text:
XIENGETELO
Swiphemu Leswitsongo Swa Ngati Ni Vuhandzuri
Swiphemu leswitsongo swa ngati. Swiphemu leswitsongo swa ngati swi humesiwa eka swiaki swa mune leswikulu swa yona, ku nga tisele to tshwuka, to basa, ti-platelet ni pulasima. Hi xikombiso, tisele to tshwuka ti ni phrotheyini leyi vuriwaka hemoglobini. Mirhi leyi endliwaka hi hemoglobini leyi humaka eka vanhu kumbe eka swiharhi, yi tirhisiwa ku tshungula vavabyi lava nga riki na ngati yo tala emirini kumbe lava humeke ngati yo tala.
Pulasima yi ni mati yo tala naswona yi ni tihomoni, mimunyu, tiphrotheyini leti rharhanganeke ni swiaki swa miri swo tala, ku katsa ni timinerali ni chukele. Nakambe pulasima yi na swiaki leswi endlaka leswaku ngati yi tiya, masocha lama lwaka ni switsongwatsongwana emirini ni tiphrotheyini to fana na albumin. Loko munhu a ri ni vuvabyi byo karhi, madokodela ma nga ha n’wi tlhava nayiti leyi nga ni gamma globulin leyi tekiweke eka vanhu lava ana se va tshunguriweke vuvabyi byebyo. Ku nga ha kumeka tiphrotheyini to tshungula mavabyi man’wana ni vuvabyi bya khensa.
Xana Vakreste va fanele va pfumela ku tshunguriwa hi mirhi leyi katsaka swiphemu leswitsongo swa ngati? Bibele a yi nyikeli vuxokoxoko emhakeni leyi kutani Mukreste un’wana ni un’wana u fanele a tiendlela xiboho emhakeni leyi emahlweni ka Xikwembu. Van’wana a va pfumeli ku tshunguriwa hi mirhi hinkwayo leyi nga ni swiphemu leswitsongo swa ngati, va vula leswaku Nawu wa Xikwembu eka Vaisrayele a wu lava leswaku ngati leyi humaka eka xiharhi yi ‘chululeriwa emisaveni.’ (Deteronoma 12:22-24) Kasi van’wana, hambiloko va nga pfumeli ku pomperiwa ngati kumbe ku tshunguriwa hi swiaki swa yona leswikulu, va nga ha pfumela ku tshunguriwa hi swiphemu leswitsongo swa yona. Va nga ha vula leswaku swiphemu leswitsongo swa ngati a swa ha yimeli vutomi bya xivumbiwa lexi ngati yi humesiweke eka xona.
Loko u ri karhi u endla xiboho emhakeni ya ku tshunguriwa hi swiphemu leswitsongo swa ngati, anakanyisisa hi swivutiso leswi: Xana ndza swi xiya leswaku ku ala ku tshunguriwa hi mirhi hinkwayo leyi endliweke hi swiphemu leswitsongo swa ngati swi vula leswaku a ndzi nge pfumeli ku tshunguriwa hi mirhi leyi lwaka ni mavabyi kumbe leyi pfunaka ku tiyisa ngati loko yi mpfempfa? Xana ndzi nga swi kota ku hlamusela dokodela leswaku ha yini ndzi pfumela ku tshunguriwa hi mirhi yin’wana leyi endliweke hi swiphemu leswitsongo swa ngati kambe ndzi ala yin’wana?
Ku endliwa vuhandzuri. Ku endla vuhandzuri swi katsa ku vevukisa ngati ni ku ponisa tisele. Loko ku vevukisiwa ngati, ngati ya muvabyi yi hambukisiwa eka nkhuluko lowu toloveleke kutani yi siviwa hi swihalaki leswi sivaka ngati leyi hambukisiweke, loko vuhandzuri byi herile misiha ya hlanganisiwa leswaku ngati yi khuluka hi ndlela leyi tolovelekeke. Ku ponisa tisele swi vula ku tswonga ni ku hlayisa ngati leyi humeke loko ku ri karhi ku endliwa vuhandzuri. Ngati leyi tswongiweke ya hlungiwa kutani yi tlheriseriwa eka muvabyi. Tanihi leswi madokodela ma tirhisaka tindlela to hambana-hambana ta matshungulelo lawa, Mukreste u fanele a vutisa dokodela wa yena leswaku u ta n’wi tshungurisa ku yini.
Loko u ri karhi u endla xiboho emhakeni leyi, anakanyisisa hi swivutiso leswi: ‘Loko yin’wana ya ngati ya mina yi ta hambukisiwa emirini wa mina naswona ku khuluka ka yona ku ta kavanyetiwa swa xinkarhana, xana ripfalo ra mina ri ta ndzi pfumelela leswaku ndzi yi teka ya ha ri ngati ya mina kutani swi nga lavi leswaku ndzi yi “chululela emisaveni”? (Deteronoma 12:23, 24) Xana ripfalo ra mina leri leteriweke hi Bibele ri ta ndzi kingindza loko ngati ya mina yi humesiwa emirini wa mina yi pfanganisiwa ni mirhi yo karhi kutani yi tlheriseriwa emirini wa mina loko ndzi ri karhi ndzi endliwa vuhandzuri? Xana ndza swi xiya leswaku ku ala matshungulelo hinkwawo lama katsaka ku tirhisa ngati ya mina swi vula leswaku a ndzi nge pfumeli ku kamberiwa ngati, ku basisa ngati hi muchini wa dialysis kumbe ku tirhisa muchini wo pfuneta ku tirha ka mbilu ni mahahu?’
Mukreste u fanele a tiendlela xiboho hi yexe leswaku ngati ya yena yi fanele yi tirhisiwa njhani loko a ri karhi a endliwa vuhandzuri. Nakambe u fanele a tiendlela xiboho loko a ta pfumela leswaku ngati ya yena yi kamberiwa nileswaku ku tirhisiwa matshungulelo ya sweswinyana ya ku koka ngati kutani yi pfanganisiwa ni mirhi yin’wana ivi yi tlheriseriwa emirini hi nayiti.


c: text/html

text:
Swivutiso Swa Vahlayi . . .
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Byi Amukela Vutshunguri?
Yesu u vule leswaku “vanhu lava hanyeke a va lavi n’anga, kambe yi laviwa hi lava va vabyaka.” (Matewu 9:12) Kutani u swi veke erivaleni leswaku Matsalwa a ma swi siveli ku va munhu a kuma vutshunguri. Xisweswo, Timbhoni ta Yehovha ta yi tirhisa mirhi naswona ta byi amukela vutshunguri. Ti lava ku va ni rihanyo lerinene ni ku hanya nkarhi wo leha. Ku fana ni Mukreste wa lembe-xidzana ro sungula Luka, Timbhoni tin’wana ta Yehovha i madokodela.—Vakolosa 4:14.
Kambe Timbhoni ta Yehovha a ti byi amukeli vutshunguri lebyi lwisanaka ni milawu ya Bibele. Hi xikombiso, a ti pfumeli ku pomperiwa ngati hikuva Bibele a yi pfumeli leswaku hi tirhisa ngati loko hi tshunguriwa. (Genesa 9:4; Levhitika 17:1-14; Mintirho 15:28, 29) Rito ra Xikwembu ri tlhela ri hi sivela ku tirhisa vutshunguri lebyi fambisanaka ni “masalamusi” kumbe vungoma.—Esaya 1:13; Vagalatiya 5:19-21.
Madokodela yo tala ni vaongori va nyikela vutshunguri lebyi pfunaka swinene naswona byi fambisanaka ni milawu ya Bibele. Hakanyingi, vutshunguri byo tano, lebyi Timbhoni ti byi hlawulaka bya pfuna ku tlula lebyi nga fambisaniki ni milawu ya Xikwembu.
Kambe ku ni swilo swo tala leswi vuriwaka malunghana ni vutshunguri. Vutshunguri lebyi pfunaka munhu un’wana swi nga ha endleka leswaku byi nga n’wi pfuni un’wana. Xisweswo, vanhu lava lavaka ku kuma vutshunguri bya vuvabyi byo karhi va nga vona swi fanerile leswaku va ya eka madokodela mambirhi lama hambaneke.—Swivuriso 14:15.
Leswi a swi vuli swona leswaku Timbhoni hinkwato ti hlawula vutshunguri lebyi fanaka. Rito ra Xikwembu ri lava leswaku Vakreste va tirhisa mapfalo ya vona lama leteriweke hi Bibele. (Varhoma 14:2-4) Kutani un’wana ni un’wana u fanele a tiyiseka hi vutshunguri lebyi a byi hlawulaka naswona a tiyiseka leswaku byi fambisana ni milawu ya Bibele.—Vagalatiya 6:5; Vaheveru 5:14.
Mbhoni yi tiendlela xiboho ku fana ni muchayeri loyi a kongomeke laha tindlela ti hlanganaka kona. Loko o landzela timovha leti nga emahlweni kakwe kutani a hundza hi rivilo, a nga ha vanga khombo. Muchayeri wo tlhariha u ta hunguta rivilo kutani a xiyisisa timovha letin’wana a nga si hundza. Hilaha ku fanaka, Timbhoni a to na swipfuketana ti amukela vutshunguri byin’wana ni byin’wana kumbe ti landzela leswi vanhu van’wana va swi endlaka. Ematshan’weni ya sweswo, ti kambisisa milawu ya Bibele loko ti nga si endla xiboho.
Timbhoni ta Yehovha ti wa tlangela swinene matshalatshala ni ku tinyiketela loku endliwaka hi madokodela. Ta tsaka swinene leswi ma hoxaka xandla eku endleni ka leswaku vanhu va kuma vutshunguri.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | KU FIKELELA VANHU VA TINDZIMI TO TALA
Timbhoni Ta Yehovha Ti Yi Lwile Eka Vuhundzuluxeri
SWESWI emisaveni hinkwayo ku ni tindzimi to tala swinene leti endlaka kwalomu ka 7 000, hikwalaho ka sweswo a swi olovi ku endzela matiko man’wana hambi ku ri ku kuma mintirho. I khale swi ri hi ndlela leyi. Hi xikombiso, kwalomu ka malembe ya 2 500 lama hundzeke, ehansi ka mfumo wa Hosi Ahasuwerusi (loyi kumbexana a ku ri Xerxes wo Sungula) Vaperesiya va rhumele nawu etikweni hinkwaro “ku sukela eIndiya ku ya aEtiyopiya, miganga leyi nga ehansi ka vulawuri bya hosi yi ri 127, muganga wun’wana ni wun’wana lowu nga ehansi ka vulawuri bya hosi wu tsaleriwe hi matsalelo ya wona ni vanhu van’wana ni van’wana hi ririmi ra vona.” *
Namuntlha minhlangano yo tala ku katsa ni mimfumo a yi nge swi koti ku endla ntirho wolowo wo tika swinene. Hambiswiritano, ku ni nhlengeletano yin’we ntsena leyi swi koteke ku endla tano. Timbhoni ta Yehovha ti kandziyisa timagazini, tivhidiyo ni tibuku to tala, ku katsa ni Bibele hi tindzimi leti tlulaka 750. Ti katsa ni tindzimi tin’wana ta mavoko ta 80. Timbhoni ti tlhela ti kandziyisa mikandziyiso ya Braille ya lava feke mahlo.
Mhaka yin’wana hi leswaku Timbhoni ta Yehovha a ti bindzuli eka matshalatshala lawa ti ma endlaka. Ku ri na sweswo vahundzuluxeri ni vatirhi van’wana va tirha hi ku tirhandzela. Ha yini va endla matshalatshala yo hundzuluxela hi tindzimi to tala naswona va swi endlisa ku yini sweswo?
^ ndzim. 3 Hlaya eka Estere 8:9 eBibeleni.


text:
Manuhana
Manuhana i wa muhlovo wa xitshopana, wu na marhavi yo tala wu tlhela wu nuha swinene. Murhi lowu a wu kuli ku fana na misinya yinwana. Matluka ya murhi lowu i ya rihlaza. Hi nguvu ya xixika wa dzudzeka mbewu leyi nga ta mila hi nguva ya ximunwana loko timpfula ti sewula xi fa. Murhi lowu wu na swiluva swo basa leswi kokaka rinoko eka maphaphatana na switsotswana na swinwana.[1] Murhi lowu wuna sema ro nuha swinene.[2]
Nhlamuselo[Lulamisa | edit source]
Swikokovi na switsotswana swinwana a swi swi rhandzi ku tshama eka murhi lowu hikuva wa nuha swinene. Swiharhi swo tala a swi wu dyi murhi lowu. Vamanana a va xirhandzi ximilana / murhi lowu hikuva xi engetela nhova emasinwini.[1]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Murhi wa manuhana wu pfuna eka vuvabyi byo tala loko wu swekiwi. Matluka ya kona ma tshungula nwana loko a khomile hi nkuzi kumbe xikuna. Matluka lama ma gandliwa, ma lemiwa hale ndzhaku ka nwana kumbe munhu loyi a twaka vuvabyi lebyi, ma tlhela ma dlaya na tshungunyana. Matluka ma tlhela ma horisa hi ku va ma ncakunhiwa kunene.[1]
Marhavi ya manuhana ma horisa ku vava ka meno. Mikolo leyi nga na swirhumbana na swilondzo hikuva ya ncakuniwa kunene.[1]
Mahanti ya manuhana ya tshungula vuvabyi bya switshetshela loko ma swekiwile kasi timitsu ti tshungula vuvabyi bya vamanana byo humela hi makhwiri hikuva ku ceriwa timitsu.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.
- ↑ California Dept. of Food and Agriculture data sheet: Tagetes minuta


text:
1 – Ku na lavo loko va dakwa va rila.
2 – Ku na lavo loko va dakwa va yimbelela va cina.
3 – Ku na lavo loko va dakwa va humesa swihundla.
4 – Ku na lavo loko va dakwa va endla onge va tlharihini.
5 – Ku na lavo loko va dakwa va vulavula ngopfu xilungu.
6 – Ku na lavo loko va dakwa va tinyela.
7 – Ku na lavo loko va dakwa va etlela.
8 – Ku na lavo loko va dakwa va navela sangu.
9 – Ku na lavo loko va dakwa va hleketa ti EX ta vona.
10 – Ku na lavo loko va dakwa va endla onge i madomu.
11 – Ku na lavo loko va dakwa va rhandza ku ba vanhu.
12 – Ku na lavo loko va dakwa va rhandza ku biwa.
13 – Ku na lavo loko va dakwa va tivona va ganye ngopfu.
14 – Ku na lavo loko va dakwa va vulavula too much, and non-stop.
15 – Ku na lavo loko va dakwa va va miyela, va rhomba.
16 – Ku na lavo loko va dakwa a va naveli sangu.
17 – Ku na lavo loko va dakwa va hlanta.
18 – Ku na lavo loko va dakwa va tiva maxaka.
19 – Ku na lavo loko va dakwa va rhandza ku fona fonela vanhu.
20 – Ku na lavo loko va dakwa va yiva.
21 – Ku na lavo loko va dakwa va pumba vanhu vuloyi.
22 – Ku na lavo loko va dakwa va hleketa ku tisunga.
23 – Ku na lavo loko va dakwa va pfuxa milandzu ya khale.
24 – Ku na lavo loko va dakwa va lahleka kaya.
25 – Ku na lavo loko va dakwa va pfulela sound yi rhasa.
26 – Ku na lavo loko va dakwa va boxa ku i Vatsonga.
27 – Ku na lavo loko va dakwa va ri i Mazulu.
28 – Ku na lavo loko va dakwa va hleva maxaka na varhandzani va vona.
29 – Ku na lavo loko va dakwa va lan’wa sangu.
Image source: africacheck.org


text:
thlava eka siku/nkarhi leswaku u vona leswi fayili ayirixiswona hi knarhi walowo
2 matluka lawa makhwekela eka fayili leyi:
The following other wikis use this file:
- Usage on da.wikipedia.org
- Usage on en.wikipedia.org
- Usage on en.wikivoyage.org
- Usage on fr.wikipedia.org
- Usage on incubator.wikimedia.org
- Usage on it.wikiquote.org
Fayili leyi yi khome vuxokoxoko lebyi engetelekeke, swingaendleka yi hoxiwile kusuka eka Khemera kumbe muchini wo gandlisa lowu tirhisiweke ku yi tumbuluxa.
Loko fayili yi antswisiwile kusukela eka matshamelo ya yona yo sungula, vuxokoxoko bya yona byinga va byi cincile.


