text:
BIBELE YI HUNDZULA VUTOMI BYA VANHU
Ndzi Tsakisiwe Hi Tinhlamulo Ta Bibele Leti Twisisekaka
LEMBE RO VELEKIWA: 1948
TIKO LERI A HUMAKA EKA RONA: HUNGARY
MATIMU YAKWE: A NDZI LAVA TINHLAMULO TA SWIVUTISO SWA NKOKA
VUTOMI BYA MINA BYA KHALE:
Ndzi velekiwe eSzékesfehérvár, le Hungary, edorobeni leri matimu ya rona ma sukelaka eka malembe yo tlula 1 000 lama hundzeke. Khombo ra kona, ndza ha ma tsundzuka kahle maxangu ya nkarhi wa nyimpi ya vumbirhi ya misava.
Ndzi kurisiwe hi vakokwa va mina ku sukela loko ndza ha ri ntsongo. A ndzi va rhandza swinene—ngopfu-ngopfu kokwa wa xisati Elisabeth. U ndzi dyondzise leswaku ndzi va ni ripfumelo leri tiyeke eka Xikwembu. Ku sukela loko ndzi ri ni malembe manharhu, madyambu man’wana ni man’wana a ndzi phindha-phindha na yena xikhongelo lexi minkarhi yin’wana xi vuriwaka Xikhongelo xa Hosi. Hambiswiritano, ndzi sungule ku twisisa leswi xikhongelo xolexo a xi vula swona loko ndzi ri ekusuhi ni ku hlanganisa malembe ya 30.
Vakokwana va ndzi khathalerile loko ndza ha ri ntsongo hikuva vatswari va mina a va tirha vusiku ni nhlikanhi, hi xikongomelo xo hlayisa mali leswaku va ta xava yindlu. Kambe, Mugqivela un’wana ni un’wana wa vumbirhi, ndyangu wa ka hina a wu hlangana leswaku wu dya swin’we. Ndza yi tsundzuka minkarhi yoleyo a hi tiphina swin’we ha yona.
Hi 1958, leswi vatswari va mina a va lava swona swi endlekile, va swi kotile ku xava yindlu leyi a hi ta tshama eka yona hi ri vanharhu. A ndzi tsake swinene hi ku va ndzi ya tshama ni vatswari va mina. Kambe, endzhaku ka tin’hweti ta tsevu, ntsako wa mina wu hele hi xitshuketa. Tata wa mina u dlayiwe hi khensa.
Mbilu ya mina a yi vava swinene. Ndzi tsundzuka ndzi khongela ndzi ku: “Xikwembu, ndzi ku komberile leswaku u sirhelela vutomi bya papa. Ndza n’wi lava. Ha yini u nga swi hlamulanga swikhongelo swa mina?” A ndzi swi lava hi mbilu hinkwayo ku tiva laha tata wa mina a nga kona. Ndzi tivutise ndzi ku: ‘Xana u ye etilweni? Kumbe u lo fela makumu?’ A ndzi navela vana van’wana lava a va ha ri ni vatata va vona.
Ku hundze malembe yo tala ndzi tshamela ku ya emasirheni. Loko ndzi fika a ndzi khinsama esirheni ra tatana ivi ndzi khongela ndzi ku: “Xikwembu, ndza ku kombela, ndzi lava ku tiva leswaku papa u ye kwihi.” Ndzi tlhele ndzi khongela leswaku ndzi twisisa xikongomelo xa vutomi.
Loko ndzi ri ni malembe ya 13, ndzi endle xiboho xo dyondza Xijarimani. A ndzi anakanya leswaku eka tibuku to tala ta Xijarimani ndzi ta kuma tinhlamulo ta swivutiso swa mina. Hi 1967, ndzi sungule ku dyondza edorobeni ra Jena, leri hi nkarhi wolowo a ri ri xiphemu xa Jarimani Vuxa. Ndzi hlaye tibuku ta Xijarimani leti a ti vulavula hi vativi va filosofi, ngopfu-ngopfu leti a ti vulavula hi vukona bya munhu. Hambileswi rungula rin’wana ra kona a ri tsakisa, a ri kona leri a ri endla ndzi eneriseka. Ndzi ye emahlweni ndzi khongelela ku kuma tinhlamulo.
NDLELA LEYI BIBELE YI HUNDZULEKE VUTOMI BYA MINA HA YONA:
Hi 1970, ndzi tlhelele eHungary, laha ndzi hlanganeke na Rose loyi ndzi tekaneke na yena. Hi nkarhi wolowo, Hungary a ri fumiwa hi Makhomunisi. Endzhakunyana ka loko hi tekanile, mina na Rose hi rhurhele eAustria. Xikongomelo xa hina a ku ri leswaku hi hetelela hi rhurhele eSydney, le Australia, laha malume a a tshama kona.
Hi xihatla ndzi kume ntirho eAustria. Siku rin’wana, munhu loyi a ndzi tirha na yena u ndzi byele leswaku ndzi nga kuma tinhlamulo ta swivutiso swa mina eBibeleni. U ndzi nyike tibuku leti sekeriweke eBibeleni. Ndzi hlaye tibuku teto hi xihatla ni hi ku hiseka naswona a ndzi lava ku dyondza swo tala. Hiloko ndzi tsalela Timbhoni ta Yehovha, ku nga tona leti kandziyiseke tibuku toleto naswona ndzi kombela tibuku leti engetelekeke.
Hi siku leri mina na Rose a hi hlanganisa lembe hi tekanile, hi endzeriwe hi muntshwa la nga Mbhoni ya Yehovha wa le Austria. U ndzi nyike tibuku leti ndzi ti kombeleke ivi a kombela ku dyondza na mina Bibele kutani ndzi pfumela. Leswi a ndzi lava ku tiva swo tala, a hi dyondza kambirhi hi vhiki naswona eka dyondzo yin’wana ni yin’wana a hi heta tiawara ta kwalomu ka mune!
A ndzi tsakisiwa hi ku va Timbhoni ti ndzi dyondzisa leswi humaka eBibeleni. Loko ti ndzi komba vito ra Xikwembu, ku nga Yehovha eka Bibele ya mina ya Xihungary, swi ndzi hlamarise swinene. Ndzi ni malembe ya 27 ndzi ya ekerekeni, kambe a ndzi nga si tshama ndzi twa ku vulavuriwa hi vito ra Xikwembu. A ndzi tsakisiwa hi tinhlamulo ta Bibele leti twisisekaka ta swivutiso swa mina. Hi xikombiso, ndzi dyondze leswaku vafi a va twi nchumu, onge hi loko va etlele vurhongo lebyikulu. (Eklesiasta 9:5, 10; Yohane 11:11-15) Ndzi tlhele ndzi dyondza hi xitshembiso xa Bibele xa misava leyintshwa laha ‘rifu ri nga ta va ri nga ha ri kona.’ (Nhlavutelo 21:3, 4) Ndzi navela ku tlhela ndzi vona tata wa mina hikuva emisaveni yoleyo leyintshwa ku ‘ta va ni ku pfuxiwa ka lava feke.’—Mintirho 24:15.
Rose na yena u sungule ku swi tsakela hi mbilu hinkwayo ku dyondzeriwa Bibele. Hi endle nhluvuko hi xihatla, hi hete ku dyondza nkandziyiso hi tin’hweti timbirhi ntsena! A hi va kona eka minhlangano hinkwayo leyi Timbhoni ti vaka na yona eHolweni ya Mfumo. Hi tsakisiwe swinene hi rirhandzu, mpfuno ni vun’we lebyi Timbhoni ta Yehovha ti nga na byona.—Yohane 13:34, 35.
Hi 1976, mina na Rose hi pfumeleriwe ku nghena eAustralia. Hi xihatla hi kume Timbhoni ta Yehovha ta kwalaho. Timbhoni toleto ti hi amukele hi mandla mambirhi. Hi 1978, na hina hi ve Timbhoni.
NDLELA LEYI NDZI PFUNEKEKE HA YONA:
Eku heteleleni ndzi kume tinhlamulo ta swivutiso leswi a swi ndzi karhata nkarhi wo leha swinene. Hi ku tshinela eka Yehovha Xikwembu, ndzi tlhele ndzi kuma Tatana la nga pimanisiwiki na nchumu. (Yakobo 4:8) Nakambe ntshembo wa mina wo tlhela ndzi vona tata wa mina wa nyama emisaveni leyintshwa wa ndzi chavelela swinene.—Yohane 5:28, 29.
Hi 1989, mina na Rose hi teke xiboho xo tlhelela eHungary leswaku hi ta byela vanghana, vandyangu wa ka hina ku katsa ni vanhu van’wana hi leswi hi swi dyondzeke. Hi ve ni lunghelo ro dyondzisa vanhu vo tala Bibele. Ku tlula 70 wa vona va ve Timbhoni ta Yehovha, ku katsa na mama.
Ndzi khongele malembe ya 17 leswaku ndzi kuma tinhlamulo ta swivutiso swa mina. Se ku hundze malembe ya 39 naswona ndza ha ya emahlweni ndzi khongela—kambe sweswi ndzi ri: “Ndza nkhensa, Tata wa mina wa le tilweni, ku va u hlamule swikhongelo swa mina swa loko ndza ha ri ntsongo.”


c: text/html

text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Bulgaria
Boulevard Tsar Boris III 227
1618 SOFIA-PAVLOVO
BULGARIA
+359 2-9559-590
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:00 a.m. ku ya eka 11:00 a.m. na 1:00 p.m. ku ya eka 4:00 p.m.
Swi teka awara
Hi Ku Komisa
Ri langutela ntirho wa mavandlha ni mintlawa ya kwalomu ka 60 eBulgaria. Ku hundzuluxeriwa minkandziyiso ya Bibele hi Xibulgaria, Ririmi ra Mavoko ra le Bulgaria ni Xiromany.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mukreste i yini?
Xivutiso: Mukreste i yini?
Nhlamulo: Xihlamusela-marito xi nga ha hlamusela Mukreste a ri “munhu la vulaka leswaku u pfumela eka Yesu tanihi Kreste, kumbe eka vukhongeri lebyi dyondzisaka tidyondzo ta Yesu.” Niloko leswi swi ri masungulo lamanene, ku fana ni tinhlamuselo to tala ta swihlamasela-marito, nhlamuselo leyi a yi hundziseli hi ku helela ntiyiso lowu Bibele yi wu vulaka hi ku va Mukreste. Rito “Mukreste” ri tirhisiwa kanharhu eka Testamente Leyintshwa (Mintirho 11:26; 26:28; 1 Petro 4:16). Valandzeri va Yesu Kreste va sungule ku vuriwa “Vakreste” eAntiyokiya (Mintirho 11:26) hikuva a va fana na Kreste hi mahanyelo ya vona, ni mintirho ni leswi a va swi dyondzisa. Kahle-kahle rito “Mukreste” ri vula “ku va xirho xa ntlawa wa Kreste” kumbe “mulandzeri wa Kreste.”
Khombo ra kona, rito “Mukreste” ri sungule ku lahlekeriwa hi ntikelo wa rona naswona se ri tala ku tirhiseriwa ku vula munhu la fambaka kereke kumbe loyi a nga ni mahanyelo lama xiximekaka hambiloko a nga ri mulandzeri wa ntiyiso wa Yesu Kreste. Vanhu vo tala lava nga pfumeriki naswona va nga tshembeliki eka Yesu Kreste va tivula Vakreste hikwalaho ka leswi va yaka ekerekeni kumbe va tshamaka etikweni ra “Majagana.” Kambe ku ya ekerekeni, ku pfuna swisiwana, kumbe ku va munhu lonene a swi ku endli u va Mukreste. Tanihileswi ku ya egarajini ya petirolo swi nga ku hundzuliki movha, ni ku ya ekerekeni a swi ku endli u va Mukreste. Ku va xirho xa kereke, u nga xwi eswikhongelweni, ni ku nyikela ekerekeni a swi ku endli u va Mukreste.
Bibele yi dyondzisa leswaku mintirho leyinene leyi hi yi endlaka a yi nge hi endli hi amukeleka eka Xikwembu. Tito 3:5 yi ri, “Xi hi ponisile, ku nga ri hikwalaho ka swilo swo lulama leswi hi swi endleke, kambe hi tintswalo ta xona. Xi hi ponisile hi ku hi hlantswa loku hi tisaka evuton’wini ni ku hi endla lavantshwa hi moya lowo kwetsima.” Xisweswo, Mukreste i munhu loyi se a tswariweke nakambe hi Xikwembu (Yohane 3:3; Yohane 3:7; 1 Petro 1:23) naswona a pfumelaka ni ku tshembela eka Yesu Kreste. Vaefesa 2:8 yi hi byela leswaku “hi musa…mi ponisiwile hi ripfumelo—leswi a swi vangiwanga hi n’wina, i nyiko ya Xikwembu.”
Mukreste wa ntiyiso i munhu loyi a pfumelaka ni ku tshembela eka Yesu Kreste, ni le ka rifu ra Yena exihambanweni leri nga hakelo ya swidyoho ni ku pfumela leswaku u pfuxiwile eku feni hi siku ra vunharhu. Yohane 1:12 ya hi byela, “Hambiswiritano, hinkwavo lava n’wi amukeleke, u va nyike mfanelo ya ku va vana va Xikwembu, hikuva va kombise ripfumelo evitweni ra yena.” Mukreste wa ntiyiso u vonaka hi ku rhandza van’wana ni ku yingisa Rito ra Xikwembu (1 Yohane 2:4, 10). Kunene Mukreste wa ntiyiso i n’wana wa Xikwembu, i xirho xa ndyangu wa ntiyiso wa Xikwembu, naswona hi loyi a nyikiweke vutomi lebyintshwa hi Yesu Kreste.
Xana se u xi endlile xiboho xo amukela Kreste hikwalaho ka leswi se u swi hlayeke laha? Loko swi ri tano, tshikelela batheni la hansi leyi nge "Se ndzi amukele Kreste namuntlha."
Tlhelela eka tluka nkulu ra Xitsonga
Mukreste i yini?


