula leri ri tsariweke eka mapapila lama yaka eka Vakreste va le Efesa, Filipiya, Kolosa ni va Vaheveru naswona va n’wi vonile loko a tsala papila leri yaka eka Mukreste la vuriwaka Filemoni. Loko a ha pfaleriwile, Pawulo u pfune Onesima, hlonga leri a ri balekele n’wini wa rona, ‘loyi a veke tata wakwe loko a ri etimpecanini ta yena ta khotso,’ kutani a n’wi tlherisela eka n’wini wa yena. (Film. 10) A swi kanakanisi leswaku Pawulo a a ma tsakela masocha lawa a ma n’wi rindza. (1 Kor. 9:22) Hi nga n’wi anakanya a ri karhi a vutisa socha hi xikongomelo xa swiphemu swo hambana-hambana swa swihlomo kutani a tirhisa rungula rolero eka xin’wana xa swifaniso swa yena.—Efe. 6:13-17.
“VULAVULA RITO RA XIKWEMBU HANDLE KA KU CHAVA”
Ku khotsiwa ka Pawulo swi endle leswaku “mahungu lamanene ma ya emahlweni” exikarhi ka Varindzi va Mufumi-nkulu ni van’wana. (Filp. 1:12, 13) Vanhu lava a va tshama eCastra Praetoria a va hlangana ni vanhu lava a va huma eMfun’weni hinkwawo wa Rhoma, ku katsa ni mufumi ni ndyangu wa yena lowukulu. Ndyangu wolowo a wu katsa swirho swa ndyangu, malandza ni mahlonga, lava van’wana va vona va veke Vakreste. (Filp. 4:22) Hikwalaho ka ku chumayela ka Pawulo hi xivindzi, vamakwerhu eRhoma va ve ni xivindzi “xo vulavula rito ra Xikwembu handle ka ku chava.”—Filp. 1:14.
Ku chumayela ka Pawulo eRhoma swa hi khutaza na hina loko hi ri karhi hi ‘chumayela rito hi nguva leyinene ni hi nguva ya ku karhateka.’ (2 Tim. 4:2) Van’wana va hina a hi swi koti ku huma etindlwini leti hi tshamaka eka tona, emakaya ya vadyuhari kumbe eswibedlhele, kumbe hi khotsiwile hikwalaho ka ripfumelo ra hina. Ku nga khathariseki swiyimo swa hina, hi nga ha chumayela lava taka eka hina, kumbexana va ta hi khathalela kumbe va ta hi endlela ntirho wo karhi. Loko hi chumayela hi xivindzi nkarhi wun’wana ni wun’wana, hi tivonela hi ya hina leswaku ‘rito ra Xikwembu a ri nge bohiwi.’—2 Tim. 2:8, 9.
^ ndzim. 2 Vona bokisi leri nge “Varindzi Va Mufumi-nkulu Hi Nkarhi Wa Nero.”
^ ndzim. 7 Vona bokisi leri nge “Sextus Afranius Burrus.”
^ ndzim. 9 Heroda Agripa a a pfaleriwe laha hi Khezari Tiberiyo hi 36/37 C.E. hileswi a vuleke leswaku Caligula u fanele a va mufumi. Endzhaku ka loko a ve mufumi, Caligula u hakele Heroda hi ku n’wi endla hosi.—Mint. 12:1.


c: text/html

text:
Swiendlakalonkulu Swa Lembe Leri Nga Hundza
“LOKO Esaya 9:7 yi hlamusela leswi Xikwembu xi nga ta swi hetisisa hi ku tirhisa Mfumo wa xona yi ri: “Ku hiseka ka Yehovha wa mavuthu ku ta swi endla.” Hilaha ku fanaka, Yesu Kreste, Hosi ya Mfumo wolowo, u kombise leswaku u hisekela vugandzeri bya ntiyiso eka vutirheli byakwe hinkwabyo bya laha misaveni. (Yoh. 2:17) Swiviko leswi landzelaka swi kombisa ndlela leyi Timbhoni ta Yehovha emisaveni hinkwayo ti tekelelaka ku hiseka ka Yehovha na Yesu hi ku pfuna vanhu leswaku va vona rirhandzu ra Tata wa vona wa le tilweni.
EKA XIYENGE LEXI
“Ha Yi Rhandza Swinene JW Broadcasting!”
I yini lexi a xi katseka eku endleni ka xitichi lexi xa le ka Internet?
Ku Hatlisisa Ku Akiwa Ka Tiholo Ta Mfumo
Ntirho wu hleriwile leswaku ku fikeleriwa xilaveko xa tiholo letintshwa ta magidi.
Xana Ntirho Wu Famba Njhani eWarwick?
Dyondza katsongo hi ta ku akiwa ka ntsindza wa misava hinkwayo wa Timbhoni ta Yehovha.
Ku Fikelela Vanhu Lava Nga Kumekiki eKaya
I yini leswi nga endla Terry a tshemba leswaku leswi a nga byeriwa hi Timbhoni ta Yehovha swi hlamule xikhongelo xa yena?
Ku Nyiketeriwa Ka Marhavi
Timbhoni ta Yehovha eMadagascar swin’we ni le Indonesia ti kume mikateko yo hlawuleka eku sunguleni ka 2015.
Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Hi Tindzimi Leti Engetelekeke
Ku humesiwe Tibibele ta 16 hi lembe ra ntirho ra 2015.
Xiviko Xa Timhaka Ta Nawu
Ku langutana ni xihlawuhlawu xa vukhongeri emisaveni hinkwayo ku ya emahlweni.
Swiviko—Leswi Humaka eMatikweni Man’wana
Munyikelo wa Ken lowu a wu ri ebokisini rakwe leri a ri veke exihundleni wu pfunetile eku akeni ka Holo ya Mfumo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
XIVUTISO 6
Ndzi Nga Wu Hlula Njhani Ntshikilelo Wa Tintangha?
A WU TA ENDLA YINI?
Ehleketa hi xiyimo lexi: Loko vana vambirhi lava Brian a nghenaka na vona xikolo va ri karhi va tshinela, u sungula ku khomiwa hi rhumbyana. Va ringete ku n’wi sindzisa kambirhi vhiki leri leswaku a dzaha. Sweswi se va ringeta ra vunharhu.
Un’wana wa vona u ri:
“Wa ha ri wexe ninamuntlha? Inge ndzi ku nyika nchumu lowu nga ta ku susa xivundza.”
U tsopeta tihlo kutani a humesa xin’wana ephakithini a nyika Brian.
Brian wa swi vona leswaku nchumu lowu a nyikiwaka wona i fole. U ya a chava ngopfu.
Brian u ri: “Ndzi mi byerile leswaku a ndzi . . . ”
Mufana lowun’wana u n’wi nghena enon’wini a ku: “U nga tiendli toya!”
Brian u kanya mbilu a ku: “A ndzi toya!”
Mufana lowun’wana u veka voko ekatleni ra Brian kutani a endla onge wa n’wi xavelela a ku: “Teka.”
Mufana lowun’wanyana u tshineta fole exikandzeni xa Brian kutani a n’wi hlevela a ku: “A hi nge byeli munhu. A swi nge tivi hi munhu.”
Loko a wu ri Brian a wu ta endla yini?
EHLEKETISISA HI MHAKA LEYI!
Xana tintangha ta Brian ti kale ti anakanya hi leswi ti swi endlaka? Xana ti tiendlele swiboho? Nikatsongo. Ti pfumele ku kuceteriwa hi vanhu van’wana. Ti lava ku amukeleka, hikwalaho ti endla leswi endliwaka hi van’wana.
Loko a wu langutane ni xiyimo lexi fanaka, a wu ta wu hlula njhani ntshikilelo wa tintangha?
TSHAMA U LUNGHEKILE
Bibele yi ri: “U tlharihile la voneke khombo kutani a tumbela, kambe la nga riki na ntokoto u ye emahlweni kutani u fanele a xupuriwa.” —Swivuriso 22:3.
Hi xitalo khombo u ri vona ra ha ri ekule. Hi xikombiso, a hi nge u vona ntlawa wa vana lava u nghenaka na vona xikolo le mahlweni va ri karhi va dzaha. Loko u anakanyisisa hi khombo leri u nga hlanganaka na rona, u ta swi lunghekela ku langutana na rona.
EHLEKETA
Bibele yi ri: “Hlayisani ripfalo lerinene.”—1 Petro 3:16.
Tivutise, ‘Ndzi ta titwa njhani hi ku famba ka nkarhi loko ndzi pfumela ku lawuriwa hi tintangha ta mina?’ I ntiyiso leswaku u nga ti tsakisa tintangha ta wena swa xinkarhana. Kambe u ta titwa njhani hi ku famba ka nkarhi? Xana u tiyimisele ku onha vuxaka bya wena ni Xikwembu leswaku u tsakisa vana lava u nghenaka na vona xikolo?—Eksoda 23:2.
ENDLA XIBOHO
Bibele yi ri: “Lowo tlhariha wa chava.”—Swivuriso 14:16.
Hi fanele hi tiendlela swiboho kutani hi kuma vuyelo bya kona. Bibele yi hi byela hi vavanuna lava endleke swiboho leswinene, ku nga Yosefa, Yobo na Yesu. Yi tlhela yi hi byela hi Kayini, Esawu na Yudasi, lava endleke swiboho leswi nga riki swinene. Xana u ta endla xiboho xa njhani?
Bibele yi ri: “Endla hi ku tshembeka.” (Pisalema 37:3) Loko se u anakanyisise kahle hi vuyelo bya kona naswona u endle xiboho, swi nga ha ku olovela ku byela vana lava u nghenaka na vona xikolo swivangelo swa wena naswona swi ta ku vuyerisa.
U nga karhateki, a swi vuli leswaku u fanele ku chumayela tintangha ta wena. Swi ta va swi ringene ku ALA hi rito leri twalaka ni hi xivindzi. Kumbe u nga ha papalata ku vutisiwa swivutiso swo tala hi ku vula u ku:
“Mi nga ndzi katsi!”
“A ndzi swi endli swilo swo tano!”
“Mi swi tiva kahle leswaku a ndzi swi endli swilo swo tano!”
Mhaka ya nkoka i ku hatla u hlamula hi xivindzi. Loko u endla tano, u nga ha hlamarisiwa hi ndlela leyi tintangha ta wena ti nga ta hatla ti miyela ha yona!Loko u pfumelela tintangha ta wena ti ku koka hi nhompfu, ti ta tlanga hi wena
NDLELA YO LANGUTANA NI KU HLEKURIWA
Ku vuriwa yini loko tintangha ta wena ti ku vungunya? Ku vuriwa yini loko ti ku, “Xana u toya?” Ku hlekuriwa ka muxaka wolowo i ntshikilelo wa tintangha. Xana u nga ti hlamula njhani? Ku ni tindlela timbirhi leti u nga ti hlamulaka ha tona.
U nga ha amukela leswi ti swi vulaka. (“Mi tiyisile, ndza chava!” Kutani u hlamusela xivangelo xa wena hi ku komisa.)
U nga ha tikhomisa tingana. Boxa xivangelo xa ku ala ka wena kutani u vula leswi nga ta n’wi endla a ehleketa. (“A ndzi nga swi tivi leswaku na n’wina ma dzaha!”)
Loko tintangha ta wena ti ya emahlweni ti ku hlekula, famba! Tsundzuka, loko wo ka u nga fambi, u ta tihoxa ekhombyeni. Loko u famba, u kombisa leswaku a wu swi lavi leswaku vanhu van’wana va ku endlisa leswi u nga swi laviki.
Ntiyiso hi leswaku a swi koteki ku wu papalata hi ku helela ntshikilelo wa tintangha. Kambe u nga tiendlela xiboho xa leswi u lavaka ku swi endla, u byela tintangha ta wena ndlela leyi u titwaka ha yona ivi u endla leswi lulameke. Kahlekahle, hi wena u faneleke u tiendlela xiboho.—Yoxuwa 24:15.


text:
1Ngako a di dhani vagondiswa va digumi ni vambidi, Jesu a to va ninga mtamo wa kutovela mimoya ya nzambwa ni kuhanyisa vathu ka yotshe mitungu ni otshe malwati. 2Matina a Vapostoli va Digumi ni Vambidi ngu awa: Wo khata i Simoni, a dhanwako ku i Pedro, ni Andrewu, mwanawe; Jakobe, mwanana wa Zebhedhewu, ni Johane, mwanawe; 3Filipi ni Bhartolomewu; Tomasi ni Matewu, i nga ti mkhupisi; Jakobe, mwanana wa Alfewu, ni Tadhewu; 4Simoni wa Mukanana ni Judhasi Iskariyoti, awu a nga ningela Jesu. 5Se Jesu a to va ruma vona va digumi ni vambidi, msana ka kuva a di va layile a txi khene: “Mi nga tsimbileni ngu tinzila ta vamatiko, hambi ku wulela madhoropani ka Vasamariya. 6Kukhata tsulani ka tinvuta ti ti nga hangalaka ta Nyumba ya ka Israyeli. 7Mi txi tsimbila, nuwelani mi txi khanu: ‘Mfumo wa nzumani wu hafuhi.’ 8Hanyisani valwali, wusani vakufa, basisani vatshekela, tovelani mimoya yo biha. Mi to ningwa mahala, nananu va ningeni mahala. 9Mi nga kungeleni male ya nzalama ni silivela ni kobre amu ka tibhande tanu, 10hambi kuva ni mkwama wa nzila, hambi mabhaji mambidi, hambi masandazi, hambi ndonga; nguko txithumi txi fanetwe ngu muholo wa txona. 11“Ni ka dihi didhoropa mwendo txidhoropana mi na kuwulela kona, lavani kuziva awu a fanelako ku mi amukela, mi na zumba koneho kala mi txi khukha. 12Ngako mi txi wulela nyumbani, yi loseni. 13Ngako nyumba yi di ni fanelo, kudikha kwanu ku na zumba ka yona, aniko ngako yi singa ni fanelo, kudikha kwanu ku na tshumelele kwanu. 14Senikoko, ngako va si mi amukeli mwendo ngako va si engisi mapswi anu, humani ka nyumbeyo mwendo ka didhoropedo, mi txi huphuta lithule mikondoni kwanu. 15Kha ditshuri ni khani kwanu: Ngu ditshiku da kulamulwa ditiko da Sodhoma ni da Gomora di na ta hehukiselwa kupinda didhoropa donedo.” 16“Wonani, ni mi ruma nga tinvuta hagari ka maxolwa; ngu toneto, txharihani nga minyoka, mi txi va vo mbi na wukhuxu kufana ni situvane. 17Ti woneleni ka vathu, nguko va na mi mangalela ha banza, va na mi kwapa masinagogani kwawe, 18se va na mi yisa masoni ka tinduna ni ka vakoma ngu mhaka yangu, kasi mi va tifakazi masoni kwawe ni ka vamatiko. 19Aniko ditshiku di va mi ningelako kwawe, mi nga karatekeni ngu kulava kuziva ati mi no womba tona ni mawombawombelo a kona. 20Nguko hi nga anu mi no wombawomba, aniko i Moya wa Tate wanu wu no wombawomba ngu nganu. 21“Mkoma a na ningela mnanda wakwe; a txi dawa, ni tate a na ningela mwanana wakwe; vanana va na wukela vaveleki vawe, va txi va daya. 22Nananu mi na vengelwa ngu votshelele ngu mhaka ya ditina dangu. Aniko awu a no timisela kala magwito, ngene a no hanyiswa. 23Ngako va txi mi xanisa ka didhoropa do kari, thavelani ka dimwanyane. Nguko kha ditshuri ni khani kwanu: Mi si nzi kuheta kutsimbilatsimbila ka otshe madhoropa a ka Israyeli, Mwanana wa Mthu a na va a di bwakile. 24“Mgondiswa hi nga wa hombe kupinda mgondisi wakwe, hambi txithumi hi nga txa hombe kupinda nyamne wa txona. 25Ta enela ka mgondiswa ku a txi dingana ni mgondisi wakwe, ni ka txithumi ku txi txi dingana ni nyamne wa txona. Ngako va di dhani nyamne wa nyumba va txi i Bhelzebhule va ha mwayani kwakwe va na dhanwa ngu kupindisa. 26“Ngu toneto, mi nga va thaveni, nguko kha txi nga ho txo sisala, txi no mbi nga va ni kutumbulwa; futsi kha txi nga ho txo siswa, txi no mbi nga va ni kuziwa 27Ati ni mi gelako txidemani, ti wombeni kuwonekelani ka mtshikari; ani ti mi lengelwako tinzeveni kwanu, ti nuweleni txitimwi ka siroro sa tinyumba. 28“Mi nga thaveni ava va dayako mmidi, va si si kotiko kudaya moya. Aniko thavani Txizimu txi ku ni mtamo wa kulovisa mmidi ni moya Gehena. 29Sindile simbidi ina kha si xaviswi ngu male ya peni yimweyo kani? Ni txa tximwetxo ka sona kha txi si koti kuwa hahatshi, i singa ngu kuranda ka Tate wanu. 30Kasi anu, hambi ni misisi ya ha msungo kwanu yi batwe yotshe. 31Ngu toneto, mi nga thaveni txilo, nguko anu ma si pinda sindile. 32“Mthu ni mthu a no ni tumela masoni ka vathu nanani ni na mu tumela masoni ka Tate wangu a ku nzumani. 33Aniko awule a no ni lamba masoni ka vathu, nanani ni na mu lamba masoni ka Tate wangu a ku nzumani. 34Mi nga alakanyeni ti to ni tete kuneha kudikha ha mafuni; kha na tela kuneha kudikha, aniko ditxhari. 35Nguko ni tete ku ta hambanisa mthu ni tate wakwe, muhorana ni mame wakwe, ni mamanyane ni masale wakwe. 36Senikoko, valala va mthu va na va i di va nyumbani kwakwe. 37“Awule a randako ngutu tate mwendo mame wakwe kupinda ani, kha ni faneli. Awule a dhundako ngutu mwanana wakwe wa mfana mwendo wa txihoranana kupinda ani, kha ni faneli. 38Awule a si rwaliko txihambano txakwe, a txi ni londeta, kha ni faneli. 39Awule a zamako kuxayisa wutomi wakwe a na luzekelwa ngu wona, ani wule a luzekelwako ngu wutomi wakwe ngu mhaka ya lirando ni nani, a na tshumela e wu mana. SS 40“Awule a mi amukelako, a amukela ani, se awule a ni amukelako, a amukela awule a nga ni ruma. 41Awule a amukelako mprofeti, ngu kuva ene i di mprofeti, a na ningwa hakhelo ya mprofeti; se awule a amukelako mthu wo lulama, ngu kuva ene i di mthu wo lulama, a na amukela hakhelo ya mlulami. 42Ani wule a ningako ka mmweyo wa vale vavadotho, hambi i di muhindo wumwewo wa mati o titila, ngu mhaka ya kuva i di mgondiswa wangu, kha ditshuri na mi gela ti to kha na mbi luzekelwa ngu ditshungulo dakwe.”
Copyright
Learn More