text:
Wikimedia
Wikimedia Foundation, Inc. i nhlangano wale tikweni ra Amerika woka wunga bindzuli lowungana ntsindza e San Francisco, California, eAmerika. wu languteriwa ehansi ka milawu ya xifundza xale Florida, laha wu akeke kona. Nhlangano lowu wu kongomisa tiphurojeki tohambana hambana leti ngana vatirhi votirhanzela votala kuhlanganisa ; Wikipediya, Wikixinari, Wiki-Ntshaho, Wikibuku, Wiki-Xihlovo, Tifayili ta wiki, Wiki-Swihari, Wiki-Mahungu, Yunivhesithi ya wiki, kuhlaya letikulu. Phurojeki ya wona leyi tivekaka ngopfu i Wikpediya, nsawona yihlayiwa eka matluka ya inthaneti ya khume lawa ma vhakeriwak swonghasi emisaveni hinkwayo. Nhlangano wu velekiwe hiximfumo hi siku ra 20 eka nhweti ya Khotavuxika, hilembe ra 2003, yisimekiwa hi Jimmy Wales, loyi a a kongomisa Wikipediya ehansi ka khampani yakwe ya Bomis.


text:
Vugenge is a new phenomenon of grouping Black behavior. We are all genge, no one is genge free. Hambi xiyisa xi nga tsala tsalwa leri i genge yo tsala hi genge…
Champions ta Vugenge eVutsonga hi leti:
- Ku na genge ya le kerekeni: Hi leyo tiva kuri ku ta nghena mani etilweni. F.cken judgmental, kuve ha swi tiva kuri I vanhu vo lahla no xava!
- Ku na genge yo sungula ku jola se yi ri na mali: I vayisa lavaya vo tshama va kha va mi komba tinudes ta swicherani, ku kula ku vava swa karhata… I vayisa vo bomba hi ku nwa byala na timovha…
- Ku na genge ya Swizulwani: Va ku vulavulisa xizulu u ri Mutsonga, u to twa “Nawe ushaya leShangaane esideep-deep”
- Ku na genge yo pfumala swivoni: I vo mabihani vo kula kahle, byi tiva na xilungu byi tlhe byi va na swag. Kambe Facebook yi offline mathyaka, u ta xi byela yini? Xi nga ku xava na maxaka ya wena kumbe xi ku chingela hi xilungu – “aargh you so backwards”
- Ku na genge yo va Vatsonga loko swi boha: Ku tshamiwa Midrand na le Sandton, ku vulavuliwa Xilungu, I vanhu va diverse. Va na vanghana va valungu na va tinxaka tin’wani ta kwala Afrika, I Vatsonga ntsena loko va vuyi kaya for 2 days.
- Ku na genge ya ticool kids: Fun bunch, I vanhu va tidrugs, masangu na huwa na instagram.
- Ku na genge ya le Makhwayeni: A va twanani na nhluvuko, tifeme ta tshikelela phela. Yi rhanda ngopfu ku cina no titsakimisela loko yi dakwini.
- Ku na genge ya Swidyondeki swa timbara: U nge va hambinisi na Politiki na Course, I vanhu vo tshama va ri xikolweni (unemployed assholes). I vanhu va book smart kambe a va twisisi fokol hi vutomi na common sense.
- Ku na genge yo tiendla yona-yona: Van’wani va vona va tsalela VIV, kambe hi nge va vuli. I vo mativa-hinkwaswo, I chava no tivula Muchangani hikuva u nga tsaleliwa open letter kumbe u beriwa huwa awara hinkwayo.
- Ku na genge yo fuma mac.mba: Hi tona tiblesser ta le Kong na le ka Andrew.


text:
Lembe leri, album ya Vatukulu va Mafelandleleni, Joe Shirimani na Vana va Ndoda, yi ta hlwela ku huma, kambe swo boha yi huma N’wendzamhala ya leyi, ku tiyisisa manager na business partner ya Joe Shirimani, Themba Rhangani.
Ku suka hi n’wheti ya Nhlangula, hi voni tinghilimba ta vunanga bya Xitsonga ti sungula ku hi xungeta hi ti New Release, kambe Joe Shirimani na Dr. Thomas Chauke va miyelini. Hi twe na hungu-ndlela ro swi nga endleka Dr. Thomas Chauke va nga humesi album lembe leri, na swona, ve Themba Chauke a fanele ku humesa lembe reri, kambe swin’wani na swin’wani swi vi swi nghenelela. Ha ha rindzi rito ku huma eka Pre Chavani hi ta le Hlengweni.
Hi buli na Themba Rhangani hi ntsheko (cellphone) ku tiyisisa ku xana Joe Shirimani u ta humesa lembe leri? Themba Rhangani u ri swi nge endleki va tsandeka ku humesa album ya Joe Shirimani na Vana va Ndoda as per tradition ya lembe na lembe. Ve va ha tirhana na yona, album a yi se hela na swona yi hava vito kumbe cover art.
Va Team Shirimani ve hi nga heli mbilu, hi tshama hi languteli tinsimbhi ta Pitori, hi ku “swo boha” ti huma!
Image: facebook.com/joe.shirimani


text:
Xivava
Xivava i ndhawu yo hlawuleka leyi Vatsonga a va tshivelela ndzilo, ku swekela kona swakudya swa vona no xuxela kona hi mikarhi ya vuxika. Laha i ndhawu leyi vakheghula a va tala ku tshama kona va tsheketela vatukulu va vona mitsheketo. Xivava na xona a xi endliwa hi switirhisiwa swo huma eka ntumbuluko. Vatsonga va khale a va ri na tinxaka tinharhu ta swivava. A va ri na xivava xa timhandzi to yimisiwa, xo endliwa hi timhandzi na tinhlanga na xivava xa timhandzi to hingakanyiwa.[1][2]
Leswinga ndzeni
Maakelo ya Xivava[Lulamisa | edit source]
Loko Vatsonga va khale va lava ku aka swivava swa vona a va sungula va kuma switirhisiwa leswi enhoveni ehandle ko swi xava. Loko va hlengeletile a va fika va tsala xirhendzevutana tani hi ntolovelo ni muxaka wa tiyindlu leti a va aka tona.
Xivava xa timhandzi[Lulamisa | edit source]
Maendelo ya Xivava xa timhandzi, ya sungula hi ku tsala xirhendzevutani hi nenge, Kutani va famba va cela makhele ehenhla ka xona lomu a va ta hoxetela timhandzi to bumbula. Timhandzi to bumbula timbirhi a va ta tlhela va ya ti celela enyangweni ti langutana laha a va ta ya endla nyangwa wa vona kona. Loko va heta ku celela timhandzi a va sungula ku betsa rimbalelo ra le ndzeni ku sukela ehansi ku kondza va ya fika enyangweni ya xivava, kutani va famba va xoxela timhandzi to lala ku sukela enyangweni va hlanganyisa xivava. Loko va hlanganyisile a va humela ehandle ka xivava va boha rimbalelo ra le hansi va ri karhi va tiyisa hi byewu lebyo tsakama swi tiya swinene.[1]
Loko rimbalelo ra le handle ri fike emakumu a va ta sungula ku boha rimbalelo ra le xikarhi, endzeni ni le handle na swona va ri karhi va tiyisa hi byewu byo tsakama. Rimbalelo ro hetelela a va ta ya ri boha ehenhla laha na kona a va ta boha endzeni ni le handle, va hetelela va tsema timhandzi le henhla ti ringanana va tlhela va koma hi byewu swi tiya.[1]
Xivava xa timhandzi na tinhlanga[Lulamisa | edit source]
Kasi handle ka xivava xo endliwa hi timhandzi ntsena a va tlhela va ri na xo endliwa hi timhandzi na tinhlanga, laha na kona ematshanweni yo xoxela timhandzi to lala, a ku xoxeriwa tinhlanga exikarhi ka timhandzi to bumbula va tlhela va betsa timbalelo ehansi, exikarhi ni le henhla va tiyisa hi byewu byo tsakama.[1]
Xivava xo hingakanya timhandzi[Lulamisa | edit source]
Maendlelo ya xivava xo hingakanya timhandzi ya hambanile swintsongo na maendlelo lama mbirhi ya ha ku boxiwaka laha henhla, hikuva eka lawa ku celeriwa timhandzi ehenhla ka xirhendzevutana kambe tona ti famba hi timbirhi-mbirhi endzeni ni le handle ku kondza ti ya fika enyangweni ya xivava, laha na kona ku nga celeriwa timhandzi timbirhi to bumbula ti langutana ti endla rimba. Xivava xa muxaka lowu a xi betsiwi hikuva timhandzi letiya ti nga celeriwa hi timbirhimbirhi ti va ti fambe kusuhi na kusuhi ku kota ku khoma timhandzi kumbe tihunyi leti nga ta hingakanyiwa exikarhi. Ku endla xivava a swi nga ri na ntirho wo tala hikuva a xi nga fuleriwi hambi ku phamiwa khumbhi hi misava ku fana na miako leyi n’wana.[3]
Swin'wana[Lulamisa | edit source]
Swivava a swi cheleteriwa misava laha ehansi swi endleriwa switiko exikarhi laha a ku ta tshiveriwa ndzilo kona, swi chayiwa , swi sindziwa hi misava yo tshuka no rhideriwa hi misava yo ntima hi xirhidelo, yi tlhela yi sindziwa hi vulongo bya tihomu ku fana na tiyindlu tinene.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Malabela NM,Nkanelo wa maakelo, mahlayiselo ni mintirho ya tindlu ta ndzhavuko ta vatsonga, University of Limpopo - 2015
- ↑ Mhinga M.E,Nkucetelo wa vukreste eka mafambisele ya muti wa ndhavuko wa vatsonga, University of Limpopo - 2012
- ↑ Oxford South African School Dictionary, P143 - 2006


text:
Ha Yini Ku Ri Ni Ku Xaniseka Konghasi?
VAFUNDHISI lava vulaka leswaku va yi tiva nhlamulo ya xivutiso lexi nga eximatsini va tala ku dyondzisa leswaku vanhu va xaniseka hikwalaho ka leswi Xikwembu xi va xupulaka. Hi xikombiso, endzhaku ka ku tsekatseka ka misava loku veke kona eHaiti, muprista wa kwalaho u byele vandlha rakwe leswaku ku na leswi Xikwembu xi ringetaka ku va byela swona. Kambe van’wana va ni mavonelo lama hambaneke. Profesa wa vukhongeri wa le Amerika u vula leswaku vanhu vo tala va swi vonisa xileswi: “A hi fanelanga hi vutisa leswaku ha yini Xikwembu xi vanga timhangu toleto. Hina ho fanele hi va ni ripfumelo.”
Xana hakunene Xikwembu hi xona xi vangaka ku xaniseka ka vanhu? Bibele yi ri a swi tano! A ku nga ri xikongomelo xa Yehovha Xikwembu leswaku vanhu va xaniseka. Mpatswa wo sungula wu xandzukele vulawuri bya Xikwembu, wu tivekela nawu wa wona wa leswinene ni leswo biha. Wu fularhele Xikwembu kutani wu xaniseka hikwalaho ka sweswo. Namuntlha ha xaniseka hikwalaho ka xiboho xa wona lexi nga riki xinene. Kambe Xikwembu a hi xona xi endlaka leswaku vanhu va xaniseka. Bibele yi ri: “Loko a ri endzingweni, munhu a nga vuli a ku: ‘Ndzi ringiwa hi Xikwembu.’ Hikuva Xikwembu xi nga ka xi nga ringiwi hi swilo swo biha naswona xona a xi ringi munhu.” (Yakobo 1:13) Ku xaniseka ku khumba un’wana ni un’wana, hambi ku ri vanhu lava Xikwembu xi va rhandzaka. Xiya swikombiso leswi landzelaka:
Muprofeta Elixa u tshame a khomiwa hi vuvabyi lebyi dlayaka.—2 Tihosi 13:14.
Muapostola Pawulo u tsale leswaku u ve “ni ndlala ni torha ni ku pfumala swiambalo leswi eneleke ni ku himeteriwa ni ku pfumala [kaya].”—1 Vakorinto 4:11.
Mukreste la vuriwaka Epafrodito a a vabya naswona a a ‘karhatekile.’—Vafilipiya 2:25, 26.
Bibele a yi vuli leswaku vavanuna lavanharhu a va xupuriwa hi Xikwembu hikwalaho ka swidyoho swa vona. Kambe yi hi byela swo tala ku tlula ku boxa loyi a nga endliki leswaku hi xaniseka. Yi tlhela yi boxa swivangelo swinharhu leswi endlaka hi xaniseka.
Ku Tihlawulela
“Xin’wana ni xin’wana lexi munhu a xi byalaka, u ta tlhela a tshovela xona.” (Vagalatiya 6:7) I ntiyiso leswaku munhu la dzahaka, la chayelaka hi ndlela yo biha kumbe la tlangaka hi muholo wakwe u ta langutana ni vuyelo bya swiboho swa yena.
Hi nga ha xaniseka hikwalaho ka swiboho swa munhu la nga ni vutianakanyi. Vanhu hi vona va vangeke vubihi byo tala, byin’wana byi sungule eka Manazi lawa a ma ri ni tihanyi naswona namuntlha se ku xanisiwa ni vana. Loko vanhu va nga wu tirhisi kahle ntshunxeko lowu va nga na wona, swiboho leswi va swi endlaka swi endla leswaku ku xaniseka van’wana.
Swiendlakalo Leswi Nga Languteriwangiki
Hi lembe-xidzana ro sungula C.E., xihondzo lexikulu xa le Yerusalema xi wile, xi dlaya vanhu va 18. Loko Yesu a vulavula hi vanhu lava khumbekeke eka xiendlakalo xexo u te: “Xana mi ehleketa leswaku a va ri ni nandzu ku tlula vanhu hinkwavo va le Yerusalema? A swi tano nikatsongo.” (Luka 13:4, 5, The New American Bible) Yesu a a swi tiva leswaku vanhu volavo a va nga xupuriwi hi Xikwembu. A a swi tiva leswi Rito ra Xikwembu ri swi vuleke: “Nkarhi ni xiendlakalo lexi nga languteriwangiki swa va wela hinkwavo.” (Eklesiasta 9:11) Vanhu vo tala va weriwa hi makhombo hileswi va vaka endhawini leyi hoxeke hi nkarhi lowu hoxeke. Hi xikombiso, swiviko swi kombisa leswaku vanhu vo tala va xaniseka hikwalaho ka ku nga swi tekeli enhlokweni swilemukiso ni hileswi va tshamaka eka miako leyi nga kotiki ku tiyisela maxelo yo biha kumbe ku tsekatseka ka misava. Eka swiyimo swo tano, swiendlakalo leswi nga languteriwangiki swikhumba vanhu vo tala naswona swi endla leswaku va xaniseka.
“Mufumi Wa Misava Leyi”
Bibele yi ri: “Misava hinkwayo yi le hansi ka matimba ya lowo homboloka.” (Yohane 12:31; 1 Yohane 5:19) “Lowo homboloka” i Sathana Diyavulosi, xivumbiwa xa matimba lexi hlamuseriwaka tanihi “mufumi wa vulawuri bya moya.” Sathana u hlohlotela “moya lowu sweswi wu tirhaka eka vana lava nga yingisiki.” (Vaefesa 2:2) Vugevenga byo tanihi ku yayarheriwa ka rixaka ni ku xanisiwa ka vana se i khale byi tsema vanhu nhlana lerova swa va tikela ku pfumela leswaku byi vangiwa hi Sathana.
Kambe, xana leswi swi vula leswaku Xikwembu a xi na mhaka ni ku xaniseka ka hina? Xana xi ta endla swo karhi leswaku xi herisa ku xaniseka?


text:
Abstract:
Xikongomelonkulu xa ndzavisiso lowu i ku xopaxopa maendli ya mfambo yo
pfumala xiendliwa eka Xitsonga. Maendli ya mfambo ma nga aviwa hi
mitlawantsongo mimbirhi ku nga maendli ya mfambo yo tsutsuma na maendli ya
mfambo yo khunguluka. Ndzavisiso lowu wu kongomisa eka maendli ya mfambo yo
tsutsuma. Swi nga tlhela swi koteka ku ava maendli ku ya hi tinhlamuselo leti ma ti
paluxaka, tanihi maendli ya xihlovo na maendli ya mpakaniso. Eka ndzavisiso lowu,
ku kaneriwa hi maendli ya mfambo ehansi ka mitlawa mimbirhi ya maendli ma
mfambo lama paluxaka maendlelo na maendli lama endzeni ka wona ma nga na
nhlamuselo leyi kongomisaka eka tlhelo. Eka ntirho lowu ku kaneriwa maendli mo
ringana 24. Mitlawa leyi ya tinxaka ta maendli ya mfambo yi tlhela yi aviwa hi
mitlawantsongo ya mune ku nga maendli ya mfambo lama nchumu wu fambaka
hinkwawo ku suka eka ndhawu yo karhi ku ya eka yin’wana, maendli ya mfambo
lawa ku fambaka xirho xa nchumu wo karhi ntsena, maendli ya mfambo lama ku
fambaka nchumu hi ndlela yin’we na maendli ya mfambo ya muhulahula. Mahungu
ya ndzavisiso lowu ma hlengeletiwa hi ku tirhisa yin’wana ya maendlelo ya
phurayimari leyi vuriwaka endlelo ra nhlokohlo (elicitation), laha ku tirhisiwaka
swivulwa leswi nga vumbiwa hi swichudeni leswi dyondzaka Xitsonga swa lembe ra
vunharhu eYunivhesiti ya Vhenda. Ndzavisiso lowu wu endliwa ehansi ka thiyori ya
thitha (theta-theory), ku nga thiyori leyi tirhanaka na vuxaka bya riendli ni swiphemu
swa swivulwa leswi ri tirhaka na swona, leswi kumekaka eka tindhawu ta
nhlokomhaka na swiendliwa. Hi ku ya hi thiyori leyi, agumente yin’wana ni yin’wana
yi fanela ku nyikiwa nhlamuselo (ntirho) yo karhi hi riendli. Tinhlamuselo ta kona ti
katsa leti landzelaka: muendli, nkongomelo, ndhawu, muamukeri, muvabyi, tlhelo,
nkarhi, mukhuva ni tin’wana na tin’wana. Eka ndzavisiso lowu ku tirhisiwa tindlela
timbirhi ku xopaxopa mahungu. Ndlela yo sungula i leyi vuriwaka nxopaxopo wa
nkoka hi ku landza mikongomelo (thematic qualitative analysis), kasi ya vumbirhi yi
vuriwaka manyikelo ya tinhlamuselo eka tiagumente ta swivulwa hi riendli (theta-role
assignment). Tiagumente hinkwato leti nga eka swivulwa swa ndzavisiso lowu, leti
katsaka tinhlokomhaka, swihetisi na swilandzelandzhaku, ta kombisiwa kasi na
tinhlamuselo leti tiagumente ti nyikiwaka tona hi riendli ti paluxiwa.


