text:
NDZIMA YA VUKHUME-NHARHU
U Dyondze Eka Swihoxo Leswi A Swi Endleke
1, 2. (a) Ku humelele yini eka Yonasi ni vatluti va xikepe hileswi Yonasi a endleke xihoxo? (b)Xana mhaka ya Yonasi yi nga hi pfuna njhani?
YONASI a a navela onge a nga herisa pongo leri chavisaka. A ku nga ri ra mheho ya matimba ntsena leyi a yi hundza hi le xikarhi ka mapindza lama khomeleleke maseyila ya xikepe; naswona a ku nga ri pongo ra magandlati lamakulu lawa a ma hima xikepe hi le matlhelo ka xona, ma endla leswaku mapulanga ma twakala onge ma le ku tshovekeni. Kambe a ku ri huwa leyi a yi biwa hi vatluti ni mulawuri wa vona tanihi leswi a va ri karhi va ringeta ku xi kongomisa leswaku xi nga mbombomeli. Yonasi a a tiyiseka leswaku vavanuna volavo a va ri kusuhi ni ku fa hikwalaho ka yena!
2 I yini leswi endleke leswaku Yonasi a va exiyin’weni xexo lexi chavisaka? U endle xihoxo lexikulu loko a ri karhi a endla ku rhandza ka Yehovha Xikwembu. Xana u endle yini? Xana vuxaka byakwe na Yehovha a byi nga ha ta lunghiseka? Tinhlamulo ta swivutiso leswi ti nga hi dyondzisa swo tala. Hi xikombiso, mhaka ya Yonasi yi hi pfuna ku vona leswaku hambi ku ri vanhu lava nga ni ripfumelo leri tiyeke va nga swi endla swihoxo naswona yi tlhela yi kombisa ndlela leyi va nga swi lulamisaka ha yona swihoxo swa vona.
Muprofeta La Humaka eGaleliya
3-5. (a) Xana hakanyingi vanhu va n’wi teka njhani Yonasi? (b) Xana hi tiva yini hi vuxokoxoko bya Yonasi? (Nakambe vona nhlamuselo ya le hansi.) (c) Ha yini ntirho wa Yonasi tanihi muprofeta a wu nga olovi?
3 Leswi Yonasi a nga tshama a endla xihoxo xa ku nga yingisi ni ku tiomisa nhloko, vanhu van’wana va n’wi teka a ri munhu wo biha. Kambe a a nga ri tano. Tsundzuka leswaku Yonasi a a hlawuriwe hi Yehovha Xikwembu leswaku a va muprofeta wakwe. Yehovha a a ta va a nga n’wi hlawulanga ku byarha vutihlamuleri byebyo bya nkoka loko a a nga tshembekanga kumbe a nga lulamanga.
Ku ni swilo swo tala leswinene hi Yonasi ku tlula leswi a swi endleke leswi nga riki swinene
4 Bibele a yi hi nyiki vuxokoxoko byo tala malunghana ni lomu Yonasi a a huma kona. (Hlaya 2 Tihosi 14:25.) A a huma eGati-hefere, ku nga ndhawu leyi nga kwalomu ka tikhilomitara ta mune ku suka emutini wa Nazareta, lowu Yesu Kreste a a ta kulela eka wona kwalomu ka malembe-xidzana ya nhungu lawa a ma ta landzela. * Yonasi u ve muprofeta hi nkarhi wa ku fuma ka Hosi Yerobuwamu wa Vumbirhi eka mfumo wa Israyele wa tinyimba ta khume. Se a ku ri khale Eliya a file; Elixa, mutlhandlami wakwe, u fe hi nkarhi wa ku fuma ka tata wa Yerobuwamu. Hambileswi Yehovha a tirhiseke vavanuna volavo ku herisa vugandzeri bya Bali, Vaisrayele va tlhele va hambuka hi vomu. Sweswi tiko hinkwaro a ri kuceteriwa hi hosi leyi a yi “hambeta [yi] endla swo biha ematihlweni ya Yehovha.” (2 Tih. 14:24) Hikwalaho, ntirho wa Yonasi wa ku va muprofeta a wu nga olovi kumbe ku tsakisa. Kambe u wu endlile hi ku tshembeka.
5 Kambe siku rin’wana Yonasi u boheke ku endla xiboho lexikulu. Yehovha u n’wi nyike xiavelo lexi eka yena a xi vonaka xi tika swinene. I yini leswi Yehovha a n’wi kombeleke leswaku a swi endla?
‘Suka U Yima, U Ya eNinivha’
6. Xana Yehovha u nyike Yonasi xiavelo xihi naswona ha yini xi nga ha vonakaka onge a xi tika?
6 Yehovha u byele Yonasi a ku: “Suka u yima, u ya emutini lowukulu wa Ninivha, u huwelela, u wu byela leswaku vubihi bya wona byi fikile emahlweni ka mina.” (Yon. 1:2) Swa olova ku vona leswaku ha yini xiavelo lexi xi vonake xi tika eka Yonasi. Ku ya emutini wa Ninivha a ku ri mpfhuka lowu nga endlaka tikhilomitara ta kwalomu ka 800 ku ya evuxeni, ku nga riendzo leri nga tekaka kwalomu ka n’hweti loko u famba hi milenge. Hambiswiritano, swi tikomba onge swiphiqo leswi a a ta langutana na swona loko a ha ri eku fambeni a swi antswa swinene ku tlula leswi a a ta langutana na swona loko se a fikile. Loko Yonasi a fika eNinivha, a a fanele a byela Vaasiriya, lava a va dume hi madzolonga ni tihanyi, hi ta rungula ra ku avanyisa ka Yehovha. Leswi vanhu va Xikwembu va nga hundzukangiki etindleleni ta vona to biha, xana Yonasi a a ta langutela leswaku vahedeni lava va hundzuka? Xana nandza un’we wa Yehovha a a ta swi kota ku hundzisa rungula rero emutini lowukulu wa Ninivha, lowu a wu ta vitaniwa “muti lowu halataka ngati”?—Nah. 3:1, 7.
7, 8. (a) Yonasi a a tiyimisele ku fika kwihi ku balekela xiavelo lexi Yehovha a a n’wi nyike xona? (b) Ha yini hi nga fanelanga hi hatlisela ku vula leswaku Yonasi a a ri toya?
7 Swi nga ha endleka leswaku Yonasi u ehlekete hi timhaka teto. Sweswo a hi swi tivi. Kambe leswi hi swi tivaka hileswaku u balekele ntirho lowu a nyikiweke wona. Yehovha u n’wi lerise ku ya evuxeni; Yonasi u chochovele a ya evupela-dyambu. U ye eribuweni emutini lowu nga ni hlaluko lowu vuriwaka Yopa, laha a kumeke xikepe lexi a xi ya eTaraxixi. Vakambisisi van’wana va vula leswaku Taraxixi a yi ri eSpaniya. Loko swi ri tano, Yonasi u ye endhawini leyi a yi ri ekule na Ninivha hi tikhilomitara ta kwalomu ka 3 500. Riendzo rolero ro ya evugimamusi bya Lwandle Lerikulu ri nga ha va ri teke lembe hinkwaro! Hakunene Yonasi a a tiyimisele ku balekela xiavelo lexi Yehovha a a n’wi nyike xona!—Hlaya Yonasi 1:3.
8 Xana leswi swi vula leswaku Yonasi a a ri toya? A hi fanelanga hi hatlisela ku vula tano. Hilaha hi nga ta swi vona hakona, a a ri ni xivindzi lexikulu. Ku fana na hina hinkwerhu, Yonasi a a nga hetisekanga naswona a a endla swihoxo swo tala leswikulu. (Ps. 51:5) Hinkwerhu ka hina minkarhi yin’wana hi khomiwa hi rhumbyana.
9. Xana minkarhi yin’wana hi nga titwa njhani hi xiavelo xa Yehovha naswona i mhaka yihi leyi hi faneleke hi tshama hi ri karhi hi yi tsundzuka eminkarhini yo tano?
9 Minkarhi yin’wana Xikwembu xi nga ha hi kombela leswaku hi endla swilo leswi hina hi nga swi tekaka swi tika kumbe swi nga koteki ku swi endla. Swi nga ha hi chavisa hambi ku ri ku chumayela mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu, lawa Vakreste va lerisiwaka ku ma chumayela. (Mat. 24:14) Hi nga ha ma rivala hi ku olova marito lama vuriweke hi Yesu lama nge: “Swilo hinkwaswo swa koteka eka Xikwembu.” (Mar. 10:27) Loko minkarhi yin’wana hi pfa hi rivala mhaka yoleyo, kumbexana hi nga swi twisisa swiphiqo leswi Yonasi a hlangavetaneke na swona. Kambe, xana ku baleka ka Yonasi swi ve ni vuyelo byihi?
Yehovha U Tshinye Muprofeta Wakwe La Hambukeke
10, 11. (a) Xana Yonasi a nga va a tibyela yini loko xikepe xi ri karhi xi suka eribuweni? (b) Hi rihi khombo leri weleke xikepe ni vatluti va xona?
10 Ehleketa Yonasi a tshame endzeni ka xikepe, kumbexana xikepe lexi rhwalaka nhundzu xa Vafenikiya. A a langutile loko mulawuri wa xikepe ni vatluti va xona va ri karhi va xi tluta va xi susa ehlalukweni. Loko hakatsongo-tsongo Yonasi a nga ha ri voni ribuwa, kumbexana a a tibyela leswaku a a balekela khombo leri a a ri chava swinene. Kambe hiloko maxelo ma cinca hi xitshuketa.
11 Mheho ya matimba yi pfindluse lwandle hiloko ri sungula ku kariha, ri va ni magandlati lamakulu lama nga khubumetaka hambi ku ri swikepe swa manguva lawa. A swi tekanga nkarhi wo leha leswaku xikepe xexo xa mapulanga xi vonaka xi ri xitsongo swinene naswona xi nga tiyanga, xi nga ha vonaki exikarhi ka magandlati lamakulu lama a ma hobomulana kunene. Xana Yonasi a a swi tiva hi nkarhi wolowo leswi a swi tsaleke endzhakunyana—leswaku ‘Yehovha u rhumele mheho leyikulu elwandle’? A hi swi tivi. Kambe u vone leswaku vatluti va sungule ku rilela swikwembu swa vona swo hambana-hambana naswona a a swi tiva leswaku swikwembu swa vona a swi nga ta va pfuna. (Lev. 19:4) Buku yakwe yi ri: “Loko ku ri xikepe, a xi ri kusuhi ni ku tshoveka.” (Yon. 1:4) Kutani Yonasi a a ta khongela njhani eka Xikwembu lexi a a xi balekela?
12. (a) Ha yini hi nga fanelanga hi hatlisela ku vula leswaku Yonasi a a nga khathali hi vuhlayiseki bya van’wana loko ku ri ni xidzedze? (Nakambe vona nhlamuselo ya le hansi.) (b) Xana Yehovha u swi paluxe njhani leswi vangeke khombo leri?
