text:
XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) JULY 2014
Nkandziyiso lowu wu ni swihloko leswi dyondziwaka evandlheni ku sukela hi September 1 ku ya ka 28, 2014.
Va Tinyikele Hi Ku Tirhandzela
—Le Micronesia
Vanhu va le matikweni man’wana lava tirhaka eSwihlaleni leswi swa Pacific hakanyingi va langutana ni mintlhontlho yinharhu leyi tolovelekeke. Vahuweleri lava va Mfumo va langutana njhani na yona?
“Yehovha Wa Va Tiva Lava Nga Vakwe”
“Masungulo” ni “mfungho” leswi ku vulavuriwaka ha swona eka 2 Timotiya 2:
Vanhu Va Yehovha Va ‘Fularhela Leswi Nga Lulamangiki’
Xiga lexi nge ‘fularhela leswi nga lulamangiki’ xi fambisana njhani ni swiendlakalo leswi endlekeke enkarhini wa Muxe? Hi nga dyondza yini eka swiendlakalo sweswo?
Ndzi Feriwa Hi Tatana
—Ndzi Kuma Tatana Un’wana
Hlaya hi mhaka ya vutomi ya Gerrit Lösch, xirho xa Huvo leyi Fumaka.
“N’wina Mi Timbhoni Ta Mina”
Ku vitaniwa ka hina Timbhoni ta Yehovha swi vula yini?
“Mi Ta Va Timbhoni Ta Mina”
Ha yini Yesu a vule leswaku “mi ta va timbhoni ta mina” ku nga ri ta Yehovha? Hi nga tshama hi ri karhi hi hisekela ntirho wo chumayela hi ndlela yihi?


c: text/html

text:
SIERRA LEONE NA GUINEA
1945 Ku Ya Fika Hi 1990 ‘Va Tisa Vo Tala Eku Lulameni’
—Dan. 12:3. (Xiyenge 3)
Ku Langutana Ni Nkaneto Wa Swirho Swa Poro
Ntlawa wa vavanuna lowu a wu dyondza Bibele ni ku ya eminhlanganweni nkarhi na nkarhi lowu tshamaka eximutanini lexi nga ekusuhi ni tiko ra le Koindu wu sungule ku hlaseriwa. Vavanuna vo tala va Vakisi, a va ri swirho swa Poro, ku nga vanhu lava a va hanya hi vungoma. James Mensah, loyi a a ri murhumiwa loyi a leteriweke eGiliyadi loyi a tirheke ni le Sierra Leone u ri: “Loko swichudeni swa Bibele swi ala ku katseka eka mihivahivani ya vudimona, ndhuna ya swirho swa Poro yi hlundzuke swinene. Ndhuna swin’we ni vaseketeri va yona va be vavanuna volavo, va va tekela nhundzu ya vona hi nkani, va hisa makaya ya vona, va va boha hi tinketani kutani va va siya enhoveni va ri hava swakudya. Hosi ya ximutana xexo a ku ri yona leyi a yi hlohlotela swirho swa Poro ku endla tano. Ku nga khathariseki nxaniso wolowo swichudeni swa Bibele swi yime swi tiyile.”
Loko vamakwerhu va le Koindu va vike mhaka leyi emaphoriseni, ndhuna ya swirho swa Poro ni vanghana va yona swin’we ni hosi va pfaleriwe ekhotsweni. Va hakerisiwe mali ya ndziho ni ku tlhela va tshinyiwa swinene naswona hosi yi yimisiwe ntirho wa yona ku ringana kwalomu ka lembe. Ku hlula loku ka le nawini ku tiveke emisaveni hinkwayo ni ku endla leswaku vanhu vo tala va sungula ku ya eminhlanganweni. Endzhakunyana, hosi yi cince mianakanyo ya yona kutani yi sungula ku tsakela ntiyiso. Loko nhlengeletano ya xifundzha yi khomeriwa endhawini ya yona, yi nyike vapfhumba lava a va endzile ndhawu yo etlela eka yona yi tlhela yi nyikela hi homu leyikulu.
Varhangeri van’wana va swirho swa Poro va ringete nhlaselo wun’wana—ku nga ku “kunguhata khombo hi xileriso xa nawu.” (Ps. 94:20) Van’watipolitiki lava nga swirho swa Poro va kucetele swirho swa Palamendhe leswaku swi yirisa ntirho wa Timbhoni ta Yehovha. Charles Chappell u ri: “Kambe hosi yi hi yimelerile, yi byela nhlengeletano leswaku yi dyondze na hina ku ringana malembe mambirhi. Yi vule leswaku nhlengeletano ya hina a yi katseki eka swa tipolitiki naswona yi dyondzisa vanhu ni ku va endla leswaku va va ni mahanyelo lamanene. Kutani yi vule leswaku siku rin’wana yi lava ku va Mbhoni ya Yehovha. Loko xin’wana xa xirho xa Palamendhe lexi na xona xi dyondzeke ni Timbhoni xi yime ni leswi vuriweke hi hosi, mhaka ya ku yirisiwa ka tona a ya ha yisiwanga emahlweni.”
Wu n’wi sapatela wu ku: “Xikwembu xa wena hi xona xi nga ta ku nyika swakudya!”
Vanhu lava tshikeke vungoma va xanisiwe hi mindyangu ya vona. Jonathan Sellu, loyi a a ri muntshwa wo huma eKoindu, vakokwa wakwe a va ri vaprista va kereke ya juju. A a leteriwa ku endla ntirho lowu fanaka. Loko a sungula ku dyondza Bibele u tshike mihivahivani ya vungoma ni ku phahla. Ndyangu wa ka vona wu n’wi kanetile swinene, wu n’wi tshikisa xikolo ni ku n’wi tsona swakudya loko a ya eminhlanganweni ya Vukreste. A wu n’wi sapatela wu ku: “Xikwembu xa wena hi xona xi nga ta ku nyika swakudya!” Kambe Jonathan u tshame a tshembekile. A nga pfumalanga swakudya nikatsongo. U dyondze ku hlaya ni ku tsala naswona endzhakunyana, u ve phayona ra nkarhi hinkwawo. Jonathan u ve ni ntsako loko a vona mana wakwe a amukela ntiyiso.
Ku Andza Loku Veke Kona eTindhawini Tin’wana Ta Tiko
Hi 1960, ku simekiwe mavandlha ni mintlawa leyi nga yoxe eBo, Freetown, Kissy, Koindu, Lunsar, Magburaka, Makeni, Moyamba, Port Loko, Waterloo ni ku ya fika en’walungwini wa Kabala. Nhlayo ya vahuweleri lembe rero yi tlakuke yi suka eka 182 yi ya eka 282. Ku fike maphayona yo tala yo hlawuleka lama humaka eGhana ni le Nigeria leswaku ya ta tiyisa mavandlha lawa a ma ri karhi ma kula.
Vo tala va vanhu lava a va ha ku sungula ku hlanganyela a va huma eka mintlawa yimbirhi: Vakrio lava tshamaka eFreetown ni le kusuhi na kona swin’we ni Vakisi lava tshamaka eXifundzheni xa le Vuxeni. Kambe loko mahungu lamanene ma ri karhi ma hangalaka, vanhu va tinxaka tin’wana na vona va sungule ku ma amukela. Vanhu volavo a va katsa Vakuranko, Valimba ni Vatemne va le n’walungwini; Vamende va le dzongeni; ni vanhu va tinxaka tin’wana.
Hi 1961, Vandlha ra le Vuxeni ra le Freetown ri nyiketele Holo ya rona ya Mfumo. Kasi Vandlha ra le Koindu ri nyiketele Holo ya Mfumo leyi ringanaka ni Holo ya Tinhlengeletano leyi nga ni switulu swa 300 leswi endliweke hi switina swa misava. Endzhakunyana ka sweswo, vakulu va 40 va ye eXikolweni xa Vutirheli bya Mfumo—lexi a ku ri ro sungula xi khomiwa eSierra Leone. Eka lembe rero ro hlawuleka, vamakwerhu va katseke eka tsima leri tswaleke mihandzu ro fambisa Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima.
Swi le rivaleni leswaku Yehovha a a katekisa vanhu vakwe. Hi July 28, 1962, Nhlangano Wa Swichudeni Swa Bibele Wa Matiko Hinkwawo, ku nga nhlangano lowu nga enawini lowu a wu tirhisiwa hi Timbhoni ta Yehovha ematikweni yo tala, wu tsarisiwe ximfumo hi hulumendhe ya le Sierra Leone.
Ku Sungula Ku Chumayeriwa eGuinea
Sweswi a hi buleni hi tiko ra Guinea (leri eku sunguleni a ri vitaniwa French Guinea). Emahlweni ka 1958, vamakwerhu vo hlayanyana a va chumayela vanhu lava a va hundza hi le tikweni rero, kambe valawuri va mfumo lava a va ri Mafurwa a va kaneta ntirho wa hina. Hambiswiritano, hi 1958, hi pfulekeriwe hi lunghelo ro chumayela—tiko ra Guinea ri byi bakanyele etlhelo vulawuri bya Mafurwa kutani ri va rhiphabliki leyi tiyimeleke.
Loko lembe rero ri ya eku heleni, Manuel Diogo, ku nga makwerhu loyi a vulavulaka Xifurwa loyi a humaka eDahomey (laha sweswi ku nga Benin) loyi a a ri ni malembe ya kwalomu ka va-30, u sungule ku tirha emayini leyi nga ni misava leyi nga ni aluminiyamu eFria, laha ku nga doroba leri nga kwalomu ka 80 wa tikhilomitara en’walungwini wa ntsindza wa Conakry. Leswi a a hisekela ku chumayela ensin’wini leyi nga si tshamaka yi chumayeriwa, Manuel u tsalele rhavi ra le Furwa a kombela ku rhumeriwa minkandziyiso swin’we ni maphayona yo hlawuleka leswaku ya ta n’wi pfuna. Papila rakwe ri gimete hi marito lawa: “Ndzi khongelela leswaku Yehovha a katekisa ntirho lowu hikuva ku ni vanhu vo tala lava tsakelaka laha.”
Rhavi ra le Furwa ri tsalele Manuel ri n’wi khutaza ku tshama eGuinea hilaha a nga kotaka hakona. Rhavi ri tlhele ri hlela leswaku a endzeriwa hi phayona ro hlawuleka leswaku ri ya n’wi letela ntirho wa nsimu. Manuel u tsakisiwe hi xikhutazo xexo naswona u chumayele hi ku hiseka eFria kukondza a fa hi 1968.
Loko Wilfred Gooch loyi a nga mufamberi wa marhavi a endzela eConakry hi 1960, u kume vamakwerhu vambirhi va Vantima va ri karhi va chumayela kwalaho. Makwerhu Gooch u bumabumele leswaku tiko ra Guinea ri khathaleriwa hi rhavi ra le Sierra Leone, ku nga ri rhavi ra le Furwa. Kutani ku cinca koloko ku sungule hi March 1, 1961. Endzhaku ka n’hweti, ku simekiwe vandlha ro sungula eGuinea, le Conakry.
Ntiyiso Wu Fika eMakhwatini Lama Nga Ni Mpfula
Nakambe mahungu lamanene a ma ri karhi ma hangalaka edzongeni wa Guinea. Falla Gbondo, loyi a nga wa rixaka ra Vakisi, loyi a a tshama eLiberia, u tlhelele eximutanini xa rikwavo xa Fodédou lexi nga kwalomu ka tikhilomitara ta 13 evupela-dyambu bya Guékédou. U fambe ni buku leyi nge From Paradise Lost to Paradise Regained. Falla a nga swi koti ku hlaya, kambe a a swi kota ku hlamusela vanhu va rixaka ra ka vona swifaniso leswi nga ebukwini. U ri: “Buku leyi a yi endla leswaku ndzi va ni mabulo yo tala ni vanhu. Vanhu a va yi vitana buku ya Adamu na Evha.”
Falla u tlhelele eLiberia. U khuvuriwile naswona eku heteleleni u ve phayona ro hlawuleka. Ku ringana kambirhi hi n’hweti, a a tlhelela eFodédou leswaku a ya dyondza ni ntlawa lowu a wu ri ni vanhu va kwalomu ka 30. Swi nga si ya kwihi u joyiniwe hi Borbor Seysey, loyi a nga phayona ro hlawuleka ra Mukisi loyi a humaka eLiberia. Havumbirhi bya vona va sungule ntlawa wun’wana eGuékédou. Mintlawa hayimbirhi yi ve mavandlha.
Loko Vakisi vo tala va ri karhi va hundzuka Timbhoni, tihosi ta kwalaho ti xiye mahanyelo ya vona lamanene. Timbhoni a ti tirha hi matimba, ti ri leti tshembekeke ni ku endla leswaku ku va ni ku rhula eswimitanini leswi a ti tshama eka swona. Hikwalaho, loko vamakwerhu va kombela mpfumelelo wo aka Holo ya Mfumo eFodédou, tihosi a ti lunghekele ku va nyika ndhawu leyi endlaka tihekitara tinharhu. Holo yoleyo ya Mfumo—leyi ku nga yo sungula eGuinea—yi hele eku sunguleni ka va-1964.
Ku Va Ni Mpfilumpfilu eConakry
Tiko ra Conakry ri weriwe hi khombo ro karhi. Mpfilumpfilu wa tipolitiki wu endle leswaku valawuri va hulumendhe va ehleketelela vahlapfa leswaku hi vona lava a va wu vanga. Varhumiwa va mune va le Giliyadi va aleriwe ku nyikiwa tivhisa naswona va hlongoriwile etikweni. Vamakwerhu vambirhi vo huma eGhana va yisiwe ekhotsweni hikwalaho ka swihehlo swa mavunwa laha va pfaleriweke kwalomu ka tin’hweti timbirhi.
Endzhaku ka loko va ntshunxiwile, un’wana wa vamakwerhu volavo, ku nga Emmanuel Awusu-Ansah u tlhele a pfaleriwa ekhotsweni hi ku hatlisa laha a langutaneke ni swiyimo swo tika swinene. Loko a ri exitokisini lexi a xi thyakile, u tsale a ku: “Ndzi hanye kahle hi tlhelo ra moya, kambe ndzi tshamela ku hisa miri. Nilokoswiritano, ndza ha ya emahlweni ndzi chumayela. N’hweti leyi nga hundza, ndzi hete tiawara ta 67 entirhweni wa nsimu naswona ku ni swichudeni swimbirhi swa Bibele leswi sunguleke ku chumayela na mina.” Xin’wana xa swichudeni swakwe xi amukele ntiyiso. Endzhaku ka tin’hweti ta ntlhanu, Makwerhu Awusu-Ansah u ntshunxiwile naswona u hlongoleriwe eSierra Leone. Ku sale muhuweleri un’we eConakry.
Hi 1969, loko mpfilumpfilu wa tipolitiki wu hungutekile, ku fike maphayona yo hlawuleka eConakry. Leswi a ma ri ni mpfumelelo lowu humaka eka valawuri, ma ake Holo ya Mfumo leyi a yi ri na mfungho. Hi ku hatlisa vanhu va kwalomu ka 30 lava tsakelaka a va ya eminhlanganweni nkarhi na nkarhi.
Hikwalaho ko chava ku pfaleriwa, vamakwerhu a va chumayela va ri ni vuxiyaxiya. Loko va ya va tolovela, va ye va chumayela swinene. Hi 1973, vandlha rolero leritsongo ri fambise swiphephana swa 6 000. Endzhakunyana, vahuweleri va sungule ku fambisa timagazini etihofisini ni le tindhawini ta mabindzu. Hakatsongo-ntsongo, valawuri va hulumendhe swin’we ni vanhu va sungule ku twisisa ni ku tlangela ntirho wa hina. Hi December 15, 1993, ku lehisa mbilu ni ku phikelela koloko swi endle leswaku va tsarisiwa ximfumo tanihi Nhlengeletano ya Vukreste ya Timbhoni ta Yehovha ya le Guinea.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vantshwa Va Vutisa
I Vamani Vanghana Va Mina Va Xiviri?