text:
Ntivo-Mirhi
Ntivo-Mirhi irhavi ra Sayensi leri lavisisaka ma akele na kuhambana ka swi-aki swa swilo hinkwaswo.[1][2] Ntivo-Mirhi yi hlanganisa na ndzavisiso wa ti Athomu, nandlela leyi ti athomu tikhomanaka hayona ku vumba mirhi yokarhi, na ndlela leyi ti hlanganaka kumbe ku hambana hayona ku nyika xivumbeko xa murhi wokarhi.
Minkarhi yin'wana Ntivo-Mirhi wu vitiwa Sayensi ya le xikarhi, hileswi yi hlanganisaka Sayensi ya ntumbuluko, Fiziksi na Ntivo-vutomi.[3][4]
Matimu ya Ntivo-Mirhi mathelela e ka nkarhi wa khale loko vanhu varingete ku hundzula tinsimbi tiva nsuku, e tindzhawini to hambana-hambana ta misava.


text:
Verse 1 X3
Ka Yesu wa mahala na wa ku xava, u lava wine?
Ndzi lava wa mahala
Hayi a nga na yine?
A nga na vutomi, bya ku hanya na ku hanyisa, (**a lo ko se!)
Verse 2
I Yesu wa mapfotlosela
Iyo haaa, i yo ha!
Verse 2.1 X8
Hayi i Yesu wa mapfotlosela
Iyo haaa, i yo ha!
Verse 3
Hayi i Yesu, i Yesu, i Yesu X2
I Yesu ye ye ye
I Yesu wa mapfotlosela
Verse 4 (Chorus) X3
Hina hi hanya mahala ka Yesu
Hi hanya mahala, hi hanya mahala, endzeni ka Evhangeli leyi
Verse 4.1
A byi xaviwi vutomi
Verse 5
Ndzi ri loko Sathana a ku karhata
Hi ta khinsama hansi hi khongela
Hi ta hlula mahala, endzeni ka Evhangeli leyi
Loko Sathana a ku karhata
Hi ta khinsama hansi hi khongela
Hi ta hlula mahala, endzeni ka Evhangeli leyi
Verse 6 (Bridge)
Loko miringo yi ku karhata, u nga heli matimba
Khinsama hansi u khongela
Hikuva u ta ku hlulela
Hambi swi tika swi vava, u nga heri matimba
Hikuva yena, yena ntsena, u ta ku hlulela
A byi xaviwi vutomi ka Yesu
Hi ta hanya mahala, hi ta hanya mahala, endzeni ka Evhangeli leyi
Hi ta hlula mahala, hi ta hlula mahala
Hi ta hlula mahala, hi ta hlula mahala, endzeni ka Evhangeli leyi
Hina hi ta hlula, hlula mahala
Hi ta hlula mahala, hi ta hlula mahala, endzeni ka Evhangeli leyi
- Woza x2 pfotlo x4
- Wa tshwa x4
CHORUS X3
- Woza x4 wo
*BEAT*
CHORUS X4
Last Verse
Hi ta hlula, mahala
Hi ta hlula, mahala
Endzeni ka Evhangeli leyi
Courtesy of M.K. Baloyi
3 June 2012


text:
- Xipani xa rixaka xa tiko ra Guinea-Bissau, hi xona xi ri xoxe, xo pfumala na mutlangi un’we, wo tlanga etikweni ra rikwavo. Vatlangi hinkwavo va tlanga ehandle ka tiko.
- Xipani xa rixaka ra Tunisia, hi xona xi nga na nhlayo ya le henhla ya vatlangi vo tlanga ekaya. Ku ringana khume-mune wa vatlangi, va tlanga ekaya.
- Xipani xa Morroco, hi xona xi ri xoxe, xo van’witipala va xona hinkwavo, va tlangela ehandle ka tiko.
- Eka xipani xa Morroco, ko va ntsena mune wa vatlangi lava nga velekiwa eMorroco. Vatlangi hinkwavo lavan’wani, va velekiwe ehandle ka tiko ra Morroco.
- Essam El Hadary, wa makume mune-nharhu wa malembe, n’watipala wa Egypt, hi yena mutlangi lonkulu eka vatlangi hinkwavo lava nga tshama va tlanga eka AFCON.
- Ismaila Saar, wa khume-nhungu wa malembe, hi yena mutlangi lontsongo eka vatlangi hinkwavo lava nga eka AFCON 2017.
- Xipani xa Al Ahly, xa le Egypt, hi xona xi nga na vatlangi vo tala eka AFCON 2017, ku ringana nkombo wa vatlangi.
- Xipani xa rixaka ra Uganda, xi tlange ntlangu wo hetelela, eka mphikizano wa AFCON lowu xi nga wu tlanga ro hetelela, hi lembe ra 1978 na xipani xa Ghana. Eka AFCON ya lembe leri, xipani xa Uganda xi tlange ntlangu wa xona wo sungula, na xipani xa Ghana.
- Ligue 1 ya le Tunisia, hi yona yi nga na vatlangi vo tala eka AFCON 2017, eka vatlangi lava tlangaka etikweni nkulu ra Afrika, ku ringana khume nkombo wa vatlangi.
- English Premier League, hi yona yi nga na vatlangi lavo tala, eka vatlangi lava nga ka AFCON 2017, kambe na va tlanga ehandle, ku ringana makume mbirhi-mune wa vatlangi.
- Swipani swa rixaka swa Somalia na Eritrea, swi ale ku tlanga mintlangu yo nghenelela AFCON 2017.
- Va ka Total, hi vona vaseketeri va mimphikazano hinkwayo ya CAF, eka nhungu wa malembe lama landzelaka, hi lexi endlaka AFCON 2017 yi vuriwa Total AFCON 2017.
- Lembe leri, xipani xa Guinea-Bissau, xi nghenelela ro sungula eka mphikizano wa AFCON.
- Eka swipani leswi nga tlanga AFCON 2015 le Equatorial Guinea, khume ra swona swi kote ku tlhela swi vuya eka AFCON 2017, ku nga:
Algeria
Burkina Faso
Cameroon
Cote d’Ivoire
DR Congo
Gabon
Ghana
Mali
Senegal
Tunisia
- AFCON 2017, i mphikizano wa vukhume-nharhu lowu xipani xa Tunisia xi nga wu nghenelele hi ku landzelelana. Tunisia va nghenelele eka mimphikizano hinkwayo ya AFCON, hi ku landzelelana, ku suka hi lembe ra 1994.
- Ku sukela loko ku sungule mphikizano wa AFCON hi lembe ra 1957, xipani xa Egypt hi xona xi nga tlanga eka mimphikizano yo tala ku hundza swipani hinkwaswo. Xi tlange eka mimphikizano yo ringana makume mbirhi-nharhu.
- Eka swipani hinkwaswo leswi nga ka AFCON 2017, ko va ntsena mune wa swipani, leswi dzaberiwaka hi vadzaberi va le ka rikwavo:
DR Congo
Guinea – Bissau
Zimbabwe
Senegal
- Mfungho wa AFCON 2017, i Xikankanka xa ntima, lexi vito ra xona ku nga “Samba”, leswi vulaka ku “Ha mi Amukela”, hi ririmi ra Xifang (Fang).
Featured Image Source: Soccer24