text:
Malembe Ya Dzana Lama Hundzeke Hi 1916
EKU sunguleni ka lembe ra 1916, ku ve ni Nyimpi Leyikulu, leyi endzhakunyana yi tiviweke tanihi Nyimpi yo Sungula ya Misava naswona yi teke kwalomu ko tlula lembe yi ri karhi yi lwiwa. Vanhu vo tala lava katsekeke eka yona va file.
Xihondzo xo Rindza xa January 1, 1916, xi te: “Leswi endleke leswaku ku va ni nyimpi leyikulu eYuropa hileswi vanhu vo tala a va katseka etimhakeni ta vukhongeri naswona a va vilerisiwa hi vumundzuku bya vona.” Xi ye emahlweni xi ku: “A hi veni ni xivindzi naswona hi hisekela ku endla ku rhandza ka Xikwembu ni ku chumayela Rungula ra xona.”
Ndzimana ya lembe ya 1916 yi khutaze vamakwerhu leswaku va tshama va “tiyile eripfumelweni,” hi ku ya hi Varhoma 4:20 eka King James Version. Swichudeni swo tala swa Bibele swi endle tano naswona swi kume mikateko yo tala ya Yehovha.
Tiphiligrimi Ti Nyikela Swikhutazo
Vayimeri lava fambafambaka va Sosayiti ya Watch Tower lava a va tiviwa tanihi tiphiligrimi a va famba eka madoroba yo hambanahambana va ri karhi va nyikela swikhutazo ni ku letela Swichudeni swa Bibele. Hi 1916, tiphiligrimi ta kwalomu ka 69 ti fambe tikhilomitara ta hafu ya miliyoni ti ri karhi ti endla ntirho lowu.
Loko a ri karhi a vulavula enhlengeletanweni eNorfolk, eVirginia, Walter Thorn, loyi a ri philigrimi u fanise nyimpi ya Vakreste swin’we ni Nyimpi Leyikulu, u te: “Ku ringanyetiwa leswaku ku ni vavanuna va 20 ku ya eka 30 wa timiliyoni lava sweswi va ngheneleke nyimpi. . . . Ku ni ntlawa [wa masocha] lama nga tiviwiki emisaveni. I masocha ya Hosi, ku fana ni vuthu ra Gidiyoni, ma le ku lweni kambe a ma lwi hi matlhari ya xiviri. Ma lwela ntiyiso ni vululami naswona ma lwa nyimpi leyinene ya ripfumelo.”
Ku Tirha Ku Nga Khathariseki Swiphiqo Leswi A Swi Ri Kona Hi Nkarhi Wa Nyimpi
EFrance, vavanuna vo tlula miliyoni va vavisiwile ni ku dlayiwa eNyimpini yo Sungula ya Somme, leyi lwiweke eku heleni ka lembe ra 1916. Etindhawini tin’wana eFrance, vamakwerhu lava tirhaka hi matimba a va seketela mintlawa kumbe mavandlha, hambileswi swiphiqo leswi a swi ri kona hi nkarhi wa nyimpi a swi endla leswaku leswi swi tika. Xihondzo xo Rindza xa January 15, 1916, xi kandziyise papila leri a ri huma eka Joseph Lefèvre, Xichudeni xa Bibele loyi a bohekeke ku baleka edorobeni leri a a tshama eka rona eDenain, le France, leri hlaseriweke hi vuthu ra masocha ya Jarimani hi 1914. U fike eParis dzonga kutani a sungula ku tihlanganisa ni ntlawa wa Swichudeni swa Bibele leswi a swi ri kona edorobeni rolero. Ku nga khathariseki swiphiqo swakwe swa rihanyo, hi ku hatlisa u sungule ku fambisa minhlangano hinkwayo.
Endzhakunyana, Joseph u joyiniwe hi Théophile Lequime, loyi na yena a balekeke eDenain. Makwerhu Lequime u ye eAuchel, le France, laha a sunguleke ku hundzuluxela minkandziyiso ya Xihondzo xo Rindza kutani a yi rhumela eka vamakwerhu lava a va ri endhawini leyi nga riki na vanhu vo tala eFrance. U sindzisiwe ku suka eAuchel hi valawuri va masocha lava sunguleke ku kanakana mintirho yakwe. Makwerhu Lefèvre u vone ku fika ka Makwerhu Lequime eParis ku ri ku hlamuriwa ka swikhongelo swakwe.
Ntirho wa vona eParis wu ve ni vuyelo lebyinene. Makwerhu Lefèvre u vike a ku: “Sweswi hi ni tlilasi ya vanhu va kwalomu ka 45 . . . Vo tala va vona va vone ku xonga swin’we ni mikateko naswona va le ku endleni ka nhluvuko lowukulu hi tlhelo ra moya. Kwalomu ka swirho swa kona hinkwaswo swi va kona eka nhlangano wo chumayela wa vhiki ni vhiki.”
Va Hambete Va Nga Hlanganyeli eNyimpini
Loko nyimpi yi ri karhi yi tinyika matimba, vo tala va vamakwerhu va langutane ni xiphiqo xa ku nga hlanganyeli enyimpini. Hi 1916, ku humesiwe nawu eGreat Britain lowu a wu vula leswaku vavanuna lava nga eka malembe ya 18 ku ya eka 40 va fanele va nghenela vusocha. Hambiswiritano, Swichudeni swo tala swa Bibele swi yime swi tiyile leswaku swi nga ngheneli vusocha.
Hi xikombiso, Xihondzo xo Rindza xa April 15, 1916 xi kandziyise papila leri humaka eka W. O. Warden wa le Scotland. U te: “N’wana wa mina wa jaha sweswi u ni malembe ya 19. I khale a ri karhi a nyikela vumbhoni hi Hosi hi ku ala ku tsariwa eka nxaxamelo wa vanhu lava nga ta ya evusocheni hambi loko sweswo swi ta vula leswaku u fanele a duvuriwa hileswi a hambetaka a ala, ndzi tshemba leswaku Yehovha u ta n’wi pfuna leswaku a yima a tiyile eka milawu ya ntiyiso ni le ka leswo lulama.”
James Frederick Scott, mukhalipotiya lontsongo loyi a humaka eEdinburgh, le Scotland u hakerisiwe xibalo hileswi a tsandzekeke ku tsarisa evusocheni. Endzhaku ka loko yi twe swivangelo swa yena, huvo yi pfumelelane ni Makwerhu Scott yi vula leswaku “u endle swilo hi ku ya hi Nawu naswona a yi n’wi vonanga nandzu.”
Hambiswiritano, vo tala a va nyikiwanga mpfumelelo wo ka va nga yi evusocheni. Hi September, eka vamakwerhu va 264 lava kombeleke mpfumelelo wo ka va nga yi evusocheni, 23 wa vona va averiwe mintirho leyi nga fambisaniki ni vusocha. Xiviko lexi a xi ri eka Xihondzo xo Rindza xa October 15, 1916 xi vule leswaku, lava saleke lava “xanisiweke hi tindlela to hambanahambana” va endle mintirho yo “Tirhela Tiko yo tanihi ku endla mapatu, ku kovotla maribye ni swin’wana.” I vamakwerhu va ntlhanu ntsena lava nyikiweke mpfumelelo wo ka va nga yi evusocheni.
Ku Fa Ka Charles Taze Russell
Hi October 16, 1916, Charles Taze Russell, loyi a a rhangela eka Swichudeni swa Bibele hi nkarhi wolowo, u teke riendzo ro ya nyikela nkulumo evupeladyambu bya United States. A nga tlhelelanga ekaya. Hi nhlikanhi wa Ravumbirhi, hi October 31, Makwerhu Russell u fe a ri ni malembe ya 64 a ri exitimeleni ePampa, le Texas.
Vamakwerhu vo tala a va vona onge a ku na loyi a nga endlaka mintirho leyi Makwerhu Russell a yi endla. Hilaha swi hlamuseriweke hakona eka Xihondzo xo Rindza xa December 1, 1916, u hlamusele ku navela kakwe malunghana ni ntirho lowu a rhangeleke eka wona ku ringana nkarhi wo leha. Hambiswiritano a ku tlakuka xivutiso xa leswaku: I mani loyi a ta rhangela?
Xivutiso xexo a xi ta hlamuriwa eka nhlangano wa lembe ni lembe wa Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, lowu a wu hleriwe ku khomiwa hi 1917. Lava a va ri kona va pfumelelane hi nchumu wun’we. Kambe eka tin’hweti leti landzeleke swiboho swa vona a swi nga ta tlhaveriwa hi dyambu hikuva vamakwerhu va sungule ku langutana ni miringo.


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yobo 12:1-25
12 Yobo a ya emahlweni a hlamula a ku:2 “Entiyisweni n’wina mi vanhu,Naswona vutlhari byi ta fa na n’wina!+3 Na mina ndzi ni mbilu+ ku fana na n’wina.A ndzi ntsongo eka n’wina,+I mani la nga riki na swilo swo fana ni leswi?4 Ndzi ve xihlekiso eka munhu-kulorhi,+La vitanaka Xikwembu leswaku xi n’wi hlamula.+Munhu la lulameke, la nga riki na xisandzu, i xihlekiso.5 La nga karhatiwiki hi nchumu, u ehleketa leswaku ku herisiwa i xisolo;+Ku lunghekele lava milenge ya vona yi tsekatsekaka.+6 Mintsonga ya lava phangaka a yi karhateki,+Ni lava karihisaka Xikwembu va ni ku hlayisekaKa loyi a nga ni xikwembu evokweni rakwe.+7 Hambiswiritano, ndzi kombela u vutisa swifuwo, swi ta ku letela;+Ni swivumbiwa swa matilo leswi nga ni timpiko, swi ta ku byela.+8 Kumbe yisa nyingiso eka misava, yi ta ku dyondzisa;+Ni tinhlampfi ta lwandle+ ti ta ku byela.9 I mani la nga swi tiviki exikarhi ka leswi hinkwaswoLeswaku swilo leswi swi endliwe hi voko ra Yehovha,+10 Xana moya-xiviri+ wa un’wana ni un’wana la hanyaka wu le vokweni ra maniNi moya wa nyama hinkwayo ya vanhu?+11 Xana ndleve hi yoxe a yi ma ringeti marito+Hilaha malaka+ ma nantswaka swakudya hakona?12 Xana vutlhari a byi kona eka lava kuleke+Ni ku twisisa eka lava nga ni masiku yo tala?13 Yena u ni vutlhari ni matimba;+U ni switsundzuxo ni ku twisisa.+14 Waswivo! Wa hirimuxa, leswaku ku nga akiwi;+U pfalela munhu, leswaku ku nga pfuriwi.+15 Waswivo! U sivela mati kutani ma oma;+Wa ma rhuma, kutani ma hundzula misava.+16 U ni ntamu ni vutlhari lebyi pfunaka;+La endlaka xihoxo ni la lahlekaka i va yena;+17 U endla leswaku vatsundzuxi va famba va nga ambalanga nchumu emilengeni,+Naswona u endla leswaku vaavanyisi va jamuka.18 U ntshunxa swiboho swa tihosi,+Naswona u boha vamba emasengeni ya tona.19 U endla leswaku vaprista va famba va nga ambalanga nchumu emilengeni,+Wa va tsongahata lava tshamisekeke kahle;+20 U susa marito eka lavo tshembeka,Naswona u susa ku twisisa ka lava kuleke;21 U chululela ku hlekula ehenhla ka lava nga ni xiyimo xa le henhla,+Entiyisweni u tsanisa vamba ra lava matimba;22 U paluxa swilo swo enta leswi nga emunyameni,+Naswona ndzhuti lowukulu u wu tisa laha ku nga ni ku vonakala;23 U endla leswaku matiko ma kula swinene, leswaku a ta ma lovisa;+U hangalasa matiko, leswaku a ta ma hlongola;24 U susa timbilu ta varhangeri va tiko,Leswaku a ta ti endla ti tsendzeleka endhawini leyi nga riki na nchumu,+ laha ku nga riki na ndlela.25 Va gugurhuteka emunyameni,+ laha ku nga riki na ku vonakala,Leswaku a ta va endla va tsendzeleka ku fana ni munhu la dakweke.+


text:
DYONDZO 1
Timbhoni Ta Yehovha I Vanhu Va Njhani?
I tingani Timbhoni ta Yehovha leti u ti tivaka? Van’wana va hina hi nga ha va hi ri vaakelani va wena, vatirhi-kuloni kumbe vadyondzi-kuloni. Kumbe hi nga ha va hi tshame hi bula na wena hi Bibele. Kahle-kahle hi vamani naswona ha yini hi byela van’wana malunghana ni leswi hi swi pfumelaka?
Hi vanhu lava tolovelekeke. Hi huma eka mindhavuko ni swiyimo swo hambana-hambana. Van’wana va hina a va nghena tikereke to hambana-hambana, kasi van’wana a va nga pfumeli eka Xikwembu. Hambiswiritano, loko hi nga si va Timbhoni, hinkwerhu ka hina hi tinyike nkarhi wa ku kambisisa hi vukheta leswi Bibele yi swi dyondzisaka. (Mintirho 17:11) Hi pfumelelane ni leswi hi swi dyondzeke kutani hi tiendlela xiboho xo gandzela Yehovha Xikwembu.
Ha vuyeriwa loko hi dyondza Bibele. Ku fana ni munhu un’wana ni un’wana, hi boheka ku langutana ni swiphiqo ni ku tsana ka hina. Kambe endzhaku ko ringeta ku tirhisa milawu ya Bibele siku ni siku, vutomi bya hina byi antswile swinene. (Pisalema 128:1, 2) Xexo i xin’wana xa swivangelo leswi endlaka hi byela van’wana swilo leswinene leswi hi swi dyondzeke eBibeleni.
Hi hanya hi milawu ya Xikwembu. Milawu yoleyo leyi kumekaka eBibeleni, yi hi pfuna leswaku hi titwa hi hlayisekile naswona hi xixima van’wana ni ku endla leswaku hi va ni timfanelo to tanihi ku tshembeka ni musa. Yi endla leswaku vanhu lava yi tirhisaka va va lava hanyeke kahle va tlhela va gingiriteka, naswona yi kondletela vun’we endyangwini ni mahanyelo lamanene. Leswi hi tiyisekaka leswaku “Xikwembu a xi yi hi nghohe,” hi titeka hi ri ndyangu wa le misaveni hinkwayo lowu hlanganisiwaka hi tidyondzo leti hi pfumelaka eka tona, lowu nga riki na rivengo leri vangiwaka hi rixaka ni tipolitiki. Hambileswi hi tolovelekeke, swi hi endla hi va vanhu lava hlawulekeke.—Mintirho 4:13; 10:34, 35.
I yini leswi Timbhoni ta Yehovha ti fanaka ni vanhu van’wana ha swona?
Hi yihi milawu leyi Timbhoni ti yi dyondzeke loko ti dyondza Bibele?


text:
SWIVUTISO SWA VAHLAYI . . .
Xana Vakreste Va Fanele Va Tlangela Khisimusi?
Vanhu va timiliyoni emisaveni hinkwayo va tshemba leswaku Khisimusi i siku ro tlangela ku velekiwa ka Yesu Kreste. Kambe, xana u tshame u tivutisa loko vadyondzisiwa va Yesu, lava hanyeke swin’we na yena va tshame va yi tlangela Khisimusi? Xana wa swi tiva leswi Bibele yi swi vulaka hi masiku ya ku velekiwa? Tinhlamulo ta swivutiso leswi ti ta hi pfuna hi vona loko swi fanerile leswaku Vakreste va tlangela Khisimusi.
Xo sungula, Bibele a yi boxi leswaku Yesu kumbe valandzeri vakwe vo tshembeka va tshame va tlangela masiku ya ku velekiwa. Matsalwa ma vulavula hi vanhu vambirhi ntsena lava tlangeleke masiku ya ku velekiwa. Hinkwavo ka vona a va nga ri vagandzeri va Yehovha Xikwembu, naswona eka minkhuvo ya vona ya ku tlangela siku ra ku velekiwa ku endleke swilo swo biha. (Genesa 40:20; Marka 6:21) Hi ku ya hi Encyclopædia Britannica, Vakreste vo sungula a va teka “ku tlangela masiku ya ku velekiwa ku ri mikhuva ya vahedeni.”
Xana Yesu u velekiwe rini?
Bibele a yi ri boxi siku leri Yesu a velekiweke ha rona. Cyclopedia ya McClintock na Strong yi ri: “Siku ra ku tswariwa ka Kreste a ri kumeki eka T[estamente] L[eyintshwa] kumbe hambi kwihi kun’wana.” Entiyisweni, loko Yesu a a lava leswaku valandzeri vakwe va tlangela siku ra ku velekiwa ka yena, a a ta va a va tivise rona.
Xa vumbirhi, Bibele a yi boxi loko Yesu kumbe vadyondzisiwa vakwe va tshame va tlangela Khisimusi. Hi ku ya hi New Catholic Encyclopedia, Khisimusi yi boxiwe ro sungula “eka Chronograph ya Philocalus, ku nga buku ya Makhatoliki leyi tsariweke hi 336 [C.E.].” Swi le rivaleni leswaku se a ku hundze malembe yo tala Bibele yi tsariwile naswona Yesu a nga ha ri kona laha misaveni. McClintock na Strong va vula leswaku “ku tlangeriwa ka Khisimusi a swi sunguriwanga hi Xikwembu naswona a swi kona eka T[estamente] L[eyintshwa].” *
I xiendlakalo xi hi lexi Yesu a leriseke vadyondzisiwa vakwe leswaku va xi tlangela?
Leswi Yesu a a ri Mudyondzisi Lonkulu, u swi veke erivaleni leswi a a lava vadyondzisiwa vakwe va swi endla naswona swi tsariwe eBibeleni. Kambe ku tlangeriwa ka Khisimusi a ku tsariwanga eBibeleni. Tanihi leswi mudyondzisi exikolweni a nga swi laviki loko swichudeni swakwe swi tlula swiletelo leswi a swi nyikeke swona, Yesu na yena a nga swi lavi leswaku valandzeri vakwe va ‘hundzela halahaya ka swilo leswi tsariweke.’—1 Vakorinto 4:6.
Hambiswiritano, ku na xiendlakalo xin’we xa nkoka lexi Vakreste vo sungula a va xi tlangela, ku nga Xitsundzuxo xa rifu ra Yesu. Yesu u byele vadyondzisiwa vakwe leswaku va fanele va xi tlangela rini ni ndlela leyi va faneleke va xi tlangela ha yona. Swiletelo sweswo leswi kongomeke ku katsa ni siku leri a feke ha rona, swi tsariwile eBibeleni.—Luka 22:19; 1 Vakorinto 11:25.
Hilaha se hi swi voneke hakona, Khisimusi i nkhuvo wo tlangela siku ro velekiwa naswona Vakreste vo sungula a va wu landzelanga mukhuva wolowo wa vahedeni. Ku tlula kwalaho, a ku kona laha Bibele yi vulaka leswaku Yesu kumbe valandzeri vakwe va tshame va tlangela Khisimusi. Hikwalaho ka sweswo, Vakreste va timiliyoni emisaveni hinkwayo a va yi tlangeli Khisimusi.
^ ndzim. 6 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni masungulo ya mikhuva ya Khisimusi, vona nhlokomhaka leyi nge, “Swivutiso Swa Vahlayi . . . Hi Wihi Ntiyiso Malunghana Ni Khisimusi?” eka Xihondzo xo Rindza xa December 1, 2014, eka website ya www.jw.org/ts.