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yohane 2:1-25
2 Kutani hi siku ra vunharhu ku va ni nkhuvo wa vukati eKana+ wa Galeliya, naswona mana+ wa Yesu a a ri kwalaho.2 Yesu ni vadyondzisiwa vakwe a va rhambiwile na vona enkhubyeni wa vukati.3 Kuteloko vhinyo yi hela mana,+ wa Yesu a ku eka yena: “A va na vhinyo.”4 Kambe Yesu a ku eka yena: “Xana ndzi na yini na wena, wansati?+ Nkarhi wa mina a wu si fika.”+5 Mana wakwe a byela lava a va tirha a ku: “Xin’wana ni xin’wana lexi a mi byelaka xona, xi endleni.”+6 Hilaha a swi ri hakona, a ku ri ni tsevu wa makhuwana ya mati lawa a ma tshame kwalaho hilaha nawu wa vutengisi+ wa Vayuda wu lavaka hakona, rin’wana ni rin’wana ri kota ku tamela swipimo swa mati swimbirhi kumbe swinharhu.7 Yesu a ku eka vona: “Tatani makhuwana hi mati.” Kutani va ma tata ma fika enon’wini.8 Hiloko a ku eka vona: “Sweswi kanani man’wana mi ma yisa eka mufambisi wa nkhuvo.” Kutani va ma yisa.9 Hiloko mufambisi wa nkhuvo a nantswa mati lama hundzuriweke vhinyo+ kambe a a nga ku tivi lomu yi humaka kona, hambileswi lava a va tirha, lava keleleke mati a va swi tiva, mufambisi wa nkhuvo a vitana muteki10 ivi a ku eka yena: “Munhu un’wana ni un’wana u sungula+ a humesa vhinyo leyinene, kutani loko vanhu va pyopyiwile, a humesa leyi nga nyawuriki. Wena wa ha veke vhinyo leyinene ku fikela sweswi.”11 Yesu u endle leswi eKana wa Galeliya eku sunguleni ka masingita yakwe, naswona u kombise ku vangama+ kakwe; kutani vadyondzisiwa va va ni ripfumelo eka yena.12 Endzhaku ka leswi yena ni mana wakwe ni vamakwavo+ ni vadyondzisiwa vakwe va ya eKapernawume,+ kambe a va tshamanga masiku yo tala.13 Paseka+ ya Vayuda a yi ri kusuhi, hiloko Yesu a tlhandlukela eYerusalema.+14 Kutani etempeleni a kuma lava xavisaka tihomu ni tinyimpfu ni matuva+ ni vacincisi va mali va ri eswitshan’weni swa vona.15 Kutani, endzhaku ko endla nkharisa wa mapindza, a hlongola hinkwavo lava a va ri ni tinyimpfu ni tihomu etempeleni, a chulula timali ta nsimbi ta vacincisi va mali, a wisetela matafula+ ya vona.16 Hiloko a ku eka lava xavisaka matuva: “Susani swilo leswi laha! Tshikani ku endla yindlu+ ya Tatana yi va yindlu ya bindzu!”+17 Vadyondzisiwa vakwe va tsundzuka leswaku ku tsariwe va ku: “Ndzi ta dyiwa+ hi ku hisekela yindlu ya wena.”18 Hikokwalaho, Vayuda va n’wi hlamula va ku: “Xana u ta hi komba singita+ rihi, leswi u endlaka swilo leswi?”19 Yesu a va hlamula a ku: “Mbundzumuxani tempele+ leyi, kutani ndzi ta yi pfuxa hi masiku manharhu.”20 Hikokwalaho Vayuda va ku: “Tempele leyi yi akiwe malembe ya 46, kutani, xana wena u nga yi pfuxa hi masiku manharhu?”21 Kambe a a vulavula hi tempele+ ya miri wakwe.22 Kambe, loko a pfuxiwa eka lava feke, vadyondzisiwa va tsundzuka+ leswaku a a hamba a swi vula; kutani va kholwa Tsalwa ni marito lawa Yesu a ma vuleke.23 Hambiswiritano, loko a ri eYerusalema epasekeni, enkhubyeni+ wa yona, vanhu vo tala va pfumele evitweni+ rakwe, hi ku vona masingita yakwe lawa a a ma endla.+24 Kambe Yesu a a nga tinyiketi+ eka vona hikwalaho ka leswi a a va tiva hinkwavo25 ni hikwalaho ka leswi a a nga swi lavi leswaku ku va ni loyi a nyikelaka vumbhoni hi munhu, hikuva yena hi byakwe a a swi tiva leswi nga emunhwini.+


text:
1Ngu toneto, ngako ku di ho kuthavelelana ngu ka Kristu, ni kumalatelana ngu lirando, ni mpatano wa moya, ngako ku di ho wuxinji ni kuxanisekelana, 2tatisani kutsana kwangu, motshenu mi va mi di ni kualakanya ko fana, lirando limwelo, mbilu yimweyo ni moya wumwewo. 3Mi nga maheni to maha ngu kukanetana kumbe ku ti kulisa, aniko thumani ngu ku ti veka hahatshi, mi si alakanyi ti to ma pala vamwane ngu wunene. 4Kha ku laveki ti to mmwane ni mmwane a txi khatalela simaha sakwe basi, aniko mmwane ni mmwane a na khatalele simaha sa nkwawe. 5Hagari kwanu, ku laveka mi zumba mi di ni mapimo a Jesu Kristu: 6Ene, hambiko i ku Txizimu ngu wutumbu wakwe,kha lava kuhumelelisa wuzimu wakwe, 7aniko ene ngu kuranda kwakwe,a tekile txiemo txa txithumi,e ti fananisa ni vathu,a txi ti wonekisa kota nga mthu. 8A txi ti veka hahatshi ene apune,e ti maha muengisi wa mlayo kala kufa ngu lifo la txihambano. 9Ngu toneto, Txizimu txi mu guletile ngutu,txi mu ninga ditina di di ku txitimwi ka otshe matina; 10kufela ku, ha ditinani ka Jesu,otshe mazolo ya vale va ku txitimwi nzumani ni ya vale va ku ha mafuni, ni ya vale va ku hahatshi ka mafu, me mu khizamela; 11se totshe tidimi ti fanela kuhuwelela ti to Jesu Kristu ngene i ku Mkoma kasi ku na dhumiswa Txizimu Tate. 12Ngu konaho vo randeka ngutu kwangu, anu mi engisisako yotshe mbimo, thumani ngu txithavo ni kudhudhumela mi thumela kuhanyiswa kwanu, i singa kumaha eto tsena, ngako ni di kumweko ni nanu, aniko ngutungutu konkuwa ni ku kule ni nanu. 13Kha ditshuri Txizimu ngu txona txi mahako ti to mi xuva ni kuthuma kuranda ka txona. 14Thumani totshe mi si nguranguri ni kuphikizana, 15kasiku mi va mi singa ni txisolo na mi di basile, mi va vanana va Txizimu vo mbina nzambwa, hagari ka liveleko lo soholoka, na li di xangile; mi fanete kuphatima hagari kwawe, nga malambu ha mafuni; 16mi humelelisa Dipswi da wutomi, eto ti na va i di kupfaliswa kwangu ka Ditshiku da Kristu, nguko ni na va ni sa tutuma ni ku thuma mahala. 17Aniko, hambi idiku mnoha wangu wo theketwa ngu mphaxo wa mhamba, ni kuthumela likholo lanu, na nengela ni va ni tsaka kumweko ni nanu motshe; 18se nananu nengelani mi va mi tsaka kumweko ni nani, ngu kota ya toneto. 19Na themba ngu ka Mkoma Jesu ti to ni na mi rumela Timoti, kasiku nani ni mana kutsaniswa ngu kuamukela mahungu a wutomi wanu. 20Nguko kha ni nga ni mmwane mthu wa mbilu ya kufana ni yangu, awu a si kotako ku mi khatalela. 21Votshe va khatalela wutomi wawe, i singa timhaka ta Jesu Kristu. 22Kasi i di ene, anu ma yi ziva mithumo yakwe: ene, nga mwanana wu a thumisanako ni tate wakwe, a thumile kamweko ni nani ka mthumo wa Evhangeli. 23Ngu toneto, ngene ni verelako ku mi rumela, kunukunuko ni no ti ziva ti ti no ni humelela. 24Na themba ngu ka Mkoma ti to nanani mbayimbayi ni na ta kheyo kwanu. 25Konkuwa ni woni ku ta laveka ni txi mi rumela Epafrodhito, mwanathu, txithumi kulothu ni disotxhwa kulothu, awu i ku txirumwa txanu txa kuta ni vhuna ka si ni si pwatako. 26Ene wa vilela ku mi wona motshe, kambe wa karateka ngu ku mi nga engisa ti to a ti lwala. 27Kha ditshuri a ti lwala, futsi a ti hafuhi ni kufa. Aniko Txizimu txi mu pfete wusiwana, txi ni pfela wusiwana ni nani, kasiku ni si pfi kupandiseka txitimwi ka kupandiseka. 28Ngu toneto, ni kuluvetile ni m'rumela kwanu, kasiku mi tshumela ni tsaka ngu ku mu wona; nanani ni na renga kupandisekani kwangu. 29Ngu toneto, mu amukeleni, ngu ditina da Mkoma, na mi txi tsaka ngu yotshe mbilu, mi vekela txithavo vathu vo fana ni nene, 30nguko a zite e lava kufa ngu mhaka ya mthumo wa Kristu, a si khatali ngu kufa, kasiku e mi tsiveta ka tile mi si si kotiko ku ni vhuna ngu tona.
Copyright
Learn More


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO
Ndlela Yo Lawula Mikhuva Ya Wena
LOKO Austin a twa alamu ya wachi yi rila u pfuka hi ku hatlisa hambileswi a twaka vurhongo. U ambala swiambalo swo endla vutiolori leswi a swi vekeke tolo, ivi a ya endla vutiolori naswona se swi ni lembe a endla tano kanharhu hi vhiki.
Laurie wa ha ku holova ni nuna. Loko a ha hlundzukile u tsutsumela ekhixini ivi a humesa phakiti ra tichokoleti a sungula ku dya hinkwaro naswona swi tikomba ku ri leswi a swi endlaka minkarhi hinkwayo loko a hlundzukile.
I yini leswi Austin na Laurie va fanaka ha swona? Hambiloko va nga swi xiyi havambirhi va godzomberiwe hi mukhuva wo karhi.
Ku vuriwa yini hi wena? Xana ku ni mikhuva yo karhi leyinene leyi u lavaka ku yi tolovela? Kumbexana pakani ya wena i ku endla vutiolori nkarhi ni nkarhi, ku engetela tiawara leti u ti etlelaka kumbe ku antswisa vuxaka bya wena ni vanhu lava u va rhandzaka.
Kumbexana u lava ku tshika mukhuva wo biha, wo tanihi ku dzaha fole, ku dya ngopfu swakudya leswi nga riki na rihanyo kumbe ku hunguta nkarhi lowu u wu hetaka eka Internet.
I ntiyiso leswaku swi nga ha tika ku tshika mukhuva wo biha. Mukhuva wo biha wu nga ha fanisiwa ni mubedo wo kufumela hi xixika: swa olova ku etlela eka wona kambe swa tika ku pfuka!
U nga swi kotisa ku yini ku lawula mikhuva ya wena leswaku yi ku pfuna ku nga ri ku ku vavisa? Xiya swi swiringanyeto swinharhu leswi landzelaka leswi sekeriweke eka misinya ya milawu ya le Bibeleni.


text:
Timbhoni Ta Yehovha Ti Ni Ripfumelo, Xiyenge 1: Ti Fularhela Munyama
A swi lava ripfumelo leri tiyeke leswaku Swichudeni swa Bibele swi kota ku huma emunyameni lowu a wu vangiwa hi mikhuva ya vukhongeri bya mavunwa emalembeni lama hundzeke. Hambiswiritano, a swi ri ni xivindzi swi tlhela swi va vachumayeri lava hisekaka. Vona ndlela leyi swi kombiseke ha yona leswaku a swi nga chavi nchumu, ku tshembeka ka swona ni ndlela leyi Yehovha a swi pfuneke ha yona ku ‘huma emunyameni swi nghena eku vonakaleni kakwe loku hlamarisaka.’