text:
XiTsonga
Moses Mtileni
Khale ka khaleni vanhu a va famba hi milenge na mavoko, ku kota swivumbiwa hinkwaswo swa milenge ya mune. Vanhu a va ri na rivilo ro tlula ra swiharhi swo fana na mpfundla, yingwe kumbe mhelembe. Milenge na mavoko ya vanhu a swi ri kusuhi na kusuhi ku tlula swirho leswin’wana: a swi ri na mahlangano yo fana: makatla na swisuti; swikokola na matsolo; mahlakala; mikondzo na swandla, hinkwaswo a swi helela hi ntlhanu wa swikunwana na tintiho, na min’wala eka xikunwana xin’wana na xin’wana na rintiho rin’wana na rin’wana. Swandla na mikondzo a swi ri na mixanxamelo yo fana ya swikunwana swa swona swa ntlhanu na tintiho ta swona ku suka eka xikunwana lexikulu na rintiho ra khudzu ku ya eka xikunwana lexintsongo na xintihwana lexintsongo. Emasikwini yalawo khudzu a ri ri kusuhi na tintiho letin’wana, a swi ri tano na hi xikunwana lexikulu. Milenge na mavoko a swi vitanana vamakwavo lavo rhanga.
A swi pfunana ku rhwala miri hinkwako lomu a wu lava ku ya kona; emakete, emavhelengeleni, hansi na le henhla ka misinya na tintshava, kwihi kumbe kwihi lomu a ku lava ku fambafamba. Hambi endzeni ka mati, a swi tirhisana kahle kun’we ku pfuneta miri ku papamala, ku hlambela, kumbe ku nyupela. A swi ri na xidemokirasi na ndzingano eka vuxaka bya swona. A swi kota no lomba mitirho ya ntshovelo wa swirho leswin’wana, ku fana na mpfumawulo ku suka eka nomo, ku twa ku suka eka ndleve, ku nuhetela eka nhompfu, na ku vona eka mahlo.
Ncino wa swona na ku nyiketana a swi vondzokisa swirho leswin’wana. A swi monya ku va swi fanele swi lomba bya swona vutlharhi byo hlawuleka eka vamakwavo lavo rhanga. Mavondzo ya swi tlunyile swi hluleka ku vona leswaku milenge na mavoko a swi swi yisa etindhawini. Swi sungurile ku lukela tiphere letimbirhi mano.
Ririmi ri lombile kungu eka Byongo ri ri tirhisa hi ku copeta ka tihlo. Ri sungurile ku anakanya, swi twala, hi ku hambana ka matimba ya mavoko na milenge. I mani a ri na matimba yo tlula un’wana, ri anakanyile. Vamakwavo lavambirhi lavo rhanga, lava a va nga si tshama va vilerisiwa hi leswi lowun’wana a ri na swona kumbe a kota ku swi endla, sweswi va lombile mpfumawulo eka nomo va sungula ku tibuma leswo un’we a ri na nkoka ku tlula lowun’wana. Leswi swi cincile hi ku hatlisa swi ya eka ku i mani a sasekile ku tlula un’wana; mavoko ya tinyungubyisile hi tintiho ta wona to leha to lala, hi nkarhi wun’we ya vula marito yo hlekula hi ku koma na ku bumbula ka swikunwana. Swi nga riki swo tluriwa, swikunwana swi vulavurile hi ku hlekula hi tintiho to lala, vamakwavo vo sika hi ndlala! Leswi swi yile emahlweni hi masiku, nkarhi wun’wana swi kavanyeta vuswikoti bya swona byo tirhisana kahle. Emakumu swi hetelele ku ri mhaka yo ringana matimba; swi hundzulukele eka swirho leswin’wana ku kuma mpfuno.
I Ririmi leri nga ringanyeta hi mphikizano. Miehleketo ya vutlharhi, hinkwaswo swi pfumelelanile. Kambe a ku ta phikizaniwa hi yini? Swin’wana swi ringanyete hi ntlangu wa ku dodombisana – ku dodombisana ka nenge na voko. Swin’wana swi vulavurile hi ntlangu wa masavula, ku hoxa no qhavulela, xisiyamani, kumbe ku tlanga ntlangu wo fana na chess kumbe muravarava, kambe hinkwaswo swi bakanyeriwile etlhelo hikuva a swi ta tika ku swi humelerisa kumbe a swi nga ta va kahle hinkwaswo eka xin’we xa swirho leswimbirhi. I Ririmi nakambe, endzhaku ko lomba eka Byongo, loyi a nga ta na xitshunxo. Ntlawa wun’wana na wun’wana wa swirho a wu ta ta na xikambelwana, hi ku siyerisana. Mavoko na milenge swi pfumerile.
Mphikizano wu vile kona endhawininyana yo pfuleka eswihlahleni, kusuhi ni nambu. Hinkwaswo swirho a swi lulamerile khombo kumbe swihi kumbe swihi leswi nga tshikaka swi juma miri, sweswi swirho swa wona swi nga eka nkwetlembetano. Mahlo ya halaharile ekule na le matlhelo ku vona hambi xikhombyana xintsongo ku suka eka mpfhuka wihi kumbe wihi; tindleve ti titilulamiserile ku twa hambi ximpfumawulwana ku suka eka mpfhuka wihi kumbe wihi; nhompfu yi tibasisile ku antswa ku endlela ku khoma masema ya khombo leri nga tumbelelaka mahlo lawa ya halahalaka na tindleve leti yingiseleke; na ririmi a ri tilulamiserile ku huwelela kumbe ku kalakala, khombo.
Moya wu hangalasile hungu ra mphikizano etimhehweni ta mune ta swihlahla, mati na mpfhuka. Swiharhi swa mune a swi ri swin’wana swa lavo rhanga ku fika, swo tala swa leswikulu swi khomile marhavi ya rihlaza ku komba leswaku a swi tile hi kurhula. A ku ri ntshungu wa mihlovohlovo wa Yingwe, Nghala, Mhelembe, Mhisi, Ndlopfu, Nhuntlwa, Kamela, Homu ya timhondzo to leha na Nyarhi ya timhondzo to koma, Ntsukunyani na Kondlo. Swa-Le-Matini, Mpfuvu, Nhlampfi, Ngwenya, va andlarile xiphemu xa le mahlweni eribuweni, va siya xiphemu lexin’wana xa miri ematini. Swa milenge mimbirhi, Yimbho, Mhangele, na Phigogo swi bananisa timpiko hi nyanyuko; tinyenyana ti ba miloti ku suka emisinyeni; Nthonono a yi yimbelela nkarhi hinkwawo. Puma, Xivungu, Sukumbela, Khongoloti a swi kasa emisaveni kumbe emisinyeni. Rimpfani a ri famba hi ku tumbela, hi vukheta, ri nga jahangi loko Nkolombyani wu ri karhi wu tsutsumatsutsuma, wu nga tshamiseki ndhawu yin’we. Nkawa, Mfenhe, a swi tlula ku suka eka rhavi ku ya eka rin’wana. Hambi misinya na makhwati, a swi voyamavoyama ku suka eka tlhelo rin’we ku ya eka rin’wana, swi losa, swi yima tsere hi ku siyerisana.
Nomo wu pfurile mphikizano hi risimu:
Hi endla leswi ku titsakisa
Hi endla leswi ku titsakisa
Hi endla leswi ku titsakisa
Hikuva hinkwerhu
Hi huma eka ntumbuluko wun’we.
Mavoko na Milenge swi tibohile ku amukela mbuyelo hi xindzhuti; ku ri hava ku nyenyela, kumbe nxungeto wa xitereko kumbe ku tirha hi ku debyisa.
Mavoko ya humesile xikambelwana xo sungula: ya hoxile ximhandzana ehansi. Nenge, wa ximatsi kumbe wa xinene, kumbe hi ku tirhisana, a wu fanele ku rholela ximhandzana wu xi hoxa. Milenge hamimbirhi a yi pfumeleriwa ku kunguhata kun’we, nkarhi wihi kumbe wihi eka xikambelwana, na ku rhumela swikunwana swa yona, hi xin’we kumbe hi ku angarhela, hi nongonoko wihi kumbe wihi ku fikelela xikongomelo xa swona. Yi ringetile ku hundzuluxa ximhandzana; ku xi susumeta; yi ringeta tindlela to hambanahambana to khomisana, kambe a yi kotanga ku xi tlakula hi mfanelo; loko swi ta eka ku xi fambisa, leswikulu a yi kota ku swi endla i ku xi susumeta swigozana ku suka laha a xi ri kona. Ku vona leswi, Tintiho ti lombile mpfumawulo ku suka eka nomo kutani ti hleka, ti hleka. Mavoko, ya nga wona ya teke na xikambelwana, ya tivambavambile, ku fana na le ka mphikizano wa van’wambhuri, ya komba xivumbeko xa wona xo lala, kutani hi tindlela to hambanahambana ya tlakula ximhandzana. Ya xi cukumetile ekule eswihlahleni, ya tirhambela ku hefemula xikan’we ka hinkwavo ka nhlamalo ku suka eka milenge na le ka vahlaleri. Ya kombisile byin’wana vuswikoti: ya rholele swipetlu swa nsava ku suka ekambanini wa rhayisi; ya hulela tinayiti; ya endla mavhilwa yantsongo yo rhendzeleka hi bandi yo koka timhandzi to tika; ya endla matlhari ya hoxa ekule swinene; swendlo leswi swikunwana a swi kota ntsena ku swi lorha kunene. Milenge yi kotile ntsena ku tshama yi hlamala nkombiso wa vutshila na ku petseka hi ku olova ka makwavo wa yona lowo lala. Mavoko ya vahlaleri ya govola swa tilo hi ku phokotela hi ku hlamala na ku seketela mavokokuloni, leswi nga hlundzukisa milenge swinene. Kambe a yi nga tiyimiselanga ku hoxa thawula: hambileswi a yi tshamile lahaya yi languteka yi tsanile, swikunwana swa yona swi ri karhi ku tsalatsala swirhendzevutana ensaveni, a yi ri eku anakanyeni ka muxaka wa xikambelwana lexi nga ta endla yi hlula.
Eku heteleleni, a ku ri nkarhi wa milenge na swikunwana wo ringanyeta xikambelwana. Xa yona, loko yi hlamusela, a xi olova. Mavoko ya fanele ya rhwala miri hinkwawo ku suka eka xiphemu xin’we xa dada ku ya eka xin’wana. Xikambelwana xo ka xi nga tivikani, ku anakanya tintiho to tikukumuxa. A ku ri mavonavona yo koxa vahlaleri. Hinkwaswo swirho swa miri a swi pinyulukile. Mavoko ya khomile misava; mahlo ya ri kusuhi na misava, tikhona ta xivono xa wona ti hungutiwa hi vusuhi bya wona na misava; ritshuri ri nghena etinhompfini, ri endla leswaku ti entshemula; milenge na swikunwana swi papamala emoyeni: nyayo juu, vahlaleri va huwelela, va yimbelela hi ku tlanga.
Milenge ehenhla
A ku na xo vilela hi xona
Milenge ehenhla
Landzelelani milenge
A hi haheni empfhukeni
Kambe mahlo na tindleve swa vona a swi ri eka swandla na mavoko. Swirho leswi timinete tingaritingani leti hundzeke a swi ri karhi ku kombisa vutshila byo hlawuleka byo hambanahambana, a swi tsandzeka no fambanyana ximpfhukana. Magozanyana, mavoko ya kalakarile hi ku twa ku vava, ya dedeleka, ya khwita, ya tshika miri wu wa. Ya wisile kutani ya ringeta nakambe. Hi nkarhi lowu ya ringetile ku hangalasa tintiho ku antswa ku khoma misava, kambe a ku ri makhudzu ntsena a ya kota ku tlharhamuka. Yi ringetile ku pinyuluka, kambe endlelo leri ri ariwile hikuva ku va ri hetiseka a ku ta fanela ku nghenelela na milenge. A ku ri nkarhi wa swikunwana wo hleka. Swi lombile mahlehleleti ku suka eka nomo ku hambanyisa xihleko xa swona eka leswo ntswiritswita swa tintiho. Ku twa ku hlekuriwa, mavoko ya hlundzukile swinene kutani ya endla matshalatshala yo hetelela yo rhwala miri. A ya fikelelangi hambi goza rin’we. Hi ku karhala mavoko na tintiho swi lan’wile. Milenge a yi tsakile ku kombisa matimba na vutshila bya yona eka swa mitlangu: yi pimile nkarhi, yi thamukathamukile, yi tsutsumile, yi tlula, handle ko wisa miri na kan’we. Hinkwayo milenge ya vahlaleri yi gimile ehansi hi ku pfumelelana na ku seketelana. Mavoko ya tlakusile swandla ku lwisa ku pfumaleka ka moya wa mitlangu loku, ya rivala hi vomu leswo hi wona ya nga sungula endlelo leri.
Kambe hinkwaswo, ku katsa na vahlaleri, swi vonile swin’wana swo ka swi nga tolovelekangi hi swandla: makhudzu lawa a ya tlharhamukile hi nkarhi lowu mavoko a ya ringeta ku rhwala miri, a ya ha hambanile na tintiho letin’wana. Swirho leswi a swi phikizana na mavoko a swi ri kusuhi no yisa emahlweni fenya ra swona loko swi vona swin’wana; ematshan’wini ya ku va makhudzu lawa ya hambanisiweke na tintiho letin’wana ya endla mavoko ya nga ha koti swo tala, ya engetele matimba ya swandla yo khoma. I yini leswi? Vulema byi nga hundzuka matimba yo vumba!
Njhekanjhekisano exikarhi ka swirho ku hlawula muhluri wu tekile masiku ya ntlhanu, nhlayo ya tintiho na swikunwana eka xin’wana na xin’wana xa swirho leswimbirhi. Kambe hambi swi ringetile hi matimba a swi kotanga ku hlawula muhluri; milenge na mavoko a swi ri na vuswikoti lebyikulu eka swilo leswi a swi kota swona; a ku ri hava lexi a xi ta hanya handle ka lexin’wana. Kwalaho ku sungula xiyenge xa ncuva wa mabyongo: i ncini miri, hinkwaswo swi vutisana, kutani swi vona leswaku miri a ku ri swona hinkwaswo hi ku angarhela; a swi khomanile. Xirho xin’wana na xin’wana a xi fanele ku tirha hi ku hetiseka ku va hinkwaswo swi ta kota ku tirha hi ku hetiseka.
Kambe ku sivela mphikizano kumbe nkwetlembetano nkarhi lowu taka, swirho hinkwaswo swi bohile leswaku ku sukela nkarhi wolowo ku ya emahlweni miri wu ta famba wu lo thwixi, milenge yi kandziyile ehansi mavoko ya ri empfhukeni. Miri a wu tsakile hi xiboho lexi, kambe a wu ta pfumelela swihlangi ku famba hi milenge ya mune ku endlela leswaku swi nga rivali lomu swi humaka kona. Swi avanyisile mitirho hi ndlela leyi: milenge a yi ta rhwala miri, kambe loko yi fika lomu ku yiwaka, mavoko a ya ta endla hinkwayo mitirho leyi a yi ta koxa ku endliwa kumbe ku tirhisa switirho. Loko milenge na mikondzo swa ha endla ntirho wo tika wo rhwala, mavoko ya tlharamukile ya tirhisa vutshila bya wona ku tirha mbango, na ku tiyisisa leswaku swakudya swi fikelela nomo. Nomo, kumbe hi ku kongoma, meno ya wona, a ya ta swi ncakunha, ya swi rhumela hi nkolo ku ya ekhwirini. Khwiri a ri ta kama vunene hinkwabyo ri byi hangalasa na migerho leyi a ku ri yona a yi hangalasa vunene lebyi etikhonweni ne makorhweni hinkwawo ya miri. Kutani khwiri a ri ta teka hinkwaswo leswi tirhisiweke ri swi yisa eka sisiteme ya nkululo, laha ku suka kona miri a wu ta ya swi chela etimbaleni to pfuleka kumbe ku swi celela ehansi ka misava ku yi nonisa. Swimila a swi ta kula swi tswala mihandzu; mavoko a ya ta kha yin’wana ya yona ya hoxa enon’weni. Ina, ndzhendzheleko wa vhilwa ra vutomi wu ta fambisa sweswo.
Hambi mitlangu na vunyanyuri a swi avanyisiwile hi mfanelo; ku yimbelela, ku hleka na ku vulavula a swi tshikeriwile nomo; ku tsutsuma na bolo ya milenge; loko besibolo na basikitibolo swi nyikiwile mavoko, handle ka leswaku milenge a ku ri yona a yi ta tsutsumatsutsuma. Eka swa mitlangu, milenge a yi tshikeriwe swona. Ku avanyisa ka mitirho loku ku endlile leswaku miri wu va muchini wa matimba wa vutomi, wu tlula hambi swiharhi leswikulu hi leswi a wu kota ku swi fikelela hi ntalo na hi nkoka.
Hambiswiritano, swirho swa miri swi kumile leswaku ndlela ya matirhelo leyi a swi yi fikelerile a ya ha ta tisa nkwetlembetano. Ku va nhloko yi ri emaninginingini a swi ta yi endla yi titwa yi antswa eka milenge leyi a yi kandziya misava kumbe leswaku hi yona n’wini nakona swirho leswin’wana ehansi ka yona i malandza ntsena. Swi tiyisisile leswaku hi tlhelo ra matimba, nhloko na hinkwaswo leswi a swi ri ehansi ka yona, a swi ringana. Ku khwatihata leswi, swirho swi tiyisisile leswaku ku vaviseka na ntsako wa xin’wana na xin’wana swa xirho xihi kumbe xihi a swi ta twiwa hi hinkwaswo swirho. Swi tshinyile nomo leswaku loko wu ri karhi ku vula leswi kumbe leswiya, a wu vulavula tanihi miri hinkwawo ku nga ri tanihi hi n’wini woxe.
Swi yimbelerile:
Emirini wa hina
Ku hava nandza
Emirini wa hina
Ku hava nandza
Ha tirhelana
Hina hi tirhela Hina
Ha tirhelana
Hina hi tirhela Hina
Ha tirhelana
Ririmi rito ra hina
Ndzi khome ndzi ku khoma
Hi aka miri wa rihanyu
Vuxongi i vun’we
Kun’we ha tirha
Hi tirhela miri wa rihanyu
Kun’we ha tirha
Hi tirhela miri wa rihanyu
Vun’we i matimba ya hina
Leri ri hundzukile rona Risimu ra Rixaka ra Miri Hinkwawo. Miri wa ha ri yimbelela na namuntlha nakona leswi hi swona swi hlamuselaka ku hambana exikarhi ka vanhu na swiharhi, kumbe lava nga bakanyela etlhelo nhlungo wo thwixi.
Handle ka leswi hi swi voneke, swiharhi swa mune a swi pfumelanga nhlungo lowu. Ku yimbelela a ku ri mhaka ya vuphukuphuku. Nomo a wu endleriwile ku dya ku nga ri ku yimbelela. Swi vumbile nhlangano wo hlayisa xintu wa ntumbuluko kutani swi tshama eka tindlela ta swona swi nga hundzuli mikhuva ni maendlelo ya swilo.
Loko vanhu va dyondza eka ntirhisano wa swirho, va humelela; kambe loko va vona miri na nhloko tanihi mitlawa yimbirhi yi nga enyimpini, wun’we ehenhla ka lowun’wana, va tshinelela swinene maxaka ya vona swiharhi lava nga bakanyela etlhelo nhlungo wo thwixi.
~
Edited by Dr. Morris Babane
Read the English translation – The Upright Revolution: Or Why Humans Walk Upright by Ngugi wa Thiong’o
Moses Mtileni was born at Nkuri-Tomu village, in the Limpopo province of South Africa. He is the author of two collections of poetry, U ya va Rungula and When the Moon Goes to Rest, and a novel, Mpimavayeni. His short stories and poems have appeared in books like Voyages, New Pegasus, Tyhini, Ntsena Loko Mpfula A Yo Sewula, and Sol Plaatje European Union Poetry Anthology, and in journals Timbila, Botsotso and Poetry Potion Quarterly.


text:
Manifesito ya Girona ya Nga Pfanelo dza Luambo – Tshivenda
13 May 2011
PEN International i ṱanganya vhaṅwali vha ḽifhasi.
Miṅwahani ya fumiṱhanu yo fhiraho Nḓivhadzo ya Ḽifhasi ya nga Pfanelo dza Luambo yo ḓivhadzwa lushaka lwa u tou thoma ngei Barcelona nga Komiti ya Vhupinduleli na Pfanelo dza Luambo ya PEN International.
Ṋamusi, Komiti yeneyo, yo kuvhangana Girona, i ḓivhadza Manifesito ya milayo mihulwane ya fumi ya Nḓivhadzo ya Ḽifhasi.
1. Phambano vhukati ha nyambo ndi vhufa ha ḽifhasi vhune ha fanela u dzhielwa nzhele nahone ha tsireledziwa.
2. U ṱhonifhiwa ha nyambo na mvelele dzoṱhe ndi zwa ndeme kha maitele a u vhumba na u londola nyambedzano na mulalo ḽifhasini.
3. Vhathu vhoṱhe vha guda u amba tshivhindini tsha tshitshavha tshine tsha vha ṋea vhutshilo, luambo, mvelele na vhuvha.
4. Nyambo dzo fhambanaho na nḓila dzo fhambanaho dza u amba a zwi tou vha dzone nḓila dza u davhidzana fhedzi; zwi do vha hafhu zwa vha vhupo vhune vhathu vha aluwa hone nahone hune mvelele dza vhumbiwa hone.
5. Tshitshavha tshiṅwe na tshiṅwe tshine tsha shumisa luambo luṅwe na luṅwe tshi na pfanelo ya uri luambo lwatsho lu shumisiwe sa lwa tshiofisi vhuponi hune tsha wanala hone.
6. U shumisiwa ha luambo tshikoloni hu fanela u shela mulenzhe kha tshiimo tsha luambo lune lwa ambiwa nga tshitshavha tshine tsha wanala vhuponi honoho.
7. Zwi nga vha zwavhuḓi arali vhadzulapo vha tshi nga vha na nḓivho nga u angaredza ya nyambo dzo fhambanaho, ngauri zwi thusa kha u pfesesana na u ṱanḓavhudza kuhumbulele, zwa dovha zwa shela mulenzhe kha nḓivho yo goḓombelaho ya luambo lwa ḓamuni lwa muthu ene muṋe.
8. U pindulelwa ha maṅwalo, nga maanḓa mishumo yavhuḓi ya mvelele dzo fhambanaho, zwi sumbedza tshiteṅwa tsha ndeme vhukuma kha maitele a vhuṱhogwa a u pfesesana zwavhuḓi na u ṱhonifhana vhukati ha vhathu.
9. Nyanḓadzamafhungo ndi dzomo ḽa khwiṋe kha u ita uri phambano vhukati ha nyambo i shume na u khwinisa tshiimo tshayo.
10. Pfanelo ya u shumisa na u tsireledza luambo lwa muthu i fanela u dzhielwa nzhele nga vha United Nations sa iṅwe ya pfanelo dza vhathu dza ndeme.
Komiti ya Vhupinduleli na Pfanelo dza Luambo ya PEN International
Girona, 13 Shundunthule 2011


text:
Gezi
Gezi i matimba ya ntumbuluko lama vonakaka hi tindlela to hambana hambana ku fana na ku endla rihati, ndzilo naswin'wana. Gezi hirona xihlovo xa tithekinoloji hinkwato ta manguva lawa.
Vanhu ikhale va lavisisa Matimba ya gezi, hambi leswi switekeke nkarhi wo leha kutwisisa maendlele na mphakelo wa gezi. Ku kala ku fika malembe-xidzana ya vu khume nkaye, loko tinjiniyera ti kota ku tirhisa matimba lawa ku ndlandlamuxa mabhindzu na tinkomponi to aka tinhundzu. Ku olova ko fambisa no phakela gezi swi endle leswaku ku tala tindlela ti tirhisa gezi ku fana na swa vutleketli, Ndzilo wo kufumeta, timboni, vuhaxi na tikhompuyuta.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Jones, D.A. (1991). "Electrical engineering: the backbone of society". Proceedings of the IEE: Science, Measurement and Technology 138 (1). pp. 1–10. doi:10.1049/ip-a-3.1991.0001.


