text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Ezekiyele 28:1-26
28 Rito ra Yehovha ri ya emahlweni ri fika eka mina, ri ku:2 “N’wana wa munhu, byela murhangeri wa Tiri, u ku, ‘Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te:“‘“Hikwalaho ka leswi mbilu ya wena yi titlakuseke,+ nileswi u tshamelaka ku vula u ku, ‘Mina ndzi xikwembu.+ Ndzi tshame exitshan’weni xa xikwembu,+ exikarhi ka lwandle leri pfulekeke,’+ kasi u munhu wa la misaveni,+ ku nga ri xikwembu,+ u tshamela ku endla mbilu ya wena yi fana ni mbilu ya xikwembu—3 waswivo, wena u tlharihe ku tlula Daniyele.+ Ku hava swihundla leswi swi ku tsandzeke.+4 U tiendlele rifuwo hi vutlhari bya wena ni hi ku twisisa ka wena, naswona u hambeta u kuma nsuku ni silivhere eswitlatini swa wena.+5 U andzise rifuwo ra wena, hi vutlhari bya wena byo tala,+ hi nhundzu ya wena leyi xavisiwaka,+ kutani mbilu ya wena yi sungula ku titlakusa+ hikwalaho ka rifuwo ra wena.”’+6 “‘Hikokwalaho Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te: “Hikwalaho ka leswi u endlaka mbilu ya wena yi fana ni mbilu ya xikwembu,+7 hikokwalaho ndzi ku tisela vafambi,+ lava va xanisaka matiko,+ kunene va ta hlomula mabanga ya vona va lwa ni ku saseka ka vutlhari bya wena, va nyamisa ku vangama ka wena lokukulu.+8 Va ta ku nghenisa emugodini,+ u ta fa rifu ra loyi a dlayiweke exikarhi ka lwandle leri pfulekeke.+9 Xana u ta vula hakunene u ku, ‘Hi mina xikwembu,’ emahlweni ka loyi a ku dlayaka,+ kasi u munhu ntsena wa la misaveni, ku nga ri xikwembu,+ evokweni ra lava va ku nyamisaka?”’10 “‘U ta fa rifu ra lava va nga yimbangiki, hi voko ra vafambi,+ hikuva mina ndzi vurile,’ ku vula Yehovha, Hosi leyi Lawulaka.”11 Rito ra Yehovha ri ya emahlweni ri fika eka mina, ri ku:12 “N’wana wa munhu, yimba risimu ra xirilo malunghana ni hosi ya Tiri,+ u ku eka yona, ‘Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te:“‘“Wena u lemela ntila, lowu teleke vutlhari+ ni lowu sasekeke hilaha ku hetisekeke.+13 A wu ri kona aEdeni, entangeni wa Xikwembu.+ Ribye rin’wana ni rin’wana ra risima a ri ku funengetile, rhubi, topazi ni yaspere; krisolita, onikisi+ ni jeyida; safiri, tukoyisi+ ni emeralda; vutshila bya mavekelo ya wena ni mahlangana-nhlolo lawa a ma ri eka wena, a swi ri swa nsuku. Swi endliwe swi lungheka esikwini leri u tumbuluxiweke ha rona.14 U kerubu leri totiweke, leri funengetaka, naswona u vekiwe hi mina. A wu ri entshaveni yo kwetsima ya Xikwembu.+ A wu famba-famba exikarhi ka maribye lama pfurhaka.15 A wu pfumala xihoxo etindleleni ta wena, ku sukela esikwini leri u tumbuluxiweke+ ha rona ku fika loko ku kumiwa ku pfumala ku lulama eka wena.+16 “‘“Hikwalaho ka nhundzu ya wena yo tala yo xavisa,+ va tate madzolonga eka wena, kutani u sungula ku dyoha.+ Ndzi ku susa entshaveni ya Xikwembu kukota loyi a nyamisiweke, ndzi ta ku lovisa,+ Wena kerubu leri ri funengetaka, exikarhi ka maribye lama pfurhaka.17 “‘“Mbilu ya wena yi titlakusile hikwalaho ka ku saseka ka wena.+ U onhe vutlhari bya wena hikwalaho ka ku vangama ka wena lokukulu.+ Ndzi ta ku cumetela emisaveni.+ Ndzi ta ku veka emahlweni ka tihosi, leswaku ti languta eka wena.+18 “‘“Hikwalaho ka swihoxo swa wena swo tala,+ hikwalaho ka ku pfumala vululami eka nhundzu ya wena leyi xavisiwaka,+ u nyamise vukwetsimelo bya wena. Ndzi ta pfuxa ndzilo exikarhi ka wena. Hi wona lowu wu nga ta ku lovisa.+ Ndzi ta ku endla u va nkuma ehenhla ka misava ematihlweni ya hinkwavo lava va ku vonaka.+19 Loko ku ri hinkwavo lava va ku tivaka exikarhi ka vanhu, kunene va ta ku languta hi ku hlamala.+ U ta va nchumu lowu chavisaka hi xitshuketa, a wu nge he vi kona hilaha ku nga riki na makumu.”’”+20 Rito ra Yehovha ri ya emahlweni ri fika eka mina, ri ku:21 “N’wana wa munhu, yisa xikandza xa wena eSidoni,+ u profeta ku lwisana na yena.22 U fanele u ku, ‘Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te: “Waswivo, ndzi lwa na wena,+ Wena Sidoni, kunene ndzi ta vangamisiwa exikarhi ka wena;+ vanhu va ta tiva leswaku hi mina Yehovha loko ndzi n’wi avanyisa,+ ndzi hlawulekisiwa eka yena.+23 Ndzi ta rhumela ntungu eka yena ni ngati eswitarateni swakwe.+ Loyi a dlayiweke u ta wela exikarhi ka yena hi banga leri lwaka na yena matlhelo hinkwawo;+ vanhu va ta tiva leswaku hi mina Yehovha.+24 Endlwini ya Israyele ku nga ka ku nga ha vi na xo tlhava lexi nga ni khombo+ kumbe mutwa lowu vavaka eka hinkwavo lava va va rhendzeleke, lava va va hlekulaka; vanhu va ta tiva leswaku hi mina Yehovha, Hosi leyi Lawulaka.”’25 “‘Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te: “Loko ndzi hlengeleta yindlu ya Israyele evanhwini lava a va hangalasiwe eka vona,+ ndzi ta hlawulekisiwa exikarhi ka vona ematihlweni ya matiko.+ Kunene va ta tshama emisaveni+ ya vona leyi ndzi yi nyikeke nandza wa mina, Yakobe.+26 Va ta tshama eka yona va sirhelelekile,+ va aka tindlu,+ va rima ni masimu ya vhinya,+ kutani va ta tshama va sirhelelekile+ loko ndzi avanyisa hinkwavo lava va va hlekulaka ematlhelweni hinkwayo ya vona;+ va ta tiva leswaku hi mina Yehovha Xikwembu xa vona.”’”