text:
DYONDZO 26
Hi Nga Pfuneta Njhani Eku Khathaleleni Ka Holo Ya Hina Ya Mfumo?
Holo yin’wana ni yin’wana ya Mfumo ya Timbhoni ta Yehovha yi byarha vito ro kwetsima ra Xikwembu. Hikwalaho, hi swi teka ku ri lunghelo ku va hi katseka eku yi hlayiseni leswaku yi tshama yi basile, yi languteka ni ku va yi lunghisiwe kahle naswona i xiphemu xa nkoka eka vugandzeri bya hina byo kwetsima. Hinkwerhu hi nga pfuneta.
Hlanganyela eku basiseni endzhaku ka minhlangano. Endzhaku ka minhlangano yin’wana ni yin’wana, hi ntsako vamakwerhu va basisa Holo ya Mfumo. Kan’we hi vhiki, holo hinkwayo ya basisiwa. Nkulu kumbe nandza wa vutirheli u kongomisa ntirho wo basisa, hi ntolovelo u landzelela nxaxamelo wa leswi faneleke swi basisiwa. Van’wana va kukula, va koropa kumbe va basisa khapete hi muchini, va sula ritshuri, va veketela switulu kahle, va basisa swihambukelo, va hlantswa mafasitere ni swivoni, va lahla thyaka kumbe va yi basisa ehandle ni ku basisa rivala. Kan’we hi lembe, ku vekiwa siku leri ku nga ta basisiwa endzeni ni le handle ka holo. Loko hi tirha ni vana va hina eka mintirho yin’wana, hi va dyondzisa leswaku va xixima ndhawu ya hina ya vugandzeri.—Eklesiasta 5:1.
Hlanganyela eku yi lunghiseni. Lembe rin’wana ni rin’wana, Holo ya Mfumo ya kamberiwa hi vukheta endzeni ni le handle ka yona. Endzhaku ka ku kamberiwa koloko, nkarhi na nkarhi ku lunghisiwa leswi onhakeke leswaku yi tshama yi ri eka xiyimo lexinene, leswaku ku papalatiwa ku tirhisa mali swi nga fanelanga. (2 Tikronika 24:13; 34:10) Holo ya Mfumo leyi baseke ni leyi khathaleriwaka kahle i ndhawu leyi faneleke yo gandzela Xikwembu xa hina. Hi ku hlanganyela eka ntirho lowu, hi kombisa leswaku ha n’wi rhandza Yehovha ni ku tlangela ndhawu ya hina ya vugandzeri. (Pisalema 122:1) Leswi swi tlhela swi endla leswaku vanhu va yi tsakela.—2 Vakorinto 6:3.
Ha yini hi nga fanelanga hi honisa ndhawu ya hina ya vugandzeri?
Hi wahi malunghiselelo lama endliwaka leswaku Holo ya Mfumo yi tshama yi basile?
DYONDZA SWO TALA
Ku Endliwa Yini Eka Minhlangano Ya Timbhoni Ta Yehovha?
Kuma ndlela leyi hi gandzelaka ha yona.


text:
NDZIMA YA VUKHUME-NHARHU
Langutelo Ra Xikwembu Hi Vutomi
Hi rihi langutelo ra Xikwembu hi vutomi?
Hi rihi langutelo ra Xikwembu hi ku humesa khwiri?
Hi nga swi kombisa njhani leswaku ha byi xixima vutomi?
1. I mani la vumbeke swilo hinkwaswo leswi hanyaka?
MUPROFETA YEREMIYA u ri: “Entiyisweni Yehovha i Xikwembu. I Xikwembu lexi hanyaka.” (Yeremiya 10:10) Ku tlula kwalaho, Yehovha Xikwembu i Muvumbi wa swilo hinkwaswo leswi hanyaka. Swivumbiwa swa le tilweni swi ri eka yena: “U tumbuluxe swilo hinkwaswo, naswona hikwalaho ka ku rhandza ka wena swi ve kona, swi tumbuluxiwile.” (Nhlavutelo 4:11) Loko Hosi Davhida a yimbelela risimu ro dzunisa Xikwembu, u te: “Hi wena u nga ni xihlovo xa vutomi.” (Pisalema 36:9) Kutani, vutomi i nyiko leyi humaka eka Xikwembu.
2. Xikwembu xi endle yini leswaku hi kota ku hanya?
2 Nakambe Yehovha u seketela vutomi bya hina. (Mintirho 17:28) U hi nyika swakudya leswi hi swi dyaka, mati lawa hi ma nwaka, moya lowu hi wu hefemulaka ni misava leyi hi tshamaka eka yona. (Mintirho 14:15-17) Ndlela leyi Yehovha a endleke swilo leswi ha yona yi endla leswaku hi tiphina hi vutomi. Kambe leswaku hi tiphina hilaha ku heleleke, hi fanele hi dyondza milawu ya Xikwembu hi tlhela hi hanya hi yona.—Esaya 48:17, 18.
KU KOMBISA LESWAKU HA BYI XIXIMA VUTOMI
3. Xana Xikwembu xi titwise ku yini hi ku dlayiwa ka Avele?
3 Xikwembu xi lava leswaku hi xixima vutomi—bya hina ni bya van’wana. Hi xikombiso, hi nkarhi wa Adamu na Evha, n’wana wa vona Kayini u hlundzukele ndzisana ya yena Avele. Yehovha u lemukise Kayini leswaku vukarhi bya yena byi ta n’wi endlisa xidyoho lexikulu. Kambe Kayini u xi be hi makatla xilemukiso xexo. Hiloko a “hlasela Avele makwavo a n’wi dlaya.” (Genesa 4:3-8) Yehovha u xupule Kayini leswi a dlayeke makwavo.—Genesa 4:9-11.
4. ENawini wa Muxe, Xikwembu xi yi kandziyise njhani mhaka ya ku va ni langutelo lerinene hi vutomi?
4 Endzhaku ka loko ku hundze magidi ya malembe, Yehovha u nyike vanhu va Israyele milawu leyi a yi ta va pfuna leswaku va n’wi tirhela hi ndlela leyi amukelekaka eka yena. Milawu leyi yi pfa yi vitaniwa Nawu wa Muxe hileswi Yehovha a yi hundziseleke eka vanhu hi ku tirhisa Muxe. Nawu wun’wana wa Muxe a wu ku: “U nga tshuki u dlaya hi vomu.” (Deteronoma 5:17) Leswi swi kombise Vaisrayele leswaku Xikwembu xi teka vutomi bya munhu byi ri bya risima kutani na vona a va fanele va teka vutomi bya vanhu van’wana byi ri bya risima.
5. Hi fanele hi ku languta njhani ku humesa khwiri?
5 Ku vuriwa yini hi vutomi bya n’wana la nga si velekiwaka? Hi ku landza Nawu wa Muxe, a swi hoxile ku dlaya n’wana la ha riki embelekweni wa mana wakwe. Na byona vutomi byebyo i bya risima eka Yehovha. (Eksoda 21:22, 23; Pisalema 127:3) Leswi vulaka leswaku ku humesa khwiri i xidyoho.
6. Ha yini hi nga fanelanga ku venga vanhu-kulorhi?
6 Ku xixima vutomi swi katsa ku va ni langutelo lerinene hi vanhu-kulorhi. Bibele yi ri: “Mani na mani la vengaka makwavo i mudlayi, naswona ma swi tiva leswaku a ku na mudlayi loyi vutomi lebyi nga heriki byi tshamaka eka yena.” (1 Yohane 3:15) Loko hi lava ku kuma vutomi lebyi nga heriki, hi fanele hi susa rivengo hinkwaro etimbilwini ta hina hikuva rivengo hi rona ri hlohlotelaka tinyimpi to tala leti nga kona. (1 Yohane 3:11, 12) I swa nkoka leswaku hi dyondza ku rhandzana.
7. Hi yihi mikhuva yin’wana leyi kombisaka leswaku munhu a nga byi xiximi vutomi?
7 Ku vuriwa yini hi ku xixima vutomi bya hina vini? Hi ntolovelo a nga kona la lavaka ku fa kambe minkarhi yin’wana vanhu va titsakisa hi swilo leswi vekaka vutomi bya vona ekhombyeni. Hi xikombiso, vanhu vo tala va dzaha fole, mbangi kumbe va hungasa hi swidzidzirisi. Swilo leswi swi onha miri naswona hi xitalo lava hanyaka ha swona va fa. Munhu la tirhisaka swilo leswi a nga teki vutomi byi ri bya risima. Mikhuva leyi yi thyakile emahlweni ka Xikwembu. (Varhoma 6:19; 12:1; 2 Vakorinto 7:1) Loko hi lava ku tirhela Xikwembu hi ndlela leyi amukelekaka eka xona, hi fanele hi tshika mikhuva yo tano. Hambileswi swi nga hi tikelaka ku tshika mikhuva yo tano, Yehovha a nga hi pfuna leswaku hi yi tshika. Naswona a nga ma tekeli hansi matshalatshala lama hi ma endlaka, lama kombisaka leswaku hi teka vutomi bya hina byi ri nyiko ya risima leyi humaka eka yena.
8. Ha yini hi fanele hi tshama hi ri karhi hi tsundzuka mhaka ya ku va hi nga veki vutomi bya hina ni bya van’wana ekhombyeni?
8 Loko hi xixima vutomi, hi ta papalata swilo leswi vekaka vutomi bya hina ni bya van’wana ekhombyeni. A hi nge tlangi hi vutomi naswona a hi nge tihoxi ekhombyeni hi vomu hikwalaho ko lava ku titsakisa kumbe leswaku hi nyanyuka. Hi ta papalata ku chayela hi vusopfa hi papalata ni mintlangu leyi nga ni madzolonga kumbe leyi nga ni khombo. (Pisalema 11:5) Xikwembu a xi nyike Vaisrayele nawu lowu nge: “Loko wo tshuka u aka yindlu leyintshwa [leyi nga ni lwangu leri u nga kotaka ku famba eka rona], u fanele u tlhela u endla guma elwangwini ra wena, leswaku u nga veki nandzu wa ngati ehenhla ka yindlu ya wena, hikuva munhu la waka a nga wa a ri ehenhla ka yona.” (Deteronoma 22:8) Hi ku pfumelelana ni nsinya wa nawu lowu, switepisi swa kaya ra wena a swi tshame swi ri exiyin’weni lexinene leswaku ku nga vi na munhu la phijekaka ivi a wa a vaviseka. Loko u ri ni movha, tiyiseka leswaku yi le ka xiyimo lexinene. Yindlu ya wena kumbe movha wa wena swi nga tshuki swi veka vutomi bya wena kumbe bya van’wana ekhombyeni.
9. Loko ku ri leswaku hi xixima vutomi, hi ta swi khoma njhani swiharhi?
9 Ku vuriwa yini hi vutomi bya swiharhi? Na byona i bya risima eka Muvumbi. Xikwembu xi hi pfumelela ku dlaya swiharhi leswaku hi dya nyama ya swona kumbe hi endla swiambalo hi madzovo ya swona kumbe hi tisirhelela leswaku swi nga hi vavisi. (Genesa 3:21; 9:3; Eksoda 21:28) Hambiswiritano, swi hoxile ku khoma swiharhi hi ndlela ya tihanyi kumbe ku hungasa hi ku swi dlaya nakambe swi kombisa leswaku hi teka vutomi byi nga ri bya risima nikatsongo.—Swivuriso 12:10.
KU XIXIMA NGATI
10. Xikwembu xi swi kombise njhani leswaku vutomi ni ngati swa fana?
10 Loko Kayini a heta ku dlaya makwavo Avele, Yehovha u te eka yena: “Ngati ya makwenu yi huwelela eka mina yi ri emisaveni.” (Genesa 4:10) Loko Xikwembu xi vulavula hi ngati ya Avele a xi vulavula hi vutomi bya Avele. Kayini a a herise vutomi bya Avele kutani a a fanele a xupuriwa hikwalaho ka sweswo. A swi fana niloko ngati ya Avele kumbe vutomi bya yena byi rila eka Yehovha byi lava ku rihiseriwa. Ndlela leyi vutomi byi fanaka ha yona ni ngati yi tlhele yi vonaka endzhaku ka Ndhambhi ya siku ra Nowa. Loko Ndhambhi yi nga si fika, vanhu a va tidyela mihandzu, matsavu, mavele ni timanga. Kambe endzhaku ka Ndhambhi, Yehovha u byele Nowa ni vana va yena a ku: “Xiharhi xin’wana ni xin’wana lexi famba-fambaka lexi hanyaka xi ta va swakudya swa n’wina. Hilaha ku fanaka ni hi swimila swa rihlaza, hinkwaswo ka swona ndzi mi nyika swona.” Kambe, Xikwembu xi veke xipimelo lexi: “Ntsena nyama leyi nga ni moya-xiviri wa yona [kumbe vutomi]—ngati ya yona—mi nga tshuki mi yi dya.” (Genesa 1:29; 9:3, 4) Swi le rivaleni leswaku ngati ni vutomi bya xivumbiwa i nchumu wun’we eka Yehovha.
11. Hi kwihi ku tirhisiwa ka ngati loku Xikwembu xi ku yiriseke ku sukela enkarhini wa Nowa?
11 Hi kombisa leswaku ha yi xixima ngati hi ku ka hi nga yi dyi. Eka Nawu lowu Yehovha a wu nyikeke Vaisrayele u va lerise a ku: “Loko ku ri munhu un’wana ni un’wana . . . loyi loko a hlota a khoma xivandzana kumbe nyenyana leswaku yi dyiwa, u fanele a halata ngati ya kona kutani a yi seletela hi misava. . . . Ndzi byele vana va Israyele ndzi ku: ‘Mi nga tshuki mi dya ngati ya muxaka wihi ni wihi wa nyama.’” (Levhitika 17:13, 14) Nawu lowuya Xikwembu a xi wu nyike Nowa kwalomu ka malembe ya 800 lama hundzeke, wa leswaku ngati ya xiharhi yi nga dyiwi, a wa ha tirha. Langutelo ra Yehovha a ri ri erivaleni: A swi nga hoxaka loko malandza ya yena ma dya nyama kambe a ma nga fanelanga ma dya ngati. A ma fanele ma halata ngati ya kona emisaveni—ku nga ku tlherisela vutomi bya xivumbiwa eka Xikwembu.
12. Hi xihi xileriso lexi khumbaka ngati, lexi moya wo kwetsima wu xi leriseke eka lembe-xidzana ro sungula, lexi xa ha tirhaka ninamuntlha?
12 Xileriso lexi fanaka xa ha tirha ni le ka Vakreste. Vaapostola ni vavanuna van’wana lava a va rhangela valandzeri va Yesu eka lembe-xidzana ro sungula, va hlanganile leswaku va endla xiboho xa swileriso leswi a swi fanele swi yingisiwa hi swirho hinkwaswo swa vandlha ra Vukreste. Hi lexi xiboho lexi va xi endleke: “Moya lowo kwetsima swin’we na hina hi tsakele ku ka hi nga mi engeteleli ndzhwalo wun’wana, handle ka swilo leswi, leswi fanelaka, ku papalata swilo leswi nyikeriwaka swifaniso swa hava ni ngati ni swilo leswi dlayiweke hi ku tlimbiwa nkolo [leswi ngati ya swona yi nga halatiwangiki] ni vumbhisa.” (Mintirho 15:28, 29; 21:25) Hikwalaho, hi fanele hi ‘papalata ngati.’ Loko hi endla tano, Xikwembu xi hi teka hi ri lava papalataka ku gandzela swikwembu swa hava ni vuoswi.
13. Kombisa ndlela leyi ha yona xileriso xo papalata ngati xi katsaka ku papalata ku pomperiwa ngati.
13 Xana xileriso lexi nge hi papalata ngati xi katsa ku papalata ku pomperiwa ngati? Ina. Hi xikombiso: A hi nge dokodela u ku byela leswaku u tshika ku nwa byala. Xana sweswo swi ta va swi vula leswaku u tshika ku nwa byala hi nomu kambe u byi nghenisa emirini wa wena hi ku byi pompela emisiheni? Kunene a swi tano! Hilaha ku fanaka, ku papalata ngati swi vula leswaku a hi nge yi nghenisi hi ndlela hambi yi ri yihi emirini wa hina. Kutani xileriso xa ku papalata ngati xi vula leswaku a hi nge pfumeleli munhu a pompela ngati emisiheni ya hina.
14, 15. Mukreste u fanele a angurisa ku yini loko madokodela ma vula leswaku u fanele a pomperiwa ngati, naswona ha yini?
14 Ku vuriwa yini loko Mukreste a vaviseke ngopfu kumbe a fanele a endliwa vuhandzuri lebyi rharhanganeke? A hi nge madokodela ma vula leswaku loko o ala ku pomperiwa ngati u ta fa! Swi le rivaleni leswaku Mukreste yoloye a nge swi lavi ku fa. U ta endla matshalatshala yo hlayisa nyiko ya risima leyi Xikwembu xi n’wi nyikeke yona, hi ku amukela ku tshunguriwa hi ndlela yin’wana leyi nga taka yi nga tirhisi ngati. Kutani u ta lava matshungulelo man’wana loko ma ri kona naswona u ta pfumela tindlela tin’wana to tshungula leti nga tirhisiki ngati.
15 Xana Mukreste a nga honisa nawu wa Xikwembu leswaku a lehisa vutomi bya yena emafambiselweni lawa ya swilo? Yesu u te: “Mani na mani loyi a lavaka ku ponisa moya-xiviri wakwe [kumbe vutomi] u ta lahlekeriwa hi wona; kambe mani na mani la lahlekeriwaka hi moya-xiviri wakwe hikwalaho ka mina u ta wu kuma.” (Matewu 16:25) A hi swi lavi ku fa. Kambe loko ho ringeta ku ponisa vutomi bya hina sweswi hi ku tlula nawu wa Xikwembu, hi ta lahlekeriwa hi vutomi lebyi nga heriki. Hikwalaho i vutlhari ku tshemba nawu lowu lulameke wa Xikwembu, hi ri ni ntshembo wa leswaku hambiloko ho fa sweswi, Munyiki wa hina wa Vutomi u ta hi tsundzuka loko a pfuxa lava feke kutani a tlhela a hi nyika nyiko leyi ya risima.—Yohane 5:28, 29; Vaheveru 11:6.
16. I yini leswi malandza ya Xikwembu ma tiyimiseleke ku swi endla loko swi ta emhakeni ya ngati?
16 Namuntlha, malandza yo tshembeka ya Xikwembu ma tiyimisele ku landzela nkongomiso wa yena loko swi ta emhakeni ya ngati. A va nge pfuki va dye muxaka wihi na wihi wa ngati. Nakambe, a va nge pfuki va pfumele ku tshunguriwa hi ngati. * Va tiyiseka leswaku Mutumbuluxi wa ngati u swi tiva kahle leswi swi va faneleke. Xana wa pfumela leswaku swi tano?
NDLELA YIN’WE NTSENA LEYI NGATI YI NGA TIRHISIWAKA HA YONA
17. Le Israyele wa khale, hi yihi ndlela yin’we ntsena leyi amukelekaka eka Yehovha Xikwembu, leyi ngati a yi fanele yi tirhisiwa ha yona?
17 Nawu wa Muxe wu kandziyise ndlela yin’we ntsena leyi ngati yi faneleke yi tirhisiwa ha yona. Loko Yehovha a lerisa Vaisrayele ndlela leyi a va fanele va n’wi gandzela ha yona, u te: “Moya-xiviri [kumbe vutomi] wa nyama wu le ngatini, kutani mina ndzi mi vekele yona ealitarini leswaku yi kombela ku rivaleriwa ka mimoya-xiviri ya n’wina, hikuva i ngati leyi kombelelaka ku rivaleriwa hi moya-xiviri lowu nga eka yona.” (Levhitika 17:11) Loko Vaisrayele va dyohile, a va ta rivaleriwa hi ku endla xitlhavelo hi xiharhi ivi va teka ngati ya xona va yi chela ealitarini le tabernakeleni kumbe hi ku famba ka nkarhi va yi chela ealitarini le tempeleni ya Xikwembu. Hi yona ndlela leyi ngati a yi fanele yi tirhisiwa ha yona ntsena eswitlhavelweni swo tano.
18. Hi yihi mikateko leyi hi nga ta yi kuma hikwalaho ka ngati ya Yesu leyi halatiweke?
18 I ntiyiso leswaku Vakreste va ntiyiso a va le hansi ka Nawu wa Muxe, kutani a va endli switlhavelo hi swiharhi leswaku va ta chela ngati ya swona ealitarini. (Vaheveru 10:1) Hambiswiritano, ku cheriwa ka ngati ealitarini hi nkarhi wa Vaisrayele, a ku fanekisela xitlhavelo xa risima xa N’wana wa Xikwembu, Yesu Kreste. Hilaha hi dyondzeke hakona eka Ndzima 5 ya buku leyi, Yesu u nyikele hi vutomi bya yena bya nyama eka hina, hi ku pfumela leswaku ngati ya yena yi va xitlhavelo. Kutani u tlhandlukele etilweni a ya nyika Xikwembu ntikelo wa ngati yakwe leyi halatiweke leswaku yi tirha minkarhi hinkwayo. (Vaheveru 9:11, 12) Sweswo swi hi pfulele ndlela ya leswaku swidyoho swa hina swi rivaleriwa kutani hi pfulekeriwa hi ndlela yo kuma vutomi lebyi nga heriki. (Matewu 20:28; Yohane 3:16) Matirhiselo wolawo ya ngati ma ve mpfuno lowukulu ngopfu! (1 Petro 1:18, 19) Hi ta ponisiwa ntsena loko hi ri ni ripfumelo eka ntikelo wa ngati ya Yesu leyi halatiweke.
19. Hi fanele hi endla yini leswaku hi nga vi na nandzu, hi va lava ‘baseke eka ngati ya vanhu hinkwavo’?
19 Hi fanele hi nkhensa Yehovha Xikwembu hikwalaho ka nyiko ya rirhandzu ya vutomi! Naswona sweswo swi fanele swi hi susumetela ku byela van’wana hi lunghelo leri hi pfulekeleke ro kuma vutomi lebyi nga heriki, leri lavaka leswaku hi va ni ripfumelo exitlhavelweni xa Yesu! Ku va ni langutelo ra Xikwembu hi vutomi bya vanhu-kulorhi, swi ta hi susumetela leswaku hi hisekela ku va pfuna. (Ezekiyele 3:17-21) Loko hi gingiritekela ku endla ntirho lowu, hi ta kota ku vula ku fana ni muapostola Pawulo loko a ku: “Ndzi basile engatini ya vanhu hinkwavo, hikuva a ndzi tshikanga ku mi byela ndzayo hinkwayo ya Xikwembu.” (Mintirho 20:26, 27) Ndlela leyinene ngopfu yo kombisa leswaku hi teka vutomi ni ngati swi ri swa risima swinene, i ku byela van’wana hi Xikwembu ni swikongomelo swa xona.
^ ndzim. 16 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni matshungulelo man’wana lama nga tirhisiki ngati, vona matluka 13-17, eka broxara leyi nge Xana Ngati Yi Nga Byi Ponisa Njhani Vutomi Bya Wena?, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.