text:
Hi leti ti character ta le xitandini;
- Xihlayisa-nawu: i vakhalabya lavaya va lavaku ku ku swilo hinkwaswo swi famba hi nawu, i nga tshika no hlamuliwa loko wo tlula nawu.
- Ti Yellowbone leto ntima nyana: i genge leyo tola cream ku yi ta tshuka, ku mbariwa majersy na maburuku yo leha hambi ku hisa.
- Xipandza-nhloko: i byi hlangi le byo ka byi nga twi, byi dzaha timbangi byi tlhela byi nyenga kaya.
- Mhani Chachamisa: i xivuya daideng, hi yona yi khomaku xikhiya xa la ku tshamaku swikonsi na tibiya loko ku ri na mintlangi. I jenje. Vo makoti va rhumarhuma swi nga heli hi mavomu, ku endleliwa hi onha ti manicure ta vona.
- Xidya-vantwana: xi saseke ku dlaya lexi, xi dya na vavasati va vanhu.
- Bava Mijamujamu: i vavanuna lavaya vo tshama va ka va hlekisa genge. Ta tshwa la!
- Kokwani Xiloyiloyi: mi chava no yi kaneta hi ku yi nga mi rhangisela ximanga.
- Xidya-mitini: a ku xaviwi xixevo, i vanhu vo ka va nga heleliwi hi hungu, ma hemba mi ta ze mi byi phama.
- Xibebula-xi-nga-heti: local baby mama, xi na vana va 5 xi ri na 23 years. I vanhu va razor cut na ti weave letiya to hatima.
- Malume Cinisa-xisuti: muyisa loyi loko a pyopyiwile u sungula ku cina xibelani; a xi mbali tinguvu, xo cinisa xisuti.
I mani ni nga n’wu katsangiku?
Mutsari: Khazman


text:
Mpopowanhova
Mpopowanhova i nsinya lowu fanaka na Mpopowa, kambe wu hava muhandzu. Nsinya lowu wu tala ku kumeka enhoveni laha mati makumekaka hixitalo, wu hava mitwa na ku tlhela wu leha.[1] Nsinya lowu wu kumeka ngopfu ematikweni ya Dzonga wa Afrika, naswona yi rhandziwa ngopfu hi tindlopfu.[2]
Nhlamuselo[Lulamisa | edit source]
Mati ya mahanti ya tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya malariya, vuvabyi bya swa masangu, xiongolelo, ku hisaka miri, ku hlamba timbilu na ku tshikisa nwana vele leswaku a nga ha mami. Timintu ta murhi lowu ta dyeka.[3]
Papawa wa nhova wu mila enhoveni laha ku nga tlhuma swinene. Murhi lowu a wu tswali mihandzu. Matluka ya wona ma fana na matluka ya khavichi kasi mhandzi ya kona ya rhetemuka. Murhi lowu wu dzudza matluka hi nkarhi wa xixika wu tlhela wu hluka hi ximunwana. Timitsu ta nsinya lowu a ti dyiwi hikuva ti na chefu. Matluka ya papawa wa nhova ya hambana na matluka ya mpopo wa le kaya hikuva ya mpopo wa le kaya i ya xiphepherete kasi papawa wa nhova wu na matluka yo tala. Murhi lowu a wu byariwi ekaya hikuva a wu tswali mihandzu yi tlhela yi nga dyiwi. Mahanti ya kona a ma nonohi naswona ma tirhisiwa tanihi xipeyiti.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.
- ↑ Minute 6-7; April 5 2009 episode)Naked Scientists
- ↑ "Cussonia spicata | Plantz Africa". pza.sanbi.org. Retrieved 2017-07-11.


text:
Nyota
Nyota Nyota i byalwa lebyi endliwaka hi ku sweka mukapu hi comela ra n’wahuva. Loko wu horile u ka muqombhoti u cheletela u ri karhi u hakasela. Loko swi hlanganile u ta swi veka kutani hi siku leri landzelaka swi ta va swi virile swi huma khuvi. Loko swi humile khuvi, u ta pangela ekhuwanini u nwa. Loko byi ku bile u ta tsandzeka no yima..[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Nukeri, Emilinah Reginah (2012). "Nkanelo wa yin'wana ya mindhavuko ya ririmi ra Vatsonga/Machangana hi ku kongomisa eka swakunwa swa ndhavuko". University of Limpopo.


text:
I nkarhi wa Ndzhumba-Marabenta! Makhongela u vuyi nakambe hi album yintshwa, leyi a nga yi thya Vhumba Vhumba. Album ya Vhumba Vhumba yi huma lembe leri hi ti 15 ta N’wendzamhala, endla u ti kumela CD.
Hi leyi Tracklist ya Vhumba Vhumba:
1. Intro – Ntumani wo Ehluta (Download Link)
2. Cina Mahala
3. Madakweni
4. Vhumba Vhumba
5. Mr Blesser
6. Ndinokuda
7. Bulldozer
8. Xibebula Vafana
9. Tshigomebla
10. Mukon’wana
11. Va Makhwapheni
12. Vhumba Vhumba (Remix)
13. Ndinokuda (Remix)
14. Mr Blesser (Remix)
Makhongela hi yena a nga chaya no humelerisa Vhumba Vhumba!
Tiphineni!


text:
Mupayi
Mupayi wu byariwa enhoveni hikuva wu endla thyaka, kambe vanhu vanwana va wu byala emakaya ya vona va sasekisa hi wona. Murhi lowu a wu tswali mihandzu, wu tlhela wu va na switlukana leswintsongo onge i neleta hi xivumbeko.[1]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Misinya leyi yi tirhisiwa ku vatla tifanichara, ku aka hi wona na swinwana. Timitsu ta kona ti hlanganisiwa na matluka ya matatana swi swekiwa ku herisa vuvabyi bya nchuluko na rifuva.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.


text:
Ku Ponisiwa I Yini?
Nhlamulo Ya Bibele
Rito leri nge “ku pona” ni leri nge “ku ponisiwa” minkarhi yin’wana ma tirhisiwe hi vatsari va Bibele ku kombetela eka munhu loko a ponisiwa eka khombo kumbe eka ku dlayiwa. (Eksoda 14:13, 14; Mintirho 27:20) Kambe, hakanyingi marito lawa ma kombetela eka ku kutsuriwa eka xidyoho. (Matewu 1:21) Tanihi leswi rifu ri vangiweke hi xidyoho, vanhu lava ponisiwaka eka xidyoho va ni lunghelo ro hanya hi laha ku nga heriki.—Yohane 3:16, 17. *
I yini leswi lavekaka leswaku hi ponisiwa?
Leswaku hi ponisiwa, hi fanele hi kombisa ripfumelo eka Yesu ni ku kombisa ripfumelo rero hi ku yingisa swileriso swa yena.—Mintirho 4:10, 12; Varhoma 10:9, 10; Vaheveru 5:9.
Bibele yi vula leswaku hi fanele hi swi kombisa hi mitirho kumbe hi yingisa, ku kombisa leswaku ripfumelo ra hina ra hanya. (Yakobe 2:24, 26) Kambe, leswi a swi vuli leswaku hi ta ponisiwa. I “nyiko ya Xikwembu” leyi sekeriweke eka “musa lowu nga faneriwiki,” kumbe “tintswalo.”—Vaefesa 2:8, 9.
Xana swi nga endleka hi nga ponisiwi?
Ina. Tanihi leswi munhu loyi a nga ponisiwaka loko a nwela a nga ha tlhelaka a wela kumbe ku tlulela ematini, munhu loyi a ponisiweke eka xidyoho kambe a tsandzekaka ku kombisa ripfumelo a nga ha lahlekeriwa hi lunghelo ro ponisiwa. Hikokwalaho, Bibele yi khutaza Vakreste lava ponisiweke leswaku ‘va lwa hi matimba va lwela ripfumelo.’ (Yuda 3) Yi tlhela yi lemukisa lava ponisiweke yi ku: “Hambetani mi tirhela ku ponisiwa ka n’wina hi ku chava ni ku rhurhumela.”—Vafilipiya 2:12.
I mani Muponisi—i Xikwembu kumbe i Yesu?
Bibele yi vula leswaku Xikwembu hi xona xihlovo xa ku ponisiwa, hakanyingi yi kombetela eka xona tanihi “Muponisi.” (1 Samuwele 10:19; Esaya 43:11; Tito 2:10; Yuda 25) Ku engetela kwalaho, Xikwembu xi tirhise vavanuna vo hambanahambana ku ponisa tiko ra Israyele ra khale, naswona Bibele yi va vitane “vaponisi.” (Nehemiya 9:27; Vaavanyisi 3:9, 15; 2 Tihosi 13:5) * Hilaha ku fanaka, tanihi leswi Xikwembu xi lunghiseleleke ku ponisiwa eka xidyoho hi ku tirhisa nkutsulo wa rifu ra Yesu Kreste, Bibele yi kombetela eka Yesu tanihi “Muponisi.”—Mintirho 5:31; Tito 1:4. *
Xana un’wana ni un’wana u ta ponisiwa?
E-e, vanhu van’wana a va nge ponisiwi. (2 Vatesalonika 1:9) Loko Yesu a vutisiwa leswaku, “Xana i vatsongo lava ponisiwaka?” u hlamule a ku: “Tikarhateni hi matimba leswaku mi nghena hi nyangwa yo khuma, hikuva ndza mi byela, vo tala va ta lava ku nghena kambe a va nge swi koti.”—Luka 13:23, 24.
Langutelo leri hoxeke ra ku ponisiwa ka vanhu hinkwavo
Langutelo leri hoxeke: Vakorinto wo sungula 15:22 yi dyondzisa leswaku vanhu hinkwavo va ta ponisiwa loko yi ku “hinkwavo va ta hanyisiwa eka Kreste.”
Ntiyiso: Mongo wa ndzimana leyi wu vulavula hi ku pfuxiwa. (1 Vakorinto 15:12, 13, 20, 21, 35) Hikwalaho xivulwa lexi nge, “hinkwavo va ta hanyisiwa eka Kreste” xi vula leswaku hinkwavo lava pfuxiweke va kume minkateko leyi hikwalaho ka Yesu Kreste.—Yohane 11:25.
Langutelo leri hoxeke: Tito 2:11 yi dyondzisa leswaku vanhu hinkwavo va ta ponisiwa loko yi vula leswaku Xikwembu xi ‘tisa ku ponisiwa eka vanhu hinkwavo.’
Ntiyiso: Rito ra Xigriki leri hundzuluxeriweke ri va “hinkwavo” eka ndzimana leyi ri nga ha tlhela ri vula “mixaka hinkwayo kumbe yo hambanahambana.” * Hikokwalaho, ndlela leyinene yo twisisa Tito 2:11 hileswaku Xikwembu xi endla leswaku swi koteka eka vanhu va mixaka hinkwayo leswaku va ponisiwa, ku katsa ni vanhu va “matiko hinkwawo ni tinyimba hinkwato ni vanhu hinkwavo ni tindzimi hinkwato.”—Nhlavutelo 7:9, 10.
Langutelo leri hoxeke: Petro wa vumbirhi 3:9 yi dyondzisa leswaku vanhu hinkwavo va ta ponisiwa loko yi vula leswaku Xikwembu ‘a xi naveli leswaku ku lova ni un’we.’
Ntiyiso: Xikwembu xi lava leswaku vanhu va ponisiwa, kambe a xi va sindzisi leswaku va amukela lunghiselelo ra xona ro va ponisa. ‘Siku ra xona ra ku avanyisa’ ri ta katsa “[ku lovisiwa ka] vanhu lava va nga xi xiximiki Xikwembu.”—2 Petro 3:7.
^ ndzim. 3 Bibele yi vula leswaku munhu u “ponisiwile” hambiloko ku ponisiwa ka yena ka xiviri eka xidyoho ni rifu ku nga si fika.—Vaefesa 2:5; Varhoma 13:11.
^ ndzim. 10 Eka tindzimana leti boxiweke, vahundzuluxeri van’wana va tirhise rito “muhluri,” “mukutsuri,”“nhenha,” “murhangeri,” kumbe hambi ku ri “munhu un’wana” ematshwan’weni ya “muponisi.” Kambe, eka tsalwa ra Xiheveru ro sungula ra Bibele, rito leri fanaka ri tirhisiwile eka munhu tanihi muponisi hilaha ri tirhisiweke hakona eBibeleni loko ri kombetela eka Yehovha Xikwembu tanihi Muponisi.—Pisalema 7:10.
^ ndzim. 10 Vito leri nge Yesu ri huma eka vito ra Xiheveru leri nge Yehoh·shuʹaʽ, leri vulaka leswaku “Yehovha I Muponisi.”
^ ndzim. 17 Vona Vine’s Complete Expository Dictionary of Old and New Testament Words. Rito leri fanaka ra Xigriki ri kumekeka eka Matewu 5:11, laha Yesu a vuleke leswaku vanhu va ta hembela valandzeri va yena hi “swilo hinkwaswo” swo homboloka.—International Standard Version.


text:
Buku Ya Genesa Se Ya Kumeka Hi Ririmi Ra Mavoko Ra Le Amerika
Vanhu lava nga twiki va tlakusele mavoko ya vona ehenhla tanihi ndlela yo phokotela endzhaku ko tivisiwa ka xivutiso xo tsakisa lexi nge: “
Mi ta tsakela ku tiva leswaku ku le ku hundzuluxeriweni ka tibuku ta Bibele to karhi ta Matsalwa ya Xiheveru [Testamente ya Khale]. [Vhidiyo] leyi rekhodiweke ya buku ya Genesa yi hetiwile!”
Xitiviso xexo xi endliwe loko ku nyikeriwa nkulumo yo hetelela entsombanweni wa sweswinyana lowu a wu khomiwe hi Timbhoni ta Yehovha hi Ririmi ra Mavoko ra Amerika (ASL).
Hi 2005, Timbhoni ta Yehovha ti sungule ku hundzuluxela Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima hi ASL, ku sukela ebukwini ya Matewu. Hi 2010, tibuku hinkwato ta 27 leti hi ntolovelo ti vitaniwaka Testamente Leyintshwa se a ti hetiwile hi ASL.
Ku engetela kwalaho, Timbhoni ta Yehovha ti hundzuluxele tibuku tin’wana ta Bibele hi tindzimi tin’wana ta ntlhanu ta mavoko.
Ha yini ti endla ntirho lowu hinkwawo? Timbhoni ta Yehovha ta swi tiva leswaku Bibele leyi kandziyisiweke yi sekeriwe eka ririmi leri vulavuriwaka leri vanhu vo tala lava nga twiki va nga si tshamaka va ri twa. Kutani vuhundzuluxeri lebyi pakanisaka, lebyi twisiseka ni lebyi nga bya ntumbuluko bya Bibele hi ririmi ra mavoko byi pfuna vanhu vo tala lava nga twiki leswaku va twisisa rungula ra byona ni ku va ni vuxaka ni Xikwembu. Va titwe njhani hi ku humesiwa ka byona?
Jaha rin’wana leri nga twiki ri te: “
Loko buku ya Matewu yi humesiwile emalembeni ma nga ri mangani lama hundzeke, ndzi tibyele leswaku lebyi i vumbhoni lebyi Yehovha Xikwembu a ndzi kombaka ha byona leswaku wa ndzi rhandza naswona ku humesiwa ka buku ya Genesa swi tlhele swi tiyisekisa sweswo. U endla leswaku ndzi n’wi tiva.”
Wansati un’wana loyi a nga twiki u tiphofule hi ndlela leyi: “
Ndlela leyi va vulavulaka ha yona hi mavoko ya twisiseka swinene naswona yi ni mahlamuselelo yo tala ya timhaka! Ndza yi rhandza Bibele leyi. Ndzi vone leswaku Yehovha u lava leswaku ndzi hlaya Rito rakwe hi ku ya hi mongo ni hi ku ya hi ndzimana hi ndzimana leswaku ndzi n’wi twisisa hi ku helela. Mhaka leyi yi ndzi khumba mbilu naswona yi ndzi pfuna leswaku ndzi tiphofula hi ku helela loko ndzi khongela eka yena.”


text:
Tatana Xikwembu xa le matilweni, ni titsongahata emahlweni ka n’wina namunthla hikwalaho ka xiphiqho lexi mi xi tivaka.
Ina whe Hosi, wa xitiva xiphoqho xa mina hikuva hi wena u nga ni endla na xona. Ni vulavula hi xirho lexi nga xikarhi ka mathanga ya mina, lexi loko xi kala xi sungula ku tshavatana ni tsandzekaku no etlela ku fika laha ni xi khomakhomaka ni xi miyeta.
Tatana ma swi tiva leswaku ni n’wana lonene mara loko xitombo xa mina xi sungule ku navela mbolo, vunene hinkwabyo byi haha hi fasitere. Ina, tintiho ta mina ta swi kota ku xi miyeta kambe na sweswo I xidyoho ku ya hi buku ya vutomi. Nkarhi wun’wana na ti vutisa ku xidyoho lexikulu hi xihi ka ku tipfuna na ku xi nyika n’wanuna a xi endla ku rhandza ka yena? Hiku tintiho ta mina ta swi kota ku ni fikisa laha ni lavaka ku ya kona, mara ku hava lexi tlulaka ntikelo wa n’wanuna ahenhla ka mina; loko a ni pfula milenge a endla xitombo xa mina kaya ra mbolo ya yena, a ni vitanisa swikwembu swa ka hina leswi ni nga swi tiveku no swo tiva.
Hosi, loko ni kala ni yi navela ni nga tikuma ni nyike na boti lava tirhaka ku hlayisa mabyasi na mabilomu hala handle, kona loko va tirha va hluvule na hembe kona mhanee! Ni ehleketa no va vitana va nghena a kamareni ya mina ni ta va komba bilomu leri nga xikarhi ka milenge ya mina…
Tatana, na sweswi ni nga khidzama lani miehleketo ya mina yi le ka vavanuna na leswi swi nga ndzeni ka maburuku ya vona ntsena, ni tivona ni khidzamise sweswi emahlweni ka n’wanuna, ni ri karhi ni… Ni kombela mi ni khomela Tatana, hikuva xitombo xa mina a xi swi tivi leswinene na leswo homboloka, xi tiva ntsena ku nandziha ka mbolo loko yi ri endzeni ka xona.
Whe Hosi, wa swi tiva ku I khale ni nga rhandzani na munhu se ni sungula no ti chava hiku loko no nyika munhu loyi hi nga twananeku, vanhu va ta ni vula xifeve, dlakuta, huza na mavito man’wani lawa ni nga ma laveku. Hambi swi homboloke kwihi ku kombela loko munhu a navela, himpela na le bukwini ya vutomi swi tsariwile ku “kombela u ta nyikiwa”.
Tatana, ni kombela ku ntshuxiwa eka yoko leri, ni ringetile ku xi letela hi nexe xitombo ku xi nga naveli swilo swa vanhu kambe marito ya mina a ma endli nchumu, hikokwalaho ni kombela n’wina mi nga ni nyika xona mi endla xi nga ha tshavatani no tsakama. Loko swi nga koteki ku endla leswi ni kombela, mi ni rhumela murhandziwa loyi a nga ta xi nyika leswi xi swi rilelaka.
Xikwembu ni kombela leswi hi ku titsongahata. Papa la nga tilweni, ni kombela mi ni hatlisela hiku a na ha swi koti.
Hi mina n’wana wa n’wina loyi a mi rhandzaka,
Basambilu.