12 Leswi Yonasi a a vona onge a nge swi koti ku va pfuna, u nghene endzeni ka xikepe kutani a kuma ndhawu a etlela. Kwalaho, u khomiwe hi vurhongo lebyikulu. * Mulawuri wa xikepe u kume Yonasi, hiloko a n’wi pfuxa kutani a n’wi lerisa leswaku a khongela eka xikwembu xakwe hilaha lavan’wana hinkwavo a va endla hakona. Leswi vatluti a va tiyiseka leswaku xidzedze lexi a xi nga tolovelekanga, va hoxe vuhlolotwana leswaku va ta vona leswaku i mani exikarhi ka vona loyi a a va vangela khombo leri. A swi kanakanisi leswaku Yonasi u tsemeke nhlana loko vuhlolotwana byi nga va kombi lavan’wana. Hi ku hatlisa ntiyiso wu ve erivaleni. Yehovha hi yena loyi a a vanga xidzedze swin’we ni ku endla leswaku vuhlolotwana byi komba munhu un’we ntsena, ku nga Yonasi!—Hlaya Yonasi 1:5-7.
13. (a) Xana Yonasi u va byele yini vatluti? (b) Xana Yonasi u kombele vatluti leswaku va endla yini, naswona ha yini?
13 Yonasi u hlamusele vatluti mhaka hinkwayo. U va byele leswaku a a ri nandza wa Xikwembu xa matimba hinkwawo, ku nga Yehovha. Lexi a ku ri Xikwembu lexi a xi hlundzukiseke hileswi a xi balekeleke, a va vangela khombo leri leri chavisaka. Vavanuna volavo va chave ngopfu, naswona Yonasi a a swi vona sweswo ematihlweni ya vona. Va n’wi vutisile leswaku va endla yini ha yena leswaku va ta ponisa xikepe swin’we ni vutomi bya vona. Xana u te yini? Kumbexana Yonasi u chave ngopfu loko a ehleketa a ri karhi a nwela elwandle rolero leri kariheke ni leri titimelaka. Kambe, xana a a ta va tshika njhani vavanuna volavo hinkwavo va fa hi ndlela yoleyo kasi a a swi tiva leswi a a fanele a swi endla leswaku va pona? Kutani u te: “Ndzi tlakuleni mi ndzi lahlela elwandle, lwandle ri ta miyela; hikuva ndza swi lemuka leswaku hi mina loyi a vangaka leswaku xidzedze lexi lexikulu xi va ehenhla ka n’wina.”—Yon. 1:12.
14, 15. (a) Xana hi nga ri tekelela njhani ripfumelo ra Yonasi? (b) Xana vatluti va angule njhani eka xikombelo xa Yonasi?
14 Hakunene marito wolawo ma kombisa leswaku Yonasi a a nga ri toya. Swi fanele swi n’wi tsakisile Yehovha ku vona xivindzi xa Yonasi ni ku tinyikela kakwe hi nkarhi wolowo wo chavisa. Laha hi vona ripfumelo ra Yonasi ro tiya. Namuntlha hi nga n’wi tekelela hi ku khathala swinene hi vuhlayiseki bya van’wana ku tlula bya hina. (Yoh. 13:34, 35) Loko hi vona munhu a lava ku pfuniwa hi swilo swa nyama, hi ku chaveleriwa kumbe hi ku tiyisa vuxaka bya yena na Yehovha, xana ha tinyikela leswaku hi n’wi pfuna? Yehovha u ta tsaka loko hi endla tano!
15 Kumbexana vatluti swi va khumbile na vona, hikuva eku sunguleni a va nga lavi ku endla hilaha Yonasi a va byeleke hakona! Kambe, va endle hinkwaswo leswi va nga swi kotaka leswaku va papalata xidzedze kambe matshalatshala ya vona ma ve ya hava hikuva xidzedze xi ye xi tinyika matimba. Kambe eku heteleleni va swi vonile leswaku ku hava lexi a va ta xi endla. Va huwelele eka Yehovha, Xikwembu xa Yonasi, leswaku a va ni musa eka vona, kutani va n’wi tlakula va n’wi lahlela elwandle.—Yon. 1:13-15.
Yonasi U Kombisiwe Musa A Tlhela A Ponisiwa
16, 17. Hlamusela leswi humeleleke eka Yonasi loko a cukumetiwa ehandle ka xikepe. (Nakambe vona swifaniso.)
16 Yonasi u wele exikarhi ka magandlati lama kariheke. Kumbexana u ringete ku hlambela leswaku a nga nweli naswona u vone khuvi leri a ri pfindlusiwa loko xikepe xi ri karhi xi famba. Kambe magandlati lamakulu ma n’wi funengetile ma endla leswaku a nghena endzeni ka mati. U nwerile kutani a xiya leswaku a wu nga ha ri kona ntshembo wa leswaku a nga pona.
17 Endzhakunyana Yonasi u hlamusele ndlela leyi a titweke ha yona hi nkarhi wolowo. U vone swifaniso swo hambana-hambana emiehleketweni yakwe. U twe ku vava loko a ehleketa leswaku a a nga ha ta tlhela a yi vona tempele yo xonga ya Yehovha leyi a yi ri eYerusalema. U titwe a ri karhi a ya ehansi evuentweni bya lwandle, laha a phasa-phasiweke hi swimila swa le lwandle. Ndhawu leyi a yi tikomba onge a yi ta va sirha rakwe.—Hlaya Yonasi 2:2-6.
18, 19. Xana ku humelele yini eka Yonasi loko a ri endzeni ka lwandle, a ku ri xivumbiwa xa muxaka muni lexi a hlanganeke na xona naswona i mani a lawula leswi a swi endleka? (Nakambe vona nhlamuselo ya le hansi.)
18 Waswivo! A ku ri ni nchumu lowukulu lowu hanyaka wa ntima lowu a wu ri karhi wu tshinela ekusuhi na yena. Hiloko wu n’wi tshinelela hi ku hatlisa. Nchumu lowu wu pfule nomu wu n’wi mita!
19 Lawa a ku fanele ku ve makumu ya vutomi byakwe. Kambe Yonasi u twe nchumu wo hlamarisa. A a ha hanya! A a nga pfotlosiwanga, a a nga cakunyiwanga naswona a a ha hefemula. A a ha hanya hambileswi a a ri endhawini leyi a yi fanele yi ve sirha ra yena. Hakatsongo-tsongo Yonasi u sungule ku khomiwa hi rhumbyana. A swi kanakanisi leswaku a ku ri Yehovha Xikwembu loyi a rhumeke “nhlampfi leyikulu leswaku yi mita Yonasi.” *—Yon. 1:17.
20. Xana hi nga dyondza yini eka xikhongelo lexi Yonasi a xi endleke loko a ri endzeni ka nhlampfi leyikulu?
20 Ku hundze timinete ni tiawara. Eka munyama lowukulu lowu Yonasi a nga si tshamaka a wu vona, u ve ni nkarhi wo anakanya ni ku khongela eka Yehovha Xikwembu. Xikhongelo xakwe hinkwaxo lexi tsariweke eka ndzima ya vumbirhi ya buku ya Yonasi xi hi byela swo tala hi yena. Xi kombisa leswaku Yonasi a a ma tiva kahle Matsalwa, hikuva xi yi tshaha ko tala buku ya Tipisalema. Xi tlhela xi kombisa mfanelo leyi tsakisaka ya ku nkhensa. Yonasi u gimete xikhongelo xakwe hi ku vula a ku: “Loko ku ri mina, ndzi ta ku endlela xitlhavelo hi rito ro nkhensa. Ndzi ta hakela leswi ndzi swi tshembiseke hi ku hlambanya. Ku ponisa i ka Yehovha.”—Yon. 2:9.
21. Xana Yonasi u dyondze yini hi ku ponisiwa, naswona i dyondzo yihi ya nkoka leyi hi nga yi tsundzukaka?
21 Yonasi u dyondze leswaku Yehovha a nga ponisa un’wana ni un’wana, endhawini yin’wana ni yin’wana ni hi nkarhi wun’wana ni wun’wana. Hambi ku ri eswirhweni swa le ndzeni swa nhlampfi, Yehovha u ponise nandza wakwe loyi a a karhatekile. (Yon. 1:17) I Yehovha ntsena loyi a nga endlaka leswaku munhu a kota ku hanya ekhwirini ra nhlampfi leyikulu ku ringana masiku manharhu ni vusiku byinharhu. Minkarhi hinkwayo hi fanele hi tsundzuka leswaku Yehovha i ‘Xikwembu lexi ku hefemula ka hina ku nga evokweni ra xona.’ (Dan. 5:23) Vutomi bya hina byi huma eka yena. Xana ha n’wi nkhensa hikwalaho ka sweswo? Kutani, xana a hi fanelanga hi yingisa Yehovha?
22, 23. (a) Xana ku tlangela ka Yonasi ku ringiwe hi ndlela yihi? (b) Xana hi nga dyondza yini eka Yonasi loko swi ta eka swihoxo leswi hi swi endlaka?
22 Xana Yonasi u endle yini? Xana u nkhense Yehovha hi ku n’wi yingisa? Ina u endle tano. Endzhaku ka masiku manharhu ni vusiku byinharhu, nhlampfi “yi [hlantele] Yonasi eribuweni.” (Yon. 2:10) Anakanya hi sweswo, Yonasi a nga bohekanga ku hlambela a ya eribuweni! Kambe u boheke ku kuma ndlela yo suka eribuweni rero a tlhelela ekaya. Kambe swi nga si ya kwihi, ku tlangela kakwe ku ringiwile. Yonasi 3:1, 2 yi ri: “Kutani rito ra Yehovha ri fika eka Yonasi ra vumbirhi, ri ku: ‘Pfuka u ya emutini lowukulu wa Ninivha, u ya wu byela marito lawa ndzi ku byelaka wona.’” Xana Yonasi a a ta endla yini?
23 Yonasi a nga kanakananga. Ha hlaya: “Hiloko Yonasi a suka a yima a ya eNinivha hi ku landza rito ra Yehovha.” (Yon. 3:3) U yingisile. Swi le rivaleni leswaku u dyondze eka swihoxo leswi a swi endleke. Ni le mhakeni leyi hi fanele hi tekelela ripfumelo leri Yonasi a a ri na rona. Hinkwerhu ha dyoha naswona hi endla swihoxo. (Rhom. 3:23) Kambe, xana ha lan’wa kumbe hi dyondza eka swihoxo swa hina kutani hi hundzuka hi endla leswi Xikwembu xi hi lerisaka swona?
24, 25. (a) Yonasi u hetelele a kume nkateko wihi loko a ha hanya? (b) Hi yihi mikateko leyi Yonasi a nga ta yi kuma enkarhini lowu taka?