text:
Xana A Wu Swi Tiva?
Xana a ku ri yini timhangani leti a ti tirhisiwa eminkarhini ya Bibele?
Bibele yi vula leswaku timhangani a ti tirhiseriwa ku nun’hwerisa swiambalo ni masangu. (Pisalema 45:8; Swivuriso 7:17; Risimu Ra Solomoni 4:14) Swi nga ha endleka leswaku timhangani ta le Bibeleni a ti humesiwa eka murhi wa Agarwood (ku nga muxaka wa ximilana lexi vuriwaka Aquilaria). Loko ntsandza wa kona wu bola wu humesa mafurha yo nun’hwela ni nhlaka. Ntsandza wolowo a wu kandziwa wu va mapa, kutani ma xavisiwa tanihi “timhangani.”
Bibele yi fanisa mintsonga ya Israyele ni “timhangani leti Yehovha a ti byaleke.” (Tinhlayo 24:5, 6) Sweswo swi nga ha kombetela eka xivumbeko xa murhi wa Agarwood, lowu nga lehaka timitara ta kwalomu ka 30 wu tlhela wu andlaleka wu ya ematlhelo. Hambileswi murhi lowu wu nga kumekiki etikweni ra Israyele ra manguva lawa, A Dictionary of the Bible yi vula leswaku “ku hava nchumu lowu nga sivelaka mhaka ya leswaku murhi lowu ni yin’wana a yi byariwa etikweni rero ni le Nkoveni wa Yordani.”
Xana a ku amukeleka magandzelo ya njhani etempeleni ya le Yerusalema?
Nawu wa Xikwembu a wu vula leswaku magandzelo hinkwawo lawa a ma nyikeriwa etempeleni a ma fanele ma va eka xiyimo lexinene. Xikwembu a xi nga ma amukeli magandzelo lama nga ni xisolo. (Eksoda 23:19; Levhitika 22:21-24) Hi ku ya hi Philo mutsari wa Muyuda wa lembe-xidzana ro sungula C.E. u vula leswaku vaprista va le nkarhini wolowo a va kambisisa swifuwo ku sukela “enhlokweni ku ya fikela emilengeni ya swona” ku tiyisekisa leswaku a swi hanye kahle emirini naswona “a swi ri hava xivati kumbe vulema bya muxaka wihi na wihi.”
Mukambisisi E. P. Sanders u vula leswaku swi nga ha endleka leswaku vakulukumba va le tempeleni va nyike “vaxavisi lava tshembekaka mpfumelelo wo xavisela vanhu swifuwo ni swinyenyana leswi vaprista va rhangeke va swi kambela. Hikwalaho, muxavisi a fanele a nyika muxavi xilipi xo kombisa leswaku u xave xifuwo lexi nga riki na xisolo.”
Hi 2011, vayimburi va kume xilipi ekusuhi ni le tempeleni lexi ringanaka ni mali ya nsimbi ni xilemo xa vumba lexi tsariweke siku ra le xikarhi ka lembe-xidzana ro sungula B.C.E. na 70 C.E. Vayimburi van’wana va hundzuluxele marito mambirhi ya Xiaramu lama tsariweke eka xilipi xexo tanihi lama nge “Lexi Tengeke Xa Xikwembu.” Ku anakanyiwa leswaku vakulukumba va tempele a va namarheta xilipi xexo eka swifuwo leswi a swi nyikeriwa tanihi gandzelo.


text:
MAHANYELO NI NTIRHO WA HINA WO CHUMAYELA–XIYIMISO XA MINHLANGANO AUGUST 2016
Swingheniso Leswi Hi Nga Swi Tirhisaka
Swingheniso leswi hi nga swi tirhisaka eka magazini wa Xihondzo xo Rindza ni broxara leyi nge Mahungu Lamanene Lama Humaka Eka Xikwembu! Tiendlele swingheniso swa wena.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Tshama Endhawini Ya Le Xihundleni Ya La Nge Henhla-Henhla
MAHANYELO YA VAKRESTE
Ku Antswisa Vutshila Bya Hina eNsin’wini
—Ku Pfuna Swichudeni Swa Bibele Leswaku Swi Tinyiketela Ni Ku Khuvuriwa
Ha yini tipakani leti ta moya ti ri ta nkoka? U nga endla yini ku pfuna xichudeni xa wena leswaku xi ti fikelela?
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Ku Rhumbuka Hi Tlhelo Ra Moya eMalembeni Ya Vudyuhari
Tindzimana ta Pisalema 92 ti kombisa leswaku lavo lulama va nga rhumbuka va tlhela va tswala mihandzu ya moya, hambiloko va ri emalembeni ya vudyuhari.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Yehovha Wa Tsundzuka Leswaku Hi Ntshuri
Eka Pisalema 103, Davhida u tirhise swigaririmi leswaku a hlamusela musa wa Yehovha.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
“Nkhensani Yehovha”
Tindzimana ta Pisalema 106 ti nga ku pfuna leswaku u hlakulela ku va ni mbilu yo nkhensa Yehovha.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
“Xana Ndzi Ta Tlherisela Yini Eka Yehovha?”
Mupisalema a tiyimisele ku kombisa ku nkhensa Yehovha hi ndlela yihi? (Pisalema 116)
MAHANYELO YA VAKRESTE
Dyondzisa Ntiyiso
Byela vanhu ntiyiso wa le Bibeleni hi ku tirhisa xingheniso lexi lexintshwa.
MAHANYELO YA VAKRESTE
Tsima Ro Hlawuleka Ro Fambisa Xihondzo Xo Rindza Hi September
Xihondzo xo Rindza xi ta vulavula hi nchavelelo ni ndlela leyi Xikwembu xi wu nyikelaka ha yona.


text:
August 29–September 4
TIPISALEMA 110-118
Risimu 61 Ni Xikhongelo
Marito Yo Pfula (u nga hundzi timinete tinharhu)
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
“Xana Ndzi Ta Tlherisela Yini Eka Yehovha?”: (10 min.)
Ps 116:3, 4, 8
—Yehovha u ponise mupisalema eka rifu (w87 3/15 24 ¶5)
Ps 116:12
—Mupisalema a a lava ku nkhensa Yehovha (w09 7/15 29 ¶4-5; w98 12/1 24 ¶3)
Ps 116:13, 14, 17, 18
—Mupisalema a a tiyimisele ku endla hinkwaswo leswi Yehovha a a n’wi lerise swona (w10 4/15 27 ni bokisi)
-
Endla Ndzavisiso: (8 min.)
Ps 110:4
—Hi xihi ‘xihlambanyo’ lexi ndzimana leyi yi vulavulaka ha xona? (w14 10/15 11 ¶15-17; w06 9/1 14 ¶1)
Ps 116:15
—Eka nkulumo ya xilahlo, ha yini ndzimana leyi yi nga tirhi eka loyi a feke? (w12 5/15 22 ¶2)
Ku hlaya ka Bibele ka vhiki leri ku ndzi dyondzisa yini hi Yehovha?
Hi tihi tinhla leti ndzi ti kumeke eka ku hlaya ka Bibele ka vhiki leri leti ndzi nga ti tirhisaka ensin’wini?
-
Ku Hlaya Ka Bibele: (u nga hundzi timinete ta mune) Ps 110:1–111:10
NDZETELO WA NTIRHO WO CHUMAYELA
Riendzo Ro Sungula: (u nga hundzi timinete timbirhi) ll 16
—Pfula ndlela yo endla riendzo ro vuyela.
Riendzo Ro Vuyela: (u nga hundzi timinete ta mune) ll 17
—Pfula ndlela yo tlhela u n’wi endzela.
Dyondzo Ya Bibele: (u nga hundzi timinete ta tsevu) bh 179-181 ¶17-19
—Pfuna xichudeni leswaku xi vona ndlela leyi xi nga ri tirhisaka ha yona rungula leri.
MAHANYELO YA VAKRESTE
Risimu 82
“Dyondzisa Ntiyiso”: (7 min.) Bulo ni vayingiseri.
“Tsima Ro Hlawuleka Ro Fambisa Xihondzo Xo Rindza Hi September”: (8 min.) Bulo ni vayingiseri. Tlanga vhidiyo yo sungula ya xingheniso xa September kutani mi bula hi tinhla leti mi ti kumeke. Endla leswaku va langutela tsima leri hi mahlongati kutani u khutaza hinkwavo leswaku va teka vuphayona bya nkarhinyana.
Dyondzo Ya Bibele Ya Vandlha: (30 min.) ia ndz. 23 ¶1-14
Gimeta Hi Ku Vutisa Xivutiso Xa Mpfuxeto Xa Vhiki Leri U Tlhela U Vutisa Ni Lexi Nga Ta Kambisisiwa Vhiki Leri Landzelaka (3 min.)
Risimu 144 Ni Xikhongelo
Xitsundzuxo: Hi kombela mi tlanga risimu leri kan’we, kutani endzhaku ka sweswo vandlha ri fanele ri yimbelela risimu leri lerintshwa.