text:
Event
Youth Day Commemorations
#TlakusaMpfumawulo
Event Schedule
15 Jun - 17 Jun 2018 06:00 AM - 04:00 PM past event
Momes Place Ka Nkuzana
Nkuzana, Giyani, Limpopo, South Africa.
16 June 2018 Commemorations
Tani hi pfhumba ra ku tlangela siku ra vantshwa eka lembe ra 2018, Munghana Lonene FM yi rhamba vantshwa hinkwavo lava kumekaka emigangeni leyi nga ku suhi na Nkuzana ku va xiphemu eka migingiriko leyi lulamisiweke hi ndlela leyi:
Hi wa vuntlhanu wa ti 15 June ku ta haxiwa Gingirikani na Dzumba na mina thwii ku suka a Masingita Mall eGiyani
Hi ti 16 June, hi awara ya 07h00 ni mixo ku ya fika ka 09h00, ku ta va ku ri na 5km fun run/walk ku suka e croseni ya ka Njhakanjhaka ku ya fika eHanyani Sport ground eka Nkuzana. U fanele u ri na malembe ya 12 ku ya henhla ku nghenela. Tana wahari mixo eNjhakanjhaka Cross u khome xitifikheti xaku velekiwa kumbe copy ya pasi kuta ti tsarisela ku va xiphemu xa ntirho lowu.
Ku suka kona hita ku tisela Youth Business Expo na Entrepreneurs in Progress ku suka hi awara ya 11h00 ku fika 13h00 lahaya Momes Place eka Nkuzana. Yona yi ya landzela hi Youth Street Culture Fashion Show leyi yi nga ta sungula hi awara ya 4pm ku kondza ri yaku peta peta kona kwale eMomes Place.
Hi ti 17 June hi sonto ku ta va ku ri na dialogue ya vantshwa ehansi ka nhloko mhaka leyi nge “Hi vumba/aka nwana wa jaha”. Yona yita khomeriwa eNjhakanjhaka Community hall ku suka hi awara ya khume ni mixo.
Hinkwaswo leswi swi ta humelela hiku seketeriwa hi Vunwe Investment, K8 Lukz na Love Life. Vuxokoxoko belani Amos riqingho eka tinomboro leti landzelaka 015 290 0106 / 0184 for Fun Walk na Expo kumbe Kate eka 0739342830 for Fashion Show.
Munghana Lonene FM - #Tlakusa Mpfumawulo.
ADVERTISEMENT