“Cori u ndzi dyondzise swilo swo tala leswi a ndzi nga swi tivi. Loko ndzi ri na yena ndzi tivana ni vanhu lavantshwa, ndzi endla swilo leswi ndzi nga si tshamaka ndzi swi endla naswona kun’wana ni kun’wana laha hi yaka kona ndza tiphina. Ku va munghana wakwe swi cince vutomi bya mina.”—Tara. *
Xana u vona onge a swi olovi ku va ni munghana wo tano? Loko swi ri tano, u nga heli matimba. Vanghana va xiviri va kumeka hinkwako. Xihloko lexi xi ta ku pfuna leswaku u va kuma.
SHAYNA la nga ni malembe ya 21 u vula leswaku ku ni vanhu vo tala lava a va toloveleke kambe a nga na munghana. Ku titwa hi ndlela yoleyo swi toloveleke ngopfu eka vanhu lava endlaka xinghana eka Internet. Serena la nga ni malembe ya 22 u ri: “U nga ha va u ri ni nxaxamelo wa mavito ya vanhu vo tala lava u va tekaka tanihi vanghana va wena naswona u dumile, kambe u kuma leswaku vanghana volavo a va pfuni nchumu.” *
I yini lexi u nga xi hlawulaka—i mavito ya vanhu va madzana lava u va tekaka tanihi vanghana va wena kumbe i vanghana vatsongo va xiviri? Hambileswi hinkwaswo swi vuyerisaka, munghana wa xiviri a nga ku pfuna loko u langutane ni swiyimo swo tika naswona a nga ku khutaza ku endla swilo leswinene. (1 Vakorinto 16:17, 18) Tirhisa swihlokwana leswi landzelaka ku vona leswaku i mani exikarhi ka vanhu lava u va toloveleke loyi ana se a kombisaka timfanelo ta munghana wa xiviri.
MUNGHANA WA XIVIRI WA TSHEMBEKA
“Munghana wa mina a a ndzi byela swihundla swakwe naswona hikwalaho ka sweswo, na mina a ndzi n’wi byela swa mina. Siku rin’wana ndzi n’wi byele leswaku ku ni jaha leri ndzi pengisaka. Kambe a ndzi endle xihoxo. U suke a ya byela misava hinkwayo hi mhaka yoleyo!”—Beverly.
“Munghana wa mina Alan ndzi n’wi byela xin’wana ni xin’wana naswona ndza tiyiseka leswaku a nge byeli munhu.”—Calvin.
Eka vantshwa lava nga laha henhla, hi wihi loyi a nga ni munghana wa xiviri? Eka vanghana va wena, hi wihi loyi u nga ntshuxekaka ku n’wi byela swihundla swa wena? * Bibele yi vula leswaku “nakulorhi wa ntiyiso u ni rirhandzu nkarhi hinkwawo.”—Swivuriso 17:17.
Laha hansi, tsala mavito ya vanghana wena vambirhi lava tshembekaka.
․․․․․
․․․․․
MUNGHANA WA XIVIRI A NGA RHANGISI SWILAVEKO SWA YENA N’WINI
“Eka vanghana swi nga ha endleka un’we a kota ku langutana ni swiyimo ku tlula un’wana. Munghana wa xiviri wa swi xiya loko u ri munhu wo tsana naswona u endla swo karhi leswaku a ku pfuna. Munghana yoloye wa swi tiva leswaku na wena u ta endla leswi fanaka.”—Kellie.
“Loko Manana a fa, a ndza ha ku va ni munghana lontshwa. Hambileswi a hi nga tolovelananga ngopfu, a hi hlele ku famba swin’we emucatweni. Kambe Manana a a fanele a lahliwa hi siku leri a hi hlele ku ya emucatweni ha rona. Lexi ndzi hlamariseke, munghana wa mina u te enkosini ematshan’weni yo ya emucatweni. Hi nkarhi wolowo, ndzi nambe ndzi swi vona leswaku a a ri munghana wa xiviri.”—Lena.
I mani exikarhi ka vanghana va wena la nga rhangisiki swilaveko swa yena n’wini? Munghana wa xiviri u “[hambeta] a lava leswaku ku pfuneka un’wana, hayi yena n’wini.”—1 Vakorinto 10:24.
Eka tilayini leti landzelaka tsala mavito ya vanghana va wena vambirhi lava nga rhangisiki swilaveko swa vona vini.
․․․․․
․․․․․
MUNGHANA WA XIVIRI U KU KHUTAZA KU ENDLA LESWINENE
“Vanhu van’wana va lava leswaku ndzi tshembeka eka vona kumbe ndzi pfumelelana na vona hambiloko sweswo swi lava ndzi tlula milawu ya mahanyelo kumbe ndzi endla leswi ripfalo ra mina ri nga ndzi pfumeleriki leswaku ndzi swi endla. Volavo a hi vanghana va xiviri.”—Nadeine.
“Sesi wa mina i munghana wa mina lonkulu. Wa ndzi pfuna leswaku ndzi hlula swihinga naswona u ndzi hlanganisa ni vanhu van’wana. U ndzi byela ntiyiso, hambiloko mhaka ya kona yi ta ndzi vava.”—Amy.
“Loko ndzi langutane ni swiyimo swo tika, vanghana va mina va xiviri hi vona lava a va ndzi chavelela; naswona a va ndzi nyika switsundzuxo. Van’wana a va ndzi tshika ndzi tilulamisela swona kumbe va ringeta ku ndzi hambukisa. A va nga ndzi byeli loko ku ri ni leswi ndzi faneleke ndzi swi lulamisa.”—Miki.
“Munghana wa mina u vona swilo leswinene eka mina, leswi van’wana va nga swi voniki naswona u ndzi khutaza ku fikelela tipakani ta mina. Minkarhi hinkwayo wa tshembeka hambiloko mhaka ya kona yi tika naswona sweswo swa ndzi tsakisa!”—Elaine.
Xana vanghana va wena va ku khutaza ku endla leswinene kumbe va lava u endla leswi vona va swi lavaka? Swivuriso 13:20 yi ri: “Loyi a fambaka ni vanhu vo tlhariha u ta tlhariha, kambe loyi a tirhisanaka ni lavo hunguka, a swi nge n’wi fambeli kahle.”
Laha hansi tsala mavito ya vanghana va wena vambirhi lava ku khutazaka ku endla leswinene.
․․․․․
․․․․․
Languta mavito lawa u ma tsaleke eka swiyenge leswinharhu. Loko vito ra munhu un’we ri humelela eka swiyenge leswi ha swinharhu, munhu yoloye i munghana wa xiviri. Hi hala tlhelo, loko eka mavito hinkwawo lawa u ma tsaleke laha henhla u nga n’wi voni loyi a nga munghana wa xiviri, u nga heli matimba. Leswi swi ku nyika lunghelo ro va ni vanghana va xiviri kun’wana ni kun’wana laha u nga kona. Kambe swi nga ha ku tekela nkarhi ku va kuma. * Sweswi endla hinkwaswo leswi u nga swi kotaka leswaku u va munghana lonene. Elena la nga ni malembe ya 20 u ri: “Minkarhi hinkwayo ndzi ringeta ku seketela vanghana va mina. Loko va lava ku endla swo karhi, ndza va pfuna. Loko va lava ku ndzi byela swo karhi, ndzi rhiya ndleve. Loko va rila, ndza va seketela.”
Swi nga ha endleka u tolovelane ni vanhu vo tala naswona sweswo swa antswa ku ri ni ku va ni vanghana vatsongo kutani u nga vi na mhaka ni vanhu van’wana. (2 Vakorinto 6:13) Kambe, xana a wu nge swi tsakeli ku va ni vanghana vatsongo va xiviri lava “velekiweke loko ku ri ni maxangu”? (Swivuriso 17:17) Jean la nga ni malembe ya 20 u ri: “I swinene ku tiva vanhu vo tala kambe sweswo swi fana ni ku va ni wadiropo leyi nga lo hontlo hi swibalo swo saseka kambe leswi nga ku ringaniki! U ta tshamela ku ambala swiambalo leswi ku ringanaka kahle ntsena. U ta endla leswi fanaka eka vanghana va xiviri.”
^ ndzim. 3 Mavito man’wana ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 5 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni ku endla xinghana eka Internet, vona xihloko lexi nge “Vantshwa Va Vutisa” eka Xalamuka! ya July ni ya August 2011.
^ ndzim. 10 Minkarhi yin’wana ku va ni xihundla a hi vutlhari. Hi xikombiso, a wu nge miyeli loko munghana wa wena a endle xidyoho lexikulu, a ehleketa ku tidlaya kumbe a tikatse eka mahanyelo yo biha. Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, vona Xalamuka! ya December 2008, matluka 19-21 ni ya May 2008, matluka 26-29.
^ ndzim. 30 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, vona Xalamuka! ya March 2009 eka xihloko lexi nge “Vantshwa Va Vutisa . . . Xana Ndzi Fanele Ndzi Va Ni Vanghana Vo Antswa?”
DYONDZA SWO TALA
Ndlela Yo Kuma Vanghana Va Ntiyiso
Tindlela ta mune leti nga ta ku pfuna ku kuma vanghana va ntiyiso.


text:
Ndlela Yo Tshama Hi Ri Ni Moya Wa Ku Tinyikela
“Loko munhu a lava ku ndzi landzela, a a titshike.”—MAT. 16:24.
1. Yesu u veke xikombiso lexi hetisekeke xa ku tinyikela hi ndlela yihi?
LOKO Yesu a ha ri laha misaveni, u veke xikombiso lexi hetisekeke xa ku tinyikela. A a rhangisa ku endla ku rhandza ka Xikwembu ematshan’weni yo enerisa ku navela kakwe. (Yoh. 5:30) Leswi a tshameke a tshembekile ku kondza a fa emhandzini ya nxaniso, u kombise leswaku a xi nga ri kona lexi a xi ta n’wi sivela ku tinyikela.—Filp. 2:8.
2. Hi nga wu kombisa njhani moya wa ku tinyikela naswona ha yini hi fanele hi endla tano?
2 Tanihi valandzeri va Yesu, na hina hi fanele hi kombisa moya wa ku tinyikela. Swi vula yini ku va ni moya wa ku tinyikela? Swi vula leswaku munhu u tshika ku enerisa ku navela kakwe hi ku swi rhandza, leswaku a pfuna vanhu van’wana. Loko munhu a endla tano u va a nga ri na vutianakanyi. (Hlaya Matewu 16:24.) Moya wa ku tinyikela wu nga hi pfuna leswaku hi rhangisa swilaveko swa van’wana eka swa hina. (Filp. 2:3, 4) Entiyisweni, Yesu u dyondzise leswaku moya wa ku tinyikela i wa nkoka swinene evugandzerini bya hina. Hi ndlela yihi? Rirhandzu ra Vukreste, leri hi susumetelaka ku va ni moya wa ku tinyikela, i mfungho wa vadyondzisiwa va Yesu va ntiyiso. (Yoh. 13:34, 35) Nakambe anakanya hi mikateko leyi hi yi kumaka hileswi hi nga van’wana va vamakwerhu lava nga kona emisaveni hinkwayo lava kombisaka moya wa ku tinyikela.
3. I yini lexi nga ha tsanisaka moya wa hina wa ku tinyikela?
3 Nilokoswiritano, hi ni nala loyi hakatsongo-tsongo a nga tsanisaka moya wa hina wa ku tinyikela. Nala yoloye i mboyamelo wa hina wa ku va ni vutianakanyi. Tsundzuka ndlela leyi Adamu na Evha va veke ni vutianakanyi ha yona. Evha u kombise ku navela ka vutianakanyi hi ku lava ku fana ni Xikwembu. Nuna wakwe u kombise ku navela ka vutianakanyi hi ku lava ku n’wi tsakisa. (Gen. 3:5, 6) Endzhaku ka loko Diyavulosi a yenge Adamu na Evha leswaku va fularhela vugandzeri bya ntiyiso, u ye emahlweni a ringa vanhu leswaku va va ni vutianakanyi. U endle tano niloko a ringa Yesu. (Mat. 4:1-9) Namuntlha, Sathana u swi kotile ku kanganyisa vanhu vo tala hi ku va hlohlotela leswaku va kombisa vutianakanyi hi tindlela to tala. Loko hi nga ri na vuxiyaxiya na hina hi nga tikuma hi ri ni moya wa vutianakanyi.—Efe. 2:2.
4. (a) Xana hi nga swi kota ku herisa moya wa vutianakanyi sweswi? Hlamusela. (b) Hi swihi swivutiso leswi hi nga ta swi kambisisa?
4 Vutianakanyi byi nga fanisiwa ni rhosi leyi nga ensimbini. Loko nsimbi yi vekiwa laha ku nga ni mati ni dyambu, yi nga ha sungula ku rhosa. Swi nga va ni khombo loko rhosi yoleyo yo tshikiwa hikuva yi ta borisa nsimbi. Hilaha ku fanaka, hambileswi hi nga taka hi nga swi koti ku herisa ku nga hetiseki ka hina ni moya wa vutianakanyi sweswi, kambe hi fanele hi ya emahlweni hi lwa ni nchumu wihi ni wihi lowu nga hi endlaka hi va ni mboyamelo wolowo. (1 Kor. 9:26, 27) Hi nga swi vonisa ku yini loko hi ri ni vutianakanyi? Naswona hi nga wu antswisa njhani moya wa hina wa ku tinyikela?
TIRHISA BIBELE KU VONA LOKO U RI NI VUTIANAKANYI
5. (a) Bibele yi fana ni xivoni hi ndlela yihi? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.) (b) I yini leswi hi faneleke hi swi papalata loko hi tikambela ku vona loko hi ri ni vutianakanyi?
5 Tanihi leswi hi nga tirhisaka xivoni ku vona ndlela leyi hi langutekaka ha yona, hi nga tirhisa Bibele ku kambela leswi hi nga swona hakunene ni ku lulamisa swihoxo leswi hi nga ha swi kumaka. (Hlaya Yakobo 1:22-25.) Hambiswiritano, xivoni xi ta hi pfuna ku vona ndlela leyi hi langutekaka ha yona, ntsena loko hi xi tirhisa hi ndlela leyinene. Hi xikombiso, loko hi tilanguta exivonini hi ku hatlisa, hi nga ha tsandzeka ku vona nchumu wutsongo kambe lowu vonakaka hi ku olova. Kumbe loko hi languta xivoni hi ri etlhelo ka xona, hi nga ha vona munhu un’wana. Hilaha ku fanaka, loko hi tirhisa Bibele leswaku hi vona loko hi ri ni vutianakanyi, hi fanele hi yi tirhisela ku tikambela hina vini ku nga ri ku vona swihoxo swa munhu un’wana.
6. Hi nga ‘phikelela’ eka nawu lowu hetisekeke hi ndlela yihi?
6 Hi xikombiso, hi nga ha hlaya Rito ra Xikwembu nkarhi na nkarhi, hambi ku ri siku ni siku, kambe hi nga swi xiyi leswaku se hi sungula ku va ni vutianakanyi. Swi nga endlekisa ku yini sweswo? Xiya mhaka leyi: Eka xikombiso xa Yakobo xa xivoni, xiphiqo a ku nga ri leswaku munhu yoloye u tsandzeke ku tilanguta hi vukheta. Yakobo u tsale leswaku munhu yoloye “wa tilanguta.” Laha Yakobo u tirhise rito ra Xigriki leri vulaka ku tikambisisa kumbe ku tikambela hi vukheta. Emhakeni leyi, a a xi ri xihi xiphiqo xa munhu yoloye? Yakobo u ya emahlweni a ku: “[Wa] famba, hi ku hatlisa a rivala leswaku i munhu wa muxaka muni.” Entiyisweni, u suka exivonini a nga swi lulamisanga swihoxo leswi a swi voneke. Ku hambana ni sweswo, muendli wa Rito u “[kambisisa] nawu lowu hetisekeke” a tlhela a ‘phikelela eka wona.’ Ematshan’weni yo tlula nawu wa Rito ra Xikwembu lowu hetisekeke, u ya emahlweni a hanya hi leswi wu swi vulaka. Yesu u kandziyise mhaka leyi fanaka loko a ku: “Loko mi tshama eritweni ra mina, hakunene mi vadyondzisiwa va mina.”—Yoh. 8:31.