c: text/html

text:
Ri Tirhise Kahle Ririmi Ra Wena
“Marito ya nomu wa mina . . . a [ma] tsakise emahlweni ka wena, wena Yehovha.”—PISALEMA 19:14.
TINSIMU: 82, 77
1, 2. Ha yini Bibele yi fanisa vuswikoti bya hina byo vulavula ni ndzilo?
HI 1871, ku ve ni ndzilo emakhwatini ya Wisconsin le United States. Wu hangalake hi ku hatlisa naswona wu hise mirhi ya kwalomu ka tibiliyoni timbirhi. Vanhu vo tlula 1 200 va file hikwalaho ka wona. Kahlekahle, a ku si tshama ku va ni ndzilo lowu dlayeke vanhu vo tala hi ndlela leyi eUnited States. Swi tikomba onge ndzilo lowu wu vangiwe hi nhlahle leyi humeke eka xitimela lexi a xi hundza hi le khwatini rero. Leswi swi hi tsundzuxa ndzimana ya le Bibeleni leyi nge: “Swi lava ndzilonyana lowutsongo ku lumeka khwati lerikulu swinene!” (Yakobo 3:5) Ha yini Yakobo mutsari wa Bibele a vule marito lawa?
2 Loko a hlamusela u ri: “Ririmi i ndzilo.” (Yakobo 3:6) “Ririmi” i vuswikoti bya hina byo vulavula. Ku fana ni ndzilo, leswi hi swi vulaka swi nga ha onha swinene. Marito ya hina ma nga va khumba swinene vanhu. Bibele yi hi byela leswaku leswi hi swi vulaka swi nga endla leswaku munhu a hanya kumbe a fa. (Swivuriso 18:21) Kambe, xana leswi swi vula leswaku a hi fanelanga hi vula nchumu hi ku chava leswaku hi nga ha vula swilo leswi nga riki swinene? A swi tano nikatsongo. A hi tshiki ku tirhisa ndzilo hi ku chava leswaku hi nga ha tshwa. Kambe hi wu tirhisa hi vukheta. Hi xikombiso, hi tirhisa ndzilo leswaku hi sweka swakudya, hi tinyawuxa ni ku hi voningela. Hi ndlela leyi fanaka, loko hi ri ni vukheta eka ndlela leyi hi vulavulaka ha yona, hi nga tirhisa vuswikoti lebyi leswaku hi dzunisa Yehovha ni ku pfuna van’wana.—Pisalema 19:14.
3. Hi swihi swilo swinharhu leswi nga hi pfunaka leswaku hi khutaza van’wana loko hi vulavula?
3 Yehovha u hi nyike vuswikoti byo byela van’wana leswi hi swi ehleketaka ni ndlela leyi hi titwaka ha yona, ku nga ha va hi ku vulavula hi nomu kumbe hi mavoko. Kutani hi nga yi tirhisa njhani nyiko leyi ya risima leswaku hi khutaza van’wana? (Hlaya Yakobo 3:9, 10.) Hi fanele hi tiva nkarhi lowu hi faneleke hi vulavula ha wona, leswi hi faneleke hi swi vula ni ndlela yo swi vula.
HI FANELE HI VULAVULA LOKO SWI TE YINI?
4. Hi fanele hi miyela loko swi te yini?
4 Minkarhi yin’wana swi kahle ku miyela. Bibele yi vula leswaku ku ni “nkarhi wa ku miyela.” (Eklesiasta 3:7) Hi xikombiso, loko van’wana va ri eku vulavuleni ha miyela ku kombisa leswaku ha va xixima. (Yobo 6:24) Nakambe, a hi vulavuli hi swilo leswi nga xihundla leswi van’wana va nga fanelangiki va swi tiva. (Swivuriso 20:19) Naswona loko un’wana a hi hlundzukisa, swi kahle ku tikhoma hi nga vuli nchumu.—Pisalema 4:4.
5. Hi nga n’wi komba njhani Yehovha leswaku ha nkhensa leswi a hi nyikeke vuswikoti byo vulavula?
5 Kambe ku ni nkarhi lowunene wo vulavula. (Eklesiasta 3:7) Ku ni nkarhi wo dzunisa Yehovha, wo khutaza van’wana, wo tiphofula ni wo byela van’wana leswi hi swi lavaka. (Pisalema 51:15) Naswona loko hi tirhisa vuswikoti bya hina byo vulavula hi ndlela leyi, hi komba Yehovha leswaku ha n’wi nkhensa hi leswi a hi nyikeke nyiko leyi. Phela, loko munghana wa hina a hi nyike nyiko yo saseka, hi lava ku yi tirhisa hi ndlela leyinene.
6. Ha yini swi ri swa nkoka ku hlawula nkarhi lowunene wo vulavula?
6 Ha yini swi ri swa nkoka ku hlawula nkarhi lowunene wo vulavula? Swivuriso 25:11 yi ri: “Rito leri vuriweke hi nkarhi wa kona ri fana ni maapula ya nsuku exibyeni xa silivhere.” Maapula ya nsuku ma sasekile, kambe ma saseke swinene loko ma ri exibyeni xa silivhere. Hilaha ku fanaka, hi nga ha va hi ri ni mhaka leyi khutazaka yo yi byela van’wana. Kambe loko hi hlawula nkarhi lowunene wo vulavula, hi nga ha n’wi pfuna swinene munhu loyi hi nga ta n’wi byela yona. Hi nga swi endla njhani leswi?
7, 8. Xana vamakwerhu va hina va le Japani va n’wi tekelele njhani Yesu?
7 Loko hi nga vulavuli hi nkarhi lowunene, vanhu a va nge swi twisisi kumbe a va nge swi amukeli leswi hi va byelaka swona. (Hlaya Swivuriso 15:23.) Hi xikombiso, ku tsekatseka ka misava ni tsunami swi hlasele madoroba yo tala ya le vuxeni bya Japani hi March 2011. Ku fe vanhu vo tlula 15 000. Hambileswi Timbhoni ta Yehovha to tala ti feriweke hi swirho swa mindyangu ya tona ni vanghana, a ti lava ku tirhisa Bibele leswaku ti chavelela lava a va ri eka xiyimo lexi fanaka ni xa tona. Kambe a ti swi tiva leswaku vo tala va vanhu lava a va ri Mabudha naswona a va nga tivi swo tala hi Bibele. Hikwalaho, ematshan’weni yo va byela hi ku pfuka ka vafi hi nkarhi wolowo, vamakwerhu lava va va chavelerile ni ku tlhela va va hlamusela leswi endlaka leswaku swilo swo tano swo biha swi humelela vanhu lavanene.
8 Vamakwerhu lava va tekelele Yesu. A a wu tiva nkarhi wo miyela ni wo vulavula. (Yohane 18:33-37; 19:8-11) Nakambe Yesu u rindzele nkarhi lowunene wo dyondzisa vadyondzisiwa va yena swilo swo karhi. (Yohane 16:12) Vamakwerhu va le Japani va rindzele nkarhi lowunene wo byela vanhu hi ntshembo wa ku pfuka ka vafi. Endzhaku ka malembe mambirhi ni hafu ku ve ni tsunami, va fambisele vanhu xiphephana lexi nge, Xana Vafi Va Ta Tlhela Va Hanya Hakunene? Vo tala va xi amukerile naswona leswi va swi hlayeke swi va chavelerile. Na hina hi fanele hi anakanya hi ndhavuko ni leswi vanhu lava nga ensin’wini ya hina va swi pfumelaka leswaku hi ta kuma nkarhi lowunene wo vulavula na vona.
Hi fanele hi lehisa mbilu hi yimela nkarhi lowunene lowu vanhu va nga ta hi yingisela
9. Hi le ka swiyimo swihi swin’wana leswi hi faneleke hi rindzela nkarhi lowunene wo vulavula?
9 Hi le ka swiyimo swihi swin’wana leswi hi faneleke hi rindzela nkarhi lowunene wo vulavula? Kumbexana munhu un’wana u vule swo karhi leswi hi hlundzukisaka. Ematshan’weni yo n’wi byela xo mita hi huku, i swinene ku rhanga hi tivutisa leswi: ‘Xana a a lava ku ndzi hlundzukisa? Xana swa fanela leswaku ndzi vulavula na yena hi leswi a swi vuleke?’ Swi nga ha va kahle ku miyela. Kambe loko swi fanela leswaku u vulavula na yena, u fanele u rindza u rhanga u ehlisa moya. (Hlaya Swivuriso 15:28.) Kumbe hi nga ha va hi lava ku chumayela swirho swa ndyangu wa hina leswi nga riki Timbhoni leswaku swi tiva Yehovha. Hi fanele hi lehisa mbilu, hi anakanya hi leswi hi nga ta swi vula ivi hi bula na swona hi nkarhi lowu swi nga ta yingisela.
HI FANELE HI VULA YINI?
10. (a) Ha yini hi fanele hi ma hlawula hi vukheta marito lawa hi nga ta ma vula? (b) I mavulavulelo wahi lawa hi faneleke hi ma papalata?
10 Leswi hi swi vulaka swi nga ha khutaza van’wana kumbe swi va khunguvanyisa. (Hlaya Swivuriso 12:18.) Vanhu vo tala eka misava ya Sathana va tirhisa “marito yo bava” lama fanaka ni “nseve” kumbe “banga” hikuva va lava ku vavisa van’wana ni ku va hlundzukisa. (Pisalema 64:3) Vo tala va dyondza ku vulavula hi ndlela leyi eka tifilimi ni le ka minongonoko ya le ka thelevhixini leyi va yi hlalelaka. Kambe Vakreste a va fanelanga va vula marito lama tlhavaka ni yo sapatela, hambiloko va ri eku endleni ka misavu. Ku endla misavu i swinene naswona swi nga endla leswaku leswi u swi vulaka swi tsakisa. Kambe a hi fanelanga hi tirhisa marito yo sapatela, ku nga ha va ku hlekisa vanhu hi ku vula swilo leswi nga khomisaka van’wana tingana kumbe ku va tlhontlha. Bibele yi lerisa Vakreste leswaku va nga tirhisi “mavulavulelo ya nhlambha.” Yi tlhela yi ku: “Rito ro bola ri nga humi enon’wini wa n’wina, kambe a ku hume rito rin’wana ni rin’wana lerinene leri akaka hi ku landza xilaveko xa kona, leswaku ri nghenisa leswi tsakisaka eka lava swi twaka.”—Vaefesa 4:29, 31.
11. I yini leswi nga hi pfunaka leswaku hi hlawula marito lamanene?
11 Yesu u dyondzise leswaku “nomu wu vulavula leswi mbilu yi taleke swona.” (Matewu 12:34) Leswi swi vula leswaku leswi hi swi vulaka swi nga ha va swi kombisa ndlela leyi hi titwaka ha yona. Loko hi rhandza vanhu ni ku khathala ha vona, hi ta hlawula marito lamanene lawa hi nga ta ma vula. Hi ta vula marito lamanene ni lama khutazaka.
12. I yini swin’wana leswi nga hi pfunaka leswaku hi hlawula marito lamanene?
12 Swi lava leswaku hi endla matshalatshala leswaku hi ta kuma marito lamanene lawa hi nga ta ma vula. Hambileswi Hosi Solomoni a a tlharihile, u “anakanyisisile ni ku lavisisa hi rixaladza” leswaku a ta kota ku tsala rungula leri nga ntiyiso ni leri tsakisaka. (Eklesiasta 12:9, 10) I yini leswi nga hi pfunaka leswaku hi tiva leswi hi nga ta swi vula? Hi fanele hi dyondza Bibele ni minkandziyiso ya hina leswaku hi kuma tindlela letintshwa leti hi nga tiphofulaka ha tona. Hi nga ha dyondza tinhlamuselo ta marito lawa hi nga ma twisisiki. Hi nga ha tlhela hi dyondza hi xikombiso xa Yesu leswaku hi ta tiva ndlela leyi hi nga vulavulaka ha yona leswaku hi khutaza van’wana. A a swi tiva leswi a a fanele a swi vula hikuva Yehovha u n’wi dyondzise ndlela yo “angula loyi a karhaleke.” (Esaya 50:4) Nakambe i swa nkoka ku anakanyisisa hi ndlela leyi marito ya hina ma nga ta va khumba ha yona van’wana. (Yakobo 1:19) Hi nga ha tivutisa swivutiso leswi: ‘Loko ndzi vula marito lawa, xana u ta swi twisisa leswi ndzi ringetaka ku n’wi byela swona? Xana u ta titwa njhani?’
13. Ha yini hi fanele hi vulavula hi ndlela leyi twisisekaka?
13 EIsrayele a ku tirhisiwa mimpfumawulo ya mhalamhala leswaku yi lemukisa vanhu. Wun’wana wa mimpfumawulo yoleyo a wu tivisa vanhu leswaku va fanele va hlangana. Mpfumawulo wun’wana lowu hambaneke a wu tivisa masocha leswaku ma fanele ma hlasela. Anakanya leswaku masocha a ma ta va ma endle yini loko mpfumawulo wa mhalamhala a wu nga twisiseki! Bibele yi fanisa mpfumawulo lowu twisisekaka wa mhalamhala ni marito lama twisisekaka. Loko hi nga hlamuseli mhaka hi ndlela leyi twisisekaka, vanhu va nga ha pfilunganyeka kumbe va tshemba swilo leswi nga riki ntiyiso. Hambileswi hi lavaka ku vulavula hi ndlela leyi twisisekaka, hi fanele hi tivonela leswaku leswi hi swi vulaka a swi vavisi van’wana kumbe ku kombisa ku va delela.—Hlaya 1 Vakorinto 14:8, 9.
14. Hi xihi xikombiso lexi kombisaka leswaku Yesu u vulavule hi ndlela leyi twisisekaka?
14 Matewu tindzima 5 ku ya eka 7 ti ni swikombiso swa nkoka swa ndlela leyi ha yona Yesu a hlawuleke marito lama twisisekaka hi ndlela yo olova. Eka nkulumo leyi a nga yi nyikela, a nga ringetanga ku hlamarisa vanhu hi ku tirhisa marito yo rharhangana. Naswona a nga vulanga swilo leswi a swi ta khunguvanyisa van’wana. Yesu u dyondzise rungula leri a ri ri ra nkoka swinene, kambe leswi a swi vuleke a swi twisiseka. Hi xikombiso, Yesu a lava ku tiyisekisa vadyondzisiwa vakwe leswaku va nga vileli hi leswi va nga ta swi dya siku ni siku. U vule leswaku Yehovha minkarhi hinkwayo wa ti khathalela tinyenyana. Kutani u va vutise a ku: “Xana a mi ti tluli hi risima?” (Matewu 6:26) Hi marito lawa yo olova, Yesu u va khutazile ni ku tlhela a va pfuna leswaku va twisisa dyondzo leyi ya nkoka.
HI FANELE HI VULAVULA NJHANI NI VANHU VAN’WANA?
15. Ha yini hi fanele hi vulavula hi ndlela ya musa?
15 Ndlela leyi hi vulavulaka ni vanhu van’wana ha yona i ya nkoka ku katsa ni leswi hi nga ta swi vula. Vanhu a va tsakela ku yingisela Yesu hileswi a a vulavula na vona hi “tintswalo,” kumbe hi musa. (Luka 4:22) Loko hi vulavula hi musa, vanhu va ta tsakela ku hi yingisela ni ku amukela leswi hi swi vulaka. (Swivuriso 25:15) Hi ta swi kota ku vulavula ni van’wana hi musa loko hi va xixima ni loko hi khathala hi ndlela leyi va titwaka ha yona. Yesu u endle tano. Hi xikombiso, loko a vona mintshungu yi endla matshalatshala yo n’wi yingisela, a a swi tsakela ku heta nkarhi na yona a yi dyondzisa. (Marka 6:34) Hambiloko vanhu va n’wi tseketsela, Yesu a nga va tseketselanga.—1 Petro 2:23.
16, 17. (a) Loko hi vulavula ni vandyangu wa hina ni vanghana, hi nga n’wi tekelela njhani Yesu? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.) (b) Manana un’wana u swi endle njhani swilo leswinene hi ku vulavula hi ndlela leyinene?
16 Hambileswi hi rhandzaka vandyangu ni vanghana va hina, hi nga ha vulavula na vona hi marito lama tlhavaka hileswi hi va tivaka kahle. Hi nga ha tibyela leswaku a swi kali swi lava leswaku hi anakanya hi ndlela leyi hi faneleke hi vulavula na vona ha yona. Kambe Yesu a nga ma tirhisanga marito yo tlhava loko a vulavula ni vanghana va yena. Loko vadyondzisiwa wakwe va phikizana hi leswaku i mani lonkulu, u va lulamise hi ndlela leyinene a tlhela a tirhisa xikombiso xa n’wana leswaku a va pfuna va cinca ndlela leyi a va anakanya ha yona. (Marka 9:33-37) Vakulu va nga tekelela xikombiso xa Yesu hi ku nyika van’wana ndzayo hi ndlela leyinene.—Vagalatiya 6:1.
17 Hambiloko un’wana a vula swin’wana leswi hi khunguvanyisaka, hi ta va hi endla kahle loko hi vulavula hi musa. (Swivuriso 15:1) Hi xikombiso, jaha rin’wana leri nga emalembeni ya vuntshwa ra manana loyi a nga yexe a ri endla swilo swo biha ri ri karhi ri endla onge ri tirhela Yehovha. Makwerhu wa xisati loyi a a twela manana loyi vusiwana u te: “Swa vava leswi u tsandzekeke ku n’wi dyondzisa.” Manana loyi u rhange a anakanya kutani a ku: “I ntiyiso leswaku swilo a swi fambi kahle sweswi, kambe ndzayo leyi a yi kumeke yi ta n’wi pfuna. Swi ta tikomba endzhaku ka Armagedoni.” Leswi manana loyi a veke ni moya wo rhula ni ku vulavula hi ndlela leyinene ni makwerhu wa xisati, va ye emahlweni va ri vanghana. Nakambe, jaha leri ri twe leswi mana wa rona a nga swi vula ivi ri swi xiya leswaku wa ha tshemba leswaku ri ta cinca. Ri tshike vanghana vo biha, ri khuvuriwa naswona sweswi ri tirha eBethele. Hambiloko hi vulavula ni vamakwerhu, vandyangu wa hina kumbe vanhu lava hi nga va tiviki, marito ya hina ma fanele ma va ni “nsovo nkarhi hinkwawo, ma lungiwe hi munyu.”—Vakolosa 4:6.
18. Hi nga xi tekelela njhani xikombiso xa Yesu eka ndlela leyi hi vulavulaka hi yona?
18 Vuswikoti byo byela van’wana leswi hi swi anakanyaka ni ndlela leyi hi titwaka ha yona hakunene i nyiko ya risima leyi humaka eka Yehovha. Loko hi tekelela xikombiso xa Yesu, hi ta hlawula nkarhi lowunene wo vulavula, hi va ni vukheta eka leswi hi nga ta swi vula naswona minkarhi hinkwayo hi ta ringeta ku vulavula hi musa. Kutani a hi tirhiseni marito ya hina leswaku hi khutaza van’wana nileswaku hi tsakisa Yehovha.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Na wonide mwandra, a di gwela mu gigomoni a ya khala. Vapizane vaye va di mu landra. 2Khavbo avbo, a di khusedza lito a gu va hevbudza, khuye: 3"Si kategide sisiwana monyoni,kholu khwawe Mufumu wa ndzadzini. 4Va kategide vale va lilago,kholu va na tangadziswa. 5Va kategide va nya gurula,kholu va na hodza thomba nya litigo nya sisambanyo. 6Va kategide vale va gu ni ndzala ni lidora nya ndruda,kholu va na khuriswa. 7Va kategide va nya wuhindzi,kholu va na giredwa wuhindzi. 8Va kategide va nya myonyo nya yadi,kholu va na wona Nungungulu. 9Va kategide vakhongoteli nya vathu,kholu va na ranwa sanana sa Nungungulu. 10Va kategide vale va saniswago khu gu landra ndruda, kholu khwawe mufumu wa ndzadzini. 11"Mu kategide, mwa gu vadwa, mu saniswa, mu singedzwa guvivba gwatshavbo khu kota yangu. 12"Nengelani mu ghiya, kholu tshatshazelo wanu wu na bani wuri wukhongolo ndzadzini. Khidzo kharati va nga sanisago khidzo vaprofeti va gale. 13"Enu mu munyu nya litigo! Aholu munyu wa gu phusa, wu na lungwa khu ginani? Kha wu nga gu phasa gilo; wa gu vbaladzwa, wu gandredzedwa khu vathu. 14"Enu mu wenengedzo nya litigo! Kha li kodzegi gu tshirwa lidhoropa li vbahidwego mu gigomoni. 15Kha yi rotwhi kandriya yi fenengedzwa khu gitundru, aholu ya gu vegwa avbo yi dzi kodzago gu wenengedza khavbo vatshavbo va guromo nyumbani. 16Khu kharato wu na dzure mwenge wanu mahoni nya vathu, gasi, va wone mithumo yanu nya yadi, va dhumise Babe wanu a guromo ndzadzini. 17Mu nga pimisi nya gukhenu nyi tede guta tshipisa Nayo wa Mosi, mwendro sihevbudzo sa vaprofeti: Khandriso nyi nga si tela; aholu, nyi tede guta tadzisa. 18Kholu, khu lisine nyi ngu mu embelani, kheni: kala yi gu vbindra ndzadzi ni mafu, gimwalo ni gimwegyo gi na gu duswago Nayoni nyamba girega. 19Khu kharato, uye a na gu kanyisago siguruvedzo sesi nya sidugwana, a kutsedzela vakwawe gu gira navo nga uye, a na bani ari dugwana mufumuni wa ndzadzini. Aholu uye a si landrisago ni gu si hevbudza mu vathuni, a na bani ari khongolo mufumuni wa ndzadzini. 20Kholu nyi ngu mu embelani; gululama gwanu gwamba vbindra ugo nya vahevbudzi nya Nayo ni Vafarisi, gima kha mu na bela mufumuni wa ndzadzini. 21"Mu pwide iso va nga embedwa va gale: 'U nga songi muthu; uye a songago a na ningwa nandru.' 22Gasi eni nyi ngu mi embelani, kheni: uye a zangarelago ndriyaye a na thethiswa; uye a ranago muthu kwawe khuye mbeveve fanede gu lamudwa khu madhota. Uye a ranago muthu kwawe khuye gipumbu a na rinywa phalani nya nilo. 23Khu kharato, wa guya gira nombelo wago vbagiluvelotunu, nuri vbakari, u dundruga gu khuwe u hoselane ni ndriyago, 24diga ningelo wago vbagiluvelotunu, uya phela khu gu khongotelana ni ndriyago; khavbo u wuyago gwadi u ta gira ningelo wago. 25"Wa gu hongola ni nala wago pfhumutunu, zama gu mu khongotela na mungari ndzilani; a nga ya gu ningela ga mulamuli, mulamuli a gu ningela ga vanyakasane, vanyakasane va ya gu khothela pasoni. 26Nyi ngu gu embela, kheni: khu na duga khu mule nu si gu livbi mangava yatshavbo. 27"Mu pwide iso si nga ganedwago pwani: 'U nga bhayi.' 28Gasi eni nyi ngu mi embelani, kheni: watshavbo uye a khedzago nyamayi, khu gu mu dogolela, bhayide naye monyoni gwaye. 29Khu kharato, wa gu wona nya gukhuwe liso lago li ngu gu tshunganisa, li duse u dzudzuga, kholu i tshukwana gu luza givbango gimwegyo, guvbindra gu dzega givili gyago gyatshavbo gi rinywa phalani nya nilo. 30Wa gu wona nya gukhuwe gyandza gyago gya nyamudye gi ngu gu tshunganisa, gi pile u dzudzuga, kholu i tshukwana gu luza givbango gimwegyo, guvbindra gu dzega givili gyago gi rinywa phalani nya nilo. 31"Gu ganedwe gambe gu pwani: 'Uye a hulago mwangadzi waye, a na mu ni nge musi nya guhulane.' 32Gasi eni nyi ngu mi embelani, kheni: watshavbo uye a hulago mwangadzi waye, vbavbandze nya dzegano nya guloledziswe, a ngu mu girisa gibhayi. Mwama a na mu dzegago a na khala nuye gibhayi. 33"Mu pwide gambe iso va nga embedwago va gale. 'U nga sambanyi malipha, aholu u na landrisa gisambanyo u na girago ga Pfhumu.' 34Gasi eni nyi ngu mu embelani kheni: mu nga phazamini sanu mu gu sambanya, ambari khu ndzadzi, kholu gikhalo nya Mufumu wa Nungungulu; 35ambari khu litigo, kholu khavbo a vegago avbo migondro yaye; ambari khu Jerusalema, kholu lidhoropa la mufumeli khongolo, 36mwendro khu hungo wago wunene, kholu khu dzi kodzi gu vbindrugedza ndzudzu wago, moyo basi, wu aga mwendro gu sivbala. 37Guganela gwanu gu na khale ina nya gutiye, a gu bani ari ina; ahihi nya gutiye, a gu bani ari ahihi. Iso si hambanago nesi sa gu vangwa khu liphuvbo nya guvivbe. 38"Mu pwide iso si nga ganedwa, nya gupwani: 'Liso khu liso, likhwaha khu likhwaha.' 39Gasi eni nyi ngu mi embelani gu kheni: mu nga dzi vhikeli ga valala vanu. Wa gu thedwa pama gihaya gya nyamudye, ningedzela gambe gya nyambade. 40Uye a vbwetago gu gu ketsari, na gufela gu gu dzegela ngandzu yago, mu ninge gambe libhadzi. 41Uye a gu gurumedzago gu mu pharela sombo saye pfhuka nya kilometru mweyo, engedzela gu mu vbwegedza mumbe pfhuka yi khala mivili. 42Uye a gu lombago mu ninge. U nga gikhi marundra uye a gu fiyarigo. 43"Mu pwide iso si nga ganedwa nya gupwani: 'U na gola va na gyanu, u zondra nala wago.' 44Gasi eni nyi ngu mi embelani gu kheni: golani valala vanu; lombelelani khu vale va mi sanisago. 45Mwa gu gira kharato mu na khala sanana sa Babe wanu a guromo ndzadzini. Kholu uye a ngu gisa lidambo ga va nya gululama ni va nya guvivbedwa khu monyo; a wisa ndzadzi ga va nya ndruda ni sighohi. 46Kholu, mwa gu gola basi avo va mi golago, tshatshazelo muni mu na gu wu manago? Kha va ngu gira navo vakhuphisi? 47Mwa gu losa basi vandriyanu, gilo muni nya giphya mu girago? Kha ma ngu gira nayo mahedheni? 48Khu kharato, lulamani mu lisineni kha nga Babe wanu wa ndzadzini a lulamidego.
Copyright
Learn More