text:
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI | TIPISALEMA 74-78
Tsundzuka Mintirho Ya Yehovha
I swa nkoka ku anakanyisisa hi swilo leswinene leswi Yehovha a swi endleke
Ku anakanyisisa swi hi pfuna leswaku hi dzika eka swilo leswi hi swi hlayeke eRitweni ra Xikwembu kutani hi susumeteleka ku tlangela swakudya swa moya hi mbilu hinkwayo
Ku anakanyisisa swinene hi Yehovha swi hi pfuna leswaku hi tsundzuka mintirho yakwe yo hlamarisa swin’we ni ntshembo lowu a hi tshembiseke wona
Mintirho ya Yehovha yi katsa leyi landzelaka:
Ntumbuluko
Loko hi ya hi dyondza hi ntumbuluko, hi ta ya hi n’wi xixima swinene Yehovha
Vavanuna lava vekiweke evandlheni
Hi fanele hi titsongahata eka lava Yehovha a va vekeke leswaku va rhangela
Swiendlo swa ku ponisa
Ku tsundzuka swiendlo swa Yehovha swo ponisa swi tiyisa ripfumelo ra hina eka ku navela ni vuswikoti bya yena byo khathalela malandza yakwe


text:
1Olu, enu sitetema, upwani! Lilani, mu wombe dzihuwa khu kota nya sisaniso mu na si wonago. 2Dzithomba dzanu dzi hinile, ni guambala gwanu gwatshavbo gu hodzidwe khu dzisumba. 3Ndralama ni prata yanu si pfhurede. Gupfhurela gogu gu na khala fakazi nya gu mi wugele kha nga nilo, wu hodza sivili sanu. Enu, mu wungedzede dzithomba ga matshigu yaya nya guhegise. 4Kha mu hakhisi vathu va thumago marembweni gwanu. Upwani gudilela gwawe, dzihuwa dza vale va nga thuma guvbwera, dzi vbohide kala dzindzeveni ga Nungungulu, Pfhumu nya tshivba yatshavbo. 5Enu mu vbanyide mafuni momu khu manonwa ni gu dzi londrola. Khu guralo, mu enide nga dzimombe dziyago gusongwani. 6Enu mu ngu ninga nandru, mu songa vathu nyambana nandru, avo kha va dzi kodzi gu dzi vhikela gwanu. 7Khu guralo, vandriyangu, timiselani kala Pfhumu yi wuya. Wonani edzi mulimi a timiselago khidzo, kala lithembwe laye li gu ninga mihandro nya yadi. Uye a gu timisela a gu virela ndzadzi nya guphele ni eyi nya guhegise. 8Enu nenu, timiselani, mu nga garali, kholu, Pfhumu yi na wuya nugunugu. 9Vandriyangu, mu nga ganedzisani khu gyanu, gasi mu si lamudwi khu Nungungulu. Mulamuli womo vbafuvbi, dongile guta. 10Alakanyani vaprofeti va nga ganela khu lina la Pfhumu. Va gireni giwonelo nya gutimisele gikhati nya sisaniso. 11Ha gu wona gu khethu avo va tsakile kholu va nga timisela sigaradzo satshavbo. Enu mu pwidego na gu ganedwa khu gutimisela ga Joba, mu ngu dzitini edzi Nungungulu a nga mu kategisa khidzo. Kholu Pfhumu tade khu wuwadi ni wuhindzi. 12Ngudzungudzu, vandriyangu, mwa gu tumbisa gilo nya gukari, mu nga sambanyi khu ndzadzini, ambari khu mafu, ambari khu gimbe gilo. Ganelani basi khenu: "Ina", a gu bani ari ina; khenu "Ahihi", a gu bani ari ahihi, gasi Nungungulu a si mi ningi nandru. 13A gu bani aromo muthu vbakari gwanu, a sanisekago, a na lombelele. A gu bani aromo a tsakidego, a na embelele dzindzimo nya gubonge. 14A gu bani a gu dwala muthu, a na rane vathangeli nya Libandla va ta gira milombelo ni gu mu todza mafura khu lina la Pfhumu. 15Nombelo wu girwago khu gukhodwa wu na vbanyisa mudwali. Pfhumu yi na mu ninga womi, yi mu tsetselela siwono saye esi a giridego. 16Khu guralo, embedzelanani siwono sanu, mu girelana milombelo khu gyanu, gasi mu gu hawuluga. Nombelo wa muthu a lulamidego wu na ni tshivba. 17Muprofeti Eliya adiri muthu kha nga ethu. Uye a di lombelela khu tshivba, gu vbela myaga miraru ni gipandre nyamba wa ndzadzi tigoni. 18A di wuya khavbo a lombelela gambe, yi guwa ndzadzi, mafu ma ninga mihandro. 19Vandriyangu, moyo wanu, a gu diga ndzila nya lisine, mumbe a na mu wuyise ndzilani. 20Alakanyani esi: oyu a wuyisago gighohi ndzilani nya gululame, a na vbanyisa gighohi gyogyo, gambe a na gira gu tsetseledwa sighoho nya singi.
Copyright
Learn More


text:
1Ngako Jesu a di gwitile kuleletela timhaka tiya ka vagondiswa vakwe va digumi ni vambidi, a to khukha konaho e tsula a txi ya gondisa ni kutxhumayela mitini ka ditiko dawe. 2Se ngako Johane a di engisile mu kukhotelwani kwakwe, ta mithumo ya Kristu, a to rumela vagondiswa vakwe kuya wotisa kwakwe va txi: 3“Ngawe, kani, awu a no ta, mwendo hi ngadi hi txi na verela mmwane?” 4Jesu a txi angula, a ti khene kwawe: “Tsulani mi ya gela Johane ati mi ti engisako ni ti mi ti wonako: 5Mabhofu ma wona; sidiya sa tsimbila; vatshekela va basiswa; maphanzeve ma engisa; vakufa va wuswa ve hanya; sisiwana sa txhumayelwa Evhangeli. 6Futsi a katekile awule a no mbi mana txikhuvekiso kwangu.” 7Senikoko, ngako vona va di tsute, Jesu a khatile kuwombawomba ngu Johane ka vathu, a txi khene: “Nji txani mi nga ya txi wona txiwulani kani? Litshava li li dekadekiswako ngu moya kani? 8Se nji txani mi nga ya txi wona kani? Mthu wo ambala tinguwo to tshura ngutu kani? Aniko ava va ambalako tinguwo to tshura ngutu va zumba tinyumbani ka vafumeli. 9Se mi ti ya wona txani kani? Mprofeti kani? Inna! Ani na mi gela, futsi awu a pindako mprofeti. 10Inkusa awu ngene a wombwako ngu Mibhalo yi yi ku: ‘Wona, na rumela mtumi wangu masoni kwako, awu wu fanelako ku ku lungisela nzila masoni kwako.’ 11“Kha ditshuri na mi gela: Hagari ka vanana va va nga velekwa ngu wamsikati, kha ka maneka wahombe wo pinda Johane Mubhabhatisi. Aniko awule i ku wamdotho ngutu Mfumoni ka nzumani, mbwa hombe ngutu kupinda ene. 12Kukhukhela ka masiku a Johane Mubhabhatisi kala konakuwa, Mfumoni ka nzumani ku wulelwa ngu mtamo, se va mtamo ngu vona va wu manako. 13Ngukuva vaprofeti votshe ni Mlayo va to profeta kala Johane e ta. 14Ngako mi txi lava kutumela, Johane ngene Elija, awu va nga txi khona a na ta. 15Awu a ku ni tinzeve to engisa a na engise! 16“Vathu va liveleko liya ni na va fananisa ni txani kani? Va fana ni vanana va nga khalahatsha ha mtendelani, va txi vangelana diguwa va txi: 17‘Hi mi vetete misengele, aniko kha ma sinya; hi embelete tindando ta masaluko, aniko kha ma dila.’ 18“Nguko a tile Johane, a si dyi, a si seli, va txi khona: ‘Ana ni madhimoni.’ 19A tile Mwanana wa Mthu, wa dya, wa sela, se va khona: ‘Wonani nyalimitoyo ni didevi, mngana wa vakhupisi ni vawonhi.’ Aniko wuzivi wa Txizimu wu kombisile kululama ka wona ngu mithumo ya wona.” 20Senikoko, Jesu a to khata kusola madhoropa awa a nga ti mahile ka ona sidiwukiso sakwe so tala, ngukuva ma sa hunduluka, a txi: 21“Dikhombo dako, Korazini! Dikhombo dako, Bhetsayidha! Nguko sidiwukiso si si nga mahwa kwanu, idiku si ti mahilwe madhoropani ka Tiri ni Sidhoni, nga va di kombile kale kuhunduluka kwawe, ngu kuambala masaka ni kutola dikhuma. 22Ngu konaho, na mi gela ku khani: Ti na ta hehuka ngutu ka Tiri ni Sidhoni kupinda anu, ka ditshiku da kulamulwa. 23Se awe Kapernawume, u na guletwa u txi hokiswa nzumani kani? Lambi! U na txhikiswa diphalani ka vafi. Nguko sidiwukiso si si nga mahwa kwako, idiku si ti ko mahwa Sodhoma, didhoropa donedo nga di ti ngadi ho kala nyamsi. 24Ngu konaho, ni khani: Ti na hehukela ditiko da Sodhoma, kupinda awe, ka ditshiku da kulamulwa.” 25Ka yoneyo mbimo, Jesu a txi khene: “Na ku bonga, awe Tata, Mkoma wa nzuma ni mafu, nguko u sisile timhaka tiya ka vazivi ni ka titxhari u txi ti wonekisa ka vavadotho. 26Inna, awe Tata, nguko eto ti mahekile ngu kuranda kwako. 27Sotshe simaha ni ningilwe ngu Tate wangu; se ku walo mthu wu a zivako Mwanana, hahanze ka Tate; ngu toneto, ku walo mthu wu a zivako Tate, hahanze ka Mwanana ni wule ene Mwanana a ti lavako ku mu tulela. 28Ngonani kwangu, motshenu mi nga karala, mi nemelwako ngu mrwalo, ani ni na mi humuta. 29Tekani mpakato wangu, mi txi gonda ngu ngani, ani ni ku wo thutha ni wa mbilu ya ku ti veka hahatshi, mi na mana kuhumula mihefemuloni kwanu. 30Nguko mpakato wu ni mi ningako wa hehuka, ani mrwalo wa kona wa rwaleka.”
Copyright
Learn More


text:
TA KHALE
“Vahuweleri Va Mfumo Va Le Britain
—Hisekani!!”
LEXI a ku ri xikombelo xa xihatla lexi nga lo tlangandla: “Vahuweleri Va Mfumo Va Le Britain—Hisekani!!” (Informant, * ya December 1937, ya le London) Xihlokwana lexi tlhontlhaka mianakanyo xa nkandziyiso lowu xi te: “A Ku Vanga Ni Nhluvuko Eka Malembe Ya Khume Lama Hundzeke.” Xiviko xa ntirho wa ku chumayela lexi nga eka tluka ro sungula eka nkandziyiso lowu xa ku sukela hi 1928 ku fika hi 1937 xi kombise leswaku hakunene a ku va nga ni nhluvuko.
A KU RI NI MAPHAYONA YO TALA
I yini lexi endleke leswaku ku nga ha vi na nhluvuko ensin’wini ya Britain? Hikuva ku ringana nkarhi wo leha mavandlha a ma nga ha hiseki. Ku engetela kwalaho, rhavi ri endle xiboho xa leswaku nsimu leyi nga kona yi tirhiwa hi maphayona ya 200 ntsena tanihi leswi a yi ri yitsongo. Naswona maphayona wolowo a ma tirha ensin’wini leyi nga aviwangiki ma ri woxe hayi ni vandlha. Hikwalaho, rhavi ri byele vamakwerhu lava a va lava ku phayona leswaku se ku ni nhlayo leyi eneleke ya maphayona eBritain lerova a ku nga ha laveki man’wana. Kutani ri va khutaze ku ya phayona ematikweni man’wana. Xisweswo, maphayona yo tala ma rhurhe eBritain leswaku ma ya phayona ematikweni yo fana na Furwa hambileswi a ma nga ri tivi ririmi ra kwalaho.
“VA KHUTAZIWA”
Xihloko xa Informant ya 1937 xi khutaze vamakwerhu ku tikarhatela ku fikelela pakani ya ku tirha tiawara ta 1 000 000 hi lembe ra 1938. Pakani leyi a yi ta fikeleriwa ntsena loko vahuweleri va tikarhatela ku tirha tiawara ta 15 hi n’hweti kasi maphayona ma tirha tiawara ta 110. Kasi xiringanyeto xin’wana a ku ri ku tirha tiawara ta ntlhanu hi masiku yo karhi ni ku endla maendzo yo vuyela ngopfungopfu ni madyambu exikarhi ka vhiki.
Xikhutazo lexi, xi tsakise vamakwerhu vo tala. Hilda Padgett * u ri: “Huvo leyi fumaka yi hi khutazile tanihi leswi vo tala va hina a hi lava ku khutaziwa, naswona a swi tekanga nkarhi leswaku ku va ni vuyelo lebyinene.” Makwerhu wa Xisati E. F. Wallis u te: “Xiringanyeto xo tirha tiawara ta ntlhanu hi masiku yo karhi xi tirhile! A ku na xo tsakisa ku tlula ku heta nkarhi wo tala ensin’wini u tirhela Xikwembu. . . . A hi vuya ensin’wini hi karhele kambe a hi tsakile.” Stephen Miller loyi a ha ri ntsongo na yena u swi xiyile leswaku i swa xihatla ku teka goza naswona u endle hilaha a va khutaziwa ha kona. A lava ku phayona a ha pfulekeriwe hi nkarhi. U tsundzuka minkarhi leyi a va famba hi swikanyakanya va chumayela siku hinkwaro hi mintlawa kasi hi ximumu va tlangela vanhu tinkulumo leti rhekhodiweke. Va katseke eka matsima yo macha va khome makhadibodo yo chumayela ha wona ni ku fambisela vanhu timagazini exitarateni.
Informant leyi yi tlhele yi ku: “Ku laveka vuthu ra maphayona ya 1 000.” Leswi a swi vula leswaku maphayona a ma nga ha ta tirha ma ri woxe kambe a ma ta tirha ni vandlha ma ri seketela ni ku ri khutaza. Joyce Ellis u ri: “Vamakwerhu vo tala va xiye leswaku a va fanele va phayona. Hambileswi a ndzi ri ni malembe ya 13 na mina a ndzi lava ku phayona.” Joyce u fikelele pakani yakwe hi July 1940, loko a ri ni malembe ya 15. Peter loyi hi ku famba ka nkarhi a veke nuna wakwe na yena u khutazekile laha a nga sungula ku “ehleketa hi ku phayona.” Hi June 1940, loko a ri ni malembe ya 17, u fambe tikhilomitara ta 105 hi xikanyakanya a ya eScarborough leswaku a ya phayona kona.
Cyril na Kitty Johnson na vona va titsone swo karhi leswaku va phayona. Va xavise kaya ra vona ni nhundzu leswaku va ta kota ku tihanyisa loko va phayona. Cyril u tshike ntirho naswona ku nga si hela ni n’hweti se a va lungheke ku phayona. Cyril u ri: “A hi tiyiseka hi xiboho lexi hi xi endleke. Hi endle hinkwaswo leswi hi mbilu hinkwayo naswona hi tsakile.”
KU ENDLIWA KAYA RA MAPHAYONA
Loko nhlayo ya maphayona yi ya yi andza, vamakwerhu lava nga ni vutihlamuleri va lave tindlela leti va nga pfunaka maphayona lawa ha tona lama andzaka. Hi 1938, Jim Carr loyi a ri nandza wa xifundzha (loyi sweswi a vuriwaka mulanguteri wa muganga) u landzelele nkongomiso wa ku endlela maphayona ndhawu yo tshama emadorobeni. Maphayona ma khutaziwe ku tshama hi mintlawa ni ku chumayela swin’we leswaku swi ta olovela vamakwerhu ku va khathalela hi tlhelo ra timali. Maphayona a ma tshama endlwini leyikulu leyi a yi languteriwa hi makwerhu wo karhi eSheffield. Vandlha ra kwalaho ri nyikele hi mali ni nhundzu. Jim u ri: “Vanhu hinkwavo va hoxe xandla leswaku swilo swi famba kahle.” A ku tshama maphayona ya khume endlwini yoleyo, naswona a ma tikarhatela ku va ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu. “Mixo wun’wana ni wun’wana a ma hlaya ndzimana ya siku naswona siku ni siku a ma ya chumayela etindhawini to hambanahambana.”
Vahuweleri ni maphayona na vona va endle hilaha va khutaziweke ha kona leswaku va fikelela pakani ya ku tirha tiawara ta 1 000 000 hi 1938. Swiviko swi kombisa leswaku ku ve ni ku andza entirhweni wa nsimu. Endzhaku ka malembe ya ntlhanu, nhlayo ya vahuweleri va le Britain yi andze kanharhu. Matshalatshala lama endliweke yo andzisa ntirho wo chumayela ma tiyise vanhu va Yehovha leswaku va kota ku langutana ni nkarhi wo tika eka malembe ya nyimpi lawa a ma ta landzela.
Namuntlha, nhlayo ya maphayona ya le Britain yi le ku andzeni tanihi leswi nyimpi ya Xikwembu ya Armagedoni yi nga kwala nyongeni. Nhlayo ya maphayona yi fikelele nhlohlorhi leyintshwa eka malembe ya khume lama hundzeke laha hi October 2015 ku veke ni maphayona ya 13 224. Maphayona lawa ma swi tiva kahle leswaku a ku na ndlela yin’wana yo antswa ku tlula ku nghenela ntirho wa nkarhi hinkwawo.
^ ndzim. 3 Hi ku famba ka nkarhi nkandziyiso lowu wu vitaniwe Vutirheli Bya Hina Bya Mfumo.
^ ndzim. 8 Xihondzo xo Rindza xa October 1, 1995, matl. 19-24, xi ni mhaka ya vutomi ya Makwerhu wa Xisati Padgett.