7. Hi nga yi tirhisa njhani Bibele ku tikambela loko hi ri ni mboyamelo wo karhi wa vutianakanyi?
7 Hikwalaho, leswaku u kota ku lwisana ni mboyamelo wo karhi wa vutianakanyi, u fanele u rhanga u hlaya Rito ra Xikwembu hi vukheta. Sweswo swi nga ha ku pfuna ku vona laha u faneleke u antswisa kona. Kambe u fanele u endla swo tlula sweswo. U fanele u endla ndzavisiso. Loko u hlaya rungula ro karhi ra le Bibeleni, tivone u ri kwalaho, ivi u tivutisa swivutiso swo tanihi leswi nge: ‘A ndzi ta va ndzi endle xiboho xihi eka xiyimo lexi? Xana a ndzi ta va ndzi endle xiboho lexinene?’ Xa nkoka swinene, endzhaku ko anakanyisisa hi leswi u swi hlayeke, tikarhatele ku swi tirhisa. (Mat. 7:24, 25) A hi kambisiseni ndlela leyi hi nga ri tirhisaka ha yona rungula leri vulavulaka hi Hosi Sawulo na muapostola Petro, ivi hi vona ndlela leyi ri nga hi pfunaka ha yona leswaku hi tshama hi ri ni moya wa ku tinyikela.
XIKOMBISO XA HOSI SAWULO LEXI NGA XILEMUKISO
8. Loko Sawulo a va hosi a a ri ni langutelo rihi, naswona u ri kombise njhani?
8 Hosi Sawulo wa le Israyele i xilemukiso eka hina malunghana ni ndlela leyi vutianakanyi byi nga wu onhaka ha yona moya wa hina wa ku tinyikela. Loko Sawulo a va hosi a a titsongahata. (1 Sam. 9:21) U arile ku xupula Vaisrayele lava vulavuleke ku biha hi vuhosi byakwe, hambileswi a va tlhontlha vulawuri lebyi Xikwembu a xi n’wi nyike byona. (1 Sam. 10:27) Hosi Sawulo u pfumele ku kongomisiwa hi moya wa Xikwembu hi ku rhangela Vaisrayele enyimpini leyi va hluleke Vaamone. Endzhaku ka sweswo, hi ku titsongahata u dzunise Yehovha hileswi va hluleke.—1 Sam. 11:6, 11-13.
9. Sawulo u sungule ku va ni vutianakanyi hi ndlela yihi?
9 Hi ku famba ka nkarhi Sawulo u pfumelele mbilu yakwe leswaku yi va ni vutianakanyi ni ku tikukumuxa ku fana ni nsimbi leyi sungulaka ku rhosa. Loko a hlule Vaamaleke enyimpini, u lave ku titsakisa ematshan’weni yo yingisa Yehovha. Hi makwanga Sawulo u teke swilo leswi phangiweke ematshan’weni yo swi lovisa hilaha Xikwembu a xi lerise hakona. Naswona hi ku tikukumuxa Sawulo u tiakele ribye ra xitsundzuxo. (1 Sam. 15:3, 9, 12) Loko muprofeta Samuwele a n’wi byela leswaku leswi a swi endleke a swi n’wi tsakisanga Yehovha, Sawulo u ringete ku tiyimelela hi ku boxa swin’wana swa swilo leswi a swi endleke leswi Xikwembu xi swi leriseke a tlhela a vona van’wana nandzu hikwalaho ka xihoxo xakwe. (1 Sam. 15:16-21) Ku engetela kwalaho, ku tikukumuxa ku endle leswaku Sawulo a khathala ngopfu hi ndhuma yakwe ematshan’weni yo tsakisa Xikwembu. (1 Sam. 15:30) Hi nga ri tirhisa njhani rungula leri ra Sawulo ku fana ni xivoni leswaku ri hi pfuna hi tshama hi ri ni moya wa ku tinyikela?
10, 11. (a) Mhaka ya Sawulo yi hi dyondzisa yini malunghana ni ku tshama hi ri ni moya wa ku tinyikela? (b) Hi nga swi papalata njhani ku endla swihoxo swo fana ni leswi endliweke hi Sawulo?
10 Xo sungula, mhaka ya Sawulo yi hi dyondzisa leswaku a hi fanelanga hi titshemba ku tlula mpimo, hi anakanya leswaku loko hi tshame hi kombisa moya wa ku tinyikela hi ta tshama hi ri karhi hi wu kombisa. (1 Tim. 4:10) Tsundzuka leswaku Sawulo u tshame a endla leswinene naswona a amukeleka eka Xikwembu ku ringana nkarhi wo karhi, kambe u tsandzekile ku tsuvula mboyamelo wa vutianakanyi lowu a a sungula ku va na wona. Eku heteleleni Yehovha u fularhele Sawulo hileswi a a nga ha yingisi.
11 Xa vumbirhi, hi fanele hi tivonela leswaku a hi languti ntsena swilo leswi hi endlaka kahle eka swona ivi hi honisa leswi hi faneleke hi endla ndzulamiso eka swona. Leswi swi nga fana ni ku tirhisa xivoni leswaku hi languta swiambalo leswintshwa leswi hi swi ambaleke kambe hi nga ri voni thyaka leri nga exikandzeni xa hina. Hambiloko hi nga tikukumuxi ku fana na Sawulo, hi fanele hi tikarhatela ku papalata mboyamelo wihi ni wihi lowu nga hi susumetelaka ku endla swilo leswi fanaka swo biha. Loko hi nyikiwa ndzayo a hi fanelanga hi tiyimelela, hi endla onge xihoxo lexi hi xi endleke a hi xikulu kumbe hi vona van’wana nandzu. Ematshan’weni yo fana na Sawulo, hi fanele hi amukela ndzayo.—Hlaya Pisalema 141:5.
12. Moya wa ku tinyikela wu nga hi pfuna njhani loko hi endle xidyoho lexikulu?
12 Hambiswiritano, ku vuriwa yini hi loko hi endle xidyoho lexikulu? Sawulo a a lava ku tshama a ri ni ndhuma naswona sweswo swi endle leswaku a tsandzeka ku lulamisa vuxaka bya yena na Yehovha. Ku hambana ni sweswo, moya wa ku tinyikela wu nga hi susumetela ku lava mpfuno hambiloko hi khomiwe hi tingana. (Swiv. 28:13; Yak. 5:14-16) Hi xikombiso, makwerhu un’wana u sungule ku hlalela swifaniso swa vanhu lava nga ambalangiki loko a ri ni malembe ya 12 naswona u hambete a endla tano exihundleni ku tlula malembe ya khume. U ri: “A swi ndzi tikela swinene ku pfumela eka nsati wa mina ni le ka vakulu leswaku a ndzi hlalela swifaniso swoleswo. Kambe leswi se ndzi pfumeleke, ndzi titwa ndzi rhuriwe ndzhwalo lowukulu wo tika emakatleni. Vanghana va mina van’wana va hele matimba loko va twa leswaku ndzi tshikisiwe ku va nandza wa vutirheli, onge hiloko ndzi va khomise tingana. Kambe, ndza swi tiva leswaku sweswi Yehovha u tsakisiwa ngopfu hi ntirho wa mina ku tlula enkarhini lowu a ndza ha hlalela swifaniso swa vanhu lava nga ambalangiki, naswona ndlela leyi a langutaka swilo ha yona hi yona yi nga ya nkoka.”
PETRO U HLULE MOYA WA VUTIANAKANYI
13, 14. Petro u swi kombise njhani leswaku a a ri ni vutianakanyi?
13 Muapostola Petro u kombise moya wa ku tinyikela loko a ha leteriwa hi Yesu. (Luka 5:3-11) Kambe a a fanele a hlula mboyamelo wa vutianakanyi. Hi xikombiso, u hlundzukile loko muapostola Yakobo na Yohane va kombele Yesu leswaku a va nyika swikhundlha leswi tlakukeke eMfun’weni wa Xikwembu. Kumbexana Petro a a anakanya leswaku xin’wana xa swikhundlha sweswo a xi fanele xi va xa yena hikuva Yesu se a a vurile leswaku Petro a a ta va ni xikhundlha xo hlawuleka. (Mat. 16:18, 19) Nilokoswiritano, Yesu u tsundzuxe Yakobo, Yohane na Petro swin’we ni vaapostola lavan’wana hinkwavo, leswaku va nga vi ni vutianakanyi va ringeta ku “tikisela” vamakwavo.—Mar. 10:35-45.
14 Hambiloko Yesu a ringete ku tsundzuxa Petro, Petro u hambete a ri ni vutianakanyi. Loko Yesu a byele vaapostola leswaku va ta n’wi fularhela swa xinkarhana, Petro u va tekele ehansi vaapostola lavan’wana hi ku vula leswaku hi yena ntsena la nga ta tshama a tshembekile. (Mat. 26:31-33) Hambiswiritano, Petro a a nga fanelanga a titshembe ku tlula mpimo hikuva evusikwini byebyo u tsandzekile ku kombisa moya wa ku tinyikela. U landzule Yesu kanharhu a ringeta ku tisirhelela.—Mat. 26:69-75.
15. Ha yini xikombiso xa Petro xi khutaza?
15 Hambileswi minkarhi yin’wana Petro a swi n’wi tikela ku va ni moya wo tinyikela, xikombiso xakwe xa khutaza. Petro u swi kotile ku hlula mboyamelo wa yena wa vutianakanyi ivi a kombisa ku tikhoma ni rirhandzu ro pfumala vutianakanyi hi leswi a a tiyimiserile ni hi leswi a pfuniweke hi moya lowo kwetsima wa Xikwembu. (Gal. 5:22, 23) U tiyisele miringo yo tala leyi a a ta va a nga kotanga ku yi tiyisela enkarhini lowu hundzeke. U titsongahatile loko muapostola Pawulo a n’wi nyika ndzayo emahlweni ka vanhu. (Gal. 2:11-14) Naswona endzhaku ka loko a tshinyiwile, Petro a nga khomanga Pawulo hi mbilu, a anakanya leswaku u n’wi onhe vito. Petro u ye emahlweni a rhandza Pawulo. (2 Pet. 3:15) Xikombiso xa Petro xi nga hi pfuna ku hlakulela moya wa ku tinyikela.
16. Hi nga wu kombisa njhani moya wa ku tinyikela loko hi ri eswiyin’weni swo tika?
16 Ehleketa hi ndlela leyi u angulaka ha yona loko u ri eswiyin’weni swo tika. Loko Petro ni vaapostola lavan’wana va khomiwile ivi va biwa hikwalaho ko chumayela, va tsakile “hikuva va hlayiwe lava faneriwaka hi ku khomisiwa tingana hikwalaho ka vito ra [Yesu].” (Mint. 5:41) Na wena u nga teka ku xanisiwa tanihi nkarhi wo tekelela Petro kutani u landzelerisisa mikondzo ya Yesu hi ku va u kombisa moya wa ku tinyikela. (Hlaya 1 Petro 2:20, 21.) Langutelo rolero ri nga tlhela ri ku pfuna loko vakulu va vona swi fanela leswaku va ku tshinya. Landzela xikombiso xa Petro ematshan’weni yo hlundzuka.—Ekl. 7:9.
17, 18. (a) I yini leswi hi nga ha tivutisaka swona malunghana ni tipakani ta hina ta moya? (b) Hi nga endla yini loko hi vona onge hi ni mboyamelo wa vutianakanyi embilwini?
17 Xikombiso xa Petro xi nga tlhela xi ku pfuna ku tivekela tipakani ta moya. U nga fikelela tipakani toleto hi ku va ni moya wa ku tinyikela. Kambe tivonele leswaku u nga tivekeli tipakani toleto hikwalaho ko lava ku tiendlela vito. Hikwalaho tivutise, ‘Xana ku navela ka mina ku antswisa ndlela leyi ndzi tirhelaka Yehovha ha yona ku nga va ku susumetiwa hi leswi ndzi lavaka ku ndhundhuzeriwa hi van’wana kumbe vulawuri, ku fana na Yakobo na Yohane lava kombeleke swikhundlha leswi tlakukeke eka Yesu?’
18 Loko u kuma leswaku u ni mboyamelo wo karhi wa vutianakanyi embilwini ya wena, kombela Yehovha leswaku a ku pfuna u lulamisa mianakanyo ya wena ni ndlela leyi u titwaka ha yona; kutani u tirha hi matimba leswaku u n’wi vangamisa ematshan’weni yo tivangamisa. (Ps. 86:11) U nga ha tlhela u tivekela tipakani leti nga ta endla leswaku u nga vi na ndhuma. Hi xikombiso, u nga ha tikarhatela ku hlakulela mfanelo yin’wana ya moya leyi swi ku tikelaka ku yi kombisa. Kumbe loko u hisekela ku lunghiselela swiavelo swa wena swa le minhlanganweni kambe u nga swi tsakeli ku basisa Holo ya Mfumo, u nga tivekela pakani yo tirhisa ndzayo leyi kumekaka eka Varhoma 12:16.—Yi hlaye.