text:
DOMINICAN REPUBLIC
Ku Tsekatseka Ka Misava eHaiti
Vahuweleri Va Andza eNsin’wini Ya Vanhu Lava Vulavulaka Xichayina
Hi 2005, rhavi ri avele makwerhu Tin Wa Ng wa le Bethele loyi a vulavulaka Xichayina, leswaku a va phayona ro hlawuleka a ya chumayela Machayina yo tala lama tshamaka kwalaho tikweni. U velekiwe eDominican Republic a tlhela a kulela kona. Vatswari vakwe va suke eChayina va rhurhela eSanto Domingo.
Hi January 1, 2008, ku simekiwe vandlha ra Xichayina xa Mandarin eSanto Domingo, ivi hi 2011 ku sunguriwa ntlawa eSantiago. Vahuweleri va 70 ku katsa ni maphayona ya nkarhi hinkwawo ya 36 swin’we ni maphayona ya nkarhinyana, hi xiringaniso va fambisa tidyondzo ta Bibele ta 76 n’hweti ni n’hweti.
Ku Lavisisa Vadyondzisiwa Lava Vulavulaka Xinghezi
Hi 2007, a ku ri ni vahuweleri va 27 466 lava hlanganyeleke ensin’wini emavandlheni ya 376 naswona ku fambisiwe tidyondzo ta Bibele ta 49 795. Hambiswiritano, a ku nga ri na vandlha ro ringana vanhu lava vulavulaka Xinghezi. Kutani, hi April 2008, rhavi ri avele Donald na Jayne Elwell lava nga varhumiwa leswaku va ya eSanto Domingo va ya sungula ntlawa wa vanhu lava vulavulaka Xinghezi. Ntlawa lowutsongo kambe lowu hisekaka wa vahuweleri wu sungule ku lavisisa tindhawu leti vanhu lava vulavulaka Xinghezi a va tshama eka tona. Kutani va hlele nsimu leswaku va ta kota ku chumayela hi rixaladza.
Hikwalaho ka matshalatshala wolawo, ntlawa wa Xinghezi eSanto Domingo wu hambete wu andza naswona hi July 2009 ku simekiwe vandlha leri nga ni vahuweleri va 39. Ku endliwe leswi fanaka ni le tindhawini tin’wana ta tiko. Hi November 2011, a ku ri ni mavandlha ya nkombo ya Xinghezi ni ntlawa wun’we etikweni rero.
Wansati Loyi A Nga Twiki Naswona A Nga Voniki A Teka Xiboho Xo Tirhela Yehovha
Lorys, loyi a nga ni vuvabyi bya Usher Syndrome lebyi endlaka leswaku munhu a nga twi ni ku tlhela a nga voni hi ku famba ka nkarhi, u kule a ri hava vatswari. U velekiwe a nga twi naswona u sungule ku ka a nga ha voni kahle loko a ri ni malembe ya 16. A vonanyana ninhlikanhi kambe nivusiku a nga voni hi ku helela. Ndlela yin’we ntsena leyi a yi tirhisa leswaku a kota ku vulavurisana ni van’wana loko ri perile a a vulavula hi ku tirhisa mavoko.
Mpatswa lowu nga maphayona yo hlawuleka wu hlangane na Lorys loko a ri ni malembe ya 23. Hi nkarhi wolowo, a tshama ni wanuna loyi a nga twiki swin’we ni n’wana wa vona wa nhwanyana loyi a nga ni lembe rin’we loyi yena a twaka. Lorys u pfumerile loko a rhambiwa ku ya eminhlanganweni ya vandlha naswona u tsakisiwe hileswi a swi dyondzeke.
Hi ku hatlisa Lorys u endle ku cinca evuton’wini byakwe. Hi xikombiso, loko a dyondze leswaku swi hoxile ku tshama ni nuna wakwe va nga tekananga, u burisane na yena hi nkoka wa ku tsarisa vukati bya vona hi nawu naswona u vule leswaku a nge yi honisi milawu ya Bibele ya mahanyelo. Hikwalaho ko hlamarisiwa hi xivindzi lexi a veke na xona, u pfumerile ku n’wi teka.
Endzhaku ka loko va tekanile, Lorys u ve muhuweleri naswona endzhakunyana ka nkarhi u khuvuriwile. Hi nkarhi wolowo, hikwalaho ko dyondza ni Timbhoni, u dyondze Ririmi ra Mavoko ra le Amerika. Ku sukela kwalaho, u sungule ku pfuna n’wana wakwe wa nhwanyana leswaku a dyondza Ririmi ra Mavoko ra le Amerika naswona u le ku n’wi dyondziseni ka ntiyiso.
Ku Tsekatseka Lokukulu Ka Misava Ku Hlasela eHaiti
Siku ra Ravumbirhi ra January 12, 2010, ri ta tshama ri ri karhi ri tsundzukiwa hi vanhu va le Dominican ni va le Haiti. Rolero i siku leri ku tsekatseka ka misava loku chavisaka ku hlaseleke eHaiti. Hi ku hatlisa, Huvo leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha yi nyike rhavi ra le Dominican Republic mpfumelelo wo yisa mali erhavini ra le Haiti leswaku ri phalala. Tanihi leswi mali leyi a yi fanele yi yisiwa a yi tele, Evan Batista loyi a nga dokodela ra le Bethele loyi a leheke timitara ta 1,90 a tlhela a tika tikhilogiramu ta 127 u averiwe ku yisa mali yoleyo.
Xiboho xo rhumela Makwerhu Batista xi tikombe xi ri lexi pfunaka hikuva loko a fika endzilakaneni, u byeriwe leswaku ku ni xilaveko lexikulu xa madokodela lama nga ni ntokoto. Vanhu vo tala lava vavisekeke swinene hikwalaho ka ku tsekatseka ka misava a va yisiwe eHolweni ya Tinhlengeletano leyi nga etlhelo ka rhavi ra le Haiti leswaku va ta tshunguriwa. Loko vamakwerhu va le Haiti va xiya leswaku munhu loyi a rhumiweke a ku ri dokodela ra le rhavini, va bele rhavi ra le Dominican Republic riqingho kutani va kombela loko swi ta koteka leswaku Makwerhu Batista a hambeta a tshama eHaiti. Va nyikiwe mpfumelelo naswona ku sunguriwe mphalalo lowukulu leswaku ku pfuniwa vamakwerhu va hina va moya eHaiti—endzhakunyana ka tiawara ti nga ri tingani ku ve ni ku tsekatseka ka misava.
Hi ku hatlisa Ndzawulo yo Xava ya le Dominican Republic yi vulavurisane ni vanhu lava a yi xava eka vona swakudya nkarhi na nkarhi. Hikwalaho, ku rhumeriwe rhayisi yo tlula tikhilogiramu ta 6 800 ni tinyawa swin’we ni swakudya swin’wana swa xisekelo eHaiti hi 2:30 nimixo hi Ravumune, January 14—kahle-kahle lowu i mphalalo wo sungula lowu rhumeriweke lowu nga rhanga wu fika endzilakaneni lowu humaka etikweni rin’wana. Endzhakunyana hi siku rero, madokodela manharhu lama engetelekeke lama humaka eDominican Republic ma teke riendzo ro leha leri tekeke tiawara ta nkombo leswaku ma ya erhavini ra le Haiti. Loko ma fika a ku ri nimadyambu, kambe ematshan’weni ya leswaku ma ya laha ma etlelaka kona, ma kongome eka vanhu lava vavisekeke kutani ma tirha kukondza ku va vusiku swinene. Hi siku leri landzelaka, ku fike madokodela man’wana ya mune swin’we ni vaongori va mune lava humaka eDominican Republic. Vuhandzuri a byi endliwa ehansi ka swiyimo swo tika, laha a va cincana ku endla vuhandzuri ekamareni leri endleriweke ku endla vuhandzuri eHolweni ya Tinhlengeletano. Eka vhiki leri landzeleke, vanhu lava va 12 va tshungule vanhu vo tlula 300 lava a va vavisekile.
Siku ni siku a ku yisiwa vanhu lava vavisekeke swinene eDominican Republic leswaku va ya tshunguriwa. Minkarhi yin’wana, timovha leti a ti yisa mphalalo eHaiti a ti tsutsumisela vanhu lava vavisekeke eswibedlhele swo hambana-hambana leswi nga etikweni hinkwaro ra le Dominican Republic. Rhavi ri hlele Mintlawa yo Endzela Vavabyi leswaku yi khutaza vanhu lava vavisekeke ni ku tiyisekisa leswaku va kuma mirhi swin’we ni mphakelo. Mavandlha ya kwalaho a ma nyika swirho swa ndyangu leswi heleketeke varhandziwa va swona lava vavisekeke swakudya swin’we ni byetlelo.
Timbhoni ta Yehovha ti rhumele tikhilogiramu to tlula 450 000 ta swilo leswi nyikeriweke, ku katsa ni swakudya leswi nga dyiwaka hi vanhu va 400 000
Matshalatshala lamakulu ni yo pfumala vutianakanyi ya vanhu va Yehovha hi nkarhi wa mhangu leyi ma fambisana kahle ni marito lama khutazaka lama nga eka Swivuriso 17:17, lama nge: “Nakulorhi wa ntiyiso u ni rirhandzu nkarhi hinkwawo, naswona i makwerhu la velekiweke loko ku ri ni maxangu.” Mintokoto leyi yi kombisa leswaku Yehovha hi ku tirhisa moya wakwe ni vun’we bya Vukreste, u khathalele malandza yakwe yo tshembeka hambi loko ma langutane ni rifu. Ntirho lowukulu wo phalala wu hambete wu endliwa ku ringana tin’hweti to hlaya. Timbhoni ta Yehovha ti rhumele tikhilogiramu to tlula 450 000 ta swilo leswi nyikeriweke, ku katsa ni swakudya leswi nga dyiwaka hi vanhu va 400 000. Ku te vamakwerhu va kwalomu ka 78 lava nga madokodela lava humaka etindhawini to hambana-hambana ta misava kutani va nyikela hi nkarhi ni vuswikoti bya vona mahala ku katsa ni vatirhi van’wana va ku tirhandzela va ntsandza-vahlayi. *
^ ndzim. 1 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke ra xiviko lexi heleleke, vona matluka 14-19 ya Xalamuka! ya December 2010.


text:
1Ngako ditshiku da Sabbata di di pindile, Maria wa Magdhala ni Maria, mame wa Jakobe, ni Salome, va to xava mafura kasiku ve ya mu tota ngu ona. 2Ni mabimbikutxa ka ditshiku do khata ka divhiki, vona va to tsula diyivani, na se ditambo di txi txa. 3Va titi wotisana va txi: “I mani a no ya hi wumbulutela dirigwi, a txi di thavisa ha txikeni ka diphala kani?” 4Se ngako va di gute maso, va to wona dirigwi di di wumbulutilwe, kuve dona i ti da hombe ngutu. 5Va di wulete diphalani, va to wona dijaha di di khalahatshile, didhawa da txinene, di di ambate nguwo yo basa, se ve xamala ngutu. 6Kambe dijaha di to va gela di txi: “Mi nga xamaleni! Mi lava Jesu wa Nazareta, awu wo bethelwa ha txihambanoni: A wukile, kha nga ho hawa. Wonani wukhalo wu va nga ti mu vekile ka wona. 7Tsulani mi txi ya gela vagondiswa vakwe ni Pedro, ti to ene wa mi thangela kuya Galileya, mi na ya mu wona, madingano ni ti a nga mi gelisa tona.” 8Vona va to huma diyivani, ve tutuma ngu kudhudhumela ni kuxamala; kha va gela txilo mthu, nguko va ti thava.[ 9Ngako a di wukile ni mixo ya ditshiku do khata ka divhiki, a to thanga e woneka ka Maria wa Magdhala, awu a nga ti tovete kwakwe mtxhanu wa madhimoni ni mambidi. 10Ene a to tsula e ya zivisa avale va nga ti londisela Jesu, nguko va ti pandiseka na va txi dila. 11Ngako va di engisile ti to ene wa hanya ni ti to a wonwi ngu Maria, kha va kholwa. 12Msana keto, a to ti komba ngu tximwane txiemo ka vambidi vawe, va nga ti tsimbila va txi ya hahanze ka m'ti. 13Vona va to tshumela ve ya gela va va nga ti sate, aniko nivona kha va kholwa. 14Ngu kugwitisa a to woneka ka va digumi ni mmweyo, va di ha sakudyani, e va kawuka ngu ku ambi kholwa kwawe ni kubanga ka timbilu tawe, nguko kha va kholwa ngu va va nga mu wona, a di wukile ngu ka vafi. 15Ene a to va gela a txi khene: “Tsimbilani ngu ka dotshe ditiko, mi txi txhumayela Evhangeli ka sotshe sivangwa. 16Awu a no kholwa, a txi bhabhatiswa, a na huluka; awu a no mbi kholwa, a na abaniswa. 17Sidiwukiso si si no mahwa ngu va va no kholwa ngu siya: va na tovela madhimoni ngu ditina dangu, va na wombawomba tidimi ta tiphya; 18va na ñola minyoka ngu manza, se hambi va txi sela sa txhefu, kha si na mbi va wusela phango; va na sanzeka manza ka valwali, ve kalamuka.” 19Senikoko, Mkoma Jesu, msana ka kuva a di wombawombile navo, a to gulwa a txi ya nzumani, a txi ya khalahatsha txineneni ka Txizimu. 20Se vona va to tsimbila va txi txhumayela ka otshe matiko, Mkoma a txi va vhunetela ni kutsanisa dipswi ngu sidiwukiso si si nga ti tsimbilelana nado.]
Copyright
Learn More


text:
1Alakanyisa votshe ti to va fanete ku ti veka hahatshi ka vafumeli ni ka vakoma, va fanete ku va engisa, ve zumba va di ti lulamisete kumaha mthumo wuhi ni wuhi wo lulama, 2ni ti to kha va nga ni fanelo yo womba kubiha ngu mthu hambi kuwusa mazunga, aniko va na mahe vathu va vanene, va kombako txithavo ka votshe. 3Nguko nathu kale hi ti sipumbu, ni sikanyisi, ni vatimeli va nzila, ni tikhumbi ta lotshe lixaka la minavelo yo biha, hi txi hanya kubihani ni mu kubavelanani, hi txi zondwa ngu vathu ni kuzondana athu ngu txathu. 4Kambe mbimo yi wunene ni lirando la Txizimu Muhanyisi wathu si nga ti wonekisa ka vathu, txona Txizimu txi hi ponisile, 5i singa ngu kota ya mithumo yathu ya yinene hi nga yi maha, aniko ngu mhaka ya wumbilu wa txona hi sambisilwe hi phindulwa hi txi maha vavaphya ngu mtamo wa Moya wo Sawuleka, 6awu txona Txizimu txi nga wu thela ngu kuenela txitimwi kwathu ngu Jesu Kristu Muhanyisi wathu; 7Txizimu txi mahile tiya kasiku hi txi mahwa valulami ngu mtamo wa kateko ya txona, ni kumahwa vadyi va thomba ya wutomi wo mbi guma, awu hi wu rinzelako. 8Di thembekile dipswi diya. Nanani ni lava ku u sunamisa kugondisa mhaka yiya, ti to avale va kholwako ka Txizimu va na khutala amu ka mithumo ya yinene. Atiya tina ni lisima kambe ta vhuna vathu. 9Hambana ni timhaka ta kukanetisana ka wupumbu ni kulondetela txhatxhameto ya sibongo, u txi hambana ni mazolonga ni kukanetisana ngu Mlayo, nguko eto kha ti vhuni txilo, kha ti na lisima. 10Mthu wu a vangako mibhando hagari ka makholwa, m'kawuke kamweko mwendo kumbidi; a txi lamba msana keto, u nga m'khatalele; 11nguko se ta zivaneka ti to mthu wo ngeto a wonhekile e ti ningela txiwonhoni, e ti abanisa apune. 12Mbimo yi ni no rumela Artemasi mwendo Tikikusi va txi ta kheyo kwako, ti karate u txi ni tela kheya Nikopoli, ahawa ni no ya zumba kona, yotshe mbimo ya wuxika. 13Ti karate u txi vhunetela kulongela dipfhumba da Zena, mzivi wa mlayo, ni Apolosi, kasiku va si pwatekelwi ngu txilo. 14Votshe va ka kwathu va fanete kugonda kukhutalela mithumo ya yinene, kasi kuvhuna amu si pwatekako ngutu, va si mahi sifule so mbi veka mihando. 15Va ku dingula votshe va va ku ni nani. Dingula votshe va va hi randako ngu mu ka likholo.Makatekwa a Txizimu ma na ve ni nanu motshe!
Copyright
Learn More