24 Xana Yehovha u katekise Yonasi hileswi a yingiseke? Hakunene u n’wi katekisile. Swi tikomba onge Yonasi u hetelele a swi twile leswaku vatluti lavaya va ponile. Xidzedze xi yimile endzhakunyana ka loko Yonasi a kombele ku lahleriwa elwandle kutani vatluti volavo va “sungula ku chava Yehovha swinene” naswona va n’wi endlela switlhavelo ematshan’weni yo endlela swikwembu swa vona swa mavunwa.—Yon. 1:15, 16.
25 Kambe Yonasi u tlhele a kuma nkateko lowukulu endzhaku ka nkarhi wo leha. Yesu u vule leswaku nkarhi lowu Yonasi a wu heteke a ri endzeni ka nhlampfi leyikulu a wu fanekisela nkarhi lowu yena a a ta wu heta a ri esirheni kumbe eSheol. (Hlaya Matewu 12:38-40.) Hakunene Yonasi u ta tsaka loko a twa hi mhaka yoleyo loko a pfuxiwa laha misaveni! (Yoh. 5:28, 29) Yehovha u lava ku ku katekisa na wena. Ku fana na Yonasi, xana u ta dyondza eka swihoxo leswi u swi endleke kutani u yingisa Xikwembu ni ku tinyikela?
^ ndzim. 4 Ku va Yonasi a velekiwe emutini lowu nga endhawini ya le Galeliya i mhaka ya nkoka hikuva loko Vafarisi lava tikukumuxaka va kombetela eka Yesu va te: “Lavisisa kutani u ta vona leswaku ku hava muprofeta la nga ta huma eGaleliya.” (Yoh. 7:52) Vahundzuluxeri ni vakambisisi vo tala va ringanyeta leswaku Vafarisi a va rhanganga hi ku kambisisa mhaka hi vukheta loko va vula leswaku a ku si tshama ku va ni muprofeta emutini lowu nga nyawuriki wa Galeliya naswona a nge pfuki a ve kona. Loko swi ri tano, vavanuna volavo va honise matimu swin’we ni vuprofeta.—Esa. 9:1, 2.
^ ndzim. 12 Bibele ya Septuagint yi kandziyisa ndlela leyi Yonasi a a khomiwe hi vurhongo lebyikulu ha yona hi ku tlhela yi vula leswaku u be ni mantonoro. Hambiswiritano, ematshan’weni yo vula leswaku Yonasi u etlele hileswi a a nga khathali hi vuhlayiseki bya vanhu van’wana, hi fanele hi tsundzuka leswaku minkarhi yin’wana vurhongo byi khoma vanhu lava nga ni gome. Hi nkarhi lowu Yesu a a karhateke swinene le ntangeni wa Getsemani, Petro, Yakobo na Yohane a “va khudzehela hikwalaho ka gome.”—Luka 22:45.
^ ndzim. 19 Loko rito ra Xiheveru leri nge “nhlampfi” ri hundzuluxeriwe hi Xigriki ri ve “nhlampfi leyikulu.” Hambileswi swi nga tiviwiki leswaku a ku ri nhlampfi ya muxaka muni, kambe ku vuriwa leswaku elwandle ra Mediteraniya ku ni vanyankwave lavakulu lava nga kotaka ku mita munhu a helerile. Ku ni vanyankwave lavakulu emalwandle man’wana; nyankwave leyi vuriwaka nkava-va-nga-heti yi nga leha 15 wa timitara kumbe ku tlula!


c: text/html

text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Tihosi 18:1-37
18 Hezekiya+ n’wana wa Akazi+ hosi ya Yuda a va hosi hi lembe ra vunharhu ra Hoxeya+ n’wana wa Elaha hosi ya Israyele.2 A a ri ni malembe ya 25 hi vukhale loko a sungula ku fuma, u fume eYerusalema malembe ya 29. Vito ra mana wakwe a ku ri Abiya n’wana wa Zakariya.+3 A hambeta a endla leswi lulameke ematihlweni ya Yehovha,+ hi ku landza hinkwaswo leswi Davhida kokwa wakwe a swi endleke.+4 Hi yena la suseke tindhawu leti tlakukeke,+ a tshovelela tinsika to kwetsima,+ a tsema mhandzi yo kwetsima,+ a pfotlosela nyoka ya koporo+ leyi Muxe a yi endleke;+ hikuva ku ta fikela emasikwini wolawo, vana va Israyele a va hambeta va mbulukisa xitlhavelo+ eka yona, a yi vitaniwa nyoka ya xifaniso xa hava ya koporo.+5 A a tshemba Yehovha Xikwembu xa Israyele;+ kutani endzhaku ka yena a ku vanga na munhu la faneke na yena exikarhi ka tihosi hinkwato ta Yuda,+ hambi ku ri lava a va ri emahlweni ka yena.+6 U hambete a namarhela Yehovha.+ A nga hambukanga eku n’wi landzeleni, kambe u ye emahlweni a hlayisa swileriso swakwe leswi Yehovha a swi leriseke Muxe.+7 Yehovha a va na yena.+ Kun’wana ni kun’wana laha a a ya kona, a a endla hi vutlhari;+ u yi xandzukerile hosi ya Asiriya, a nga yi tirhelanga.+8 Hi yena la dlayeke Vafilisita+ ku ya fika eGaza+ ni le tindhawini ta wona, ku suka exihondzweni+ xa varindzi ku ya fika emutini lowu tiyisiweke.9 Hi lembe ra vumune ra Hosi Hezekiya, ku nga lembe ra vunkombo ra Hoxeya+ n’wana wa Elaha hosi ya Israyele, Xalmanezere+ hosi ya Asiriya a fika ku ta lwa na Samariya ni ku wu rhendzela.+10 Kutani va wu teka+ eku heleni ka malembe manharhu; hi lembe ra vutsevu ra Hezekiya, ku nga lembe ra vukaye ra Hoxeya hosi ya Israyele, Samariya wu tekiwa.+11 Endzhaku ka sweswo hosi ya Asiriya+ yi yisa Israyele evukhumbini+ le Asiriya, yi va tshamisa eHala+ ni le Habori+ enambyeni wa Gozana+ ni le mitini ya Vameda,+12 hikwalaho ka leswi va nga ri yingisangiki+ rito ra Yehovha Xikwembu xa vona, kambe va hambete va tlula ntwanano wakwe,+ ni hinkwaswo leswi Muxe+ nandza wa Yehovha a va leriseke swona.+ A va swi yingisanga hambi ku ri ku swi endla.13 Hi lembe ra vu-14 ra Hosi Hezekiya, Senakeribi+ hosi ya Asiriya+ a tlhandluka ku ta hlasela miti hinkwayo leyi tiyisiweke ya Yuda, kutani a yi teka.14 Hiloko Hezekiya hosi ya Yuda a rhumela rito eka hosi ya Asiriya le Lakixi, a ku: “Ndzi dyohile. Tlhela, u nga lwi na mina. Xin’wana ni xin’wana lexi u nga ta ndzi sindzisa xona ndzi ta xi rhwala.”+ Kutani hosi ya Asiriya yi lava titalenta ta silivhere ta 300, ni titalenta ta nsuku ta 30+ eka Hezekiya hosi ya Yuda.15 Hikwalaho Hezekiya a n’wi nyika silivhere hinkwayo leyi a yi kumeka endlwini ya Yehovha+ ni le xumeni xa yindlu ya hosi.+16 Hi nkarhi wolowo Hezekiya a susa tinyangwa ta tempele ya Yehovha+ ni marimba lawa Hezekiya hosi ya Yuda a a ma namekile,+ a swi nyika hosi ya Asiriya.17 Hosi ya Asiriya+ yi rhuma Tartani+ na Rabusarisi na Rabuxake+ va suka eLakixi+ va ya eka Hosi Hezekiya le Yerusalema, va ri ni vandla lerikulu ra nyimpi, leswaku va tlhandluka va fika eYerusalema. Kutani va tlhandluka va ya yima va nga fambi empfelelweni+ wa xidziva xa le henhla,+ lexi xi nga egondzweni lerikulu ra nsimu ya muhlantswi.+18 Va sungula ku huwelela hosi, kambe Eliyakimi+ n’wana wa Hilkiya a huma a ta eka vona, loyi a a lawula vandyangu, na Xebhina+ lowa matsalana na Yowa n’wana wa Asafa mutsari wa timhaka.19 Hikwalaho Rabuxake+ a ku eka vona: “Ndzi kombela mi byela Hezekiya mi ku, ‘Hosi leyikulu,+ hosi ya Asiriya yi te: “Wo va yini ntshembo lowu u tshembeleke eka wona?+20 Wena u te (kambe i rito ra nomu), ‘Ku ni makungu+ ni matimba ya nyimpi.’ Kutani i mani loyi u n’wi tshembeke, leswi u ndzi xandzukeleke?+21 Waswivo, u tshembe ku seketeriwa hi rihlanga leri ri pfotlokeke,+ ku nga Egipta,+ leri loko munhu o titshega ha rona, kunene ri nga nghenaka exandleni xakwe ri xi tlhava. Faro+ hosi ya Egipta u tano eka hinkwavo lava va n’wi tshembaka.22 Loko mo ndzi byela, mi ku, ‘Hi tshembe+ Yehovha+ Xikwembu xa hina,’ xana a hi yena loyi tindhawu takwe leti tlakukeke+ ni tialitari takwe swi susiweke hi Hezekiya,+ kasi u byela Yuda na Yerusalema a ku, ‘Mi fanele mi nkhinsama emahlweni ka alitari leyi eYerusalema’?”’+23 Kutani, sweswi ndzi kombela u hlambanya eka hosi yanga,+ hosi ya Asiriya, ndzi ku nyika tihanci ta 2 000 ku vona loko u ta swi kota ku kuma vanhu lava nga ta ti gada.+24 Kutani, xana u nga xi tlherisisa ku yini xikandza xa ndhuna-nkulu yin’we ya malandza lamatsongo ya hosi yanga,+ kasi wena, u tshemba Egipta leswaku u kuma makalichi+ ni vagadi va tihanci?+25 Xana a ndzi pfumeleriwanga hi Yehovha leswaku ndzi ta hlasela ndhawu leyi ndzi yi lovisa? Yehovha u ndzi byele a ku,+ ‘Tlhandluka u hlasela tiko leri, u fanele u ri lovisa.’”26 Hiloko Eliyakimi+ n’wana wa Hilikiya na Xebhina+ na Yowa+ va ku eka Rabuxake:+ “Hi kombela u vulavula ni malandza ya wena hi ririmi ra le Siriya,+ hikuva ha swi twa; u nga vulavuli na hina hi ririmi ra Vayuda+ etindleveni ta vanhu lava nga erirhangwini.”27 Kambe Rabuxake a ku eka vona: “Xana hosi yanga yi ndzi rhume ku vula marito lawa eka hosi ya n’wina ni le ka n’wina? Xana a hi le ka vanhu lava tshameke ehenhla ka rirhangu, leswaku va dya thyaka+ ra vona, va nwa mixixito ya vona swin’we na n’wina?”+28 Hiloko Rabuxake a yima, a huwelela hi rito lerikulu hi ririmi ra Vayuda;+ a ya emahlweni a vulavula a ku: “Twanani rito ra hosi leyikulu,+ hosi ya Asiriya.29 Hosi yi te, ‘Mi nga pfumeli ku xisiwa hi Hezekiya, hikuva a nge swi koti ku mi kutsula evokweni ra mina.+30 Naswona mi nga pfumeli Hezekiya a mi endla mi tshemba Yehovha,+ a ku: “Kunene Yehovha u ta hi kutsula,+ naswona muti lowu a wu nge nyiketiwi evokweni ra hosi ya Asiriya.”+31 Mi nga n’wi yingisi Hezekiya; hikuva hosi ya Asiriya yi te: “Tinyiketeni eka mina, mi ta eka mina kutani un’wana ni un’wana a dya emurhini wakwe wa vhinya ni un’wana ni un’wana a dya enkuweni wakwe,+ un’wana ni un’wana a nwa mati exihlobyeni xakwe,+32 kukondza ndzi fika ndzi mi yisa etikweni leri fanaka ni tiko ra n’wina,+ tiko ra koroni ni vhinyo leyintshwa, tiko ra xinkwa+ ni masimu ya vhinya,+ tiko ra mitlhwari leyi nga ni mafurha ni vulombe;+ mi hambeta mi hanya leswaku mi nga fi. Mi nga n’wi yingisi Hezekiya, hikuva wa mi yenga, a ku, ‘Yehovha u ta hi kutsula.’+33 Xana swikwembu swa matiko swi ma kutsurile+ matiko ya swona evokweni ra hosi ya Asiriya?+34 Xana swi kwihi swikwembu swa Hamati+ na Aripadi?+ Xana swi kwihi swikwembu swa Sefaravhayimi,+ Hena+ na Ivha?+ Xana swi n’wi kutsurile Samariya evokweni ra mina?+35 Hi swihi exikarhi ka swikwembu hinkwaswo leswi kutsuleke tiko ra swona evokweni ra mina+ lerova Yehovha a nga kutsula Yerusalema evokweni ra mina?”’”+36 Kutani vanhu va miyela+ va nga n’wi hlamuli nchumu,+ hikuva xileriso xa hosi a xi ku: “Mi nga n’wi hlamuli.”+37 Kambe Eliyakimi+ n’wana wa Hilkiya, loyi a a lawula vandyangu, na Xebhina+ lowa matsalana na Yowa+ n’wana wa Asafa mutsari wa timhaka va ta eka Hezekiya, va handzule tinguvu ta vona hi le xikarhi,+ va n’wi byela marito ya Rabuxake.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | NDZA HA HANYELA YINI?
