text:
TEKELELA RIPFUMELO RA VONA
U Tiyisele Vuhomboloki
ELIYA u fambe etlhelo ka Nkova wa Yordani. U hete mavhiki a ri karhi a famba, a kongoma en’walungwini a suka eNtshaveni ya Horebe. Leswi eku heteleleni a vuyeke eIsrayele, u vone ku cinca loku nga kona etikweni ra rikwavo. Vuyelo bya dyandza leri tekeke nkarhi wo leha a byi sungula ku hela. Mpfula ya ximun’wana a yi sungule ku na kutani varimi a va humile leswaku va ya rima masimu ya vona. Swi nga ha va swi n’wi chavelerile muprofeta yoloye ku vona tiko ri ri karhi ri vuyela exiyin’weni xa rona, kambe vanhu hi vona lava a a khathala swinene ha vona. Vanhu a va ri emunyameni hi tlhelo ra moya. Vanhu a va ha tolovele vugandzeri bya Bali kutani Eliya a ri ni ntirho wo tala lowu a a fanele a wu endla. *
Loko a ri ekusuhi ni muti wa Avele-mehola, Eliya u vone vanhu lava endleke tsima lerikulu va ri karhi va rima. A ku ri ni tinkuzi ta 24 leti a ti paniwe hi timbirhi-mbirhi naswona a va ri karhi va rima hi swipani swa 12 leswi a swi fole layini, leswi a swi ri karhi swi endla tiforo leti fanaka emisaveni leyi tsakamaka. Wanuna loyi a rima hi xipani xo hetelela a ku ri yena loyi a laviwa hi Eliya. A ku ri Elixa, wanuna loyi Yehovha a n’wi hlawuleke leswaku a va mutlhandlami wa Eliya. Eliya u tshame a ehleketa leswaku a ko va yena ntsena loyi a tshembekeke eka Xikwembu, kutani a swi kanakanisi leswaku a swi langutele hi mahlo-ngati ku hlangana ni wanuna loyi.—1 Tihosi 18:22; 19:14-19.
Xana Eliya u tlhele a titwa a kanakananyana hikwalaho ko va a avela un’wana byin’wana bya vutihlamuleri lebyi a ri na byona, malunghelo yakwe kumbe a vilerisiwa hileswaku siku rin’wana u ta siviwa hi un’wana? A hi tiyiseki hi sweswo, swi nga ha endleka leswaku a swi n’wi vilerisa. Phela a ri “munhu la nga ni mintlhaveko yo fana ni ya hina.” (Yakobo 5:17) Hambiswiritano, rungula ra Bibele ri ri: “Eliya [u pelele] eka yena, a lahlela nguvu yakwe ya ximfumo ehenhla ka yena.” (1 Tihosi 19:19) Nguvu ya ximfumo ya Eliya—leyi kumbexana a yi endliwe hi dzovo ra nyimpfu kumbe ra mbuti—a yi ambariwa tanihi nkhancu naswona a yi fanekisela ntirho wakwe wo hlawuleka lowu a nyikiweke hi Yehovha. Kutani ku va Eliya a lahlele nguvu yoleyo emakatleni ya Elixa, a ku ri xikombiso xa leswaku a a ta va mutlhandlami wakwe. Hi ku swi rhandza, Eliya u amukele xileriso xa Yehovha xo tota Elixa tanihi mutlhandlami wakwe. Eliya u tshembele eka Xikwembu xakwe naswona u xi yingisile.
Elixa loyi a ha ri jaha, a a swi langutele hi mahlo-ngati ku pfuna muprofeta yoloye loyi a dyuhaleke. Elixa a nga ta va mutlhandlami wa Eliya hi nkarhi wolowo. Ematshan’weni ya sweswo, ku ringana kwalomu ka malembe ya tsevu, hi ku titsongahata u tirhe ni muprofeta yoloye loyi a dyuhaleke a tlhela a n’wi pfuna, laha endzhakunyana a tiviweke tanihi loyi a “chela mati emavokweni ya Eliya.” (2 Tihosi 3:11) Hakunene swi n’wi chavelerile Eliya ku va ni mupfuni wo tano loyi a nga ni vuswikoti! Swi le rivaleni leswaku vavanuna volavo va ve vanghana lavakulu. Ku khutazana ka vona ku va pfunile havumbirhi bya vona leswaku va tiyisela ku nga khathariseki vuhomboloki lebyi se a ku ri tshamela-maxelo etikweni ra ka vona. Vubihi bya hosi Akabu byi ye byi nyanya ku biha.
Xana u tshame u langutana ni vuhomboloki? Vo tala va hina hi langutana na byona emisaveni leyi, leyi onhakeke. Ku kuma munghana loyi a rhandzaka Xikwembu swi nga ku pfuna leswaku u tiyisela. Nakambe u nga dyondza swo tala eka ripfumelo leri Eliya a veke na rona loko a langutane ni vuhomboloki.
“SUKA U YIMA, U RHELELA U YA HLANGANA NA AKABU”
Eliya na Elixa va tirhe hi matimba leswaku va dyondzisa vanhu leswaku va va ni vuxaka ni Xikwembu. Entiyisweni va rhangele entirhweni wo letela vaprofeta van’wana. Kambe hi ku famba ka nkarhi, Eliya u kume xiavelo lexintshwa lexi Yehovha a n’wi nyikeke xona lexi nge: “Suka u yima, u rhelela u ya hlangana na Akabu hosi ya Israyele.” (1 Tihosi 21:18) Xana Akabu u endle yini?
Hosi Akabu se a ri mugwinehi loyi a a homboloke swinene ku tlula tihosi hinkwato ta le Israyele ta le nkarhini wolowo. A a tekane na Yezabele, loyi a endleke leswaku vugandzeri bya Bali byi ya emahlweni etikweni rero. (1 Tihosi 16:31-33) Vugandzeri bya Bali a byi katsa mihivahivani ya vuswikoti bya ku veleka, mihivahivani ya vunghwavava hambi ku ri ku endla magandzelo hi vana. Ku engetela kwalaho, Akabu a ha ku xi bakanyela etlhelo xileriso xa Yehovha xo dlaya Beni-hadadi loyi a a ri Hosi yo homboloka ya le Siriya. Entiyisweni Akabu u arile hikwalaho ka leswi a a lava ku tikumela mali. (1 Tihosi, ndzima 20) Kambe, makwanga, ku hlongorisa rifuwo ni madzolonga ya Akabu na Yezabele swi ye swi nyanya.
Akabu a a ri ni yindlu leyikulu ya vuhosi eSamariya! Nakambe a a ri ni yindlu yin’wana ya vuhosi eYizriyele, laha a swi endla tikhilomitara ta kwalomu ka 37 ku ya kona. Ekusuhi ni yindlu leyi ya vumbirhi ya vuhosi a ku ri ni nsimu ya vhinya. Akabu a a navela nsimu yoleyo ya vhinya leyi a yi ri ya wanuna loyi a vuriwaka Naboti. Akabu u vitane Naboti kutani a n’wi nyika mali leswaku a n’wi xavisela nsimu ya vhinya. Kambe Naboti u te: “A hi swinene eka mina, hi ku ya hi langutelo ra Yehovha leswaku ndzi ku nyika ndzhaka ya vatatana.” (1 Tihosi 21:3) Xana Naboti a a ome nhloko? Kumbe a a nga khathali? Vo tala va nga ehleketa tano. Entiyisweni, a a yingisa Nawu wa Yehovha, lowu a wu alela Vaisrayele ku xavisa ndhawu leyi nga ndzhaka ya ndyangu wa vona. (Levhitika 25:23-28) Naboti a a swi teka swi nga ri swinene ku tlula Nawu wa Xikwembu. A a ri wanuna wa ripfumelo ni xivindzi naswona a swi tiva leswaku a veka vutomi byakwe ekhombyeni hi ku va a lwisana na Akabu.
Akabu a nga ri na mhaka ni Nawu wa Yehovha. U ye ekaya “a hlundzukile naswona a ri ni gome” hikwalaho ka leswi a nga swi kumangiki leswi a a swi lava. Ha hlaya: “A etlela esangwini rakwe xikandza xakwe xi langute ehansi, a nga xi dyanga xinkwa.” (1 Tihosi 21:4) Loko Yezabele a vona leswaku nuna wakwe u hlundzukile, u nambe a endla rhengu ro n’wi kumela leswi a a swi lava hi ku va a herisa ndyangu wolowo wo lulama.
Rhengu rero a ri hombolokile hakunene. Hosi ya xisati Yezabele a a swi tiva leswaku Nawu wa Xikwembu a wu lava mhaka leyi humaka eka timbhoni timbirhi leswaku munhu a gweveriwa rifu. (Deteronoma 19:15) Kutani u tsale mapapila hi vito ra Akabu, lama lerisaka vavanuna lava xiximekaka va Yizriyele leswaku va kuma vavanuna vambirhi lava tiyimiseleke ku phyarheka Naboti hi swihehlo swa mavunwa—ku nga xisandzu lexi a xi ta endla leswaku a gweveriwa rifu. Rhengu rakwe ri tirhile. ‘Vavanuna vambirhi lava nga pfuniki nchumu,’ va tiyisekise vumbhoni bya mavunwa lebyi va hehleke Naboti ha byona naswona sweswo swi endle leswaku a khandliwa hi maribye kukondza a fa. A ku endlekanga sweswo ntsena—vana va Naboti va majaha va dlayiwile na vona! * (1 Tihosi 21:5-14; Levhitika 24:16; 2 Tihosi 9:26) Akabu u pfumelele nsati wakwe ku endla xin’wana ni xin’wana lexi a a xi lava naswona u dlaye vanhu lava nga riki na nandzu.
Ehleketa ndlela leyi Eliya a titweke ha yona loko Yehovha a n’wi hlavutela leswi Akabu na Yezabele va swi endleke. Swi nga heta matimba loko vanhu vo homboloka va vonaka va ri ni matimba ku tlula vanhu lava nga riki na nandzu. (Pisalema 73:3-5, 12, 13) Namuntlha, hi tala ku vona vuhomboloki lebyikulu byi ri karhi byi endliwa—minkarhi yin’wana hambi ku ri hi vavanuna va matimba lava vulaka leswaku i vayimeri va Xikwembu. Kambe rungula leri ri nga hi chavelela. Bibele yi hi tsundzuxa leswaku a xi kona lexi fihlekeke ematihlweni ya Yehovha. U vona hinkwaswo. (Vaheveru 4:13) Xana u endla yini hi vuhomboloki lebyi a byi vonaka?
‘KUTANI U NDZI KUMILE, WENA NALA WANGA!’
Yehovha u rhumele Eliya eka Akabu. U te: “U le nsin’wini ya vhinya ya Naboti.” (1 Tihosi 21:18) Loko Yezabele a byela Akabu leswaku nsimu ya vhinya se a yi ri ya yena, Akabu u nambe a rhelela a ya tiphina ensin’wini yakwe leyintshwa. A a nga swi ehleketi leswaku Yehovha u n’wi langutile. Ehleketa leswi nghohe yakwe a yi langutekisa xiswona loko a ri karhi a famba-famba ensin’wini yoleyo ya vhinya, a ri karhi a anakanya hileswi a ta swi endla entangeni wolowo wo saseka. Kambe hi xitshuketa, ku humelele Eliya! Hiloko ntsako lowu Akabu a a ri na wona wu hela, a tala hi vukarhi ni rivengo, hiloko a ku: ‘Kutani u ndzi kumile, Wena nala wanga!’—1 Tihosi 21:20.
Marito ya Akabu ma kombisa mixaka yimbirhi ya vuphukuphuku. Xo sungula, ku va a byele Eliya a ku, ‘Kutani u ndzi kumile,’ swi kombise leswaku Akabu a a nga ehleketi hi Yehovha. Yehovha ana se a a n’wi “kumile.” U vone ndlela leyi Akabu a yi tirhiseke ha yona nyiko ya ntshunxeko wa ku tihlawulela kutani a tiphina hi vuyelo bya rhengu ro homboloka ra Yezabele. Xikwembu xi vone leswaku Akabu se a ri teka ri ri ra nkoka swinene rifuwo lerova a tshika ku va ni tintswalo, vululami ni ntwela-vusiwana. Xa vumbirhi, hi ku va a byela Eliya a ku, ‘Wena nala wanga!’ Akabu u kombise rivengo leri a a ri na rona eka wanuna yoloye loyi a a ri munghana wa Yehovha Xikwembu loyi a ta va a pfune Akabu ku tshika ndlela yakwe leyi nga ni khombo.
Hi nga dyondza tidyondzo ta nkoka eka vuphukuphuku bya Akabu. Hi fanele hi tsundzuka leswaku Yehovha Xikwembu u vona hinkwaswo. Tanihi Tatana loyi a nga ni rirhandzu, wa swi tiva loko hi hambuka endleleni leyinene naswona u langutele ku hi vona hi hundzuka. Leswaku a hi pfuna, hakanyingi u tirhisa vanghana vakwe—vanhu vo tshembeka lava ku fana na Eliya va hundziselaka marito ya Xikwembu eka vanhu-kulobye. Hakunene swi ta va swi hoxile ku languta vanghana va Xikwembu tanihi valala va hina!—Pisalema 141:5.
Hi tihlo ra mianakanyo vona Eliya a ri karhi a hlamula Akabu a ku: “Ndzi ku kumile.” A a swi tiva leswaku Akabu a a ri munhu wa muxaka muni—a a ri khamba, mudlayi tlhelo muxandzuki emahlweni ka Yehovha Xikwembu. Wa nga vona xivindzi lexi a veke na xona xo lwisana ni wanuna yoloye wo homboloka! Eliya u ye emahlweni a tivisa Akabu xigwevo lexi Xikwembu xi n’wi gweveke xona. Yehovha u swi xiyile leswi a swi endleka—ndyangu wa Akabu hi wona lowu a wu endla leswaku vuhomboloki byi nyanya ni ku kucetela vanhu. Kutani Eliya u byele Akabu leswaku Xikwembu xi ta wu “herisa hi ku helela” ntlhandlamano wolowo wa vafumi. Yezabele na yena a a ta dlayiwa.—1 Tihosi 21:20-26.
Eliya a a nga swi ehleketi leswaku vanhu va nga tshika vuhomboloki ni ku tikhoma ka vona ko biha. Swi tano ninamuntlha. Rungula leri ra Bibele a ri hi tsundzuxi ntsena leswaku Yehovha Xikwembu u vona leswi endlekaka kambe ni leswaku u ta tisa vuavanyisi hi nkarhi wakwe lowu vekiweke. Rito Rakwe ri hi tiyisekisa leswaku ra ta siku leri ha rona a nga ta byi herisela makumu vuhomboloki hinkwabyo! (Pisalema 37:10, 11) Kambe u nga ha tivutisa leswi: ‘Xana vuavanyisi bya Xikwembu byi katsa nxupulo ntsena? Nakambe xana byi katsa ni tintswalo ta xona?’
“XANA U YI VONILE NDLELA LEYI AKABU A TITSONGAHATEKE HA YONA?”
Kumbexana Eliya yi n’wi hlamarisile ndlela leyi Akabu a anguleke ha yona eka vuavanyisi bya Xikwembu. Rungula ri hlayekisa xileswi: “Hi ku hatlisa loko Akabu a twa marito lawa, a handzula tinguvu takwe hi le xikarhi, a kapeka nguvu yakwe yo khwaxa ehenhla ka nyama yakwe; a hambeta a titsona swakudya naswona a tshama a etlele engubyeni yo khwaxa, a famba hi mbilu leyi tshovekeke.” (1 Tihosi 21:27) Xana Akabu a a hundzukile eka tindlela takwe?
A hi swi tivi loko a endle ku cinca kun’wana lokunene eka mahanyelo yakwe. Akabu a a titsongahata, ku nga nchumu lowu hakunene munhu loyi a tikukumuxaka swi nga n’wi tikelaka ku wu endla. Kambe xana a ku ri ku hundzuka ka xiviri? Ku hambana na sweswo, xiya xikombiso xa hosi leyi veke kona endzhakunyana leyi vuhomboloki bya yona a byi tlula ni bya Akabu, ku nga Manase. Loko Yehovha a xupule Manase, u titsongahatile a kombela mpfuno eka Yehovha. U tlhele a endla leswi engetelekeke. U cince vutomi byakwe a herisa swifaniso swa hava leswi a swi endlile, a endla matshalatshala yo tirhela Yehovha hambi ku ri ku khutaza vanhu vakwe ku endla hilaha ku fanaka. (2 Tikronika 33:1-17) Xana Akabu u endle leswi fanaka? Doo!