text:
Jehovha a na ku katekisa
“Se hahanze ka likholo kha ti koteki ku txi tsakisa Txizimu, nguko, awule a tshuketelako hafuhi ka Txizimu, a fanete kukholwa ti to txona txi ho, ni ti to txa ninga txhatxhazelo ka vale va txi lavako.” —VAHEBHERU 11:6.
TINDANDO: 85, 134
1, 2. a) Lirando li yelana ngu nzila yihi ni likholo? b) Ngu sihi siwotiso si hi no si xolisisa ka msungu mhaka wuwa?
TATE wathu Jehovha, a thembisa ku katekisa malanda akwe. Ayiya i nzila yi Jehovha a kombisako lirando lakwe ngu ngathu, ni ku athu ha mu randa “nguko ngene a nga khata ehi randa.” (1 Johane 4:19) Mbimo yi hi yako hi randa Jehovha, lirando lathu ngu ngene ni lona li ya li kula. Ni ku hi nga tsaniseka ti to ene wa katekisa avale va mu dhundako.—Lera Vahebheru 11:6.
2 Jehovha wa ninga txhatxhazelo ka vale va mu lavako! Eto ti maha txienge txa wuthu wakwe. Kambe ngako hi si tsaniseki ti to Jehovha a na hi katekisa, hi fanete hi tsanisa likholo lathu. Ngu txani? Nguko “likholo njitsaniso txa kumana simaha si hi si rinzelako.” (Vahebheru 11:1) Ngu toneto likholo ti womba kuthemba ti to Jehovha a na hi katekisa. Ngu ku txani kurinzela ku katekiswa txi hi wuyelisa? Jehovha a ma katekisile ngu nzila yihi malanda akwe a kale ni a konkuwa? Ahi woneni.
JEHOVHA WA HI KATEKISA MBIMO YOTSHE
3. Jehovha a hi thembisile txani ka Malakiya 3:10?
3 Jehovha a hi ningile txirambo. A wombile tiya: “Ni dukeni”. Hi nga ti mahisa ku txani toneto? Ngu kumaha totshe ti hi nga ti kotako kasi ku mtsakisa. Kambe Jehovha a thembisile ti to hi txi maha eto, a ‘na tula majanela a nzumani, a txi hangalasa makatekwa o tala txitimwi kwathu.’ (Malakiya 3:10) Ngaku hi txi tumela txirambo txa Jehovha, hi na va hi txi kombisa ti to ha mthemba.
4. Ngu ku txani hi di fanete kuthemba ti Jesu a nga ti womba ka Matewu 6:33?
4 Jesu a txi ti ziva ti to mbimo yotshe, Jehovha wa hetisisa sithembiso sakwe. (Isaya 55:11) Ngu toneto, ene a gete vagondiswa vakwe ti to ngaku va txi thangetisa Mfumo kukhata, Txizimu txi ndina va vhuna. (Lera Matewu 6:33.) Ngu ku txani hi di fanete kuthemba ti Jesu a nga ti womba ka Matewu 6:33? Nguko Jehovha nene a thembisile ka Vahebheru 13:5: “Kha ni nambi thuka ni ku leka, kha ni nambi nga va ni ku ku tshotsha.” Ngu toneto, ngaku hi txi kombisa likholo ka Jehovha, hi nga tsaniseka ti to ene a na hi vhuna.
5. Ngu kona ha ka txani hi txi tsaka ngu tixamulo ti Jesu a nga ti ningela Pedro?
5 Mpostoli Pedro a ta nga wotisa Jesu a txi khene: “Athu hi lekile sotshe, hi txi ku londisa, se hi na dihelwa ngu txani kani?” (Matewu 19:27) Jesu kha nga m’henyela Pedro ngu mhaka ya txiwotiso txonetxo. Makhaloni yeto, Jesu a gete Pedro ni vagondiswa vamwane ti to va ndi na katekiswa ngu kuva va di tshuralete so tala. Wumwane wa mikateko i ti ku na fuma kumweko ni Jesu nzumani. Kambe ti si se na nga maheka toneto, va ndi na amukela makatekwa mamwane. Jesu a tshumete e womba tiya: “Se wuhi ni wuhi, a nga leka tinyumba, vanawe, tindiyakwe, tate, mame, msikati, vanana mwendo tithembwe ngu mhaka ya ditina dangu, a na amukela sa kupinda ngutu asile, se ngu msana a na mana thomba ya wutomi wo mbi guma.” (Matewu 19:29) Dibanzani, hi ni va tate, va mame, vanathu, tindiyathu, vasikati, vanana. Ngu ditshuri eto ti hi ninga litsako, ni ku ti ni lisima ngutu kupinda tithomba totshe ti hi nga ti tshuralela ngu ndava ya Mfumo.
TXITHEMBISO TXI FANA NI HANGI YA MOYA
6. Ngu ku txani Jehovha a di thembisile ku katekisa Malanda akwe?
6 Jehovha a thembisile ti to a na katekisa otshe malanda akwe. Ene a mahile toneto ti to e hi vhuna ku hi kota kutimisela masiku oneyo o karata. Ditshuri ti to Jehovha wa hi ninga so tala nyamsi. Kambe hi ti rinzete ngu maso o bhilivila ku na ta amukela makatekwa a hombe ka mbimo yi yi tako. (1 Timoti 4:8) Ku tsaniseka ti to Txizimu “txa ninga txhatxhazelo ka vale va txi lavako” ta hi vhuna ti to hi simama hi di thembekile ka txona.— Vahebheru 11:6.
7. Ngu ku txani txithembiso txi txi fana ni hangi?
7 A ti mmangoni Jesu a ti khene: “Tsakani tatinene mi txi nengela, nguko nja hombe hakhelo yanu nzumani. Nguko va va xanisisile toneto vaprofeti va va nga mi thangela.” (Matewu 5:12) Vamwane va ni themba yo hanya nzumani ni ku toneto ta va tsakisa. Kambe wungi wathu hi ni themba yo ta hanya paradhiseni ha mafuni, ni ku eto ni tona ti hi ninga litsako la hombe. (Masalmu 37:11; Luka 18:30) Ti singa ni mhaka ni ti to themba yathu njo ya hanya hayi, yona yi “fana ni hangi ya moya, ayi i ku ya kutsana ni kuthembeka”. (Vahebheru 6:17-20) Ti mahisa ku txani toneto? Ha ti ziva ti to hangi yi thumela kutsanisa txitimela txa mati ti to txi si pengiswi ngu txingulu. Kufana ni hangi, themba ya hi vhuna ti to hi simama hi di tsani ka ditshuri ni kwa mbi guma mtamo ka masiku awa o karata.
Jehovha a thembisile ti to a na katekisa otshe malanda akwe. Ene a mahile eto ti to e hi vhuna kutimisela masiku awa o karata
8. Kurinzela ka sithembiso sa Txizimu ta hi vhuna ngu nzila yihi ti to hi hunguta kuvilela?
8 Kurinzela sithembiso sa Txizimu ti fana ni mrende wu wu holisako mbilu. Kualakanya ngu themba yoneyo ti nga hi vhuna ti to hi hunguta kuvilela. Ta tsakisa kuziva ti to hi nga henjeleta mivilelo yathu ka Jehovha ene a na hi khatalela. (Masalmu 55:22) Ha tsaniseka ti to Txizimu txa ti kota “kumaha sasingi ngutu kupinda asi hi txi kombelako mwendo asi hi si pimisako, ngu mtamo wu, txi thumako ngu wona kwathu”. (Vaefesu 3:20) Alakanya ngu tiya! Jehovha a nga hi vhuna hi sa tirinzela.
9. Nji txani txi hi fanelako ku txi maha ti to hi amukela makatekwa a Jehovha?
9 Ti to hi amukela kateko, ti lava hi va ni likholo ka Jehovha ni kuengisa mkongomiso wakwe. Mosi a gete vathu va ka Israeli a txi khene: “MKOMA, a na ku katekisa, ka ditiko dile MKOMA, Txizimu txako, a no ku ninga, kasiku u txi di fuma, di txi maha thomba yako. Eto ti na maheka, ngaku u txi engisa dipswi da MKOMA, Txizimu txako, u txi khatala ngu kuxayisa sotshe sirumo si nyamsi ni ku leletako sona. MKOMA, Txizimu txako, a na ku katekisa, ngati a nga kuthembisa.” (Dheuteronome 15:4-6) Jehovha a thembisa ti to a na hi katekisa, ngaku hi txi simama hi kombisa likholo kwakwe. Hi na ni sivangelo si si pfalako ti to hi kholwa ka toneto.
JEHOVHA A VA KATEKISILE
10, 11. Jehovha a mkatekisile ngu nzila yihi Josefa?
10 Bhiblia yi bhaletwe ku hi vhuna. Ka yona hi mana sikombiso so tala sa nzila yi Txizimu txi nga katekisa ngu yona Malanda a txona ka mbimo yi yi nga pinda. (Varoma 15:4) Wona ti ti nga maheka ngu Josefa. Txo khata, ene a xavisilwe kota txibotxhwa ngu vakoma vakwe. Ngu msana, msikati wa Faru a sikile makhuhu a txi hembela Josefa a ti ti nga maha ti to e khotelwa txitokisoni. Ina Jehovha a mdivate Josefa mbimo yi a nga ti khotetwe? Ahim-him! Bhiblia yi khene: “Jehovha a simamile ni Josefa, a txi kombisa lirando lo thembeka ngu ngene” ni “ku a ti vhuna Josefa ti to e humelela ka totshe ti a nga txi ti maha.” (Genesisi 39:21-23) Josefa a ti themba ti to a ti na mvhuna hambi a txi tshangana ni siemo so karata.
11 Msana ka malembe o kari, Josefa a katekisilwe. Msana kova Faru a ti mu humesile txitokisoni, Josefa a vite wa wumbidi ka vafumi va va nga di ni txitulu txo guleka kheya Gibita. (Genesisi 41:1, 37-43) Ngu magwito, Josefa a txhadhile e tshumela eva ni vanana. Genesisi 41:51, 52 yi khene: Josefa a to raya mwanana wa matiwula ditina da ku i Manase, a txi khene: “Txizimu txi mahile ti to ni divala sixaniso sangu ni wotshe m’ti wa tate wangu.” Mwanana wa wumbidi, ene a m’rayile ditina da ku i Efrayime, a txi khene: “Txizimu txi ni ningile liveleko ditikoni muwa ka kuxupheka kwangu.” Josefa a txi ti ziva ti to a ti ko katekiswa ngu Jehovha. Makhaloni yeto, Josefa a vile ni lungelo yo vhuna ditiko da Israeli ni da Egipta mbimo yi ma ngava ni nzala ya hombe.
Ngu ditshuri Jesu wa tsaka ngu ku lwela ditina da Txizimu
12. Nji txani atxi txi nga vhuna Jesu ti to e simama e thembeka mbimo yi a nga txi dukwa?
12 Jesu nene a pindile ngu ka sikarato sa singi kambe a simamile e engisa Txizimu, ni ku Jehovha a mkatekisile. Nji txani txi txi nga vhuna Jesu ti to e simama e thembeka? Bhiblia yi khene: ‘Nguku leka “litsako li a nga velekwa ka lona, a txi langa mixaniso ya kurwala txihambano (phande ya xanisa), a si khatali ngu kurukwa.”’ (Vahebheru 12:2) Ngu ditshuri ene a tsakile nguku a nga lwela ditina da Txizimu. Kambe yi ve yihi wuyelo? Jehovha a ti guletile ngu Jesu e tshumela e m’ninga malungelo a mangi. Bhiblia yi womba ti to ene a “khalahatshile txineneni ka txikhalo txa wukoma txa Txizimu.” I singeto basi, “Txizimu txi mu guletile ngutu,txi mu ninga ditina di di ku txitimwi ka otshe matina.”—Vafilipiya 2:9.
JEHOVHA KHA DIVALI ATI HI TI MAHAKO
13, 14. Jehovha ati pfisa ku txani ngu ti hi m’mahelako?
13 Tsaniseka ti to tximwane ni tximwane atxi u txi mahako Jehovha atxi teka i di txa lisima. Ene wa ti ziva ti to mbimo yimwane u nga tipfa u sa tsana mwendo ku va ni mapimo a ti to txi walo ni txa tximwetxo u txi kotako kumaha i ku txa txinene. Ti nga maheka u txi tshangana ni txiemo txo karata mthumoni mwendo ngu ti to u na wu khatalelisa kutxani mwaya. Kambe u nga zumba u di thuthile nguku Jehovha adi dhawani kwako. Hahanze keto, ngako u txi lwala aha ko za u si tikoti kumahela Jehovha ati u nga ti mu mahela kaleko, khumbula ti to ene wa txi pfisisa txiemo txako. U nga thuke u kanakana lisima li Jehovha ahi ningako lona ngu kuva vathumeli vakwe vo thembeka hambi hi txi manana ni sikarato.—Lera Vahebheru 6:10, 11.
14 Khumbula kambe ti to Jehovha “wa engisa mikombelo.” Hi nga tsaniseka ti to ene wa hi engisa mbimo yi hi kombelako. (Masalmu 65:2) I singeto basi Jehovha i “Txizimu txa kotshe kuthavelela”. Ene wa hi ninga sotshe si hi si lavako. Mbimo yimwane a thumisa vanathu ti to ve hi vhuna kusimama hi va vangana vakwe. (2 Vakorinto 1:3) Kambe ti lava nathu hi maha to kari. Bhiblia yi khene: “Awule a vhunako txisiwana a txeneka MKOMA, se ene a na m’tshumetela txivhuno txakwe.”(Mavingwa 19:17; Matewu 6:3, 4) Mbimo si hi kombisako wuha ka vanathu, ti fana ni ku hi txo mahela Jehovha. Ene a thembisa ku hi hakela ngu mhaka ya toneto.
MAKATEKWA A KONKUWA NI A MBIMO YI YI TAKO
15. Ngu yihi hakelo ayi u yi rinzelako ngu maso o bhilivila ti to u ta yi amukela ka mbimo yoneyo? (Wona mfota wu wu ku makhatoni.)
15 Makristu ya i ku vasawuleki ma ni themba yo a mukela “m’bhoti wo lulama,” i ku makatekwa o ta ngu ka Jesu. (2 Timoti 4:7, 8) Kambe Jehovha a tshumete e ningela themba yo tsakisa ka vale va mahako txienge txa “dibutho da hombe” da Jesu. Ene a thembisile ti to hakelo yawe ku na va ku ta “hanya ngu ha kusi gumiko ka paradhise ya ha mafuni ngu litsako ni kuthutha.”—Johane 10:16; Masalmu 37:11.
16. Dibhuku da 1 Johane 3:19, 20 di nga hi vhuna ngu nzila yihi?
16 Mbimo yimwane hi nga pimisa ti to ati hi ti mahako ndi dotho ka Jehovha. Ti nga maha hi kanakana ti to mwendo Jehovha wa tsaka ngu ti hi ti mahako. Hi nga alakanya kambe ti to kha hi fanelwi ngu makatekwa akwe. Ngu toneto nda lisima ku mbimo yotshe hi khumbula ti to Jehovha “mbwa hombe kupinda mbilu yathu, futsi kambe txona txa ziva totshe” (Lera 1 Johane 3:19, 20.) Kwathu ati hi ti mahelako Jehovha ti nga wonekisa ku nga bha ndidotho, kambe ene wa katekisa totshe ti hi ti mahako ngu likholo ni lirando.—Marku 12:41-44.
17. Ngu yahi makatekwa ya hi ma manako konku?
17 Athu hi hanya ka masiku o gwita a mafu awa o biha a Sathani. Hambi keto, Jehovha a hi ninga makatekwa o tala. Hi nga pimisa, hi ni wuzivi wo tala kupinda wu hi nga ti nawo kukhatani. (Isaya 54:13) Kambe nga ha Jesu a nga womba ngu kona, Jehovha wa hi katekisa konkuwa nguku hi ni mwaya wa vanathu ni tindiyathu mafuni kotshe. (Marku 10:29, 30) I si ngeto basi, ava va thumelako Txizimu ngu mbilu yotshe, va hanya ngu kudikha ni ku, va ni sotshe si va si lavako ti to ve kota kutsaka. Eto ti kombisa ti to se ha katekiswa ngu Jehovha.—Vafilipiya 4:4-7.
18, 19. Vanathu vamwane va tipfa ngu nzila yihi ngu nzila yi Jehovha a va khatalelako ngu yona?
18 Ha mafuni kotshe, vanathu vo tala va amukela makatekwa a Jehovha. Ngu txikombiso, Bhianka, wa Alemanha a wombile tiya: “Ani kha ni ti zivi ti to ni nga mbongisa ku txani Jehovha. Ene wa ni vhuna ka sikarato sangu ni ku mbimo yotshe wa ni seketela. Vathu hahanze kheya vo penga ni ditiko. Kambe mbimo yi wungana wangu wu yako wu kula ni Jehovha, niya ni tipfa ni di vhikelekile ngutu. Ti fana ni ku va a txo maha ngu ku ni beleka. Mizamo yimwane ni yimwane ayi ni yi mahako ngu ngene kha yi dinganiswi ni makatekwa ya a ni ningako.”
19 Hi nga wona kambe txikombiso txa Paula wa ditikoni ka Canadá, awu a ku ni 70 wa malembe. Ene a ni malwati a nyamakazi, a ya ma nga tshingela ha txiwunu. A womba ti to ta m’karatela kuthuma, kambe kha ti mvhaleli kutxhumayela. Ene a wombile tiya: “Ni txhumayela ngu telefone, kambe ni ningela wufakazi wa txitxhuketi. Atxi txi ni vhunako kumaha toneto, ngu bhala tindimana ta Bhiblia ni mibhalo yimwane yi ku ka mabhuku ka mkadherno ti to ngu msana ni ti gonda. Mkadherno wonewo ni wu dhana ti to i ‘mkaderno wa kuhanya kwangu’. Kupandiseka ka pinda mbimo yi hi pimisako ngu sithembiso sa Jehovha. Ene wa khatala ngu ngathu mbimo yotshe, ti singa ni mhaka ni ti to hi ka txiemo txihi.” Wotshe wubihi wu hi tshanganako nawo konkuwa hi nga wa txilo wu txi dinganiswa ni makatekwa ya hi ma manako ka Jehovha. Ti ha kubasani ti to Txiemo txako txi nga va txi txi hambana ni txa Paula ni Bhianka. Kambe anawe u nga pimisa ngu nzila yi Jehovha a ku khatalelako ngu yona ni nzila yi a khatalako ngu va u va dhundako. Kualakanya ngu makatekwa ya hi ma manako konku ni a mbimo yi yi tako ti nga hi vhuna ngutu.
20. Nji txani txi hi no txi mana ngu kuya masoni hi maha kudhunda ka Jehovha?
20 U nga leke ku phofula ti ti ku mbiluni kwako ka Jehovha ngu mkombelo. Tsaniseka ti to u na mana makatekwa o tala nga ku u txi maha kudhunda ka Jehovha. (Vahebheru 10:35, 36) Ngu koneho, ti lava hi tsanisa likholo lathu ka Jehovha ni kumaha ti hi nga tikotako ti to hi mthumela. Ngu ditshuri Jehovha a na hi katekisa!—Lera Vakolosa 3:23, 24.