19. Hi nga endla yini leswaku leswi hi swi vonaka exivonini lexi nga Rito ra Xikwembu swi nga hi heti matimba?
19 Loko hi tilanguta hi vukheta exivonini lexi nga Rito ra Xikwembu ivi hi vona swihoxo, hambi ku ri vumbhoni bya leswaku hi ni vutianakanyi, hi nga ha hela matimba. Loko sweswo swo tshuka swi humelela eka wena, tekelela xikombiso xa munhu loyi a nga muendli wa Rito wa le xifanisweni xa Yakobo. Yakobo a nga vulanga ndlela leyi munhu yoloye a hatliseleke ku lulamisa swihoxo ha yona kumbe leswaku u swi kotile ku lulamisa swihoxo hinkwaswo leswi a swi voneke; ematshan’weni ya sweswo, Yakobo u vule leswaku munhu yoloye u ‘phikelele eka nawu lowu hetisekeke.’ (Yak. 1:25) Munhu yoloye u tsundzuke leswi a swi voneke exivonini ivi a hambeta a tikarhatela ku antswisa. Tshama u ri ni langutelo lerinene hi wena n’wini naswona tsundzuka leswaku hinkwerhu a hi hetisekanga. (Hlaya Eklesiasta 7:20.) Hambeta u kambisisa nawu lowu hetisekeke kutani u tikarhatela ku tshama u ri ni moya wa ku tinyikela. Yehovha u tiyimisele ku ku pfuna, hilaha a va pfuneke hakona vamakwenu vo tala lava hambileswi va nga hetisekangiki, va amukelekaka eka Xikwembu naswona xi va katekisaka.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Samuwele 19:1-24
19 Eku heteleleni, Sawulo a byela Yonathani n’wana wakwe ni malandza yakwe hinkwawo hi ta ku dlaya Davhida.+2 Loko ku ri Yonathani n’wana wa Sawulo a a tsakela Davhida swinene.+ Kutani Yonathani a byela Davhida a ku: “Sawulo tatana u lava leswaku u dlayiwa. Sweswi ndzi kombela u tilangutela nimixo, u fanele u tshama exihundleni, u tshama u tumberile.+3 Loko ku ri mina, ndzi ta huma, kunene ndzi yima etlhelo ka tatana enhoveni laha u nga ta va u ri kona, ndzi ta ku vulavulela eka tatana, ndzi ta vona leswi nga ta endleka, ndzi ta tiyiseka leswaku ndza ku byela.”+4 Hikwalaho Yonathani a vulavula kahle+ hi Davhida eka Sawulo tata wakwe, a n’wi byela a ku: “Wena hosi u nga dyoheli+ nandza wa wena Davhida, hikuva a nga ku dyohelanga naswona mintirho ya yena yi ve yinene ngopfu eka wena.+5 U veke moya-xiviri wakwe ekhombyeni+ a dlaya Vafilisita+ lerova Yehovha a ponisa tiko hinkwaro ra Israyele hi ku ponisa+ lokukulu. U swi vonile naswona u tsakile. Hikwalaho, ha yini u fanele u dyohela ngati leyi nga riki na nandzu hi ku endla leswaku Davhida a dlayeriwa+ swa hava?”+6 Hiloko Sawulo a yingisa rito ra Yonathani, Sawulo a hlambanya a ku: “Leswi Yehovha a hanyaka,+ yena a nge dlayiwi.”7 Endzhaku ka sweswo Yonathani a vitana Davhida, Yonathani a n’wi byela marito lawa hinkwawo. Kutani Yonathani a tisa Davhida eka Sawulo, a tshama emahlweni ka yena kukota eku sunguleni.+8 Hi ku famba ka nkarhi nyimpi yi tlhekeka nakambe, kutani Davhida a huma hi rivilo ku ya lwa ni Vafilisita, a dlaya vanhu vo tala,+ hiloko va baleka emahlweni ka yena.+9 Moya wo biha+ wa Yehovha wu va ehenhla ka Sawulo loko a tshame endlwini yakwe, fumu ri ri evokweni loko Davhida a tlanga vuyimbeleri hi voko rakwe.10 Kutani Sawulo a lava ku tlhava Davhida hi fumu a n’wi patsa ni khumbi,+ kambe a bvutama+ emahlweni ka Sawulo lerova yena a tlhava fumu ekhumbini. Davhida a baleka leswaku a pona evusikwini byebyo.+11 Endzhaku Sawulo a rhuma varhumiwa+ endlwini ya Davhida leswaku va yi rindza nileswaku va n’wi dlaya nimixo;+ kambe Mikala nsati wakwe a byela Davhida a ku: “Loko u nga balekisi moya-xiviri wa wena vusiku lebyi, mundzuku u ta va munhu la dlayiweke.”12 Hi ku hatlisa Mikala a rhelerisa Davhida hi fasitere leswaku a ta famba, a baleka, a pona.+13 Hiloko Mikala a teka xifaniso xa terafimi+ a xi veka esangwini, ni rikoka ra dzovo ra mbuti, a ri veka endhawini ya nhloko yakwe, endzhaku ka sweswo a swi funengeta hi nguvu.14 Kutani Sawulo a rhuma varhumiwa va ya teka Davhida, kambe yena a ku: “Wa vabya.”+15 Hiloko Sawulo a rhuma varhumiwa va ya vona Davhida, a ku: “N’wi tiseni hi sangu rakwe eka mina leswaku a dlayiwa.”+16 Loko varhumiwa va nghena, waswivo, a ku ri ni xifaniso xa terafimi esangwini rakwe ni rikoka ra dzovo ra mbuti endhawini ya nhloko yakwe.17 Hiloko Sawulo a byela Mikala a ku: “Ha yini u ndzi kanganyise+ hi ndlela leyi, u tshika nala+ wa mina a famba leswaku a pona?” Mikala a byela Sawulo a ku: “Yena u ndzi byele a ku, ‘Ndzi tshike ndzi famba! Ha yini ndzi fanele ndzi ku dlaya?’”18 Loko ku ri Davhida u balekile a tiponisa,+ a fika eka Samuwele eRhama.+ A n’wi byela hinkwaswo leswi Sawulo a n’wi endleke swona. Kutani yena na Samuwele va famba, va tshama eNayoti.+19 Hi ku famba ka nkarhi xiviko xi yisiwa eka Sawulo, xi ku: “Waswivo! Davhida u le Nayoti eRhama.”20 Xikan’we-kan’we Sawulo a rhuma varhumiwa ku ya teka Davhida. Loko va vone vanhu lava kuleke va vaprofeta va ri karhi va profeta, na Samuwele a yimile endhawini yakwe ehenhla ka vona, moya+ wa Xikwembu wu va ehenhla ka varhumiwa va Sawulo, kutani na vona va sungula ku tikhoma ku fana ni vaprofeta.+21 Loko Sawulo va n’wi byele leswi, hi ku hatlisa a rhuma varhumiwa van’wana, na vona va sungula ku tikhoma ku fana ni vaprofeta. Kutani Sawulo a tlhela a rhuma varhumiwa, ntlawa wa vunharhu, na vona va sungula ku tikhoma ku fana ni vaprofeta.22 Eku heteleleni na yena a ya eRhama. Loko a fambe ku ya fika exihlobyeni lexikulu, lexi nga eSeku, a sungula ku vutisa a ku: “Samuwele na Davhida va kwihi?” Hiloko va ku: “Va lahaya Nayoti,+ eRhama.”23 A ya emahlweni ni ndlela yakwe ku suka kwalaho ku ya le Nayoti, eRhama, moya+ wa Xikwembu wu va ehenhla ka yena, ina, yena, a ya emahlweni a famba naswona a hambeta a tikhoma ku fana ni muprofeta kukondza a fika eNayoti, eRhama.24 A tlhela a hluvula tinguvu takwe, na yena a tikhoma ku fana ni muprofeta emahlweni ka Samuwele, kutani a wela ehansi a nga ambalanga nchumu siku rero hinkwaro ni vusiku byebyo hinkwabyo.+ Hi yona mhaka leyi va nga vula va ku: “Xana Sawulo na yena u le xikarhi ka vaprofeta?”+


text:
1Ngu ka oneyo masiku, ngako mtengo wa vagondiswa wu nga txi anda, vamwane ka vona, ava va nga txi wombawomba lidimi la txigriki va to khata kungurangura ve sola va, va nga txi wombawomba lidimi la txihebheru, va txi khona tinoni ta ka kwawe ta divalwa kuphamelwani ka sakudya sa ditshiku ni ditshiku. 2Se va Digumi ni Vambidi va to ramba dibutho da vagondiswa, ve va gela tiya: “Kha ti laveki ti to hi leka kutxhumayela Dipswi da Txizimu, hi thumela timezani. 3Ndinene, vanathu, kukhedha hagari kwanu, mtxhanu wa majaha ni mambidi a kuthembeka tatinene, na ma di tate ngu Moya wo Sawuleka ni wuzivi, kasiku hi va veka ve thuma mthumo wuwa. 4Kasi athu hi na khutala hi txi ti ningetela ka mthumo wa kukhongela ni kutxhumayela.” 5Txikungo txiya txi tsakisile dibutho, se konaho va to khedha Sitefane, i nga ti dikholwa da kutsana, na a di tate ngu Moya wo Sawuleka, ni Filipi, ni Prokoro ni Nikanori, ni Timoni ni Parmenasi ni Nikolawu, mlondeteli wa kuta ngu Antiyokiya. 6Va to va emisa masoni ka Vapostoli, se vona ve va mahela mikombelo ni ku va sanzeka manza. 7Ti di ngeto, Dipswi da Txizimu di to khata kuanda, se mtengo wa vagondiswa wu to engeteleka ngu kutsakisa ditikoni ka Jerusalema; se dibutho do tala da vaphaxeli ve kholwa. 8Sitefane, a di tate ngu kateko ni mtamo, a to maha sidiwukiso ni sikombiso hagari ka vathu. 9Kambe vamwane va kuta ngu ka disinagoga di di dhanwako ku nda Vathuseki, ni vamwane va Kirene ni va Alexandriya kumweko ni vamwane va Kilikiya ni va Asiya, va to ema ve kanetisana ni Sitefane. 10Aniko ve tandeka kukona wuzivi wakwe ni Moya wu a nga txi wombawomba ngu wona. 11Se va to xavelela vathu kasiku ve womba ku khona: “Hi mu pfite a txi womba mapswi a kuruka Mosi ni Txizimu.” 12Ngu toneto, va wusile vathu, ni madhota ni vabhali, se va to mu tela ngu txidhukisa, va ta mu ñola, ve mu yisa Dibanzani ka wukoma. 13Se ve humisa tifakazi ta makuhu, ati ti nga womba titxi: “Mthu wuwa kha leki kuwombawomba timhaka ti ti poyilako Wukhalo wo sawuleka ni Mlayo; 14ngukuva hi mu engisile, a txi khene: ‘Jesu wa Nazareta a na fuvisa Wukhalo wuwa e txitxa ni mahanyelo awa hi nga ningwa ngu Mosi.’ ” 15Se votshe va va nga ti khate ha Dibanzani ka wukoma va to mu ronokela ngu maso ve wona khohe yakwe yi txi fana ni ya ngelozi.
Copyright
Learn More


text:
1Khongolo nya vaphasi nya Mhamba a di ganela khuye: "Ina khidzo kamwe, gani?" 2Sitefane a di mu hakha khuye: "Vandriyangu ni vababe vangu, yingisani! Nungungulu nya wudhumo a dzi wonegiside ga babe wathu Abrahama na ngo gu vbanya Mesopotamiya, na si gu ruri aya khala Harani, 3a mu embela khuye: 'Khuga tigoni gwago u diga valongo vago u hongola tigoni nyi na gu nonedzago.' 4Khavbo avbo, a di rura tigoni nya Vakaldewu a ya vbaha Arani.Hwane nya gu na fedwe khu babe waye, Nungungulu a di mu resa tigoni momu mu vbanyelago umo enu muhuno. 5Nungungulu kha mu ninga ambari gipandre gidugwana nya mafu ya tigoni momu.Aholu a mu tumbisile gu mu ninga latshavbo litigo leli, uye ni sanana saye, ambari ulo a nga bani ari mwalo gyanana. 6Nungungulu a di mu embela khuye: 'Sanana sago si na khoza tigoni ga vane, si na girwa dzikhumbi si gu saniswa, gipimo nya magumi mana mazana myaga. 7Aholu, litigo li na gu va sanisago nyi na li lamula.' Nungungulu a di engedza gambe gu ganela khuye: 'Hwane nya isoso va na duga khu tigoni mule va ta nyi khozela wulangani wowu!' 8Nungungulu a di hunga pwanano ni Abrahama a gu vega gifungo nya wugwera. Khavbo avbo, Abrahama a di velega Isaki a mu hanisa wugwera, khu litshigu a nga tshanganisago livbandre na mararu matshigu nya guvelegwe gwaye. Isaki nuye a di hanisa wugwera Jakobe, a nuye Jakobe a gu hanisa sanana saye nya likhumi na sivili, a gu avo likhumi na vavili vanyapandre vathu." 9Sitefane a di engedza khuye: "Vakokwe vathu avo, va di girela lidiwo ndriyawe Josefe, va mu rengisa a vbagedwa a yiswa Egipito. Aholu Nungungulu adiri ni uye; 10a di mu vbulugisa mu sigaradzoni satshavbo; a di mu ninga mapimo a mu gira gambe gigodwa gya Faro, mufumeli wa Egipito. Faro a di mu vega kha nga gyandza gyaye a thangela litigo la Egipito ni ndranga yaye yatshavbo nya wufumu. 11Yi di manega ndzala tigoni gwatshavbo ga Egipito ni Khanani. Gusaniseka gudiri gu khongolo. Vababe vathu va di hamuga ni gilo nya guhodze. 12Aholu, Jakobe, na dzitide khuye Egipito momo mavbila a di rumela iyo vababe vathu, gikhati nya guhegule. 13Khu gikhati nya wuvili va nga hongolago Josefe a di dzi tugudzisa ga vandriyaye. Khu Kharato, valongo va Josefe va di tidwa khu Faro. 14Khavbo avbo, Josefe a di rumela gu ya ranisa Jakobe, babe waye, gumogo ni ngamu yaye yatshavbo. Va diri gipimo nya livbandre na mavili magumi vathu. 15Jakobe a di relela Egipito a ya khala, a fa iyoyo, uye ni vababe vathu. 16Khu hwane nya matshigu va di resa sirumbi sawe Sikemi, va ta si kembela thowoni li nga rengwa khu Abrahama ga sanana sa Hemori. 17Na giri vbafuvbi ni gu vboha gikhati Nungungulu a nga gi vegisago gasi gu tadzisega gitumbiso a nga girago ga Abrahama, vathu va di velegelana va gu tala tigoni ga Egipito. 18Khu gu hegisa, a di phara ndronga nya wufumu wa Egipito, mufumeli moyo a nga mba muti Josefe. 19Mufumeli yoyu a di pfhadza vababe vathu khu mano, a va wugela, a va sanisa ngudzu; a di ruma gu dzudzuga sanana sawe gasi sifa. 20Khu gikhati gyogyo a di velegwa Mosi, gyanana gi nga tsakisa Nungungulu. Vavelegi vaye va di mu dandrisa gipimo nya migima miraru ndrangani gwawe. 21Gikhati va nga mu dzudzugago, khu nyamahegyane wa mufumeli wa Egipito a nga mu dandrisa a mu sayisa kha nga gyanana gyaye. 22Khu guralo, Mosi a di hevbudzwa wugengeli watshavbo wa vagipiti, a diri ni tshivba khu magana ni mithumo. 23Aholu, gikhati a nga tshanganisa magumi mana myaga a di tedwa khu mapimo nya gu ya holela vandriyaye, sanana sa Israeli. 24Na wonide moyo na gu saniswa khu Mugipiti, a di mu phodzela, a gu songa Mugipiti. 25Mosi a di hingigedza khuye vandriyaye va na tugula khavo Nungungulu a ngu vbweta gu va vbanyisa khu mandza yaye; aholu, avo kha va tugula. 26Khu mindru gakone a di hidzimela a wona vavili nya sanana sa na Israeli na va gu dwana, a di zama gu va avbula, khuye: 'Vathunu, enu mu va na ndruye ni ndruye! Khu ginani mu sanisanago khu gyanu?' 27Aholu, uye a nga bani a gu sanisa kwawe a di reda Mosi, a mu embela khuye: 'Khu mani a nga gu vega vbakari gwathu kha nga mufumeli ni mulamuli. 28O mwendro wa gu vbweta gu nyi songa neni kha nga vbanova u nga songago Mugipiti?' 29Na pwide magana yaya, Mosi a di thava a pengela tigoni ga Madiyani, iyo a nga ya velega sanana sivili. 30"Na guvbindrile magumi mana myaga, Mosi a di gu manega giwulani gya Sinayi, a di tumbulugedwa khu girumwa gya Nungungulu, gi nga wonega vbamalavbelavbetunu nya nilo na wu gu dzura vbagipopwanatunu. 31Mosi a di liwuga, khu esi a nga si wona. A di hidzimela afela gu wona gwadi, a dipwa lito la Pfhumu khilo: 32'Eni kheni Nungungulu wa vakokwe vago, Nungungulu wa Abrahama, Nungungulu wa Isaki, Nungungulu wa Jakobe!' Mosi a di ndrendremela khu hwanga, a si tiyi ni gu khedza. 33Khavbo avbo, Pfhumu a di khuye: 'Tshula silato migondroni gwago, kholu, wulanga u emidego avbo, litigo nya gukatege. 34Khu lisine, nyi wonile gusaniseka ga vathu vangu Egipito; nyi pwide huwa yawe; nyi dongile gu ta va vbanyisa; Khu kharato, delu, nyi guruma Egipito.' 35"Khuye Mosi va nga mu nyenyago khavo, khu mani a nga gu gira mufumeli ni mulamuli wathu. Khuye a nga rumedwa khu Nungungulu kha nga muthangeli ni mutshuli, khu lito la girumwa gya Nungungulu gi nga dzi wonegisa gwaye vbagipopwanatunu. 36Khuye Mosi a nga va tshula a gu gira siliwugiso ni siwoniso tigoni ga Egipito ni linene nya gufuvile, ni giwulani, gipimo nya magumi mana myaga. 37Khuye Mosi a nga ganela ga va na Israeli khuye: 'Nungungulu a na wusa vbakari nya vandriyanu muprofeti nya nga eni.' 38Khuye oyu Mosi a nga bani aromo tshanganoni nya libandla la Israeli; khuye a nga hakha Magana nya guvbanye ma nga ganedwa khu girumwa gya Nungungulu gigomoni ga Sinayi, a ma tshamusela ga vakokwe vathu. 39Aholu, vakokwe vathu va di bomba gu mu yingisa, va mu tsukula myonyoni gwawe, va gola gu bwelela Egipito. 40Va di embela Aroni khavo: 'Hi girele vanungungulu va na gu thangago mbeli gwathu; kholu kha hi siti esi si dugeledego Mosi, a nga hi dusa tigoni ga Egipito.' 41Khu matshigu yoyo va di wumba githombe nya mombe va gu phasela dzimhamba gifananiso, va nengela khu mithumo nya mandza yawe. 42Aholu, Nungungulu a di va pfhurarela a va diga va khozela sivangwa sa ndrengelengeni, kha nga gu nga lowago libhukuni nya vaprofeti pwani: 'Sanana sa na Israeli,gipimo nya magumi mana myaga giwulani kha mwa dzi kodza gu nyi songela sirengo mu nyi phasela dzimhamba, 43Mu di rwala tabernakele ya Moloke, ni gifananiso nya nyeledzi ya nungungulu Rafani,a gu sifananiso nya gugirwe khu mandza yanu mufela gu si khozela.Khu nandru yoyo, nyi na mi vbagedzisa mu yiswa hwindzo guvbindra Bhabhiloniya.' 44"Vakokwe vathu, giwulani, vadiri ni tshatsha nya wukustumunyu, a gu Tabernakele va nga bani va gu vega umo siwindri nya Nayo. Tabernakele yi di vbahidwe kha nga idzo a nga rumisago khidzo Wule a nga ganela ga Mosi a mu ruma gu yi gira kha nga gifaniso gile a nga gi wonago. 45Khiyo Tabernakele yi nga hakhwa khu vakokwe vathu na va gu thangedwa khu Josuwa va gu bela nayo tigoni va nga wandrelago mahundzu ma nga tutumiswa khu Nungungulu, va gu yi vegisa kala matshiguni ya Dhavide. 46Mufumeli Dhavide, na kategile mbeli ga Nungungulu, a di lomba guvbahela nyumba Nungungulu wa Jakobe. 47Aholu, khu Salomoni a nga vbaha Nyumba ya Nungungulu. 48Ambari ulo, uye a guromo vbatshani ngudzu kha khali dzinyumbani nya gu vbahwe khu mandza nya vathu, kha nga a ganedego muprofeti khuye: 49'Ndzadzini gikhalo gyangu nya wufumu ni litigo gigandredzelo nya migondro yangu,ina nyumba muni mu na gu nyi vbahelago?Khu Pfhumu a ganelago;khu wevbini wulanga wu yelago eni guhefemula avbo? 50Gasi khandri eni nyi nga gira silo satshavbo, gani?' 51Vathu va nya gu banga mihungo, nya myonyo nyamba khodwa ni dzindzeve nyamba pwa. Mu ngu bomba Liphuvbo nya gu Age gikhati gyatshavbo, nga edzi va nga bani va gu gira vakokwe vanu. 52Khu wevbini muprofeti va nga mba mu tutumisa vakokwe vanu? Va songile vale va nga hegula gutivisa lipfhumba nya gute ga Mululami, oyu mu nga mu danga enu mu gu mu songa. 53Enu mu nga hakhago Nayo khu mandzani nya sirumwa sa Nungungulu mu si wu landrisi." 54Na va pwide magana yaya va di khunguvanyega myonyoni gwawe, va gu khukhurusela magwaha Sitefane khu likhulo. 55Na tade khu Liphuvbo nya gu Age, Sitefane a di khedzisa vbatshani a gu wona wudhumo wa Nungungulu, Jesu na emile nyamudye ga Nungungulu, 56Sitefane a ganela khuye: "Nyi ngu wona ndzadzi na yi tulegile ni Mwamana wa Muthu na emile nyamudye ga Nungungulu." 57Aholu, vathu, na va pwide, va di womba dzihuwa, va gu tshika dzindzeve, va mu kuwugela vatshavbo, 58va mu ndrindrela vbavbandze nya lidhoropa, va mu pfara khu siwindri. Dzifakazi dzi di vegile myendra yawe migondroni ya moyo nya lidzaha nya gupwani khu Sawulo. 59Na gu pfarwa khu siwindri Sitefane a di lombelela khuye: "Pfhumu Jesu hakha hefemulo wangu!" 60Khavbo avbo, na khidzimile a di khusedza ngudzu lito a lomba khuye: "Pfhumu, U nga va rwegi nandru nya gighoho gegi." Na ganede magana yaya a di lala.