Xana Yehovha u swi xiyile leswaku Akabu a nga hundzuki swi huma embilwini? Yehovha u byele Eliya a ku: “Xana u yi vonile ndlela leyi Akabu a titsongahateke ha yona eka mina? Hikwalaho ka leswi a titsongahateke eka mina, a ndzi nge ri tisi khombo emasikwini yakwe. Ndzi ta tisa khombo ehenhla ka yindlu yakwe emasikwini ya n’wana wakwe.” (1 Tihosi 21:29) Xana Yehovha u n’wi rivalerile Akabu? Nikatsongo, Xikwembu a xi ta va xi n’wi kombe tintswalo ntsena loko a lo hundzuka hi mbilu hinkwayo. (Ezekiyele 33:14-16) Tanihi leswi Akabu a tisoleke katsongo, hilaha ku fanaka Yehovha na yena u n’wi kombe tintswalo katsongo. Akabu a a ta va a endle leswaku ndyangu wakwe hinkwawo wu pona.
Hambiswiritano, vuavanyisi bya Yehovha hi Akabu a byi nga cincanga. Endzhakunyana Yehovha u kanerisane ni tintsumi takwe malunghana ni ndlela leyinene yo humba Akabu mano leswaku a katseka enyimpini leyi a yi ta endla leswaku a fa. Endzhakunyana, vuavanyisi bya Yehovha hi Akabu byi hetisekile. Hikwalaho ko vavisiwa enyimpini, Akabu u hele ngati emirini kutani a fela ekalichini yakwe. Rungula ri ya emahlweni ri boxa vuxokoxoko lebyi, lebyi nga tsakisiki: Loko kalichi ya le vuhosini yi khukhuriwile, timbyana tin’wana ti nantswele ngati ya hosi. Marito ya Yehovha lawa Eliya a ma byeleke Akabu ma hetisekile: “Laha timbyana ti nantsweleke ngati ya Naboti kona, timbyana ti ta nantswela ngati ya wena.”—1 Tihosi 21:19; 22:19-22, 34-38.
Eka Eliya, Elixa ni vanhu van’wana hinkwavo vo tshembeka va Xikwembu, ku fa ka Akabu ku nyikele xitsundzuxo lexi tiyisekisaka xa leswaku Yehovha a nga xi rivalanga xivindzi ni ripfumelo ra Naboti. Xikwembu lexi nga ni vululami a xi nge pfuki xi tsandzeke ku xupula lavo homboloka, ku nga khathariseki leswaku hi ku hatlisa kumbe endzhakunyana; kumbe xi tsandzeka ku kombisa tintswalo eka vuavanyisi bya xona loko ku ri ni xivangelo xo endla tano. (Tinhlayo 14:18) Hakunene leyi a ku ri dyondzo ya nkoka eka Eliya, loyi a tiyiseleke ku ringana makume ya malembe ehansi ka vulawuri bya hosi yoleyo yo homboloka! Xana u tshame u khomiwa hi ndlela yo biha? Xana u swi langutele hi mahlo-ngati ku vona loko Xikwembu xi lulamisa swilo? U endla kahle loko u tekelela ripfumelo ra Eliya. Yena swin’we na Elixa munghana wakwe wo tshembeka va hambete va huwelela marungula ya Xikwembu, va tiyisela loko va langutane ni vuhomboloki!
^ ndzim. 3 Yehovha u endle leswaku ku va ni dyandza leri heteke malembe manharhu ni hafu ku kombisa leswaku Bali loyi a a khongeriwa tanihi munisi wa mpfula ni loyi a a endla leswaku ku va ni ndzalo ya swakudya etikweni a nga ri na wona matimba yo endla sweswo. (1 Tihosi, ndzima 18) Vona swihloko leswi nge “Tekelela Ripfumelo Ra Vona” leswi nga enkandziyisweni wa Xihondzo xo Rindza xa January 1 ni xa April 1, 2008.
^ ndzim. 13 Leswi Yezabele a a chava leswaku nsimu yoleyo a yi ta hundziseriwa eka vadyandzhaka va Naboti u boheke ku endla rhengu ro dlaya vana va majaha va Naboti. Leswaku u kuma nhlamuselo ya leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelele swiendlo swo tano swa ku tshikilela, vona xihloko lexi nge “Swivutiso Swa Vahlayi” enkandziyisweni lowu.


c: text/html

text:
INDONESIA
Nkatsakanyo Wa Tiko Ra Indonesia
Tiko ra kona Ri hundza eikhweyita hi le xikarhi ka Australia ni tikonkulu ra Asia, tiko ra Indonesia hi rona leri nga ni swihlala swo tala emisaveni hinkwayo. Swo tala swa swihlala swa kona swo tlula 17 500 swi ni tintshava ni makhwati lama tlhumeke. Ri ni tivholkheno to tlula 100 leti nga ni matimba, nakambe i tiko leri nga ni tivholkheno to tala emisaveni.
Vanhu va kona Indonesia i tiko ra vumune leri nga ni vaakatiko vo tala emisaveni hinkwayo (ri landzela Chayina, Indiya na United States) naswona ri ni tinxaka ta vanhu to tlula 300. Mintlawa ya tinxaka ta Majava ni Masundane yi ni vaakatiko vo tlula hafu.
Vukhongeri Kwalomu ka tiphesente ta 90 ta vaakatiko va le Indonesia i Mamoslem. Van’wana i Mahindu, Mabudha kumbe lava tivulaka Vakreste. Nakambe vanhu vo tala va landzela ndhavuko wa milawu ya vukhongeri.
Ririmi ra kona Ku vulavuriwa tindzimi to tlula 700 eswihlaleni hinkwaswo. Ririmi leri tolovelekeke i Xiindonesia, lexi humaka eka Ximalay. Vanhu vo tala va vulavula ririmi ra manana ekaya.
Ndlela yo tihanyisa Vanhu vo tala va ni mapurasi lamatsongo kumbe va xavisa. Tiko leri ri na timinerali to tala swin’we ni timhandzi, oyili ni gasi ya ntumbuluko naswona ri xavisa rhaba ni mafurha ya ncindzu.
Swakudya swa kona Rhayisi hi yona leyi dyiwaka ngopfu. Swakudya leswi dumeke swi katsa nasi goréng (rhayisi leyi katingiweke swin’we ni tandza leri nga ni matsavu), satay (nyama yo oxiwa leyi tlhomiweke eka swimhandzana) na gado-gado (saladi ni xiridza).
Maxelo Ka hisa naswona ku ni moya wo tsakama. Mimoya leyi nga kona yi endla leswaku maxelo ma tsakama ma tlhela ma oma. Ku dzindza ka tilo i tshamelomaxelo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | TIMBHONI TA YEHOVHA I VAMANI?
Ha Yini Hi Chumayela?
Hina Timbhoni ta Yehovha hi tiviwa ngopfu hi ntirho wa hina wo chumayela hi yindlu ni yindlu, eka tindhawu ta mani na mani, ni hinkwako laha vanhu va kumekaka kona. Ha yini hi chumayela?
Hi chumayela leswaku hi dzunisa Xikwembu, ni ku endla leswaku vito ra xona ri tiviwa. (Vaheveru 13:15) Nakambe hi yingisa leswi Kreste Yesu a swi leriseke loko a ku: “Hikokwalaho fambani mi ya endla vanhu va matiko hinkwawo va va vadyondzisiwa, . . . mi va dyondzisa ku hlayisa swilo hinkwaswo leswi ndzi mi leriseke swona.”—Matewu 28:19, 20.
Ku tlula kwalaho, hi rhandza vaakelani va hina. (Matewu 22:39) Ha swi xiya leswaku vanhu vo tala va ni tikereke ta vona, ni leswaku a hi hinkwavo va tsakelaka rungula ra hina. Hambiswiritano, ha tshemba leswaku tidyondzo ta Bibele ti ponisa vutomi. Hikokwalaho hi ‘hambeta hi nga rhuteli ku dyondzisa ni ku vula mahungu lamanene hi Kreste, Yesu,’ hilaha Vakreste va khale va endleke hakona.—Mintirho 5:41, 42.
Mutivi wa ntshamisano Antonio Cova Maduro, u te: “Timbhoni ta Yehovha, ti endla matshalatshala leswaku matsalwa yo kwetsima ma fikelela tindhawu ta le kule swinene ta misava.”
Vanhu vo tala lava hlayaka tibuku ta hina a hi Timbhoni ta Yehovha. Kasi vanhu va timiliyoni lava hi dyondzaka na vona Bibele i va vukhongeri byin’wana. Kambe va tsaka leswi Timbhoni ti va endzelaka ku ta dyondza na vona.
I ntiyiso leswaku u nga ha va ni swivutiso swin’wana hi Timbhoni ta Yehovha. Loko swi ri tano u nga kuma tinhlamulo hi ku
Vutisa un’wana wa Timbhoni ta Yehovha.
Nghena eka website ya hina ya www.jw.org/ts.
Ta eminhlanganweni ya hina, leyi nga mahala.
DYONDZA SWO TALA
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Tshemba Leswaku Hi Tona Ntsena Leti Nga Ta Ponisiwa?
Bibele yi hlamusela leswaku i vamani lava nga ta ponisiwa.
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Ni Vachumayeri Va Xisati?
Xana vavasati va hoxa xandla hi ndlela yihi eka ntirho wa misava hinkwayo wo chumayela lowu endliwaka hi Timbhoni ta Yehovha?


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | XANA XIKWEMBU XI RI YINI HI TINYIMPI?
Ndlela Leyi Xikwembu A Xi Ti Languta Ha Yona Tinyimpi Enkarhini Wa Vaapostola
Vayuda a va tshikileriwa. Ku fana ni vakokwa wa vona, va khongele eka Xikwembu hi ku phindhaphindha va lava mpfuno hikwalaho ka leswi a va ri mahlonga ya Mfumo wa Rhoma. Kutani va twe hi ta Yesu. Xana a a ta tikombisa a ri Mesiya loyi a tshembisiweke? A swi hlamarisi leswi vo tala a va “tshemba leswaku munhu loyi hi yena loyi a nga ta kutsula Israyele” eku tshikileriweni hi Varhoma. (Luka 24:21) Kambe mpfuno a va wu kumanga. Ematshan’weni ya sweswo, hi 70 C.E. mavuthu ya Varhoma ma lovise muti wa Yerusalema ni tempele ya wona.
Ku humelele yini? Ha yini Xikwembu xi nga va lwelanga Vayuda hilaha xi endleke hakona enkarhini lowu hundzeke? Kumbe, ha yini xi nga va nyikanga mpfumelelo wo lwa leswaku va ntshunxeka eku tshikileriweni ka vona? Xana langutelo ra Xikwembu hi tinyimpi ri cincile? Doo! Kambe ku ni leswi cinceke hi Vayuda. Va landzule, Yesu, N’wana wa Xikwembu, tanihi Mesiya. (Mintirho 2:36) Hikokwalaho, va lahlekeriwe hi vuxaka bya vona byo hlawuleka ni Xikwembu.—Matewu 23:37, 38.
Xikwembu a xi nga ha va sirheleli Vayuda ni Tiko ra vona leri Tshembisiweke naswona a xa ha tlhelanga xi va na vona loko va ya enyimpini. Hilaha Yesu a profeteke hakona, mikateko leyi a yi kumiwa hi Vaisrayele va nyama yi hundziseriwe eka tiko lerintshwa, ku nga tiko ra moya leri eBibeleni ri vitaniwaka “Israyele wa Xikwembu.” (Vagalatiya 6:16; Matewu 21:43) Vandlha ra Vakreste lava totiweke ri tikombise ri ri Israyele wa Xikwembu. Kahlekahle va byeriwe leswi: “Sweswi mi tiko ra Xikwembu.”—1 Petro 2:9, 10.
Tanihi leswi Vakreste vo sungula a va ri “vanhu va Xikwembu,” xana Xikwembu xi va lwerile leswaku va kota ku ntshunxeka eka ku tshikileriwa hi Varhoma? Kumbe, xi va nyike mpfumelelo wo lwa ni lava va va xanisaka? A swi tano. Ha yini? Mayelana ni tinyimpi, i Xikwembu ntsena lexi nga ni mfanelo yo vula leswaku nyimpi yi fanele yi lwiwa rini, hilaha xihloko lexi hundzeke xi vuleke hakona. Xikwembu a xi va lwelanga Vakreste vo sungula naswona a xi va pfumelelanga leswaku va ya enyimpini. Swi le rivaleni leswaku nkarhi wa Xikwembu wo herisa vuhomboloki ni ntshikilelo a wu nga si fika.
Hikokwalaho, ku fana ni malandza ya Xikwembu ya le minkarhini ya khale, Vakreste vo sungula a va fanele va rindzela nkarhi wa xona wo herisa vuhomboloki ni ntshikilelo. Hi nkarhi wolowo, a va nga pfumeleriwanga leswaku va ya enyimpini. Yesu Kreste u yi veke erivaleni mhaka leyi loko a ri karhi a dyondzisa. Hi xikombiso, a nga va lerisanga valandzeri va yena leswaku va ya enyimpini, kambe ematshan’weni ya sweswo u te: “Hambetani mi rhandza valala va n’wina, mi khongelela lava mi xanisaka.” (Matewu 5:44) Loko a profeta hi nkarhi lowu Yerusalema a wu ta hlaseriwa hi mavuthu ya Rhoma ha wona, Yesu u byele vaapostola va yena leswaku a va fanelanga va lwa kambe va fanele va baleka naswona va endle tano.—Luka 21:20, 21.
Ku engetela kwalaho, muapostola Pawulo u te: “Mi nga tirihiseli, . . . hikuva ku tsariwile: ‘Ku rihisela i ka mina; Hi mina ndzi nga ta tlherisela,’ ku vula Yehovha.” (Varhoma 12:19) Pawulo a a tshaha leswi Xikwembu xi swi vuleke eminkarhini leyi hundzeke hilaha swi tsariweke hakona eka Levhitika 19:18 na Deteronoma 32:35. Hilaha hi swi xiyeke hakona eka xihloko lexi hundzeke, ndlela yin’wana leyi Xikwembu a xi rihiselela vanhu va xona ha yona eminkarhini ya khale, a ku ri ku va pfuna loko va lwa ni valala va vona. Hikokwalaho, marito ya Pawulo ma kombisa leswaku langutelo ra Xikwembu hi tinyimpi a ri si cinca. Enkarhini wa vaapostola, Xikwembu a xi languta tinyimpi tanihi ndlela leyi faneleke ku rihiselela malandza ya xona ni ku herisa minxaniso ni vubihi. Hambiswiritano, hilaha a swi ri hakona eminkarhini leyi hundzeke, Xikwembu hi xona a xi vula leswaku tinyimpi ti fanele ti lwiwa rini naswona i vamani lava nga ta katseka.
Swi le rivaleni leswaku Xikwembu a xi va pfumelelanga Vakreste vo sungula leswaku va ya enyimpini. Kambe ku vuriwa yini hi namuntlha? Xana Xikwembu xi pfumelela ntlawa wa vanhu vo karhi leswaku va ya enyimpini? Kumbe, sweswi i nkarhi wa xona wo nghenelela leswaku xi lwela malandza ya xona? Xana Xikwembu xi ri yini hi tinyimpi namuntlha? Xihloko xo hetelela eka nxaxamelo lowu xi ta hlamula swivutiso leswi.


text:
NDZIMA YA VUKHUME
U Lwele Vugandzeri Lebyi Tengeke
1, 2. (a) Xana vanhu va Eliya va xaniseke hi ndlela yihi? (b) Eliya u langutane ni nkaneto wihi eNtshaveni ya Karimeli?
ELIYA u langutise ntshungu lowu a wu ri karhi wu koka milenge wu tlhandlukela eNtshaveni ya Karimeli. Hambileswi a ka ha ri matakuxa, a swi vonaka leswaku vanhu lava va le vuswetini naswona va pfumala swakudya. Malembe manharhu ni hafu ya dyandza ma ve ni vuyelo byo biha eka vona.
2 Exikarhi ka vona a ku ri ni vaprofeta va 450 va Bali lava a va ri ni manyunyu va tlhela va n’wi venga swinene Eliya, muprofeta wa Yehovha. Hosi ya xisati Yezabele u dlaye malandza yo tala ya Yehovha, kambe wanuna loyi u hambete a lwisana swinene ni vugandzeri bya Bali. Kambe a a ta helela kwihi? Kumbexana vaprista volavo a va ehleketa leswaku wanuna loyi a a nga ta swi kota ku lwisana na vona hinkwavo a ri yexe. (1 Tih. 18:4, 19, 20) Hosi Akabu u tlhela a ta a khandziye kalichi yakwe ya vuhosi. Na yena a a nga n’wi rhandzi Eliya.
3, 4. (a) Ha yini Eliya a titwe a chava loko dyambu ri huma? (b) I swivutiso swihi leswi hi nga ta swi kambisisa?
3 Hi siku rero Eliya a a ta va ni siku ro tika ni ra xiendlakalo lexi hlamarisaka ku tlula siku rin’wana ni rin’wana leri a tshameke a va na rona. Loko a ha langute vanhu lava a va ta hi le Ntshaveni ya Karimeli, a a swi tiva leswaku ku nga ri khale a va ta swi vona kahle ku tlula rini na rini leswaku i mani loyi a nga ni matimba lamakulu, i Xikwembu kumbe i vanhu vo homboloka. U titwe njhani loko dyambu ri huma? A a chuhile, tanihi leswi “a a ri munhu la nga ni mintlhaveko yo fana ni ya hina.” (Hlaya Yakobo 5:17.) Hi nga tiyiseka hi nchumu wun’we: Eliya a a tsakile hileswi a a ri yexe hambileswi a a rhendzeriwe hi vanhu lava a va nga ri na ripfumelo, hosi ya vona leyi gwineheke ni vaprista volavo lava nga vadlayi.—1 Tih. 18:22.