text:
SWIENDLAKALO-NKULU SWA N’WEXEMU
Va Yi Tlangela Watchtower LAYIBURARI YA LE KA INTERNET
Hi June 28, 2013, eka web site ya jw.org a ku ri ni xitiviso xa leswaku Watchtower LAYIBURARI YA LE KA INTERNET (Watchtower ONLINE LIBRARY [WOL]) se yi kumeka hi tindzimi ta 100. Eka Watchtower Layiburari Ya Le Ka Internet u kota ku endla ndzavisiso hilaha u endlaka hakona eka Watchtower Library, leyi kumekaka hi CD-ROM. Watchtower Layiburari Ya Le Ka Internet yi nga tirhisiwa eka switirhisiwa swo tala leswi kotaka ku nghena eka Internet, swo tanihi khompyuta, laptop, tablet kumbe smartphone. Yo tala ya minkandziyiso yi sukela eka lembe ra 2000 ku ya emahlweni. Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa ni Insight on the Scriptures na swona swa kumeka hi tindzimi to tala leti nga ni Watchtower Layiburari Ya Le Ka Internet. Ndhawu leyi nge Secha yi nga tirhiseriwa ku secha rito, xiga kumbe marito lama fambaka swin’we, hilaha swi nga endliwaka hakona eka Watchtower Library. Hi ku tirhisa layiburari leyi ya le ka Internet, u nga swi kota ku lava matsalwa kumbe rungula hi ririmi rin’wana ivi u endla leswaku yi ku pfulela rona hi ririmi rin’wanyana. Hi lawa marito man’wana yo nkhensa Watchtower Layiburari Ya Le Ka Internet leyi pfunaka ku endla ndzavisiso:
“Ndza yi nkhensa swinene Watchtower Layiburari Ya Le Ka Internet. Loko ndzi vona xitirhisiwa lexi, lexintshwa xo dyondza, a ndzi nga ha tikoti hi ku tsaka. A ndzi swi koti ku tirhisa minongonoko ya le ka khompyuta, kambe ndzi nga vula leswaku xitirhisiwa lexi xo endla ndzavisiso i xa xiyimo xa le henhla. Hakunene ku rhandza ka n’wina vaakelani, vamakwerhu na Yehovha ku vonaka hinkwako-nkwako. Leswi mi endleke Watchtower Layiburari Ya Le Ka Internet swi kombisa leswaku ma khathala. Leyi i nyiko ya risima swinene leyi kombisaka leswaku Yehovha, Tata wa hina wa le tilweni wa hi rhandza naswona u ni nsovo. Ndza nkhensa swinene.”—A. , Argentina.
“A ndzi swi tshembi leswi! Nhlikanhi lowu ndzi nghene eka Watchtower Layiburari Ya Le Ka Internet naswona Xicreole xa le Haiti a ku rin’wana ra tindzimi letintshwa leti a ti ri kwalaho. A ndzi nga ehleketi leswaku leswi swi ta kala swi endleka. Handle ko kanakana, papila leri ri swi kombisa kahle leswaku a ndzi na swo swi vula. Onge Yehovha a nga katekisa matshalatshala ya n’wina hinkwawo naswona onge moya wakwe wo kwetsima wu nga hambeta wu mi kongomisa.”—D.C. , United States.


text:
Ta Rivala
Ecuador
Hi 2007, tiko ra Ecuador ri endle kungu ro hlengeleta mali leswaku ri ta hlayisa xiphemu xa kwalomu ka 10 000 wa swikwere-khilomitara xa khwati leri rhandziwaka hi timpfula ra Amazon leswaku ri tshama ri basile, ematshan’weni yo tswonga oyili eka rona. Kungu rero a ri humelelanga hikwalaho ka leswi matiko ya misava ma nga humesiki mali yo seketela kungu leri. Eka xiphemu lexi xa khwati leri randziwaka hi timpfula ra Amazon, ku kumeka swimilana ni swiharhi swo hambana-hambana.
Japani
Phepha hungu ra The Japan News ri vula leswaku swa tika ku kambela ngati hinkwayo ku vona loko yi nga ri na switsongwatsongwana. Xiviko lexi xi humesiwe endzhaku ka xiviko xa mahungu xa 2013, lexi vuleke leswaku wanuna un’wana loyi a nga ni malembe ya kwalomu ka va-60 u ngheniwe hi HIV hikwalaho ko mpomperiwa ngati. Loko ngati leyi vanhu va yi nyikelaka yi ri ni HIV, ku va ni nkarhi wo karhi lowu swi nga kotekiki ku vona xitsongwatsongwana lexi.
Zimbabwe
Hambileswi nyimpi ya le Zimbabwe yo lwa ni vapfukela-mfumo le ndzilakanini wa tiko rero ni tiko ra Mozambhiki se yi nga ni malembe lama tlulaka 30 yi herile, tibomo leti fuhlekiweke kwalaho ta ha lamata ni ku dlaya vanhu. Nhlangano wa International Committee of the Red Cross wu ri: “Ku sukela hi 1980, swifuwo leswi tlulaka 120 000 ni vanhu lava tlulaka 1 500 va dlayiwile naswona vanhu lava tlulaka 2 000 va lamatiwe hi tibomo leti fuhlekiweke etlhelo ka ndzilakano wa Zimbabwe.”
Australia
Ndzavisiso lowu endliweke wu kombisa leswaku, yi ya yi tlakuka nhlayo ya mimpatswa leyi loko yi thalana yi lwelaka ku hlayisa swifuwo swa le kaya leswi tshamaka ni vanhu. Ku engetela eka swilo leswi mimpatswa leyi thalanaka yi lwelaka swona, ku va ku ri swifuwo swa le kaya leswi tshamaka ni vanhu, mali ni nhundzu leyi munhu a nga tixavela yona.


text:
Leswi U Faneleke U Swi Tiva Hi Ku Hlayisa Gezi Ni Petirolo
HI LAVA gezi leswaku hi titimerisa ni ku kufumerisa tiyindlu ta hina ni ku endla mitirho yin’wana yo tala ya siku ni siku kasi hi hala tlhelo timovha ti lava petirolo leswaku ti kota ku famba. Kambe vanhu emisaveni hinkwayo va langutana ni xiphiqo xa ku tirhisiwa ka gezi ni petirolo.
Gary wa le Afrika Dzonga u ri: “ku durha ka petirolo” i xiphiqo lexikulu. Jennifer wa le Philippines u vilerisiwa hi leswi nkarhi wun’wana gezi ri nga kumekiki tanihi leswi ri “tshamelaka ku famba.” Fernando wa le El Salvador u vilerisiwa hi ndlela leyi “mbangu wu khumbekaka ha yona,” tanihi leswi emisaveni hinkwayo tifeme leti endlaka gezi ni petirolo ti thyakisaka mbangu.
U nga ha tivutisa ‘leswaku u nga langutana njhani ni swiphiqo leswi?’
Hinkwerhu hi nga swi kota ku tirhisa gezi ni petirolo hi ndlela leyinene. Ku endla tano swi ta hi vuyerisa. Loko hi swi tirhisa kahle hi ta hlayisa mali ni mbangu, leswi vulaka leswaku a ku nge endliwi gezi kumbe petirolo yo tala.
A hi kambisiseni tindlela tinharhu leti hi nga hlayisaka gezi ni petirolo: emakaya ya hina, eka swo famba ha swona ni mitirho leyi hi yi endlaka siku ni siku.
EKAYA
Tirhisa michini yo titimerisa ni yo kufumerisa yindlu hi ndlela leyinene. Ndzavisiso lowu endliweke etikweni rin’wana ra le Yuropa wu kombise leswaku ku hunguta hitara hi tidigri timbirhi hi xixika swi endle leswaku ku hlayiseka gezi ro tala hi lembe ntsena. Derek loyi a tshamaka eCanada na yena u pfumelelana ni mhaka yoleyo. U ri: “Loko hi ambala majezi hi xixika ematshan’weni yo pfulela tihitara, ndyangu wa hina wu va wu hlayisa gezi.”
Ku nga endliwa leswi fanaka etindhawini leti hisaka. Rodolfo wa le Philippines u hungute ndlela leyi a yi tirhisaka ha yona aircon. Ha yini? U ri: “Hi kote ku hlayisa mali ni gezi.”
Pfala mafasitere ni mavanti loko u tirhisa michini yo kufumerisa kumbe yo titimerisa kamara. * Hi hlayisa gezi loko hi pfala mafasitere ni minyangwa hikuva moya wo hisa kumbe wo titimela a wu koti ku huma. Hi xikombiso, loko hi nga pfali rivanti hi xixika hi ta tirhisa gezi ro tala leswaku hi kufumerisa kamara.
Vanhu van’wana va hlayisa gezi hi ndlela leyikulu emakaya ya vona hikuva va hoxe swiponci endzeni ka makhumbi ni lwangu ni ku tlhela va hoxa mafasitere lama endlaka leswaku yindlu yi tshama yi kufumela.
Tirhisa mavoni lama nga dyiki gezi ro tala. Jennifer loyi a boxiweke eku sunguleni u ri: “Hi sungule ku tirhisa mavoni lama nga dyiki gezi ro tala.” Hambileswi mavoni lama nga dyiki gezi ma durhaka, ma ta ku hlayisela mali hikuva a ma dyi gezi ro tala naswona ma tshama nkarhi wo leha.
SWO FAMBA HA SWONA
Tirhisa swo famba swa mani na mani loko swi koteka. Andrew wa le Great Britain u ri: “Ndzi khandziya xitimela kumbe ku tirhisa xikanyakanya loko ndzi ya entirhweni loko swi koteka.” Buku leyi nge Energy: What Everyone Needs to Know yi vula leswaku “munhu loyi a fambaka hi movha u tirhisa petirolo yo tala ku tlula loyi a fambaka hi bazi kumbe xitimela.”
Hlela maendzo ya wena. Loko u hlela ka ha ri emahlweni, swi ta endla leswaku u hunguta maendzo lama u nga ta ma famba leswi nga ta endla leswaku u hlayisa petirolo, nkarhi ni mali.
Jethro, wa le Philippines u yi vekela etlhelo mali leyi a nga ta yi tirhisela ku chela petirolo n’hweti na n’hweti. U ri: “Sweswo swi endla leswaku ndzi kota ku ma hlela kahle maendzo ya mina.”
MITIRHO LEYI HI YI ENDLAKA SIKU NI SIKU
Hunguta mpimo wa mati yo hisa lama u ma tirhisaka. Ndzavisiso wun’wana wu vula leswaku “muti ha un’we eAustralia wu tirhisa gezi ra tiphesente ta 27 eka mati yo hisa ntsena.”
Hi hlayisa gezi loko hi tirhisa mati matsongo yo hisa, tanihi leswi swi dyaka gezi ro tala ku ma virisa. Victor wa le Afrika Dzonga u ri: “Hi ringeta ku tirhisa mati lamatsongo yo hisa hilaha hi nga kotaka hakona loko hi hlamba.” Mutivi wa sayense Steven Kenway u ri: “Ku ma tirhisa kahle mati yo hisa swi vuyerisa hi tindlela tinharhu. Swi hlayisa mati ni gezi, swi vuyerisa tikhampani leti basisaka mati ni leti endlaka gezi ni ku tlhela swi hlayisela vanhu mali.”
Swi time. Leswi swi katsa ku tima mavoni, switirhisiwa swa le ndlwini leswi tirhaka hi gezi ni swa elektroniki swo tanihi thelevhixini na tikhompyuta. Hambiloko swi timiwile, switirhisiwa swo tala swi tama swi dya gezi loko swi nga tlomuriwanga etipulageni. Vativi van’wana va ringanyeta leswaku swi tlomuriwa kunene etipulageni leswaku ku hlayisiwa gezi. Fernando loyi a boxiweke eku sunguleni na yena u endla leswi fanaka, u ri: “Ndzi tima mavoni kumbe ku tlomula swilo leswi ndzi nga riki eku swi tirhiseni.”
A hi nge swi koti hi ku helela ku lawula ku durha ka gezi na petirolo kumbe ndlela leyi tikhampani to endla gezi ni petirolo ti thyakisaka mbangu ha yona, kambe hi nga swi kota ku swi tirhisa hi ndlela leyinene. Emisaveni hinkwayo vanhu va le ku kumeni ka tindlela to swi tirhisa kahle. I ntiyiso leswaku ku laveka matshalatshala lamakulu ni ku hlela kahle leswaku hi kota ku hlayisa gezi kambe hi ta vuyeriwa loko hi endla tano. Valeria wa le Mexico u ri: “Loko ndzi tirhisa gezi ni petirolo hi ndlela leyinene ndzi kota ku hlayisa mali ni ku sirhelela mbangu.”
^ ndzim. 10 Swi landzelele swinene swiletelo swa ndlela leyi michini yo kufumeta kumbe yo titimerisa kamara yi tirhaka ha yona. Hi xikombiso, michini yin’wana yi lava leswaku u pfula rivanti kumbe mafasitere leswaku ku huma tigasi leti nga ni khombo.