Ku Ni Ntshembo
“Lavo rhula va ta dya ndzhaka ya misava, hakunene va ta kuma ntsako lowu heleleke eku rhuleni lokukulu.”—PISALEMA 37:11.
Bibele ya pfumela leswaku vutomi byi “taleriwe hi ku karhateka.” (Yobo 14:1) Namuntlha vanhu hinkwavo va weriwa hi makhombo yo hambana-hambana. Kambe vanhu van’wana va heleriwa hi ntshembo malunghana ni vutomi, onge hiloko ku nga ri na ntshembo wa vumundzuku byo antswa. Xana u titwa hi ndlela yoleyo? Loko swi ri tano, tiyiseka leswaku Bibele yi nyikela ntshembo wa xiviri—ku nga ri eka wena ntsena kambe eka vanhu hinkwavo. Hi xikombiso:
Bibele yi dyondzisa leswaku Yehovha Xikwembu a a lava leswaku hi va ni swilo leswinene ngopfu.—Genesa 1:28.
Yehovha Xikwembu u tshembisa leswaku u ta endla misava ya hina yi va paradeyisi.—Esaya 65:21-25.
Xitshembiso xolexo xi ta hetiseka hakunene. Nhlavutelo 21:3, 4 yi ri:
“Ntsonga wa Xikwembu wu le vanhwini, xi ta tshama na vona, naswona vona va ta va vanhu va xona. Xikwembu hi xiviri xi ta va na vona. Kutani xi ta sula mihloti hinkwayo ematihlweni ya vona, rifu a ri nge he vi kona, hambi ku ri ku kolola, ni xirilo ni xitlhavi a swi nge he vi kona. Swilo swo sungula swi hundzile.”
Ntshembo wolowo a wo va norho ntsena. Yehovha Xikwembu u tiyimisele ku wu hetisisa naswona u ni matimba yo wu hetisisa a tlhela a tsakela ku wu hetisisa. Ntshembo lowu Bibele yi wu tshembisaka wa tshembeka naswona wu nyikela nhlamulo leyi enerisaka ya xivutiso lexi nge “Ndza Ha Hanyela Yini?”
TSUNDZUKA LESWI: Hambileswi mintlhaveko ya wena yi nga ha tshamelaka ku cinca-cinca ku fana ni xikepe lexi nga le lwandle leri kariheke, rungula ra le Bibeleni leri nyikaka ntshembo ri nga fana ni nsoma lowu ku endlaka u tshama u tiyile.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA SWESWI: Sungula ku kambisisa leswi Bibele yi swi dyondzisaka malunghana ni ntshembo wa xiviri hi vumundzuku. Timbhoni ta Yehovha ti nga tsakela ku ku pfuna. U nga tihlanganisa ni Timbhoni ta laha u tshamaka kona kumbe u kuma rungula ra nkoka eka Web site ya tona ya jw.org/ts. *
^ ndzim. 11 Xiringanyeto: Nghena eka jw.org/ts ehansi ka MINKANDZIYISO > LAYIBURARI EKA WEB SITE LEYI. Loko se u nghenile, lava marito yo tanihi “ntshikilelo wa mianakanyo” kumbe “ku tidlaya” leswaku u kuma mpfuno lowu engetelekeke.
DYONDZA SWO TALA
Ha Yini U Fanele U Dyondza Bibele?
Bibele yi le ku pfuneni ka vanhu va timiliyoni emisaveni hinkwayo leswaku va kuma tinhlamulo ta swivutiso swa nkoka evuton’wini. Xana na wena u nge tsakeli leswaku yi ku pfuna?
Xana Bibele Yi Nga Ndzi Pfuna Loko Ndzi Tshikilelekile?
Ku ni swilo swinharhu leswi Xikwembu xi nyikelaka ha swona ku pfuna ku langutana ni ku tshikileleka.
I Yini Mahungu Lamanene?
Dyondza leswaku hi wahi mahungu lama humaka eka Xikwembu, leswaku ha yini ma ri ma xihatla ni leswi u faneleke u swi endla.


text:
NDZIMA 12
Ku Hleleriwa Ku Tirhela “Xikwembu Xa Ku Rhula”
1, 2. I ku cinca kwihi loku veke kona eka Zion’s Watch Tower ya January 1895 naswona vamakwerhu va angule njhani?
LOKO John A. Bohnet loyi a nga Xichudeni xa Bibele a kuma kopi ya Zion’s Watch Tower ya January 1895, u tsakisiwe hileswi a swi voneke. Magazini a wu ri ni xifunengeto lexintshwa lexi tsariweke hi marito yo dzwihala
2 Hikwalaho ko tsaka, Makwerhu Bohnet u rhumele Makwerhu Russell papila. Eka papila rolero u tsale leswi: “Ndza tsaka ku vona magazini wa hina wa Xihondzo xo Rindza wu languteka kahle hi ndlela leyi. Wu sasekile.” Xichudeni xin’wana xa Bibele lexi tshembekeke, ku nga John H. Brown, u tsale leswi malunghana ni xifunengeto xexo: “Xa hlamarisa hakunene. Hakunene masungulo ya xihondzo xexo ma tiyile hambiloko xo biwa hi magandlati ni xidzedze.” Xifunengeto xexo lexintshwa a ku ri ku cinca ko sungula loku vamakwerhu va ku voneke lembe rero
3, 4. Hi xihi xiphiqo lexi paluxiweke eka Xihondzo xo Rindza xa November 15, 1895 naswona i ku cinca kwihi lokukulu loku tivisiweke?
3 Xihloko lexi kandziyisiweke eka Xihondzo xo Rindza xa November 15, 1895, xi paluxe xiphiqo lexi: Swiphiqo leswi fanaka ni magandlati ya lwandle swi kavanyeta ku rhula enhlengeletanweni ya Swichudeni swa Bibele. Vamakwerhu va ya va phikizana hileswaku i mani loyi a faneleke a rhangela evandlheni. Leswaku ku pfuniwa vamakwerhu ku vona lexi a xi laveka leswaku ku lulamisiwa moya wolowo wa ku kwetlembetana, xihloko xi fanise nhlengeletano ni xikepe. Kutani xi swi boxe hi ku kongoma leswaku lava rhangelaka a va tsandzeka ku lunghiselela nhlengeletano leyi fanaka ni xikepe eka maxelo lama nga ni xidzedze. Xana a ku fanele ku endliwa yini?
4 Xihloko xi vule leswaku mufambisi wa xikepe loyi a nga na vutshila wa tiyiseka leswaku swilo swo hlayisa vutomi swi kona ni leswaku vanhu lava a va khandziyiseke va lunghekele ku pfala maseyila ya xikepe loko ku ta xidzedze. Hilaha ku fanaka, lava rhangelaka nhlengeletano a va fanele va tiyiseka leswaku mavandlha hinkwawo ma lunghekele ku langutana ni swiyimo swo tika. Leswaku sweswo swi va tano, xihloko xi tivise ku cinca lokukulu. Xi lerise leswaku ku namba ‘ku hlawuriwa vakulu emavandlheni hinkwawo leswaku va langutela ntlhambi.’
5. (a) Ha yini lunghiselelo rero ro sungula ro hlawula vakulu ri kombise goza leri faneleke? (b) Hi swihi swivutiso leswi nga ta kambisisiwa?
5 Lunghiselelo rero ro sungula ro hlawula vakulu ri kombise goza leri faneleke eka ku simeka mavandlha lama tiyeke. Ri pfune vamakwerhu ku langutana ni swiyimo swo tika leswi vangiweke hi Nyimpi yo Sungula ya Misava. Eka makume ya malembe lama landzeleke, ku antswisiwa ka nhlengeletano ku pfune vanhu va Xikwembu leswaku va swi lunghekela kahle ku tirhela Yehovha. Hi byihi vuprofeta bya Bibele lebyi profeteke hi xiendlakalo lexi? Hi kwihi ku cinca ka nhlengeletano loku u ku voneke? Xana u vuyeriwe njhani eka ku cinca koloko?