text:
TSHINELA EKA XIKWEMBU
“I Xikwembu . . . Xa Lava Hanyaka”
Xana rifu ri ni matimba ku tlula Xikwembu? Nikatsongo! Xana rifu—kumbe “nala” un’wana ni un’wana—a nga va ni matimba ku tlula “Lowa Matimba Hinkwawo”? (1 Vakorinto 15:26; Eksoda 6:3) Xikwembu xi ni matimba yo herisa rifu hi ku pfuxa lava feke naswona xi tshembisa ku endla tano emisaveni ya xona leyintshwa. * Xana xitshembiso xexo xi tshembeka ku fikela kwihi? Yesu N’wana wa Xikwembu, u hi byela hi marito lama nga ta endla leswaku timbilu ta hina ti va ni ntshembo.—Hlaya Matewu 22:31, 32.
Loko a vulavula na Vasaduki lava a va nga pfumeli eka ku pfuka ka vafi, Yesu u te: “Loko ti ri ta ku pfuka ka lava feke, xana a mi hlayanga leswi Xikwembu xi nga mi byela swona, xi ku, ‘Hi mina Xikwembu xa Abrahama ni Xikwembu xa Isaka ni Xikwembu xa Yakobe’? A hi Xikwembu xa lava feke, kambe i xa lava hanyaka.” Laha Yesu a a kombetela eka bulo leri Xikwembu xi veke na rona na Muxe eka xihlahla lexi pfurhaka hi 1514 B.C.E. (Eksoda 3:1-6) Hi ku ya hi Yesu, marito lawa Yehovha a ma byeleke Muxe—“Hi mina Xikwembu xa Abrahama ni Xikwembu xa Isaka ni Xikwembu xa Yakobe”—ma kombisa leswaku xitshembiso xo pfuxa lava feke xi ta hetisisiwa hakunene. Njhani?
Xo sungula xiya rungula leri. Hi nkarhi lowu Yehovha a vulavuleke na Muxe, se a ku ri khale mupatriyaka Abrahama, Isaka na Yakobe va funye buwa—a ku ri malembe ya 329 Abrahama a file, Isaka ya 224 kasi Yakobe ya 197. Kambe Yehovha u vule a ku, “Hi mina”—ku nga ri leswaku “a ndzi ri”—Xikwembu xa vona. Yehovha u vulavule hi vapatriyaka lavanharhu onge hiloko va ha hanya. Ha yini?
Yesu wa hlamusela: “[Yehovha] a hi Xikwembu xa lava feke, kambe i xa lava hanyaka.” Anakanya katsongo hi nhlamuselo ya marito wolawo. Loko ku pfuka ka vafi ku nga ri kona, swi vula leswaku Abrahama, Isaka na Yakobe a va nge pfuxiwi. Loko a swi ri tano, Yehovha a ta va Xikwembu xa vanhu lava feke hilaha ku nga heriki. Sweswo a swi ta vula leswaku rifu ri ni matimba ku tlula Yehovha—onge hiloko a nga ri na matimba yo ntshunxa malandza yakwe yo tshembeka eka rifu.
Xana hi nga gimeta hi ku yini malunghana na Abrahama, Isaka na Yakobe ni malandza hinkwawo yo tshembeka ya Yehovha lama feke? Yesu u vule marito lawa, lawa ya nga ni matimba: “Hikuva eka xona hinkwavo va hanya.” (Luka 20:38) Hakunene, xikongomelo xa Yehovha xa ku pfuxa malandza ya xona yo tshembeka lama feke xi ta hetiseka lerova u anakanya ha wona onge hiloko ma ha hanya. (Varhoma 4:16, 17) Yehovha u ta hlayisa vanhu hinkwavo lava feke emianakanyweni yakwe leyi hetisekeke.
Yehovha u ni matimba ku tlula rifu
Xana ntshembo wo hlanganisiwa ni varhandziwa va wena lava feke wa ku tsakisa? Loko swi ri tano, tsundzuka leswaku Yehovha u ni matimba hinkwawo lawa a ma lavaka yo pfuxa vafi. Ku hava lexi nga n’wi sivelaka ku hetisisa xitshembiso xakwe xo pfuxa lava feke. Ha yini u nga dyondzi leswi engetelekeke malunghana ni xitshembiso xa ku pfuxiwa ka lava feke ni hi Xikwembu lexi nga ta swi hetisisa? Hakunene ku endla tano swi ta endla leswaku u tshinela ekusuhi na Yehovha, “Xikwembu . . . xa lava hanyaka.”
Tindzimana ta Bibele leti u nga ti hlayaka hi February
^ ndzim. 3 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni xitshembiso xa Xikwembu xa ku pfuxa lava feke leswaku va ta hanya emisaveni leyintshwa yo lulama, vona ndzima 7 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.


text:
1Gitumbiso nya gubele guhefemulani hi ningwago khu Nungungulu gi nga romo ni olu. Aholu, dzi woneleni, vandriyangu, gasi ni moyo wanu a si luzi gikhati nya gubele guhefemulani momo. 2Kholu, ethu hi hakhile Mahungu nya Yadi nga edzi va nga ma hakhago khidzo avo. Avo va ma pwide Mahungu, aholu, kha ma va phasa gilo, kholu, va di mapwa va si ma hakhi khu gukhodwa. 3Ethu hi khodwago, hi ngu dzi kodza gubela guhefemulani gu thudwago khu Nungungulu khuye: "Nyi di swihala ngudzu nyi kala nyi sambanya kheni:Ava vathu gima kha va na nga bela tigoni nya gitumbiso,nyi nga va dongisela guya hefemula umo." Nungungulu ganede esi ambari ulo guhefemula gwaye gu phedego litshigu a nga vbedzisa guvanga litigo. 4Umo nya Milowo nya gu Age gu lovidwe kharati, khu mahungu nya litshigu nya livbandre na mavili, pwani: "Na vbedzile mithumo yaye yatshavbo, Nungungulu a di hefemula khu litshigu nya livbandre na mavili." 5A engedza gambe khu mahungu yaya, khuye: "Gima kha va na nga bela tigoni nya gitumbiso nyi nga va dongisela guya hefemula umo." 6Vale va nga hegula gu hakha Mahungu nya Yadi kha va bela guhefemulani gwa Nungungulu, kholu kha va khodwa. Aholu, vomo vambe va na gu belago va hefumula naye. 7Nungungulu hathile limbe litshigu a li ninga lina nya gupwani "Muhuno." Na gu vbindride myaga nya yingi ganede khilo khu likana la Dhavide omu nya Ndzimo yi gu khiyo: "Muhuno, mwa gupwa lito la Nungungulu,mu nga bangi mihungo." 8Nari gu pwani Josuwa khu lisine a di vbohiside vathu va na Israeli wulangani nya guhefemule, Nungungulu gima na sa hatha limbe litshigu, khu hwane nya gikhati. 9Khu magirelo yoyo, gu yeyedza gu pwani vathu va Nungungulu va si gu beli guhefemulani nya gukhongolo nya nga ogu Nungungulu a gu manego khu litshigu nya livbandre na mavili. 10Kholu, oyu a belago guhefemulani gwa Nungungulu a na rula mithumo yaye yatshavbo a gu hefemula nga edzi a hefemudego khidzo Nungungulu. 11Khavbo avbo, hongoleni hi dzi garadze khu gu bela guhefemulani gwa Nungungulu gasi hi si landri ava va nga mba yingela giwulani, va tandrega gu bela. 12Mahungu ya Nungungulu khya guvbanya, ma na ni tshivba, ma ngu vbira guvbindra litshari nya gulodzwe gwatshavbo. Ma gu paya, ma gu bela kala matshanganoni nya womi nya muthu. Ma ngu hambanisa gutshangana nya mongo ni marambo; ma ngu tugula mahingigedzo ni mapimo ma sihadego monyoni nya muthu. 13Gimwalo ni gimwegyo gi sihadego mahoni ga Nungungulu. Sivangwa satshavbo somo tendrelani mahoni ga Nungungulu. Ethu hatshavbo hi na ema mbeli gwaye a hi lamula. 14Khu guralo, hongoleni hi tiye gukhodwani gwathu. Kholu, hi na ni Muphasi nya mhamba a gu na ni tshivba, a vbeledego, a bedego gungangamelani nya wudhumo wa Nungungulu a gu Jesu Kristo, Mwamana wa Nungungulu. 15Muphasi wathu nya khongolo nya mhamba a ngu dzi kodza gu hi pwela wusiwana nya sighoho sathu, kholu, uye nuye lingidwe kha nga ethu, aholu, gima kha ghoha. 16Khavbo avbo, hongoleni hi tiye hi gu hidzimela vbagikhalotunu nya wufumu wa Nungungulu nya gutale khu wuhigo, avbo hi na manago guvbanya ni guphasedzedwa hi gu vbwetago gikhati gyatshavbo.
Copyright
Learn More


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | XANA HA WU LAVA MPFUNO WA XIKWEMBU?
Xana Ha Wu Lava Mpfuno Wa Xikwembu?
“Xana u un’wana wa lava nga pfumeriki eka Xikwembu? Vanhu va timiliyoni a va pfumeli.” Kutani hlaya marungula lawa eka tibodo ta sweswinyana to navetisa swilo leti hakeriweke hi ntlawa wa vanhu lava vulaka leswaku Xikwembu a xi kona. Entiyisweni va vona onge a va na xilaveko xo lava Xikwembu.
Hi hala tlhelo, vo tala lava vulaka leswaku va pfumela eka Xikwembu va endla swiboho onge hiloko xi nga ri kona. Salvatore Fisichella, bixopo-nkulu wa Khatoliki u vule leswi malunghana ni kereke yakwe: “Loko hi tilanguta ku hava ni un’we loyi a nga vulaka leswaku hi Vakreste namuntlha hikuva mahanyelo ya hina a ma hambananga ni ya lava nga riki vapfumeri.”
Van’wana va khomeke ngopfu lerova a va na mhaka na Xikwembu. Va vona onge xi le kule, a xi nge swi koti ku va pfuna evuton’wini bya vona. Hakanyingi vanhu vo tano va khongela eka Xikwembu ntsena loko va ri emaxangwini kumbe loko va lava swin’wana—onge hiloko xi ri nandza wa vona loyi a lunghekeleke ku endla xin’wana ni xin’wana lexi va xi lavaka.
Van’wana a va swi endli leswi vukhongeri bya vona byi swi dyondzisaka kumbexana hileswi va anakanyaka leswaku a swi nge va pfuni nchumu. Hi xikombiso, vanhu lava endlaka 76 wa tiphesente va kereke ya Khatoliki eJarimani va tshemba leswaku swa amukeleka leswaku wanuna ni wansati va tshama swin’we va nga tekananga—ku nga dyondzo leyi dyondzisiwaka ekerekeni ya vona leyi lwisanaka na Bibele. (1 Vakorinto 6:18; Vaheveru 13:4) Vanhu va vukhongeri byo hambana-hambana va swi xiya leswaku hambileswi vanhu vo tala va vulaka leswaku va nghena kereke, a va swi endli leswi va pfumelaka eka swona. Ndlela leyi vanhu lava nghenaka kereke va hanyaka ha yona ya fana ni ya lava nga pfumeriki leswaku Xikwembu xi kona.
Swikombiso leswi swi pfuxa xivutiso lexi landzelaka: Xana hakunene ha wu lava mpfuno wa Xikwembu? Mhaka leyi a hi yintshwa. Ku vulavuriwe ha yona eka matluka yo sungula ya Bibele. Leswaku hi kuma nhlamulo ya xivutiso lexi, a hi kambisiseni timhaka to hlayanyana leti nga ebukwini ya Bibele ya Genesa.


text:
XIHONDZO XO RINDZA SEPTEMBER 2014
Xana Vanhu Va Ta Onha Misava Hi Ku Helela?
Hi nga swi papalata njhani ku onha misava?
Xana Vanhu Va Ta Onha Misava Hi Ku Helela?
Bibele a yi vulavulanga ntsena hi ku onhiwa ka misava sweswi kambe ni hi leswi sweswo swi nga ta swi vanga.
Xana Nawu Lowu Xikwembu A Xi Wu Nyike Vaisrayele A Wu Kombisa Vululami?
Milawu ya mune leyi pfuneke vaavanyisi va le Israyele.
Vutomi Lebyi Vuyerisaka Bya Ku Tirhela Xikwembu
Eka malembe ya 65 lama hundzeke, Peter Carrbello u ve ni ntokoto lowu cinceke ndlela ya yena ya vutomi.
Peshitta Ya Xisiriya
—Ndlela Yo Tiva Matimu Ya Vuhundzuluxeri Byo Sungula Bya Bibele
Bibele leyi yo sungula yi kombisa leswaku eka vuhundzuluxeri byin’wana bya Bibele bya manguva lawa ku katsiwe ni tindzimana leti a ti nga ri kona eka matsalwa yo sungula.
Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Bibele
Xana hi fanele hi khongela eka tintsumi leswaku ti hi pfuna?
Swin'wana Leswi Nga Kona Eka Website Leyi
I Yini Mfumo Wa Xikwembu?
Xiya ndlela leyi mfumo wa Xikwembu wu tlakukeke ha yona ku tlula tihulumendhe letin’wana hinkwato.


text:
1Vanathu mbimo yi ni nga ta kheyo kwanu, kasi kuta mi fakazela mapswi a Txizimu, kha na tela kuta wombawomba mapswi a ku ti guleta mwendo o komba wuzivi. 2Ni pimisile ti to kha txi nga ho tximwane ni txi zivako hagari kwanu, hahanze ka Jesu Kristu, awu a nga gogotelwa ha txihambanoni. 3Ni tile masoni kwanu ni di ni dizowa ni kuthava ni kudhudhumela ka hombe. 4Dipswi dangu ni kutxhumayela kwangu i ti singa sa kukomba wuzivi wa ha mafuni, aniko i ti mapswi a kutsaniswa ngu Moya ni mtamo wa Txizimu; 5ti to kukholwa kwanu ku si tsaniswi ngu wuzivi wa mthu, aniko ku txi fela kutsaniswa ngu mtamo wa Txizimu. 6Hambi keto, athu hi wombawomba ngu wuzivi hagari ka vale i ku vo thembeka, kambe hi wombawomba ngu wuzivi wo va i singa wa ditiko diya, awu kambe i singa wuzivi wa va va fumako ditikoni muwa, ava va no gwita ngu kufa. 7Aniko athu hi gondisa wuzivi wa Txizimu, awu wu nga tumbetwa ngu makungo a txona, txi txi nga sisala ni konkuwa, awu wu nga sikelwa ngu kale ni kale ti to wu na maha wudhumo wathu, 8i ku wutxhari wu ni mmweyo mkoma wa ha mafuni muwa a si wu ziviko; nguko idiku va ti ko va nawo wuzivi wuwa, nga va sa m'gogotela ha txhihambanoni ene Mkoma wa wudhumo. 9Aniko, nga tiya ti nga bhaliswa txona, nzimaha si “Hambi maso ma si si kotiko ku si tshanganisa, hambi tinzeve ti si si kotiko ku si engisa, hambi mialakanyo ya mthu yi si si kotiko ku si pima, asile Txizimu txi nga lulamisela avale va txi dhundako.” 10Aniko, kwathu, Txizimu txi si wonekisile ngu Moya wa txona wo Sawuleka, awu wu zivako totshe, hambi tile i ku ta wutumbu wa ku eta wa Txizimu. 11Ngu toneto, kasi i mani a zivako simaha si si ku mndani ka mthu, na i singa wona moya wa mthu, wu wu zumbako mndani kwakwe, kani? Kufana ni toneto, simaha sa Txizimu, a walo mmwane a si zivako, hahanze ka Moya wa Txizimu. 12Se athu kha ha amukela moya wa mafu, aniko hi amukete Moya wu wu tako ngu ka Txizimu, awu wu hi ningako kuziva tikateko ti hi nga ningwa ngu txona. 13Timhaka tiya kha hi ti xawuteli ngu mapswi a wutxhari wa txithu, aniko hi ti xawutela ngu mapswi ale hi gondiswako ngu Moya, i ku mapswi awa ma xawutelako timhaka ta Moya ngu mawombelo a Moya. 14Nguko mthu wuwa i ku singa wa Moya kha na ku engisisa asi i ku sa Moya wa Txizimu, nguko kwakwe timhaka tiya a ti wona i di wupumbu. Ene kha si koti ku ti engisisa nguko tona ti pimwa ngu mapimiselo a Moya. 15Kasi mthu wa Moya wa lamula ka totshe, kambe ene kha lamulwi ngu mthu. 16Ngukusa i mani a nga ziva mialakanyo ya Txizimu, kasiku e txi gondisa kani? Aniko athu hi ni mialakanyo ya Kristu.
Copyright
Learn More