4 Kambe i yini lexi endleke tiko ra Israyele ri va eka nkitsikitsi lowu? Naswona i yini leswi u nga swi dyondzaka emhakeni leyi? Sweswi xiya xikombiso xa ripfumelo ra Eliya ni ndlela leyi namuntlha hi nga ri tekelelaka ha yona.
Ku Kayakaya Loku Tekeke Nkarhi Wo Leha Ku Fika Emakumu
5, 6. (a) Tiko ra Israyele a ri lwela yini? (b) Xana Hosi Akabu u n’wi hlundzukise njhani Yehovha?
5 Eka malembe yo tala ya vutomi byakwe, Eliya u vone loko vugandzeri bya Yehovha lebyi a byi ri nchumu wa nkoka etikweni ra rikwavo ni le ka vanhu va ka vona byi honisiwa a nga ri na matimba yo swi sivela. Tiko ra Israyele se a ri ri ni malembe yo tala ri ri karhi ri lwela ku hlawula exikarhi ka vugandzeri lebyi tengeke ni bya mavunwa, exikarhi ka vugandzeri bya Yehovha Xikwembu ni vugandzeri bya swifaniso swa matiko lama ri rhendzeleke. Enkarhini wa Eliya, ku kayakaya koloko a ku tinyike matimba swinene.
6 Hosi Akabu u hlundzukise Yehovha swinene. A a tekane na Yezabele, n’wana wa xisati wa hosi ya Sidoni. Yezabele a a tiyimisele ku hangalasa vugandzeri bya Bali etikweni ra Israyele ni ku herisa vugandzeri bya Yehovha. Hi ku hatlisa, Akabu u sungule ku kuceteriwa hi nsati wakwe. U akele Bali tempele ni alitari naswona u rhangerile eku gandzeleni ka xikwembu lexi xa vuhedeni.—1 Tih. 16:30-33.
7. (a) I yini leswi endleke leswaku vugandzeri bya Bali byi va lebyi nyenyetsaka? (b) Malunghana ni ku leha ka dyandza ra le nkarhini wa Eliya, ha yini hi tiyiseka leswaku Bibele a yi kanetani? (Katsa ni bokisi.)
7 I yini leswi endleke leswaku vugandzeri bya Bali byi va lebyi nyenyetsaka? Byi kanganyise Vaisrayele lerova vo tala va tshika ku gandzela Xikwembu xa ntiyiso. Nakambe a byi hombolokile byi tlhela byi va ni nsele. A byi ri ni tinghwavava ta le tempeleni ta xinuna ni ta xisati, minkhuvo leyi vanhu a va tikhoma hi ndlela yo biha hi tlhelo ra rimbewu ni ku endla magandzelo hi vana. Yehovha u hlamule hi ku rhumela Eliya eka Akabu leswaku a tivisa hi ta dyandza leri a ri ta va kona kukondza loko muprofeta wa Xikwembu a lerisa leswaku ri hela. (1 Tih. 17:1) Ku hundze malembe yo hlayanyana emahlweni ko va Eliya a vonana na Akabu kutani a n’wi byela leswaku a hlengeleta vanhu ni vaprofeta va Bali eNtshaveni ya Karimeli. *
Hikwalaho, tindlela letikulu leti kombisaka vugandzeri bya Bali ta karhi ta andza namuntlha
8. Xana rungula leri ra vugandzeri bya Bali ri hi dyondzisa yini namuntlha?
8 Kambe, xana ku kayakaya koloko ku hi dyondzisa yini namuntlha? Van’wana va vula leswaku mhaka leyi vulavulaka hi vugandzeri bya Bali a yi hi khumbi namuntlha, tanihi leswi ku nga riki na titempele ni tialitari ta Bali emasikwini ya hina. Kambe mhaka leyi a yo va matimu ya khale ntsena. (Rhom. 15:4) Rito leri nge “Bali” ri vula “n’wini.” Yehovha u byele vanhu vakwe leswaku va n’wi hlawula tanihi “bali” wa vona kumbe nuna la nga n’wini wa vona. (Esa. 54:5) Xana a wu nge pfumeli leswaku vanhu va ha tirhela vini vo hambana-hambana handle ka Xikwembu xa Matimba Hinkwawo? Swi tano hakunene, hambiloko vanhu va hanyela ku hlongorisa mali, ku rhangisa ntirho, ku tihungasa, ku titsakisa hi tlhelo ra rimbewu kumbe ku gandzela swikwembu swin’wana swo tala handle ka Yehovha, va hlawula n’wini wa vona. (Mat. 6:24; hlaya Varhoma 6:16.) Hikwalaho, tindlela letikulu leti kombisaka vugandzeri bya Bali ta karhi ta andza namuntlha. Ku anakanyisisa hi mhaka leyi endlekeke exikarhi ka Yehovha na Bali yi nga hi pfuna ku endla xiboho xa vutlhari malunghana ni loyi hi nga ta n’wi gandzela.
Hi Nga “Va Ni Mianakanyo Yimbirhi” Hi Ndlela Yihi?
9. (a) I yini leswi a swi endla leswaku Ntshava ya Karimeli yi va ndhawu leyinene ku va vugandzeri bya Bali byi paluxiwa eka yona? (Nakambe vona nhlamuselo ya le hansi.) (b) Xana Eliya u va byele yini vanhu?
9 Enhlohlorhini ya Ntshava ya Karimeli, u kota ku ri vona kahle tiko ra Israyele—ku sukela enkoveni wa Kixoni lowu nga ehansi ku ya eLwandle Lerikulu (Lwandle ra Mediteraniya) leri nga ekusuhi ni tintshava ta Lebanoni leti nga evugimamusi bya le n’walungwini. * Kambe loko dyambu ri tlhava eka maxelo ya siku rolero, tiko a ri ri exiyin’weni lexi nga tsakisiki. Tiko leri eku sunguleni a ri nonile leri Yehovha a a ri nyike Vaisrayele, sweswi a ri vonaka ri ri kwandzasi. Sweswi se a ri vavuriwe swinene hi dyambu leri nga riki ni ntwela-vusiwana, ri onhiwe hikwalaho ka vuhunguki bya vanhu va Xikwembu! Loko ntshungu lowu wu hlengeletanile, Eliya u wu tshinelerile kutani a ku: “Xana mi ta va ni mianakanyo yimbirhi ku fikela rini? Loko Yehovha a ri Xikwembu xa ntiyiso, n’wi landzeleni; kambe loko ku ri Bali, landzelani yena.”—1 Tih. 18:21.
10. Xana vanhu va Eliya a “va [ri] ni mianakanyo yimbirhi” hi ndlela yihi naswona hi wihi ntiyiso wa xisekelo lowu a va wu rivarile?
10 Xana Eliya a a vula yini hi xiga lexi nge ku “va ni mianakanyo yimbirhi”? Vanhu volavo a va swi xiyanga leswaku a va fanele va hlawula exikarhi ka ku gandzela Yehovha ni ku gandzela Bali. A va ehleketa leswaku va nga swi kota ku va gandzela havumbirhi bya vona—va verhamisa mbilu ya Bali hi ku endla minkhuvo leyi nyenyetsaka kambe va tama va ha kombela tintswalo ta Yehovha Xikwembu. Kumbexana a va ehleketa leswaku Bali a a ta katekisa swibyariwa ni swifuwo swa vona, loko hi hala tlhelo “Yehovha wa mavuthu” a va sirhelela enyimpini. (1 Sam. 17:45) A va rivale ntiyiso wa xisekelo—lowu ninamuntlha vanhu vo tala va nga wu xiyiki. Yehovha a nga swi lavi leswaku vugandzeri byakwe byi hlanganisiwa ni bya swikwembu swin’wana. U lava ku tinyiketela loku hlawulekeke loku n’wi fanelaka. Vugandzeri byihi na byihi lebyi hlanganisiwaka ni muxaka wun’wana wa vugandzeri a byi amukeleki eka yena naswona bya n’wi nyenyetsa!—Hlaya Eksoda 20:5.
11. Xana u ehleketa leswaku leswi Eliya a swi vuleke eNtshaveni ya Karimeli swi nga hi pfuna njhani ku kambisisa leswi hi swi rhangisaka evuton’wini ni le vugandzerini bya hina?
11 Kutani Vaisrayele volavo a va ri “ni mianakanyo yimbirhi” ku fana ni munhu loyi a ringetaka ku famba etindleleni timbirhi hi nkarhi wun’we. Namuntlha vanhu vo tala va endla xihoxo lexi fanaka, va pfumelela vabali vo fanekisela leswaku va va xiphemu xa vutomi bya vona kutani va honisa vugandzeri bya Xikwembu. Ku yingisa xikombelo xa Eliya xa xihatla ni lexi nga erivaleni xa leswaku va tshika ku va ni mianakanyo yimbirhi xi nga hi pfuna leswaku hi tlhela hi kambisisa leswi hi swi rhangisaka evuton’wini ni le vugandzerini bya hina.
Ku Kumisisa Ntiyiso Wa Mhaka
12, 13. (a) Xana Eliya u ringanyete xiendlo xihi lexi a xi ta paluxa ntiyiso wa mhaka? (b) Hi nga swi kombisa njhani leswaku hi tshembela eka Yehovha ku fana na Eliya?
12 Eliya u tlhele a ringanyeta xiendlo lexi a xi ta paluxa ntiyiso wa mhaka. Xiendlo xa kona a xi olove ngopfu. Vaprista va Bali a va fanele va endla alitari va tlhela va veka gandzelo ehenhla ka yona; kutani va khongela xikwembu xa vona leswaku xi lumeka ndzilo. Eliya na yena a a fanele a endla leswi fanaka. U te: “Xikwembu xa ntiyiso lexi xi nga ta hlamula hi ndzilo hi xona Xikwembu xa ntiyiso.” Eliya a a swi tiva kahle leswaku i mani la nga Xikwembu xa ntiyiso. Ripfumelo rakwe a ri tiye swinene lerova a nga kanakananga ku tshika vaprofeta va Bali ku va vona lava a va ta rhanga va khongela eka xikwembu xa vona leswaku xi lumeka ndzilo. U nyike vaprofeta volavo va Bali nkarhi lowu eneleke wo endla swilo hinkwaswo. Kutani va hlawule nkuzi ya vona leyi a va ta endla xitlhavelo ha yona ivi va khongela eka Bali. *—1 Tih. 18:24, 25.
13 Nkarhi lowu hi hanyaka eka wona, Yehovha a nga ha ma endli masingita. Hambiswiritano, Yehovha a nga hundzukanga. Hi nga ha tshembela eka yena ku fana na Eliya. Hi xikombiso, loko van’wana va kaneta leswi Bibele yi swi dyondzisaka, a hi fanelanga hi va sivela ku vula mavonelo ya vona. Ku fana na Eliya, hi nga ha langutela leswaku Xikwembu xa ntiyiso xi lulamisa timhaka. Hi nga endla sweswo hi ku va hi nga titshegi hi vutlhari bya hina vini, kambe hi titshega hi Rito ra xona leri huhuteriweke, leri endleriweke “ku lulamisa swilo.”—2 Tim. 3:16.
Eliya u vone vugandzeri bya Bali byi ri vuphukuphuku ni vukanganyisi, kutani a a lava leswaku vanhu va Xikwembu va vona leswaku a byi ri bya vukanganyisi hakunene
14. Xana Eliya u va vungunye hi ndlela yihi vaprofeta va Bali naswona ha yini?
14 Vaprofeta va Bali va ye emahlweni va lunghiselela xitlhavelo xa vona ni ku vitana xikwembu xa vona. Va huwelele hi ku phindha-phindha va ku: “Oho Bali, hi hlamule!” Ku hundze tiawara to tala va ri karhi va huwelela. Bibele yi ri: “Kambe a ku nga ri na rito, a ku nga ri na munhu la hlamulaka.” Ninhlikanhi Eliya u sungule ku va vungunya a vula leswaku Bali u fanele a khomeke ngopfu lerova a nga koti ku va hlamula, nileswaku u ye exihambukelweni a ya titshunxa, kumbe a a etlele kutani a a lava munhu wo ya n’wi pfuxa. Eliya u byele vakanganyisi volavo a ku: “Huwelelani hi rito lerikulu.” Swi le rivaleni leswaku u vone vugandzeri bya Bali byi ri vuphukuphuku ni vukanganyisi, kutani a a lava leswaku vanhu va Xikwembu va vona leswaku a byi ri bya vukanganyisi hakunene.—1 Tih. 18:26, 27.
15. Mhaka ya vaprista va Bali yi swi kombisa njhani leswaku i vuphukuphuku ku hlawula n’wini wihi na wihi ematshan’weni ya Yehovha?
15 Hikwalaho ka sweswo, vaprista va Bali va sungule ku nga ha lawuleki, va “huwelela hi rito lerikulu, va tixeka hi masavula ni matlhari hi ku ya hi ntolovelo wa vona, ku fikela loko va xiririka ngati.” Kambe sweswo a swi pfunanga nchumu! “A ku nga ri na rito naswona a ku nga ri na munhu la hlamulaka, a ku nga ri na loyi a yingisaka.” (1 Tih. 18:28, 29) Entiyisweni xikwembu lexi va nge i Bali a xi nga hanyi. A ku ri nchumu lowu endliweke hi Sathana leswaku a hambukisa vanhu eka Yehovha. Ntiyiso hi lowu, ku hlawula n’wini wihi na wihi ematshan’weni ya Yehovha swi va ni vuyelo lebyi hetaka matimba ni lebyi khomisaka tingana.—Hlaya Pisalema 25:3; 115:4-8.
Ntiyiso Wu Humele eRivaleni
16. (a) Ku va Eliya a lunghise alitari ya Yehovha eNtshaveni ya Karimeli swi nga ha va swi va tsundzuxe yini vanhu? (b) Xana Eliya u tlhele a swi kombisa njhani leswaku a tshembela eka Xikwembu xakwe?
16 Nindzhenga se a ku ri nkarhi wa leswaku Eliya a nyikela gandzelo. U lunghise alitari ya Yehovha leyi handle ko kanakana a yi mbundzumuxiwe hi lava a va venga vugandzeri lebyi tengeke. U tirhise maribye ya 12, kumbexana a tsundzuxa vanhu vo tala va tinyimba ta khume ta rixaka ra Israyele leswaku Nawu lowu nyikiweke tinyimba hinkwato ta 12 a wa ha fanele wu yingisiwa. Hiloko a tlhandleka xitlhavelo xakwe ehenhla ka alitari kutani a swi chela hi mati, lawa swi nga ha endlekaka a ma ke eLwandle ra Mediteraniya leri nga ekusuhi. U tlhele a cela khele ematlhelo ya alitari, leri na rona a ri tateke hi mati. Hambileswi a pfumeleleke vaprofeta va Bali leswaku va endla hinkwaswo leswi a swi ta olovisela Bali ku pfurhisa ndzilo, a nga endlanga tano eka Yehovha, tanihi leswi a a nga kanakani leswaku Yehovha a nga pfurhisa ndzilo ehansi ka xiyimo xihi ni xihi.—1 Tih. 18:30-35.
Xikhongelo xa Eliya xi kombise leswaku a a ha khathala hi vanhu va ka vona hikuva a a swi langutele hi mahlo-ngati ku vona Yehovha a hundzula “mbilu ya vona”
17. Xana xikhongelo xa Eliya xi swi kombisa njhani leswi a a swi teka swi ri swa nkoka swinene naswona hi nga xi tekelela njhani xikombiso xakwe eka swikhongelo swa hina?
17 Loko hinkwaswo swi lunghekile, Eliya u khongerile. Hambileswi xikhongelo lexi a xi komile, a xi ri ni matimba hikuva xi kombise leswi Eliya a a swi teka swi ri swa nkoka swinene. Nchumu wo sungula ni lowu nga wa nkoka swinene, a a lava va tiva leswaku Yehovha a a ri “Xikwembu eIsrayele” ku nga ri Bali. Nchumu wa vumbirhi, a a lava leswaku un’wana ni un’wana a tiva leswaku yena a a ri nandza wa Yehovha ntsena; ku vangama hinkwako ni ku dzunisiwa swi fanele swi yisiwa eka Xikwembu. Nchumu wo hetelela, u kombise leswaku a a ha khathala hi vanhu va ka vona hikuva a a swi langutele hi mahlo-ngati ku vona Yehovha a hundzula “mbilu ya vona.” (1 Tih. 18:36, 37) Ku nga khathariseki maxangu hinkwawo lawa va tivangeleke wona hikwalaho ko pfumala ripfumelo, Eliya a a ha va rhandza. Eka swikhongelo swa hina vini, xana hi nga kombisa nkhathalelo lowu fanaka malunghana ni vito ra Xikwembu swin’we ni ku titsongahata ni ku va ni ntwela-vusiwana eka vanhu lava lavaka mpfuno?