“Ndzi Ta Veka Ku Rhula Ku Va Valanguteri Va Wena”
6, 7. (a) Hi yihi nhlamuselo ya Esaya 60:
6 Hilaha hi swi voneke hakona eka Ndzima 9, Esaya u profete leswaku Yehovha a ta endla leswaku nhlayo ya vanhu vakwe yi engeteleka. (Esa. 60:
Ku siva nchumu wo karhi hi nchumu wun’wana a swi ta vanga ku cinca, ku nga ri ku siva nchumu wo biha wu va lowunene kambe ku siva nchumu lowunene wu va wo antswa
7 Vuprofeta bya Esaya byi vula leswaku nchumu wo karhi a wu ta siviwa hi nchumu wun’wana. Kambe xiya leswaku ku siva nchumu wo karhi hi nchumu wun’wana a swi ta vanga ku cinca, ku nga ri ku siva nchumu wo biha wu va lowunene kambe ku siva nchumu lowunene wu va wo antswa. Ku siva koporo hi nsuku ku va ku ri ku antswisiwa naswona sweswo swi tano ni hi swilo swin’wana leswi boxiweke laha. Xisweswo, hi ku tirhisa xifaniso lexi, Yehovha u profete leswaku xiyimo xa vanhu vakwe a xi ta antswa hakatsongo-tsongo. Xana i ku antswisiwa ka muxaka muni loku vuprofeta byebyo byi kombetelaka eka kona? Loko a vulavula hi “valanguteri” ni “vaaveri va ntirho,” Yehovha u kombise leswaku ku antswisiwa hakatsongo-tsongo loku a ku ta va kona a ku ri ka ndlela leyi vanhu vakwe va khathaleriwaka ni ku hleriwa ha yona.
8. (a) I mani loyi a endleke leswaku ku va ni ku antswisiwa loku boxiweke eka vuprofeta bya Esaya? (b) Xana hi vuyeriwa njhani eka ku antswisiwa loku? (Nakambe vona bokisi leri nge “ U Amukele Ku Lulamisiwa Hi Ku Titsongahata.”)
8 I mani loyi a endlaka leswaku nhlengeletano leyi yi ya emahlweni? Yehovha u ri: “Ndzi ta tisa nsuku, . . . ndzi ta tisa silivhere, . . . naswona ndzi ta veka ku rhula.” Hakunene, ku antswisiwa loku veke kona enhlengeletanweni a ku endliwanga hi vanhu kambe ku endliwe hi Yehovha. Ku sukela loko Yesu a vekiwe tanihi Hosi, Yehovha u endle leswaku ku va ni ku antswisiwa loku hi ku tirhisa N’wana wakwe. Xana hi vuyeriwa njhani eka ku cinca loku? Tsalwa rero ri vula leswaku ku antswisiwa loku ku ta endla leswaku ku va ni “ku rhula” ni “ku lulama.” Loko hi amukela nkongomiso wa Xikwembu kutani hi endla ku cinca, hi hanyisana hi ku rhula naswona hi rhandza ku lulama swi ta hi susumetela ku tirhela Yehovha loyi muapostola Pawulo a n’wi hlamuseleke tanihi “Xikwembu xa ku rhula.”
9. Hi wahi masungulo lama faneleke ya ku hleleka ni vun’we evandlheni naswona ha yini?
9 Pawulo u tlhele a tsala leswi malunghana na Yehovha: “Xikwembu a hi Xikwembu xa mpfilumpfilu, kambe i xa ku rhula.” (1 Kor. 14:
10. (a) I ku antswisiwa kwihi loku veke kona enhlengeletanweni ya hina emalembeni lama hundzeke? (Vona bokisi leri nge “ Ndlela Leyi Ntirho Wo Langutela Wu Antswisiweke Ha Yona..”) (b) Hi swihi swivutiso leswi nga ta kambisisiwa sweswi?
10 Bokisi leri nge “ Ndlela Leyi Ntirho Wo Langutela Wu Antswisiweke Ha Yona” ri nyikela nkatsakanyo wa ku cinca loku vuyerisaka loku endlekeke enhlengeletanweni ya hina emalembeni lama hundzeke. Kambe xana hi kwihi ku cinca ka ‘koporo yi va nsuku’ loku Yehovha a ku endleke sweswinyana hi ku tirhisa Hosi ya hina? Xana ku antswisiwa koloko ku swi endle njhani leswaku ku va ni ku rhula ni vun’we emavandlheni emisaveni hinkwayo? Xana ku ku pfuna njhani leswaku u tirhela “Xikwembu xa ku rhula”?
Ndlela Leyi Kreste A Rhangelaka Vandlha Ha Yona
11. (a) Ku kambisisa Matsalwa swi endle leswaku ku twisisiwa yini? (b) I yini lexi vamakwerhu va huvo leyi fumaka a va tiyimisele ku xi endla?
11 Ku sukela hi 1964 ku fika hi 1971, huvo leyi fumaka yi kongomise tsima ro dyondza Bibele leri kambisiseke ndlela leyi vandlha ra Vukreste ra lembe-xidzana ro sungula a ri tirha ha yona. * Malunghana ni lunghiselelo ra nhlengeletano, nkambisiso wolowo wu kombise leswaku ku languteriwa ka mavandlha ya lembe-xidzana ro sungula a ku endliwa hi huvo ya vakulu ku nga ri hi nkulu wun’we kumbe mulanguteri. (Hlaya Vafilipiya 1:1; 1 Timotiya 4:
12. (a) Hi kwihi ku antswisiwa loku endliweke eka huvo leyi fumaka?(b) Hlamusela ndlela leyi Huvo leyi Fumaka yi hleriweke ha yona sweswi. (Vona bokisi leri nge “ Ndlela Leyi Huvo Leyi Fumaka Yi Ti Khathalelaka Ha Yona Timhaka Ta Mfumo.”)
12 Ku antswisiwa ko sungula a ku tirha eka huvo leyi fumaka ntsena. Kukondza ku fika nkarhi wolowo, ntlawa wolowo wa vamakwerhu lava totiweke a wu vumbiwa hi swirho swa nkombo swa vakongomisi va Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Hambiswiritano, hi 1971, nhlayo ya swirho swa huvo leyi fumaka yi engetelekile yi suka eka 7 yi ya eka 11 naswona a swi nga ha vitaniwi vakongomisi. Swirho sweswo a swi titeka swi ri leswi ringanaka naswona swi sungule ku va lembe ni lembe swi cincana ku va mutshama-xitulu.
13. (a) Hi kwihi ku antswisiwa loku veke kona eka malembe ya 40? (b) Xana Huvo leyi Fumaka yi endle yini hi 1972?
13 Ku antswisiwa loku landzeleke a ku khumba vandlha ha rin’we. Hi ndlela yihi? Ku sukela hi 1932 ku fika hi 1972, vandlha a ri rhangeriwa hi makwerhu un’we. Kukondza ku fika 1936, makwerhu yoloye loyi a vekiweke a a vitaniwa mukongomisi wa ntirho. Endzhaku ka sweswo, vito rero ri cinciwile ri va nandza wa vandlha naswona eku heteleleni ri cinciwile ri va mulanguteri wa vandlha. Vamakwerhu volavo lava vekiweke a va pfuna ntlhambi leswaku wu va ni vuxaka ni Xikwembu. Hakanyingi mulanguteri wa vandlha a a endla swiboho swa vandlha handle ko vulavurisana ni malandza man’wana evandlheni. Hambiswiritano, hi 1972, Huvo leyi Fumaka yi endle ku cinca lokukulu. Xana ku cinca koloko a ku katsa yini?
14. (a) Hi rihi lunghiselelo lerintshwa leri sunguleke ku tirha hi October 1, 1972? (b) Xana muhlanganisi wa huvo ya vakulu u yi tirhisa njhani ndzayo leyi kumekaka eka Vafilipiya 2:3?
14 Ematshan’weni ya leswaku evandlheni ku va ni mulanguteri un’we, vamakwerhu van’wana lava fanelekaka hi ku ya hi Matsalwa se na vona a va ta vekiwa ku va vakulu va Vakreste. Hinkwavo ka vona a va ta vumba huvo ya vakulu leyi a yi ta langutela vandlha ra kwalaho. Lunghiselelo rero lerintshwa ra vakulu a ri ta sungula ku tirha hi October 1, 1972. Namuntlha muhlanganisi wa huvo ya vakulu a nga titeki a ri wa nkoka ku tlula vakulu lavan’wana kambe u titeka “tanihi lontsongo.” (Luka 9:
Swi le rivaleni leswaku hi vutlhari, Hosi ya hina yi nyike valandzeri va yona varisi lava lavekaka hi nkarhi lowu faneleke
15. (a) Lunghiselelo ro va vandlha ri va ni huvo ya vakulu ri ve ni vuyelo byihi? (b) I yini lexi kombisaka leswaku Hosi ya hina yi endle hi vutlhari?
15 Lunghiselelo ra ku va swirho swa huvo ya vakulu swi avelana mintirho ya vandlha ri tikombise ri ri ku antswisiwa lokukulu. Xiya vuyelo lebyi byinharhu: Byo sungula, lunghiselelo leri ri pfuna vakulu hinkwavo
“Mi Va Swikombiso eNtlhambini”
16. (a) Hi byihi vutihlamuleri lebyi vakulu va nga na byona? (b) Xana Swichudeni swa Bibele swi xi languta njhani xileriso xa Yesu xo “risa tinyimpfu”?
16 Enkarhini lowu hundzeke wa Swichudeni swa Bibele, vakulu ana se a va swi twisisa leswaku va ni vutihlamuleri byo pfuna vapfumeri-kulobye leswaku va hambeta va ri malandza ya Xikwembu. (Hlaya Vagalatiya 6:
17. Xana valanguteri va pfuniwe njhani leswaku va va varisi lava nga ni vutshila?
17 Xana nhlengeletano ya Yehovha yi va pfune njhani vakulu leswaku va cinca vutshila bya vona ku suka eka ‘nsimbi ku ya eka silivhere’? Hi ku va yi va nyika ndzetelo. Hi 1959, ku khomiwe Xikolo xa Vutirheli bya Mfumo xa valanguteri. Xiyimiso xin’wana a xi vulavula hi nhloko-mhaka leyi nge “Ku Khathalela Xirho Ha Xin’we Xa Vandlha.” Vamakwerhu volavo lava nga ni vutihlamuleri va khutaziwe “ku endla xiyimiso xo endzela vahuweleri emakaya ya vona.” Xiyimiso ha xin’we xi vulavule hi tindlela to hambana-hambana leti ha tona varisi va nga endlaka leswaku maendzo wolawo ma va lama khutazaka. Hi 1966, ku sungule Xikolo xa Vutirheli bya Mfumo lexi antswisiweke. Xi vulavule hi nhloko-mhaka leyi nge, “Nkoka Wa Ntirho Wa Vurisi.” Xana a ku ri xihi xikongomelo-nkulu xa xikolo xexo? Lava rhangelaka “va fanele va wu khathalela hi rirhandzu ntlhambi wa Xikwembu, loko hi hala tlhelo va ri karhi va khathalela swilaveko swa mindyangu ya vona ni ku ya ensin’wini.” Emalembeni ya sweswinyana, ku ve ni swikolo leswi engetelekeke swa vakulu. Xana byi ve byihi vuyelo bya ndzetelo lowu yaka emahlweni lowu nhlengeletano ya Yehovha yi wu nyikelaka? Namuntlha, vandlha ra Vukreste ri ni vamakwerhu va magidi lava fanelekaka lava tirhaka tanihi varisi hi tlhelo ra moya.