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Nhlavutelo 8:1-13
8 Kuteloko xi+ pfula xilemo xa vunkombo,+ ku va ni ku miyela etilweni ku ringana kwalomu ka hafu ya awara.2 Kutani ndzi vona tintsumi+ ta nkombo leti yimeke emahlweni ka Xikwembu, ti nyikiwa timhalamhala ta nkombo.3 Kutani ku fika ntsumi yin’wana yi yima ealitarini,+ yi ri ni xibya xa nsuku xa murhi wa risuna; hiloko yi nyikiwa murhi wo tala wa risuna+ leswaku yi wu humesa swin’we ni swikhongelo swa vakwetsimi hinkwavo ehenhla ka alitari ya nsuku leyi a yi ri emahlweni ka xiluvelo.4 Kutani musi wa murhi wa risuna wu tlhandlukela emahlweni ka Xikwembu wu huma evokweni ra ntsumi wu ri ni swikhongelo+ swa vakwetsimi.5 Kambe ntsumi yi teka xibya xa murhi wa risuna xikan’we-kan’we, yi xi tata hi ndzilo+ lowu tekiweke eka lowa alitari, yi wu lahlela emisaveni.+ Hiloko ku va ni ku dzindza ka tilo+ ni marito ni rihati+ ni ku tsekatseka ka misava.+6 Kutani tintsumi ta nkombo+ leti tameleke timhalamhala+ ta nkombo ti tilunghisela ku ti yimba.7 Kutani leyo sungula yi yimba mhalamhala ya yona. Hiloko ku va ni xihangu ni ndzilo+ swi pfangane ni ngati, swi lahleriwa emisaveni; kutani ku tshwa+ n’we-xa-nharhu xa misava, ku tshwa ni n’we-xa-nharhu xa mirhi, ku tshwa ni swimila+ hinkwaswo swa rihlaza.8 Kutani ntsumi ya vumbirhi yi yimba mhalamhala ya yona. Kavaloko nchumu wun’wana wo fana ni ntshava+ leyikulu leyi pfurhaka ndzilo wu lahleriwa elwandle.+ Kutani n’we-xa-nharhu xa lwandle xi hundzuka ngati;+9 naswona ku fa+ n’we-xa-nharhu xa swivumbiwa swa le lwandle leswi nga ni mimoya-xiviri, ku tshoveka n’we-xa-nharhu xa swikepe.10 Kutani ntsumi ya vunharhu yi yimba mhalamhala ya yona. Kavaloko nyeleti leyikulu leyi pfurhaka tanihi rivoni yi wa hi le tilweni,+ yi wela ehenhla ka n’we-xa-nharhu xa milambu ni minseledyana ya mati.+11 Vito ra nyeleti yoleyo i Absinta. Hiloko n’we-xa-nharhu xa mati xi hundzuka absinta, kutani vanhu vo tala va fa hi mati ya kona, hikuva a ma endliwe lama bavaka.+12 Kutani ntsumi ya vumune yi yimba mhalamhala ya yona. Hiloko ku biwa n’we-xa-nharhu xa dyambu ni n’we-xa-nharhu xa n’weti ni n’we-xa-nharhu xa tinyeleti, leswaku n’we-xa-nharhu xa swona xi hundzuka ntima+ ni siku ri nga voningeriwi ku ringana n’we-xa-nharhu+ xa rona, ni vusiku hi ku fanana.13 Hiloko ndzi languta, kutani ndzi twa gama+ leri hahaka empfhukeni+ ri vula hi rito lerikulu ri ku: “Khombo, khombo, khombo+ eka lava tshamaka emisaveni hikwalaho ka ku biwa ka timhalamhala letin’wana hi tintsumi tinharhu leti nga ekusuhi ni ku yimba timhalamhala ta tona!”+


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Bolivia
5350 Estrella Street, corner of Sol Street
(Alemania Avenue between 5th and 6th Rings)
SANTA CRUZ
BOLIVIA
+591 3-342-3442
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:00 a.m. ku ya eka 11:00 a.m. na 1:00 p.m. ku ya eka 4:00 p.m.
Swi teka 45 wa timinete
Hi Ku Komisa
Ku hundzuluxeriwa minkandziyiso ya Bibele hi Xiquechua (Bolivia), Xiaymara, Xiguarani (Bolivia) ni Ririmi ra Mavoko ra le Bolivia.


text:
Tivonele Eka Ku Tirhisa Bibele Hi Ndlela Ya Vukholwa-hava
“RITO ra Xikwembu ra hanya naswona ri ni matimba.” (Hev. 4:12) Hi marito lawa muapostola Pawulo u kandziyise matimba lawa rito ra Xikwembu ri nga na wona yo khumba timbilu ni ku hundzula vutomi.
Hambiswiritano, langutelo rero ra matimba ya rungula ra Bibele ri hetelele ri nga ha twisiseki loko vugwinehi lebyi ku profetiweke ha byona byi dzime timitsu endzhaku ka ku fa ka vaapostola. (2 Pet. 2:1-3) Hi ku famba ka nkarhi, vafundhisi va sungule ku vula leswaku Rito ra Xikwembu ri ni masalamusi. Profesa Harry Y. Gamble u tsale hi “ku tirhisiwa ka masalamusi ka matsalwa ya Vukreste.” U vule leswaku hi lembe-xidzana ra vunharhu, Mufundhisi Origen u ringanyete leswaku “ku va munhu a twa mpfumawulo ntsena wa marito yo kwetsima swa pfuna hi ndlela yo karhi: loko marito ma ri ni matimba eka masalamusi ya vuhedeni, hakunene marito ya Xikwembu lama nga ematsalweni ma ni matimba swinene.” John Chrysostom loyi a hanyeke eku heleni ka lembe-xidzana ra vumune u tsale leswaku “diyavulosi a nge vi na xitiya-nhlana xo tshinela endlwini leyi nga ni Evhangeli.” U tlhele a vula leswaku van’wana va tsimba tindzimana ta Tievhangeli etinhan’wini ta vona va tshemba leswaku ti ta va sirhelela. Profesa Gamble u tlhele a vula leswaku Augustine mufundhisi wa Khatoliki “u swi teke swi pfumeleriwa leswaku munhu a etlela ni kopi ya Evhangeli ya Yohane ehansi ka xikhigelo loko a pandziwa hi nhloko”! Xisweswo tindzimana ta le Bibeleni a a ti tirhiseriwa swikongomelo swa masalamusi. Xana u fanele u teka Bibele tanihi xitshungulo, lexi nga ku sirhelelaka eka swilo swo biha?
Kumbexana ku tirhisiwa ka Bibele hi ndlela yo biha loku tolovelekeke i mukhuva wa ku vhumbha vumundzuku hi ku tirhisa yona. Sweswo swi vula ku pfula buku hakanyingi Bibele, eka tluka rin’wana ni rin’wana, kutani u hlaya ndzimana leyi mahlo ya wena ma yi vonaka ku sungula hi ntshembo wa leswaku marito wolawo ma ta ku nyika nkongomiso lowu u wu lavaka. Hi xikombiso, hi ku ya hi Profesa Gamble, loko Augustine siku rin’wana a twe rito ra n’wana wa muakelani a huwelela a ku: “Teka u hlaya, teka u hlaya,” Augustine u swi teke tanihi xileriso lexi humaka eka Xikwembu xa leswaku a pfula Bibele a hlaya ndzimana yo sungula leyi mahlo ya yena ma nga ta hlangana na yona.
Xana u tshame u twa hi vanhu lava loko va langutane ni xiyimo xo tika va khongelaka eka Xikwembu kutani endzhaku va pfula tluka rin’wana ni rin’wana ra Bibele, va ri ni ntshembo wa leswaku ndzimana yo sungula leyi va nga ta yi vona yi ta va pfuna leswaku va langutana ni xiphiqo xa vona? Hambileswi xikongomelo xa vona xi nga ha vaka xi ri xinene, kambe yoleyo a hi yona ndlela leyi Vakreste va faneleke va lava nkongomiso ha yona eMatsalweni.
Yesu u tiyisekise vadyondzisiwa va yena leswaku u ta va rhumela “mupfuni, la nga moya lowo kwetsima.” U ye emahlweni a ku: “U ta mi dyondzisa swilo hinkwaswo ni ku mi tsundzuxa swilo hinkwaswo leswi ndzi mi byeleke swona.” (Yoh. 14:26) Ku hambana ni sweswo, ku vhumbha vumundzuku hi ku tirhisa buku a swi lavi u va u tiva Matsalwa.
Mukhuva wa ku vhumbha vumundzuku hi ku tirhisa buku ni ku tirhisiwa kun’wana ka Bibele hi ndlela ya vukholwa-hava swi tolovelekile. Hambiswiritano, Rito ra Xikwembu ra ku sola ku lava ku endla mihlolo. (Lev. 19:26; Det. 18:9-12; Mint. 19:19) “Rito ra Xikwembu ra hanya naswona ri ni matimba,” kambe hi fanele hi va ni vutshila byo ri tirhisa. Vutivi lebyi kongomeke bya Bibele hi byona byi antswisaka vutomi bya vanhu, ku nga ri ku tirhisa buku leyi hi ndlela ya vukholwa-hava. Ku va ni vutivi byolebyo swi pfune vanhu vo tala leswaku va hlakulela mahanyelo lamanene, va tshika mahanyelo lama nga ni khombo, va tiyisa vutomi bya mindyangu ya vona ni ku va ni vuxaka ni Mutsari wa Bibele.


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | MFUMO WA XIKWEMBU
Ha Yini U Fanele U Lava Mfumo Wa Xikwembu?
Vanhu va timiliyoni emisaveni hinkwayo va tshemba leswaku Mfumo wa Xikwembu i ntshembo lowu va nga na wona hi vumundzuku. Va landzela ntila lowu vekiweke hi Yesu, loyi a dyondziseke valandzeri vakwe ndlela yo khongela: “Mfumo wa wena a wu te. Ku rhandza ka wena a ku endleke emisaveni.”—Matewu 6:10.
Lexi hlamarisaka, hambileswi vanhu vo tala va lavaka Mfumo wa Xikwembu, vukhongeri byo tala a byi na mhaka na wona. Malunghana ni mhaka leyi, n’wamatimu H. G. Wells u xiye ndlela yo hlamarisa ya leswaku Yesu “a a yi teka yi ri ya nkoka swinene dyondzo leyi a a yi vitana Mfumo wa Tilo” naswona Wells u vule leswaku dyondzo yakwe “a yi nga ri ya nkoka eka tikereke to tala ta Vukreste.”
Ku hambana ni tikereke teto, Timbhoni ta Yehovha ti wu kandziyisa swinene Mfumo wa Xikwembu. Xiya: Nkandziyiso wa hina, lowu u nga eku wu hlayeni sweswi, wu hundzuluxeriwa hi tindzimi ta 220. Ku kandziyisiwa tikopi ta kwalomu ka 46 wa timiliyoni, leswi endlaka leswaku ku va wona magazini lowu fambisiwaka swinene emisaveni. Kutani hi rihi rungula ra nkoka ra nkandziyiso lowu? Xiya nhloko-mhaka ya wona leyi heleleke: Xihondzo Xo Rindza Xi Huwelela Mfumo Wa Yehovha. *
Ha yini Timbhoni ta Yehovha ti ti karhatela ku huwelela, kumbe ku twarisa Mfumo wa Xikwembu? Hi tshemba leswaku Mfumo wa Xikwembu i nhloko-mhaka ya buku ya nkoka swinene emisaveni, ku nga Bibele. Ku engetela kwalaho, ha tiyiseka leswaku Mfumo wa Xikwembu hi wona ntsena lowu nga tlhantlhaka swiphiqo leswi vanhu va langutanaka na swona namuntlha.
Leswaku ti endla vanhu va wu tekela enhlokweni Mfumo wa Xikwembu, Timbhoni ta Yehovha ti tikarhatela ku landzela xikombiso xa Yesu. Loko a ha ri laha misaveni, Mfumo wa Xikwembu a ku ri nchumu wa risima eka Yesu naswona a ku ri wona nhloko-mhaka ya nkoka swinene evutirhelini byakwe. (Luka 4:43) Ha yini Mfumo a wu ri wa nkoka swinene eka Yesu? Nakambe ha yini wu fanele wu va wa nkoka eka wena? Hi kombela leswaku u kambisisa tinhlamulo ta Bibele, hilaha ti nga ta tlhuvutsiwa hakona eka swihloko leswi nga ta landzela.
^ ndzim. 5 Yehovha i vito ra Xikwembu hilaha swi hlamuseriweke hakona eBibeleni.


text:
TIDYONDZO TA VUGANDZERI BYA NDYANGU
Vunghana Byo Tshembeka
RHUTI TINDZIMA 1-4
Nkongomiso Eka Vatswari: Tirhisani tidyondzo leti leswaku mi dyondza Bibele tanihi ndyangu.
Swin'wana Eka Xiyenge Lexi
Ndlela Leyi Yehovha A Hi Tiyisaka Ha Yona
Tirhisa tidyondzo ku katsa ni Mhaka Ya Le Bibeleni Leyi Nga Ni Xifaniso eka vugandzeri bya n’wina bya ndyangu.
Rahava A Yingisa Swileriso
Hi ku tirhisa mhaka ya le Bibeleni ya Rahava ni ku wa ka muti wa Yeriko, tirhisa tidyondzo leti tinharhu leswaku ti pfuna vana va wena va kota ku xiya leswi a swi humelela.
Kora A Xandzuka
Tidyondzo leti, leti sekeriweke eBibeleni eka mhaka ya Kora ti nga dyondzisa wena ni vana va wena.
TIDYONDZO TA VUGANDZERI BYA NDYANGU