Copyright
Learn More


text:
XANA XI LO ENDLIWA?
Xikhumba Xa Xipululu Lexi Nga Ni Mitwa Lexi Tswongaka Mati
XIPULULU lexi nga ni mitwa xa le Australia lexi vitaniwaka Moloch horridus xi kota ku tswonga mati eka hunguva, nkahelo lowu nga kona empfhukeni ni le ka sava ro tsakama. Kutani xi ma yisa enon’wini wa xona leswaku xi ma nwa. Njhani? Xi endla sweswo hi ku pfuniwa hi xikhumba xa xona xo hlamarisa.
Xiya: Xikhumba xa xipululu lexi xi ni mahakatimba. Vativi van’wana va sayense va ehleketa leswaku nkahelo kumbe mberha lowu hlengeletaneke eka mahakatimba wu nghena eka xikhumba kutani wu famba hi migerho leyi nga kona exikarhi ka mahakatimba. Migerho leyi hi yona leyi yisaka mati lawa enon’wini.
Kambe, xipululu lexi xi ma tswonga njhani mati ku suka emilengeni, ma hundza emirini ma ya enon’wini? Xana xi ma tswonga njhani mati etindhawini leti tsakamaka hi ku chukucha khwiri ra xona eka tona?
Valavisisi va ha ku tshubula xihundla xa xipululu lexi. Migerho leyi nga eka xikhumba xa xona yi kota ku yisa mati eka migerho yin’wana leyi nga endzeni ka xikhumba. Ndlela leyi migerho leyi yi vumbekeke ha yona yi endla leswaku swi koteka leswaku mati ma khupuka emilengeni ya xona. Xikhumba xa xona xi tirha ku fana ni xiponci.
Janine Benyus, presidente wa Biomimicry Institute u vula leswaku vanjhiniyara va nga tekelela endlelo leri ro tswonga mati leswaku va aka michini leyi kotaka ku tswonga nkahelo emoyeni leswaku yi endla miako yi titimela hi ndlela leyinene ni ku tlhela yi humesa mati yo nwa.
U anakanya yini? Xana xikhumba xa xipululu lexi nga ni mitwa lexi kotaka ku tswonga mati xi lo tiendlekela kumbe xi lo endliwa?
DYONDZA SWO TALA
Xana Swilo Leswi Hanyaka Swi Lo Tumbuluxiwa?
I swa nkoka leswi u swi pfumelaka malunghana ni masungulo ya vutomi.


text:
Xana Bibele Yi Ri Yini Hi Ku Tekana Ka Vanhu Va Tinxaka To Hambana?
Nhlamulo ya Bibele
Xikwembu xa byi amukela vukati bya wanuna ni wansati va rixaka leri hambaneke hikuva tinxaka hinkwato ta ringana eka xona. Bible yi ri: “Xikwembu a xi yi hi nghohe . . ., xi amukela vanhu va tinxaka hikwato.”—Mintirho 10:34, 35, Good News Translation.
Kambisisa yin’wana ya milawu ya Bibele leyi kombisaka ku ringana ka tinxaka ni vukati.
Tinxaka hinkwato ti huma eka munhu un’we
Vanhu hinkwavo va huma eka wanuna wo sungula, Adamu ni nsati wakwe Evha, loyi Bibele yi n’wi vitanaka “mana wa hinkwavo lava hanyaka.” (Genesa 3:20) Hikwalaho ka xivangelo lexi, Bibele yi vula leswi malunghana ni Xikwembu: “Hi munhu un’we xi endle matiko hinkwawo ya vanhu.” (Mintirho 17:26) Vanhu hinkwavo i xiphemu xa ndyangu wun’we, ku nga khathariseki rixaka ra vona. Kambe ku vuriwa yini loko endhawini leyi u tshamaka eka yona ku ri ni xihlawuhlawu kumbe ku hambana hi swiyimo?
Vanhu vo tlhariha ‘va kanela swin’we’
Hambileswi Xikwembu xi amukelaka ku tekana ka vanhu va tinxaka to hambana, a hi vanhu hinkwavo lava nga ni vonelo leri fanaka. (Esaya 55:8, 9) Loko u kunguhata ku nghenela vukati ni munhu wa rixaka rin’wana, wena swin’we ni munghana yoleyo mi fanele mi bula hi leswi landzelaka:
Xana mi ta langutana njhani ni ntshikilelo lowu mi nga ha vaka na wona endhawini leyi mi tshamaka eka yona kumbe lowu vangiwaka hi swirho swa ndyangu?
Mi ta va pfuna njhani vana va n’wina leswaku va langutana ni ntlhontlho wa xihlawuhlawu?
‘Ku kanela swin’we’ hi mhaka leyi swi nga mi pfuna leswaku swi mi fambela kahle evukatini.—Swivuriso 13:10; 21:5.


text:
DYONDZISA VANA VA WENA
Xana Hi Nga Dyondza Yini Eka Xigevenga?
Xigevenga lexi hi nga dyondzaka ha xona hi lexi Yesu a vulavulaka na xona exifanisweni. Xigevenga xexo xi tisorile eka vugevenga bya xona. Xi kombele Yesu xi ku: “U ndzi tsundzuka loko u nghena emfun’weni wa wena.” Sweswi hilaha u swi vonaka hakona eka xifaniso lexi, Yesu u vulavula ni xigevenga lexi. Xana wa swi tiva leswi Yesu a swi vuleke eka xona?— * Yesu u xi tshembise a ku: “Ndzi tiyisile namuntlha ndzi ri eka wena, u ta va na mina eParadeyisini.”
Xana u anakanya leswaku Paradeyisi yi ta va yi ri njhani?— Ku tiyiseka leswaku hi kuma nhlamulo leyinene, a hi vulavuleni hi Paradeyisi leyi Xikwembu xi yi endleleke wanuna ni wansati wo sungula, ku nga Adamu na Evha. Xana Paradeyisi yoleyo a yi ri kwihi? Xana a yi ri etilweni kumbe emisaveni?—
U be kona loko u vula leswaku a yi ri emisaveni. Kutani loko hi ehleketa hi xigevenga xi ri “eParadeyisini,” hi fanele hi anakanya ha xona xi ri karhi xi hanya laha misaveni loko yi va paradeyisi. Xana Paradeyisi yoleyo yi ta va yi ri njhani?— A hi voneni.
Endzhaku ka loko Yehovha Xikwembu a tumbuluxe mpatswa wo sungula, ku nga Adamu na Evha, Bibele yi vula leswaku u va veke eparadeyisini laha misaveni. A yi vitaniwa ‘ntanga wa Edeni.’ Xana wa swi anakanya leswaku a wu xonge hi ndlela yihi ‘ntanga wa Edeni?— Hakunene a wu koka mahlo naswona a ku ri ndhawu yo saseka swinene yo tshama eka yona ku tlula yin’wana ni yin’wana leyi munhu a nga tshama a yi vona namuntlha!
Xana u anakanya yini? Xana Yesu u ta va laha misaveni ni xigevenga lexi tisoleke eka swidyoho swa xona?— Nikatsongo, Yesu u ta va a ri etilweni a ri karhi a fuma tanihi Hosi ehenhla ka misava leyi nga Paradeyisi. Kutani Yesu u ta va a ri na xigevenga xexo hikuva u ta xi pfuxa eka lava feke ni ku vona leswaku xa khathaleriwa eParadeyisini ya laha misaveni. Kambe ha yini Yesu a pfumelele wanuna loyi a nga xigevenga leswaku a hanya eParadeyisini?— A hi buleni ha swona.
I ntiyiso leswaku xigevenga lexi xi endle swilo swo biha. Kambe ku ni vanhu van’wana va tibiliyoni lava hanyeke emisaveni. Hambiswiritano, vo tala va vona, va endle swilo swo biha hikuva a va nga si tshama va dyondzisiwa malunghana na Yehovha ni leswi a lavaka leswaku va swi endla.
Kutani vanhu vo fana ni volavo, ku katsa ni xigevenga lexi Yesu a vulavuleke na xona emhandzini, va ta pfuxeriwa evuton’wini eParadeyisini kona kwala misaveni. Va ta dyondzisiwa leswi ku rhandza ka Xikwembu swi vulaka swona. Kutani va ta swi kombisa leswaku va rhandza Yehovha.
Xana wa swi tiva leswaku va ta swi kombisa njhani sweswo?— Hi ku endla leswi Xikwembu xi lavaka leswaku va swi endla. Mawaku ndlela leyi swi nga ta tsakisa ha yona ku hanya eParadeyisini naswona minkarhi hinkwayo u va ni vanhu lava rhandzaka Yehovha ni ku tlhela va rhandzana!
Hlaya matsalwa lawa eBibeleni ya wena
^ ndzim. 3 Loko u hlayela n’wana, mfungho lowu wu endleriwe ku ku tsundzuxa leswaku u yima, kutani u rindzela leswaku a hlamula xivutiso xa kona.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Malakiya 2:1-17
2 “Kutani xileriso lexi xi ta eka n’wina, N’wina vaprista.+2 Loko mi nga yingisi,+ naswona mi nga swi veki embilwini+ leswaku mi vangamisa vito ra mina,”+ Yehovha wa mavuthu u vurile, “kunene ndzi ta rhumela ndzhukano eka n’wina,+ kutani ndzi ta rhukana mikateko ya n’wina.+ Ina, nkateko ndzi wu rhukanile, hikuva a mi swi veki embilwini.”3 “Maswivo! Hikwalaho ka n’wina ndzi tshinya mbewu leyi byariweke,+ ndzi ta haxa vulongo eswikandzeni swa n’wina, vulongo bya minkhuvo ya n’wina; ku ta va ni munhu loyi a nga ta mi yisa eka byona.4 Mi ta boheka ku tiva leswaku ndzi rhumele xileriso+ lexi eka n’wina, leswaku ntwanano+ wa mina na Levhi wu ya emahlweni,”+ Yehovha wa mavuthu u vurile.5 “Loko ku ri ntwanano wa mina, a wu ri na yena, wa vutomi ni ku rhula,+ ndzi hambete ndzi n’wi nyika swona, ni ku chava. U hambete a ndzi chava;+ ina, yena u khomiwe hi ku chava hikwalaho ka vito ra mina.+6 Nawu wa ntiyiso a wu ri enon’wini wakwe, emilon’wini+ yakwe a swi kumekanga leswi nga lulamangiki. U fambe na mina hi ku rhula ni hi vululami,+ va tele lava a va tlheriseke exihoxweni.+7 Hikuva milomu ya muprista hi yona leyi yi faneleke yi hlayisa vutivi, vanhu va fanele va lava nawu enon’wini wa yena;+ hikuva i murhumiwa wa Yehovha wa mavuthu.+8 “Kambe n’wina—mi hambukile endleleni.+ Mi khunguvanyise vo tala enawini.+ Mi onhe ntwanano wa Levhi,”+ Yehovha wa mavuthu u vurile.9 “Na mina, kunene ndzi ta endla leswaku mi languteriwa ehansi ni ku tsongahatiwa eka vanhu hinkwavo,+ tanihi leswi a mi nga ti hlayisi tindlela ta mina, kambe a mi ri ni xihlawuhlawu loko mi avanyisa.”+10 “Xana hina hinkwerhu a hi na tatana un’we?+ Xana a hi tumbuluxiwanga hi Xikwembu xin’we?+ Ha yini hi xengana,+ hi nyamisa ntwanano wa vatatana?+11 Yuda u xengile, naswona ku endliwe nchumu wo nyenyetsa eIsrayele ni le Yerusalema;+ hikuva Yuda u nyamise vukwetsimi bya Yehovha,+ lebyi Yena a byi rhandzeke, naswona u teke n’wana wa xikwembu ximbe a va mutekiwa.+12 Yehovha u ta dlaya un’wana ni un’wana loyi a swi endlaka,+ loyi a xalamukaka, ni loyi a hlamulaka, ku suka emintsongeni ya Yakobe, loyi a nyikelaka gandzelo ra nyiko+ eka Yehovha wa mavuthu.”13 “Lowu i nchumu wa vumbirhi lowu n’wina mi wu endlaka, lowu endlaka leswaku altari ya Yehovha yi funengetiwa hi mihloti, hi ku rila ni nhlomulo, lerova a ka ha hundzukeriwi egandzelweni ra nyiko kumbe ku tsakeriwa ka xin’wana ni xin’wana lexi humaka evokweni ra n’wina.+14 Mi vurile mi ku, ‘Hikwalaho ka yini?’+ Hikwalaho ka leswi Yehovha a nyikeleke vumbhoni exikarhi ka wena ni nsati wa vuntshwa bya wena,+ loyi u n’wi xengeke, hambileswi a nga nghamu ya wena ni nsati wa ntwanano wa wena.+15 A ku ri ni loyi a nga swi endlangiki, tanihi leswi a a ri ni leswi swi seleke swa moya. Xana yoloye a a lava yini? Mbewu ya Xikwembu.+ N’wina mi fanele mi tilangutela malunghana ni moya wa n’wina,+ naswona ku nga tshuki ku va ni loyi a xengaka nsati wa vuntshwa bya wena.+16 Hikuva xi venge ku dlaya vukati,”+ Yehovha Xikwembu xa Israyele u vurile; “ni loyi a funengeteke nguvu yakwe hi madzolonga,”+ Yehovha wa mavuthu u vurile. “Mi fanele mi langutela moya wa n’wina, mi nga tshuki mi xenga.+17 “N’wina mi hete Yehovha matimba hi marito ya n’wina,+ naswona mi te, ‘Xana hi n’wi hete matimba hi ndlela yihi?’ Hi ku vula ka n’wina mi ku, ‘Un’wana ni un’wana la endlaka leswo biha hi lonene ematihlweni ya Yehovha, naswona u tsakisiwe hi vanhu vo tano’;+ kumbe, ‘Xi kwihi Xikwembu xa vululami?’”+


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO
Madzolonga Ya Le Mindyangwini Ma Ta Hela
Xiendlakalo xo sungula: Vatswari va Isabel * a va n’wi endzerile yena swin’we ni nuna wakwe. Va ve ni madyambu lama tsakisaka swin’we na vona, laha va dyeke mabulo yo tsakisa. Mutswari un’wana ni un’wana a nga tinyungubyisa hi mukon’wana wo tano loyi a nga ni musa eka n’wana wa vona.