text:
Elemente Leyi Hlamarisaka
Buku leyi nge Nature’s Building Blocks yi ri: “Khaboni i elemente ya nkoka swinene evuton’wini ku tlula tielemente hinkwato.” Khaboni yi hambanile ni tielemente tin’wana hikuva yi kota ku khomana ni tikhaboni tin’wana yi tlhela yi khomana ni tielemente to hambanahambana. Yi vumba swiaki swo tala swinene naswona swin’wana swi karhi swa tshuburiwa ninamuntlha.
Hi laha swi kombisiweke ha kona la hansi, tiatomo ta khaboni loko ti hlanganile ti nga endla swivumbeko swo hambanahambana swo tanihi nketani, tiphiramidi, maphepha ni mathumbu. Hakunene khaboni i elemente yo hlamarisa swinene!
DAYIMANI
Tiatomo ta khaboni ti endla dayimani yo tiya swinene leyi nga ni xivumbeko xa phiramidi lexi vuriwaka tetrahedrons naswona sweswo swi endla leswaku dayimani yi va elemente yo tiya ku tlula tielemente hinkwato.
GRAPHITE
Tiatomo ta khaboni a ti manyananga ngopfu naswona ti nga hambaniseka ku fana ni maphepha lama pakiweke. Hikwalaho ka sweswo graphite yi nga ha cinciwa yi endla girisi kumbe pensele. *
GRAPHENE
Leyi i atomo ya khaboni leyi nga ni xivumbeko lexi fanaka ni xihlenge xa tinyoxi. Graphene yi tiye ku tlula nsimbi. Ntshalo wa pensele wu nga endla leyara yin’we kumbe tileyara to tala ta graphene.
FULLERENE
Timolekhuli leti ti nga ni swimbhovana ta tiatomo ta khaboni ti vumbeke ku fana ni swibolwana ni mathumbu lama vuriwaka nanotube, lama nga kotaka ku voniwa hi mayikhiroskopu. Swi kariwa hi tinanometer kumbe hi tibiliyoni ta timitara.
SWILO LESWI HANYAKA
Tisele to tala ta swimilana, swiharhi ni vanhu ti huma eka khaboni, ku nga elemente leyi kumekaka eka tikhabohaydreti, mafurha ni le ka amino acid.
“Timfanelo ta [Xikwembu] leti nga vonakiki . . . ti xiyeka hi swilo leswi endliweke”
^ ndzim. 7 Hlaya xihloko lexi nge “Ndzi Lomba Pensele” eka Xalamuka! ya July 2007.
DYONDZA SWO TALA
Xana Swilo Leswi Hanyaka Swi Lo Tumbuluxiwa?
I swa nkoka leswi u swi pfumelaka malunghana ni masungulo ya vutomi.


text:
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI | SWIVURISO 7–11
‘Mbilu Ya N’wina Yi Nga Hambuki’
Milawu ya Yehovha yi nga hi sirhelela. Hambiswiritano, leswaku yi hi vuyerisa, hi fanele hi yi teka yi ri ya nkoka etimbilwini ta hina. (Swiv 7:3) Loko nandza wa Yehovha a pfumelela mbilu yakwe yi hambuka, u hlaseleka hi ku olova eka marhengu ya vuxisi bya Sathana. Swivuriso ndzima 7 yi hlamusela jaha leri pfumeleleke mbilu ya rona leswaku yi ri kanganyisa. Hi nga dyondza yini eka swihoxo swa rona?
Sathana u ringeta ku hi endla hi fularhela Yehovha hi ku tirhisa switwi swa hina swa ntlhanu leswaku hi endla xidyoho
Vutlhari ni ku twisisa swi ta hi pfuna leswaku hi vona vuyelo lebyi vavaka bya xidyoho ni ku xi papalata leswaku vuxaka bya hina na Yehovha byi nga vi ekhombyeni


text:
1Ka dile ditshiku, Jesu a to huma ngu nyumbani e ya khalahatsha hafuhi ni linene. 2Se ku to tshangana masoni kwakwe dibutho da hombe ngutu da vathu, ahawa a nga za e wulela ngalavani e ya khalahatsha ka yona, na dotshe dibutho di di emile mabambe. 3Seni a to va gela timhaka ta tingi ngu sidinganiso, a txi khene: “Mphayi a humile a txi ya phaya. 4Mbimo yi a nga ti phaya, yimwane mbewu yi to wela ha nzila, se si ta sinyana si ta yi jokotela. 5Yimwane mbewu yi to wela ha wukhaloni ka marigwi, ahawa ku nga ti singa ni mafu a mangi; se yi mila ngu txikuluveta, nguko mafu ma ti sa tshima. 6Aniko mbimo yi ditambo di nga huma, mbewu yi to hya ngu lisani, yi woma ngukuva yi singa ni mikuluti. 7Yimwane mbewu yi to wela hagari ka mipa, se mipa yi txi kula kumweko nayo, yi so yi kura. 8Yimwane, ngu kugwitisa, yi to wela ka mafu a manene yi veleka mihando: Nyingi yimweyo yi veleka dizana, yimwane mtxhanu wa makumi ni dimwedo, yimwane makumi mararu. 9Awule a ku ni tinzeve to engisa a na engise!” 10Vagondiswa va to mu tshuketela hafuhi, va txi khona: “Nji txani u txi va wombawombela ngu sidinganiso?” 11Se ene a to va xamula a txi khene. “Nguko anu mi ningilwe kuziva misisalo ya Mfumo wa nzumani, aniko vona kha va ningwa txilo. 12Nguko awule a ku naso, a na ningwa kasiku e tatiselwa; aniko awule a singa naso, a na tekelwa hambi ni sile a ku naso. 13Ngu toneto ni wombako navo ngu sidinganiso; nguko va wona, aniko kha va wonisisi; va engisa aniko kha va engisisi ni kupimisa. 14Ti na tatiseka atiya ti nga wombwa ngu mprofeti Isaya, akuwa a nga khene: ‘Mi na engisa walo ngu tinzeve, aniko kha mi na mbi ti mana; mi na wona ngu maso, aniko kha mi na mbi ti wonisisa.’ 15Nguko timbilu ta vathu vava ti bangile, futsi kambe tinzeve tawe ti tsivekile, maso awe ma vhalekile, kasiku va si woni ngu maso, va si engisi ngu tinzeve, va si pimisi ngu timbilu tawe, va nga thuka ve hunduluka ve mana kuhanyiswa.” 16“Kasi i di anu, maso anu ma katekile nguko ma wona, tinzeve tanu nitxona ti katekile nguko ta engisa. 17Ngu ditshuri na mi gela ku khani: vaprofeti va vangi ni valulami va navete kuwona ati mi ti wonako, aniko kha va ti wona; va navete kuengisa ati mi ti engisako, aniko kha va engisa. 18“Ngu konaho engisani khakwati txidinganiso txa mphayi. 19Ngako mthu a txi engisa dipswi da Mfumo, a si di engisisi, ku ta m'bihi a ta fukula asile si nga ti phayilwe mbiluni kwakwe. Awuwa njifananiso txa mbewu ya kuwela ha nzila. 20Awule a nga amukela mbewu ha wukhaloni ka marigwi, ngu wule a engisako dipswi ngu txikuluveta ni kutsaka, aniko wo ziva ku di amukela ka txonetxo txikhati, 21kambe ene apune kha na mikuluti, kha tsana: ngako ku txi ta kupandiseka mwendo kuxaniseka ngu mhaka ya dipswi, wa kuluveta e rereka. 22Awule a nga amukela mbewu hagari ka mipa, ngu wule a engisako dipswi, aniko sithikamezo sa ditiko ni kuxengwa ngu tithomba, sa kama dipswi kasi di si veleki mihando. 23Ani wule a nga amukela mbewu ka mafu a manene, ngu wule a engisako dipswi, e di veketa; eyo ngene a velekako mihando, ahawa a txi veleka dizana, ahawa mtxhanu wa makumi ni dimwedo, ahawa makumi mararu.” 24Jesu a to va mahela tximwane txidinganiso, a txi khene: “Mfumo wa nzumani wu fanana ni mthu a nga phaya mbewu ya yinene thembweni kwakwe. 25Aniko, hagari ka wusiku, vathu, va di otete, a tile mlala wakwe a ta phaya nyasavari hagari ka fulaho, se ngu msana e huma. 26Mbimo yi fulaho yi nga mila yi txi veleka, ku to humelela nyasavari nene. 27Se sithumi si to ya gela nyamne wa m'ti si txi: ‘Mkoma, ina txima hi nga mbewu ya yinene u nga phaya thembweni kwako kani? Se a humela hani nyasavari, kani?’ 28Ene a to xamula a txi khene: ‘I mlala a nga maha eto.’ Se sithumi si nje kwakwe: ‘Wa ti lava kani hi tsula hi ya dulela nyasavari?’ 29Ene e va xamula a txi khene: ‘Ahim-him, nguko mi nga, ma thavisa nyasavari, mi thuka mi pata ni fulako mi dula.’ 30Si lekeni si txi kula ngu wumbidi wa sona kala kuelulani. Se ngu txikhati txa kuelula, na ta gela vaeluli ni txi khani: ‘Dulelani nyasavari, kuthanga, mi mu sungelela ngu tinyanda, kasi e hiswa; ani fulaho yi theleleni txisangalani kwangu.’ ” 31Se a to va mahela kambe tximwane txidinganiso a txi khene: “Mfumo wa nzumani wu fanana ni mbewu ya sinapi, ayi mthu wo kari a nga yi teka, e yi phaya thembweni kwakwe. 32I mbewu ya yidotho ngutu ka totshe timbewu, aniko msana ka kuva yi di kute, yi maha tximilwa txa hombe kupinda sotshe similwa sa thembweni, yi txi kula yi maha mndonga, ahawa ko za hambi sinyana sa nzuma si ta zumba madhavini ka wona.” 33Se a to engeta e va gela tximwane txidinganiso a txi khene: “Mfumo wa nzumani wu fanana ni mtshumbelo, awu wamsikati wo kari a wu tekako e wu pata mu ka mipimo miraru ya mpupu, kala kuza sotshe si vila.” 34Totshe timhaka tiya Jesu a ti wombile ngu sifananiso ka dibutho; a ti si va geli txilo, na i singa ngu sifananiso; 35kasi kutatiseka ati ti nga wombwa ngu mprofeti, a nga khene: “Ni na tula txisofu txangu ni wombawomba ngu sidinganiso; ni txi nuwela timhaka ti ti nga ti sisilwe kukhukhela kumahwani ka ditiko.” 36Se ngako a di lekile mabutho, Jesu a to wulela nyumbani. Se vagondiswa vakwe ve tshuketela hafuhi kwakwe, va txi khona. “Hi txhamusele txidinganiso txa nyasafari wa thembweni.” 37Ene a to xamula a txi khene: “Awule a phayako mbewu ya yinene ngu Mwanana wa Mthu; 38thembwe ngu ditiko; mbewu ya yinene ngu vanana va Mfumo; nyasavari ngu vanana va m'bihi. 39Mlala wu a nga phaya nyasavari ngu sathane; kuelula ngu kugumani ka ditiko; ani vaeluli ngu tingelozi. 40Kufana ni kuleya nyasavari a wungeletelwako e hiswa ngu mndilo, ngu toneto ti no mahwa kugumani ka ditiko. 41Mwanana wa Mthu a na rumela tingelozi takwe, ati ti no thavisa ka Mfumo wakwe votshe va i ku vakhuvekisi ni votshe va va mahako to biha, 42ti na va tshotsha mu mdhikilani ka mndilo, ahawa ku no va i di ka kudila ni kugegeresela ka makwasa. 43Se valulami va na phatima nga ditambo Mfumoni ka Tate wawe. Awu a ku ni tinzeve a na engise!” 44“Mfumo wa nzumani wu fana ni txuma txi txi nga siswa thembweni ko kari, txuma txi mthu a nga txi tumbula, se e engeta e txi sisa. Kambe kutsakani kwakwe, a to tsula e ya xavisa sotshe si a ku naso e xava thembwe yile. 45Mfumo wa nzumani kambe wu fanana ni wule a thumelako dibhindu, awu a tsimbilako a txi hodha tidhayimana to tshura. 46Se a di mani dhayimana yimweyo ya dibhindu da hombe, a to tsula e ya xavisa sotshe si a ku naso, kasi kuta yi xava.” 47“Mfumo wa nzumani wu fanana kambe ni likoka, li nga nawulutwa lineneni, li sengeletako totshe tixaka ta sihaka. 48Se ngako li di tate, vakoki va ndinda ve li yisa mabambe, ve khalahatsha ve tshatela sasinene, ve si sengeleta amu siyani kwawe; se asi i ku so biha, ve si tshotsha kule. 49Ngu toneto ti no maheka kugumani ka ditiko: Tingelozi ti na huma ti tekela ava vo biha hagari ka va vo lulama. 50Ti na va tshotsha mdhikilani ka hombe ka mndilo wo tura, koneyo ku na va i di ka kudila ni kugegeresela ka makwasa.” 51“Mi ti mani totshe timhaka tiya kani?” Se va nje khona: “Inna!” 52Se a to va gela kambe a txi khene: “Ngu toneto, m'bhali wuhi ni wuhi a nga gondiswa timhaka ta Mfumo wa nzumani, a fana ni wu i ku nyamne wa m'ti, awuwa, ka txuma txakwe, a humisako sasiphya ni sakale.” 53Ngako Jesu a di gwitile kuwomba sidinganiso siya, a to khukha konaho. 54Se a di hokile ditikoni kwawe, a ti gondisa masinagogani kwawe, ahawa ko za ve xamala, va txi khona: “Ene a ku mana hani kuziva kuwa ni sidiwukiso siya kani? 55Kasi hi nga ene mwanana wa muvati kani? Mame wakwe hi nga ene wu a dhanwako ku i Maria kani? Ni vanawe hi nga vona va Jakobe, ni Josefa, ni Simoni, ni Judhasi, kani? 56Ni tindiyakwe kha ti nga ho totshelele konahawa kani? Se totshe tiya a ku nato ti ta ngu hanini?” 57Se vona ve khuveka ngu ngene. Aniko Jesu a to khene kwawe: “Mprofeti, ditikoni kwawe ni nyumbani kwawe, kha ningwi txithavo.” 58Se kha maha sidiwukiso so tala aho, ngu mhaka ya ku ambi tumela kwawe.
Copyright
Learn More