18, 19. (a) Xana Yehovha u xi hlamule njhani xikhongelo xa Eliya? (b) Xana Eliya u lerise vanhu ku endla yini naswona ha yini vaprista va Bali a va nga fanelanga va kombiwa musa?
18 Loko Eliya a nga si khongela, ntshungu wu nga ha va wu tivutisile loko Yehovha a nga ta n’wi khomisa tingana hilaha Bali a wu khomiseke tingana hakona. Kambe endzhaku ka xikhongelo, xivutiso xa wona xi hlamulekile. Xiviko xi ri: “Hiloko ndzilo wa Yehovha wu wa, wu fika wu hisa gandzelo ro hisiwa ni tihunyi ni maribye ni ntshuri, wu hisa ni mati lawa a ma ri ekheleni.” (1 Tih. 18:38) Yoleyo yi ve nhlamulo yo hlamarisa hakunene! Kutani vanhu va hlamule njhani?
19 Hinkwavo ka vona va huwelele va ku: “Yehovha i Xikwembu xa ntiyiso! Yehovha i Xikwembu xa ntiyiso!” (1 Tih. 18:39) Eku heteleleni va vone ntiyiso. Hambiswiritano, a va nga si ri kombisa ripfumelo nikatsongo. Hakunene, ku pfumela leswaku Yehovha i Xikwembu xa ntiyiso endzhaku ko vona ndzilo wu xika hi le tilweni wu hlamula xikhongelo a hi xikombiso lexi khorwisaka xo kombisa ripfumelo. Kutani Eliya u va kombele leswaku va kombisa ripfumelo ra vona hi ndlela yin’wana. U va kombele ku endla leswi a va fanele va swi endlile eka malembe yo tala lama hundzeke—ku nga ku yingisa Nawu wa Yehovha. Nawu wa Xikwembu a wu vula leswaku vaprofeta va mavunwa ni vagandzeri va swifaniso swa hava va fanele va dlayiwa. (Det. 13:5-9) Vaprista lava va Bali a va ri valala lava hisekaka va Yehovha Xikwembu naswona va lwisane hi vomu ni swikongomelo swakwe. Xana a va fanele va kombiwa tintswalo? Vaprista lava a va vanga ni musa eka vana lava nga riki na nandzu lava va va hiseke va ha hanya tanihi switlhavelo eka Bali. (Hlaya Swivuriso 21:13; Yer. 19:5) Vavanuna volavo a swi nga va faneli nikatsongo ku kombiwa musa! Kutani Eliya u lerise leswaku va dlayiwa, kutani va dlayiwile.—1 Tih. 18:40.
20. Ha yini ku karhateka ka vaxopaxopi va manguva lawa malunghana ni ku va Eliya a avanyise vaprista va Bali ku nga twali?
20 Vaxopaxopi va manguva lawa va nga ha sola leswaku ha yini vaprofeta va Bali va dlayiwile eNtshaveni ya Karimeli. Vanhu van’wana va vilerisiwa hileswaku lava hisekelaka vukhongeri va tirhisa xiendlo lexi tanihi nchumu lowu va pfumelelaka ku pfuxa madzolonga ni vanhu van’wana lava nga riki va vukhongeri bya vona. Nakambe lexi vavisaka, namuntlha ku ni swirho swa vukhongeri leswi vangaka madzolonga yo tala lama tsemaka nhlana. Hambiswiritano, Eliya a a nga ri tano. U avanyise hi ndlela yo lulama a yimela Yehovha. Ku tlula kwalaho, Vakreste va ntiyiso va swi tiva leswaku a va nge landzeli xikombiso xa Eliya hi ku dlaya lavo homboloka. Endzhaku ka loko Mesiya a tile emisaveni, nawu lowu tirhaka eka vadyondzisiwa hinkwavo va Yesu wu kumeka eka marito lawa Kreste a ma byeleke Petro: “Vuyisela banga ra wena endhawini ya rona, hikuva hinkwavo lava khomaka banga va ta lova hi banga.” (Mat. 26:52) Yehovha u ta tirhisa N’wana wakwe leswaku a avanyisa enkarhini lowu taka.
21. Xana xikombiso xa Eliya xi va fanela njhani Vakreste va ntiyiso namuntlha?
21 Vutihlamuleri bya Vakreste va ntiyiso i ku hanya hi ndlela leyi kombisaka ripfumelo. (Yoh. 3:16) Ndlela yin’wana yo endla sweswo i ku tekelela vavanuna vo tshembeka vo fana na Eliya. U gandzele Yehovha hi ndlela yo hlawuleka a tlhela a khutaza van’wana leswaku na vona va endla tano. Hi xivindzi u paluxe vukanganyisi lebyi Sathana a a byi tirhisa ku hambukisa vanhu eka Yehovha. Naswona u tshike Yehovha leswaku a lulamisa timhaka ematshan’weni yo tshembela eka vuswikoti byakwe ni ku endla hilaha a a rhandza hakona. Hakunene, Eliya u lwele vugandzeri lebyi tengeke. Onge hinkwerhu hi nga tekelela ripfumelo rakwe!
^ ndzim. 7 Vona bokisi leri nge, “Xana Dyandza Ra Le Nkarhini Wa Eliya Ri Hete Nkarhi Wo Tanihi Kwihi?”
^ ndzim. 9 Ntshava ya Karimeli hi ntolovelo yi ni byanyi bya rihlaza tanihi leswi moya lowu nga ni ndzhongo lowu humaka elwandle wu hungelaka ehenhla ka ntshava yoleyo, hakanyingi wu endla leswaku ku va ni mpfula ni mberha yo tala. Leswi a ku vuriwa leswaku Bali hi yena a va tiselaka mpfula, swi le rivaleni leswaku ntshava leyi a yi ri ndhawu ya nkoka laha Bali a a gandzeriwa kona. Xisweswo, leswi ntshava ya Karimeli se a yi ri kwandzasi, ndhawu leyi yi swi paluxe kahle leswaku vugandzeri bya Bali a byi ri bya vukanganyisi.
^ ndzim. 12 Lexi xiyekaka, Eliya u va byele a ku: ‘Mi nga tshiveli ndzilo’ eka xitlhavelo. Swidyondzi swin’wana swi vula leswaku vagandzeri vo tano va swifaniso minkarhi yin’wana a va tirhisa tialitari leti nga ni mbhovo lowu tumbeleke lowu nga ehansi ka tona leswaku va lumeka ndzilo lowu a wu ta vonaka onge wu lumekiwe hi ndlela ya singita.


text:
Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Khume Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka
XIVTISO 7
Ndzi Nga Endla Yini Loko Ndzi Tshikileleka Ku Endla Timhaka Ta Masangu?
Ndzi Nga Endla Yini Loko Ndzi Tshikileleka Ku Endla Timhaka Ta Masangu?
LEXI ENDLAKA SWI VA SWA NKOKA
Swiboho leswi u swi endlaka malunghana ni timhaka ta masangu swi ta byi khumba swinene vumundzuku bya wena.
A WU TA ENDLA YINI?
Ehleketa hi xiyimo lexi: Heather u ni tin’hweti timbirhi ntsena a rhandzana na Mike, kambe u titwa onge i khale a n’wi tiva. Va tshamela ku rhumelana marungula, loko va belana riqingho va vulavula nkarhi wo leha naswona va hetiselana ni swivulwa. Kambe Mike a nga ha lavi va bula ntsena.
Eka tin’hweti timbirhi leti hundzeke, Mike na Heather a vo khomana hi mavoko va tlhela va ntswontswana katsongo ntsena. Heather a nga ha lavi ku endla swin’wana swo tlula sweswo. Kambe hi hala tlhelo a nga swi lavi ku tshikiwa hi Mike. A ku na munhu un’wana la n’wi endlaka a titwa a sasekile swinene naswona a hlawulekile ngopfu. U tibyela a ku: ‘Phela mina na Mike ha rhandzana . . . ’
Xana a wu ta endla yini loko ku ri leswaku se u kurile ku ringanela leswaku u nga sungula ku rhandzana naswona u ri exiyin’weni xo fana ni xa Heather?
EHLEKETISISA HI MHAKA LEYI!
Loko wo ringeta ku tlula ehenhla ka nsinya u haha ku fana ni xinyenyana u ta vaviseka. Swi tano ni loko u tlula nawu wo tanihi lowu nge: “Mi papalata vumbhisa.”—1 Vatesalonika 4:3.
Hi byihi vuyelo bya ku nga yingisi nawu lowu? Bibele yi ri: “Loyi a hanyaka hi vumbhisa u dyohela miri wa yena n’wini.” (1 Vakorinto 6:18) Marito lawa i ntiyiso ku fikela kwihi?
Vaendli va ndzavisiso va kume leswaku hakanyingi vantshwa vo tala lava endleke timhaka ta masangu va nga si nghenela vukati va kuma byi n’wana bya vuyelo lebyi landzelaka lebyi nga tsakisiki.
MBITSI. Vantshwa vo tala lava endleke timhaka ta masangu va nga si nghenela vukati va vula leswaku va tisola.
KU NGA TSHEMBANI. Endzhaku ka loko vanhu vambirhi va endle timhaka ta masangu, ha un’we wa vona u sungula ku tivutisa a ku, ‘I mani un’wana loyi a etleleke na yena?’
KU PFILUNGANYEKA. Vanhwanyana vo tala va tsakela ku rhandzana ni munhu la nga ta va sirhelela, ku nga ri la nga ta tlanga hi vona. Kasi majaha yo tala a ma ha n’wi tsakeli nhwanyana loyi ma tshameke ma etlela na yena.
Mhaka ya nkoka: Loko u pfumela ku endla timhaka ta masangu ni munhu loyi u nga tekanangiki na yena, u sala u nga ha ri na xindzhuti. (Varhoma 1:24) Miri wa wena i wa nkoka swinene kutani a wu fanelanga u tlanga ha wona!
Kombisa leswaku u ni xivindzi hi ku “papalata vumbhisa.” (1 Vatesalonika 4:3) Kutani loko siku rin’wana u nghenela vukati, u ta endla timhaka ta masangu. U ta tiphina swinene handle ko vilela, ku tisola ni ku chava loku vanhu lava endlaka timhaka ta masangu va nga si nghenela vukati va vaka na kona.—Swivuriso 7:22, 23; 1 Vakorinto 7:3.
U SWI VONISA KU YINI?
Xana munhu loyi a ku rhandzaka hakunene a nga hoxa vutomi bya wena ekhombyeni ni ku ku twisa ku vava?
Xana munhu loyi a hakunene a khathalaka hi wena a nga ku ringa leswaku u veka vuxaka bya wena ni Xikwembu ekhombyeni?—Vaheveru 13:4.
mailto:?body=Ndzi Nga Endla Yini Loko Ndzi Tshikileleka Ku Endla Timhaka Ta Masangu?%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1102015827%26wtlocale%3DTS%26srcid=share&subject=Ndzi Nga Endla Yini Loko Ndzi Tshikileleka Ku Endla Timhaka Ta Masangu?
mailto:?body=Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Khume Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fpub%3Dypq%26wtlocale%3DTS%26srcid=share&subject=Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Khume Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka
mailto:?body=Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Khume Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fpub%3Dypq%26wtlocale%3DTS%26srcid=share&subject=Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Khume Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | KU KURISA VANA
Loko N’wana Wa Wena A Hemba
NTLHONTLHO
N’wana wa wena loyi a nga ni malembe ya ntlhanu u le ku tlangeni ekamareni rin’wana. Hi xitshuketa, u twa ku fayeka ka nchumu wo karhi. Loko u tsutsumela laha n’wana wa wena a nga kona, u n’wi kuma a yime ekusuhi ni bodlhela ro veka swiluva leri fayekeke. Ndlela leyi a langutekaka ha yona yi namba yi ku byela leswaku hi yena loyi a yi fayeke.
U vutisa n’wana wa wena u karihile u ku: “Xana hi wena u fayeke bodlhela leri?”
Hi ku hatlisa a hlamula a ku: “E-e, mama, a ri fayiwanga hi mina!”
A hi ro sungula n’wana wa wena loyi a nga ni malembe ya ntlhanu a kaneta naswona u swi vona leswaku wa hemba. Xana u fanele u karhateka hi mhaka leyi?
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Mavunwa hinkwawo ma bihile. Bibele yi vula leswaku Yehovha Xikwembu wa ri venga “ririmi ra vunwa.” (Swivuriso 6:16, 17) Nawu lowu a wu nyikiwe Vaisrayele a wu lava leswaku munhu un’wana ni un’wana loyi a hembelaka munhu-kulobye a xupuriwa swinene.—Levhitika 19:11, 12.
Kambe, mavunwa a ma ringani. Mavunwa man’wana ma ni khombo; ma vuriwa hi xikongomelo xo twisa munhu un’wana ku vava. Kasi man’wanyana ma vuriwa hikwalaho ka leswi munhu a nga le hansi ka ntshikilelo, kumbexana leswaku a papalata ku khomisiwa tingana kumbe ku xupuriwa. (Genesa 18:12-15) Hambileswi mavunwa hinkwawo ma nga riki manene, mavunwa man’wana ma ni khombo swinene ku tlula man’wanyana. Loko n’wana wa wena a hemba, xiya leswaku u ni malembe mangani ni leswaku ha yini a hemba.
U fanele u dyondzisa n’wana wa wena a ha ri ntsongo hi mhaka leyi. Dokodela David Walsh u ri: “Ku vulavula ntiyiso hambi loko xiyimo xi tikile, swi dyondzisa vana dyondzo ya nkoka. Vuxaka bya vanhu byi titshege hi ku tshembana naswona mavunwa ma nga herisa ku tshembana koloko.” *
Kambe u nga heli matimba. A swi vuli swona leswaku loko n’wana wa wena a hemba se u lava ku hundzuka munhu wo biha. Tsundzuka, Bibele yi ri: “Vuphukuphuku byi tsimbiwe embilwini ya mufana.” (Swivuriso 22:15) Vana van’wana va kombisa vuphukuphuku lebyi hi ku hemba, kumbexana va ehleketa leswaku ku endla tano i ndlela leyinene yo papalata ku xupuriwa. Ndlela leyi u angulaka ha yona emhakeni leyi i ya nkoka swinene.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Ringeta ku twisisa leswaku ha yini n’wana wa wena a hemba. Xana u chava ku xupuriwa? Xana a nga lavi ku ku khomisa tingana? Loko n’wana wa wena a hemba hi xikongomelo xo tsakisa vanghana vakwe, xana u endla tano hi leswi a ha riki ntsongo a nga swi kotiki ku hambanisa ntiyiso ni mavunwa? Loko u tiva leswaku ha yini n’wana wa wena a hemba, u ta swi kota kahle ku n’wi tshinya.—Nawu wa Bibele: 1 Vakorinto 13:11.
Minkarhi yin’wana u nga n’wi vutisi, n’wi byele hi ku kongoma. Eka xiendlakalo lexi hlamuseriweke laha henhla, manana loyi a a swi tiva kahle leswi n’wana wakwe a swi endleke, hi vukarhi u vutise n’wana wakwe a ku: “Xana hi wena u fayeke bodlhela leri?” Kumbexana, n’wana u hemba hikwalaho ko chava vukarhi bya mana wakwe. Kambe, ematshan’weni yo vutisa xivutiso lexi kombisaka ku sola, a hi nge manana loyi u te: “Se u faye bodlhela.” Loko manana loyi a byela n’wana wakwe hi ku kongoma ematshan’weni yo n’wi vutisa xivutiso, u endla leswaku n’wana wakwe a nga ringeki ku hemba naswona u n’wi pfuna leswaku a hlakulela ku va ni moya wo tshembeka.—Nawu wa Bibele: Vakolosa 3:9.
N’wi bumabumele swi suka embilwini. Leswi hi ntumbuluko vana va lavaka ku tsakisa vatswari va vona, loko u va dyondzisa va ta ku yingisa hikwalaho ka leswi va lavaka ku ku tsakisa. Byela n’wana wa wena leswaku ku tshembeka i swa nkoka swinene endyangwini ni leswaku u langutele leswaku na yena a vulavula ntiyiso minkarhi hinkwayo.—Nawu wa Bibele: Vaheveru 13:18.
Swi veke erivaleni eka n’wana wa wena leswaku ku hemba swi endla leswaku endyangwini ku nga vi na ku tshembana naswona ku lulamisa xiyimo swi nga teka nkarhi wo leha swinene. Ku n’wi bumabumela loko a vulavula ntiyiso swi ta endla leswaku a va ni mahanyelo lamanene. Hi xikombiso, u nga ha ku: “Ku tshembeka ka wena ka ndzi tsakisa.”