Xiendlakalo xa vumbirhi: Frank u dye makala. U ta humesa ku hlundzuka kakwe hilaha a toloveleke ku endla hakona, ku nga ku ba nsati wakwe hi xibakela exikandzeni, a n’wi raha, a n’wi koka hi misisi kumbe a bananisa nhloko yakwe ni khumbi ko hlayanyana.
SWI nga ha ku hlamarisa ku tiva leswaku eka swiendlakalo leswimbirhi ku vulavuriwa hi mpatswa wun’we.
Ku fana ni vanhu vo tala lava vangaka madzolonga emindyangwini, Frank u kota ku tiendla n’wavunene loko a ri exikarhi ka vanhu kumbe loko a ri ni vatswari va nsati wakwe. Kambe loko a ri ni nsati wakwe, u va ni tihanyi swinene.
Vavanuna vo tala vo fana na Frank va kulele emindyangwini leyi nga ni madzolonga kutani loko se va kurile va ehleketa leswaku ku va ni madzolonga a swi bihanga naswona swi tolovelekile. Kambe ku va ni madzolonga emindyangwini a hi nchumu lowu tolovelekeke. Hi yona mhaka leyi vanhu vo tala va chuhaka swinene loko va twa leswaku wanuna u be nsati wakwe.
Hambiswiritano, madzolonga ya le mindyangwini i tshamelo-maxelo. Hi xikombiso, le United States nkambisiso wun’wana wu kume leswaku hi xiringaniso hi siku rin’we tinomboro leti pfuleriweke vanhu lava xanisiwaka emindyangwini etikweni hinkwaro ti beriwe tinqingho leti tlulaka 16 hi minete. Madzolonga ya le mindyangwini i xiphiqo lexi karhataka vanhu emisaveni hinkwayo ku nga khathariseki ndhavuko, xiyimo xa timali ni rixaka ra vona. Tanihi leswi swiendlakalo swo tala swi nga vikiwiki, swi le rivaleni leswaku xiphiqo lexi xi nyanye ngopfu ku tlula ndlela leyi tinhlayo ti swi kombisaka hakona. *
Swiviko swa madzolonga ya le mindyangwini swi tlakusa xivutiso lexi nge: Swi tisa ku yini leswaku wanuna a va ni tihanyi tonghasi eka munhu un’wana, ngopfu-ngopfu eka nsati wakwe? Xana vavanuna lava bukutelaka vasati va vona va nga pfuniwa?
Timbhoni ta Yehovha leti nga vakandziyisi va magazini lowu, ti tshemba leswaku switsundzuxo leswinene leswi nga eBibeleni swi nga pfuna vavanuna lava tekeke kumbe vavasati lava tekiweke leswaku va tshika madzolonga! Xana swa olova ku endla tano? E-e. Xana swa koteka? Ina! Dyondzo ya Bibele yi pfune vanhu vo tala leswaku va tshika madzolonga ivi va hlakulela ku va ni musa ni xichavo. (Vakolosa 3:8-10) Xiya ntokoto wa Troy na Valerie.
Vuxaka bya n’wina a byi ri njhani eku sunguleni?
Valerie: Hi siku leri hi vutaneke ha rona, Troy u ndzi makale hi mpama lerova ndzi pfimbe rhama vhiki hinkwaro. U kombele ndzivalelo hi mbilu hinkwayo naswona u ndzi tshembise leswaku a nge he pfuki a ndzi bile. Emalembeni yo tala lawa hi ma heteke hi tekanile, a a ndzi ba a tlhela a kombela ku rivaleriwa minkarhi yo tala.
Troy: A ndzi hlundzukisiwa hi xin’wana ni xin’wana, ku fana ni loko nsati wa mina a hlwele ku ndzi nyika swakudya. Siku rin’wana ndzi tshame ndzi n’wi ba hi le ndzhaku ka xibamu. Kasi siku rin’wanyana ndzi n’wi be ngopfu lerova ndzi kala ndzi ehleketa leswaku ndzi n’wi dlele. Kutani ndzi ringete ku n’wi chavisa hi ku n’wi byela leswaku ndzi ta dlaya xifanyetana xa hina lexi a ndzi veke mukwana enhan’wini ya xona.
Valerie: A ndzi tshama ndzi chuhile. Minkarhi yin’wana a ndzi baleka endlwini kukondza Troy a vohla. Hambileswi a swi hoxile ku ndzi bukutela, ndzi kume leswaku marito yakwe yo tlhava a ma vava swinene ku tlula ku bukuteriwa.
Troy, xana i khale u ri ni madzolonga?
Troy: Ina, ku sukela evutsongwanini. Ndzi kulele endyangwini lowu a wu ri ni madzolonga. Tatana a a bukutela manana emahlweni ka mina ni tindzisana ta mina. Endzhaku ka loko tatana a fambe a hi siya, manana u sungule ku tshama ni wanuna un’wana naswona na yena a a n’wi ba. U kale a ndzi endla vusodoma a tlhela a pfinya sesi wa mina. U pfaleriwile hikwalaho ka sweswo. Kambe ndza swi xiya leswaku sweswo a hi swona leswi ndzi endlaka ndzi va ni madzolonga.
Valerie, ha yini u nga n’wi tshikanga?
Valerie: A ndzi chava. A ndzi tivutisa ndzi ku, ‘Xana a nge ndzi hloti kutani a ndzi dlaya kumbe a dlaya vatswari va mina? Xana xiyimo a xi nge nyanyi ku biha loko ndzo n’wi mangalela?’
Swilo swi sungule rini ku cinca?
Troy: Nsati wa mina u sungule ku dyondza Bibele ni Timbhoni ta Yehovha. Eku sunguleni a ndzi n’wi vondzoka hikwalaho ka vanghana vakwe lavantshwa naswona a ndzi tibyela leswaku ndzi lava ku n’wi sirhelela eka vukhongeri lebyi a ndzi byi teka byi ri mpambukwa. Kutani ndzi sungule ku va ni tihanyi swinene, ku nga ri eka Valerie ntsena kambe ni le ka Timbhoni. Kambe siku rin’wana Daniel, xifanyetana xa hina xa malembe ya mune lexi nga ni vuvabyi bya switshetshela, xi etlerisiwe exibedlhele mavhiki lama lavaka ku ringana manharhu. Hi nkarhi wolowo, Timbhoni ti hi pfune swinene lerova ti kale ti khathalela Desiree, xinhwanyetana xa hina xa malembe ya tsevu. Endzhaku ka loko Mbhoni yin’wana yi tirhe vusiku hinkwabyo, yi tlhele yi tshama siku hinkwaro na Daniel leswaku Valerie a ta kota ku lata rivambu. Musa wa vanhu lava wu ndzi khumbe swinene hambileswi a ndzi va venga. Eku heteleleni ndzi xiye leswaku va tikhoma ku fana ni Vakreste va ntiyiso, xisweswo ndzi kombele Timbhoni leswaku ti dyondza na mina Bibele. Loko ndzi ri karhi ndzi dyondza na tona Bibele, ndzi dyondze ndlela leyi wanuna a faneleke a khoma nsati wakwe ha yona ni leswi a nga fanelangiki a swi endla eka yena. Ndzi nambe ndzi tshika madzolonga ni tihanyi. Eku heteleleni, ndzi ve Mbhoni ya Yehovha.
Hi yihi milawu ya Bibele leyi ku pfuneke ku cinca mahanyelo ya wena?
Troy: Yi tele ngopfu. Hi xikombiso, 1 Petro 3:7, yi vula leswaku ndzi fanele ndzi “xixima” nsati wa mina. Vagalatiya 5:23 yi khutaza ku hlakulela “ku olova” ni “ku tikhoma.” Vaefesa 4:31 yi sola “mavulavulelo ya nhlambha.” Vaheveru 4:13 yi vula leswaku ‘swilo hinkwaswo swi paluxekile erivaleni’ eka Xikwembu. Hikwalaho, Xikwembu xa ma vona mahanyelo ya mina hambiloko vaakelani va mina va nga ma voni. Ndzi tlhele ndzi dyondza leswaku ndzi fanele ndzi tshika vanghana va mina hikuva “vunakulobye byo biha byi onha mikhuva leyi pfunaka.” (1 Vakorinto 15:33) Phela vanghana va mina va khale a va ndzi khutaza leswaku ndzi va ni madzolonga. A va vula leswaku swi lulamile ku ba wansati leswaku u n’wi vuyisa endleleni.
Mi titwa njhani hi vukati bya n’wina sweswi?
Valerie: Troy se u ni malembe ya 25 a ri Mbhoni ya Yehovha. Hi mpfhuka a ve Mbhoni, u ndzi komba rirhandzu ra xiviri, musa naswona wa ndzi anakanyela.
Troy: A ndzi nge ma cinci maxangu lawa ndzi ma vangeleke ndyangu wa mina naswona ndlela leyi ndzi n’wi khomeke ha yona nkatanga a yi nga n’wi faneli. Kambe ndzi ku langutele hi mahlo-ngati ku hetiseka ka Esaya 65:17, loko maxangu hinkwayo lawa ndzi va vangeleke wona va nga ta ka va nga ha ma tsundzuki.
Hi swihi switsundzuxo leswi mi nga swi nyikaka vatekani lava nga ni xiphiqo xa madzolonga emindyangwini ya vona?
Troy: Loko u ba kumbe u khahla swirho swa ndyangu wa wena, pfumela leswaku u lava mpfuno naswona tikarhatele ku wu kuma. Wu tele mpfuno lowu u nga wu kumaka. Ku dyondza Bibele ni Timbhoni ta Yehovha ni ku hlanganyela na tona swi ndzi pfunile leswaku ndzi tsuvula madzolonga lawa se a ma dzime timitsu embilwini ya mina.
Valerie: U nga hatliseli ku ringanisa xiyimo xa wena ni xa van’wana kumbe ku yingisa xitsundzuxo xa vanhu lava ehleketaka leswaku va tiva leswi nga ku vuyerisaka. Hambileswi ku nga riki vanhu hinkwavo lava nga kumaka vuyelo byo fana ni bya mina, ndza tsaka leswi ndzi nga byi dlayangiki vukati hikuva sweswi swilo swi hi fambela kahle.
KU HERISA MADZOLONGA YA LE MINDYANGWINI
Bibele yi ri: “Matsalwa hinkwawo ma huhuteriwe hi Xikwembu naswona ma pfuna ku dyondzisa, ku tshinya, ku lulamisa swilo.” (2 Timotiya 3:16) Ku fana na Troy, loyi ku vulavuriweke ha yena laha henhla, vatekani vo tala va tirhise ndzayo ya Bibele naswona va kote ku cinca mahanyelo ya vona.
Xana u nga swi tsakela ku dyondza leswi engetelekeke malunghana ni ndlela leyi Bibele yi nga ku pfunaka ha yona evukatini bya wena? Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, tihlanganise ni Timbhoni ta Yehovha ta le ndhawini ya ka n’wina kumbe u nghena eka www.jw.org/ts.
^ ndzim. 3 Mavito man’wana ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 8 Entiyisweni, vavanuna vo tala va bukuteriwa hi vasati va vona. Hambiswiritano, eka swiendlakalo swo tala swa madzolonga ya le mindyangwini leswi vikiweke, i vavanuna lava bukutelaka vasati va vona.


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Leswi U Nga Swi Endlaka Loko U Ri Ni Swikweleti
Giannis: * “Bindzu ra mina ri wile loko ikhonomi ya le Greece yi wa, kutani a hi nga ha swi koti ku hakela swilaveko swa hina swa ndyangu ni makhadi yo xava hi xikweleti. A byi nga phahi hikwalaho ka ntshikilelo.”
Katerina: “A hi ake ndyangu wa hina hi rirhandzu naswona a swi ta ndzi tikela ku lahlekeriwa ha wona. Minkarhi yo tala mina na Giannis a hi holova malunghana ni ndlela leyi a hi ta langutana ni xikweleti xa hina ha yona.”
XIKWELETI xi nga vangela ndyangu xiphiqo hambi ku ri ku wu faya. Hi xikombiso, Jeffrey Dew loyi a nga muendli wa ndzavisiso, u kume leswaku vatekani lava nga ni xikweleti a va heti nkarhi wo tala va ri swin’we, va tshamela ku holova naswona a va na ntsako. Loko vatekani va holovisiwa hi xikweleti va tala ku heta nkarhi wo leha va ri karhi va holova, hakanyingi ku holova ka kona ku endla leswaku va hokoloka ni ku lwa naswona eku heteleleni va katsa ni timhaka tin’wana, leti endlaka leswaku xiyimo xexo xi nyanya. Kutani a swi hlamarisi leswi vanhu vo tala va le United States va dlayaka vukati hikwalaho ka ku nga twanani hi mali.
Xikweleti lexikulu xi nga tlhela xi veka rihanyo ra munhu ekhombyeni, ro tanihi ku va ni nkelunkelu, ku pandziwa hi nhloko, ku vava ka khwiri, vuvabyi bya mbilu ni ntshikilelo. Wansati loyi a vuriwaka Marta u ri: “Nuna wa mina Luís a a tshikileriwe swinene hi xikweleti xa hina lerova a a tala ku etlela ninhlikanhi. Wanuna loyi minkarhi hinkwayo a ndzi titshega ha yena a sungule ku ka a nga ha pfuni nchumu.” Van’wana a va swi koti ku tiyisela ntshikilelo. Hi xikombiso, Mahungu ya BBC ma vike leswaku wansati wa le dzonga-vuxa bya Indiya u tidlayile endzhaku ka loko a tsandzeke ku hakela mali leyi a yi lombeke leyi ringanaka R7 000. U lombe mali leswaku a ta hakelela vana vakwe swa vutshunguri.
Ku vuriwa yini loko ndyangu wa wena wu ri ehansi ka ntshikilelo hikwalaho ka xikweleti? A hi kambisiseni swiphiqo swin’wana leswi tolovelekeke leswi vatekani va langutanaka na swona loko va ri ni swikweleti naswona vona milawu ya Bibele leyi nga ku pfunaka ku langutana na swona.
XIPHIQO 1: Ha sola-solana.
Lukasz u ri: “A ndzi hehla nsati wa mina hi ku tlangisa mali loko hi hala tlhelo a gungula a vula leswaku a hi ta va ni mali leyi ringaneke loko a ndzi ri ni ntirho lowu vaka kona lembe hinkwaro.” Xana vatekani va nga endla njhani leswaku va nga holovisiwi hi swikweleti?
Lexi nga mi pfunaka: Tirhisanani leswaku mi lwisana ni xikweleti.