text:
Lavhelesani, Thetshelesani ni tshile Bugu 7
Outline: From Luke and John. 24 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Script Text
Tswikiso
Dzikhonani, Naa uyu a no vhidzwa upfi Yesu ngoho ndi Murwa wa Mudzimu (muthihi o runwaho a tshi bva ha Mudzimu) na hone a nga kona uri fha Vhutshilo vhu sa fheli naa? U bebwa ha Yesu, ndi vhutolo He a ita (Yesu), Vhutshilo hawe, U vuwa hawe vhafuni na Maipfi Awe, a sumbedza uri ndi Murwa wa Mudzimu. Musi vha tshi khou thetshelesa khasethe iyi, kha vha lavhelese kha tshifanyiso tsha bugu Phinkhi. Musi vha tshi pfi hetshi tshiga (signal) kha vha vule tshifanyiso tshi tevhelelaho.
Tshifanyiso 1: Mabebo a Yesu
Johane 1:1-14; Luka 2:1-11
Lavhelesani kha tshifanyiso. Tshi sumbedza tshitale (danga), hafho ndi fhethu hune kathu vha valela hone zwifuwo zwavho. Na hone tshi sumbedza hafhu kwana kuswa kwo bebwaho na Mufumakadzi, mme a nwana, munna wawe na vhanwe vhanna vhararu, vha re vhalisa. Vhothe vha khou vhona nwana. Dzina lawe ndi Yesu. Munna muthihi o gwadama ha nwana Yesu. Naa ndi ngani a tshi ita izwo?
Tshi pikwa ndi tsha uri Yesu ndi nwana wa mutukana are mudivhalea muhulu we a vhuya a bebwa. Musi Yesu a sathu u bebwa shangoni heli, o vha o no divha na Mudzimu (fhethu huno vhidzwa u pfi tadulu) nna hone zwithu zwothe zwo sikwa (itwa) nga Yesu. Mudzimu ndi Muya, hone O di sumbedza Ene mune e kha (nga) Yesu, we a bebwa musi mme a we a kha divha musidzana a sa divhiho munna. Hezwi zwo itwa uri zwikona dzee nga Muya wa Mudzimu. Muya wonoyo u tshila u kha Yesu (ngomu ha Yesu) Kristo Zwothe hezwi zwi amba uri Yesu ndi Mudzimu. Yesu o dela uri vhofholola kha zwivhi na uri sumbedza uri ri nga vha hani vhana vha Mudzimu.
Tshifanyiso 2: Yesu U Shandukisa Madi Avha Veini
Johane 2:1-11
Musi Yesu ono aluwa, nga linwe duvha O vha e vhutamboni ha mbingano. Vha funziwa vhawe (khonani dzawe dza tsini) na mme a no pfi Maria o vha o tuwa nano. Maria o vha a tshi divha - uri hoyu ndi Murwa wa Mudzimu, huno musi Veini yo fhela, a vhudza Yesu uri veini yo fhela. Ndi hone Maria a tshi vhudza vhalanda ari, "Na zwine a ni vhudza ni ite!"
Ho vha huna nkho thanu na nthihi (dza rathi) 6 nga henefho tsini. Yesu ari kha vhalanda, "Dadzani dzi nkho nga madi, vha ita." Ndi hone a tshiri, "Zwino I kani ni ise ha nendila, (Mulauli wa vhutambo, M C) Madi o vha o shanduka ya (a) vha veini ya vhudisa! Vhafunziwa vha Yesu vha thoma u zwi vhona zwauri Yesu una maanda muhulu a bvaho ha Mudzimu, na hone vha mutenda.
Tshifanyiso 3: Munna a Lwalaho Ishani
Johane 3:1-36
Nikodemo o vha e munna muvhusi mudivhalea na mudededzi kha la Isiraele. O vha ono zwipfa zwauri Yesu u a kona u shuma vhutolo. O zwi divha zwauri Yesu u fanela u vha a bvaho ha Mudzimu. Nga vhunwe vhusiku a ya ha Yesu u amba Nae nga ha Mudzimu na nga ha vhutolo he Yesu a vha a tshi vhu shuma (ita). Yesu ari khae, "Ngoho ndi a u vhudza, a huna na muthihi ane a do kona u vhona Muvhuso wa Mudzimu nga nndani ha musi a tshi nga bebwa hafhu."
Nikodemo o vhudzisa ari, "Naa munna a nga kona u dovha a bebwa hani hone e mukalaha?" Yesu a mufhindula ari, Musi nwana a tshi bebwa nga mme awe, u na vhutshilo ha nama. Ngauralo munna u fanela u bebwa zwi tshi bva kha Muya wa Mudzimu uri a vhe na Vhutshilo na Muya." Hezwi zwi amba zwauri munwe na munwe ane a tenda na u thetshelesa Murena Yesu (Kristo) o bebwa hafhu. Havha vhatendi vha tshila uya hoya, ngauri Muya wa Mudzimu u tshila u khavho. Hone munwe na munwe a sa tendiho kha Yesu, u do vha kule na Mudzimu, uya ho ya, na hone a vha nga dzheni tadulu.
Tshifanyiso 4: Muvhusi U Gwadama Phanda Ha Yesu
Johane 4:46-54
Naa vho vha vha tshi do itani arali Murwa wavho a tshi lwala nga maanda? Munna are kha tshifanyiso hetshi o tshimbila lwendo lu lapfu uri a wane Yesu. O vha e muvhusi mudivhalea muhulu, hone a humbela Yesu a ani, "Mune wanga, kha vha de (vha tse) nwana wanga a sathu u fa." Yesu a fhindula ari, "Tshimbila zwau, Murwa wau u do tshila." Munna a tenda zwe Yesu a amba, a ya hayani. Musi a kha divha ndilani, vhalanda vhawe vha tangana nae. Vha mu vhudza uri murwa wawe u a tshila, (o fhola). Khotsi a zwi tulukanya (a divha) uri ndi nga tshifhinga tshenetshila musi Yesu a tshi ri, "Murwa wau u do tshila" dwadze la tutshela nwana wawe. Ngauralo, Uyo munna na vhothe vha mutani wawe vho tenda Yesu.
Tshifanyiso 5: Munna a Lwalaho E Ishani
Johane 5:1-47
Mudini wa Yerusalema ho vha huna Isha. Vhathu vha lwalaho vho fulufhela uri nga tshinwe tshifhinga, arali vha tshi dzhena I shani musi madi o no rithwa, muthu wa u thoma u dzhena ishani u a fhodzwa.
Munwe munna o vha a tshi lwala minwaha ya 38. Yesu a mu vhona e tsini ha Isha ari, "Naa u a funa u fhola naa?" Hone munna a fhindula a ri, "A thina muthu a thusaho uri ndi dzhene ishani musi madi ono rithiwa." Ndi hone Yesu a tshi ri, "Takuwa! Hwala vhulalo hau u tshimbile!" Zwenezwo munna o mbo di fhodzwa (fhaa). Vhanwe vhathu vha sinyuwa nga maanda nga uri Yesu a fhodza munna nga duvha la sipeshala na honela u awela, duvha li no pfi Sabatha. Heli ndi duvha line vha Yuda vha awela kha mishumo yavho ya duvha linwe na linwe, uri vha luvhe Mudzimu. Munna a tuwa a yo vhudza vha Yuda uri ndi Yesu we a mu fhodza, hone vho vha vha safuni u tenda (u fulufhela Yesu).
Hoyu mushumo wa u fhodza wo sumbedza uri Yesu u na pfanelo na maanda a Mudzimu a u fhodza nga duvha linwe na linwe, na nga duvha la Sabatha.
Tshifanyiso 6: Yesu U Fusha Vhathu Vha Fhiraho 5,000
Johane 6:1-15, 25-28, 35; Mateo 14:19; Marko 6:41
Vhathu vhanzhi vho pfa uri Yesu u a kona u fhodza vha lwadze, nga linwe duvha gogo lihulu la mutevhela a tshi ya kule. Nga masiari hono vha kale, Yesu a vhudzisa vhafunziwa vhawe (vhatevheli vhawe vha tsini tsini) ari, "Naa ringa renga ngafhi vhurotho ha uri avha vhathu vha le?" Munwe wa vhafunziwa a fhindula ari, "Hafha huna munwe mutukana are na lofo thanu thukhu dza vhurotho, na khovhe mbili, hone izwi ni mi ni kha vhathu vha ngafha ngafha?" Yesu a ita uri vhathu vha dzule fhasi. A dzhia vhurotho na khovhe, a li vhuha ha Mudzimu. A kona u nwatekanya vhurotho na khovhe a ita zwipida pida. A nea zwipida pida izwo vhathu, zwenezwo zwine vha zwi funa. Nga duvha li tevhelelaho gogo la di tevhela Yesu. Ndi hone a tshi ri khavho, "Ndi ni vhudza zwa ngoho, ni khou ntoda hu si ngauri no vhona vhutolo (zwiga) hone ndi nge na la vhurotho na dadza thumba dzanu. A do vhavho a vha vhudza ari, "Ni songo toda zwiliwa zwi fhelaho, hone todani zwiliwa zwi sa fheli, zwi dzulaho zwi hone u swika lini na lini," zwine Murwa muthu a do ni nea." Yesu o vha a tshi khou amba nga ha ene mune. Ari khotsi awe Mudzimu vha a takala nga ha Ene. Nga zwenezwo Yesu ari, "Ndi nne vhuswa ha vhutshilo, ane a da ha Nne ha nga do vhuya a pfa ndala."
Tshifanyiso 7: Yesu U Tshimbila Kha Madi
Yohane 6:16-21, Mateo 14:22-32
Hu si kale Yesu o fusha vhathu, O vha pandela uri vha tuwe. Yesu a kona u ya thavhani nga Ene mune, uri a rabele Mudzimu. Vhafunziwa vha dzhena gungwani uri vha wele dzivha lihulu. Zwino ndi musi (ho vha) hu na swiswi na hone dumbu lishavhisaho la bvelela dzivhani. Ndi hone Yesu a tshi da khavho, a tshi khou tshimbila kha madi.
Vho vha vha tshi humbula uri Yesu ndi tshipuku na hone vha ofha (vha tshuwa tshothe). Yesu ari kha vho, "Ndi Nne, Ni songo ofha!" A dzhena gungwani kha vho na hone dumbu la dzika.
Dzikhonani, hezwi hafhu zwo sumbedza vhafunziwa na rine uri Maanda a Mudzimu o vha a tshi shuma nga Yesu.
Tshifanyiso 8: Yesu U Fhodza Munna Wa Bofu
Johane 9:1-41
Ho vhuya ha vha na munna we a vha e bofu u bva mabeboni. Vhafunziwa vha Yesu vho humbula uri o bebwa e bofu nge ene kana vhabebi vhawe vha tshinya (vha ita tshihi). Hone Yesu a vha vhudza ari hoyu munna o bebwa e bofu u ri vha kone u vhona mushumo wa Mudzimu u tshi sumbedzwa vhutshiloni hawe. Yesu a pfela mare fhasi, a suka matope (nga mare awe) a shata matopematoni a munna wa bofu. Ndi hone Yesu a tshi ri khae, "Tshimbila uyo tamba dzivhani la Siloamu." Siloamu zwi amba uri "murunwa" Munna a thetshelesa Yesu. O tuwa, a yo u tamba, a vhuya hayani a tshi vhona.
Dzikhonani, Vhunzhi hashu ri mabofu, kha u talukanya hashu dzindila dza Mudzimu. Yesu ori, "Ndi Nne tshedza tsha shanyo. Ane a ntevhela, ha nga tshimbili swiswini, udo tshimbila tshalzani tsla vhutshilo.
Tshifanyiso 9: Yesu a Tshi Vhidza Lazaro Vhafuni
Johane 11:1-46
Munna a no pfi Lazaro o vha a tshi lwala. Khaladzi dzawe mbili, vha no pfi Maria na Marita, vho rumela mulaedza ha Yesu, wauri, "Murena, ula ane wa mufuna u a lwala." Musi Yesu a tshi pfa Mulaedza, O ri, "Ho vhu vhulwadze a si vhu isaho lufuni. Hai, Ndi ha u ita uri. Mudzimu vha rendiwe (vha hulisiwe, u itela Murwa wa Mudzimu a rendiwa (a huliswe) nga ho.
Yesu o vha a tshi funa Lazaro na dzikhaladzi dzawe mbili. Hone Yesu ha ngo ya khae nga u tavhanya. Nga murahu ha maduvha mararu Yesu ori kha vhafunziwa vhawe, "Lazaro ofa, na hone zwi tshi itelwa vho inwi, ndi A takala nge ndi si vhe hone, henengei, hu u itela uri ni kone U ntenda (Ni tende Nne) Hone I dani ri ye khae (zwino)." Musi Yesu a tshi swika, Lazaro o vha ono vha tshaloni maduvha mana(4).
Dzikhaladzi vho vha vho sinyuwa (vha si tsha pfesesa) ngauri Yesu ho ngo da uri a mufhodze. Hone Yesu ari, "Khaladzi anu u do vuwa hafhu." O humbela vhathu, uri vha vule (vha tibule) tshalo. Ndi hone a tshi vhidzelela, "Lazaro, bvela nnda!" Lazaro o bvela nnda, a kha divha o putehwa nga minwenda. Musi Yesu a sathu u vusa Lazaro vhafuni, Yesu ori kha Marita, "Ndi Nne ndi vusaho vhufu, (u vuwa) na u vha nea vhutshilo (u nea vhutshilo). Nnyi na nnyi a tendaho Nne, U do tshila lini na lini, (naho a tshi fa)".
Tshifanyiso 10: Yesu U Fela Kha Tshifhambano
Yohane 18:1 - 19:42
Yesu o vhonaia o zwi khurathisa, nga vhu vhutolo le a ita, uri ndi Murwa wa Mudzimu. Hone vharanga phanda vha vha Yuda vho vha na vivho, vho toda u Mu vhulaha. Yesu o vhudza vhafunziwa vhawe (vhatevheli vhawe) uri u fanela u fa a tshi fela zwivhi zwa vhathu vhothe. Heyo ndi yone ndila I yothe, ine ngayo a kona u disa (humisela) vhanna, vhasadzi, na vhana ha Mudzimu hafhu. Yudasi, munwe wa vhafunziwa vha Yesu, o Mu fheta kha vha Yuda a tshi itela u wana masetha a 30 (a silivhere), vho da vha fara Yesu. Petro na vhafunziwa vhanwe (vhatevheli) vho shavha nga nyofho. Vharangaphanda vha vha Yuda vho vha vha tshi khou dzhia Yesu vha mu isa khothori, hone a vho ngo kona u zwi sumbedza zwa vha khagala uri Yesu o ita tshinwe tshithu tsho vhifhaho. Hone vho di zhamba vhari, "Muvhambe! Muvhambe!" Nga murahuni Yesu o diswa phanda ha vhathu. Na vhone vho vha zhamba vhari, "Mutuse! Mutuse! Muvhambe!" Ndi nga ndila yeneyo ye vha vhulaha ngayo Murwa wa Mudzimu o lugaho. Na phondi mbili dzo fa Nae. Vho vha vha tshi tarafelwa vhutshinyi havho, hone Yesu we a si vhuye a tshinya, (a ita tshivhi) o fa sa tshithavhelo tsha zwivhi zwa vhathu vhothe, hu tshi katelwa na zwavho na zwanga. Yesu o vha tshone tshithavhelo tshine Mudzimu vha kona u tshi tanganedza tsha zwivhi zwashu.
Tshifanyiso 11: Maria Na Yeso Tshaloni
Johane 19:38 - 20:18
Munwe wa vhatevheli vha Yesu a no pfi Yosefa, o humbela mutumbu wa Yesu. Wa nekedzwa ene, na hone Yosefa a ladza tshaloni tshiswa mutumbu wo faho wa Yesu, tshe a vha o tshi lugisela ene mune. Yosefa a kungulusela tombo lihulu munangoni wa tshalo. Nga duvha la vhuraru Maria Magadalina a ya tshaloni, mutumbu wo vha wo tuwa. Vharunwa vhavhili vho vha vho dzula he mutumbu wa Yesu wa vha u hone. Ndi hone Maria a tshi rembuluwa a vhona munna o ima henefho, hone a sa zwi talukanye zwa uri ndi Yesu, Yesu a vhudzisa Maria, "Musadzi u lilela mini? Ndi nnyi ane wa khou mu toda?" Maria o vha a tshi humbula uri ndi mulindi wa tsimu na hone a mu vhudzisa ari, :Mutumbu wa Yesu u ngafhi? Ndi hone Yesu a tshi ri khae, "Maria!" Ndi hone a tshi zwitalukanya uri ndi Yesu. O vha a tshi tshila. Yesu ari khae, "Tshimbila u yo vhudza vharathu vhanga zwauri ndi khou humela ha Khotsi anga na khotsi anu, ha Mudzimu wanga na Mudzimu wanu."
VHARATHU VHANGA YESU o vha a tshi amba vhafunziwa vhawe. Tshalo a tshongo kona u fara Murwa wa Mudzimu a Tshilaho.
Tshifanyiso 12: Yesu U Bvelela Kha Vhafunziwa Vhawe
Johane 21:1-19
Musi Yesu a sathu u humela tadulu, O shuma vhunwe vhutolo hafhu. Manwe madekwana vhanwe vha vhafunziwa vhawe (vhatevheli) vho ya u rea khovhe, hone vha si fashe tshithu. Musi li tsha, Munna a bvelela khunzikhunzini ya dzivha. A vha vhudza uri vha pose mambule a vho nga thungo ya tsha ula tsha gungwa, u itela uri vha kone u fasha khovhe. Vho tenda vha fasha khovhe nnzhi.
Ndi hone vhafunziwa vha tshi kona u zwi talukanya zwauri Munna we a amba navho o vha e Yesu. Vho disa (bvisela) khovhe dzothe nnda. Henefho Yesu o vha o no vha lugisela zwinwe zwiliwa. Musi vho no la, A amba na vho. Vhukati havho, ho vha hu na Petro. Petro o vha ono gidima a shavha kale, na vhanwe vhafunziwa, musi Yesu o farwa, ene nga murahu o landula Yesu (o amba uri ene ha divha Yesu).
Yesu (zwino) a ri kha Petro, "Ntevhele." O vhudza Petro uri a funze vhathu vha Mudzimu (u kovhekana na vho Mafhungo Madifha a Yesu (Kristo) na uri a vha vhavhalele.
Dzikhonani, Mudzimu vha funa vhathu vhothe vha tshi pfa nga ha Yesu na nga ha vhutolo Hawe, u itela vha kone u tenda Yesu ndi Murwa wa Mudzimu. Mutevheleni ni wane Vhutshilo vhu sa fheli.
Tswikiso
Dzikhonani, Yesu ndi Muphulusi muhulu (Ane a ri tshidza) U a ri tshidza kha zwivhi na vhuvhi, na hone u ri tshidzela vhutshilo vhu sa fheli. Thetshelesani zwinzhi nga ha pfunzo ya Yesu na hone ni lavhelese kha tshifanyiso tshi tevhelelaho musi ni tshi mubvumo uyu.
Tshifanyiso 13: Yesu U Funza Vhafunziwa Vhavhili (Vhatevheli)
Luka 24:13-35
Vha Yuda vhanzhi vho fulufhela uri Yesu u do vha tshidza kha vhavhusi vha vha vhengaho vha vha Roma. Hone a si zwone zwo itisaho uri Yesu a de fhano shangoni. Nga u ralo, Nga murahuni vha Yuda vho humbela vhavhusi vha vha Roma uri vha vhulahe Yesu (u muvhamba).
Vha vhusi vho vhulaha Yesu nga u tou Muvhambu kha thanda ya tshifhambano he A fela hone. Nga linwe duvha, musi Yesu ono fa na hone o no vuwa vhafuni, vhavhili vha vhafunziwa vhawe vho vha vha tshi khou tshimbila vha tshi ya hayani havho. Zwenezwo Yesu nga Ethe a bvelela khavho. Vho vha vha tshi humbula uri ndi mutsinda, ngauralo vha Muanetshela zwe zwa I tea. Ndi hone Yesu a tshi vhafunza zwe Mushe na vhaporofita vhothe vha (funza) nga he Mudzimu a amba nga Hawe (Yesu) Manwaloni (Bivhili) minwaha minzhi kale kale (zwisathu u itea) Vha porofita vho ri (Yesu) u do tambula na u fa. Vho dovhavho vha ri U do vuwa vhafuni uri a dzule thungo ya tshanda tsha ula tsha Khotsi Awe hune a do vhusa Muvhusoni wa Mudzimu lini na lini. Madekwana eneo O dzula fhasi uri a le na vhafunziwa a vho vhavhili. Musi a tshi nwatekanya (tsinkwa) vhurotho a tshi vha nea uri vha le, mato a vho o bonyolowa na hone vha divha uri ndi Yesu. Ndi hone a tshi vha xela xela vha si tsha muvhona. Vho ya Yerusalema u yo (uri) vha vhudza vhanwe vhafunziwa uri vho vhona Yesu na uri u a tshila. Kha ri pfe, zwine Yesu ene Mune a ri funza zwi tshi bva Manwaloni.
Tshifanyiso 14: Murwa Vhukati Ha Dzinguluvhe
Luka 15:11-19
Yesu o anetshela tshifanyisa (lungano) nga ha munna we a vha e na vharwa vhavhili. Murwa mutuku ari kha khotsi, "Mphe mukovhe wanga kha thundu ya Muta (zwire mukovhe wanga)." Ndi hone khotsi a tshi kovhekanya thundu yawe ya bva zwipida zwivhili zwa vharwa. Murwa mutuku a tuwa aya shangoni la kule. A tambisa thundu yawe yothe nga u tshila luvhi. Ndi hone hu tshi taha ndala khulu kha ilo shango. Mutukana o vha a si tshena tshithu tsho salaho. Ndi hone a tshi tuwa aya u shumela munna we a mu rumela tsimuni yawe u ya u sukela dzinguluvhe. Mutukana o vha ena ndala lwe a vha a tshi tama na ula zwiliwa zwa dzinguluvhe.
Ndi hone a tshi thoma u humbula, ari, Khotsi anga vhana vhalanda vhanzhi vha re na zwiliwa zwinzhi, hone nne ndi hafha ndi tshi khou fa nga ndala.
A ri kha ene mune, Ndi do tuwa nda humela ha Khotsi anga nda ri, "Khotsi, Ndo tshinya phanda ha (Mudzimu) wa tadulu na phanda hau. A tho ngo tsha fanela u pfi murwa wau, nyite munwe wa vha landa vhau (vhashumeli vhau). Ndi hone a tshi takuwa aya ha khotsi awe.
Tshifanyiso 15: Murwa O Xelaho U Vhuya Hayani (Capt)
Luka 15:20-32
Musi murwa a tshee lwendoni e kule, khotsi awe o muvhona. Khotsi a gidimela kha nwana (murwa) wawe. A mu kuvhatedza (a tharamudza zwanda zwawe a mukuvha tedza) a mu khisa.
A vhudza vhalanda vhawe uri vha dise zwiambaro zwavhudi na uri vha lugise zwiliwa zwavhudi. Na hone vho ari, "Kha ri ite munyanya ri pembele. Ngauri Murwa uyu wanga, (hoyu murwa wanga) o vha o fa, zwino u a tshila hafhu, o vha o xela zwino o wanala." Ho vha na dakalo lihulu. Dzikhonani, Yesu o ri vhudza uri Mudzimu o ri vhumbaho u fana na khotsi awe. Vhathu vhothe vha fana na murwa we a tshinya (a ita zwivhi). Hone Mudzimu u kha di ri funa. U a tama ri tshi huma ra vhuya hafhu Khae. U funa uri khathutshela. Ngauralo o rumela Yesu uri toda na u tshidza ha vho vho fhandekanyiwaho na Mudzimu. Vhathu vho fhandekanyiwa na Mudzimu, vho xela na hone Yesu ndi ene ndila fhedzi ya vhathu vho xelaho uri vha de ha Mudzimu, Khotsi.
Tshifanyiso 16: Thundu Ya Munna O Pfumaho
Luka 12:13-21
Yesu o vhudza Gogo tshinwe tshifanyiso (lungano) nga ha munna wa mupfumi we a vha e na zwilinwa zwavhudi. O pulana u di fhatela dulu lihulu, lau (shela) vhulungu zwothe ngomu, na uri kha ene mune, "U na zwothe zwine wa zwi toda, zwa minwaha minzhi. Zwino takala, ule unwe na hone u di phine iwe mune." Hone Mudzimu ari (vhari) tsilu diwe! Vhusiku ha namusi u do fa. Zwino I zwi zwothe zwine wa vha na zwo zwe wa kuvhanganya zwi do vha zwa nnyi?
Dzi khonani, Yesu o ri, "Hezwi zwi do bvelela kha nnyi na nnyi ane a kuvhanganya zwithu a tshi kuvhanga nyela ene mune, hone a si lupfumo lwa u itela Mudzimu." Hezwi a si uri (zwi amba) zwi kha vhuthihi na Mudzimu na u fulufhela khae.
Tshifanyiso 17: Muhumbeli (Mutshinyali) Na Mupfumi
Luka 16:19-31
Yesu o anetshelavho nga ha munwe munna wa mupfumi we a vha e na zwithu zwothe zwe a vha a tshi zwi toda. Ho ngo vha na ndavha na muhumbeli we a vha e getheni. Mutshinyali o fa na hone o ya tadulu. Henengei o dzula tsini na Abrahamu (makhulu muhulu wa wa vha Yuda vhothe).
Musi mupfumi a tshi fa, o ya fhethu hu shavhisaho ha mulilo na u tambula, hu no pfi hele. O vhidzelela Abrahamu, uri a rume mutshinyali/muhumbeli uri a mu nee madi, hone Abrahamu ari, "Vhukati hashu na iwe huna luwa luhulu. Havho vhane vha funa u da ngei kha inwi, a vha koni, kana munwe a no bva ngeo u da kha rine na ene ha zwi koni."
Dzikhonani, heleni a huna mulalo na ndila ya u ponya (shavho) ngayo a i ho. Ha vho vhane vha ya hone, vha do tambula uya nga hu safhai ho ya. Kana ri vha shai kana ro pfuma, ri fanela u tevhela ndila ya Mudzimu vhutshiloni, arali ri tshi funa u dzhena tadulu nga murahu ha lufu. Ngauralo tendani Murena Yesu Kristo (zwino) ndi hone vha (ni) tshido tshidzwa uri ni si tsha dzhena heleni (nga vhuya)
Tshifanyiso 18: Khonani E Munangoni
Luka 11:5-13
Tshinwe tshifhinga munwe munna o ya ha khonani yawe nga (hu) vhukati ha vhusiku a ri, "Khonani, nkhadzime lofo tharu 3 dza vhurotho, ngauri munwe wa khonani yanga e lwendoni o da u ndalela, zwino a thina zwiliwa zwa u "munea". Khonani a re nga ngomu nduni o vha ono vha vhulaloni na vhana vhawe. O vha a safuni u vuwa, hone munna a re vothini/munangoni o vha a sa shoni u di dzulela u humbela, ndi hone khonani a tshi vuwa a mu nea zwine a toda (zwe a vha a tshi toda).
Yesu o ri, "Humbelani ndi honbe ni tshi do newa, todani ndi hone ni tshi do wana, ombaombani munangoni ni do vulelwa. Ane a humbela u a tanganedza, ane a toda u a wana, ane a khokhonya/ombaomba u do vulelwa. Yesu o ri, a rongo fanela sivhelela Mudzimu. Ndi khotsi a shu wavhudi. U a funa uri nea Muya Wawe Mukhethwa na hone u a funa uri nea zwothe zwine ra toda. Zwothe zwine ra fanela u ita ndi u di dzula ri tshi mu humbela dzi thabeloni, uri a ri thuse u di thetshelesa Ipfi Lawe na U mufulufhela.
Tshifanyiso 19: Vhanna Vhavhili Nduni Ya Mudzimu
Luka 18:9-14
Naa Mudzimu u a thetshelesa (u pfa) munwe na munwe ane a da khae nga thabelo? Kha tshifanyiso ri khou vhona vhanna vha vhili vha tshi khou rabela nduni ya Mudzimu. Munwe munna ndi murabeli vhukuma (nga maanda). Hone vho u a di hudza nga maanda. U rabela nga ha ene mune ari, "Mudzimu, ndi a u livhuha nge ndi si fane na vhanwe mathu, vhafhuri, vhatshinyi, dziphombwe - na ngwe e hoyn wa lutho." Mudzimu ho ngo takalela hoyu munna na thabelo yawe. Munwe munna o vha a sa fulufhedzei, e muthelisi / mukuvhanyanyi wa muthelo. O vha a tshi tswela vhathu tshelede yavho. O zwi divha zwauri ho ngo takadza Mudzimu. O sokon rwa khana yawe a kotamisa thoho yawe a tshi tou shona.
O rabela Mudzimu ari, "Mudzimu, Nne nkhathutshele, ndi muvhi?" Yesu ori Mudzimu o pfa thabelo yawe. O mu hangwela zwivhi zwawe. Dzi khonani, Mudzimu u sanda ha vho vhane vha di hudza, hone u tanganedza havho vhane vha di tukufhadza ngomu mbiluni.
Tshifanyiso 20: Munna U Zwala Mbehu Yawe
Luka 8:4-9
Linwe duvha Yesu o funza vhathu vhanzhi. A ri, Mulimi o bva a yo zwala mbehu yawe. Inwe mbehu yo wela ndilani, zwinoni zwa ila. Inwe yo wela lutomboni, musi I tshi mela, mutomba uyo wa puta, nge hu si vhe murongwe. Inwe mbehu yo wela mipfani, ye ya mela mipfa ya pwanyeledza uyo mutomba. Hone inwe mbehu ya wela mavuni a vhudi. Yo mela, ya a luwa ya pakata thoro nnzhi ha vha na khano ya vhudi. Ya fhirisa dana hu tshi vhambedzwa na ye ya zwalwa. Yesu ori kha vhathu, "Hoyo are na ndevhe dza u pfa nga a pfe (atalekanye). Nga murahu ha hezwo, vhafunziwa vha Yesu vho Mu vhudzisa, uri tshi fanyiso (lungano) tshi ambani.
Tshifanyiso 21: Mbehu I a Mela
Luka 8:9-15
Yesu o talutshedza tshifanyiso nga heyi ndila, "Mbehu ndi Ipfi la Mudzimu. A vho vha re ndilani ndi vhathu vhane vha li pfa. Hone muvhi u a da dzhia Ipfi, ngauri ha funi vha tshi li tenda, uri Murena Yesu a vha tshidze zwivhini zwavho. Ha vho vha re lutomboni vho tanganedza Ipfi, vho tenda tshifhinga nyana, hone nga tshifhinga tshi mulingo, vho wa.
Mbehu ire mipfani yo pwanyeledzwa, (zwa ita uri ifei) nga dzimbilahelo dza vhutshilo na lupfumo. Mavu a vhudi o tanganedza mbehu a bveledza thoro dza vhudi.
Dzikhonani, naa vha do pfa hani na u tanganedza Ipfi la Mudzimu? Naa a vha nga li thetshelesi na hone vha xela? Kana vha do tenda Ipfi la Mudzimu, vha li thetshelesa nga uralo vha takadza Mudzimu? Zwo ralo vha do tou nga mbehu I mavuni a vhudi.
Tshifanyiso 22: Thuso Kha Muthu O Huvhalaho
Luka 10:25-37
Naa ri nga vha na ngoho hani uri ri khou takadza Mudzimu kha vhutshilo hashu ha duvha linwe na linwe? Manwalo (Bivhili) a ri funza uri ri fanela u funa Mudzimu na u funavho vhathu vhothe. Hone ndi vha fhio vhathu vhane ra fanela u vha funa?
Yesu o anetshela lungano nga ha munna we a tsimbila nga ndila isa tshimbilesi vhathu. (NDILA YA TSHIDOLA) Vhanwe mavemu vha mu rwa (huvhadza). Vha tswa zwothe zwe a vha e nazwo, vha musia a tshi nga mufu. Vhanna vha vhili vha vha rabeli vha da nga ndila yeneyo. Vha vhona munna o huvhalaho. Hone vhovha vha sa funi u muthusa. Ndi hone hu tshi da mutsinda nga ndila yeneyo. A tungufhala nga maanda a tshi tungufhalela uyo munna. O pomba ntho dza uyo munna. O mu namedza donngi yawe, a mu isa nduni ya vhaeni, (hodelani) uri a thuswe.
Yesu ori arali ri tshi funa Mudzimu, ri fanela vho u sumbedza ulu lufuno, nga u thusa munwe na munwe ane a toda thuso.
Tshifanyiso 23: Mune Wa Nndu U Vhuya Hayani
Luka 12:35-48
Naa ni a humbula naa, uri nga murahu ha lufu lwa Yesu, o vuwa tshaloni naa? Vhafunziwa vhawe (vhatevheli vhawe vha tsini) mu vhona a sathu u humela tadulu. Yesu o vha vhudza uri u do dovha a vhuya hafhu. O amba uri vhothe havho vha mutendaho, vha fanela u tou nga vhalanda vhane vha khou lindela mune wavho a tshi vhuya vhutamboni ha mbingano. Yesu ori, "Zwi do vha zwavhudi kha havho vhalanda, vhane mune wavho a do vha wana vho luga..."
Dzikhonani, a ri zwi divhi uri Yesu u do vhuya lini. Ri fanela u mushumela na hone ri dzwe ro lugela lu umutanganede atshi Muya redi, u taganedza na u mutanganedza zwenezwo a tshi tou vhuya/swika. U do ita uri hetsho tshifhinga tshi vhe tsha dakalo lihulu na u di phina. Hone kha vha sa tendi, (ha vho vha sa tendi Yesu) itsho tshi do vha tshifhinga tsha u tungufhala hu hulu.
Yesu o ri vho, havho vha no runa urna vhalanda vhawe, vha fanela u dilugisela/u vha redi kha u vhuya hawe. Arali vha tshi tshimbidza zwa muta wawe zwavhudi, vha tshi vhavhalela vhalanda vhawe, vha do tanganedza mukovhe muhulu. Hone arali vha tshi rwa vhalanda, vha tshi kambiwa, tshitarafu tshavho tshi do vhavhesa.
Tshifanyiso 24: Munna Kha Muri
Luka 19:1-10
Yesu u a kona u tshidza munwe na munwe zwivhini. Thetshelesani hezwi: Sakeo o muthelisi (vha e) o pfumaho. O vha a sa fulufhedzei, na hone o tswa tshelede kha vhathu. O vha a tshi toda u vhona Yesu, hone o vha e mupfufhi nga maanda na hone Yesu o vha o tangwa nga gogo lihulu. Zwo ralo Sakeo a gonya Muri.
Musi Yesu a tshi fhira henefho, O lavhelesa ntha a ri, Sakeo itsa nga u tavhanya. Ndi toda u dzhena (dzula) nduni yau namusi. Vhathu vho kanuka. Sakeo o vha e si muthu wavhudi. Hone Sakeo o tsela fhasi a tanganedza Murena Yesu nga dakalo. O vhudza Yesu ari u toda u shanduka kha vhuvhi, a shandukisa ndila dzawe. U do humisela murahu zwothe zwe a tswa. Na Yesu ori, "Namusi u phuluswa ho da nduni yau. Dzikhonani, Yesu o da u tshidza munwe na munwe o xelanaho na Mudzimu. Humbulani, arali na inwi ni tshi todavho u shanduka vhuvhini, na shanduka kha ndila dzanu, u fana na Sakeo, ni nga kona u lugisa na Mudzimu, nga u tenda, na u thetshelesa Murena Yesu.