Veka xikombiso lexinene. Swi le rivaleni leswaku a wu nge languteli leswaku n’wana wa wena a va loyi a tshembekaka loko a ku twa u vula marito yo tanihi lawa “N’wi byele leswaku a ndzi kona” loko u nga lavi ku vulavula ni munhu loyi a ku fonelaka kumbe u ku “Ndza vabya namuntlha” kasi entiyisweni u lava ku wisa.—Nawu wa Bibele: Yakobo 3:17.
Tirhisa Bibele. Milawu ni rungula leri yi ri tameleke swi khutaza ku tshembeka. Buku leyi nge Dyondza Eka Mudyondzisi Lonkulu, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha, yi nga ku pfuna leswaku u dyondzisa n’wana wa wena milawu ya Bibele. Ndzima 22 yi ni nhloko-mhaka leyi nge “Xivangelo Xo Papalata Ku Hemba.” (Hlaya ntshaho lowu tekiweke eka buku leyi eka bokisi leri nge “ Buku Leyi U Nga Yi Tirhisaka Leswaku U Pfuna N’wana Wa Wena.”) Buku leyi nge
^ ndzim. 11 Rungula leri ri kumeka eka buku leyi nge, No: Why Kids—of All Ages—Need to Hear It and Ways Parents Can Say It.
DYONDZA SWO TALA
Mutswari: Va Dyondzise Mahanyelo Lamanene
Milawu ya Bibele yi nga ku pfuna njhani leswaku u dyondzisa vana va wena mahanyelo lamanene?


text:
LANGUTELO RA BIBELE
Swifaniso
Vanhu va timiliyoni va teka swifaniso tanihi leswi nga swa nkoka swinene evugandzerini bya vona. Xana Bibele ya wu seketela mukhuva lowu? Xana mukhuva lowu wa xi tsakisa Xikwembu?
Xana Vayuda vo tshembeka va le minkarhini ya ku tsariwa ka Bibele a va swi gandzela swifaniso?
“U nga tshuki u tiendlela xifaniso lexi vatliweke kumbe xivumbeko lexi fanaka ni xilo xihi ni xihi lexi nga ehenhla ematilweni kumbe lexi nga ehansi emisaveni kumbe ematini ehansi ka misava. U nga tshuki u swi nkhinsamela kumbe u yengiwa ku swi tirhela.”—Eksoda 20:4, 5.
Matsalwa ya Xiheveru lama tivekaka tanihi Testamente ya Khale ma swi sola ku gandzela swifaniso
LESWI VANHU VA SWI VULAKA
New Catholic Encyclopedia, yi vula leswaku Vayuda a va ri ni swifaniso swo tala leswi a swi fambisana ni vugandzeri bya vona “naswona swifaniso leswi a swi xiximiwa swi tlhela swi gandzeriwa.” * Hi xikombiso, endzeni ka Encyclopedia yoleyo ku ni swifaniso swo tala leswi vatliweke swa mihandzu, swiluva ni swiharhi leswi khaviseke tempele ya le Yerusalema.—1 Tihosi 6:18; 7:36.
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Ku hambana ni leswi New Catholic Encyclopedia yi swi vulaka, Vayuda vo tshembeka a va nga swi gandzeli swifaniso leswi vatliweke leswi a swi ri etempeleni. Entiyisweni, a ku kona eBibeleni laha hi hlayaka hi leswaku Vaisrayele vo tshembeka va gandzele swifaniso.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Hi ku tirhisa muprofeta Esaya, Xikwembu xi te: “Ku vangama ka mina a ndzi ku nyiki un’wana, ni ku dzunisa ka mina a ndzi ku nyiki swifaniso leswi vatliweke.”—Esaya 42:8.
Xana Vakreste vo sungula a va swi tirhisa swifaniso evugandzerini bya vona?
“Tempele ya Xikwembu yi ni ntwanano wihi ni swifaniso swa hava? . . . Tshikani ku khumba xilo lexi nga basangiki.”—2 Vakorinto 6:16, 17.
“Vakreste vo sungula a va ta va va yi arile mianakanyo yo veka swifaniso ekerekeni, naswona ku swi nkhinsamela kumbe ku swi khongela a va ta swi teka tanihi ku gandzela swifaniso.”—History of the Christian Church
LESWI VANHU VA SWI VULAKA
New Catholic Encyclopedia yi ri: “A swi kanakanisi leswaku Vakreste vo sungula a va swi tirhisa swifaniso evugandzerini bya vona. Emabakweni ya Vakreste ku ni swifaniso swo tala swa Vakreste vo sungula. . . . Hambi ku ri swifaniso swa khale swi khavise makamara yo kwetsima laha a va gandzela kona ni laha a va lahla vanhu kona.” *
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Swifaniso swa khale leswi kumiweke emabakweni wolawo, lawa vanhu a va lahliwa eka wona a swi ri swa lembe ra vu-200. Swi kumiwe endzhaku ka loko Yesu se a ri na kwalomu ka 200 wa malembe a file. Xisweswo, leswi New Catholic Encyclopedia yi swi vulaka “vugandzeri byo sungula bya Vakreste” a hi byona vugandzeri byo sungula bya Vakreste, lebyi a byi endliwa hi vadyondzisiwa va hi lembe-xidzana ro sungula ni lebyi ku vulavuriwaka ha byona eMatsalweni ya Vukreste ya Xigriki, lama tivekaka hi leswaku i Testamente Leyintshwa. Mhaka ya leswaku swifaniso swo tano a swi ri emabakweni, yi kombisa leswaku hi va-1200, vanhu lava tivulaka Vakreste se a va tekelele mikhuva ya vuhedeni ya ku tirhisa swifaniso, kumbexana a va lava ku tikokela valandzeri. *
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
“Balekelani ku gandzela swifaniso swa hava.”—1 Vakorinto 10:14.
Xana swifaniso swi fanele swi tirhisiwa hi xikongomelo xo pfuneta eku gandzeleni?
“Tivoneleni swifaniso.”—1 Yohane 5:21.
Bibele a yi wu seketeli mukhuva wa ku tirhisiwa ka swifaniso loko ku gandzeriwa. Hikwalaho ka sweswo, Timbhoni ta Yehovha a ti swi gandzeli swifaniso kumbe ku va ni swifaniso swa vukhongeri emakaya ya tona kumbe etindhawini leti ti gandzelaka eka tona
LESWI VANHU VA SWI VULAKA
New Catholic Encyclopedia yi ri: “Leswi vugandzeri lebyi endliwaka eka xifaniso byi fikaka eka munhu loyi ku gandzeriwaka yena, swi vula leswaku xifaniso xi nga gandzeriwa tanihi lexi yimelaka munhu loyi a gandzeriwaka.”
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Loko Yesu a dyondzisa valandzeri vakwe ku khongela, a nga va byelanga leswaku va tirhisa swifaniso. Mhaka ya leswaku ku fanele ku tirhisiwa xifaniso loko ku gandzeriwa Xikwembu xa ntiyiso a yi tsariwanga eMatsalweni ya Vukreste ya Xigriki.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
“U fanele ku gandzela Yehovha Xikwembu xa wena, naswona u fanele ku endlela yena ntsena ntirho wo kwetsima.”—Matewu 4:10.
^ ndzim. 7 New Catholic Encyclopedia yi hlamusela ku xixima tanihi “xiendlo xa vukhongeri ni ku gandzela.”
^ ndzim. 13 Laha ku vulavuriwa hi swifaniso swa mixaka hinkwayo leswi gandzeriwaka ku katsa ni mimfungho.
^ ndzim. 14 Ku tirhisiwa ka swifaniso a swi tolovelekile ematikweni yo tala ya khale, ku katsa ni le Egipta, Grikiya ni le Indiya.
DYONDZA SWO TALA
Xana Hi Fanele Hi Gandzela Swifaniso?
Xana Xikwembu xi ni mhaka loko hi tirhisa swifaniso leswaku hi xi gandzela?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Genesa 3:1-24
3 Nyoka+ a yi ri ni vuxiyaxiya+ ngopfu ku tlula swivandzana hinkwaswo swa nhova leswi Yehovha Xikwembu a swi endleke.+ Kutani yi ku eka wansati:+ “Xana hakunene i ntiyiso leswaku Xikwembu xi vule leswaku mi nga tshuki mi dya eka murhi wun’wana ni wun’wana wa ntanga?”+2 Hiloko wansati a ku eka nyoka: “Mbhandzu wa mirhi ya ntanga hi nga dya.+3 Kambe loko ku ri ku dya mbhandzu wa murhi lowu nga exikarhi ka ntanga,+ Xikwembu xi te, ‘mi nga tshuki mi dya eka wona, e-e, mi nga tshuki mi wu khumba leswaku mi nga fi.’”+4 Hiloko nyoka yi ku eka wansati: “Entiyisweni mi nga ka mi nga fi.+5 Hikuva Xikwembu xi tiva leswaku siku mi nga ta dya eka wona, mahlo ya n’wina ma ta pfuleka kutani mi ta fana ni Xikwembu, mi ta tiva leswinene ni leswo biha.”+6 Kutani wansati a vona leswaku murhi a wu fanelekela ku dyiwa nileswaku a wu navetisa mahlo, ina, murhi a wu languteka+ wu naveleka. Hiloko a teka mbhandzu wa wona a dya. Endzhaku ka sweswo a teka wun’wana a nyika nuna wakwe loko a ri na yena, na yena a dya.+7 Hiloko mahlo ya vona havambirhi ma pfuleka kutani va sungula ku swi vona leswaku a va nga ambalanga nchumu.+ Kutani va rhungelela matluka ya nkuwa va tiendlela+ swo tifunengeta masenge.8 Endzhakunyana va twa rito ra Yehovha Xikwembu loko a famba entangeni hi nkarhi wa rimoyana ra siku,+ kutani wanuna ni nsati wakwe va famba va ya tumbela exikarhi ka mirhi ya ntanga+ leswaku va nga voni xikandza xa Yehovha Xikwembu.9 Kutani Yehovha Xikwembu a vitana wanuna hi ku phindha-phindha a ku eka yena: “Xana u kwihi?”+10 Eku heteleleni wanuna a ku: “Ndzi twe rito ra wena entangeni kambe ndzi chava hikuva a ndzi nga ambalanga nchumu, hikwalaho ndzi tifihlile.”+11 Hiloko a ku: “I mani la ku byeleke leswaku a wu ambalanga nchumu?+ Xana u dye+ eka murhi lowu ndzi nga ku lerisa leswaku u nga tshuki u dya eka wona?”12 Wanuna a ya emahlweni a ku: “Wansati loyi u ndzi nyikeke leswaku ndzi tshama na yena, u ndzi nyike mbhandzu wa murhi hiloko ndzi wu dya.”+13 Kutani Yehovha Xikwembu a ku eka wansati: “Xana i yini leswi u swi endleke?” Wansati a hlamula a ku: “I nyoka—hi yona yi nga ndzi xisa hiloko ndzi dya.”+14 Kutani Yehovha Xikwembu a ku eka nyoka:+ “U rhukaniwile eka swifuwo hinkwaswo ni le ka swivandzana hinkwaswo swa nhova hikwalaho ka leswi u swi endleke. U ta famba hi khwiri naswona u ta dya ntshuri vutomi+ bya wena hinkwabyo.15 Ndzi+ ta veka vulala+ exikarhi ka wena+ ni wansati+ ni le xikarhi ka mbewu+ ya wena ni mbewu+ ya yena. Yi+ ta ku pfotlosa+ nhloko+ kutani wena+ u ta yi+ luma xirhendze.”+16 Eka wansati a ku: “Ndzi ta engetela swinene switlhavi swa ku tika+ ka wena; u ta twa ku vava loko u veleka vana+ va wena naswona ku navela ka wena ku ta va eka nuna wa wena, yena u ta ku fuma.”+17 Kutani a ku eka Adamu: “Hikwalaho ka leswi u yingiseke rito ra nsati wa wena, u dya eka murhi lowu ndzi ku leriseke+ ndzi ku, ‘U nga tshuki u dya eka wona,’ misava yi rhukaniwile hikwalaho ka wena.+ U ta dya swakudya swa yona hi ku karhateka vutomi+ bya wena hinkwabyo.18 Yi ta ku mirisela mitwa ni swigatlu+ kutani wena u ta dya swimila swa nhova.19 U ta dya xinkwa hi nyuku wa xikandza xa wena kukondza u tlhelela emisaveni hikuva u humesiwe+ eka yona. Hikuva u ntshuri u ta tlhelela entshurini.”+20 Endzhaku ka sweswo Adamu a thya nsati wakwe vito ra Evha,+ hikuva a a ta va mana wa hinkwavo lava hanyaka.+21 Kutani Yehovha Xikwembu a endlela Adamu ni nsati wakwe tinguvu to leha ta dzovo, a va ambexa.+22 Yehovha Xikwembu a ya emahlweni a ku: “Sweswi munhu u fana na hina hi ku tiva leswinene ni leswo biha,+ kunene leswaku a nga tshambuluti voko a teka mbhandzu wa murhi wa vutomi+ a dya kutani a hanya hilaha ku nga heriki,—”23 Hiloko Yehovha Xikwembu a n’wi humesela ehandle ka ntanga wa Edeni+ leswaku a ya rima misava leyi a endliweke+ hi yona.24 Kutani a hlongolela munhu ehandle, a veka evuxeni bya ntanga wa Edeni+ makerubu+ ni banga leri pfurhaka malangavi, leri a ri tshama ri ndziwika leswaku ri rindza ndlela leyi yaka emurhini wa vutomi.


text:
MAHANYELO YA VAKRESTE
“N’wini Wakwe I Munhu La Tiviwaka eTinyangweni”
Nsati la fanelekaka u n’wi fanekisela kahle nuna wakwe. Eminkarhini ya Hosi Lemuwele, nuna la nga ni nsati la fanelekaka a a ‘tiviwa etinyangweni.’ (Swiv 31:23) Namuntlha, vavanuna lava xiximekaka i vakulu kumbe malandza ya vutirheli. Loko va nghenele vukati, leswaku va kota ku tirha evandlheni swi titshege hi mahanyelo swin’we ni nseketelo wa vasati va vona. (1Tm 3:4, 11) Vasati lava va fanelekaka va tlangeriwa swinene, ku nga ri hi vanuna va vona ntsena kambe ni hi vandlha hinkwaro.
Nsati la fanelekaka u pfuna nuna wakwe leswaku a tirha hi ku va a . . .
n’wi khutaza hi marito lamanene.—Swiv 31:26
n’wi nyika nkarhi wa leswaku a endla mintirho ya vandlha.—1Te 2:7, 8
ringanisela.—1Tm 6:8
nga vutisi timhaka leti nga xihundla leti khumbaka vandlha.—1Tm 2:11, 12; 1Pe 4:15


text:
TA RIVALA
Mbango
Hambileswi misava yi humesaka moya lowu baseke, swakudya leswi nga ni rihanyo ni mati lama baseke, vanhu va ya mahlweni va onha ntumbuluko lowu hinkwawo. Van’wasayense va lava tindlela ta ku kuma xitshunxo leswaku va hlayisa mbango.
Australia
Ku ringanyetiwa leswaku mati lama nga ni munyu ma kumeka eka vuenti lebyi ringanaka tikhubiki-khilomitara ta 500 000 elwandle. Vincent Post wa Yunivhesiti ya Flinders eAdelaide u vula leswaku lwandle a ri ente ku tlula ndlela leyi ri nga ha yona namuntlha kasi ribuwa ra lwandle a ri pfulekile swinene. Hi nkarhi wolowo, mati ya mpfula a ma “tata tindhawu leti namuntlha ti nga endzeni ka lwandle.” Van’wasayense va tshemba leswaku hi ku famba ka nkarhi tindhawu leti nga ehansi ka lwandle ti nga ha pfuna vanhu vo tlula timiliyoni ta 700 lava nga kotiki ku kuma mati lama baseke.
Mananga Ya Sahara
Ku vuriwa leswaku hafu ya mixaka yo karhi ya swiharhi swo tala leswi a swi kumeka eSahara, swi nga endleka leswaku swi lo namba swi nyamalala kumbe ku lo sala nhlayo leyitsongo swinene loko yi ringanisiwa ni ya khale. Xivangelonkulu xa xiphiqo lexi, i ku hlota. Hambileswi nhlayo ya swilo leswi hanyaka leswi kumekaka ekwandzasini ni le nhoveni yi nga ringaniki, valavisisi va vula leswaku “ku nga khathaleriwi ka ntumbuluko ekwandzasini ku vangiwa hi ku pfumaleka ka mali.” Sweswo swi endla leswaku vakhathaleri va mbango swi va tikela ku khathalela ndhawu yoleyo.
Misava
Ku ringanyetiwa leswaku eka vanhu van’wana ni van’wana va nhungu lava feke hi 2012, un’we wa vona u fe hikwalaho ka ku thyakisiwa ka moya. Hi ku ya hi Vandla ra Rihanyo ra Misava Hinkwayo, “sweswi ku thyakisiwa ka moya i xiphiqo lexikulu eka rihanyo emisaveni hinkwayo.”