text:
1Eni nyi gu gibotshwa nya guthumele Pfhumu, nyi ngu mi lomba gu kheni gimbilani khu ndzila yi yelanago ni mavbanyelo mu ranedwego ayo khu Nungungulu. 2Vbanyani gikhati gyatshavbo khu gu dzi sodzisa ni gurula, ni gutimisela. Mu yeyedzana, kharato, lihaladzo vbakari gwanu. 3Dzi garadzeni khu gu sayisa wuhengeli mu ningwago khu Liphuvbo nya gu Age, mu vbanye khu gurula vbakari gwanu. 4Gyomo givili gimwegyo basi, ni Liphuvbo limwedo basi, kha nga gambe a gu gimwegyo basi gitumbo mu ranedwego igyo khu Nungungulu. 5Yomo Pfhumu mweyo basi, ni gukhodwa gumogo basi, ni gubhapatiswa gumogo basi: 6womo Nungungulu moyo basi, Babe wa vatshavbo, a fumago ga vatshavbo, a thumago khu vatshavbo, a vbanyago ga vatshavbo. 7Moyo ni moyo nya ethu hakhide giningwa gyaye gupima khu edzi Kristo a dzinidego khidzo gu mu ninga. 8Khidzo yi ganelago Milowo khiyo: "Gikhati a nga khusedzedwa ndzadzini a di dzega va nya gukhothedwa pasoni a gu kabanisela vathu siningwa." 9Gu thudwa ginani gupwani "litide ndzadzini"? Ina kha gu yayedzi gupwani phede khu gu relela kala malangani ya vbavbatshi nya mafu gani? 10Uye wule a nga relelago, khuye wamoyo a nga lita vbatshani ngudzu, ndzadzini, afela gu enedza sivangwa satshavbo. 11Khuye a kavedzedego vathu siningwa: vambe a va ninga wuhigo nya gukhale vapostoli, vambe vavhangeli, ni vahavisi, ni vahevbudzi. 12Khu magirelo yaya, a guya na gu dongisela sihathwa gasi si thuma gwadi thumo wawe nya guvbahe ni gu dandrisa givili gya Kristo khu gukhodwa, 13kala hatshavbothu hi gu tshanganiswa khu gukhodwa ni guti Mwamana wa Nungungulu. Hi fanede gu dandra hi khala vathu vakhongolo, kala hi gu manela tanga ni giemo gya Kristo. 14Kharati, kha hi na khala gambe sanana nya gulegalegiswe khu mavimbi ni gu pengiswa khu sihevbudzo satshavbo nya guhambane, sanana si sengwago khu vathu nya guvivbedwe khu monyo, va dwanelago gu si dzimedza. 15Aholu ha gu tivisa lisine khu lihaladzo, hi na dandra siloni gwatshavbo, kala hi gu manela Kristo a gu uye hungo. 16Sivbango satshavbo nya guhambanelane sa gu mana gu yingana khu tshivba yaye. Givbango ni givbango gya gu thuma thumo gi fanedego, guphasega givili gyatshavbo, gi dandra khu maningano lihaladzoni. 17Esi nyi mi tivisago ni gu mi laya khu lina la Pfhumu, khesi: mu nga vbanyi gambe kha nga va nya mayigo va landrisago maalakanyo yawe nyamba phasa gilo, 18kholu mapimo yawe ma segegide. Va hambane ni guvbanya gwa Nungungulu khu kota nya wuhangi ni gusegega nya myonyo yawe. 19Khu gumba yingela mavhalo yawe, kha va nga gu khathala gambe khu wuthu wawe. Va gu dzi ningedzela gunyenyezani nya mithumo yatshavbo nyamba yela. 20Gasi enu, khandriso esi mu si hevbudego ga Kristo. 21Nyi ngu tumba khu lisine gu kheni mu pwide na gu ganedwa khu Jesu, gambe mu hevbudzidwe guti lisine khu mahungu yaye. 22Khu kharato, digani tumbunuko nya mavbanyelo yanu ya gale nya gutale khu gudogolela nya gunyenyeze, gu yisago gumbembani. 23Dzi garadzeni khu gu vbindrugedza mavbanyelo mu khala vathu vaphya myonyoni ni mapimoni gwanu. 24Ambalani mavbanyelo nya muthu muphya a giridwego a fanana ni Nungungulu khu gululama ni ndruda lisineni. 25Khu kharato, nyenyani malipha; muthu ni muthu a na ganele lisine ga muthu kwawe, kholu ethu hatshavbo hi sivbango nya givili gimwegyo. 26Mwa gu mana gigaradzo monyoni,dzi woneleni, mu nga digi gugaradzega gwanu gu khala gighoho. Likhulo lanu li nga hweli kala mu gu pfoledwa khu lidambo mu ngari nalo. 27Mu nga ningi wulanga Sathane a gu fuma myonyoni gwanu. 28Oyu a nga bani a guba, a ngabi gambe, a na thume afela guvbanya khu mihandro nya lithonga laye, ni gu mana esi nya guphasedzele khiso sisiwana. 29Mu nga ganeli magana nya guvivbe, ganelani basi magana nya yadi, nya guphasedzele ava va mapwago. 30Mu nga theli wusiwana Liphuvbo nya gu Age la Nungungulu, kholu Liphuvbo khigyo gifungo mu lovidwego khu Nungungulu. Khigyo mu nata tidwago khigyo litshigu Nungungulu anatago ata mi tshula wugumbini nya guvivbe gwatshavbo. 31Fuvisani vbakari gwanu dzitshikwi, likhulo, gigaha, ligwaha ni milembo, gumogo ni guvivba gwatshavbo. 32Khalani vathu nya ndruda, mu pwelana wusiwana, mu tsetselelana khu gyanu, kha nga Nungungulu a mi tsetseledego khu ga Kristo.
Copyright
Learn More


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yobo 21:1-34
21 Yobo a ya emahlweni a hlamula a ku:2 “Yingisani rito ra mina hi rixaladza,Naswona a ri mi chavelele.3 Ndzi lehiseleni mbilu, mina ndzi ta vulavula;Naswona un’wana ni un’wana wa n’wina u ta hlekula endzhaku ka loko se ndzi vulavurile.+4 Loko ku ri mina, xana leswi swi ndzi karhataka ndzi swi byela munhu?Kumbe, hikwalaho ka yini moya wa mina wu nga heli matimba?5 Hundzuluxelani swikandza swa n’wina eka mina mi ndzi languta hi ku hlamala,Mi veka voko ra n’wina enon’wini+ wa n’wina.6 Loko ndzi tsundzuka, ndza karhateka,Naswona nyama ya mina ya rhurhumela.7 Hikwalaho ka yini lavo homboloka va hambeta va hanya,+Va dyuhala, va tlhela va va ni rifuwo ro tala?+8 Vana va vona va simekiwe va tiya emahlweni ka vona,Ni vatukulu va vona ematihlweni ya vona.9 Tindlu ta vona i ku rhula, ku chava a ku kona,+Ni nhonga ya Xikwembu a yi kona ehenhla ka vona.10 Entiyisweni nkunzi ya yena ya mithisa, a yi yi chululi mbewu ya ku veleka;Homu ya yena ya veleka,+ a yi holoti.11 Va tshamela ku humesa vafana va vona ku fana ni ntlhambi,Ni vana va vona vaxinuna va tlula-tlula.12 Va hambeta va tlakusa rito ra vona hi xingomana ni haripa,+Naswona va hambeta va tsaka hi mpfumawulo wa nanga.13 Va heta masiku ya vona va ri eku titsakiseni,+Naswona va hatla va rhelela eSheol.14 Va byela Xikwembu xa ntiyiso va ku, ‘Hi fularhele!+Ku tiva tindlela ta wena a ku hi tsakisanga.+15 Xana Lowa Matimba Hinkwawo wo va yini, leswaku hi n’wi tirhela,+Naswona hi pfuneka ha yini leswi hi tihlanganisaka na yena?’+16 Waswivo! Vutomi bya vona a byi le matimbeni ya vona.+Xitsundzuxo xa lavo homboloka xi tshama xi ri ekule na mina.+17 I kangani rivoni ra lavo homboloka ri timiwa,+Naswona i kangani makhombo ya vona ma va wela ehenhla?Xana i kangani xi va lovisa hi vukarhi bya xona?+18 Xana va fana ni byanyi emahlweni ka mheho,+Ni mungu lowu yiviweke hi mheho?19 Xikwembu xi ta hlayisa ku biha ka munhu, xi ku hlayisela vana vakwe;+Xi ta n’wi riha, leswaku a ta swi tiva.+20 Mahlo ya xona ma vona ku bola ka yena,Naswona u ta nwa+ evukarhini bya Lowa Matimba Hinkwawo.21 Xana ntsako wakwe wu ta va yini endlwini yakwe, endzhaku kakwe,Loko hakunene nhlayo ya tin’hweti ta yena yi tsemiwa hi le xikarhi?+22 Xana a nga dyondzisa Xikwembu vutivi,+Loko xona hi xoxe xi avanyisa lava tlakukeke?+23 Yoloye u ta fa a enerisekile hi ku helela,+Loko a nga karhatiwi hi nchumu nikatsongo naswona a tshamisekile;24 Loko mindzhumbi yakwe yi tele hi mafurha,Ni mongo wa marhambu yakwe wu tshama wu tsakama.25 Loyi un’wana u ta fa a ri ni moya-xiviri lowu vavisekekeA nga dyanga swilo leswinene.+26 Va ta etlela swin’we entshurini+Ni swivungu swi ta va funengeta.+27 Waswivo! Ndzi yi tiva kahle miehleketo ya n’winaNi makungu ya n’wina ya tihanyi yo lwa na mina.+28 Hikuva mi ri, ‘Xana yi kwihi yindlu ya lowa xiyimo xa le henhla,Naswona wu kwihi ntsonga, vutshamo bya lavo homboloka?’+29 Xana mi va vutisile lava fambaka emagondzweni?Xana a mi swi kambisisi hi vukheta swikombiso swa vona,30 Leswaku hi siku ra khombo lowo biha wa tsetseleriwa,+Wa kutsuriwa hi siku ra ku hlundzuka?31 I mani la nga ta n’wi byela ndlela yakwe exikandzeni xakwe?+Naswona i mani la nga ta n’wi hakela eka leswi a swi endleke?+32 Loko ku ri yena, u ta yisiwa esirheni,+Naswona murindzi u ta vekiwa ehenhla ka sirha-bako.33 Kunene mabuwa ya misava ya le nkoveni ma ta n’wi tsokombelela,+U ta koka vanhu hinkwavo va n’wi landzela,+Naswona lava n’wi landzelaka va tele ngopfu.34 Hakunene n’wina mi ringeta ku ndzi chavelela hi vuhava,+Naswona nkarhi hinkwawo ma angulelo ya n’wina a ma tshembeki!”