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Matewu 15:1-39
15 Kutani Vafarisi ni vatsari lava humaka eYerusalema+ va ta eka Yesu, va ku:2 “Ha yini vadyondzisiwa va wena va tlula ndhavuko wa vanhu va minkarhi ya khale? Hi xikombiso, a va hlambi mavoko loko va lava ku dya swakudya.”+3 A va angula a ku: “Ha yini na n’wina mi tlula xileriso xa Xikwembu hikwalaho ka ndhavuko wa n’wina?+4 Hi xikombiso, Xikwembu xi te, ‘Xixima tata wa wena ni mana+ wa wena’; naswona, ‘La rhukanaka tata wakwe kumbe mana wakwe a a dlayiwe.’+5 Kambe n’wina mi ri, ‘Hambi ku ri mani la byelaka tata wakwe kumbe mana wakwe a ku: “Xin’wana ni xin’wana lexi ndzi nga na xona lexi ndzi nga ku pfunaka ha xona i nyiko leyi nyikeriweke eka Xikwembu,”6 a nga fanelanga a xixima tata wakwe nikatsongo.’+ Kutani mi endle rito ra Xikwembu ri nga tirhi hikwalaho ka ndhavuko wa n’wina.+7 N’wina vakanganyisi,+ Esaya+ u profete hilaha ku faneleke malunghana na n’wina, loko a ku,8 ‘Vanhu lava va ndzi xixima hi milomu ya vona, kambe timbilu ta vona ti le kule swinene na mina.+9 Va tama va ndzi gandzela swa hava, hikuva va dyondzisa swileriso swa vanhu va swi endla tidyondzo leti nga enawini.’”+10 Hiloko a vitana ntshungu wu ta ekusuhi kutani a ku eka wona: “Yingisani mi tlhela mi kuma mongo wa swona:+11 Leswi nyamisaka munhu a hi swona leswi nghenaka enon’wini wakwe; kambe munhu u nyamisiwa hi leswi humaka enon’wini wakwe.”+12 Kutani vadyondzisiwa va ta, va ku eka yena: “Xana wa swi tiva leswaku Vafarisi va khunguvanyekile loko va twa leswi u swi vuleke?”+13 A angula a ku: “Ximilana xin’wana ni xin’wana lexi nga byariwangiki hi Tata wa mina wa le tilweni xi ta simuriwa.+14 Va tshikeni. I vakongomisi lava feke mahlo. Kutani, loko munhu la feke mahlo a kongomisa munhu la feke mahlo, havambirhi va ta wela emugodini.”+15 Petro a n’wi angula a ku: “Hi hlamusele+ kahle xifaniso lexi.”16 Hiloko a ku: “Xana na n’wina a mi si twisisa?+17 Xana a mi swi lemuki leswaku xin’wana ni xin’wana lexi nghenaka enon’wini xi hundzela emarhumbyini kutani xi humela enkululweni?18 Hambiswiritano, swilo leswi humaka enon’wini swi huma embilwini, kutani swilo sweswo hi swona leswi nyamisaka munhu.+19 Hi xikombiso, embilwini ku huma ku anakanya ko homboloka,+ ku dlaya hi vomu, vuoswi, vumbhisa, vukhamba, vumbhoni bya mavunwa ni swisandzu.+20 Leswi hi swona swilo leswi nyamisaka munhu; kambe ku dya swakudya hi mavoko lama nga hlambiwangiki a swi n’wi nyamisi munhu.”+21 Loko a suka kwalaho, Yesu u ye etindhawini ta Tiri na Sidoni.+22 Kutani waswivo, wansati wa Mufenikiya+ la humaka eswifundzheni sweswo a huwelela hi matimba, a ku: “Vana ni tintswalo eka mina,+ Hosi, N’wana wa Davhida. N’wana wa mina wa nhwanyana u ngheniwe ngopfu hi madimona.”23 Kambe a nga vulanga nchumu ku n’wi hlamula. Kutani vadyondzisiwa vakwe va ya eka yena va n’wi kombela va ku: “N’wi tlherise; hikuva u ya emahlweni a huwelela a hi landzelela.”24 A hlamula a ku: “A ndzi rhumiwanga eka un’wana ni un’wana kambe ndzi rhumiwe eka tinyimpfu leti lahlekeke ta yindlu ya Israyele.”+25 Loko wansati yoloye a fika u sungule ku n’wi nkhinsamela a ku: “Hosi, ndzi pfune!”+26 A hlamula a ku: “A swi lulamanga ku teka xinkwa xa vana u xi hoxela swimbyanyana.”27 Yena a ku: “Ina, Hosi; kambe entiyisweni swimbyanyana swi dya mahlanhla lawa ma waka etafuleni ra vini+ va swona.”28 Kutani Yesu a n’wi angula a ku: “Wena wansati, ripfumelo ra wena i rikulu; a swi endleke hilaha u navelaka hakona.” Xisweswo n’wana wakwe wa nhwanyana a hola ku sukela hi nkarhi wolowo.+29 Loko a tsemakanya tiko ku suka kwalaho, Yesu u fike ekusuhi ni lwandle ra Galeliya,+ kutani, endzhaku ko tlhandlukela entshaveni,+ a tshama kwalaho.30 Kutani mintshungu leyikulu yi n’wi tshinelela, yi ri ni vanhu lava khutaka, lava lamaleke, lava feke mahlo, timbheveve ni van’wana vo tala, hiloko va va tshamisisa kahle emilengeni ya yena, kutani a va hanyisa;+31 hiloko ntshungu wu hlamala loko wu vona timbheveve ti vulavula ni lava khutaka va famba ni lava feke mahlo va vona, kutani va vangamisa Xikwembu xa Israyele.+32 Kambe Yesu a vitana vadyondzisiwa vakwe va ta eka yena ivi a ku:+ “Ntshungu lowu ndzi wu twela vusiwana,+ hikuva swi endla masiku manharhu wu tshame na mina naswona a wu na swakudya; kutani a ndzi lavi ku wu tlherisa wu ri ni ndlala. Swi nga ha endleka wu gon’wela egondzweni.”33 Hambiswiritano, vadyondzisiwa va ku eka yena: “Hi kwihi laha hi nga ta kuma swinkwa leswi eneleke swo xurhisa ntshungu wo tanihi lowu laha nhoveni?”+34 Hiloko Yesu a ku eka vona: “Xana mi ni swinkwa swingani?” Va ku: “Swa nkombo ni tinhlampfi ti nga ri tingani.”35 Kutani, endzhaku ko lerisa ntshungu leswaku wu vurhama,36 a teka swinkwa swa nkombo ni tinhlampfi, naswona loko a nkhensile, a swi phemelela a sungula ku avela vadyondzisiwa, vadyondzisiwa na vona va avela mintshungu.+37 Kutani hinkwavo va dya va xurha, naswona va hlengeleta swiphemu leswi saleke ku tala swirhundzu+ swo phamela swa nkombo.38 Kambe ku dye vavanuna va 4 000 ku nga hlayiwi vavasati ni vana lavatsongo.39 Eku heteleleni, loko a tlherise mintshungu, a nghena ebyatsweni a ya eswifundzheni swa Magadani.+


text:
JANUARY 7, 2016
AZERBAIJAN
Ntlawa wa Nhlangano Wa Matiko Wu Kombela Leswaku Azerbaijan Ri Ntshunxa Manana Zakharchenko Na Jabrayilova
Ntlawa wa Nhlangano wa Matiko lowu Tirhanaka ni ku Khotsiwa swi nga Fanelanga wu kombele Azerbaijan leswaku ri ntshunxa Irina Zakharchenko na Valida Jabrayilova.Wu vula leswaku Azerbaijan ri va khotse swi nga fanelanga hikwalaho ko tirhisa timfanelo ta vona to gandzela hi ku ntshunxeka, ni ku va kombisa xihlawuhlawu hikwalaho ka vukhongeri bya vona swin’we ni leswi ri tsandzekeke ku yingisa milawu ya le matikweni yo hambanahambana yo tenga nandzu hi ndlela leyinene. Xiboho xa Ntlawa wolowo a xi nga kombeteli ntsena eka ku khotsiwa ka vavasati lava swa xinkarhana; xigwevo xin’wana ni xin’wana lexi a xi ta humesiwa hikwalaho ka mintirho ya vona ya vukhongeri a xi ta va xi nga fanelanga naswona a xi ta kombisa xihlawuhlawu.
Azerbaijan ri xi be hi makatla xikombelo xo sungula xa Komiti ya Timfanelo ta Vanhu ya Nhlangano wa Matiko xo ntshunxa Irina. Xiyimo xakwe xa rihanyo a xi nga n’wi pfumeleli leswaku a ya tenga hi January 7, 2016. Loko nkarhi wa leswaku a ya tenga wu fika, xana Muavanyisi Akram Gahramanov a a ta seketela nawu wa le matikweni yo hambanahambana?


text:
Wa Tsundzuka Xana?
Xana u yi hlaye hi vukheta minkandziyiso ya sweswinyana ya Xihondzo xo Rindza? A hi vone loko u nga hlamula swivutiso leswi landzelaka:
Yesu u yi ‘chumayele rini mimoya leyi nga ekhotsweni’? (1 Pet. 3:19)
Swi tikomba onge endzhaku ka loko Yesu a pfuxiwile eku feni, u tivise mimoya yoleyo yo homboloka leswaku yi ta xupuriwa.—6/15, tluka 23.
Hi swihi swilo swinharhu leswi u faneleke u swi xiya leswaku swi nga vangi swiphiqo evukatini bya wena bya vumbirhi?
Ku pfumelela vukati bya wena byo sungula leswaku byi onha lebyi u nga eka byona sweswi; ku endzelana ni vanghana va khale lava nga n’wi tiviki nkataku lontshwa; ku tshemba nkataku lontshwa hambileswi nkataku lowo sungula a a nga tshembekanga.—7/1, matluka 9-10.
Yesu u ta va avanyisa rini vanhu tanihi tinyimpfu kumbe timbuti? (Mat. 25:32)
Yesu u ta swi endla loko a ta ku ta avanyisa vanhu hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu, endzhaku ka ku lovisiwa ka vukhongeri bya mavunwa.—7/15, tluka 6.
Xana lava endlaka leswo kala nawu lava ku vulavuriwaka ha vona exifanisweni xa koroni ni mfava va ta rila ni ku getsela meno rini? (Mat. 13:36, 41, 42)
Sweswo va ta swi endla hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu loko va xiya leswaku a va nge wu balekeli ndzoviso.—7/15, tluka 13.
Marito ya Yesu ya hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha ma hetiseke rini? (Mat. 24:45-47)
Ma sungule ku hetiseka endzhaku ka lembe ra 1914, ku nga ri hi Pentekosta ya 33 C.E. Hi 1919, hlonga ri vekiwe ehenhla ka va yindlu, lava katsaka Vakreste hinkwavo lava phameriwaka hi tlhelo ra moya.—7/15, matluka 21-23.
Yesu u ta ri veka rini hlonga ro tshembeka ehenhla ka swilo hinkwaswo swa yena?
Sweswo u ta swi endla enkarhini lowu taka, hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu loko hlonga ro tshembeka ri kuma hakelo ya rona ya le tilweni.—7/15, tluka 25.
Xana mavito ya vanhu van’wana a ma boxiwanga eBibeleni hileswi a va ri vo homboloka kumbe a va nga ri va nkoka?
A hi fanelanga hi fikelela xiboho xolexo. Bibele a yi ma boxi mavito ya vanhu van’wana lava endleke leswinene ni lava endleke leswo biha. (Rhu. 4:1-3; Mat. 26:18) Hi byeriwe mavito ya tintsumi timbirhi ntsena to tshembeka.—8/1, tluka 10.
Handle ka matimba lama humaka eka Xikwembu, i yini lexi pfuneke Timbhoni ta 230 leswaku ti kota ku tiyisela riendzo ro leha ro suka ekampeni ya nxaniso ya Sachsenhausen?
Hambileswi a ti tsanile hikwalaho ka ndlala ni mavabyi, ti ye emahlweni ti khutazana leswaku ti tiyisela.—8/15, tluka 18.
Ha yini rungula leri vulavulaka hi ku tsemakanya ka Vaisrayele eNambyeni wa Yordani va ya eTikweni leri Tshembisiweke ri hi khutaza?
Hambileswi nambu lowu a wu khapa-khapa, Yehovha u endle leswaku mati ma yima leswaku vanhu vakwe va kota ku tsemakanya. Sweswo swi fanele swi tiyise ripfumelo ra vona swi tlhela swi endla va n’wi tshemba, na hina ri nga hi khutaza rungula rero.—9/15, tluka 16.
I yini leswi kombisiwaka hi ku va Bibele yi tshamela ku boxa muhlovo?
Leswi Bibele yi tirhiseke muhlovo swi kombisa leswaku Xikwembu xa swi twisisa leswaku muhlovo wu nga khumba mintlhaveko ya vanhu ni leswaku wu nga hi pfuna ku tsundzuka swilo.—10/1, matluka 14-15.
Vuprofeta lebyi nga eka Mikiya 5:5 lebyi vulavulaka hi tinghanakana ni varisi byi hetiseka njhani namuntlha?
Hi twisisa leswaku ‘varisi va nkombo ni tinghanakana ta nhungu’ lava ku vulavuriwaka ha vona eka Mikiya 5:5 i vakulu lava vekiweke evandlheni, lava tiyisaka vanhu va Xikwembu leswaku va ta swi kota ku langutana ni nhlaselo lowu nga ta va wela enkarhini lowu taka.—11/15, tluka 20.
Hi swihi swivangelo swin’wana leswi endlaka leswaku hi lava mpfuno wa Xikwembu?
Hi lava nkongomiso lowunene ni tinhlamulo eka swiphiqo leswi hi langutanaka na swona evuton’wini, leti hi nga ti kumaka eka Xikwembu. Xi hi nyika mpfuno leswaku hi hanya vutomi lebyinene hi tlhela hi tsaka, naswona leswaku sweswo swi koteka, xi ta hetisisa switshembiso leswi nga eRitweni ra xona.—12/1, matluka 4-6.