text:
Robert Sobukwe
Robert Mangaliso Sobukwe (5 N'wendzamhala 1924 – 27 Nyenyenyani 1978) akuri n'wapolitiki na mulwela-nchuseko wa le Afrika Dzonga, loyi a simekeke nhlangano wa Pan Africanist Congress (PAC) lowu a wulwisana na mfumo wa xihlawu-hlawu. Hi lembe ra 2004 Sobukwe a langhiwile tani hi munhu wavu 42 eka nxaxamelo wa va Afrika Dzonga vo hlawuleka wa SABC3.
Evuton'wini byakwe, Sobukwe a a voniwa ari muluthanyi-nkulu lero mfumo wa xihlawu-hlawu wu humese nawu ephalamendhe ra wona lwu a wu vutiwa "Xinawana xa Sobukwe", lexi a xi ndlandlamuxa matimba ya mfumo, ngopfu-ngopfu a xi pfumelela ku engetela malembe ya ku khostsiwa ka Sobukwe.
Leswinga ndzeni
Malembe ya vunthswa[Lulamisa | edit source]
Sobukwe uvelekiwe e Graaff-Reinet leyi nge Xifundzeni xa Kapa hi 5 N'wendzamhala 1924.[1] Sabukwe akuri rikotse eka vana va ntsevu, naswona ukulele e mutini wa vusweti laha athleleke a dyondza xikolo elokichini leri. U nghenele tidyondzo takwe tale henhla ekholechini ya Methodist le yinge Healdtown naswona endzaku aya nghena eYunivhesithi ya Fort Hare laha a tihlanganiseke na nhlangano ya vantshwa ya ANC (ANCYL) hilembe ra 1948 athlela a langhiwa kuva murhangeri wa machudeni eka (SRC).[2]
Ta vupolitiki[Lulamisa | edit source]
Hi lembe ra 1952 Sobukwe ukume ndhuma yaku hlohlotela tsima raku pfukela mfumo. A a pfumelelana na malandza ya ANC lawa ayari na mavonele ya vuAfrika, naswona hi lembe ra 1957 u sukele nhlangano wa ANC ivi ayava muhleri wa phephahungu ra The Africanist leri arikumeka eJoni.
A ari mupfumeri lonkulu wa vuAfrika na vumundzuku bya rona laha a aleke mavonele yo tirhisana na vanhu van'wana handle ka va Afrika, laha a hlamuseleke muAfrika kuri un'wana na un'wana loyi a hanyaka no tinyiketela eka mfumo wa vunyingi bya va Afrika. U hetelele a sukele nhlangano wa ANC leswaku a simeka Pan Africanist Congress (PAC), laha a thleleke alanghiwa leswaku ava murhangeri wa wona wosungula hi 1959.
Sobukwe a a tiviwa hi ra Phrofesa kumbe "Prof" eka vanakulori na alandzeri vakwe, leswi a swikombisa kudyondzeka na vutshila byakwe byo vulavula erivaleni no khorwisa. Uvulavule hi xilaveko xa "kuti kutsula" ka va Afrika dzonga handle ka kupfuniwa hi vanhu vale handle ka Afria. Uhlamusele vanhu vale handle ka Afrika, kuri un'wana na un'wana loyi anga xiximiku tiko-nkulu ra Afrika naswona a ala kuhanya ehansi ka mfumo wa vunyingi bya Afrika. Kupfumela kakwe eka mavonele lawa ku khutaze no hlohlotela vanhu na minhlangano yo tala leyi ayi lwisana na mfumo wa xihlawu-hlawu, ngopfu-ngopfu nhlangano wa ku Xalamuka ka vantima.
E Fort Hare, laha vantshwa votala va vantima va va Afrika Dzonga ava sungula ku nghenelela swa tipolitiki, Sobukwe u nghenelele nhlangano ya vantshwa ya ANC hi 1948. Nhlangano lowu awu simekiwe e yunivhesithini leyi hi Godfrey Pitje, loyi a thleleke ava murhangeri wa wona. Hi 1949 Sobukwe u langhiwe tani hi murhangeri wo sungula wa huvo ya machudeni, laha atikombiseke ari xivulavuri lexinene.
Hi lembe ra 1950 Sobukwe u thoriwile tani hi mudyondzisi exikolweni xa ntanga ya lehenhla xa Standerton, laha a thleleke a caciwa hileswi a seketeleke Tsima ra ku pfukela mfumo hi 1952. Kambe endzhakunyana uthlele a thoriwa exikolweni xelexo. Eka nkarhi lowu, a angasi nghenelela swa tiplolitiki ta ANC swa siku na siku, hambileswi a a ri matsalana wa vandla ra ANC kwale Standerton.
Hi lembe ra 1954 endzhaku ko rhurhela e Joni, Sobukwe uthoriwile tani hi mudyondzisi wa ti dyondzo ta Afrika e Yunivhesithi ya Vhetsi.[3] Hinkarhi lowu a a tshama le Joni, uthlele a tirha tani hi muhleri wa phepha-hungu ra The Africanist laha a sunguleke ku sola vandla ra ANC leri pfumeleleke ku rhangeriwa hi vanhu lava a a va vula "Va fambisanaka na vuxaka na mavonele ya Ximatsi". Hambe swiritano a a pfumela no tinyiketela ku hetisa kuhlawulana hi kuya hi nhlonge. Athela ava museketeri lonkulu wa vonele ra xi Afrika eka kutshunxeka ka Afrika Dzonga naswona a ala vonele ro tirhisana na valungu.
Ku khotsiwa[Lulamisa | edit source]
Hi 21 Nyenyankulu 1960, PAC yi rhangele xitereka xa tiko hinkwaro lexi a xi kombisa kuvilela hi nawo wa Mapasi, lowu a wu sindzisa vantima ku khoma Pasi minkarhi hinkwayo. Sobukwe urhangele xitereka lexi a xikongome e xitichini xa maphorisa xa Orlando, e Soweto, laha va tluleke nawu wa pasi hivomu. Uhlanagnisiwe no landzeriwa hi valandzeri vohlayanyana, laha va humeseke mapasi yavona eka ndzhawu leyi a vanga pfumeleriwanga eka yona, ivi va kumeka vatlule nawu hindlela yeleyo. Eka xitereka xofana hi siku relero e lokichini ra Sharpeville, maphorisa ma duvurile no dlaya vanhu va 69 eka ntshungu va malandza ya PAC eka mhangu ya le Sharpville.
Endzhaku ka ku khomiwa kakwe, Sobukwe ulumbetiwile a thlela a gweviwa hi mhaka yo hlohlotela vanhu ku tlula nawu, laha a bihiweke malembe manharhu ekhotsweni. Endzaku ka ku heta xigwevo xakwe, u thlele a tekiwa ayisiwa e xihlaleni xa Robben Island. Kupfuxetiwa ka Nawu wa le rivaleni, kuthele ku endla swikoteka leswaku xigwevo xa Sobukwe xi engeteriwa hi malawuri wa ndzawulo ya Vululami. Xinawana lexi xithele xi vitiwa "Xinawana xa Sobukwe" naswona xitirhisiwe ku engetela xigwevo xa Sobkwe hi malembe manharhu .Sobukwe hi yena nstena loyi a khostiweke no tshikeleriwa hi ku tirhisa xinawana lexi.
Kukhotsiwa e xihlaleni xa Robben Island[Lulamisa | edit source]
Sobukwe a a khotsiwe a ri swakwe, kambe a thlela a pfumeleriwa ku kuma tibuku, maphepha-hungu, swi ambalo leswi tolovelekeke, xinkwa naswin'wana. A a hanya exiyengeni lexi hambanisiweke exihlaleni lexi laha a anga swikoti kuvonana na vabohiwa van'wana. Kambe a a kota ku vulavula na vona hikutirhisa mifungo ya xihundla ya mavoko, loko ari karhi a ti olola ehandle. Hambi swiritano, u swikotile ku pfumelela vandla ra PAC leswaku ri tekelela nongonoko wa politiki wa vu Mawo. Hinkarhi lowu wa ku khotsiwa, uyisile emahlweni tidyondzo takwe ta Ikhonomixsi laha a heteleleke a kuma Digri yakwe e Yunuvhesithi ya le Landhani.
Ku ehleketiwa leswaku Sobukwe a a khostiwe hindlela leyi yo hlawuleka hileswi a a chaviwa ngopfu hi mfumowa xihlahlawu ku tlula vabihiwa va vandla ra ANC.
Eka knarhi wa vubiwa byakwe, Sobukwe u hlakulele vunakulori byakwe na Benjamin Pogrund loyi a theleke a tsala buku ya vutomi byakwe endzhaku ka malembe yo hlaya (Sobukwe and Apartheid, Johannesburg: J. Ball, 1990).
Kimberley: Vukhumbi bya lekaya[Lulamisa | edit source]
Sobukwe u hetelele a kutsuriwa hi lembe ra 1969. Upfumeleriwe kuya tshama no hanya e dorobheni ra Kimberley swin'we na ndyangu wakwe hambi leswi a thleleke a bohiwa emutini wakwe a siveriwa ku famba famba a tshunxekile. Kimberley yi langiwile tani hi ndzhawu leyi a a ta kota tirha kona ehansi ka tinhlo ra mfumo. Uthele a siveriwa kuhlanganela swa tipolitiki.
Usiveriwe hi swinawana swo tala leswi hlanganiseke ku n'wisivela ku huma a tikweni noya entsungeni wa malwandle, leswi tsemeke milorho yakwe yo yisa tindyondzo takwe e mahlweni. Hiswona leswi endleke leswaku a ala mintirho yo letela e tindzawulweni ta hambana ta le Amerikha.
Sobukwe u hetisile tidyondzo takwe eka timhaka ta nawu hi ku pfuniwa hi qhweta rale ndzhawini ya Galeshwewe, ivi a sungula vuqhweta byakwe hi lembe ra 1975 e Kimberley.
Mavabyi na rifu[Lulamisa | edit source]
Hikwalaho ka vuvabyi byo leha bya Mfukuzana ya Mahahu, Sobukwe u amukeriwe e xibedlele hi 1977. Madokodela yakwe makombele mfumo leswaku wun'i pfumelela ntshuxeko wa ku famaba-famaba hikwalaho ka mavabyi. Xikombelo lexi xi aleriwile hi mfumo kufikela loko ata lova hi 27 Nyenyenyani 1978, naswona avekiwa eGraaf-Reinet hi 11 Nyenyankulu 1978.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ "Robert Mangaliso Sobukwe", South African History Online.
- ↑ Maaba, Brown Bavusile (2001). "The Archives of the Pan Africanist Congress and the Black Consciousness-Orientated Movements". History in Africa 28: 417–438. JSTOR 3172227. doi:10.2307/3172227. (registration required (help)).
- ↑ "Robert Sobukwe: 'There is only one race. The human race.'" History and heritage, SouthAfrica.info.
Mikongomiso ya le handle[Lulamisa | edit source]
- Robert Sobukwe - Leader of The Africanist
- Collection of historical papers on Robert Mangaliso Sobukwe at The University of the Witwatersrand Library
- Austil Mathebula, "Robert Sobukwe, a lesser known hero", The Citizen, 19 March 2015