text:
TEKELELA RIPFUMELO RA VONA
U Hlayisiwe Ni “Van’wana Va Nkombo”
NOWA ni ndyangu wakwe va hlengeletane swin’we loko mpfula yi ri karhi yi na hi matimba. Va vone hi tihlo ra mianakanyo va ri karhi va voningeriwa hi rivoni leri tirhisaka mafurha, va pfule mahlo loko va ri karhi va yingisela mati lawa a ma ri karhi ma hobomulana ehenhla ka lwangu ni ku khuluka hi le matlhelo ka ngalava. Pongo ra kona ri fanele ri ve rikulu.
Loko Nowa a ri karhi a languta swikandza swa swirho swa ndyangu wakwe leswi rhandzekaka—nsati wakwe loyi a tshembekaka ni vana vakwe va majaha lava tiyeke ni vasati va vona—a swi kanakanisi leswaku a a swi tlangela swinene embilwini yakwe. Hambileswi a weriwe hi nkarhi wa mangava, swi nga ha endleka leswaku u chavelelekile loko a vona vanhu lava a va rhandzaka swinene. Hinkwavo ka vona a va hlayisekile naswona a va nga vavisekanga. Hakunene u khongelele ndyangu wakwe leswaku a nkhensa, a tlakusa rito rakwe leswaku wu ta kota ku n’wi twa.
Nowa a a ri ni ripfumelo leri tiyeke. Ripfumelo ra Nowa hi rona ri endleke leswaku Xikwembu xakwe, ku nga Yehovha, xi susumeteleka ku n’wi sirhelela ni ndyangu wakwe. (Vaheveru 11:7) Kambe xana xilaveko xa vona xo va ni ripfumelo xi hele loko mpfula yi sungula ku na? Phela a va ta lava mfanelo yoleyo eka masiku ya mangava lawa a ma ta landzela. Ku nga vuriwa leswi fanaka hi hina eminkarhini leyi ya mangava. Kutani a hi voneni leswi hi nga swi dyondzaka eka ripfumelo ra Nowa.
“MASIKU YA 40 NI VUSIKU BYA 40”
Ku hambete ku va ni maboboma ya mpfula “ku ringana masiku ya 40 ni vusiku bya 40.” (Genesa 7:4, 11, 12) Mati ma hambete ma tala. Loko ma ri karhi ma endla tano, Nowa a a swi vona leswaku Xikwembu xakwe, ku nga Yehovha, a xi sirhelela vanhu vo lulama ni ku xupula lavo homboloka hi nkarhi wun’we.
Ndhambi yi herise ku xandzuka loku tintsumi ti ku vangeke. Hikwalaho ko kuceteriwa hi langutelo ra vutianakanyi ra Sathana, tintsumi to tala ti tshike “vutshamo bya tona lebyi faneleke” bya le tilweni leswaku ti ta titekela vavasati, ti veleka vana lava nga tolovelekangiki lava vuriwaka Manefilimi. (Yudha 6; Genesa 6:4) A swi kanakanisi leswaku Sathana a tsakile loko ku xandzuka koloko ku humelela hikuva a ku kombisa ku homboloka ka vanhu lava nga swivumbiwa swa nkoka swinene eka Yehovha laha misaveni.
Hambiswiritano, loko mati ya ndhambi ma ri karhi ma tala, tintsumi leti xandzukeke ti boheke ku hluvula mimiri ya tona ya nyama kutani ti tlhelela exivandleni xa moya, a ta ha tlhelanga ti ambala mimiri ya nyama. Ti fambe ti siya vasati va tona ni vana va tona va dlaya hi mati ya ndhambi swin’we ni vanhu van’wana.
Ku sukela emasikwini ya Enoko, emalembeni ya kwalomu ka 700 lama hundzeke emahlweni ka kwalaho, Yehovha u lemukise vanhu leswaku a a ta herisa vanhu vo homboloka lava nga xi chaviki Xikwembu. (Genesa 5:24; Yudha 14, 15) Ku sukela hi nkarhi wolowo, vanhu va ye va nyanya, va onha misava ni ku yi tata hi madzolonga. Sweswi a va ri eku feni. Xana Nowa ni ndyangu wakwe va tsakisiwe hi vuavanyisi byebyo?
Doo! Hambi ku ri Xikwembu lexi nga ni tintswalo a xi tsakisiwanga hi byona. (Ezekiyele 33:11) Yehovha u endle hinkwaswo leswaku a ponisa vanhu vo tala hilaha a nga kotaka hakona. U lerise Enoko leswaku a lemukisa vanhu naswona u lerise Nowa leswaku a aka ngalava. Nowa ni ndyangu wakwe va tirhe eka tsima rolero lerikulu ku ringana makume ya malembe, va ri karhi va voniwa hi vanhu. Ku engetela kwalaho, Yehovha u kongomise Nowa leswaku a va “muchumayeri wa leswo lulama.” (2 Petro 2:5) Ku fana na Enoko loyi a hanyeke emahlweni ka yena, u lemukise vanhu hi vuavanyisi lebyi a byi ta wela misava. Xana va angule njhani? Yesu, loyi a voneke swiendlakalo sweswo a ri etilweni, hi ku famba ka nkarhi u vulavule hi vanhu va le sikwini ra Nowa a ku: ‘A va lemukangi nchumu ku fikela loko ndhambi yi fika yi va kukula hinkwavo.’—Matewu 24:39.
Anakanya ndlela leyi Nowa ni ndyangu wakwe va titweke ha yona eka masiku yo sungula ya 40 endzhaku ka loko Yehovha a pfale rivanti ra ngalava. Loko mpfula ya matimba yi ri karhi yi bukutela ngalava siku ni siku, swi le rivaleni leswaku hi vunhungu bya vona a va ya emahlweni va endla swilo leswi a va kota ku swi endla siku ni siku endzeni ka ngalava—va khathalelana, va khathalela kaya ra vona ni swilaveko swa swiharhi leswi a va swi pfalerile. Kambe siku rin’wana ngalava yi sukile laha a yi ri kona. Yi tlakukile! Yi yime ehenhla ka mati, kukondza “yi papama ehenhla ka misava.” (Genesa 7:17) Hakunene lexi i xikombiso xo hlamarisa xa matimba ya Xikwembu xa Matimba Hinkwawo, ku nga Yehovha!
Nowa u fanele a swi tlangerile leswi a hlayisekeke yena ni ndyangu wakwe swin’we ni tintswalo ta Yehovha ta ku tirhisa vona leswaku va lemukisa vanhu lava lovisiweke ehandle ka ngalava. Malembe wolawo ya ku tirha hi matimba ma nga ha va ma vonake ma nga vuyerisi hi nkarhi wolowo. Vanhu a va nga yingisi nikatsongo! Ehleketa hi mhaka leyi—swi nga ha endleka leswaku Nowa a a ri ni vamakwavo va xinuna, vamakwavo va xisati ni vatukulu lava a va ha hanya emahlweni ka loko Ndhambi yi nga si fika; kambe ku hava ni un’we loyi a n’wi yingiseke handle ka ndyangu wakwe. (Genesa 5:30) Loko mimoya-xiviri yoleyo ya nhungu yi sirhelelekile engalaveni, hakunene yi nga ha va yi tichavelerile hi ku ehleketa hi nkarhi lowu yi wu heteke yi nyika vanhu nkarhi wo pona.
Yehovha a nga si cinca ku sukela esikwini ra Nowa. (Malakiya 3:6) Yesu Kreste u vule leswaku minkarhi ya hina namuntlha yi fana swinene ni “masiku ya Nowa.” (Matewu 24:37) Enkarhini wa hina ku ni maxangu yo tala hikwalaho ka leswi hi nga ekusuhi ni ku herisiwa ka mafambiselo ya swilo lama hombolokeke ya misava. Hilaha ku fanaka, namuntlha vanhu va Xikwembu va chumayela rungula leri lemukisaka eka vanhu hinkwavo lava nga ta yingisa. Xana u ta ri amukela rungula rero? Loko ku ri hileswaku se u amukele ntiyiso wa rungula rolero leri ponisaka vutomi, xana na wena u ta ri avela van’wana? Nowa ni ndyangu wakwe va hi vekele xikombiso hinkwerhu ka hina.
‘VA PONISIWE EMATINI’
Loko ngalava yi ri karhi yi papamala ematini wolawo, swi le rivaleni leswaku lava nga endzeni ka yona va twe pongo eka mapulanga wolawo lamakulu. Xana Nowa a vilerisiwa hi ndlela leyi magandlati a ma kule ha yona kumbe hileswaku kumbexana ngalava a yi ta tshoveka? Doo! Vanhu lava nga riki vapfumeri namuntlha va nga ha ehleketa tano kambe Nowa a a nga ehleketi tano. Bibele yi ri: ‘Hi ripfumelo Nowa u ake ngalava.’ (Vaheveru 11:7) Xana a ri ni ripfumelo eka yini? Yehovha a endle ntwanano wo sirhelela Nowa ni hinkwavo lava a va ri na yena hi nkarhi wa Ndhambi. (Genesa 6:18, 19) Xana Loyi a vumbeke vuako hinkwabyo, misava ni swilo hinkwaswo leswi hanyaka eka yona a a ta sirhelela ngalava yoleyo? Ina! Swa fanela leswi Nowa a tshembeleke eka Yehovha leswaku u ta hetisisa xitshembiso Xakwe. Kutani hakunene, yena ni ndyangu wakwe ‘va ponisiwe ematini.’—1 Petro 3:20.
Endzhaku ka loko ku hundze masiku ya 40 ni vusiku bya 40, eku heteleleni mpfula yi xile. Hi ku ya hi khalendara ya hina, a ku ri kwalomu ka December 2370 B.C.E. Kambe ndyangu lowu a wa ha ta tshama nkarhi wo leha engalaveni. Ngalava leyi taleke hi swivumbiwa leswi hanyaka yi papamale yi ri yoxe ematini, hambi ku ri ehenhla ka tintshava. (Genesa 7:19, 20) Hi nga ha anakanya hi Nowa ni vana vakwe va majaha va ri karhi va hlela ntirho wo tika—Xeme, Hamu na Yafeta—leswaku swiharhi hinkwaswo swi dya, swi va leswi baseke ni ku va leswi hanyeke kahle. Xikwembu lexi endleke swiharhi sweswo hinkwaswo swa nhova leswaku swi lerha swi nghena engalaveni xi swi kotile ku swi endla swi va eka xiyimo xexo hi nkarhi wa Ndhambi. *
Swi tikomba Nowa a tsale swiendlakalo hinkwaswo ehansi ni hi vurhon’wana. Rhekhodo yoleyo yi hi byela siku leri mpfula yi sunguleke ni ku xa ha rona. Yi tlhela yi kombisa leswaku mati ma funengete misava ku ringana masiku ya 150. Eku heteleleni, mati ma sungule ku phya. Siku rin’wana ngalava yi yime ehenhla ka “tintshava ta Ararati” leti manguva lawa ti nga eTurkey. Sweswo swi fanele swi endleke hi April 2369 B.C.E. Tinhlohlorhi ta tintshava ti sungule ku vonaka endzhaku ka masiku ya 73 hi June. Endzhaku ka tin’hweti tinharhu, hi September, Nowa u endle xiboho xo susa xiphemu xin’wana xa lwangu. Swi le rivaleni leswaku sweswo swi endle leswaku ku va ni ku vonakala endzeni ka ngalava ni leswaku ku nghena moya wo tenga. Nakambe Nowa u sungule ku ringeta ku vona loko ehandle ku hlayisekile leswaku va nga huma. U rhumele wukuwuku, ri famba ri tlhela ri vuya kumbexana a ri yima ehenhla ka ngalava; kutani Nowa u rhumele tuva, leri hambeteke ri vuya eka yena kukondza eku heteleleni ri kuma ndhawu yo tshama eka yona.—Genesa 7:24–8:13.
A swi kanakanisi leswaku Nowa a ha dzikise mianakanyo yakwe eka swilo swa moya. Hi nga ha ehleketa hi ndyangu lowu hlengeletanaka nkarhi na nkarhi leswaku wu khongela swin’we ni ku vulavula hi Tata wa wona wa le tilweni loyi a sirhelelaka. Nowa a a titshege hi Yehovha eka xiboho xin’wana ni xin’wana xa nkoka. Hambileswi Nowa a swi vona leswaku misava se “yi omile”—endzhaku ka lembe va ri endzeni ka ngalava—a nga wu pfulanga nyangwa wa ngalava. (Genesa 8:14) U yimele leswaku Yehovha a n’wi byela!
Namuntlha tinhloko ta mindyangu ti nga dyondza swo tala eka wanuna loyi wo tshembeka. A a hlelekile, a hiseka, a lehisa mbilu ni ku sirhelela hinkwavo lava a va ri ehansi ka nkhathalelo wakwe. Kambe a a rhangisa ku rhandza ka Yehovha Xikwembu eka swilo hinkwaswo. Loko hi tekelela ku tshembeka ka Nowa, hi ta endla leswaku hinkwavo lava hi va rhandzaka va vuyeriwa.
“HUMA ENGALAVENI”
Eku heteleleni, Yehovha u lerise Nowa leswaku a pfula ngalava. U byele Nowa a ku: “Huma engalaveni, wena ni nsati wa wena ni vana va wena ni vasati va vana va wena lava u nga na vona.” Ndyangu wu yingisile kutani wu huma kutani swiharhi hinkwaswo swi landzela. Njhani? Xana swiharhi swi lo tlimbana kunene loko swi huma? Doo! Rungula ri vula leswaku “swi [hume] engalaveni hi ku ya hi mindyangu ya swona.” (Genesa 8:15-19) Loko se va humile engalaveni, va ri karhi va hefemula moya wo tenga wa le ntshaveni naswona va ri karhi va languta etindhawini ta le tintshaveni ta Ararati, Nowa ni ndyangu wakwe va vone misava leyi basisiweke. A ku nga ha ri ni Manefilimi, madzolonga, tintsumi leti xandzukeke ni vanhu hinkwavo vo homboloka! * Vanhu a va ri ni lunghelo ro sungula vutomi hi vuntshwa.
Nowa a a swi tiva leswi a faneleke a swi endla. U sungule hi ku endla gandzelo. U ake alitari kutani a tirhisa swin’wana swa swiharhi leswi Xikwembu xi swi langutaka tanihi leswi baseke—leswi a a teke “nkombo-nkombo” wa swona a swi nghenisa engalaveni—kutani a endlela Yehovha gandzelo ro hisiwa. (Genesa 7:2; 8:20) Xana gandzelo rero ri n’wi tsakisile Yehovha?
Bibele yi nyikela nhlamulo ya xivutiso xexo hi marito lama khutazaka lama nge: “Yehovha a nun’hwetela nun’hwelo lowunene.” Ku vava loku Xikwembu xi ku tweke embilwini ya xona loko vanhu va tata misava hi madzolonga a ku siviwe hi ntsako wo vona ndyangu wa vagandzeri lava tshembekeke emisaveni lava tiyimiseleke ku endla ku rhandza ka xona. Yehovha a a nga langutelanga leswaku va va lava hetisekeke. Ndzimana leyi fanaka yi ya emahlweni yi ku: “Mboyamelo wa mbilu ya munhu wu bihile ku sukela evuntshweni byakwe.” (Genesa 8:21) Xiya ndlela leyi Yehovha a yeke emahlweni a kombisa ntwela-vusiwana wakwe ha yona eka vanhu.
Xikwembu xi suse ndzhukano lowu a xi rhukane misava ha wona. Loko Adamu na Evha va xandzuka, Xikwembu xi tivise ndzhukano wolowo, xi endla leswaku ku kuma ntshovelo swi tika. Tata wa Nowa, ku nga Lameke, u thye n’wana wakwe vito leri nge Nowa—leswi swi nga ha vaka swi vula “Ku Wisa” kumbe “Nchavelelo”—naswona u vule ka ha ri emahlweni leswaku n’wana wakwe a a ta rhangela vanhu kukondza ku fika nkarhi wa ku wisa eka ndzhukano. Nowa u fanele a tsakile loko a xiya leswaku sweswi a a ta vona vuprofeta byebyo byi hetiseka ni leswaku misava a yi ta lunghekela ku humesa ntshovelo. A swi hlamarisi leswi Nowa a nambeke a sungula ku rima!—Genesa 3:17, 18; 5:28, 29; 9:20.
Hi nkarhi lowu fanaka, Yehovha u nyike vatukulu hinkwavo va Nowa milawu yin’wana leyi nga erivaleni ni leyi oloveke leswaku yi va kongomisa evuton’wini—leyi katsaka ku yirisiwa ka ku dlaya ni ku tirhisa ngati hi ndlela yo biha. Xikwembu xi tlhele xi simeka ntwanano ni vanhu, xi tshembise leswaku a xi nga ha ta tlhela xi tisa ndhambi leswaku xi lovisa swilo hinkwaswo leswi hanyaka emisaveni. Ku tiyisekisa leswaku a a ta hetisisa xitshembiso xakwe, Yehovha u kombe vanhu xiendlakalo xo sungula lexi vangamaka xa ntumbuluko—nkwangulatilo. Ku fikela ninamuntlha, nkwangulatilo wun’wana ni wun’wana lowu hi wu vonaka wu nyikela xitsundzuxo lexi chavelelaka xa xitshembiso xa rirhandzu ra Yehovha.—Genesa 9:1-17.
Loko ku ri hileswaku mhaka ya Nowa a ku ri ntsheketo, a yi ta va yi hele ni nkwangulatilo wolowo. Kambe Nowa u ve kona hakunene naswona vutomi byakwe a byi tika. Leswi vanhu va le nkarhini wolowo a va hanya nkarhi wo leha, wanuna yoloye wo tshembeka a a fanele a tiyisela malembe man’wana ya 350 naswona malembe-xidzana wolawo ma n’wi tisele switlhavi swo tala. U endle xihoxo lexikulu loko a pyopyiwa siku rin’wana, kambe xihoxo xolexo xi lulamisiwile loko ntukulu wakwe Kanana a endla xihoxo lexikulu ku tlula xexo—xidyoho lexi veke ni vuyelo byo biha eka ndyangu wa Kanana. Nowa u hanye nkarhi wo leha lerova a kala a vona loko vatukulu vakwe va wela exidyohweni xo tano xo tanihi ku gandzela swikwembu swa hava ni ku endla madzolonga emasikwini ya Nimrodo. Kambe lexi tsakisaka, Nowa u vone n’wana wakwe Xeme a veka xikombiso lexinene xa ripfumelo eka ndyangu wakwe.—Genesa 9:21-28; 10:8-11; 11:1-11.
Ku fana na Nowa, hi fanele hi tshama hi tshembekile ku nga khathariseki swihinga. Loko van’wana lava hi tshamaka na vona va honisa Xikwembu xa ntiyiso kumbe va tshika ku xi tirhela, hi fanele hi endla hilaha Nowa a endleke hakona. Yehovha wa swi tlangela loko hi tiyisela hi ku tshembeka. Hilaha Yesu Kreste a vuleke hakona, “loyi a tiyiseleke ku fika emakumu hi yena la nga ta ponisiwa.”—Matewu 24:13.
^ ndzim. 17 Van’wana va vule leswaku swi nga ha endleka leswaku Xikwembu xi endle leswaku swiharhi sweswo swi heta nkarhi wo tala swi etlele leswaku swi nga dyi ngopfu. Ku nga khathariseki leswaku xi endle tano kumbe a xi endlanga tano, hakunene xi hetisise xitshembiso xa xona xi tiyisekisa leswaku hinkwavo lava nga endzeni ka ngalava va hlayisekile ni ku pona.
^ ndzim. 22 Xin’wana lexi a xi nga ha ri kona emisaveni a ku ri vuthala bya Ntanga wo sungula wa le Edeni, lowu kumbexana wu herisiweke hi mati ya ndhambi. Hikwalaho ka sweswo, makerubu lawa a ma rindza nyangwa wo nghena entangeni ma kume ntshunxeko wo tlhelela etilweni, xiavelo xa wona lexi tekeke malembe ya 1 600 xi fike emakumu.—Genesa 3:22-24.