text:
Xana Ti Lo Endliwa?
Tinhlampfi Leti Hlambelaka Ti Ri Ntlawa
Timhangu ta timovha ti dlaya vanhu lava tlulaka miliyoni ni ku vavisa vanhu va kwalomu ka 50 wa timiliyoni lembe ni lembe. Kambe tinhlampfi ta timiliyoni ti nga hlambela swin’we tanihi ntlawa handle ko tlumbana. Ti swi kota njhani sweswo naswona i yini leswi ti nga hi dyondzisaka swona malunghana ni ndlela yo hunguta ku tlumbana ka timovha?
Xiya: Tinhlampfi leti hlambelaka ti ri ntlawa ti tirhisa mahlo ya tona ni xirho xo hlawuleka xa switwi lexi vuriwaka lateral line ku vona tindhawu leti nga eka tona. Ti tirhisa switwi sweswo leswaku ti xiya leswaku tinhlampfi ta mixaka yin’wana leti nga ekusuhi na tona ti le ka mpfhuka wo tanihi kwihi ivi ti hlambela hi ndlela leyi landzelaka:
- Ti hlambela ekusuhi na kusuhi. Ti hlambela hi rivilo leri fanaka ni ra tinhlampfi leti nga etlhelo ka tona naswona ti tshama ti pfule vangwa exikarhi ka tona.
- Ta tshinelelana. Ti tshinela ekusuhi ni tinhlampfi leti nga ekulenyana.
- Ti papalata ku tlumba tin’wana. Ti cinca ndlela leyi a ti famba ha yona leswaku ti papalata ku tlumba tinhlampfi ta mixaka yin’wana.
Hi ku tekelela tindlela teto tinharhu leti tirhisiwaka hi tinhlampfi leti hlambelaka tanihi ntlawa, khampani yin’wana yo endla timovha ya le Japani yi endle swimovhana swa tirhoboto leswi kotaka ku famba tanihi ntlawa handle ko tlumbana. Ematshan’weni yo tirhisa mahlo, swimovhana sweswo swi tirhisa thekinoloji yo vulavurisana; ematshan’weni yo tirhisa lateral line, swi tirhisa laser leyi swi byelaka loko ku ri ni swimovhana swin’wana leswi nga ekusuhi na swona. Vini va khampani yoleyo va tshemba leswaku thekinoloji leyi yi ta va pfuna leswaku va endla timovha leti nga “tlumbaniki,” leti nga “thyakisiki misava hi ku humesa tigasi leti nga ni khombo ni leti nga vangiki mphesamphesa ya timovha emagondzweni.”
Toshiyuki Andou, munjhiniyara-nkulu wa ntirho wo endla timovha leti nga tirhoboto, u te: “Hi kote ku kopa ndlela leyi switwi swa tinhlampfi leti hlambelaka ti ri ntlawa swi tirhaka ha yona [hi ku] tirhisa thekinoloji ya elektroniki ya manguva lawa. Hina lava endlaka timovha hi nga dyondza swilo swo tala eka ndlela leyi tinhlampfi teto ti hlambelaka ha yona.”
U anakanya yini? Xana tinhlampfi leti hlambelaka ti ri ntlawa ti lo tiendlekela kumbe ti lo endliwa?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Esaya 44:1-28
44 “Sweswi yingisa, Wena Yakobe nandza wa mina+ na Wena Israyele, loyi ndzi n’wi hlawuleke.+2 Yehovha, Muendli+ wa wena ni Muvumbi wa wena,+ loyi a ku pfuneke ku sukela ekhwirini,+ u te, ‘U nga chavi,+ Wena nandza wa mina Yakobe na wena Yexuruni,+ loyi ndzi n’wi hlawuleke.3 Hikuva ndzi ta chela mati eka la nga ni torha,+ ni swinambyana leswi khulukaka endhawini yo oma.+ Ndzi chulula moya wa mina ehenhla ka mbewu ya wena,+ ni nkateko wa mina ehenhla ka vatukulu va wena.4 Kunene va ta huma onge hi le xikarhi ka byanyi bya rihlaza,+ ku fana ni mirhi ya phopla+ emakheleni ya mati.5 Loyi u ta ku: “Mina ndzi wa Yehovha.”+ Kutani luya u ta tivitana hi vito ra Yakobe,+ kasi un’wana u ta tsala evokweni rakwe a ku: “Ndzi wa Yehovha.” Naswona un’wana u ta tivitana hi vito ra Israyele.’+6 “Yehovha, Hosi ya Israyele+ ni Mukutsuri wa yena,+ Yehovha wa mavuthu, u te, ‘Hi mina wo sungula ni wo hetelela,+ a ku na Xikwembu xin’wana handle ka mina.+7 I mani loyi a fanaka na mina?+ A a huwelele, leswaku a ta swi vula, a ndzi rungulela swona.+ Ku sukela loko ndzi veke vanhu va khale swinene,+ vona a va vule swilo leswi taka ni swilo leswi nga ta nghena.8 N’wina mi nga chavi, mi nga tsemeki nhlana.+ Xana ku sukela enkarhini wolowo a ndzi mi twisanga ni ku mi byela swona ha un’we-un’we?+ Mi timbhoni ta mina.+ Xana xi kona Xikwembu xin’wana handle ka mina?+ E-e, Ribye+ a ri kona. A ndzi ri vonanga.’”9 Lava endlaka xifaniso lexi kovotliweke a hi va xiviri hinkwavo,+ naswona leswi rhandzekaka swa vona a swi nge pfuni nchumu;+ ku fana ni timbhoni ta vona a va voni nchumu,+ a va tivi nchumu, leswaku va ta khomiwa hi tingana.+10 I mani loyi a vumbeke xikwembu kumbe xifaniso lexi endliweke hi ku n’okisiwa?+ A swi pfunanga nchumu nikatsongo.+11 Waswivo! Hinkwavo lava tirhisanaka na yena va ta khomiwa hi tingana,+ naswona vaendli va swona i vanhu va la misaveni. Hinkwavo va ta hlengeletana swin’we.+ Va ta yima va nga fambi. Va ta chava. Hi nkarhi lowu fanaka va ta khomiwa hi tingana.+12 Loko ku ri loyi a kovotlaka nsimbi hi xiove xo vatla, a ri karhi a yi tirha hi makala; a yi fula hi tihamula, naswona a hambeta a yi tirha hi voko rakwe ra matimba.+ Nakambe, a khomiwa hi ndlala, a pfumala matimba. Mati a nga ma nwanga; hikwalaho u karhele.13 Loko ku ri loyi a vatlaka ntsandza, u tshambulute ngoti ya ku pima; a wu dirowa hi choko yo tshwuka; a wu tirha hi nchumu wo hala mhandzi; a hambeta a wu hala hi nchumu wo endla minkhwati, kutani hakatsongo-tsongo a wu endla wu fana ni munhu,+ wu saseka kukota vanhu, leswaku wu tshama endlwini.+14 Ku ni loyi a tirhaka ku tsema mikedari; u hlawula murhi wa muxaka wo karhi, murhi lowukulu ngopfu, a wu tshika wu kula exikarhi ka mirhi ya le khwatini.+ U byale murhi wa loreli, kutani mpfula leyi naka yi hambeta yi wu kurisa.15 Wu hundzuke nchumu lowu vanhu va tshivelaka ndzilo ha wona. Kutani a teka xiphemu xa wona a tinyawuxa ha xona. Entiyisweni u tshivela ndzilo, a baka xinkwa. A tlhela a endla xikwembu lexi a nga ta xi nkhinsamela.+ U wu endle xifaniso lexi vatliweke,+ a tiwisela eka xona.16 Kunene hafu ya wona u yi hisa endzilweni. Kasi hafu leyin’wana u oxa ha yona nyama leyi a yi dyaka, a xurha. A tlhela a tinyawuxa a ku: “Aha! Ndzi tinyawuxile. Ndzi vone ku vonakala ka ndzilo.”17 Kambe lowu seleke u wu endla xikwembu, xifaniso xakwe lexi vatliweke. A tiwisela eka xona, a nkhinsama a xi khongela a ku: “Ndzi kutsule hikuva u xikwembu xanga.”+18 A va swi tivanga,+ hambi ku ri ku swi twisisa,+ hikuva mahlo ya vona ma pfariwile lerova a va voni,+ mbilu ya vona lerova a yi twisisi.+19 Naswona a nga kona loyi a tsundzukaka embilwini+ yakwe kumbe loyi a nga ni vutivi kumbe ku twisisa,+ a ku: “Hafu ya wona ndzi yi hise hi ndzilo, naswona ndzi bake ni xinkwa hi makala ya yona; ndzi oxe nyama ndzi dya. Kambe, xana lowu seleke ndzi wu endla nchumu lowu nyenyetsaka?+ Xana ndzi nga tiwisela emahlweni ka ntsandza wo oma?”20 Yena u dya nkuma.+ Mbilu yakwe leyi xisiweke ya n’wi lahlekisa.+ Naswona a nga wu kutsuli moya-xiviri wakwe, a nga vuli a ku: “Xana mavunwa a ma kona evokweni ra mina ra xinene?”+21 “Tsundzuka swilo leswi, Wena Yakobe+ na Wena Israyele, hikuva u nandza wa mina.+ Ndzi ku vumbile.+ U nandza loyi a nga wa mina. Oho Israyele, mina a ndzi nge ku rivali.+22 Ndzi ta herisa ku tlula ka wena nawu kukota papa,+ ni swidyoho swa wena kukota papa lerikulu. Vuya eka mina,+ hikuva ndzi ta tlhela ndzi ku xava.+23 “N’wina matilo+ huwelelani hi ku tsaka, hikuva Yehovha u teke goza!+ Huwelelani hi ku hlula,+ n’wina swiphemu swa le hansi swa misava!+ Khanani n’wina tintshava,+ hi ku huwelela ka ku tsaka, wena khwati na n’wina mirhi leyi nga eka rona! Hikuva Yehovha u kutsule Yakobe, naswona u kombisa ku saseka+ kakwe eka Israyele.”24 Yehovha Mukutsuri+ wa wena ni Muvumbi wa wena ku sukela ekhwirini u te: “Mina Yehovha, ndzi endla hinkwaswo, ndzi tshambuluta matilo+ hi ndzexe, ndzi andlala misava.+ I mani loyi a a ri na mina?25 Ndzi pfilunganya swikombiso swa lava marito ya hava, hi mina Loyi a jamukisaka vavhumbhi;+ Loyi a tlherisaka tintlhari, Loyi a hundzulaka ni vutivi bya tona byi va vuphukuphuku;+26 Loyi a endlaka rito ra nandza wakwe ri va ntiyiso, Loyi a hetisisaka xikongomelo xa varhumiwa vakwe;+ Loyi a vulaka leswi hi Yerusalema, ‘Ku ta tshamiwa eka yena,’+ ni hi miti ya Yuda, ‘Yi ta pfuxiwa,+ tindhawu ta yona leti nga marhumbi ndzi ta ti yimisa’;+27 Loyi a byelaka xidziva xa mati a ku, ‘Oma; ni milambu ya wena hinkwayo ndzi ta yi omisa’;+28 Loyi a vulaka leswi malunghana na Korexe,+ ‘I murisi wa mina, hinkwaswo leswi ndzi swi tsakelaka u ta swi endla hi ku helela’;+ ni leswi ndzi swi vulaka malunghana na Yerusalema ndzi ku, ‘Wu ta pfuxiwa,’ ni tempele ndzi ku, ‘Masungulo ya wena ma ta vekiwa.’”+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Timotiya 3:1-16
3 Rito rero ra tshembeka.+Loko munhu un’wana ni un’wana a lwela ku fikelela ntirho wa ku va mulanguteri,+ u navela ntirho lowunene.2 Hikokwalaho mulanguteri u fanele a pfumala xisandzu,+ a ri nuna la nga ni nsati un’we, a ringanisela+ emikhuveni, a hlutekile emianakanyweni,+ a hleleka,+ a va ni malwandla,+ a fanelekela ku dyondzisa,+3 a nga vi chovolo tlhelo a va xidakwa,+ a nga vi munhu la baka,+ kambe a anakanyela,+ a nga rhandzi ku lwa,+ a nga rhandzi mali,+4 a va wanuna la ungamelaka ndyangu wakwe hi mukhuva lowunene,+ vana vakwe va tiveka ehansi ka yena hi ku tiyimisela;+5 (loko kunene munhu a nga swi tivi ku ungamela ndyangu wakwe, xana u ta ri khathalela njhani vandlha ra Xikwembu?)6 ku nga vi munhu+ la ha ku hundzukaka, hi ku chava leswaku a nga tikukumuxa hi ku tinyungubyisa+ kutani a wela eku avanyisiweni loku Diyavulosi+ a avanyisiweke ha kona.7 Ku tlula kwalaho, u fanele a tlhela a va ni vumbhoni lebyinene lebyi humaka eka vanhu va le handle,+ leswaku a nga weli endzhukanweni ni le ntlhan’wini+ wa Diyavulosi.8 Malandza ya vutirheli+ hilaha ku fanaka na wona ma fanele ma tiyimisela, ma nga vi ni marimi mambirhi, ma nga tinyiketeli eka vhinyo yo tala, ma nga vi ni makwanga ya mpindzulo+ wa vukanganyisi,9 ma tamela xihundla xo kwetsima+ xa ripfumelo hi ripfalo+ leri baseke.10 Nakambe, a ma rhange hi ku kamberiwa+ loko ma faneleka, kutani hi kona ma nga vaka vatirheli, hi ku pfumala ka wona xihehlo.+11 Hilaha ku fanaka ni vavasati va fanele va tiyimisela, va nga vi lava lumbetaka,+ va ringanisela+ emikhuveni, va tshembeka eka swilo hinkwaswo.+12 Malandza ya vutirheli a ma ve vanuna va nsati+ un’we, ma ungamela vana ni mindyangu+ ya wona hi mukhuva lowunene.13 Hikuva vavanuna lava tirhelaka hi mukhuva lowunene va tikumela xiyimo+ lexinene ni ntshunxeko lowukulu wo vulavula+ eripfumelweni mayelana na Kreste Yesu.14 Ndzi ku tsalela swilo leswi, hambileswi ndzi tshembaka leswaku ndzi ta ta eka wena hi ku hatlisa,+15 kambe loko swi endleka ndzi hlwela, leswaku u ta tiva ndlela leyi u faneleke u tikhoma ha yona endyangwini+ wa Xikwembu, lowu nga vandlha ra Xikwembu lexi hanyaka, phuphu tlhelo xiseketelo+ xa ntiyiso.16 Hakunene, xihundla xo kwetsima+ xa ku tinyiketela loku ku nga ni vukwembu i xikulu: ‘U kombisiwile a ri wa nyama,+ a vuriwa la lulameke a ri wa moya,+ u humelerile eka tintsumi,+ ku chumayeriwa ha yena exikarhi ka matiko,+ u khorwiwile emisaveni,+ u amukeriwile ehenhla eku vangameni.’+