18. (a) Hi byihi vutihlamuleri lebyikulu lebyi vakulu va nyikiweke byona? (b) Ha yini Yehovha na Yesu va va rhandza swinene vakulu lava tirhaka hi matimba?
18 Vakulu lava nga Vakreste va vekiwe hi Yehovha hi ku tirhisa Hosi ya hina, ku nga Yesu, leswaku va hetisisa ntirho wo tika. Xana i yini ntirho wa kona? I ku rhangela tinyimpfu ta Xikwembu eminkarhini leyi yo tika swinene ematin’wini ya vanhu. (Efe. 4:
Ndlela Leyi Namuntlha Vakulu Va Risaka Ntlhambi Wa Xikwembu Ha Yona
19. Hi titwa njhani loko vakulu va famba na hina ensin’wini?
19 Yo sungula, vakulu va tirha ni swirho swa vandlha. Luka mutsari wa Evhangeli u vule leswi malunghana na Yesu: “A famba hi muti ni muti ni hi ximutana ni ximutana, a chumayela ni ku vula mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu. Naswona lava 12 a va ri na yena.” (Luka 8:1) Tanihi leswi Yesu a a chumayela ni vaapostola vakwe kutani vakulu lava nga xikombiso namuntlha va tirha ni vapfumeri-kulobye entirhweni wo chumayela. Va xiya leswaku hi ku endla tano, va endla leswaku vandlha ri vuyeriwa swinene. Xana swirho swa vandlha swi titwa njhani hi ku va ni vakulu vo tano? Jeannine, loyi ku nga makwerhu wa xisati loyi a nga ni malembe ya va-80 u ri: “Ku tirha ni nkulu ensin’wini swi ndzi nyika lunghelo lerinene ro burisana na yena ni ku n’wi tiva ku antswa.” Steven, makwerhu loyi a nga ni malembe ya le xikarhi ka va-30, u ri: “Loko nkulu a tirha na mina entirhweni wo chumayela hi yindlu ni yindlu, ndzi twa onge u lava ku ndzi pfuna. Ku kuma mpfuno wo tano swi endla leswaku ndzi tsaka swinene.”
20, 21. Xana vakulu va nga n’wi tekelela njhani murisi wa le xifanisweni xa Yesu? Nyika xikombiso. (Nakambe vona bokisi leri nge “ Maendzo Ya Vhiki Ni Vhiki Lama Vaka Ni Mihandzu.”)
20 Ya vumbirhi, nhlengeletano ya Yehovha yi letele vakulu ku kombisa nkhathalelo eka lava tshikeke ku hlanganyela. (Hev. 12:
21 Xana murisi wa le xifanisweni u endla yini loko a kuma nyimpfu? U yi tlakula hi vukheta, a “yi pakatsa” kutani a yi tlherisela entlhambini. Hilaha ku fanaka, marito lama humaka embilwini lama kombisaka nkhathalelo lama vuriwaka hi nkulu ma nga ha khutaza munhu loyi a tsaneke hi tlhelo ra moya ni ku n’wi pfuna leswaku a tlhelela evandlheni. Sweswo hi swona leswi humeleleke Victor, loyi a nga makwerhu wa le Afrika loyi a tshikeke ku hlanganyela. U ri: “Eka malembe ya nhungu lawa a ndzi horile, vakulu va hambete va ringeta ku ndzi pfuna.” I yini lexi n’wi khumbeke swinene? U ri: “Siku rin’wana, John, loyi a nga nkulu loyi ndzi yeke na yena eka Xikolo xa Ntirho wa Vuphayona u ndzi endzerile kutani a ndzi komba swifaniso swin’wana leswi a hi tekeke swona loko hi ri exikolweni. Swi endle leswaku ndzi tsundzuka swilo swo tala swo tsakisa lerova ndzi sungula ku lava ku va ni ntsako lowu a ndzi ri na wona loko ndzi tirhela Yehovha.” Endzhakunyana ka ku endzeriwa hi John, Victor u tlhelele evandlheni. Namuntlha u tlhele a sungula ku tirha tanihi phayona. Hakunene, nkhathalelo wa vakulu lava nga Vakreste wu wu engetela swinene ntsako wa hina.
Ku Antswisiwa Ka Ntirho Wo Langutela Ku Tiyisa Vun’we Exikarhi Ka Vanhu Va Xikwembu
22. Xana ku lulama ni ku rhula ku swi endla njhani leswaku ku va ni vun’we evandlheni ra Vukreste? (Nakambe vona bokisi leri nge “ Swi Hi Hlamarisile.”)
22 Hilaha swi boxiweke hakona eku sunguleni, Yehovha u profete leswaku ku lulama ni ku rhula a swi ta andza hakatsongo-tsongo exikarhi ka vanhu va Xikwembu. (Esa. 60:
23. Tanihi malandza ya Yehovha, i yini leswi hi tiphinaka ha swona namuntlha?
23 Hi November 1895, loko Xihondzo xo Rindza xi tivisa ro sungula hi lunghiselelo ra vakulu, vamakwerhu lava nga ni vutihlamuleri va tlhele va vula leswi va swi navelaka hi timbilu ta vona hinkwato. Xana a va navela yini? A va navela va tlhela va khongelela leswaku lunghiselelo leri lerintshwa ra nhlengeletano ri pfuna vanhu va Xikwembu “leswaku va va ni vun’we.” Loko hi languta eka makume ya malembe lama hundzeke, ha swi tlangela ku vona leswaku ku tengisiwa hakatsongo-tsongo ka ntirho wo langutela loku Yehovha a endleke leswaku ku va kona hi ku tirhisa Hosi ya hina entiyisweni ku tiyisa vun’we evugandzerini bya hina. (Ps. 99:4) Hikwalaho ka sweswo, namuntlha vanhu hinkwavo va Yehovha emisaveni hinkwayo va tsaka loko hi ri karhi hi famba “hi moya wun’we,” hi landzela “[mintila] leyi fanaka” naswona hi tirhela “Xikwembu xa ku rhula” “hi mbilu yin’we.”
^ ndzim. 11 Vuyelo bya ndzavisiso wolowo byi kandziyisiwe eka xikombo lexi nga eka Aid to Bible Understanding.
^ ndzim. 21 Vona xihloko lexi nge “Vakulu Lava Nga Vakreste ‘I Vatirhi-kulorhi Leswaku Hi Tsaka,’” lexi nga eka nkandziyiso wa Xihondzo xo Rindza xa January 15, 2013, matluka 27-
DYONDZA SWO TALA
Yehovha I Xikwembu Lexi Hlelekeke
Marungula lama vulavulaka hi Vaisrayele va khale ni Vakreste va le minkarhini ya vaapostola ma swi kombisa njhani leswaku malandza ya Yehovha ma fanele ma hleleka emisaveni namuntlha?
Yingisa Varisi Lava Vekiweke Hi Yehovha
Valanguteri va vekiwe hi moya lowo kwetsima leswaku va risa vandlha ra Xikwembu. Ha yini tinyimpfu ti fanele ti va yingisa?
Ku Langutana Ni Makumu Ya Misava Leyi Ya Khale Hi Vun’we
Swikombiso swa mune swa le Bibeleni swi kombisa ndlela leyi vun’we byi nga bya nkoka ha yona, ni lexi nga ta endla leswaku byi va bya nkoka swinene enkarhini lowu taka.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Tihosi 1:1-18
1 Kutani Mowabu+ a sungula ku pfukela+ Israyele endzhaku ka rifu ra Akabu.+2 Hiloko Ahaziya a wela+ endzeni ka ritavala leri a ri ri ekamareni ra yena ra le henhla ka lwangu,+ leri a ri ri eSamariya ivi a sungula ku vabya. Kutani a rhuma varhumiwa, a ku eka vona: “Fambani mi ya ndzi vutisela+ eka Bali-zebule+ xikwembu xa Ekroni+ loko ndzi ta hanya eka vuvabyi lebyi.+3 Loko ku ri ntsumi+ ya Yehovha, yi vulavule na Eliya lowa Mutixibe,+ yi ku: “Suka u yima u tlhandluka leswaku u hlanganisa varhumiwa va hosi ya Samariya, u ku eka vona, ‘Xana a ku na Xikwembu+ eIsrayele leswi mi yaka ku ya vutisa Bali-zebule xikwembu xa Ekroni?4 Hikokwalaho, Yehovha u te: “Loko ku ri sangu leri u tlhandlukeleke eka rona, a wu nge xiki eka rona, hikuva u ta fa hakunene.”’”+ Hiloko Eliya a famba.5 Loko varhumiwa va tlhelela eka yena, hi ku hatlisa a ku eka vona: “Ha yini mi vuyile?”6 Kutani va ku eka yena: “Ku ni munhu loyi a fikeke a ta hi hlanganisa, a ku eka hina, ‘Fambani, tlhelelani eka hosi leyi yi mi rhumeke, mi fanele mi ku eka yona: “Yehovha u te,+ ‘Xana a ku na Xikwembu eIsrayele leswi u rhumelaka rito leswaku ku vutisiwa Bali-zebule xikwembu xa Ekroni? Hikokwalaho, loko ku ri sangu leri u tlhandlukeleke eka rona, a wu nge xiki eka rona, hikuva u ta fa hakunene.’”’”+7 Hiloko a vulavula na vona, a ku: “Xana a xi ri njhani xivumbeko xa munhu loyi a mi hlanganiseke, a mi byela marito lawa?”8 Kutani va ku eka yena: “A ku ri munhu wa nguvu ya voya,+ a a ri ni vamba ra dzovo ri khamiwe emasengeni yakwe.”+ Hi ku hatlisa a ku: “A ku ri Eliya lowa Mutixibe.”9 Hiloko a rhumela ndhuna ya vanhu va 50 eka yena yi ri ni vanhu va yona va 50.+ Loko a tlhandlukele eka yena, waswivo, a a tshame ehenhla ka ntshava. Kutani a vulavula na yena, a ku: “Munhu wa Xikwembu xa ntiyiso,+ hosi yi te, ‘Rhelela.’”10 Kambe Eliya a angula ndhuna ya vanhu va 50, a ku: “Phela, loko ndzi ri munhu wa Xikwembu, ndzilo+ a wu rhelele wu huma ematilweni wu ku dya wena ni vanhu va wena va 50.” Hiloko ndzilo wu rhelela wu huma ematilweni, wu n’wi dya, yena ni vanhu vakwe va 50.+11 Kutani a rhuma ndhuna yin’wana ya vanhu va 50 eka yena yi ri ni vanhu va yona va 50.+ Hiloko yi n’wi hlamula yi ku: “Munhu wa Xikwembu xa ntiyiso, hosi yi te, ‘Hatlisa u rhelela.’”+12 Kambe Eliya a va angula a ku: “Loko ndzi ri munhu wa Xikwembu xa ntiyiso, ndzilo a wu rhelele wu huma ematilweni wu ku dya wena ni vanhu va wena va 50.” Hiloko ndzilo wa Xikwembu wu rhelela wu huma ematilweni, wu n’wi dya, yena ni vanhu vakwe va 50.13 Kutani a rhuma ndhuna ya vunharhu ya vanhu va 50 ni vanhu va yona va 50.+ Kambe ndhuna ya vunharhu ya vanhu va 50 yi tlhandluka, yi fika yi nkhinsama ehansi hi matsolo+ emahlweni ka Eliya, yi kombela+ tintswalo eka yena, yi vulavula na yena, yi ku: “Munhu wa Xikwembu xa ntiyiso, ndzi kombela leswaku moya-xiviri wa mina ni moya-xiviri+ wa malandza lawa ya wena ya 50 wu va wa risima+ ematihlweni ya wena.14 Waswivo, ndzilo wu rhelerile wu huma ematilweni wu dya+ tindhuna timbirhi to sungula ta vanhu va 50 ni vanhu va tona va 50, kambe sweswi, moya-xiviri wa mina a wu ve wa risima ematihlweni ya wena.”15 Hiloko ntsumi ya Yehovha yi vulavula na Eliya, yi ku: “Rhelela na yena. U nga n’wi chavi.”+ Kutani a suka a yima, a rhelela na yena a ya eka hosi.16 Hiloko a vulavula na yena, a ku: “Yehovha u te, ‘Leswi u rhumeke varhumiwa+ leswaku va ya vutisa Bali-zebule xikwembu xa Ekroni,+ xana a ku na Xikwembu eIsrayele lexi u nga vutisaka rito ra xona? Hikokwalaho loko ku ri sangu leri u tlhandlukeleke eka rona, a wu nge xiki eka rona, hikuva u ta fa hakunene.’”17 Kutani a fa hakatsongo-tsongo,+ hi ku landza rito+ ra Yehovha leri Eliya a ri vuleke; Yehorama+ a sungula ku fuma ematshan’weni ya yena, hi lembe ra vumbirhi ra Yehorama+ n’wana wa Yehoxafati hosi ya Yuda, hikuva a a nga ri na n’wana.18 Loko ku ri swilo leswin’wana leswi Ahaziya+ a swi endleke, xana a swi tsariwanga ebukwini+ ya timhaka ya masiku ya tihosi ta Israyele?