DYONDZA SWO TALA
Hi Xihi Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Misava?
Bibele yi hlamusela xivangelo xo va Xikwembu xi tumbuluxe misava, nkarhi lowu ku xaniseka ku nga ta hela ni leswi vumundzuku byi yi khomeleke swona misava ni lava tshamaka eka yona.
Xana Vanhu Va Ta Onha Misava Hi Ku Helela?
Bibele a yi vulavulanga ntsena hi ku onhiwa ka misava sweswi kambe ni hi leswi sweswo swi nga ta swi vanga.


text:
NDZIMA 21
Yesu U Paluxa “Vutlharhi Lebyi Humaka Eka Xikwembu”
1-3. Xana khale ka vaakelani va Yesu va angurise ku yini eka dyondzo ya yena, naswona va tsandzeke ku xiya yini malunghana na yena?
VAYINGISERI a va hlamarile swinene. Yesu loyi a ha ri xifanyetana, a a yime emahlweni ka vona esinagogeni a va dyondzisa. A va n’wi tiva—hikuva u kulele emutini wa vona, naswona i khale a ri karhi a tirha tanihi muvatli endhawini ya ka vona. Kumbexana van’wana a va tshama etindlwini leti Yesu a hoxeke xandla eku akiweni ka tona, kumbexana a va rima masimu ya vona hi mapuluhu ni majoko lawa a ma endleke hi mavoko yakwe. * Kambe, xana a va ta angurisa ku yini, loko va dyondzisiwa hi khale ka muvatli loyi?
2 Vo tala lava a va yingiserile, va tivutisile hi ku hlamala va ku: “Xana munhu loyi u byi kume kwihi vutlhari” lebyi? Kambe va tlhela va ku: “Loyi i muvatli, i n’wana wa Mariya.” (Matewu 13:54-58; Marka 6:1-3) Lexi vavisaka, khale ka vaakelani lava va Yesu, va angule va ku, ‘Muvatli loyi wo va munhu wa kwala, ku fana na hina.’ Va n’wi fularherile, hambileswi a vulavula hi ndlela leyi kombisaka vutlhari. A va nga swi tivi leswaku vutlhari lebyi a va avelaka byona a byi nga humi eka yena.
3 Xana Yesu a a byi kuma kwihi vutlhari lebyi? U te: “Leswi ndzi swi dyondzisaka a hi swa mina, kambe i swa loyi a ndzi rhumeke.” (Yohane 7:16) Muapostola Pawulo u hlamusele leswaku Yesu “eka hina [u] veke vutlhari lebyi humaka eka Xikwembu.” (1 Vakorinto 1:30) Vutlhari bya Yehovha byi paluxiwa hi ku tirhisa N’wana wa yena, Yesu. Leswi a swi ri ntiyiso, lerova Yesu u swi kotile ku vula a ku: “Mina na Tatana hi un’we.” (Yohane 10:30) A hi kambisiseni tindlela tinharhu leti Yesu a kombiseke “vutlharhi lebyi humaka eka Xikwembu” ha tona.
Leswi A Swi Dyondziseke
4. (a) A ku ri yihi nhloko-mhaka ya rungula ra Yesu, naswona ha yini a yi ri ya nkoka ngopfu? (b) Ha yini minkarhi hinkwayo ndzayo ya Yesu a yi twisiseka yi tlhela yi vuyerisa vayingiseri va yena?
4 Xo sungula, xiya leswi Yesu a swi dyondziseke. Nhloko-mhaka ya rungula ra yena a ku ri “mahungu lamanene ya mfumo.” (Luka 4:43) A ma ri ya nkoka hikwalaho ka xiphemu lexi Mfumo wu nga ta va na xona eku lweriweni ka vuhosi bya Yehovha ni ku tisela vanhu mikateko leyi nga heriki. Eka dyondzo ya yena, Yesu u tlhele a nyikela ndzayo ya vutlhari leyi khumbaka vutomi bya siku ni siku. U tikombise a ri “Mutsundzuxi wo Hlamarisa” loyi ku vulavuriweke ha yena ka ha ri emahlweni. (Esaya 9:6) Handle ko kanakana, ndzayo ya yena a yi hlamarisa hakunene. A a ri tiva swinene Rito ra Xikwembu ni ku rhandza ka xona, a a yi tiva ndlela leyi munhu a vumbiweke ha yona naswona a a va rhandza swinene vanhu. Hikwalaho, minkarhi hinkwayo ndzayo ya yena a yi twisiseka naswona a yi vuyerisa vayingiseri va yena. Yesu u vulavule “marito ya vutomi lebyi nga heriki.” Ina, loko ndzayo ya yena yi landzeleriwa yi yisa eku ponisiweni.—Yohane 6:68.
5. Hi tihi timhaka tin’wana leti Yesu a vulavuleke ha tona eka Dyondzo ya le Ntshaveni?
5 Dyondzo ya le Ntshaveni i xikombiso lexi xiyekaka xa vutlharhi lebyi nga pimanisiwiki na nchumu lebyi kumekaka eka tidyondzo ta Yesu. Dyondzo leyi, tanihi laha yi runguriweke ha kona eka Matewu 5:3–7:27, yi nga ha nyikeriwa hi timinete ta 20 ntsena. Hambiswiritano, ndzayo ya yona ya ha ri ni ntikelo ni namuntlha—hilaha a yi ri ha kona eku sunguleni. Yesu u hlanganise timhaka to tala, leti katsaka ndlela yo hanyisana ni vanhu (5:23-26, 38-42; 7:1-5, 12), ku basa emahanyelweni (5:27-32), ni ndlela yo hanya vutomi lebyi nga ni xikongomelo (6:19-24; 7:24-27). Kambe Yesu u endle swo tala handle ko byela vayingiseri va yena leswaku ndlela ya vutlharhi hi yihi; u tlhele a va kombisa hi ku va hlamusela, hi ku anakanyisisa na vona ni hi ku va nyika xitiyisekiso xa leswi a va byelaka swona.
6-8. (a) Hi swihi swivangelo leswi twalaka swo papalata ku vilela leswi Yesu a swi nyikelaka? (b) I yini lexi kombisaka leswaku ndzayo ya Yesu yi ni vutlhari byo huma ehenhla?
6 Hi xikombiso, xiya ndzayo ya Yesu ya vutlharhi, malunghana ni ndlela yo langutana ni ku vilela hi swilo leswi vonakaka, hi laha yi hlamuseriweke ha kona eka Matewu ndzima 6. Yesu wa hi tsundzuxa: “Tshikani ku vilela hi mimoya-xiviri ya n’wina malunghana ni leswi mi nga ta swi dya kumbe leswi mi nga ta swi nwa, kumbe ku vilela hi mimiri ya n’wina hi leswi mi nga ta swi ambala.” (Ndzimana 25) Swakudya ni swiambalo i swilaveko swa xisekelo, naswona hi ntumbuluko hi lava ku va na swona. Kambe Yesu u hi byela leswaku hi ‘tshika ku vilela’ hi swilo sweswo. * Ha yini?
7 Yingisela loko Yesu a ri karhi a hlamusela hi ndlela leyi khorwisaka. Leswi Yehovha a hi nyikeke vutomi ni miri, xana a nge hi nyiki swakudya swo hlayisa vutomi byebyo ni swiambalo swo funengeta miri wolowo? (Ndzimana 25) Loko Xikwembu xi phamela tinyenyana ni ku ambexa swiluva hi vuxongi, handle ko kanakana xi ta va khathalela vagandzeri va xona! (Ndzimana 26, 28-30) Ina, ku vilela ku tlula mpimo a swi pfuni nchumu. A swi nge byi lehisi vutomi bya hina hambi ko va hi siku rin’we. * (Ndzimana 27) Xana hi nga ku papalata njhani ku vilela? Yesu wa hi tsundzuxa: Hambetani mi rhangisa vugandzeri bya Xikwembu evuton’wini bya n’wina. Lava va endlaka sweswo va nga tiyiseka leswaku swilaveko swa vona hinkwaswo swa siku ni siku va “ta engeteleriwa swona” hi Tata wa vona wa le tilweni. (Ndzimana 33) Eku heteleleni, Yesu u nyika xiringanyeto lexi pfunaka hakunene—karhateka hi siku ra namuntlha ntsena. Ha yini u teka mivilelo ya siku ra mundzuku u yi tlhandleka eka ya siku ra namuntlha? (Ndzimana 34) Nakambe, ha yini u vilela ngopfu hi swilo leswi nga ha endlekaka swi nga humeleli? Ku tirhisa ndzayo yoleyo ya vutlhari swi nga hi sirhelela eka mabibi ya mbilu emisaveni leyi yi nga ni swiphiqo.
8 Ina, ndzayo leyi Yesu a yi nyikeleke ya pfuna ni namuntlha hilaha yi pfuneke ha kona eka malembe ya kwalomu ka 2 000 lama hundzeke. Xana sweswo a hi xikombiso xa vutlhari bya le henhla? Hambi ku ri switsundzuxo leswinene leswi humaka ka vanhu va nyama, swi tshama swi ri karhi swi pfuxetiwa, hikuva swi heleriwa hi nkarhi. Hambiswiritano, tidyondzo ta Yesu a ti heleriwi hi nkarhi. Kambe sweswo a swi fanelanga swi hi hlamarisa, hikuva Mutsundzuxi loyi wo Hlamarisa a a vulavula “marito ya Xikwembu.”—Yohane 3:34.
Madyondziselo Ya Yena
9. Xana masocha man’wana ma vule yini mayelana ni madyondziselo ya Yesu, naswona ha yini leswi a ku nga ri ku hundzeleta?
9 Ndlela ya vumbirhi leyi Yesu a kombiseke vutlhari bya Xikwembu eka yona, a ku ri madyondziselo ya yena. Hi nkarhi wun’wana, masocha man’wana lawa a ma rhumiwe ku ya n’wi khoma ma vuye ximandla-mandla, kutani ma ku: “Ku hava munhu un’wana la tshameke a vulavula hi ndlela leyi.” (Yohane 7:45, 46) A ma nga swi hundzeleti. Eka vanhu hinkwavo lava nga tshama va hanya, Yesu loyi a a “huma etindhawini ta le henhla” naswona a a ri ni vutivi byo enta ni ntokoto lowukulu. (Yohane 8:23) Ina, u dyondzise hi ndlela leyi ku nga riki na munhu un’wana loyi a nga dyondzisaka ha yona. A hi xiyeni tindlela timbirhi ntsena leti Mudyondzisi loyi wo tlhariha a ti tirhiseke.
“Mintshungu yi hlamarisiwa hi ndlela yakwe yo dyondzisa”
10, 11. (a) Ha yini ndlela leyi Yesu a tirhiseke swifaniso ha yona yi hi hlamarisa? (b) Swifaniso i yini, naswona hi xihi xikombiso lexi kombisaka leswaku swifaniso swa Yesu a swi dyondzisa hi ndlela leyi humelelaka?
10 Ku tirhisa swifaniso hi ndlela leyi humelelaka. Hi byeriwa leswaku, “Yesu a byela mintshungu swilo leswi hinkwaswo hi ku tirhisa swifaniso. Entiyisweni, a a nga vulavuli na vona handle ko tirhisa xifaniso.” (Matewu 13:34) Bya hlamarisa hakunene vuswikoti bya yena byo dyondzisa mintiyiso yo enta hi ku tirhisa swilo swa siku ni siku. Varimi lava byalaka mbewu, vavasati lava lunghiselelaka ku baka xinkwa, vana lava tlangaka endhawini yo xavisela, vaphasi va tinhlampfi lava kokaka tinkoka, varisi lava lavaka tinyimpfu leti lahlekeke—leswi a ku ri swilo leswi vayingiseri vakwe va swi voneke minkarhi yo tala. Loko mintiyiso ya nkoka yi hlamuseriwa hi ku tirhisa swilo leswi tolovelekeke, mintiyiso yoleyo yi dzika hi ku olova emianakanyweni ni le timbilwini ta vayingiseri.—Matewu 11:16-19; 13:3-8, 33, 47-50; 18:12-14.
11 Hakanyingi, Yesu a a tirhisa swifaniso kumbe switori swo koma, leswaku a hlamusela timhaka ta mahanyelo kumbe ta moya. Leswi switori swi twisisekaka ni ku tsundzukiwa hi ku olova ku tlula ku veka mhaka hi ndlela leyi rharhanganeke, swifaniso a swi endla leswaku dyondzo ya Yesu yi nga rivaleki. Eka swifaniso swo tala, Yesu u hlamusele Tata wa yena hi ku tirhisa swifaniso leswi twisisekaka, leswi nga ta ka swi nga rivaleki hi ku olova. I mani loyi a nga ta ka a nga swi twisisi leswi xifaniso xa n’wana wa vusopfa xi vulaka swona—ku nga leswaku loko munhu a hambukile, kutani a tlhela a hundzuka hi mbilu hinkwayo Yehovha u ta n’wi amukela hi mandla mambirhi?—Luka 15:11-32.
12. (a) Xana Yesu u swi tirhise hi ndlela yihi swivutiso loko a dyondzisa? (b) Xana Yesu u va pfale njhani milomu lava a va vutisa hi ta vulawuri bya yena?
12 Ku tirhisa swivutiso hi vutshila. Yesu a a tirhisa swivutiso ku endlela leswaku vayingiseri va yena va vula mavonelo ya vona, va kambisisa minsusumeto ya vona vini ni leswaku va tiendlela swiboho. (Matewu 12:24-30; 17:24-27; 22:41-46) Loko varhangeri va vukhongeri va vutisa loko vulawuri lebyi Yesu a nga na byona a byi nyikiwe hi Xikwembu, u hlamule a ku: “Xana nkhuvulo wa Yohane a wu huma etilweni kumbe a wu huma evanhwini?” Hi ku tikeriwa hi xivutiso lexi, va n’unun’utile va ku: “Loko hi ku, ‘A wu huma etilweni,’ u ta ku, ‘Ha yini mi nga n’wi kholwanga?’ Kambe, xana hi nga ku, ‘A wu huma evanhwini,’ a va chava ntshungu, hikuva hinkwawo a wu pfumela leswaku Yohane hakunene a a ri muprofeta.” Eku heteleleni, va hlamule va ku: “A hi tivi.” (Marka 11:27-33; Matewu 21:23-27) Hi ku tirhisa xivutiso xo olova, Yesu u va pfale milomu, naswona u paluxe vukanganyisi lebyi nga etimbilwini ta vona.
13-15. Xana xifaniso xa muakelani wa Musamariya xi byi kombisa njhani vutlhari bya Yesu?
13 Minkarhi yin’wana Yesu a a hlanganisa tindlela to tala to dyondzisa, hi ku nghenisa swivutiso leswi tlhontlhaka mianakanyo eka swifaniso swa yena. Loko gqweta ra Muyuda ri vutisa Yesu leswi ri faneleke ri swi endla leswaku ri kuma vutomi lebyi nga heriki, Yesu u ri yise eka Nawu wa Muxe, lowu lerisaka ku rhandza Xikwembu ni warikwenu. Hi ku lava ku tikomba ri ri leri lulameke, gqweta leri ri vutisile ri ku: “Xana kahle-kahle warikwerhu i mani?” Yesu u ri hlamule hi ku ri rungulela xitori. Wanuna un’wana wa Muyuda a a tifambela a ri yexe, hiloko a hlaseriwa hi swigevenga, kutani swi n’wi siya a ri kusuhi ni ku fa. Kutani ku te Vayuda vambirhi, wo sungula a ku ri muprista un’wana a ku ri Mulevhi. Havambirhi a va vanga na mhaka na yena. Kambe hiloko ku fika Musamariya un’wana. Hikwalaho ko n’wi twela vusiwana, u bohelele timbanga takwe, kutani a n’wi yisa endlwini ya vafambi, laha a a ta khathaleriwa kona. Loko Yesu a gimeta mhaka leyi, u vutise gqweta leri a ku: “Xana i mani eka lavanharhu loyi u vonaka a tiendle warikwavo eka munhu loyi a weleke emavokweni ya swigevenga?” Gqweta leri ri boheke ku hlamula ri ku: “Hi loyi a n’wi khomeke hi tintswalo.”—Luka 10:25-37.