text:
Switshembiso Swa Wena—Xana ‘I Ina Swi Tlhela Swi Va E-e’?
Anakanya hi xiyimo lexi: Nkulu la nga xirho xa Komiti yo Vulavurisana ni Swibedlhele u endle malunghiselelo yo huma nsimu hi Sonto nimixo ni makwerhu wa xinuna la ha riki muntshwa. Mixo wolowo u kuma riqingho leri humaka eka makwerhu un’wana la lavaka mpfuno wa xihatla, loyi nsati wakwe a nga tsutsumiseriwa exibedlhele hikwalaho ka leswi a humeleriweke hi mhangu ya movha. U kombela nkulu yoloye leswaku a n’wi pfuna ku kuma dokodela loyi a nga n’wi tshungulaka handle ko tirhisa ngati. Hikwalaho, nkulu yoloye u tsandzeka ku ya ensin’wini ni muntshwa yoloye hi leswi a lavaka ku kombisa nkhathalelo wa rirhandzu eka ndyangu lowu lavaka mpfuno wa xihatla.
Anakanya hi xiyimo xin’wana: Mpatswa wa le vandlheni wu rhamba manana la nga yexe la nga ni vana vambirhi leswaku va ta hungasa na vona hi madyambu man’wana. Loko a byela vana vakwe hi xirhambo lexi, va xi tsakerile swinene. A va ri langutele hi mahlo-ngati siku rero. Hambiswiritano, loko ku sale siku rin’we leswaku va endza, mpatswa wolowo wu byela manana loyi leswaku ku ni mhaka leyi a yi nga languteriwanga leyi humeleleke naswona a swi nge he koteki leswaku va va endzela. Endzhakunyana ka nkarhi manana yoloye u swi twile leswi nga endla leswaku mpatswa wolowo wu vula leswaku a swi nge he koteki leswaku va va endzela. Endzhaku ka loko wu rhambe manana yoloye na wona wu rhambiwe hi vanghana va wona hi siku leri fanaka, ivi wu amukela xirhambo.
Entiyisweni, tanihi Vakreste hi fanele hi hetisisa switshembiso swa hina. A hi fanelanga hi tshembisa, ivi ‘ina wa hina a tlhela a va e-e.’ (2 Kor. 1:18) Hambiswiritano, hilaha swikombiso leswimbirhi swi kombisaka hakona, a hi swiyimo hinkwaswo swi fanaka. Minkarhi yin’wana swi nga ha tikomba ku nga ri na na lexi hi nga xi endlaka kutani hi boheka ku cinca leswi hi swi tshembiseke. Muapostola Pawulo u tshame a tikuma a ri exiyin’weni xo tano.
PAWULO A HEHLIWA HI LESWAKU A NGA TSHEMBEKI
Hi 55 C.E., loko Pawulo a ri aEfesa hi nkarhi wa riendzo rakwe ra vunharhu ra vurhumiwa, a a tiyimisele ku tsemakanya Lwandle ra Aegea a ya eKorinto kutani loko a suka kwalaho a ya eMakedoniya. Loko a tlhelela eYerusalema, a a kunguhate ku endzela vandlha ra le Korinto ra vumbirhi, entiyisweni leswaku a ya teka nyiko ya vona ya musa a yi yisa eka vamakwerhu va le Yerusalema. (1 Kor. 16:3) Leswi swi vonaka kahle eka 2 Vakorinto 1:15, 16 leyi nge: “Hi ku tiyiseka loku, a ndzi kunguhate ku ta eka n’wina, leswaku mi ta va ni nkarhi wa vumbirhi wa ku tsaka, loko ndzi hundze hi le ka n’wina, ndzi ya eMakedoniya, ndzi tlhela ndzi vuya eka n’wina ndzi huma eMakedoniya naswona mi ndzi heleketanyana ndzi ya eYudiya.”
Swi tikomba onge eka papila leri Pawulo a ri tsaleke enkarhini lowu hundzeke, a a byele vamakwerhu va le Korinto malunghana ni kungu rakwe. (1 Kor. 5:9) Hambiswiritano, endzhakunyana ka loko Pawulo a tsale papila rero, vandyangu wa ka Klowe va n’wi byele leswaku a ku ri ni timholovo letikulu evandlheni. (1 Kor. 1:10, 11) Pawulo u cince kungu rakwe naswona u tsale papila leri sweswi hi ri tivaka tanihi Vakorinto vo Sungula. Eka rona Pawulo u nyikele ndzayo ni ndzulamiso hi ndlela ya rirhandzu. U tlhele a vula leswaku u cince kungu ra riendzo rakwe, a va byela leswaku u ta rhanga a ya eMakedoniya kutani endzhaku a ya eKorinto.—1 Kor. 16:5, 6. *
Swi tikomba onge loko vamakwerhu va le Korinto va kume papila rakwe, van’wana va ‘vaapostola lavanene ngopfu’ va le vandlheni rero va n’wi hehle hi ku ka a nga tshembeki nileswaku a nga hetisisi switshembiso swakwe. Loko Pawulo a tihlamulela u vutise a ku: “Xisweswo, loko ndzi ri ni kungu ro tano, a ndzi nga tlangi nikatsongo, a hi swona ke? Kumbe loko ku ri ni swilo leswi ndzi kongomaka ku swi endla, xana ndzi kongoma ku swi endla hi tlhelo ra nyama, leswaku ndzi ku ‘Ina, ina’ na ‘E-e, e-e’?”—2 Kor. 1:17; 11:5.
Hi nga ha vutisa, Eka swiyimo leswi xana muapostola Pawulo a a ‘ri ku tlangeni’? Nikatsongo! Rito leri hundzuluxeriweke ri va ‘tlanga’ ri ni mongo wa ku nga tshembeki, onge hiloko munhu a a nga hetisisi leswi a swi tshembisaka. Xivutiso xa Pawulo lexi nge, “xana ndzi kongoma ku . . . endla [swilo] hi tlhelo ra nyama?” xi fanele xi swi veke erivaleni eka Vakreste va le Korinto leswaku leswi Pawulo a endleke xiboho xo cinca makungu yakwe a ku nga ri hi leswi a a nga tshembeki.
Pawulo u kanetane ni xihehlo xexo a tsala a ku: “Kambe ku nga tshembiwa Xikwembu leswaku mhaka leyi hi yi kongomisaka eka n’wina yi nga vi ‘Ina yi tlhela yi va E-e.’” (2 Kor. 1:18) Entiyisweni Pawulo a a va navelela leswinene vamakwavo va yena va le Korinto loko a cinca makungu yakwe. Eka 2 Vakorinto 1:23 hi hlaya leswaku a ‘ku ri ku va tsetselela’ leswi a cinceke makungu yakwe ya le ku sunguleni yo ya eKorinto. Entiyisweni, a a va nyike nkarhi wo lulamisa swilo loko a nga si hlangana na vona hi xiviri. Hilaha a a swi langutele hakona loko a ha ri eMakedoniya, Tito u byele Pawulo leswaku papila rakwe ri endle leswaku va va ni gome va tlhela va hundzuka, leswi n’wi tsakiseke swinene.—2 Kor. 6:11; 7:5-7.
“AMEN” LEYI VURIWAKA EKA XIKWEMBU
Ku hehliwa ka Pawulo hi leswaku a nga tshembeki ku nga ha va ku vule leswaku switshembiso leswi a a swi endla masiku hinkwawo a swi ri vunwa, nileswaku leswi a a swi chumayela a swi nga fanelanga swi tshembiwa. Hambiswiritano, Pawulo u tsundzuxe Vakorinto leswaku u va chumayele malunghana na Yesu Kreste. “N’wana wa Xikwembu, Kreste Yesu, loyi hi chumayeleke ha yena exikarhi ka n’wina, ku nga mina na Silvhano na Timotiya, a a nga ri Ina a tlhela a va E-e, kambe eka yena Ina a a ri Ina.” (2 Kor. 1:19) Xana Yesu Kreste loyi Pawulo a a tekelela yena, a a nga tshembeki hi ndlela yo karhi? Doo! Yesu u vulavule ntiyiso vutomi byakwe hinkwabyo ni le vutirhelini byakwe. (Yoh. 14:6; 18:37) Loko ku ri leswaku leswi Yesu a swi chumayeleke a swi ri ntiyiso nileswaku Pawulo a a chumayela rungula leri fanaka, swi vula leswaku leswi muapostola loyi a a swi chumayela a swi tshembeka.
Entiyisweni Yehovha i “Xikwembu xa ntiyiso.” (Ps. 31:5) Sweswo hi swi vona eka leswi Pawulo a swi tsaleke, a ku: “Ku nga khathariseki leswaku switshembiso swa Xikwembu swi tarise ku yini, swi ve Ina ha yena” Kreste. Leswi Yesu a tshembekeke loko a ha ri laha misaveni swa hi tiyisekisa leswaku switshembiso swa Yehovha i ntiyiso. Pawulo u ye emahlweni a ku: “Hikokwalaho ha yena [Yesu] ku vuriwa leswaku ‘Amen’ eka Xikwembu leswaku xi vangamisiwa ha hina.” (2 Kor. 1:20) Yesu i xitiyisekiso xa Yehovha kumbe “Amen,” leswaku hinkwaswo leswi Yehovha Xikwembu a hi tshembisaka swona swi ta hetiseka.
Tanihi leswi Yehovha na Yesu va vulavulaka ntiyiso nkarhi hinkwawo, na Pawulo minkarhi hinkwayo a a swi hetisisa leswi a a swi tshembisa. (2 Kor. 1:19) Pawulo a a tshembeka a a nga endli switshembiso “hi tlhelo ra nyama.” (2 Kor. 1:17) Ku ri na sweswo, a a “famba hi moya.” (Gal. 5:16) Loko a tirhisana ni van’wana a a va navelela leswinene. Ina wa yena a a ri Ina!
XANA INA WA WENA I INA?
Masiku lawa, swi tolovelekile leswaku vanhu lava nga hanyiki hi milawu ya Bibele va endla switshembiso ivi va nga swi hetisisi loko ku va ni swiphiqo switsongo kumbe loko ku humelela swo karhi leswi va tsakisaka swinene. Etimhakeni ta mabindzu a hi minkarhi hinkwayo “ina” a vaka “ina” hambiloko ntwanano wa kona wu tiyisekisiwe hi ku tsariwa ehansi. Vanhu vo tala a va ha teki vukati, lebyi nga ntwanano exikarhi ka vanhu vambirhi, tanihi xiboho xa vutomi hinkwabyo. Ku ri na sweswo, nhlayo leyi kulaka swinene ya vanhu lava dlayaka vukati yi kombisa leswaku vo tala va teka vukati byi ri ntwanano wo hungasa lowu nga herisiwaka hi ku olova.—2 Tim. 3:1, 2.
Ku vuriwa yini hi wena? Xana Ina wa wena i Ina? Entiyisweni, hilaha hi swi voneke hakona eku sunguleni ka xihloko lexi, swi nga ha endleka leswaku u boheka ku nga xi hetisisi xitshembiso xo karhi, ku nga ri hi leswi u nga tshembekiki, kambe hikwalaho ka swiyimo leswi u nga kotiki ku swi lawula. Kambe loko wena Mukreste u endla xitshembiso kumbe xiboho xo karhi, u fanele u endla hinkwaswo leswi u nga swi kotaka leswaku u xi hetisisa. (Ps. 15:4; Mat. 5:37) Loko u endla tano, u ta tiviwa tanihi munhu la tshembekaka, la hetisisaka leswi a swi vuleke, la vulavulaka ntiyiso nkarhi hinkwawo. (Efe. 4:15, 25; Yak. 5:12) Loko vanhu va swi xiya leswaku wa tshembeka siku ni siku, va nga ha tsakela ku ku yingisela loko u bula na vona hi ntiyiso wa Mfumo wa Xikwembu. Hikwalaho, a hi tiyisekeni leswaku Ina wa hina i Ina hakunene!
^ ndzim. 7 Endzhakunyana ka loko Pawulo a tsale Vakorinto vo Sungula, u fambe hi le Trowasi a ya eMakedoniya laha a nga fika a tsala Vakorinto va Vumbirhi. (2 Kor. 2:12; 7:5) Endzhaku ka nkarhi u yile eKorinto.


text:
I Yini Leswi Bibele Yi Swi Vulaka?
Xana hi hanya “emasikwini yo hetelela”?
A wu ta hlamula njhani?
Ina
E-e
Kumbexana
Leswi Bibele yi swi vulaka
“Emasikwini yo hetelela ku ta fika minkarhi ya mangava leyi swi nonon’hwaka ku langutana na yona.” (2 Timotiya 3:1) Vuprofeta bya Bibele ku katsa ni swilo leswi endlekaka namuntlha, swi kombisa leswaku hi hanya “emasikwini yo hetelela.”
I yini swin’wana hi nga swi dyondzaka eBibeleni?
Masiku yo hetelela ma ta vonaka hi tinyimpi, ku kayivela ka swakudya, ku tsekatseka ka misava ni mintungu leyi nga ni khombo swinene. —Matewu 24:3, 7; Luka 21:11.
Emasikwini yo hetelela mahanyelo ya vanhu ma ta hohloka naswona vanhu a va nge vi na mhaka ni vuxaka bya vona ni Xikwembu. —2 Timotiya 3:2-5.
Xana vumundzuku byi va khomele yini vanhu?
Vanhu van’wana va tshemba . . .
leswaku masiku yo hetelela ma ta hela loko ku lovisiwa misava leyi hi hanyaka eka yona swin’we ni vanhu hinkwavo, kasi van’wana va tshemba leswaku xiyimo xa misava xi ta antswa. Wena u ri yini?
Leswi Bibele yi swi vulaka
“Lavo lulama va ta dya ndzhaka ya misava, va ta tshama eka yona hi masiku.”—Pisalema 37:29.
I yini swin’wana leswi hi nga swi dyondzaka eBibeleni?
Loko masiku yo hetelela ma hela lavo homboloka va ta herisiwa.—1 Yohane 2:17.
Misava yi ta hundzuriwa yi va paradeyisi.—Esaya 35:1, 6.
DYONDZA SWO TALA
Leswi Bibele Yi Swi Vulaka Hi Ku Hela Ka Misava
I yini “misava” leyi nga ta herisiwa? Yi ta herisiwa njhani naswona rini?
I yini Paradeyisi?
Yi le tilweni kumbe i ndhawu ya xiviri laha misaveni? I vamani lava nga ta hanya kwalaho?


text:
Nyimpi Ya Davhida Na Goliyadi
—Xana Yi Ve Kona Hakunene?
Vanhu van’wana va tivutisa loko mhaka ya Davhida na Goliyadi ku ri mhaka leyi nga tshama yi humelela kumbe ku ri ntsheketo ntsena. Xana u ve ni ku kanakana ko tano loko u ri karhi u hlaya xihloko lexi hundzeke? Loko swi ri tano, hi kombela u kambisisa swivutiso swinharhu leswi landzelaka.
1 | Xana munhu a nga leha 2,9 wa timitara?
Bibele yi vula leswaku Goliyadi “[a a lehe] swisungunu swa tsevu ni ku leha ka vuanamo bya xandla.” (1 Samuwele 17:4) Xisungunu lexi ku vulavuriwaka ha xona a xi lehe 44,5 wa tisentimitara; vuanamo bya xandla a byi ri 22,2 wa tisentimitara. Sweswo swi endla kwalomu ka 2,9 wa timitara. Van’wana va vula leswaku Goliyadi a a nga lehanga hi ndlela yoleyo, kambe anakanya hi mhaka leyi: Enkarhini wa hina, munhu wo leha swinene loyi ku tshameke ku tsariwa ha yena a a lehe ku tlula 2,7 wa timitara. Xana hakunene Goliyadi a a tlula munhu yoloye hi 15 wa tisentimitara kumbe ku tlula? A a ri wa rixaka ra Varefayimi, vavanuna lava a va dume hi ku leha hi ndlela leyi nga tolovelekangiki. Tsalwa rin’wana ra le Egipta ra hi lembexidzana ra vu-13 B.C.E. ri vula leswaku tinhenha leti chavisaka ta le Kanana a ti lehe ku tlula 2,4 wa timitara. Swi le rivaleni leswaku Goliyadi a a lehe hi ndlela yoleyo, hambileswi ku leha hi ndlela yoleyo swi nga tolovelekangiki.
2 | Xana Davhida a a ri munhu wa xiviri?
A ku ri ni nkarhi lowu swidyondzi swin’wana swi ringeteke ku endla onge Hosi Davhida wo va munhu wa mintsheketo, kambe swi va tikerile swinene ku endla tano. Vayimburi va kume marito lama tsariweke khale lama vulavulaka hi “yindlu ya Davhida.” Ku tlula kwalaho, Yesu Kreste u vulavule hi Davhida tanihi munhu wa xiviri. (Matewu 12:3; 22:43-45) Mhaka ya leswaku Yesu i Mesiya yi seketeriwa hi matimu mambirhi ya xivongo lama nyikelaka vuxokoxoko lama kombisaka leswaku u huma eka rixaka ra Hosi Davhida. (Matewu 1:6-16; Luka 3:23-31) Swi le rivaleni leswaku Davhida a a ri munhu wa xiviri.
3 | Xana swiendlakalo leswi ku vulavuriwaka ha swona eka rungula rolero swi endleke endhawini ya xiviri?
Bibele yi vula leswaku nyimpi yoleyo yi ve kona eRivaleni ra le Hansi ra Elaha. Kambe yi tlhela yi hlamusela hi vuenti, yi vula leswaku Vafilista a va dzime mixaxa endhawini leyi nga ntshava exikarhi ka madoroba mambirhi, ku nga Sokho na Azeka. Vaisrayele a va dzime mixaxa eka tlhelo lerin’wana endhawini leyi nga ntshava. Xana tindhawu leti a ti ri ta xiviri?
Xiya leswi munhu loyi a ha ku endzelaka ndhawu yoleyo a swi vulaka: “Mukongomisi wa hina loyi a nga riki munhu wa vukhongeri byo karhi, u hi yise eRivaleni ra le Hansi ra Elaha. Hi tlhandlukile hi xindledyana laha hi kaleke hi fika enhlohlorhini ya xintshabyana. Loko hi languta rivala ra le hansi, u hi byele leswaku hi hlaya 1 Samuwele 17:1-3. Endzhaku ka sweswo u hi kombe etlhelo ka rivala, a ku: ‘Le ximatsini xa n’wina i marhumbi ya Sokho.’ Loko a hundzuluka u te: ‘Hala xineneni xa n’wina i marhumi ya Azeka. Vafilista a va dzime mixaxa exikarhi ka madoroba wolawo mambirhi, eswintshabyanini leswi mi langutaneke na swona. Swi nga ha endleka hi yime laha Vaisrayele a va dzime kona mixaxa.’ Ndzi anakanye Sawulo na Davhida va yime laha a ndzi yime kona. Endzhaku ka sweswo, hi rhelerile kutani le hansi hi tsemakanye ndhawu leyi omeke exinambyanini lexi a xi tele hi maribye. Ndzi anakanye Davhida a yime kwalaho a ri karhi a rhwalela maribye ya ntlhanu lama rhetelaka kahle, leri rin’wana ra wona ri dlayeke Goliyadi.” Muendzi yoloye, ku fana ni vaendzi van’wana vo tala, u tsakisiwe hi vuxokoxoko lebyi tshembekaka bya rungula leri tsariweke eBibeleni.
A ku na xivangelo lexi twalaka xo kanakana leswaku rungula leri i ntiyiso. Ri vulavula hi vanhu va xiviri ni tindhawu ta xiviri. Xa nkoka swinene, i xiphemu xa Rito ra Xikwembu leri huhuteriweke, hikwalaho ri huma eka Xikwembu xa ntiyiso, ku nga Munhu loyi a “nga hembiki.”—Tito 1:2; 2 Timotiya 3:16.