text:
Xana U Tshame U Xi Dya Xinkwa Xa Vutomi?
VAVALANGI a va khomiwe hi ndlala. Loko va ri endhawini ya khale ya matimu leyi nga doroba ra Betlehema, va lave ku ringeta swakudya leswi hlawulekeke. Un’wana wa vona u vone khefi leyi eka yona ku xavisiwaka swakudya leswi vitaniwaka falafel ku nga ti-chickpea, matamatisi, tinyala ni man’wana lama dyiwaka ni xinkwa lexi vitaniwaka pita. Swakudya leswi swo xawula swi va nyike matimba yo ya emahlweni ni ku valanga.
Leswi vaendzi lava a va nga xi tivi xinkwa xolexo lexi olovaka lexi vitaniwaka Pita, ku ve ntokoto lowu tsakisaka eka vona siku rero. Vito leri nge Betlehema ri vula “Yindlu ya Xinkwa” naswona endhawini leyi, ku bakiwe xinkwa ku ringana malembe ya magidi. (Rhuti 1:22; 2:14) Xinkwa lexi vitaniwaka Pita i xin’wana xa swinkwa leswi tolovelekeke swa le Betlehema.
Kwalomu ka mune wa magidi ya malembe lama hundzeke, ekusuhi ni le dzongeni wa Betlehema, Sara nsati wa Abrahama u nyike vaendzi vanharhu lava a va nga languteriwanga “swinkwa” leswi a ha ku swi baka. (Genesa 18:6) Sara u tirhise “mapa” lawa a ma huma eka maxalana. Swi nga endleka leswaku a a fanele a baka xinkwa lexi hi ku hatlisa ehenhla ka maribye lama hisaka.—1 Tihosi 19:6.
Ndyangu wa Abrahama a wu tibakela xinkwa hilaha rungula leri ri hlamuselaka hakona. Swi nga endleka leswaku Sara ni malandza yakwe a va nga ta swi kota ku baka hi xitofu lexi a va tolovele ku xi tirhisa le Ura, laha a humaka kona. U pfuve mapa lama silekeke kahle lama humaka eka tindzoho ta koroni. Ku baka xinkwa xolexo a swi nga olovi hikuva mapa ya kona a ma siriwa hi ribye ro sila.
Endzhaku ka 400 wa malembe, Nawu wa Muxe wu cince mhaka ya leswaku munhu a nga rihisiwi hi ku tekeriwa ribye ro sila hikuva “i moya-xiviri.” (Deteronoma 24:6) Xikwembu a xi teka ribye ro sila ri ri ra nkoka hikuva handle ka rona, ndyangu a wu ta sika.—Vona bokisi leri nge, “ Ku Sila Ni Ku Baka eMinkarhini Ya Bibele.”
XINKWA LEXI ENERISAKA MBILU YA MUNHU
Matsalwa ma vulavula hi xinkwa minkarhi ya 350 naswona hakanyingi vatsari va Bibele a va tirhisa rito leri nge xinkwa ematshan’weni ya leri nge swakudya. Yesu u kombise leswaku lava tirhelaka Xikwembu va nga khongela va ku: “Hi nyike namuntlha xinkwa xa hina xa siku leri.” (Matewu 6:11) Xisweswo, “xinkwa” xi fanekisela swakudya naswona laha Yesu a a kombisa leswaku hi nga titshega hi Xikwembu leswaku xi hi nyika swakudya swa siku ni siku.—Pisalema 37:25.
Hambiswiritano, ku ni swilo swin’wana leswi nga swa nkoka ku tlula xinkwa kumbe swakudya. “Munhu a nga fanelanga a hanya hi xinkwa ntsena, kambe u fanele ku hanya ni hi rito rin’wana ni rin’wana leri humaka enon’wini wa Yehovha.” (Matewu 4:4) Rungula rakwe a ri kombetela eka nkarhi lowu Vaisrayele a va tshembele eka Xikwembu hi ku helela leswaku xi va nyika swakudya. Leswi swi sungule loko va ha ku huma aEgipta. Loko ka ha ku hundza n’hweti va ri emananga ya le Sinayi, swakudya swa vona a swi ya swi hela. Leswi a va sika, va hlundzukile kutani va gungula va ku: “A hi dya xinkwa hi eneriseka” aEgipta.—Eksoda 16:1-3.
Handle ko kanakana, xinkwa xa le Egipta a xi nandziha. Hi nkarhi wa Muxe, vabaki lava nga ni ntokoto va nyike Vaegipta swinkwa ni makhekhe yo tala swinene. Kambe Yehovha a a nga ri na wona makungu yo tshika vanhu va yena va nga ri na xinkwa. U va tshembise a ku, “ndzi ta mi nisela xinkwa xi huma ematilweni.” Handle ko kanakana, xinkwa lexi humaka etilweni xi te hi mahlamba-ndlopfu, ku ri “nchumu wo olova” lowu a wu fana ni gwitsi. Loko vana va Israyele va wu vona ro sungula va vutisa va ku: “I yini?” Kutani Muxe a ku: “I xinkwa lexi Yehovha a mi nyikeke xona leswaku xi va swakudya swa n’wina.” Va swi vitane leswaku i manna * naswona va dye xinkwa xexo ku ringana malembe ya 40 lama landzeleke.—Eksoda 16:4, 13-15, 31.
Eku sunguleni Vaisrayele a va tsake ngopfu loko va kuma manna hi singita. Nantswo wa yona a wu fana ni “wa swinkwa swa swiphepherhele leswi nga ni vulombe” naswona a ku ri swakudya swo tala leswi a swi nyikiwa un’wana ni un’wana. (Eksoda 16:18) Kambe loko se ku hundze nkarhi, va sungule ku tsundzuka swakudya leswi a va swi dya aEgipta. “Mahlo ya hina a ma voni nchumu ni wun’we loko ku nga ri manna.” (Tinhlayo 11:6) Hi ku famba ka nkarhi va gungule va ku: “Moya-xiviri wa hina se wa xi nyenya xinkwa lexi solekaka.” (Tinhlayo 21:5) Hi ku famba ka nkarhi, “xinkwa lexi humaka etilweni” se a va nga ha xi lavi naswona a va xi venga.—Pisalema 105:40.
XINKWA XA VUTOMI
Ku fana ni swilo swin’wana, xinkwa xi nga ha tekiwa xi nga ri xa nkoka. Kambe Bibele yi vulavula hi muxaka wun’wana wa xinkwa lowu nga wa nkoka swinene. Xinkwa xolexo, lexi Yesu a xi faniseke ni manna leyi Vaisrayele a va nga yi tlangeli, xi nga tisa vutomi lebyi nga heriki.
Yesu u byele vayingiseri vakwe a ku: “Hi mina xinkwa xa vutomi. Vatata wa n’wina va dye manna emananga kambe va file. Lexi i xinkwa lexi xikaka hi le tilweni, leswaku un’wana ni un’wana a xi dya, a nga fi. Ndzi xinkwa lexi hanyaka lexi xikeke hi le tilweni; loko munhu a dya xinkwa lexi u ta hanya hi masiku; naswona entiyisweni, xinkwa lexi ndzi nga ta xi nyikela i nyama ya mina hikwalaho ka vutomi bya misava.”—Yohane 6:48-51.
Vayingiseri vo tala va Yesu a va nga yi twisisi ndlela leyi a a xi hlamusela ha yona “xinkwa” ni “nyama” yo fanekisela. Kambe, xifaniso xexo a xi fambisana kahle ni mhaka leyi Yesu a a vulavula ha yona. Vayuda a va hanya hi xinkwa siku ni siku, ku fana ni leswi Vaisrayele a va hanya hi manna ku ringana malembe ya 40 loko va ri emananga. Hambileswi manna a yi ri nyiko leyi humaka eka Xikwembu, a yi swi kotanga ku tisa vutomi lebyi nga heriki. Tlhandlakambirhi, xitlhavelo xa Yesu xi vuyerisa lava kombisaka ripfumelo eka yena. Hakunene i “xinkwa xa vutomi.”
Swi nga ha endleka leswaku loko u khomiwe hi ndlala, u dya xinkwa. Nakambe u nga ha nkhensa Xikwembu hi leswi u kumeke “xinkwa xa siku.” (Matewu 6:11, The New English Bible) Loko hi ri karhi hi tlangela xinkwa xa xiviri, hi fanele hi tsundzuka nkoka wa “xinkwa xa vutomi,” ku nga Yesu Kreste.
Ku hambana ni Vaisrayele va le nkarhini wa Muxe lava a va nga tlangeli, hi nga swi kombisa njhani leswaku ha xi tlangela xinkwa lexi xo fanekisela? Yesu u te: “Loko mi ndzi rhandza, mi ta hlayisa swileriso swa mina.” (Yohane 14:15) Loko hi hanya hi ku pfumelelana ni swileriso swa Yesu, hi ta dya xinkwa hi tsakile hilaha ku nga heriki.—Deteronoma 12:7.