text:
Ina u ni mawonelo o fana ni a Jehovha ngu wululami?
“Ani ni na huwelela ditina da MKOMA . . . , Txizimu txa ditshuri, atxi txi ku singa ni wubihi.”—DHEUTERONOME 32:3, 4.
TINDANDO: 110, 2
1, 2. a) Ngu wuhi wubihi awu Nabhoti ni vanana vakwe va nga mahelwa? b) Ngu tihi tifanelo timbidi ati hi no bhula ngu tona?
DIJAHA dimwane di lumbetilwe ti to di mahile to biha. Kambe toneto i ti makuhu. Hambiketo, di ningilwe mnando di gwita di dawa. Alakanya nzila yi vathu va nga tipfa ngu yona ngu wubihi wonewo! Mhaka yoneyo yi mahekile ngu ditshuri ka Nabhoti dilanda do thembeka da Jehovha da mbimoni ya kale. Ene a hanyile mbimoni yi Akabhi i nga ti Mkoma wa Israeli.—1 Vafumeli 21:11-13; 2 Vafumeli 9:26.
2 Ka msungo wuwa hi na bhula ngu ti ti nga humelela Nabhoti. Hi na tshumela hi bhula ngu mhaka yo karata ayi mpostoli Pedro a nga yi maha. Timhaka toneto ta timbidi ti na hi komba ti to kutiveka hahatshi ni kutiemisela kudivalela ti ni lisima ngu nzila yihi hi txi lava kuetetela mawonelo o fana ni a Jehovha ngu wululami.
WUBIHI WA HOMBE
3, 4. Nabhoti i ti m’thu wo zumbisa ku txani? Ngu ku txani a di lambile ni thembwe?
3 Ka masiku a Nabhoti, Vaisrayeli va ti londisela mahanyelo o biha a Mkoma Akabhi ni msikati wakwe Jezabheli. Vona va ti khozela txizimu txa makuhu Bhahali nem va si na mhaka ni milayo ya Jehovha. Kambe Nabhoti i ti m’thu wo thembeka ka Jehovha. Ene ati ninga lisima wuxaka wakwe ni Jehovha kupinda ni wutomi wakwe.
4 Lera 1 Vafumeli 21:1-3. Nabhoti a ti ni thembwe ya mivhinya hafuhi ni mtini ka Akabhi. Akabhi a ti lava ti to Nabhoti e mu xavisela thembwe yile mwendo ve txitxana. Kambe Nabhoti a lambile. Ngu ku txani? Ngu txithavo, a txhamusete a txi khene: “Txizimu txi na ni ponise keyo mhaka ya kuningela kwako thembwe ya vatate vangu!” Ene a lambile nguko ati Akabhi a nga txi ti lava ti ti lwisana ni mlayo wa Jehovha mayelano ni tithomba. (Levhi 25:23; Mitengo 36:7) Ngu ditshuri Nabhoti a ti engisa Jehovha.
5. Kasiku ve mana thembwe ya Nabhoti Jezabheli a mahile txani?
5 Mbimo yi Nabhoti a nga lamba ni thembwe, Mkoma Akabhi ni msikati wakwe va mu mahete wubihi wo thisa. Kasiku ve mana thembwe, Mkomakati Jezabheli a gete vavamna vambidi ti to ve lumbeta Nabhoti di ngu mhaka yi a nga ti sa yi maha. Toneto ti mahile ti to Nabhoti ni vanana vakwe ve dawa. Nji txani atxi Jehovha a nga txi maha ngu wubihi wonewo?
WULULAMI WA TXIZIMU
6, 7. Jehovha a ti kombisile ngu nzila yihi ti to wa dhunda wululami? Ni ku ngu ku txani toneto ti di thavelete mwaya ni vangana va Nabhoti?
6 Ngu mbimo yoneyo Jehovha a rumete Elija ti to eya tshangana ni Akabhi. Elija a gete Akabhi ti to m’dayi ni ku dikhokhokho. I ti txihi txisungo txa Jehovha ka mhaka yiya? Ene a ti lava ti to Akabhi ni msikati wakwe ni vanana vawe ve dawa.—1 Vafumeli 21:17-25.
7 Mwaya wa Nabhoti ni vangana vakwe va karatekile ngutu ngu wubihi wu wu nga mahwa ngu Akabhi. Kambe Jehovha awu woni wubihi wonewo, ni ku kha swela ku wu lulamisa. Eto ti va vhuni ti to ve kota kutsanisela. Kambe msana keto, kutiveka hahatshi ni themba yawe ka Jehovha si dukilwe. Ngu nzila yihi?
Elija a gete Akabhi ti to aku a nga tikoramisa, Jehovha a na mbi mu tsayisa
8. Akabhi a angute ngu nzila yihi mbimo yi a nga engisa dipswi da Jehovha? Ni ku kuve ni wuyelo yihi?
8 Mbimo yi Akabhi a nga pfa ti Jehovha a nga ti lava ku timaha kwakwe, “ene a to vharula siambalo sakwe, a txi ambala masaka, a txi titona sakudya; a titi otela ha disakani, a txi tsimbila a di namile a txi alakanyela.” Akabhi a tivekile hahatshi! Ku ve ni wuyelo yihi? Jehovha a gete Elija a txi khene: “Se ngako ene a nga tisola, kha ni nambi m’tsayisa kuhanyani kwakwe, aniko ka masiku a kuhanya ka mwanana wakwe, ni na rumela txitxayiso hagari ka m’ti wakwe.” (1 Vafumeli 21:27-29; 2 Vafumeli 10:10, 11, 17) Aniko “MKOMA ngene a dukako timbilu,” ngene basi awu a nga wona a ti ti nga ti ka mbilu ya Akabhi se e m’komba wuxinji.—Mavingwa 17:3.
KUTIVEKA HAHATSHI TA VHUNA
9. Kutiveka hahatshi ka maxaka a Nabhoti, ti nga va ti di va vhunisile ku txani?
9 Mbimo yi maxaka a Nabhoti ma nga pfa ti to mwaya wa Akabhi wu na mbi tsayiswa kala Akabhi e fa, toneto ti nga maha ti di dukile likholo lawe ka Txizimu. Kambe ti nga maha va di vhunilwe ngu kutiveka hahatshi. Ngu ku txani? Ngako va di tivekile hahatshi, va simamile ve khozela Jehovha, va txi themba ti to Jehovha kha na wukanganyisi. (Lera Dheuteronome 32:3, 4.) Ngu yihi themba yi yi ku ho? Ngu yi yo, mbimo yi yi tako maxaka a Nabhoti ma na ta m’wona a di wukile ka vakufa. Mbimo yi toneto ti no humelela, i na va i di wululami wo hetiseka ka Nabhoti ni vanana vakwe. (Jobe 14:14, 15; Johane 5:28, 29) M’thu wo tiveka hahatshi wa tiziva ti to: “Txizimu txi na lamula vathu madingano ni yotshe mithumo yi yi ku kusisalani, mwendo nja yinene, mwendo nja kubiha.” (Eklesiaste 12:14) Jehovha a thuma takwe. Se kutiveka hahatshi ta hi vhikela ti to likholo lathu ka Jehovha li si mwalali.
Kutiveka hahatshi ta hi vhikela ti to likholo lathu ka Jehovha li si mwalali
10, 11. a) Ngu sihi siemo si si nga dukako wuthembeki wathu? b) Ku tiveka hahatshi ti na hi vhikela ngu tinzila tihi?
10 Awe ko, u na maha txani ngako madhota ma txi maha txisungo atxi awe u si txi pfisisiko mwendo u wona ti to hi nga tona? Ti nga mahisa ku txani? Ngu txikombiso, u na maha txani ngako awe mwendo m’thu wu u m’dhundako a txi luzekelwa ngu malungelo dibanzani? Se i di ti to mngana wako wa wukati, mwanana, mwendo mngana wako wa hombe a txo thaviswa dibanzani, kambe awe u si tumelelani ni txisungo txa madhota, u na maha txani? Se ngako madhota ma txo komba wuxinji mwanathu wu a nga maha txiwonho ko, ina u na mu amukela? Siemo soneso si nga duka likholo lathu ka Jehovha ni nzila yi dibanza di tsimbilako ngu yona. Ina kutiveka hahatshi ku na kuvhikela ngako u txi dukwa ngu siemo soneso? He woni tinzila timbidi.
11 Yo khata, hi txi tiveka hahatshi hi na tumela ti to kha hi zivi totshe ngu mhaka ya kona. Kambe, hambi hi txo pimisa ti to ha yi ziva, Jehovha ngene wu a zivako ta mbiluni ka m’thu. (1 Samueli 16:7) Ngu toneto, ngako hi txi khumbula toneto, hi na tiveka hahatshi, hi na tumela ti to hi nga totshe hi tizivako ni ku hi na lulamisa mapimo athu. Ya wumbidi, ngako hi diwoni wubihi wu txi maheka, mwendo i di athu hi nga mahelwa, kutiveka hahatshi ti na hi vhuna kutimisela, hi emela ti to Jehovha e lulamisa timhaka. Bhiblia yi khene: “Kuhumelela nga vale va thavako Txizimu.” Yi tshumela yi txi khene: “Kuwalo kuhumelela ka m’thu wule i ku m’bihi . . . ene kha nambi sikota kulaphisa wutomi wakwe.” (Eklesiaste 8:12, 13) Ngako hi txi tiveka hahatshi hi na wuyelwa.—Lera 1 Pedro 5:5.
WUBIHI WU WU NGA MAHWA NGU PEDRO
12. Ngu tihi a ti hi no ti xolisisa konkuwa? Toneto ti na hi vhunisa ku txani?
12 Makristu o khata ani Siriya wa Antiyoka, ma mananile ni txikarato a txi txi nga duka fanelo yawe yo tiveka hahatshi ni kudivalela. He wone a ti ti nga va humelela. Txikombiso txawe txi na hi vhuna kupfisisa ti to ngu ku txani Jehovha a txi thumisa vathu vakwe vo mbi hetiseka ti to ve zivisa milayo yakwe?
13, 14. Ngu sihi siavelo asi mpostoli Pedro a nga ti naso? A ti kombisile ngu nzila yihi ti to a ni txibindi?
13 Mpostoli Pedro i ti didhota adi di nga ti ziwa ngutu ngu makristu a kale. Ene i ti mngana wa hombe wa Jesu ni ku ati ningilwe siavelo sa lisima ngutu. (Matewu 16:19) Ngu txikombiso, ngu dilembe da 36, Pedro a mukete txiavelo txo txhumayela Korneliyo kumweko ni va mwaya wakwe. Ngu ku txani i nga ti txo sawuleka txiavelo txonetxo? Nguku Korneliyo i nga ti singa M’judha, kambe i ti wa matiko wu a nga mbi yiswa wukweraniha. Kambe mbimo yi Korneliyo ni va mwaya wakwe va nga amukela moya wo sawuleka, Pedro se a ti tsaniseka ti to vona va faneleka kubhabhatiswa. Ati khene: “I mani a no si kota kulambela mati a txibhabhatiso ava va nga amukela Moya wo Sawuleka, kufana ni nathu, kani?”—Mithumo 10:47.
14 Ngu dilembe da 49, vapostoli ni madhota a Jerusalema va tshanganile ti to ve wona ti to ta laveka ti to vamatiko ve yiswa wukwerani. Ka mtshangano wonewo, Pedro a vite ni txibindi e txhamusela ati a nga ti wona mbimo yi vamatiko va va nga mbi yiswa wukwerani va nga amukela moya wo sawuleka. Ngu toneto, mmidi wu wu fumako wu vhunwi ngu ti Pedro a nga ti wona ti to ve maha txisungo txa kona. (Mithumo 15:6-11, 13, 14, 28, 29) Aku Pedro a nga mbi thava kuwomba ti ti nga humelela, ti tsakisile ka Makristu aya i ku Majudha ni ya i nga ti vamatiko. Kha ta va karatela kuthemba ati Pedro a nga womba!—Vahebheru 13:7.
15. Ngu tihi ati Pedro a nga ti pazama mbimo yi a nga ti Siriya wa Antiyoka? (Wona mfota wu wu ku makhatoni.)
15 Msana ka mtshangano wonewo wa Jerusalema, Pedro a endete dibanza da Siriya wa Antiyoka. Mbimo yi a nga hoka, a hetile mbimo yo tala ni vanathu ava i nga ti vamatiko. Vona va ti tsakete kulondola wuzivi ni wusikoti wu Pedro a nga ti nawo. Hambiketo, va dhukile ni kukarateka va txi wona ti to se timhaka ti txitxile, Pedro kha ngadi e tumela kudyanavo. Pedro a kuzetete Makristu mamwane a Majudha kumaha toneto, kupata ni Bharnabhasi. Ti mahisile ku txani ti to mwanathu wo thembeka e khata mibhando hagari ka dibanza? Ngako hi txi henyiswa ngu mapswi mwendo simaho sa didhota, hi nga gonda txani ka phazamo ya Pedro?
Makristu ya i nga ti vamatiko, aya Pedro a nga nga ma emelela ma ndina angulisa ku txani ka wubihi wuwa?
16. Nji txani atxi Paulo a nga gela Pedro? Ngu sihi siwotiso asi si wukako?
16 Lera Vagalatiya 2:11-14. Pedro a vite ni dizowa ni vathu. (Mavingwa 29:25) Pedro a ti ma ziva mawonelo a Jehovha ngu vathu va matiko. Kambe ene a ti thava ti to Vajudha vo ta ngu Jerusalema, va ndina pimisa ta walo aku a nga ti ti tshanganisa ni vathu va matiko. Mpostoli Paulo a gete Pedro ti to wa khata ku va mkanganyisi. Ngu ku txani? Nguko a ti pfite mbimo yi Pedro a nga emela vamatiko ka mtshangano wa Jerusalema ngu 49. (Mithumo 15:12; Vagalatiya 2:13) Makristu ya i nga ti vamatiko, aya Pedro a nga nga ma emelela ma ndina angulisa ku txani? Ina matumelete mhaka yoneyo yi daya wuxaka wawe ni Jehovha? Ina Pedro a luzeketwe ngu malungelo akwe ngu mhaka ya txiwonho txakwe?
DIVALELA
17. Pedro a wuyetwe ngu nzila yihi ngu kudivalela ka Jehovha?
17 Pedro a ti tiveka hahatshi, se a tumete kulaywa ngu Paulo. Bhiblia kha yi wombi ti to ene a luzile siavelo so kari. Phela a tshumete e thumiswa ngu Jehovha ti to e bhala mapapilo mambidi aya ma ku ho ka Bhiblia. Ka dipapilo da wumbidi, a ti khene Paulo i “mwanathu wo randeka”. (2 Pedro 3:15) Pazamo ya Pedro yi fanete yi di pandile ka Makristu aya i nga ti a matiko. Hambiketo, Jesu awu i ku msungo wa dibanza kha leka ku mthumisa. (Vaefesu 1:22) Vanathu va mbimo yoneyo va ve ni mkhanjo wo etetela Jesu ni Tate wakwe ngu kudivalela Pedro. Vona kha va leka kuthumela Jehovha ngu mhaka ya phazamo ya m’thu wo mbi hetiseka.
18. Ngu sihi siemo asi si lavako ti to hi va ni mawonelo o fana ni a Jehovha ngu wululami?
18 Kufana ni ka dibanza da Wukristu da kale, kuwalo didhota do hetiseka dibanzani. Bhiblia yi khene: “Hotshethu ha wonha sikhati so tala”. (Jakobe 3:2) Eto hotshethu ha tumela. Kambe, hi na maha txani ngako mwanathu a txi hi henyisa? Ina hi na tekelela mawonelo a Jehovha ngu wululami? Ngu txikombiso, u na maha txani ngako didhota do kari di txi womba timhaka ti ti wonekako ti di humile hanzila? Ina u na ti tumelela ti daya wuxaka wako ni Jehovha? Hahanze ko tutumela kualakanya ti to mwanathu wule kha fanela e va didhota, ina u na emela Jesu i ku msungo wa dibanza? Hahanze ko wona sihoxo basi, ina u na ma khumbula malembe o tala aya mwanathu eneyo a nga thumela Jehovha ngu kuthembeka? Ngako mwanathu eneyo a nga kuvhuka, a txi simama e va ni siavelo si singa engeteleka, ina u na mtsakela? Ngako u txi ti emisela kudivalela, u na kombisa ti to u ni mawonelo o fana ni a Jehovha ngu wululami.—Lera Matewu 6:14, 15.
19. Hi fanete hi ti emisela kumaha txani?
19 Ha wudhunda ngutu wululami. Ngu toneto, hi yi emete ngu o bhilivila mbimo yi Jehovha a no hiyela wotshe wubihi wu wu nga vangwa ngu Sathane ni mafu awa o biha e ya wu thela ditalani e wu hisa. (Isaya 65:17) Kala ka yoneyo mbimo, ngako hi txi mahelwa to biha, he simameni hi tiveka hahatshi, hi tumela ti to ti nga maha hi si yi zivi kwati mhaka ya kona se hi divalela awu a nga hi vhuka. Hi txi maha toneto, hi na va ni mawonelo o fana ni a Jehovha ngu wululami.


text:
DYONDZO 46
Xikwembu Xa Ntiyiso Xi Tikombisa eNtshaveni Ya Karimeli
Tihosi to tala leti a ti fuma emfun’weni wa tinxaka ta khume ta Israyele a ti hombolokile kambe Akabu a a ri un’wana wa tihosi to homboloka swinene. U teke nsati wo homboloka, loyi a a gandzela Bali. Vito rakwe a ku ri Yezabele. Akabu na Yezabele va tate tiko hinkwaro hi vugandzeri bya Bali va tlhela va dlaya vaprofeta va Yehovha. Xana Yehovha u endle yini? U rhumele rungula eka Akabu hi ku tirhisa muprofeta Eliya.
Eliya u byele Hosi Akabu leswaku hikwalaho ka vubihi byakwe, a ku nga ta va na mpfula eIsrayele. A ku nga rimiwi ku ringana malembe yo tlula manharhu naswona vanhu a va sika hi ndlala. Endzhakunyana Yehovha u tlhele a rhuma Eliya eka Akabu. Hosi leyi yi te: ‘Hi wena u hi vangeleke swiphiqo leswi!’ Eliya u te: ‘A hi mina. Kambe swi vangiwe hi wena hikwalaho ka leswi u gandzelaka Bali. Hi ta vona leswaku Xikwembu xa ntiyiso i mani. Hlengeleta tiko hinkwaro ni vaprofeta va Bali ehenhla ka Ntshava ya Karimeli.’
Vanhu va hlengeletanile entshaveni. Eliya u te: ‘Hlawulani. Loko Yehovha a ri Xikwembu xa ntiyiso, n’wi landzeleni. Loko ku ri leswaku Bali i xikwembu xa ntiyiso landzelani yena. Endlani leswi: Vaprofeta va Bali va 450 va fanele va endlela xikwembu xa vona gandzelo va tlhela va khongela eka xona, mina ndzi ta endlela Yehovha gandzelo ndzi tlhela ndzi khongela eka yena. Xikwembu lexi nga ta tisa ndzilo hi xona Xikwembu xa ntiyiso.’ Vanhu va pfumerile.
Vaprofeta va Bali va lunghiselele gandzelo. Va hete siku hinkwaro va ri karhi va huwelela xikwembu xa vona, va ku: ‘Oho Bali, hi hlamule!’ Loko Bali a nga va hlamuli, Eliya u sungule ku endla xihlekiso hi yena. U te: ‘Huwelelani hi rito leri tlakukeke. Kumbexana u etlele u lava ku pfuxiwa.’ Vaprofeta va Bali va huwelele ku kondza ri pela. Kambe Bali a nga hlamulanga.
Eliya u veke gandzelo rakwe ehenhla ka alitari a tlhela a ri chela mati. Kutani u khongerile, a ku: ‘Oho Yehovha, endla leswaku vanhu lava va swi tiva leswaku hi wena Xikwembu xa ntiyiso.’ Hi ku hatlisa, Yehovha u tise ndzilo hi le tilweni ivi wu hisa gandzelo ra Eliya. Vanhu va huwelerile, va ku: ‘Yehovha i Xikwembu xa ntiyiso!’ Eliya u te: ‘Khomani vaprofeta va Bali, va nga baleki!’ Hi siku rero ku dlayiwe vaprofeta va Bali va 450.
Loko ku humelela papa leritsongo ehenhla ka lwandle, Eliya u byele Akabu a ku: ‘Ku ta va ni mpfula ya matimba. Khandziya kalichi u muka.’ Endzhaku ka sweswo, mapapa ma bohanile, ku ba moya naswona ku sungule ku na mpfula ya matimba. Wolawo ku ve makumu ya dyandza. Akabu u tsutsumise kalichi yakwe hilaha a nga kotaka hakona. Yehovha u pfune Eliya leswaku a tsutsuma a siya kalichi ya Akabu! Xana leswi a swi vula leswaku swiphiqo swa Eliya se swi herile? A hi voneni.
“Onge vanhu va nga swi tiva leswaku wena loyi vito ra wena u nga Yehovha, hi wena ntsena La Tlakukeke emisaveni hinkwayo.”—Pisalema 83:18