text:
Xana Tindzimi Ta Hina Ti Sungule Eka “Xihondzo Xa Le Babele”?
“Yehovha a va hangalasela ehenhla ka vuandlalo bya misava hinkwayo, kutani hakatsongo-tsongo va tshika ku aka muti. Hi yona mhaka leyi wu thyiweke vito ra Babele, hikuva Yehovha u pfilunganye kwalaho ririmi ra misava hinkwayo.”—Genesa 11:8, 9.
XANA xiendlakalo xexo lexi tsariweke eBibeleni xi endlekile hakunene? Xana vanhu va sungule ku vulavula tindzimi to hambana-hambana hi nkarhi wun’we hilaha swi hlamuseriweke hakona? Van’wana va endla xihlekiso hi ndlela leyi rungula ra Bibele ri hlamuselaka ndlela leyi tindzimi ta vanhu ti sunguleke ni ku hangalaka ha yona. Mutsari un’wana u ri: “Ntsheketo wa Xihondzo xa le Babele hi wun’wana wa switori leswi nga twaliki leswi tshameke swi va kona.” Hambi ku ri rabi wa Muyuda u vule leswaku “swa tika ku hlamusela laha tinxaka ta vanhu ti sunguleke kona.”
Ha yini vanhu va nga ri tshembi rungula ra le Babele? Hikuva ri kanetana ni mavonelo man’wana ya laha ririmi ri sunguleke kona. Hi xikombiso, swidyondzi swin’wana swi ringanyeta leswaku mintlawa ya tindzimi a yi vanga kona hi ku copeta ka tihlo kambe yi ve kona hakatsongo-tsongo ku suka eka “ririmi ro sungula.” Van’wana va kholwa leswaku tindzimi ti nga ri tingani ti lo titumbulukela, laha ti tisunguleleke marito ya tona yo olova ivi eku heteleleni ma va lama twalaka. Mhaka leyi ni mavonelo man’wana lama pfilunganyaka swi endle leswaku vanhu vo tala va pfumelelana ni leswi Profesa W. T. Fitch, a tsaleke ha swona ebukwini yakwe leyi nge The Evolution of Language, loko a ku: “A hi si kuma tinhlamulo leti khorwisaka.”
Xana i yini leswi vayimburi ni valavisisi va swi tshubuleke malunghana ni laha tindzimi ta vanhu ti sunguleke kona ni ku andza ka tona? Xana swilo leswi va swi tshubuleke swa ma tiyisekisa mavonelo man’wana ni man’wana lama vuriweke? Kumbe leswi va swi tshubuleke swa ri seketela rungula ra le Babele? Xo sungula a hi dzikeni swinene eka rungula ra le Bibeleni.
XANA SWI ENDLEKE KWIHI NASWONA RINI?
Bibele yi vula leswaku ku pfilunganyeka ka ririmi ni ku hangalaka ka vanhu ku endleke “etikweni ra Xinara,” leri endzhakunyana ri vitaniweke Babiloniya. (Genesa 11:2) Xana leswi swi endleke rini? Bibele yi vula leswaku “misava yi avane,” emasikwini ya Faleke, loyi a velekiweke kwalomu ka malembe ya 250 emahlweni ko va Abrahama a velekiwa. Swi tikomba onge swiendlakalo swa le Babele swi endleke kwalomu ka malembe ya 4 200 lama hundzeke.—Genesa 10:25; 11:18-26.
Swidyondzi swin’wana swi vula leswaku tindzimi ta manguva lawa ti huma eka ririmi ro sungula leri a swi anakanya leswaku vanhu va ri vulavule eka malembe lama lavaka ku endla 100 000 lama hundzeke. * Vanhu van’wana va anakanya leswaku tindzimi leti nga kona namuntlha ti fambisana ni tindzimi to hlayanyana leti vulavuriweke eka malembe ya 6 000 lama hundzeke. Kambe xana vativi va tindzimi va ku tive njhani laha tindzimi leti vulavuriwaka ti humaka kona? Magazini wa Economist wu ri: “Sweswo swa tika ku swi twisisa. Ku hambana ni vativi va vutomi, vativi va tindzimi a va na wona masalela yo va kongomisa eka swilo swa nkarhi lowu hundzeke.” Magazini wu tlhela wu vula leswaku mutivi un’wana wa tindzimi u gimete hi “ku kumbetela kunene.”
Nilokoswiritano, “masalela ya tindzimi” ya kona. Xana hi wahi masalela lawa naswona ma paluxa yini malunghana ni laha tindzimi ta vanhu ti sunguleke kona? The New Encyclopædia Britannica ya hlamusela: “Marungula yo sungula ya ririmi leri tsariweke, ku nga wona ntsena masalela ya tindzimi lawa vanhu va nga ma kumaka, ma ni malembe ya kwalomu ka 4 000 kumbe 5 000.” Xana vayimburi va ma tshubule kwihi “masalela ya tindzimi,” kumbe “marungula ya ririmi leri tsariweke”? EMesopotamiya—laha khale a ku ri muti wa Xinara. * Hikwalaho, vumbhoni lebyi byi fambisana ni ntiyiso lowu nga eBibeleni.
TINDZIMI TO HAMBANA-HAMBANA TI ENDLE LESWAKU VA NGA TWANANI
Rungula ra Bibele ri vula leswaku eBabele, Xikwembu xi “[pfilunganye] ririmi ra vona leswaku va nga twisisani loko va vulavula.” (Genesa 11:7) Eku heteleleni, vatirhi va ‘tshike ku aka muti’ wa Babele naswona va hangalake “ehenhla ka vuandlalo bya misava hinkwayo.” (Genesa 11:8, 9) Xisweswo, Bibele a yi vuli leswaku tindzimi hinkwato ta manguva lawa ti huma eka “ririmi ro sungula.” Ematshan’weni ya sweswo, yi hlamusela ndlela leyi hi xitshuketa ku veke ni tindzimi to hlayanyana letintshwa leti heleleke, yin’wana ni yin’wana yi ri ni vuswikoti bya ku hlamusela ndlela leyi munhu a titwaka ha yona ni leswi a swi anakanyaka naswona hinkwato ta hambana eka letin’wana.
Xana ku vuriwa yini hi tindzimi leti nga kona namuntlha emisaveni? Xana ta fana kumbe ta hambana? Lera Boroditsky, mutivi wa miehleketo u tsale a ku: “Loko vativi va tindzimi va ri karhi va lavisisa tindzimi leti nga kona laha misaveni, (ta kwalomu ka 7 000 kumbe ku tlula, leti ku ngo va titsongo), va kume ku hambana lokukulu loku a swi nga tiveki leswaku ku kona eka tona.” Ina, hambileswi tindzimi to fana ni Xicantonese ni Xihakka xa le dzonga wa le Chayina ti fanaka, ta hambana ni tin’wana, to tanihi Xicatalan xa le Vupela-dyambu kumbe Xivalencia xa le Spain.
Tindzimi ti cinca ndlela leyi vanhu va ehleketaka ha yona ni ku hlamusela swilo leswi va swi vonaka—muhlovo, mpimo, ndhawu ni nkongomiso. Hi xikombiso, eka ririmi rin’wana munhu a nga ku, “Ku ni xifufunhunu evokweni ra wena ra xinene.” Kambe eka ririmi rin’wana un’wana a nga ha ku, “Ku ni xifufunhunu evokweni ra wena ra le dzonga-vupela-dyambu.” Ku hambana koloko ku nga ha pfilunganya, kambe laha hi lo boxa ku nga ri kungani ntsena. A swi hlamarisi leswi vaaki va le Babele swi va tikeleke ku ya emahlweni ni tsima ra vona ro aka.
XANA A VO N’UNUN’UTA KUMBE A VA VULAVULA RIRIMI LERI TWALAKA?
Xana a ri ri njhani ririmi ro sungula ra vanhu? Bibele yi vula leswaku munhu wo sungula, ku nga Adamu a a kota ku vula marito mantshwa loko a thya swiharhi hinkwaswo ni swivumbiwa leswi hahaka. (Genesa 2:20) Nakambe Adamu u tsale xitlhokovetselo loko a kombisa ndlela leyi a a titwa ha yona hi nsati wakwe naswona Evha u swi veke erivaleni swileriso swa Xikwembu ni vuyelo bya ku nga xi yingisi. (Genesa 2:23; 3:1-3) Kutani ririmi ro sungula a ri endla leswaku vanhu va kota ku vulavurisana ni ku tiphofula kahle.
Ku pfilunganyiwa ka tindzimi ta le Babele swi endle leswaku vanhu va nga ha swi koti ku hlanganisa vutivi ni matimba ya vona. Kambe tindzimi ta vona letintshwa, ku fana ni ririmi ro sungula, a ti twala. Eka malembe-xidzana yo hlayanyana, vanhu va ake madoroba, va hlengeleta mavuthu ya matimba ni ku katseka eka mabindzu ya le matikweni yo hambana-hambana. (Genesa 13:12; 14:1-11; 37:25) Xana a va ta va va endle nhluvuko wo tano loko a va nga tirhisanga ririmi leri tolovelekeke? Hi ku ya hi Bibele, ririmi ro sungula ra vanhu ni tindzimi leti sunguleke eBabele a ti ngo n’unun’utiwa kunene kambe a ku ri tindzimi leti twalaka.
Vulavisisi bya manguva lawa byi seketela vonelo leri. The Cambridge Encyclopedia of Language yi ri: “Ndhavuko wun’wana ni wun’wana lowu kambisisiweke, ku nga khathariseki ndlela leyi marito ya wona ma nga vaka ma ‘olove’ ha yona, wu ni ririmi leri heleleke, leri twalaka ku fana ni tindzimi ta matiko lama ku vuriwaka leswaku ma ‘hluvukile.’” Hilaha ku fanaka, ebukwini yakwe leyi nge The Language Instinct, Profesa Steven Pinker wa le Harvard College u ri: “Ku hava ririmi leri ku vuriwaka leswaku a ri twali.”
VUMUNDZUKU BYA RIRIMI
Endzhaku ka ku kambisisa malembe ni ndhawu ya “masalela” ya ririmi, ku hambana exikarhi ka tindzimi ni ku twala ka tindzimi ta khale, xana hi nga gimeta hi ku yini? Vanhu vo tala va gimeta hileswaku rungula ra Bibele leri endlekeke eBabele i nhlamuselo leyi tshembekaka.
Bibele yi hi byela leswaku Yehovha Xikwembu u pfilunganye ririmi ra vanhu va le Babele hikuva va n’wi xandzukerile. (Genesa 11:4-7) Hambiswiritano, u tshembise leswaku u ta “endla leswaku vanhu va hundzukela eka ririmi leri tengeke, leswaku hinkwavo va vitana vito ra Yehovha, va n’wi tirhela hi mbilu yin’we.” (Sofaniya 3:9) “Ririmi leri tengeke,” ku nga ntiyiso wa Rito ra Xikwembu, ri hlanganisa vanhu emisaveni hinkwayo namuntlha. Swi vonaka swi twisiseka leswaku enkarhini lowu taka Xikwembu xi ta hlanganisa vanhu hi ku endla leswaku va vulavula ririmi rin’we leri fanaka, kutani xi herisa ku pfilunganyeka loku sunguleke eBabele.
^ ndzim. 8 Tidyondzo leti vulavulaka hi ririmi ti vula leswaku vanhu va huma eka swiharhi leswi fanaka ni mfenhe. Leswaku u kuma ntiyiso wa mhaka leyi, hlaya matluka 27-29 ya broxara leyi nge The Origin of Life—Five Questions Worth Asking, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 9 Vayimburi va tshubule masalela yo hlayanyana ya swihondzo leswi a swi ri eXinara. Bibele yi vula leswaku vaaki va xihondzo xa le Babele va ake hi switina, ku nga ri maribye naswona va tirhise nhlaka tanihi ndzhope. (Genesa 11:3, 4) The New Encyclopædia Britannica yi ri: “EMesopotamiya, maribye a ya kala kumbe a ma nga ri kona hi ku helela,” loko nhlaka wu lo vuya hi masaka.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Swivuriso 28:1-28
28 Lavo homboloka va baleka ku nga ri na loyi a va hlongorisaka,+ kambe lavo lulama va fana ni xinghalana lexi titshembaka.+2 Ti tele tihosana leti tlhandlamanaka hikwalaho ka ku tluriwa ka nawu wa tiko,+ kambe hosana yi ta tshama nkarhi wo leha hikwalaho ka munhu la twisisaka, la tivaka leswi lulameke.+3 Munhu la tiyeke emirini, la pfumalaka naswona a dyelelaka+ swisiwana u fana ni mpfula leyi khukhulaka ku sala ku nga ha ri na swakudya.4 Lava va tshikaka nawu va dzunisa lowo homboloka,+ kambe lava va hlayisaka nawu va lwa na wona.+5 Vanhu lava tinyiketeleke ku endla vubihi a va nge ku twisisi ku avanyisa, kambe lava va lavaka Yehovha va nga swi twisisa hinkwaswo.+6 Wa antswa la pfumalaka kambe a fambaka hi vutshembeki ematshan’weni ya loyi a hombolokeke etindleleni takwe, hambiloko a fuwile.+7 N’wana la twisisaka u hlayisa nawu,+ kambe loyi a nga ni vunakulobye ni vanhu va makolo, u tsongahata tata wakwe.+8 Loyi a andzisaka swilo swakwe swa nkoka hi ntswalo+ ni ku bindzurisa u swi hlengeletela loyi a kombisaka swisiwana tintswalo.+9 Loyi a kendlusaka ndleve yakwe leswaku yi nga yingisi nawu+—hambi ku ri xikhongelo xakwe i nchumu wo nyenyetsa.+10 Loyi a hambukisaka+ lavo lulama va nghena endleleni yo biha u ta wela emugodini wakwe,+ kambe lava pfumalaka xihoxo va ta dya ndzhaka ya leswinene.+11 Munhu la fuweke u tlharihile ematihlweni yakwe,+ kambe la nga xisiwana, la xiyaka wa n’wi kambela.+12 Loko lavo lulama va khana,+ ku ni ku saseka ko tala; kambe loko lavo homboloka va yima, munhu wa titumbeta.+13 Loyi a fihlaka ku tlula nawu kakwe a nge humeleli,+ kambe loyi a tiphofulaka kutani a tshika, u ta kombiwa tintswalo.+14 Wa tsaka munhu la chavaka nkarhi hinkwawo,+ kambe loyi a nonon’hwisaka mbilu yakwe u ta wela ekhombyeni.+15 Mufumi wo homboloka la fumaka swisiwana u fana ni nghala leyi bongaka ni bere leyi hlaselaka.+16 Murhangeri la pfumalaka ku twisisa ka ntiyiso u ni vukanganyisi byo tala,+ kambe loyi a vengaka mpindzulo+ lowu nga lulamangiki u ta lehisa masiku yakwe.17 Munhu la tikiwaka hi nandzu wa ngati wa moya-xiviri, u ta balekela emugodini.+ Va nga n’wi khomi.18 Loyi a fambaka hi ku pfumala xihoxo u ta ponisiwa,+ kambe loyi a hombolokeke etindleleni takwe u ta wa xikan’we-kan’we.+19 Loyi a rimaka misava yakwe u ta kuma xinkwa lexi eneleke,+ naswona loyi a lavaka swilo leswi nga pfuniki nchumu u ta kuma vusiwana lebyikulu.+20 Munhu wa swiendlo swo tshembeka u ta kuma mikateko yo tala,+ kambe loyi a hatliselaka ku kuma rifuwo a nge tshami a nga ri na nandzu.+21 Xihlawu-hlawu a hi xinene,+ nileswaku munhu la tiyeke emirini a tlula nawu hikwalaho ka xipandzwa xa xinkwa ntsena.22 Munhu wa tihlo leri xondzolotaka u tiyimisela ku kuma swilo swa nkoka,+ kambe a nga swi tivi leswaku u ta pfumala.23 Loyi a tshinyaka munhu+ u ta kuma tintswalo to tala endzhaku ka swona ku tlula loyi a tikurisaka hi ririmi rakwe.24 Loyi a kanganyisaka tata wakwe ni mana+ wakwe naswona a ku: “A hi ku tlula nawu,”+ u tirhisana ni munhu la tisaka ndzoviso.25 Loyi a titlakusaka hi moya-xiviri u pfuxa mholovo,+ kambe loyi a tshembaka Yehovha u ta endliwa leswaku a nona.+26 Loyi a tshembaka mbilu yakwe i xihunguki,+ kambe loyi a fambaka hi vutlhari u ta pona.+27 Loyi a nyikaka munhu la pfumalaka a nge kayiveli nchumu,+ kambe loyi a fihlaka mahlo yakwe u ta rhukaniwa ngopfu.+28 Loko lavo homboloka va yima, munhu wa tumbela;+ kambe loko va lova, lavo lulama va tala.+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tipisalema 48:1-14
Risimu. Miloti ya vana va Kora.+48 Yehovha hi lonkulu naswona u fanele a dzunisiwa swinene+Emutini wa Xikwembu xa hina,+ entshaveni yakwe yo kwetsima.+2 Yi tlakuke hi ndlela yo saseka, ku khana ka misava hinkwayo,+Ntshava ya Siyoni ekule hi tlhelo ra le n’walungwini,+Muti wa Hosi Leyikulu.+3 Xikwembu xi tiviwa xi ri xisirhelelo lexi tlakukeke eswihondzweni swa yena swo tshama eka swona.+4 Hikuva waswivo, tihosi ti hlangane hi nkarhi lowu ti twananeke ha wona,+Ti hundze swin’we.+5 Ti swi vonile; kutani ti hlamala.Ti karhatekile, kutani ti tsutsuma hi ku chava.+6 Ti rhurhumerile kwalaho,+Ti khomiwa hi ku lun’wa ka ku veleka ku fana ni ka wansati la velekaka.+7 Hi mheho ya le vuxeni u faya swikepe swa Taraxixi.+8 Hilaha hi swi tweke hakona, hi swi vonise xisweswo+Emutini wa Yehovha wa mavuthu, emutini wa Xikwembu+ xa hina.Xikwembu xi ta wu simeka wu tiya hilaha ku nga riki na makumu.+Se′lah.9 Oho Xikwembu, hi anakanyisisile hi musa wa wena wa rirhandzu+Exikarhi ka tempele ya wena.+10 Oho Xikwembu, ku dzuneka ka wena ku fana ni ka vito ra wena+Ku yisa emindzilakaneni ya misava.Voko ra wena ra xinene ri tele hi ku lulama.+11 Onge Ntshava ya Siyoni+ yi nga tsaka,Onge swimitana swa Yuda leswi titshegeke ha wona swi nga tsaka+ hikwalaho ka swiboho swa wena swa vuavanyisi.+12 Gwirimani mi rhendzela Siyoni, mi famba-famba eka wona,+Hlayani swihondzo swa wona.+13 Vekani timbilu ta n’wina erirhangwini ra wona.+Kambelani swihondzo swa wona swo tshama eka swona,Leswaku mi ta rungulela xitukulwana xa nkarhi lowu taka.+14 Hikuva Xikwembu lexi i Xikwembu xa hina hilaha ku nga riki na makumu, hi masiku.+Xona xi ta hi kongomisa kukondza hi fa.+