A swi pfuni nchumu ku karihela nkataku—hambiloko u nga hoxanga xandla eku endleni ka xikweleti xa kona. Leswi sweswi mi nga ni xikweleti, kumbexana ku tlula rini na rini, ndzayo ya Bibele leyi nga eka Vaefesa 4:31 yi nga tirha: “Ku leva hinkwako ni ku hlundzuka ni vukarhi ni huwa ni mavulavulelo ya nhlambha a swi susiwe eka n’wina swin’we ni vubihi hinkwabyo.”
I swa nkoka leswaku mi tirhisana ku herisa xikweleti. Loko wanuna loyi a vuriwaka Stephanos a hlamusela ndlela leyi yena ni nsati wakwe va tirhisaneke ha yona, u ri: “A hi teka xikweleti xa hina tanihi nala loyi a tolovelekeke.” Ntirhisano wo tano wu pfumelelana na Swivuriso 13:10 leyi nge: “Munhu u vanga nyimpi hi ku tikukumuxa ntsena, kambe eka lava va kanelaka swin’we ku ni vutlhari.” Ematshan’weni ya ku tikukumuxa u ringeta ku lulamisa swilo hi wexe, burisanani hi ndlela ya musa malunghana ni swiphiqo swa timali kutani mi tirhisana hi vun’we.
Vana va n’wina va nga katsiwa eka matshalatshala wolawo. Loko tatana loyi a vuriwaka Edgardo wa le Argentina a hlamusela ntokoto wa ndyangu wakwe, u ri: “N’wana wa mina wa jaha a a lava xikanyakanya lexintshwa, kambe hi n’wi hlamusele xivangelo xo va hi nga swi koti ku n’wi xavela. Ematshan’weni ya sweswo, hi n’wi nyike xikanyakanya xa kokwa wakwe wa xinuna naswona u tiphine swinene hi ku xi chayela. Ndzi dyondze nkoka wo va hi tirhisana swin’we tanihi ndyangu.”
RINGETANI LESWI: Hlelani nkarhi wo vulavula hi ku ntshunxeka ni hi ku rhula malunghana ni xikweleti xa n’wina. Amukelani swihoxo swihi ni swihi leswi mi nga ha vaka mi swi endlile. Ematshan’weni yo anakanya hi swilo swa nkarhi lowu hundzeke, ringetani ku pfumelelana ni milawu leyi nga ta mi kongomisa loko mi endla swiboho malunghana ni mali enkarhini lowu taka.—Pisalema 37:21; Luka 12:15.
XIPHIQO 2: Swi vonaka swi nga koteki ku huma exikweletini.
Enrique u ri: “A ndzi ri ni xikweleti lexikulu hikwalaho ka bindzu ra mina, lexi nyanyisiweke hi ku wa ka ikhonomi eArgentina. Kutani nsati wa mina a a fanele a endla vuhandzuri. A ndzi vona onge a ndzi nge pfuki ndzi hume exikweletini, a swi fana ni loko ndzi phasiwe hi xirimbana.” Wanuna loyi a vuriwaka Roberto wa le Brazil u lahlekeriwe hi vuvekisi byakwe hinkwabyo loko bindzu ri wa naswona a a kolota tibangi ta 12. U ri: “A ndzi khomiwa hi tingana swinene loko ndzi vona vanghana va mina. A ndzi titwa ndzi ri xikangalafula.”
Xana u nga endla yini loko u titwa u hele matimba, u tivona nandzu kumbe u khomiwa hi tingana hikwalaho ka xikweleti xa wena?
Lexi nga ku pfunaka: Hlela mali ya wena.
1. Hlela mali leyi u nga na yona sweswi. Hlayisa rhekhodo ya mali hinkwayo leyi nghenaka ni leyi humaka endyangwini wa wena ku ringana mavhiki mambirhi—kumbe n’hweti loko ku ri hileswaku sweswo swi nga tirha eka wena. Eka rhekhodo yoleyo tlhela u katsa mali yo tanihi ya swibalo, ya ndzindza-khombo kumbe ya swiambalo, leswi kumbexana swi nga hakeriwiki kumbe ku xaviwa nkarhi na nkarhi.
2. Engetela muholo wa wena. U nga tirha nkarhi lowu engetelekeke entirhweni wa wena, u tirha ntirho lowu tirhiwaka hi nguva yo karhi, u pfuna xichudeni eka tidyondzo ta xona, u xavisela tifektri swilo leswi nga tirhisiwaka nakambe kumbe u va ni xibindzwana ekaya. Xiya: Tivonele leswaku u nga pfumeleli ntirho wu kavanyeta mintirho leyi nga ya nkoka swinene, yo tanihi xiyimiso xa wena xa swilo swa moya.
3. Hunguta swilo leswi u swi xavaka kumbe ku swi hakelela. Xava xilo ntsena loko u xi lava, ku nga ri hileswi nxavo wa xona wu hungutiweke. (Swivuriso 21:5) Enrique loyi a tshahiweke laha henhla u ri: “Ku rindza leswaku u ta xava i swinene tanihi leswi swi pfunaka leswaku u endla xiboho xa loko u xi lava hakunene xilo xa kona.” Hileswi swiringanyeto swin’wana.
Yindlu: Loko swi koteka, rhurhela eka yindlu leyi u nga ta hakela mali yitsongo n’hweti ni n’hweti. Hunguta mali leyi u yi hakelaka hi ku va u tirhisa mati na gezi hi ndlela leyinene.
Swakudya: Longa swakudya leswi u nga ta swi dya hi nkarhi wo wisa kumbe swo khomisa nyoka ematshan’weni yo xava nkarhi na nkarhi. Tirhisa mathikithi lama endlaka leswaku u hunguteriwa nxavo wa swakudya naswona u xava swilo loko nxavo wa swona wu hungutiwile. Joelma wa le Brazil u ri: “Ndzi hlayisa mali hi ku xava mihandzu ni matsavu etimakete leti nga eswitarateni ekusuhi ni loko ti lava ku pfala.”
Xo famba ha xona: Xavisa mimovha leyi nga riki ya nkoka kutani u hlayisa lowu nga exiyin’weni lexinene ematshan’weni yo hatlisela ku ya xava lowa ha ku nghenaka. Tirhisa xo famba xa mani na mani kumbe u famba hi milenge loko swi koteka.
Endzhaku ka loko u hungute swilo leswi u swi xavaka ni leswi u swi hakelelaka, u ta va u lunghekele ku yi tirhisa hi ndlela leyinene mali ya wena leyi saleke.
4. Kambisisa xikweleti xa wena kutani u endla swo karhi. Xo sungula, kambisisa ntswalo wa xikweleti xin’wana ni xin’wana ni vuyelo lebyi vaka kona loko u hlwela ku hakela kumbe loko u tlula ku xi hakela ni ku hakela loko se nkarhi wu hundzile. Ma kambisise hi vukheta marito ya valombisi va mali kumbe xilipi xa leswi u swi hakelaka, tanihi leswi valombisi van’wana va nga ha kanganyisaka. Hi xikombiso, valombisi van’wana va mali va le United States va vule leswaku ntswalo wa vona wu endla 24 wa tiphesente loko entiyisweni wu tlula 400 wa tiphesente.
Xa vumbirhi, kambisisa ndlela leyi u nga ta swi hakela ha yona swikweleti swa wena. Ndlela yin’wana i ku sungula u hakela swikweleti leswi nga ni ntswalo wo tala. Kasi yin’wana i ku rhanga u hakela swikweleti swa lomu u kolotaka mali yitsongo, tanihi leswi ku kuma swilipi switsongo n’hweti ni n’hweti swa leswi u swi kolotaka swi nga ha ku tsakisaka. Loko u lombe mali leyi nga ni ntswalo wa le henhla, u nga ha vuyeriwa hi ku lomba mali yin’wana leyi ntswalo wa kona wu nga ehansi leswaku u hakela leyi nga ni ntswalo wa le henhla.
Xo hetelela, loko u nga swi koti ku hakela swikweleti swa wena, ringeta ku vulavurisana ni lava ku lombeke mali malunghana ni ndlela leyintshwa leyi u nga hakelaka ha yona. U nga ha kombela va ku engetelela masiku yo va u yi hakela kumbe va ku hungutela ntswalo. Valombisi van’wana va nga ha tiyimisela ku ku hungutela mali leyi u va kolotaka yona loko u hakela mali leyi va ku hunguteleke yona yi helerile hi nkarhi wolowo. Vana la tshembekaka naswona u va ni xichavo loko u hlamusela xiyimo xa wena xa mali. (Vakolosa 4:6; Vaheveru 13:18) Wu tsale ehansi ntwanano wihi na wihi lowu mi wu endlaka. Hambiloko xikombelo xa wena xo sungula xi nga humelelanga, tiyimisele ku phikelela u kombela ku hunguteriwa loko swi fanerile.—Swivuriso 6:1-5.
I ntiyiso leswaku u fanele u amukela xiyimo lexi nga ha vaka kona loko u ri karhi u hlela mali ya wena. Hambi ku ri kungu lerinene ri nga ha va leri nga humeleliki hikwalaho ka swilo leswi u nga swi kotiki ku swi lawula, tanihi leswi hakanyingi mali yi “[tiendlelaka] timpapa ku fana ni ta gama kutani ri haha ri ya ematilweni.”—Swivuriso 23:4, 5.
RINGETANI LESWI: Loko se mi tilunghiselele ku hlela mali ya n’wina, bulani hi ndlela leyi un’wana ni un’wana a nga hungutaka ha yona swilo leswi xaviwaka ni leswi hakeleriwaka kumbe ku engetela muholo lowu ndyangu wu wu kumaka. Ku vona hinkwenu mi titsona swo karhi swi nga pfuna leswaku hinkwenu mi lwisana ni xikweleti.
XIPHIQO 3: Xikweleti xi cinca ndlela leyi hi anakanyaka ha yona.
Ku va munhu a kayakayisiwa hi ndlela leyi a nga langutanaka ni xikweleti xakwe ha yona swi nga endla leswaku a honisa swilo swa nkoka swinene. Hilaha wanuna la vuriwaka Georgios a swi vekaka hakona, “xiphiqo xa hina lexikulu a ku ri leswaku a hi hanyela swikweleti. Timhaka leti a ti fanele ti va ta nkoka a ti salela endzhaku.”
Lexi nga ku pfunaka: U nga pfumeleli mali yi lawula vutomi bya wena.
Ku nga khathariseki matshalatshala ya wena lamakulu, swi nga ha endleka se u ri ni malembe yo tala u ri karhi u hakela vanhu lava ku lombeke mali. Kambe sweswi, u nga ha hlawula ndlela leyi u nga ta languta swiyimo swa wena ha yona. Ematshan’weni yo va nkarhi hinkwawo hi anakanya hi mali kumbe hileswi hi yi pfumalaka, i swinene ku yingisa ndzayo ya Bibele leyi nge: “Loko hi ri ni swakudya ni swifunengeto, hi ta eneriseka hi swilo leswi.”—1 Timotiya 6:8.
Loko u eneriseka hi xiyimo xa wena xa timali swi endla leswaku u “tiyiseka hi swilo swa nkoka swinene.” (Vafilipiya 1:10) “Swilo [leswi] swa nkoka swinene” swi katsa vunghana bya wena ni Xikwembu ni ndyangu wa wena. Georgios loyi a tshahiweke laha henhla, u ri: “Hambileswi hi nga si swi hakelaka hi ku helela swikweleti swa hina, a swa ha ri swa nkoka ngopfu evuton’wini bya hina. Sweswi hi ni ntsako evukatini bya hina leswi hi hetaka nkarhi wo tala ni vana va hina kumbe hi ri vambirhi naswona hi endla swilo swa moya hi ri swin’we.”
RINGETANI LESWI: Xaxametani swilo leswi entiyisweni swi nga swa nkoka eka n’wina leswi mali yi nga taka yi nga swi xavi. Nakambe kambisisani ndlela leyi mi nga wu engetelaka ha yona nkarhi ni matimba lawa mi ya hetaka eka nchumu ha wun’we eka nxaxamelo wa n’wina.
Swiphiqo swa swikweleti swi vanga ntshikilelo naswona ku langutana na swona swi lava ku titsona swo karhi; kambe vuyelo bya kona i byinene. Wanuna loyi a vuriwaka Andrzej wa le Poland u ri: “Loko ndzi twa leswaku nsati wa mina u lombe mutirhi-kulobye mali yo tala loyi a nyamalaleke a nga si n’wi tlherisela yona, ndyangu wa hina wu ve ni gome.” Kambe loko a anakanya ndlela leyi yena ni nsati wakwe va anguleke ha yona u ri: “Entiyisweni hi ye hi va ni vun’we—ku nga ri hikwalaho ka xiphiqo kambe hikwalaho ko khomisana swin’we leswaku hi xi lulamisa.”
^ ndzim. 3 Mavito man’wana ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 17 Leswaku u kuma swiringanyeto leswi engetelekeke, vona swihloko leswi tlhandlamanaka swa nhloko-mhaka leyi nge: “Ndlela Yo Hlayisa Mali” eka nkandziyiso wa Xalamuka! ya September 2011 leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
TIVUTISE . . .
Xana ndzi nga wu pfuna njhani ndyangu wa mina leswaku wu huma exikweletini?
Xana hi nga swi endla njhani leswaku hi nga rhangisi swikweleti swa hina hambi ku ri ku dlaya vuxaka bya hina?
DYONDZA SWO TALA
Xana Bibele Yi Nga Ku Pfuna Loko U Ri Ni Swiphiqo Swa Timali Ni Swikweleti?
Mali a yi nge endli leswaku munhu a tsaka, kambe milawu ya mune ya le Bibeleni yi nga ku pfuna etimhakeni ta wena ta timali.
Ndlela Leyinene Yo Tirhisa Mali
Mi nga rindzi mali yi kala yi hela ku ri kona mi nga ta bula hi ndlela leyi mi nga yi tirhisaka ha yona. Dyondzani ndlela leyi mi nga yi tirhisaka ha yona mali ya n’wina yi nga si mi vangela swiphiqo.


text:
Dyondzo 53: Xitshembiso Xa Yefta
Xana u tshame u endla xitshembiso kutani hi ku famba ka nkarhi u kuma swi tika ku xi hetisisa? Wanuna loyi a nga laha xifanisweni u endle tano, hi yona mhaka leyi a twaka ku vava. Wanuna loyi i muavanyisi la nga ni xivindzi wa le Israyele la vuriwaka Yefta.
Yefta u hanye enkarhini lowu Vaisrayele a va nga n’wi gandzeli Yehovha. Nakambe a va endla swo biha. Kutani Yehovha u pfumelele Vaamone va va xanisa. Sweswo swi endle leswaku Vaisrayele va rila eka Yehovha va ku: ‘Hi ku dyoherile. Hi kombela u hi ponisa!’
Vanhu a va tisola hikwalaho ka vubihi lebyi va byi endleke. Va kombise leswaku va tisola hi ku tlhela va gandzela Yehovha. Kutani Yehovha u tlhele a va pfuna.
Yefta u hlawuriwe hi vanhu leswaku a lwa ni Vaamone vo biha. Yefta a a swi lava hi mbilu yakwe hinkwayo leswaku Yehovha a n’wi pfuna ku lwa. Xisweswo u tshembise Yehovha a ku: ‘Loko wo endla leswaku ndzi hlula Vaamone, munhu wo sungula la nga ta huma endlwini ya mina a ta ndzi hlanganisa loko ndzi vuya enyimpini ndzi ta ku nyika yena.’
Yehovha u yingise xitshembiso xa Yefta kutani a n’wi pfuna leswaku a hlula. Loko Yefta a vuyela ekaya, xana wa swi tiva leswaku i mani loyi a humeke ku sungula a ta n’wi hlanganisa? A ku ri n’wana wakwe wa nhwanyana la tswariweke a ri swakwe. Yefta u rile a ku: ‘Oho n’wananga! Kunene u ndzi khomise gome. Kambe ndzi endle xitshembiso eka Yehovha naswona a ndzi nge swi koti ku tlhelela endzhaku.’
Loko n’wana wa Yefta a twa xitshembiso xa tata wakwe, na yena u khomiwe hi gome. Sweswo swi vula leswaku a a fanele a sukela tata wakwe ni vanghana va yena. Nakambe a a ta heta vutomi bya yena hinkwabyo a tirhela Yehovha etabernakeleni ya le Xilo. Hiloko a byela tata wakwe a ku: ‘Loko u endle xitshembiso eka Yehovha, u fanele u xi hetisisa.’