14 Xana xifaniso lexi xi byi kombisa njhani vutlhari bya Yesu? Esikwini ra Yesu Vayuda a va tirhisa rito leri nge “warikwavo” ntsena eka lava va namarhelaka mindhavuko ya vona—hayi eka Vasamariya. (Yohane 4:9) Xana loko Yesu a lo rungula leswaku muhlaseriwa a ku ri Musamariya naswona mupfuni a ku ri Muyuda, xana sweswo a swi ta va swi yi humesile dyondzo malunghana ni xihlawu-hlawu? Hi vutlharhi Yesu u endle mhaka ya yena yi kombisa leswaku Musamariya hi yena la khathalelaka Muyuda. Nakambe xiya xivutiso lexi Yesu a xi vutiseke emakumu ka mhaka ya yena. U cince langutelo ra vona mayelana ni rito “warikwavo.” Gqweta ri vutisile ri ku: “Xana kahle-kahle i mani loyi ndzi faneleke ndzi n’wi rhandza tanihi warikwerhu?” Kambe Yesu u vutise a ku: “Xana i mani eka lavanharhu loyi u vonaka a tiendle warikwavo?” Yesu a nga yisanga nyingiso eka loyi a pfuniweke, ku nga muhlaseriwa, kambe u wu yise eka loyi a kombiseke musa, ku nga Musamariya. Warikwenu wa xiviri hi yena a rhangaka a kombisa rirhandzu eka van’wana ku nga khathariseki leswaku i va rixaka rihi. A ku nga ri na ndlela yin’wana yo antswa leyi Yesu a a ta yi tirhisa ku humesa yinhla leyi, handle ka leyi a yi tirhiseke.
15 Xana swa hlamarisa leswi vanhu a va hlamarisiwa hi “ndlela [ya Yesu] yo dyondzisa” ni leswi a va n’wi rhandza? (Matewu 7:28, 29) Enkarhini wun’wana, “ntshungu lowukulu,” wu tshame na yena ku ringana masiku manharhu, hambileswi a wu nga ri na swakudya!—Marka 8:1, 2.
Mahanyelo Ya Yena
16. Xana Yesu u swi ‘kombise’ njhani leswaku u lawuriwa hi vutlharhi bya Xikwembu?
16 Ndlela ya vunharhu leyi Yesu a kombiseke vutlharhi bya Yehovha ha yona, a ku ri mahanyelo ya yena. Vutlhari bya tirha. Mudyondzisiwa Yakobo u vutisile: “I mani la tlhariheke . . . exikarhi ka n’wina?” Kutani a tlhela a hlamula xivutiso xakwe a ku: “Sweswo a swi kombisiwe hi ku tikhoma kakwe lokunene.” (Yakobo 3:13, The New English Bible) Ndlela leyi Yesu a tikhomeke ha yona yi ‘kombise’ leswaku u lawuriwa hi vutlharhi bya Xikwembu. A hi xiyeni ndlela leyi a kombiseke vutlhari ha yona, hi mahanyelo ya yena ni hi ndlela leyi a a tirhisana ni van’wana ha yona.
17. I yini leswi kombisaka leswaku Yesu a a ringanisela hi ndlela leyi hetisekeke evuton’wini bya yena?
17 Xana u swi xiyile leswaku vanhu lava nga ringaniseliki, hakanyingi va hundzeleta swilo? Ina, swi lava vutlhari leswaku u kota ku ringanisela. Yesu a a ringanisela hi ndlela leyi hetisekeke hikuva a a ri ni vutlharhi bya Xikwembu. A a rhangisa swilo swa moya evuton’wini bya yena. A a khomeke swinene hi ntirho wo vula mahungu lamanene. U te: “Ndzi hume hi xikongomelo xexo.” (Marka 1:38) Swi le rivaleni leswaku, swilo leswi vonakaka a swi nga ri swa nkoka eka yena; swi vonaka onge a a ri ni swilo swintsongo leswi vonakaka. (Matewu 8:20) Hambiswiritano, a a nga titsoni ntsako. Yesu a a tshama a tsakile ku fana ni Tata wakwe, “Xikwembu lexi tsakeke,” naswona a a endla leswaku van’wana va tsaka. (1 Timotiya 1:11; 6:15) Loko a ri enkhubyeni wa vukati—lowu eka wona hi ntolovelo ku tlangiwaka vuyimbeleri, ku yimbeleriwaka naswona ku tsakiwaka—a a nga yelanga ku ya onha ntsako enkhubyeni wolowo. Loko vhinyo yi herile, u hundzule mati ya va vhinyo leyinene, vhinyo leyi “tsakisaka mbilu ya munhu wa nyama.” (Pisalema 104:15; Yohane 2:1-11) Yesu u pfumele ko tala loko va n’wi rhambela swakudya, naswona hakanyingi a a tirhisa minkarhi yoleyo leswaku a dyondzisa vanhu.—Luka 10:38-42; 14:1-6.
18. Xana Yesu u tirhisane njhani ni vadyondzisiwa va yena hi ndlela leyinene?
18 Minkarhi hinkwayo Yesu a a tirhisana ni vanhu hi ndlela leyinene. Ku twisisa ka yena vanhu va nyama, ku n’wi endle leswaku a swi twisisa kahle leswi vadyondzisiwa va yena va nga xiswona. A a swi tiva kahle leswaku a va hetisekanga. Kambe u vone timfanelo ta vona letinene. U vone vuswikoti byo karhi eka vanhu lava Yehovha a va kokeleke eka yena. (Yohane 6:44) Hambileswi a a va ri ni ku tsana ko karhi, Yesu a a va tshemba. Ku kombisa leswaku wa va tshemba vadyondzisiwa va yena, u va byarhise vutihlamuleri lebyikulu. U va lerise leswaku va chumayela mahungu lamanene, naswona a a tiyiseka leswaku va ta swi kota ku hetisisa ntirho wolowo. (Matewu 28:19, 20) Buku ya Mintirho yi tiyisekisa leswaku va hambete va endla ntirho lowu a va leriseke wona. (Mintirho 2:41, 42; 4:33; 5:27-32) Kutani ke, vutlhari lebyi Yesu a nga na byona, hi byona byi endleke leswaku a va tshemba.
19. Xana Yesu u swi kombise njhani leswaku a a ri ni “moya wo rhula ni mbilu yo titsongahata”?
19 Hilaha hi swi xiyeke hakona eka Ndzima 20, eBibeleni ku titsongahata ni ku rhula swi hlanganisiwa ni vutlhari. Ina, Yehovha hi yena a vekaka xikombiso lexinene emhakeni leyi. Kambe ku vuriwa yini hi Yesu? Swa tsakisa ku vona ku titsongahata loku Yesu a ku kombiseke loko a tirhisana ni vadyondzisiwa va yena. Tanihi munhu la hetisekeke, a a tlakukile eka vona. Kambe, a nga va tekelanga ehansi vadyondzisiwa va yena. A nga va endlanga va titwa va ri ehansi kumbe va nga pfuni nchumu. Ku hambana ni sweswo, a a va anakanyela tanihi leswi va tsaneke, naswona a a va lehisela mbilu loko va endla swihoxo. (Marka 14:34-38; Yohane 16:12) A swi hlamarisi leswi hambi ku ri vana va titweke va ntshunxekile loko va ri na Yesu? Kunene, a va navela ku va ekusuhi na yena, hikuva a va swi vona leswaku a a ri ni “moya wo rhula ni mbilu yo titsongahata.”—Matewu 11:29; Marka 10:13-16.
20. Xana Yesu u swi kombise njhani leswaku wa anakanyela loko a tirhisana ni wansati wa Matiko, loyi n’wana wakwe a a ri ni madimona?
20 Yesu u kombise ku titsongahata loku humaka eka Xikwembu hi ndlela yin’wana ya nkoka. A anakanyela kumbe ku pfumelelana ni swiyimo loko swi fanela. Hi xikombiso, tsundzuka nkarhi lowu wansati wa Matiko a kombeleke leswaku a n’wi hanyisela n’wana wakwe wa nhwana loyi a a ri ni madimona. Hi tindlela tinharhu, Yesu u kombise leswaku a nge n’wi pfuni—yo sungula, hi ku miyela; ya vumbirhi, hi ku vula hi ku kongoma leswaku a nga rhumiwanga eka Vamatiko, kambe u rhumiwe eka Vayuda; ya vunharhu, hi ku tirhisa xifaniso lexi kombisaka mhaka leyi fanaka. Hambiswiritano, wansati yoloye u phikelerile a kombisa leswaku u ni ripfumelo lerikulu. Xana Yesu u angurise ku yini emhakeni leyi yo hlawuleka? U endle leswi a hlamuseleke leswaku a nge swi endli. U hanyise n’wana wa wansati yoloye. (Matewu 15:21-28) Loku i ku titsongahata loku xiyekaka, a hi swona ke? Tsundzuka, ku titsongahata i rimitsu ra vutlhari bya xiviri.
21. Ha yini hi fanele hi tiyimisela ku tekelela vumunhu, mavulavulelo ni tindlela ta Yesu?
21 Mawaku nkateko lowu hi nga na wona, leswi Tievhangeli ti hi paluxelaka marito ni swiendlo swa wanuna wo tlhariha ku tlula vanhu hinkwavo lava tshameke va hanya! A hi tsundzukeni leswaku Yesu a a kombisa vumunhu bya Tata wakwe hi ku hetiseka. Loko hi tekelela vumunhu, mavulavulelo ni tindlela ta Yesu, hi ta va hi hlakulela vutlhari lebyi humaka ehenhla. Eka ndzima leyi landzelaka hi ta vona ndlela leyi hi nga byi tirhisaka ha yona vutlhari bya Xikwembu evuton’wini bya hina vini.
^ ndzim. 1 Eminkarhini ya Bibele, vavatli a va thoriwa ku aka tindlu, ku endla fanichara, ni ku endla switirho swa le masin’wini. Justin Martyr, wa lembe-xidzana ra vumbirhi C.E., u tsale leswi malunghana na Yesu: “A a tolovele ku tirha tanihi muvatli loko a ri exikarhi ka vanhu, a endla mapuluhu ni majoko.”
^ ndzim. 6 Riendli ra Xigriki leri hundzuluxeriweke va ku “ku vilela” ri vula “ku kavanyeteka ka mianakanyo.” Hilaha ri tirhisiweke ha kona eka Matewu 6:25, ri vula ku vilela loku fambisanaka ni ku chava loku kavanyetaka mianakanyo, ivi ku tekela munhu ntsako.
^ ndzim. 7 Entiyisweni, vulavisisi bya sayense byi kombisa leswaku ku vilela ngopfu swin’we ni ntshikilelo wa mianakanyo, swi nga endla leswaku munhu a khomiwa hi vuvabyi bya mbilu ni hi mavabyi man’wana yo tala lama nga komisaka vutomi bya yena.
DYONDZA SWO TALA
Yesu—Ndlela Leyi A A Hanya Ha Yona
Ha yini Yesu a a hanyela ku endla ku rhandza ka Xikwembu naswona sweswo a swi katsa yini?
Xivangelo Xo Tshemba Tibuku Ta Mune Ta Bibele Ta Matewu, Marka, Luka Na Yohane
Xiya vumbhoni bya matsalwa ya khale lama tsariweke hi voko.


text:
Kahle-kahle I Mani Yesu Kreste?
“Kutani loko a nghena eYerusalema, muti hinkwawo wu yimayimeka, wu ku: ‘I mani loyi?’ Mintshungu yi tshamela ku vulavula yi ku: ‘Loyi i muprofeta Yesu, u huma eNazareta wa Galeliya!’”—MATEWU 21:10, 11.
HA YINI ku fika ka Yesu Kreste * eYerusalema hi ximun’wana xa 33 C.E. swi endle leswaku vanhu va yimayimeka? Vanhu vo tala emutini wolowo a va twile hi ta Yesu ni hi swilo leswi a swi endleke leswi nga tolovelekangiki. Va ye emahlweni va byela van’wana malunghana na yena. (Yohane 12:17-19) Mintshungu a yi nga swi tivi leswaku leswi a swi ta endliwa hi wanuna loyi a a ri exikarhi ka yona a swi ta khumba misava hinkwayo naswona a swi ta fika ni le nkarhini wa hina!
Xiya swikombiso swin’wana swa ndlela leyi vutomi bya Yesu byi va khumbeke ha yona vanhu.
Khalendara leyi hi ntolovelo a yi tirhisiwa eswiphen’wini swo tala swa misava a yi sungula hi lembe leri ku ehleketiwaka leswaku Yesu u velekiwe ha rona.
Vanhu va kwalomu ka tibiliyoni timbirhi—ku nga vaaki va kwalomu ka tiphesente ta 30 emisaveni hinkwayo—va tivitana Vakreste.
Mamoslem lama nga ni swirho swo tlula biliyoni emisaveni hinkwayo, ma dyondzisa leswaku Yesu i “muprofeta lonkulu eka Abrahama, Nowa na Muxe.”
Swo tala swa leswi Yesu a swi vuleke, vanhu va swi tirhisa evuton’wini bya vona bya siku ni siku loko va vulavula. Hi leswi swin’wana swa swona:
‘Hundzuluxela rhama lerin’wana eka yena.’—MATEWU 5:39.
‘Gongondzani kutani mi ta pfuleriwa.’—MATEWU 7:7.
“Ku hava loyi a nga vaka hlonga ra tihosi timbirhi.”—MATEWU 6:24.
“Mi nga nyiki timbyana leswi kwetsimaka.”—MATEWU 7:6.
“Swilo hinkwaswo leswi mi lavaka vanhu va swi endla eka n’wina, na n’wina mi fanele mi swi endla eka vona.”—MATEWU 7:12.
“Hlayela ntsengo.”—LUKA 14:28.
Swi le rivaleni leswaku vutomi bya Yesu byi va khumbe swinene vanhu. Kambe vanhu va ha ri ni mavonelo yo hambana-hambana malunghana na yena. Hikwalaho, u nga ha tivutisa leswaku ‘Kahle-kahle i mani Yesu Kreste?’ I Bibele ntsena leyi hi byelaka laha Yesu a humaka kona, ndlela leyi a hanyeke ha yona ni xivangelo xo va a file. Ku tiva timhaka teto malunghana na yena swi nga byi khumba swinene vutomi bya wena—sweswi ni le nkarhini lowu taka.
^ ndzim. 3 “Yesu” i vito ra muprofeta loyi wo huma eNazareta, leri vulaka leswaku “Yehovha I Muponisi.” Rito leri nge “Kreste” i xithopo lexi vulaka “Mutotiwa,” leswi kombisaka leswaku Yesu u totiwile kumbe u vekiwe hi Xikwembu exikhundleni xakwe xo hlawuleka.


text:
NDZIMA 21
Mfumo Wa Xikwembu Wu Susa Valala Va Wona
1, 2. (a) Hi byihi vumbhoni lebyi kombisaka leswaku Hosi ya hina a yi ri karhi yi fuma ku sukela hi 1914? (b) I yini leswi hi nga ta swi kambisisa eka ndzima leyi?
SWI tiyisa ripfumelo ku kambisisa leswi Mfumo wa Xikwembu wu swi hetisiseke exikarhi ka valala va wona. (Ps. 110:2) Hosi yi hlele vuthu ra vachumayeri va ku tirhandzela. Yi basise yi tlhela yi tengisa valandzeri va yona hi tlhelo ra moya ni ra mahanyelo. Kutani ku nga khathariseki matshalatshala ya valala va Mfumo yo hi hambanisa, hi tiphina hi vun’we bya vamakwerhu emisaveni hinkwayo namuntlha. Leswi swin’we ni swilo swin’wana swo tala leswi Mfumo wu swi hetisisaka leswi hi swi kambisiseke swi nyikela vumbhoni lebyi hlamarisaka bya leswaku ku sukela hi 1914, Hosi ya hina a yi ri karhi yi fuma exikarhi ka valala va Mfumo.
2 Mfumo wu ta endla swilo swo tala leswi hlamarisaka enkarhini lowu taka. Wu ‘ta ta’ leswaku wu ta “pfotlosa kutani wu herisa” valala va wona. (Mat. 6:
Leswi Nga Ta Endleka Emahlweni Ko Va Ku Fika “Ndzoviso Wa Xitshuketa”
3. Hi xihi xiendlakalo xo sungula lexi hi xi rindzeleke?
3 Ku huwelela ku rhula. Loko muapostola Pawulo a tsalela Vatesalonika u hlamusele xiendlakalo xo sungula lexi hi xi rindzeleke. (Hlaya 1 Vatesalonika 5:
4. Xana hi vuyeriwa njhani loko hi twisisa nkoka wa vuprofeta bya Pawulo bya malunghana ni ku huwelela ku rhula ni nsirhelelo?