text:
VATSHWA VA VUTISA
I Yini Leswi ndzi Faneleke Ndzi Swi Tiva Hi Ku Veka Tifotho Eka Internet?
A hi nge u endzele endhawini yo karhi naswona u lava ku komba vanghana va wena hinkwavo ndlela leyi u tiphinaka ha yona! Xana a wu ta va kombisa ku yini? Xana a wu ta
va rhumela poskarata?
va rhumela e-mail?
veka tifotho eka Internet?
Loko vakokwa wa wena va ha ringana na wena swi le rivaleni leswaku nhlamulo ya vona a ku ta va “A” tanihi leswi swi nga endlekaka poskarata a ko va yona ntsena yi nga tirhaka.
Loko vatswari va wena va ha ringana na wena kumbexana a va ta hlawula “B.”
Namuntlha, vantshwa vo tala lava kotaka ku veka tifotho eka internate va ta hlawula “C.” Xana na wena a wu ta hlawula yona? Loko swi ri tano xihloko lexi, xi ta ku pfuna leswaku u papalata makhombo man’wana.
U ta vuyeriwa hi yini?
Ku veka tifotho eka internet swa hatlisa. “Loko ndzi ri eka riendzo ro tsakisa ni vanghana va mina, ndzi nga swi kota ku veka tifotho leswaku van’wana va tivona hi nkarhi wolowo.”—Melanie
Swa olova. “Ku vona tifotho leti vanghana va mina va ti vekaka swi olova ku tlula ku tirhisa emeyili leswaku u tiva leswi endlekaka hi vona.”—Jordan
Swi endla leswaku u tiva leswi endlekaka. “Vanghana va mina van’wana ni maxaka ya mina va tshama ekule. Loko va veka tifotho nkarhi na nkarhi ndza tilanguta kutani ndzi twa onge hiloko ndzi va vona masiku hinkwawo!”—Karen.
Hi wahi makhombo lama nga kona?
U nga veka vutomi bya wena ekhombyeni. Loko foni leyi u yi tirhisaka yi kombisa laha u tekeke tifotho u ri kona, tifotho teto ti nga vula swo tala ku tlula leswi u swi languteleke. Website ya Digital Trends yi ri: “Ku veka tifotho ni swin’wana leswi kombisaka laha u nga kona swi nga endla leswaku vanhu lava nga ni xikongomelo xo biha va kota ku ku landzelela.”
I ntiyiso leswaku swigevenga swin’wana swi languta loko u nga ri kona ekaya. Emhakeni leyi vikiweke hi Digital Trends, swigevenga swinharhu swi tshove makaya ma 18 loko va nga ri kona ekaya. A swi swi tivisa ku yini leswaku a ku na munhu? Swi nghene eka internet swi languta leswaku va kwihi, hi ku tirhisa endlelo ra cybercasing laha munhu a tirhisaka tifotho ni rungula leri u ri tsalaka ku vona leswaku u kwihi kutani swi teke nhundzu leyi ringanaka mali yo tlula R 1 327 250.
Vanhu va nga ha veka tifotho leti nga basangiki. Vanhu van’wana a va chavi ku veka xin’wana ni xin’wana leswaku xi voniwa hi vanhu hinkwavo. Muntshwa un’wana la vuriwaka Sarah u ri: “A wu swi tivi leswaku u ta hlangana na yini loko u languta tifotho ta vanhu lava u nga va tiviki. Swi fana ni loko u ya endhawini leyi u nga yi tiviki u nga ri na mepe. U nga hetelela u ye endhawini leyi a wu nga lavi ku ya eka yona.”
U nga tlanga hi nkarhi. Yolanda u ri: “Swa olova ku tikuma u heta nkarhi u ri karhi u languta tifotho ta vanhu ni leswi van’wana va swi tsalaka. U nga ha tikuma u tshamela ku kamba foni ya wena u lava ku tiva leswaku se ku hoxiwe tihi letintshwa.”
Ntombhi leyi vuriwaka Samantha na yona ya pfumela. Yi ri: “Ndzi hungute nkarhi lowu ndzi wu hetaka ndzi ri eka internet. Loko u ri na akhawunti yo veka tifotho eka internet, swi lava u kota ku tikhoma leswaku yi nga ku dyeli nkarhi.”
Leswi U Nga Swi Endlaka
Tiyimisele ku papalata ku vona swilo leswi thyakeke. Bibele yi ri: “A ndzi nge veki nchumu lowu nga pfuniki nchumu emahlweni ka mahlo ya mina.”—Pisalema 101:3.
“Ndzi tshamela ku languta tifotho ta vanghana va mina kambe loko va veka tifotho leti thyakeke ndza va susa leswaku va nga ha vi vanghana va mina.”—Steven.
Papalata ku endla xinghana ni vanhu lava nga pfumeriki eka leswi u swi pfumelaka hikuva va nga ku hlekula. Bibele yi ri: “Mi nga xisiwi. Vunakulobye byo biha byi onha mikhuva leyi pfunaka.”—1 Vakorinto 15:33.
“U nga endli xinghana ni vanhu vo karhi hikwalaho ka leswi va dumeke. Mikarhi yo tala va tsala nhlambha, ni ku veka tifotho ta vanhu lava nga ambalangiki ni swilo swin’wana leswi nyenyetsaka.”—Jessica.
Pima nkarhi lowu u nga ta wu heta u hlalela tifotho ka internet u tlhela u pima leswaku ta wena u ta ti hoxa kangani. Bibele yi ri: “Tshamani mi ri karhi mi languta leswaku ndlela leyi mi fambaka ha yona a yi fani ni ya lava nga tlharihangiki kambe yi fana ni ya vanhu vo tlhariha, mi tixavela nkarhi lowunene.”—Vaefesa 5:15, 16.
“Ndza va susa vanhu lava tshamelaka ku hoxa tifotho ku tlula mpimo leswaku va nga vi vanghana va mina. Hi xikombiso, u kuma munhu a teke tifotho ta 20 ta xiphambati xa humba eribuweni ra lwandle ivi a ti veketela hinkwato eka internet. Heyi, phela swi dya nkarhi ku langutana na tona!”—Rebekah
Tiyiseka leswaku tifotho leti u ti vekaka a ti ku endli u vonaka onge wa tivona. Pawulo wa le Bibeleni u tsale a ku: “Ndzi byela un’wana ni un’wana kwalaho exikarhi ka n’wina leswaku a nga tiehleketeleli ku tlula mpimo lowu a faneleke ku tiehleketelela ha wona.” (Varhoma 12:3) U nga tibyeli leswaku tifotho ta wena ti ta va tsakisa ngopfu vanghana va wena lerova va nga lavi ni ku veka tifoni ta vona ehansi.
“Van’wana va tshamela ku veketela tifotho ta tiselfi. Phela loko mina na wena hi ri vanghana ndza swi tiva leswaku u languteka njhani, a ndzi lavi u tshamela ku ndzi tsundzuxa leswaku hi mina loyi!”—Allison.


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yoxuwa 15:1-63
15 Kutani vuhlolotwana+ bya nyimba ya vana va Yuda hi mindyangu ya vona byi ve ndzilakana wa Edomu,+ mananga ya Zini,+ ku ya eNegebu+ emakumu ka yona hi tlhelo ra le dzongeni.2 Ndzilakana wa vona wa le dzongeni wu ve emakumu ka Lwandle ra Munyu,+ ku suka ensongeni lowu languteke etlhelo ra le dzongeni.3 Kutani wu hundza wu ya etlhelo ra le dzongeni exintshabyanini xa Akrabimi,+ wu hundzela eZini,+ wu tlhandluka ku suka edzongeni wu ya eKadexi-baniya+ kutani wu hundzela eHezroni, wu ya eAdara wu rhendzela Karika.4 Wu fika eAzimoni+ wu hundzela enkoveni wa Egipta;+ ndzilakana a wu helela elwandle. Lowu ku ve ndzilakana wa vona wa le dzongeni.5 Ndzilakana wa le vuxeni a ku ri Lwandle ra Munyu ku ya fika emakumu ka Yordani, naswona ndzilakana wa le yinhleni ya le n’walungwini a wu ri ensongeni wa lwandle, emakumu ka Yordani.+6 Kutani ndzilakana wu tlhandlukela eBeta-hogila+ wu hundza en’walungwini wa Beta-araba,+ naswona ndzilakana wu tlhandlukela eribyeni ra Bohani+ n’wana wa Ruveni.7 Ndzilakana wu tlhandlukela eDebiri erivaleni ra le hansi eAkora+ naswona wu ya etlhelo ra le n’walungwini wa Giligala,+ lowu nga emahlweni ka ntlhandluko wa Adumimi, lowu nga edzongeni wa nkova; ndzilakana wu hundzela ematini ya Eni-xemexi,+ wu helela aEni-rogele.+8 Ndzilakana wu tlhandlukela erigiyagiyeni ra n’wana wa Hinomu+ wa Vayebusi+ edzongeni, hileswaku, eYerusalema;+ ndzilakana wu tlhandlukela ehenhla ka ntshava leyi langutaneke ni nkova wa Hinomu ku ya evupela-dyambu, leyi nga emakumu ka rivala ra le hansi ra Refayimi+ ku ya en’walungwini.9 Naswona ndzilakana a wu funghiwile ku suka ehenhla ka ntshava ku ya exihlobyeni xa mati ya Nefitowa,+ kutani wu tlhandlukela emitini ya Ntshava ya Efroni; ndzilakana a wu funghiwe eBala,+ hileswaku, Kiriyati-yeyarimi.+10 Ndzilakana wu rhendzeleka ku suka eBala evupela-dyambu bya Ntshava ya Seyiri kutani wu hundzela erigiyagiyeni ra Ntshava ya Yeyarimi en’walungwini, hileswaku Kesaloni; wu rhelela ku ya eBeta-xemexe+ kutani wu hundzela eTimna.+11 Ndzilakana wu hundzela erigiyagiyeni ra Ekroni+ en’walungwini, naswona ndzilakana a wu funghiwile ku ya fika eXikeroni ku hundzela eNtshaveni ya Bala ni le Yabinele; naswona ndzilakana a wu helela elwandle.12 Ndzilakana wa le vupela-dyambu a wu ri eLwandle Lerikulu+ ni le tikweni ra rona leri lulamaka ni ribuwa. Lowu a wu ri ndzilakana lowu rhendzeleke hinkwako, wa vana va Yuda hi mindyangu ya vona.13 Kutani a avela Kalebe+ n’wana wa Yefune exikarhi ka vana va Yuda hi ku landza xileriso xa Yehovha eka Yoxuwa, ku nga Kiriyati-aba (leswi vulaka leswaku Araba i tata wa Anaka), hileswaku, Hebroni.+14 Hiloko Kalebe a hlongola vana vanharhu va Anaka+ va suka kwalaho, ku nga Sexayi,+ Ahimani na Talimayi,+ lava velekiweke hi Anaka.+15 Kutani a tlhandlukela eka vaaki va Debiri.+ (Emahlweni ka kwalaho, vito ra Debiri a ku ri Kiriyati-sefere.)+16 Kalebe a ku: “Mani na mani la hlaselaka Kiriyati-sefere kutani a wu teka, ndzi ta n’wi nyika Akisa+ n’wana wa mina leswaku a va nsati wakwe.”17 Hiloko Otiniyele+ n’wana wa Kenazi,+ makwavo wa Kalebe, a wu teka. Kutani a n’wi nyika Akisa+ n’wana wakwe leswaku a va nsati wakwe.18 Loko va ri endleleni ya ku ya ekaya, a hambeta a n’wi hlohlotela leswaku a kombela nsimu eka tata wakwe. Kutani a phokotela mavoko a ri ehenhla ka mbhongolo. Hiloko Kalebe a ku eka yena: “U lava yini?”+19 Yena a ku: “Ndzi nyike nkateko, hikuva u ndzi nyike xiphemu xa tiko etlhelo ra le dzongeni, u ta ndzi nyika Guloti-mayima.” Hiloko a n’wi nyika Guloti ya le Henhla na Guloti ya le Hansi.+20 Leyi a ku ri ndzhaka+ ya nyimba ya vana va Yuda+ hi mindyangu ya vona.21 Miti leyi nga emakumu ka nyimba ya vana va Yuda ku ya endzilakaneni wa Edomu+ edzongeni a ku ri Kabizele+ na Edere na Yaguru,22 na Kina na Demona na Adada,23 na Kedexi na Hasora na Itanana,24 Sifi na Teleme+ na Beyaloto,25 na Hasora-hadata na Keriyoti-hezironi, hileswaku, Hasora,26 Amamu na Xema na Mulada,+27 na Hasara-gada na Heximoni na Beta-pelete,+28 na Hasara-xuwala+ na Bera-xeba+ na Biziyotiya,29 Bala+ na Ima na Esemu,+30 na Elitolada na Kesili na Horma,+31 na Sikilaga+ na Madimana na Sanisana,32 na Lebawoto na Xilihimi na Ayini+ na Rimoni;+ miti hinkwayo yi ri 29, ku katsa ni swimitana swa yona.33 EXefela+ a ku ri na Exitawoli+ na Sora+ na Axina,34 na Zanowa+ na Eni-ganimu, Tapuwa na Enamu,35 Yaramutu+ na Adulamu,+ Sokho+ na Azeka,+36 na Xarayimi+ na Aditayimi na Gedera na Gederotayimi; miti ya 14 ni swimitana swa yona.37 Senana na Hadaxa na Migdali-gadi,38 na Dileyani na Mizpe na Yokitele,39 Lakixi+ na Bosikata+ na Egiloni,+40 na Kaboni na Lahimasi na Kitilixi,41 na Gederoti, Beta-dagoni na Nayama na Makeda;+ miti ya 16 ni swimitana swa yona.42 Libna+ na Etere+ na Axani,43 na Ifuta na Axina na Nezibi,44 na Keyila+ na Akizibi+ na Marixa;+ miti ya kaye ni swimitana swa yona.45 Ekroni+ ni miti leyi titshegeke ha wona ni swimitana swa yona.46 Ku sukela aEkroni ku ya etlhelo ra vupela-dyambu hinkwaro ku lulama na Axidodo ni swimitana swa yona.47 Axidodo,+ miti leyi titshegeke ha wona ni swimitana swa yona; Gaza,+ miti leyi titshegeke ha wona ni swimitana swa yona, ku ya enkoveni wa Egipta, ni Lwandle Lerikulu ni xifundzha xa le kusuhi.+48 Endhawini ya tintshava ya Xamiri na Yatiri+ na Sokho,49 na Dana na Kiriyati-sana, hileswaku, Debiri,50 na Anabu na Exitemo+ na Animi,51 na Goxeni+ na Holoni na Gilo;+ miti ya 11 ni swimitana swa yona.52 Arabiya na Duma na Exa,53 na Yanimi na Beta-tapuwa na Afeka,54 na Humuta na Kiriyati-aba, hileswaku, Hebroni,+ na Siyori; miti ya kaye ni swimitana swa yona.55 Mawoni,+ Karimeli na Sifi+ na Yuta,56 na Yizriyele na Yokidiyama na Zanowa,57 Kayina, Gibiya na Timna;+ miti ya khume ni swimitana swa yona.58 Halahulu, Beta-suru na Gedori,59 na Marati na Beta-anoto na Elitekoni; miti ya tsevu ni swimitana swa yona.60 Kiriyati-bali,+ hileswaku, Kiriyati-yeyarimi,+ na Rhaba; miti yimbirhi ni swimitana swa yona.61 Emananga, Beta-araba,+ Midini na Sikaka,62 na Nibixani ni Muti wa Munyu na Eni-gedi;+ miti ya tsevu ni swimitana swa yona.63 Loko ku ri Vayebusi+ lava a va tshama eYerusalema,+ vana va Yuda a va swi kotanga ku va hlongola;+ kutani Vayebusi va ya emahlweni va tshama ni vana va Yuda eYerusalema ku ta fikela esikwini leri.


text:
GONDO 1
Nji txani mahungu a manene?
1. Ngu yahi mahungu ya matako ngu ka Txizimu?
Txizimu txi navela ku hi tidila ngu wutomi ha mafuni. Txi vangile mafu ni sotshe si si ku ka ona nguku txi hi randako. I singa kale, txina na ninga vathu votshe ha mafuni wumangwana wa wunene. Txina thavisa ditshina di di vangako ku xaniseka.—Gonda Jeremiya 29:11.
Ku walo wukoma wu wu nga sikota ku heta mazunga, malwati mwendo kufa. Kambe ku ni mahungu a manene. I si nga kale, Txizimu txi na vhaleta mifumo yotshe ya vathu ngu mfumo wa txona. Vathu va va fumwako ngu txona vana tidila ngu ku rula ni dihanyo da dinene.—Gonda Isaya 25:8; 33:24; Dhaniele 2:44.
2. Ngu ku txani mahungu a manene i di a txikuluveta?
Ku xaniseka ku na guma basi mbimo yi Txizimu txi no heta vathu vo biha ha mafuni. (Zefaniya 2:3) Ti na maheka ditsiku toneto? Dipswi da Txizimu di profetile ngu siemo si si nemelelako vathu nyamsi. Simahakalo sa ngweno si komba ti to mbimo yo Txizimu txi teka dizambu yi hafuhi.—Gonda 2 Timoti 3:1-5.
3. Hi nga maha txani?
Hi fanete hi gonda ngu ta Txizimu ka Dipswi da txona, diBhibhele. Dona di fana ni dipapilo di hi nga bhalelwa ngu tate wa lirando. Di hi gela ti hi nga timahako ku na mana wutomi wo tsakisa nyamsi ni wutomi wo mbi guma ha mafuni ka mbimo yi yi tako. Ditshuri ti to vamwane kutilava kha vana ku tsaka ku ku wona u txi vhunwa ku pfisisa diBhibhele. Kambe kha ha fanela ku va tumelela ve hi heta mtamo wo gonda ngu wumangwana wathu wa wunene.—Gonda Mavingwa 29:25; Mtuletelo 14:6, 7.