Xisweswo n’wana wa Yefta u ye eXilo naswona u tirhele Yehovha vutomi byakwe hinkwabyo etabernakeleni. Vavasati va le Israyele a va n’wi endzela masiku ya mune lembe ni lembe, naswona a va tsaka na yena. Vanhu a va n’wi rhandza n’wana wa Yefta hikuva a a ri nandza lonene wa Yehovha.
Vaavanyisi 10:6-18; 11:1-40.
Swivutiso
- Yefta a a ri mani, naswona u hanye enkarhini wihi?
- Xana Yefta u n’wi tshembise yini Yehovha?
- Ha yini Yefta a ve ni gome loko a vuya eku hluleni ka Vaamone?
- Xana n’wana wa Yefta wa nhwanyana u te yini loko a twa hi ta xitshembiso xa tata wakwe?
- Ha yini vanhu a va rhandza n’wana wa Yefta wa nhwanyana?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Vaavanyisi 10:6-18.
Hi fanele hi dyondza yini eka rhekhodo ya Vaisrayele ya ku nga tshembeki eka Yehovha?
- Hlaya Vaavanyisi 11:1-11, 29-40.
Xana hi swi tivisa ku yini leswaku ku nyikela ka Yefta hi n’wana wakwe a va “gandzelo ro hisiwa” a swi nga vuli swona leswaku u nyikele ha yena endzilweni tanihi xitlhavelo?
Xana Yefta u nyikele hi n’wana wakwe a va xitlhavelo hi ndlela yihi?
Hi nga dyondza yini eka langutelo ra Yefta malunghana ni ku hlambanya ka yena eka Yehovha?
Xana n’wana wa Yefta i xikombiso lexinene hi ndlela yihi eka vantshwa lava nga Vakreste emhakeni ya ku nghenela ntirho wa nkarhi hinkwawo?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Deteronoma 3:1-29
3 “Hiloko hi hundzuluka hi tlhandluka hi ndlela ya Baxani. Kutani Ogo+ hosi ya Baxani a huma, yena ni vanhu vakwe hinkwavo, va ta hlangana na hina enyimpini aEdireyi.+2 Kutani Yehovha a ndzi byela a ku, ‘U nga n’wi chavi,+ hikuva kunene ndzi ta n’wi nyiketa evokweni ra wena, yena ni vanhu vakwe hinkwavo; u fanele u n’wi endla hilaha u endleke Sihoni+ hosi ya Vaamori hakona, loyi a a tshama eHexiboni.’3 Hikwalaho Yehovha Xikwembu xa hina a nyiketa Ogo hosi ya Baxani ni vanhu vakwe hinkwavo evokweni ra hina, kutani hi n’wi dlaya ku fikela loko a sala+ a nga ha ri na munhu ni un’we la poneke.4 Hi nkarhi wolowo hi teke miti yakwe hinkwayo. A ku na muti lowu hi nga va tekelangiki wona, miti+ ya 60, ndhawu hinkwayo ya Arigobi,+ mfumo wa Ogo eBaxani.+5 Leyi hinkwayo a ku ri miti leyi tiyisiweke hi rirhangu leri tlakukeke, tinyangwa ni swigogo, ku nga hlayiwi miti yo tala swinene leyi nga matiko-xikaya.6 Hambiswiritano, hi yi nyikele endzovisweni,+ hilaha hi endleke Sihoni hosi ya Hexiboni hakona hi ku nyikela miti hinkwayo endzovisweni, vavanuna, vavasati ni vana.+7 Kutani hi titekele+ swifuwo hinkwaswo ni leswi phangiweke emitini.8 “Hi nkarhi wolowo hi teke tiko evokweni ra tihosi timbirhi ta Vaamori,+ leti a ti ri exifundzheni xa Yordani, ku sukela enkoveni wa Arinoni+ ku ya fika eNtshaveni ya Herimoni;+9 (Vasidoni a va hamba va vitana Herimoni va ku i Siriyoni,+ naswona Vaamori a va hamba va ri vitana va ku i Seniri,)+10 miti hinkwayo ya tiko leri andlalekeke ni Giliyadi hinkwaro ni Baxani hinkwaro ku ya fika eSaleka+ na Edireyi,+ miti ya mfumo wa Ogo eBaxani.11 Hikuva i Ogo ntsena hosi ya Baxani la seleke eka leswi swi nga sala swa Varefayimi.+ Maswivo! Rihlaka rakwe a ri ri rihlaka ra nsimbi. Xana a ri kona eRhaba+ tiko ra vana va Amone? Ku leha ka rona i swisungunu swa kaye kasi ku anama ka rona i swisungunu swa mune, hi ku ya hi xisungunu xa munhu.12 Hi nkarhi wolowo hi teke tiko leri; ku sukela eArowere+ leri nga enkoveni wa Arinoni ni hafu ya ndhawu ya tintshava ya Giliyadi, ni miti ya rona ndzi yi nyike va ka Ruveni ni va ka Gadi.+13 Kutani leswin’wana hinkwaswo swa Giliyadi+ ni swa Baxani+ hinkwaro, swa mfumo wa Ogo ndzi swi nyike xiphemu xa nyimba ya Manase. Xana xifundzha hinkwaxo xa Arigobi,+ xa Baxani hinkwaro a xi thyiwanga leswaku i tiko ra Varefayimi?+14 “Yayiri+ n’wana wa Manase u teke xifundzha hinkwaxo xa Arigobi+ ku ya fika endzilakaneni wa va ka Gexura+ ni va ka Mukati,+ kutani u thye swimitana sweswo swa Baxani hi vito rakwe, ra Havhoti-yayiri+ ku fikela esikwini leri.15 Makiri+ na yena ndzi n’wi nyike Giliyadi.+16 Kutani va ka Ruveni+ ni va ka Gadi ndzi va nyike ku suka eGiliyadi+ ku ya enkoveni wa Arinoni, ndzilakana wa kona wu le xikarhi ka nkova, ni ku ya fika eYaboko, nkova lowu nga endzilakaneni wa vana va Amone;+17 na Arabha na Yordani ni ndzilakana, ku sukela eKinereti+ ku ya elwandle ra Arabha, ku nga Lwandle ra Munyu,+ ehansi ka magiyagiya ya Pisiga+ etlhelo ra vuhuma-dyambu.18 “Hiloko ndzi mi lerisa hi nkarhi wolowo ndzi ku, ‘Yehovha Xikwembu xa n’wina u mi nyike tiko leri leswaku mi ri teka. Mi ta hundza mi hlomile emahlweni ka vamakwenu, vana va Israyele, vavanuna+ hinkwavo va vurhena.19 Ntsena vasati va n’wina ni vana va n’wina ni swifuwo swa n’wina (ndzi swi tiva kahle leswaku mi ni swifuwo swo tala) swi ta ya emahlweni swi tshama emitini ya n’wina leyi ndzi mi nyikeke yona,+20 kukondza Yehovha a wisisa vamakwenu na n’wina, na vona va fuwe tiko leri Yehovha Xikwembu xa n’wina a va nyikaka rona entsungeni wa Yordani; endzhaku ka sweswo un’wana ni un’wana u ta tlhelela endzhakeni leyi ndzi mi nyikeke yona.’+21 “Kutani hi nkarhi wolowo ndzi lerise Yoxuwa+ ndzi ku, ‘Mahlo ya wena ma swi vona hinkwaswo leswi Yehovha Xikwembu a swi endleke eka tihosi leti timbirhi. Yehovha u ta endla hilaha ku fanaka eka mimfumo hinkwayo leyi u hundzaka eka yona kwalaho.+22 Mi nga va chavi, hikuva Yehovha Xikwembu xa n’wina hi Yena la mi lwelaka.’+23 “Hi nkarhi wolowo ndzi kombele tintswalo eka Yehovha ndzi ku,24 ‘Oho, Yehovha, Hosi leyi Lawulaka, wena u sungule ku endla leswaku nandza wa wena a vona vukulu+ bya wena ni voko+ ra wena ra matimba, hikuva, xana i mani xikwembu ematilweni kumbe emisaveni lexi endlaka swiendlo leswi fanaka ni swa wena, ni swiendlo swa matimba leswi fanaka ni swa wena?+25 Ndzi kombela u ndzi pfumelela ndzi hundza ndzi vona tiko lerinene+ leri nga entsungeni wa Yordani, ndhawu leyi leyinene ya tintshava+ na Lebanoni.’+26 Hiloko Yehovha a ndzi hlundzukela hikwalaho ka n’wina,+ naswona a nga ndzi yingisanga; kambe Yehovha a ndzi byela a ku, ‘Swi ringene hi wena! U nga ha pfuki u vulavula na mina hi mhaka leyi nakambe.27 Tlhandlukela ehenhla ka Pisiga,+ u tlakusela mahlo evupela-dyambu, en’walungwini, edzongeni ni le vuxeni, u vona hi mahlo ya wena, hikuva a wu nge wu peli Yordani+ lowu.28 Kutani lerisa+ Yoxuwa, u n’wi khutaza naswona u n’wi tiyisa, hikuva hi yena la nga ta pela+ emahlweni ka vanhu lava, hi yena la nga ta va endla leswaku va dya ndzhaka ya tiko leri u nga ta ri vona.’+29 Leswi hinkwaswo swi endleke loko ha ha tshama enkoveni emahlweni ka Beta-peyori.+


text:
1“Ngu ditshuri, ngu ditshuri, na mi gela ti to awule a si wuleliko ngu ha txikeni, txibalani ka tinvuta, kambe a wulelako ngu wumwane wukhalo, ndikhamba, ditshelo njigevenga. 2Ani wule i ku mdyisi wa tinvuta a wulela ngu txike. 3Muwoneleti wa dithanga, wa mu tulela ditimba, se tinvuta ti engisa dipswi dakwe. Se ene a dhana tinvuta takwe ngu matina a tona, e ti humisa hahanze. 4Se ngako a di humisile totshe tinvuta takwe, wa thangela masoni ka tona, se tinvuta ti mu londetela ngu msana, nguko ta di ziva dipswi dakwe. 5Aniko kha ti londeteli awule ti si mu ziviko, kambe ti na mu thava, nguko kha ti di zivi dipswi da vamwanyane.” 6Jesu a va mahete txidinganiso txiya, aniko vona kha va ti pima ti a nga ti lava ku va gela tona. 7Jesu a engetile e va gela kambe a txi khene “Ngu ditshuri, ngu ditshuri, na mi gela ti to ani ngani ni ku txike txa tinvuta. 8Votshe vale va nga ta, ni sa nzi kubwaka ani, makhamba phuho nzigevenga, kambe tinvuta kha ta va engisa. 9Ani ngani ni ku txike: Ngako mthu a txi wulela ngu ngani, a na hanyiswa; a na wulela, a txi huma, e ya mana lihawu. 10Dikhamba di tela kuta pa ni kuta daya ni kuta vhandamusa basi. Ani ni tete kuta ti ninga wutomi, ti txi mana kuhanya ka kuenela. 11“Ani ngani mudyisi wa mnene. Mudyisi wa mnene ngu wu a ningelako wutomi wakwe ngu kota ya tinvuta takwe. 12Mthumeli wa male, awu i ku singa mdyisi, awu tinvuta ti si mu lumbiko, ngako a txi wona dixolwa di txi ta, a leka tinvuta, a txi tutuma, se dixolwa di txi honyola tinvuta, di txi ti hangalasa. 13Ene a maha tiya nguko i mthumeli wa male tsena, kha khatali ngu tinvuta. 14Ani ni mdyisi wa mnene, tinvuta tangu na ti ziva, nitxona tinvuta tangu ta ni ziva. 15Nga tiya Tate wangu a ni zivako, nanani na mu ziva Tate, se ni ningela wutomi wangu ngu kota ya tinvuta tangu. 16Nina ni timwane tinvuta kambe, ti si nziko kuva ta dithanga diya, aniko ku laveka ti to ni ti tshanganisa, ti ta engisa dipswi dangu, se ku na va ni mtxhambi wumwewo ni mdyisi mmweyo. 17Tate wa ni randa, nguko ni ningela wutomi wangu, awu ni tshumelako kambe ni txi wu mana; 18Ku walo mthu wu a ni tekelako wutomi, aniko ngani ngu kuranda kwangu ni wu ningelako. Nina ni mtamo wa ku wu ningela, futsi kambe nina ni mtamo wa kutshumela ni txi wu mana. Awuwa ngu wona mlayo wu ni nga ningwa ngu Tate wangu.” 19Ku to wuka kambe kuhambana hagari ka Vajudha ngu mhaka ya dipswi diya. 20Wungi wawe, va titi khona: “Ana ni didhimoni, a hundekile! Ngu ku txani mi mu engiselako kani?” 21Vamwane va txi khona: “Mapswi awa hi nga a mthu wu a ku ni didhimoni. Didhimoni ina di nga tula maso a vathu va mabhofu kani?” 22Jerusalema, ku ti ni m'buso wa Kusawulekiswa ka Dithepele. I ti wuxika. 23Se Jesu a txi tsimbilatsimbila Dithepeleni, digumbini ka Salomoni. 24Vajudha va to mu randela, va txi khona kwakwe: “U na leka ditshiku muni ku hi kanakanisa timbilu, kani? Ngako u di Mesiya, ti wombe ha kubasani.” 25Jesu a to xamula a txi khene: “Ni mi gete, aniko kha mi tumeli. Mithumo yi ni yi mahako ngu ditina da Tate wangu, ngu yona yi ni fakazelako. 26Kambe anu kha mi tumeli, ngukusa kha mi nga tinvuta tangu. 27Tinvuta tangu ta engisa dipswi dangu, se ani na ti ziva, nitxona ta ni londisa. 28Ani na ti ninga wutomi wu wu si gumiko. Txima kha ti na mbi lova ni ditshiku ni da dimwedo, futsi kambe kha ku na mthu wu a no ti honyola manzani kwangu. 29Tate wangu, a nga ni ninga tona, mbwa hombe ngutu ka votshe; se kha ku na mthu wu a si kotako kuhonyola txilo manzani ka Tata. 30Ani ni Tate hi mmweyo.” 31Ngu konaho, Vajudha va to tshumela ve rola marigwi, kasi ku mu balisela. 32Jesu a to va xamula, a txi khene: “Ni mi kombisile mithumo yo tala, yo tshura, ayi yi humako ngu ka Tata. Mi lava ku ni balisela ngu wuhi ka yona, kani?” 33Vajudha va to xamula, va txi khona: “Kha hi lavi ku ku balisela ngu mhaka ya mthumo wa kutshura, aniko ngu mhaka ya txiruko, ngukusa awe, u ku mthu, u ti maha Txizimu.” 34Jesu a to va xamula a txi khene: “Ina kha ka bhalwa Mlayoni kwanu ti to: ‘Ni ti khani: Mi sizimu?’ 35Amu ka Mlayo va dhanwa ku i sizimu ava dipswi da Txizimu di nga rumelwa kwawe; se a walo wu a si kotako kufuvisa Mibhalo. 36Ka wule a nga sawulekiswa e rumwa ngu Txizimu ha ditikoni, anu mi khanu: ‘Awe wa ruka!’ Nguko ni nga khani: ‘Ni Mwanana wa Txizimu’, kani? 37Ngako ni si thumi mithumo ya Tate wangu, mi nga kholweni kwangu. 38Aniko, ngako ni txi yi thuma, hambi mi si kholwi kwangu, kholwani ka yona mithumo, kasi ku ti ziva, mi va mi txi ti zivisisa ti taku Tate a kwangu, nani ni kwakwe.” 39Ngu toneto, va to engeta ve lava ku mu ñola, aniko ene a to pshwitimuka manzani kwakwe. 40Se a to tshumela e tsula mtxhatuko ka Jordhani, ahawa Johane a nga ti khatile kubhabhatisa kona, e ya zumba kona. 41Vavangi va tile kwakwe, va ta khona: “Johane kha ditshuri, kha maha txidiwukiso ni txa tximwetxo, aniko totshe ti a nga ti womba ngu mhaka ya mthu wuwa, nda ditshuri.” 42Se konaho, vavangi va to kholwa kwakwe.
Copyright
Learn More