4 Xana hi vuyeriwa njhani loko hi twisisa nkoka wa vuprofeta lebyi? Pawulo u ri: “A mi le munyameni, lerova siku rero a ri nge mi jumi hilaha ri jumaka makhamba hakona.” (1 Tes. 5:
Nhlomulo Lowukulu Wu Sungula
5. Xana ma ta va wahi masungulo ya “nhlomulo lowukulu”?
5 Ku hlaseriwa ka vukhongeri. Tsundzuka marito lawa Pawulo a ma tsaleke lama nge: “Loko va ku: ‘Ku rhula ni nsirhelelo!’ kutani ndzoviso wa xitshuketa wu ta va wela hi xihatla.” Tanihi leswi ku voninga ka rihati hi ku hatlisa ku landzeriwaka hi ku dzindza ka tilo, kutani nkarhi wa ku vula marito lama nge “Ku rhula ni nsirhelelo!” hi ku hatlisa wu ta landzeriwa hi “ndzoviso wa xitshuketa.” I yini lexi nga ta lovisiwa? Xo sungula, ku ta lovisiwa “Babilona Lonkulu,” ku nga mfumo wa misava wa vukhongeri bya mavunwa, loyi nakambe a tivekaka tanihi “nghwavava.” (Nhlav. 17:
6. I mani kumbe i yini lexi nga ta hlasela “Babilona Lonkulu”?
6 I mani kumbe i yini lexi nga ta hlasela “Babilona Lonkulu”? I “xivandzana” lexi nga ni “timhondzo ta khume.” Buku ya Nhlavutelo yi kombisa leswaku xivandzana lexi xi yimela Nhlangano wa Matiko. Timhondzo ta khume ti yimela mimfumo hinkwayo ya tipolitiki leyi sweswi yi seketelaka “xivandzana [lexi] xa muvala wa ribungu.” (Nhlav. 17:
7. Xana marito ya Yesu lama nga eka Matewu 24:
7 Ku hungutiwa ka masiku. Hosi ya hina yi paluxe leswi nga ta humelela hi nkarhi lowu wa nhlomulo lowukulu. Yesu u te: “Hikwalaho ka vahlawuriwa, masiku wolawo ma ta hungutiwa.” (Hlaya Matewu 24:
Swiendlakalo Leswi Yisaka eNyimpini Ya Armagedoni
8, 9. Xana Yesu a a kombetela eka yini naswona vanhu va ta angula njhani eka leswi nga ta endleka?
8 Vuprofeta bya Yesu bya malunghana ni masiku ya makumu byi kombisa leswaku ku ta va ni swiendlakalo swo hlayanyana swa nkoka hi nkarhi lowu yisaka enyimpini ya Armagedoni. Swiendlakalo swimbirhi swo sungula leswi hi nga ta swi kambisisa hinkwaswo ka swona swi boxiwe eka Tievhangeli ta Matewu, Marka na Luka.
9 Swiendlakalo leswi chavisaka swa le tilweni. Yesu u vule ka ha ri emahlweni a ku: ‘Dyambu ri ta va munyama eku humeni ka rona, ni n’weti a wu nge ku humesi ku vonakala ka wona naswona tinyeleti ti ta wa hi le tilweni.’ Entiyisweni vanhu a va nge he lavi nkongomiso eka varhangeri va vukhongeri. Xana Yesu a a kombetela eka matimba lama tlulaka lama tolovelekeke ya le matilweni? Kumbexana a a kombetela eka wona. (Esa. 13:
10. Hi byihi vuavanyisi lebyi Yesu a byi tiviseke naswona xana vaseketeri ni vakaneti va Mfumo wa Xikwembu va ta angula njhani eka wona?
10 Ku tivisiwa ka vuavanyisi. Valala hinkwavo va Mfumo wa Xikwembu va ta boheka ku vona xiendlakalo lexi nga ta engetela nhlomulo wa vona. Yesu u ri: “Va ta vona N’wana wa munhu a ta a ri emapapeni hi matimba lamakulu ni ku vangama.” (Mar. 13:
11. I yini leswi hi faneleke hi swi tsundzuka loko hi ri karhi hi kambisisa swiendlakalo leswi nga ta endleka?
11 Endzhaku ka loko Yesu a tivise vuavanyisi byakwe ‘ematikweni hinkwawo,’ ka ha ta endleka swiendlakalo swo hlayanyana swa nkoka emahlweni ko va nyimpi ya Armagedoni yi sungula. (Mat. 25:
12. Xana Sathana u ta wu hlasela njhani Mfumo?
12 Nhlaselo wo hetelela. Gogo wa Magogo u ta hlasela masalela ya vatotiwa ni vanghana va wona va tinyimpfu tin’wana. (Hlaya Ezekiyele 38:
13. Xana Yehovha u ta nghenelela njhani leswaku a lwela vanhu vakwe?
13 Ezekiyele u hlamusela leswi nga ta humelela. Malunghana na Gogo, vuprofeta byi ri: “Kunene u ta ta u huma endhawini ya wena, ku suka eswiphen’wini swa le kule swinene swa le n’walungwini, wena ni vanhu vo tala lava va nga na wena, hinkwavo va gade tihanci, va ri nhlengeletano leyikulu, nhlengeletano leyikulu swinene ya nyimpi. U ta boheka ku ta ehenhla ka vanhu va mina va Israyele, kukota mapapa, u funengeta tiko.” (Ezek. 38:
14, 15. Hi xihi xiendlakalo xin’wana lexi nga ta endleka endzhaku ka loko nhlaselo wa Sathana wu sungurile?
14 Emahlweni ko va hi kambisisa ndlela leyi Yehovha a nga ta sirhelela vanhu vakwe ha yona hi nkarhi wa nyimpi ya Armagedoni, a hi yimeninyana kutani hi kambisisa xiendlakalo xin’wana xa nkoka. Xiendlakalo lexi xi ta endleka eku sunguleni ka nhlaselo wa Sathana ni le ku sunguleni ka loko Yehovha a nghenelela enyimpini ya Armagedoni. Hilaha swi kombisiweke hakona eka ndzimana 11, xiendlakalo lexi xa vumbirhi i ku hlengeletiwa ka masalela ya vatotiwa lama ha riki kona.
15 Ku hlengeletiwa ka vatotiwa. Matewu na Marka va tsale marito ya Yesu ya malunghana ni “vahlawuriwa”
16. Xana vatotiwa lava pfuxiweke va ta katseka njhani enyimpini ya Armagedoni?
16 Xana ku hlengeletiwa loku ka masalela lama totiweke ku fambisana njhani ni xiendlakalo lexi nga ta endleka, ku nga Armagedoni? Nkarhi wa ku hlengeletiwa wu kombisa leswaku vatotiwa hinkwavo va ta va va ri etilweni emahlweni ko va ku sungula nyimpi ya Xikwembu ya Armagedoni. Etilweni, vafumi-kulobye va Kreste va 144 000 va ta kuma vulawuri bya vona swin’we na Yesu va tirhisa “nhonga ya nsimbi” ya ndzoviso eka valala hinkwavo va Mfumo wa Xikwembu. (Nhlav. 2:
Ku Hela Ka Nhlomulo Lowukulu
17. Xana ku ta endleka yini hi “timbuti” hi nkarhi wa Armagedoni?
17 Ku dlayiwa hi nkarhi wa vuavanyisi. Nyimpi ya Armagedoni yi ta herisa nhlomulo lowukulu. Hi nkarhi wolowo, Yesu u ta endla ntirho lowu engetelekeke. Handle ko va Muavanyisi wa “matiko hinkwawo,” u ta tlhela a va Mudlayi wa matiko
18. (a) Xana swiyimo swi ta cinca hi ndlela yihi eka “tinyimpfu”?(b) Xana Yesu u ta endla yini loko a hlurile?
18 Hakunene swiyimo swi ta cinca eka lava Yesu a va avanyiseke tanihi “tinyimpfu”! Ematshan’weni yo kandziyeriwa hi mikondzo ya vuthu lerikulu ra Sathana ra “timbuti,” “ntshungu lowukulu” lowu ku nga “tinyimpfu” leti vonakaka ti ri leti nga kotiki ku tilwela wu ta pona nhlaselo wa nala naswona wu ta ‘huma enhlomulweni lowukulu.’ (Nhlav. 7:
Ndlela Leyi Hi Nga Tilunghiselelaka Ha Yona
19, 20. Xana hi nga yi tirhisa njhani dyondzo leyi nga eka marito lama kumekaka eka Esaya 26:
19 Xana hi nga ti lunghiselela njhani eka swiendlakalo leswi taka leswi tsemaka nhlana? Xihondzo xo Rindza xi vule leswi eka malembe man’wana lama hundzeke: “Ku pona ku ta va ku titshege hi ku yingisa.” Ha yini swi ri tano? Nhlamulo yi kumeka eka xilemukiso lexi humaka eka Yehovha lexi yaka eka Vayuda lava nga mahlonga eBabilona wa khale. Yehovha u vule ka ha ri emahlweni leswaku muti wa Babilona a wu ta hluriwa, kambe xana vanhu va Xikwembu a va fanele va endla yini leswaku va ti lunghiselela xiendlakalo xexo? Yehovha u te: “Fambani, vanhu va mina, nghenani emakamareni ya n’wina ya le mpfungwe, mi pfala tinyangwa ta n’wina. Tifihleni nkarhinyana kukondza vuavanyisi byi hundza.” (Esa. 26:
20 Hi dyondza yini emhakeni leyi? Hilaha a swi ri hakona eka malandza wolawo ya khale ya Xikwembu, ku pona ka hina eka swiendlakalo leswi taka ku titshege hi ku yingisa ka hina swiletelo swa Yehovha. (Esa. 30:
^ ndzim. 6 Swi vonaka swi twisiseka leswaku ndzoviso wa “Babilona Lonkulu” wu kombetela ngopfu-ngopfu eka ndzoviso wa minhlangano ya vukhongeri, ku nga ri vanhu hinkwavo va vukhongeri. Hikwalaho, vo tala lava khale a va landzela Babilona va ta pona ndzoviso wolowo, kumbexana va ta ringeta ku ti hambanisa ni vukhongeri, hilaha swi kombisiweke hakona eka Zakariya 13:4-6.
^ ndzim. 19 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, vona buku leyi nge Vuprofeta Bya Esaya—I Rivoningo Eka Vanhu Hinkwavo I, matluka 282-283.
DYONDZA SWO TALA
Matimba Lama Lovisaka
—“Yehovha I Nhenha Ya Nyimpi”
Xana swi tisa ku yini leswaku “Xikwembu xa ku rhula” xi lwa nyimpi?
Tshama eNkoveni Wa Yehovha Wa Nsirhelelo
I yini nkova wa nsirhelelo naswona vagandzeri va Yehovha va nga kuma nsirhelelo njhani eka wona?
I Vamani Varisi Va Nkombo Ni Tinghanakana Ta Nhungu Namuntlha?
Hezekiya, Esaya, Mikiya ni tihosana ta le Yerusalema va tikombise va ri varisi lavanene hi ndlela yihi? I vamani lava namuntlha va yimelaka varisi va nkombo ni tinghanakana ta nhungu?


text:
TIDYONDZO TA SWIFANISO
Mintlango Ya Swifaniso
Wansati U Komba Elixa Musa
SWIN'WANA EKA NHLENGELETO LOWU
Yehovha U Hlamula Swikhongelo Leswi Kongomeke
Vana va malembe ya 6 ku ya eka 8 va ta tiphina hi dyondzo leyi, leyi dyondzisaka hi swikhongelo leswi kongomeke.
Ntsumi Yi Tiyisa Gidiyoni
Tluka leri ro pendela eka rona ri endleriwe vana va malembe ya 3 ku ya eka 6.
Dyondza Hi Timfanelo Ta Rhuti
Dyondzo leyi yi pfuna vana lava nga ni malembe ya 6 ku ya eka 8 leswaku va dyondza ndlela yo va munghana lonene.


text:
Ta Rivala
United States
Xiviko xa Ndzawulo ya Nsirhelelo ya le United States xi vula leswaku emalembeni ya khume lama hundzeke, vatirhi va le rivaleni ra swihaha-mpfhuka lava sechaka mindzhwalo va tekele vanhu swilo leswi yirisiwaka swa kwalomu ka 50 wa timiliyoni. Hi 2011 ntsena, vatirhi volavo va teke swibamu leswi tlulaka 1 200 etibegeni leti a ti fanele ti nghenisiwa eka swihaha-mpfhuka. Vini va swona vo tala va vule leswaku a va rivele leswaku va hoxe swibamu etibegeni ta vona.
Brazil
Vatirhela-mfumo va dyondzo va sungule ku nghenisa ti-chip eka tiyunifomo ta xikolo ku sivela vana leswaku va nga xwi exikolweni handle ka mpfumelelo. Mutswari u rhumeriwa SMS loko michini leyi tirhaka hi ti-chip teto yi kuma leswaku n’wana u fikile exikolweni nakambe loko n’wana a lete hi timinete leti tlulaka 20 mutswari u rhumeriwa SMS.
Norway
Tiko ra Norway a ra ha tirhisani ni Kereke ya Lutere. A ku ri ro sungula ku va Mfumo wa le Norway wu vhotela ku cinciwa ka vumbiwa swin’we ni ku hunguta vuxaka exikarhi ka Kereke ni Mfumo.
Czech Republic
Nkambisiso wun’wana wu boxe leswaku vatirhi lava endlaka 65 wa tiphesente va le tikweni ra Czech va vule leswaku va titwa va boheka ku hlamula tinqingho, ti-e-mail kumbe ti-SMS leti fambisanaka ni ntirho hambiloko va nga ri entirhweni. Vanhu lava tlulaka 30 wa tiphesente va swi teka ku ri nsele loko va nga hlamuli hi ku hatlisa.
Indiya
Hambileswi mpimo wa swakudya leswi tshoveriwaka wu tlakukeke hi tiphesente leti lavaka ku ringana 50 emalembeni ya 20 lama hundzeke naswona ku vekiweke 71 wa timiliyoni ta tithani ta rhayisi ni koroni eswitlatini, tiko ra Indiya swa ha ri tikela ku wundla vaaki va rona. I tiphesente ta kwalomu ka 40 ntsena ta swakudya sweswo leswi vekiweke leswi nyikiwaka vanhu. Vukanganyisi ni ku tlangisa swakudya i swin’wana swa swilo leswi vangaka xiphiqo lexi.


text:
Dyondzo 8: Swihontlovila eMisaveni
Loko wo vona munhu wo leha ku fika elwangwini a ta a ku kongomile, a wu ta ehleketa yini? Munhu wo tano i xihontlovila! Ku tshame ku va ni swihontlovila swa xiviri emisaveni. Bibele yi kombisa leswaku vatata wa swihontlovila leswi a ku ri tintsumi ta le tilweni. Kambe, swi endlekise ku yini sweswo?
Tsundzuka, ntsumi yo biha leyi vuriwaka Sathana a yi pfuxa hasahasa. A yi ringeta ni ku kucetela tintsumi ta Xikwembu leswaku ti endla swo biha. Hi ku famba ka nkarhi, tin’wana ta tintsumi leti ti sungule ku yingisa Sathana. Ti tshike ku endla ntirho lowu Xikwembu a xi ti nyike wona etilweni. Ti rhelele emisaveni ti ta tiendlela mimiri ya nyama. Xana wa swi tiva leswaku ha yini ti endle tano?
Bibele yi vula leswaku hileswi vana lava va Xikwembu va voneke vavasati vo saseka emisaveni kutani va lava ku tshama na vona. Kutani va tile emisaveni ivi va tekana ni vavasati lava. Bibele yi vula leswaku sweswo a swi hoxile, hikuva Xikwembu xi endle tintsumi leswaku ti tshama etilweni.
Loko tintsumi ti kuma vana ni vasati va tona, vana lava a va nga fani ni vana van’wana. A swi nga vonaki loko va ha ku velekiwa. Kambe va ye mahlweni va kula swinene, va va ni matimba ngopfu, kukondza va va swihontlovila.
Swihontlovila leswi a swi hombolokile. Naswona a swi vavisa vanhu hikuva a swi ri swikulu ngopfu naswona a swi ri ni matimba. Swi ringete ku sindzisa vanhu hinkwavo leswaku va fana na swona hi vubihi.
Enoko se a a file, kambe a ku ri ni wanuna un’wana emisaveni loyi na yena a a lulamile. Vito ra wanuna loyi a ku ri Nowa. Minkarhi hinkwayo a a endla leswi Xikwembu xi swi lavaka.
Siku rin’wana Xikwembu xi byele Nowa leswaku nkarhi wu fikile wa leswaku xi lovisa vanhu lavo homboloka. Kambe Xikwembu a xi ta ponisa Nowa, ndyangu wakwe ni swiharhi swo tala. A hi voneni leswaku Xikwembu xi swi endlise ku yini leswi.
Genesa 6:1-8; Yudha 6.
Swivutiso
- Ku humelele yini loko tintsumi tin’wana ta Xikwembu ti yingise Sathana?
- Ha yini tintsumi tin’wana ti tshike ntirho wa tona etilweni kutani ti ta emisaveni?
- Ha yini a swi hoxile leswaku tintsumi ti ta emisaveni kutani ti tihundzula vanhu?
- Xana vana va tintsumi a va hambane njhani ni vana van’wana?
- Hilaha u swi vonaka hakona laha xifanisweni, xana vana va tintsumi va endle yini loko se va ri swihontlovila?
- Endzhaku ka Enoko, i mani wanuna wo lulama loyi a hanyeke emisaveni naswona ha yini Xikwembu xi n’wi tsakerile?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Genesa 6:1-8.
Xana Genesa 6:6 yi swi kombisa njhani leswaku ndlela leyi hi hanyaka ha yona yi nga khumba mintlhaveko ya Yehovha?
- Hlaya Yudha 6.
Xana tintsumi letiya ti “nga hlayisangiki xiyimo xa tona xo sungula” esikwini ra Nowa i xitsundzuxo eka hina hi ndlela yihi?