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Genesa 40:1-23
40 Kutani endzhaku ka swilo leswi mucheri wa vhinyo+ ya hosi ya Egipta swin’we ni mubaki, va dyohela hosi ya vona, hosi ya Egipta.+2 Faro a hlundzukela valanguteri+ va yena vambirhi, murhangeri wa vacheri va vhinyo ni murhangeri wa vabaki.+3 Kutani a va nghenisa ekhotsweni ra yindlu ya murhangeri wa varindzi,+ endlwini+ ya khotso, endhawini leyi Yosefa a a khotsiwe eka yona.4 Kutani murhangeri wa varindzi a avela Yosefa leswaku a va na vona a ta va tirhela;+ va tshama ekhotsweni masikunyana.5 Kutani mucheri wa vhinyo ni mubaki, va hosi ya Egipta lava a va ri vakhotsiwa endlwini+ leyi nga khotso, va lorha norho,+ hi vusiku+ byin’we ha un’we wa vona a lorha norho wakwe lowu nga ni nhlamuselo+ ya wona.6 Loko Yosefa a fika eka vona a va languta nimixo, ina, a va ri ni gome.+7 Kutani a vutisa hi ta valanguteri va Faro lava a va ri na yena ekhotsweni ra yindlu ya n’wini wa vona, a ku: “Hikwalaho ka yini swikandza swa n’wina swi tsanile namuntlha?”+8 Hiloko va ku eka yena: “Hi lorhe norho, naswona a hi na muhlamuseri.” Kutani Yosefa a ku eka vona: “Xana tinhlamuselo a ti humi eka Xikwembu?+ Ndzi kombela mi ndzi rungulela yona.”9 Murhangeri wa vacheri va vhinyo a rungulela Yosefa norho wakwe, a ku eka yena: “Phela enorhweni wa mina ndzi vone murhi wa vhinya emahlweni ka mina.10 Emurhini wa vhinya a ku ri ni swirhabyana swinharhu, naswona a swi tikomba swi hluka swihluke.+ A wu rhumbuka. Swichocho swa wona swi wupfise madiriva ya swona.11 Xinwelo xa Faro a xi ri evokweni ra mina, kutani ndzi teka madiriva ndzi ma kamela exinwelweni+ xa Faro. Endzhaku ka sweswo ndzi nyika+ Faro xinwelo.”12 Kutani Yosefa a ku eka yena: “Nhlamuselo+ ya wona hi leyi: Swirhabyana swinharhu i masiku manharhu.13 Masiku manharhu ku sukela sweswi Faro u ta tlakusa nhloko ya wena, kunene u ta ku tlherisela exikhundlheni+ xa wena; kunene u ta nyika Faro xinwelo hi ku ya hilaha a wu endla hakona eku sunguleni loko wa ha ri mucheri wa vhinyo+ wa yena.14 Nilokoswiritano, xikan’we-kan’we loko swi ku fambela kahle+ u hambeta u ndzi tsundzuka, ndzi kombela u ndzi kombisa musa wa rirhandzu u vulavula hi mina eka Faro,+ u ndzi humesa endlwini leyi.15 Hikuva entiyisweni ndzi tlhakisiwe etikweni ra Vaheveru;+ ni kwala a ndzi endlanga nchumu nikatsongo lerova va nga ndzi hoxa ekhotsweni leri nga khele.”+16 Loko murhangeri wa vabaki a vona leswaku u n’wi hlamusele leswinene, na yena a ku eka Yosefa: “Na mina a ndzi lorha, kutani a ku ri ni swirhundzu swinharhu swa xinkwa xo basa ehenhla ka nhloko ya mina,17 eka xirhundzu lexi nga ehenhla-henhla a ku ri ni mixaka hinkwayo ya swakudya swa Faro+ leswi endliweke hi mubaki, naswona a ku ri ni tinyenyana+ leti a ti dya swakudya leswi nga eswirhundzwini ehenhla ka nhloko ya mina.”18 Kutani Yosefa a hlamula a ku: “Nhlamuselo+ ya wona hi leyi: Swirhundzu swinharhu i masiku manharhu.19 Masiku manharhu ku sukela sweswi Faro u ta tlakusa nhloko ya wena a yi susa, kunene u ta ku hayeka emhandzini;+ kunene tinyenyana ti ta dya nyama ya wena.”+20 Kutani hi siku ra vunharhu ku va siku ra ku velekiwa+ ka Faro, hiloko a endlela malandza ya yena hinkwawo nkhuvo naswona a tlakusa nhloko ya murhangeri wa vacheri va vhinyo ni nhloko ya murhangeri wa vabaki exikarhi ka malandza+ yakwe.21 Hikwalaho a tlherisela murhangeri wa vacheri va vhinyo entirhweni wa yena wa ku chela vhinyo,+ kutani a hambeta a nyika Faro xinwelo.22 Kambe murhangeri wa vabaki a n’wi hayeka,+ hilaha Yosefa a va hlamuseleke+ hakona.23 Hambiswiritano, murhangeri wa vacheri va vhinyo a nga n’wi tsundzukanga Yosefa, u n’wi rivarile.+


text:
Thothotho
Thothotho i byalwa lebyi swekiwaka hi ku hlanganisa comela, mati na chukele ro tshwuka. Thothotho yi fananisiwa ni byalwa lebyi hi xilungu vange i Brendi. Byalwa lebyi a byi rhandza hi tinghamula na magayisa. Byalwa lebyi a byi ri na muhlovo wonge i mati.[1]
Maswekelo[Lulamisa | edit source]
Thothotho yi swekiwa hi ku loveka mati, comela na chukele ro tshwuka endzeni ka mbita, ivi u funengeta. Leswi swi hambanile na muqombhoti na mukhubi hikuva swi vekiwa nkarhi wo ringana mavhiki mambirhi leswaku swi vila kasi leswin’wana a swo vekiwa siku rin’we ntsena. Endzhaku ka mavhiki mambirhi u ta teka xidiron’wana u tseleka endzilweni, kutani u chela leswi nga ndzeni ka mbita, u lava xindzhenghana u pfala, ivi u teka vulongo bya tihomu kumbe misava u lema xipfalo leswaku ku nga humi moya na wutsongo.[1]
Musweki u ta boxa xidiron’wana etsheveni ximbhovana lexitsongo xo ringana rihlanga, kutani u teka rihlanga u hoxa endzeni ka ximbhovana. Rihlanga leri ri fanele ku humela na le handle hi ximbhovana, ehansi ka rihlanga u kangatela hi ximbitana. Loko swi vila ku ta dzuka nyuku le ndzeni ka xidiron’wana, kutani wu ta khuluka hi rihlanga wu thonela embiteni. Loko swi sungula ku nthona, vanhu va fanele ku suka va ya tshama ekule hikuva va ri ni ku tshemba ka leswaku thothotho a yi lavi pongo. Swi nga nthona dyambu hinkwaro hikuva swo nthona hi rithonsi rin’werin’we.[1]
Thothotho yi nwiwa hi xipfalo xa bodhlela. Lexi hlamarisaka hileswaku hambi leswi ku nga cheriwa chukele a swi tsokombeli. Thothotho yi bava ngopfu swinene. Loko thothotho yi vupfile yi va yi basile yi lo paa! Loko thothotho yi xavisiwa yi cheriwa endzeni ka mabodhlela ya tinipi kumbe tihafujeke. Ku vuriwa leswaku ku nwa xipfalo xin’we ntsena u ta va u lunghile. Ku tlula kwalaho u ta xurha nkarhi wo leha.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 Nukeri, Emilinah Reginah (2012). "Nkanelo wa yin'wana ya mindhavuko ya ririmi ra Vatsonga/Machangana hi ku kongomisa eka swakunwa swa ndhavuko". University of Limpopo.


text:
Muapostola Pawulo u khutaze Vakreste a ku: “Anakanyani lava nga etimpecanini ta khotso onge hiloko mi bohiwe na vona.” (Hev. 13:3) Tanihi malandza ya Yehovha, hi hambeta hi tsundzuka vamakwerhu va hina lava tshembekeke hi tlhela hi khongelela “hinkwavo lava nga eswiyin’weni leswi tlakukeke; leswaku hi ta ya emahlweni hi hanya vutomi byo rhula ni byo hola hi ku tinyiketela loku heleleke loku nga ni vukwembu ni ku tiyimisela.”—1 Tim. 2:1, 2; Efe. 6:18.
Rungula leri landzelaka i swin’wana swa swiviko swa timhaka ta le nawini leti Timbhoni ta Yehovha ti hlangavetaneke na tona lembe leri nga hundza:
Vamakwerhu va hina va le Rhaxiya va hambeta “va nga rhuteli ku dyondzisa ni ku vula mahungu lamanene” ku nga khathariseki tsima leri yaka emahlweni ra Kereke ya le Rhaxiya ya Orthodox ni ra vatirhela-mfumo van’wana ro sivela ntirho wa hina. (Mint. 5:42) Nawu lowu nga twisisekiki lowu simekiweke eku sunguleni wo herisa vutherorisi, wu hambete wu tirhisiwa hi valawuri va le Rhaxiya leswaku va yirisa tibuku ta hina ni ku sola-sola vamakwerhu. Hikwalaho ka sweswo, tihuvo ta le Rhaxiya ti vule leswaku minkandziyiso ya hina ya kwalomu ka 70 yi ni swiga leswi nga fanelekiki naswona vatirhela-mfumo va katse minkandziyiso leyi eka nxaxamelo wa minkandziyiso leyi yirisiweke etikweni. Hikwalaho ka nxungeto lowu, vatirhela-mfumo va kwalaho va seche Tiholo ta Mfumo ni makaya ya vamakwerhu va lava minkandziyiso yoleyo. Maphorisa ma teke Timbhoni to tala swifaniso ma tlhela ma ti gandlisa tintiho hikwalaho ka leswi a ti katseka entirhweni wo chumayela. Hakanyingi a ma ti chavisa loko ma ri karhi ma ti yisa exitichini xa maphorisa.
Eku sunguleni ka May 2013, vamakwerhu va 16 va le dorobeni ra Taganrog va tengisiwe ehubyeni hikwalaho ko ya eminhlanganweni ya Vukreste ni ku katseka entirhweni wo chumayela. Loku i ku tengisiwa ko sungula ku sukela loko mfumo wa Soviet Union wu wile laha Timbhoni ti hehliwaka hi swihehlo swa mavunwa hikwalaho ko endla leswi ti swi pfumelaka. Valawuri etindhawini hinkwato ta le Rhaxiya va ringeta ku endla leswaku tihuvo ti teka minkandziyiso ya hina tanihi leyi nga ni khombo ni ku tlhela ti gweva vamakwerhu tanihi swigevenga ni lava hlohlotelaka ku avana exikarhi ka vukhongeri.
Swiyimo swa vamakwerhu va le Eritrea a swi si antswa. Ku sukela hi July 2013, a ku ri ni vamakwerhu va 52 ekhotsweni, ku katsa ni vamakwerhu va xinuna va nhungu lava nga ni malembe ya kwalomu ka 70 ni vamakwerhu va xisati va tsevu. Vamakwerhu vanharhu, ku nga Paulos Eyassu, Isaac Mogos na Negede Teklemariam va ha ri ekhotsweni ni sweswi ku sukela hi September 24, 1994 hikwalaho ko ala ku ya evusocheni.
Kwalomu ka hafu ya lava va khomiweke va le khotsweni ra Meiter, leri nga emananga lama nga en’walungwini wa ntsindza wa Asmara. Ku sukela hi October 2011 ku ya fikela hi August 2012, valawuri va xupule vamakwerhu va hina va 25 hi ku va pfalela emukhukhwini. Hi ximumu, varindzi va pfumelela vabohiwa leswaku va huma ni nhlikanhi tanihi leswi ku hisaka swinene emukhukhwini. Hambiswiritano, vamakwerhu va vabya swinene hikwalaho ko kayivela swakudya ni mati. Khombo ra kona, makwerhu Yohannes Haile, loyi a nga ni malembe ya 68 u file hi August 2012 hikwalaho ko khomiwa hi ndlela leyi yo biha, ku nga ndlela leyi Makwerhu Misghina Gebretinsae a feke ha yona hi 2011.


text:
Hleleka
A swi lavi matshalatshala lamakulu leswaku u hleleka, kambe vuyelo bya kona byi tele—u nga va ni nkarhi wo tala, u nga tihungutela ntshikilelo ni ku pasa kahle exikolweni.
A HI nge u nghena exitolo leswaku u ya xava nchumu wo karhi, kambe u kuma leswaku swilo hinkwaswo leswi xavisiwaka swi lo n’walala ehansi. A swi ta ku tekela nkarhi wo tanihi kwihi ku kuma nchumu lowu u wu lavaka? Xana a swi nga ta ku olovela ku wu kuma loko swilo swa kona a swi vekiwe hi ku hleleka naswona ehenhla ka tiphaseji ta tixelufu ku vekiwe bodo leyi nga ni mavito lama vonakaka kahle ya swilo leswi nga kwalaho? Xikombiso lexi xa tirha ni le mhakeni ya xikolo. Hi ndlela yihi?
Yi tsale ehansi mintirho ya wena.
Zachary loyi a nga ni malembe ya 18 wa le United States u ri: “Siku rin’wana ndzi rivale ku tsala ntirho wa xikolo ni ku endla mintirho ya le kaya hileswi a ndzi endzele munghana wa mina hi mahelo-vhiki. Hi Musumbhunuku wa kona, ndzi boheke ku kombela vadyondzisi va mina leswaku va ndzi pfumelela ku tisa ntirho wolowo hi siku leri landzelaka. Sweswi ndzi yi tsala ehansi mintirho leyi ndzi faneleke ndzi yi endla naswona sweswo swa ndzi pfuna leswaku ndzi nga rivali ku yi endla.”
Ku tsala ehansi mintirho leyi faneleke yi endliwa swi pfune na Celestine, nhwanyana un’wana wa le Papua New Guinea. Loko a tsundzuka nkarhi lowu a ha nghena xikolo, u ri: “A ndzi yi tsala ehansi mintirho hinkwayo leyi a ndzi fanele ndzi yi endla, ku katsa ni ntirho-kaya, swikambelo ni swiendlakalo swo tihungasa. Sweswo swi ndzi pfune ku tiva leswi ndzi faneleke ndzi swi rhangisa ni ku endla swilo hi nkarhi wa kona.”
Xitsundzuxo: Tsala mintirho leyi u faneleke u yi endla eka xibukwana, eka selfoni kumbe eka xitirhisiwa xin’wana xa elektroniki.
Tshika xinamu.
Swa olova ku vula u ku, “Leswi ndzi ta swi endla hi nkarhi wun’wana.” Swa antswa ku endla swilo hi ku hatlisa—ngopfu-ngopfu ntirho-kaya.
Xitsundzuxo: Titolovete ku endla ntirho-kaya hi ku hatlisa loko u vuya hi le xikolweni, u nga si sungula ku hlalela TV kumbe ku endla swilo swin’wana swo tihungasa.
Paka swilo swa wena ebegeni.
Xana u tshame u kuma leswaku u rivale buku yo tsalela eka yona, xitsalo kumbe xipele loko se u ri etlilasini? U nga swi papalata sweswo! Njhani? Aung Myo Myat, jaha rin’wana ra le Myanmar, u ri: “Minkarhi hinkwayo a ndzi paka bege ya mina ya le xikolweni ka ha ri ni nkarhi.”
Xitsundzuxo: Tshama u veke swilo swa wena ebegeni hi ndlela leyi hlelekeke leswaku u ta swi kuma hi ku olova.
Makumu ya mhaka: Ku hleleka swi ta ku pfuna leswaku u nga tshikileleki hileswi u rivaleke swin’wana, u nga leti naswona u nga pfumali nkarhi wo endla swilo swin’wana leswi nga swa nkoka.
Ha yini u nga sunguli sweswi? Ehleketa hi ndhawu leyi u faneleke u hleleka eka yona. Kutani wena swin’we ni mutswari kumbe munghana wa wena, ehleketani hi tindlela tin’wana leti nga ku pfunaka leswaku u antswisa.