^ ndzim. 10 Swi nga endleka rito leri nge “manna” ri tekiwe eka nhlamuselo ya Xiheveru leyi nge, “man hu’?” leswi vulaka leswaku “i yini?”


text:
Alfred Bitini Xuma
Alfred Bitini Xuma, loyi a tivekaka ngopfu hi maviti ya yena yosungula kunga AB Xuma (u tswariwe hi 8 Nyenyankulu 1893, Transkei - a lova hi 27 Sunguti 1962), a ari murhangeri na mulweri wa ntsuxeko naswona a thlela ava muprezidenti wa vandla ra ANC ku suka hi lembe ra 1940 ku ya eka 1949. A ari nandza wa ntlawa wa Alpha Phi Alpha wa le America.
Vutomi[Lulamisa | edit source]
Ndhzaka[Lulamisa | edit source]
Endhzaku ka ku lova kakwe, nhundzu ya tibuku ta yena yi nyikeriwe layiburari yale Orland East hi nsati wakwe Madie Hall Xuma. Layiburari hi yona yo sungula ku akiwa hi xikongomelo xova layiburari e Sowetho.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yohane 15:1-27
15 “Mina ndzi murhi wa vhinya+ wa ntiyiso, naswona Tatana i murimi.+2 Rhavi rin’wana ni rin’wana leri nga eka mina leri nga tswaliki mihandzu wa ri susa,+ naswona rin’wana ni rin’wana leri tswalaka mihandzu wa ri basisa,+ leswaku ri tswala mihandzu+ leyi engetelekeke.3 Se mi basile hikwalaho ka rito leri ndzi mi byeleke rona.+4 Tshamani mi ri ni vun’we na mina, na mina ndzi ri ni vun’we na n’wina.+ Tanihi leswi rhavi ri nga ta ka ri nga swi koti ku tswala mihandzu hi roxe handle ka loko ri tshama emurhini wa vhinya, na n’wina hi ndlela leyi fanaka a mi nge yi tswali, handle ka loko mi tshama mi ri ni vun’we na mina.+5 Hi mina murhi wa vhinya, n’wina mi marhavi. Loyi a tshamaka a ri ni vun’we na mina, na mina ndzi ri ni vun’we na yena, u tswala mihandzu+ yo tala; hikuva handle ka mina a mi nge endli nchumu nikatsongo.6 Loko munhu a nga tshami a ri ni vun’we na mina, u cukumeteriwa ehandle kukota rhavi, a oma; kutani vanhu va hlengeleta marhavi wolawo va ma hoxa endzilweni, ma hisiwa.+7 Loko mi tshama mi ri ni vun’we na mina ni marito ya mina ma tshama eka n’wina, kombelani xin’wana ni xin’wana lexi mi xi navelaka kutani mi ta endleriwa xona.+8 Tatana u vangamisiwa hi sweswo, leswi mi hambetaka mi tswala mihandzu yo tala ni ku tikombisa mi ri vadyondzisiwa+ va mina.9 Tanihi leswi Tatana a ndzi rhandzeke nileswi ndzi mi rhandzeke,+ tshamani erirhandzwini ra mina.10 Loko mi hlayisa swileriso+ swa mina, mi ta tshama erirhandzwini ra mina, tanihi leswi ndzi hlayiseke swileriso swa Tatana+ ivi ndzi tshama erirhandzwini rakwe.11 “Swilo leswi ndzi mi byele swona, leswaku ntsako wa mina wu va eka n’wina ni leswaku ntsako wa n’wina wu tatiwa.+12 Xileriso xa mina hi lexi, hileswaku mi rhandzana hilaha ndzi mi rhandzeke hakona.+13 A nga kona la nga ni rirhandzu ro tlula leri, ra leswaku munhu a nyiketa moya-xiviri wakwe hikwalaho ka vanakulobye.+14 Mi vanakulorhi va mina loko mi endla leswi ndzi mi lerisaka swona.+15 A ndza ha mi vitani mahlonga, hikuva hlonga a ri swi tivi leswi n’wini wa rona a swi endlaka. Kambe ndzi mi vitane vanakulorhi,+ hikuva swilo hinkwaswo leswi ndzi swi tweke eka Tatana ndzi mi tivise swona.+16 A mi ndzi hlawulanga, kambe mina ndzi mi hlawurile, naswona ndzi mi veke leswaku mi ya emahlweni ni ku tswala mihandzu+ ni leswaku mihandzu ya n’wina yi tshama yi ri kona; leswaku xin’wana ni xin’wana lexi mi xi kombelaka eka Tatana hi vito ra mina a mi nyika xona.+17 “Ndzi mi lerisa swilo leswi, leswaku mi rhandzana.+18 Loko misava yi mi venga, ma swi tiva leswaku yi ndzi vengile yi nga si mi venga.+19 Loko a mi ri xiphemu xa misava, misava a yi ta rhandza leswi nga swa yona.+ Kutani leswi mi nga riki xiphemu xa misava,+ kambe ndzi mi hlawuleke emisaveni, hikwalaho ka sweswo misava ya mi venga.+20 Tsundzukani rito leri ndzi mi byeleke rona, Hlonga a ri n’wi tluli n’wini wa rona hi vukulu. Loko va ndzi xanisile, na n’wina va ta mi xanisa;+ loko va ri hlayisile rito ra mina, ni ra n’wina va ta ri hlayisa.21 Kambe va ta mi endla swilo leswi hinkwaswo hikwalaho ka vito ra mina, hikuva loyi a ndzi rhumeke a va n’wi tivi.+22 Loko a ndzi nga tanga ndzi ta vulavula na vona, a va nga ta va na xidyoho;+ kambe sweswi a va nge tilandzuli exidyohweni+ xa vona.23 Loyi a ndzi vengaka u venga ni Tata+ wa mina.24 Loko a ndzi nga endlanga mintirho leyi ku nga riki na un’wana la tshameke a yi endla exikarhi ka vona,+ a va nga ta va na xidyoho;+ kambe sweswi va ndzi vonile va tlhela va ndzi venga swin’we ni Tata+ wa mina.25 Kambe swi endla leswaku ku hetiseka rito leri tsariweke eNawini wa vona, ‘Va ndzi vengile ku nga ri na xivangelo.’+26 Loko ku fika mupfuni loyi ndzi nga ta n’wi rhuma eka n’wina a huma eka Tatana,+ moya wa ntiyiso, a huma eka Tatana, yoloye u ta nyikela vumbhoni ha mina;+27 kutani n’wina, hilaha ku fanaka, mi ta nyikela vumbhoni,+ hikuva a mi ri na mina ku sukela eku sunguleni ka mina.


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETOT | XANA LOKO MUNHU A FILE U YA EMAHLWENI A HANYA KUN’WANA?
Hi Wihi Ntshembo Lowu Hi Nga Na Wona Hi Lava Feke?
Xana lava feke va ta pfuxiwa?
NHLAMULO YA BIBELE: “Nkarhi wa ta lowu hinkwavo lava nga eka masirha-bako ya xitsundzuxo va nga ta twa rito ra [Yesu] kutani va huma.”—Yohane 5:28, 29.
Yesu u profete hi vumundzuku lebyi nga ta va ehansi ka ku fuma kakwe laha Masirha ma nga ta pfuriwa. Fernando loyi ku vulavuriweke ha yena eka xihloko xo sungula, u ri: “Ndzi hlamarile loko ndzi hlaya Yohane 5:28, 29. Tsalwa leri, ri ndzi endle leswaku ndzi va ni ntshembo ndzi tlhela ndzi byi langutela hi mahlongati vumundzuku lebyi.”
Eminkarhini ya khale, wanuna wo tshembeka Yobo a a swi tiva leswaku loko a fa Xikwembu xi ta n’wi pfuxa. Yobo u vutisile a ku: “Xana loko munhu la tiyeke emirini a fa a nga tlhela a hanya?” U hlamule hi ku tiyiseka a ku: “Ndzi ta rindza emasikwini hinkwawo ya ntirho wa mina wo sindzisiwa [nkarhi lowu a nga ta va a ri eSirheni], kukondza ku fika ntshunxeko wa mina. U ta vitana, mina ndzi ta ku hlamula.”—Yobo 14:14, 15.
Marta sesi wa Lazaro a a swi tiva leswaku ku ta va ni ku pfuxiwa ka vafi. Endzhaku ka ku fa ka Lazaro, Yesu u byele Marta a ku: “Makwenu u ta pfuka.” Marta a ku eka yena: “Ndza swi tiva leswaku u ta pfuka eku pfuxiweni ka lava feke hi siku ro hetelela.” Yesu a ku eka yena: “Hi mina ku pfuka ni vutomi. Loyi a kombisaka ripfumelo eka mina, hambiloko a fa, u ta hanya.” (Yohane 11:23-25) Kutani Yesu a hatlisa a pfuxa Lazaro. Rungula leri, leri tsakisaka i xikombiso xa swilo leswinene leswi nga ta endleka enkarhini lowu taka. Anakanya hi ku pfuxiwa koloko ku ri karhi ku endleka emisaveni hinkwayo.
Xana va kona lava nga ta pfuxeriwa ku ya hanya etilweni?
NHLAMULO YA BIBELE: Rito ra Xikwembu ri kombisa leswaku ku pfuxiwa ka Yesu ku hambanile ni ka lava nhungu, lava ku vulavuriwaka ha vona eBibeleni. Lava va nhungu va pfuxiwile va tlhela va hanya kwala misaveni. Kambe emhakeni ya ku pfuxiwa ka Yesu hi hlaya marito lama nge: “Yesu Kreste . . . u le vokweni ra xinene ra Xikwembu, hikuva u khome ndlela a ya etilweni.” (1 Petro 3:21, 22) Xana ku pfuxeriwa ku ya etilweni swi hetelele hi Yesu ntsena? Yesu a a ha ku byela vaapostola va yena a ku: “Loko ndzi ya mi lunghisela ndhawu, ndzi ta tlhela ndzi vuya kutani ndzi ta mi amukela ekaya mi va na mina, leswaku laha ndzi nga kona na n’wina mi va kona.”—Yohane 14:3.
Kreste u ye etilweni kutani a lunghiselela ku fika ka vadyondzisiwa vakwe van’wana. Lava pfuxeriwaka ku ya etilweni va ta va 144 000. (Nhlavutelo 14:1, 3) Xana valandzeri volavo va Yesu va ya endla yini etilweni?
Va ta va va khomekile swinene. Matsalwa ma ri: “Va tsaka naswona va kwetsima hinkwavo lava nga ni xiphemu eku pfukeni ko sungula ka vafi; rifu ra vumbirhi a ri na matimba eka vona, kambe va ta va vaprista va Xikwembu ni va Kreste, naswona va ta va tihosi swin’we na yena ku ringana malembe wolawo ya 1000.” (Nhlavutelo 20:6) Lava va pfuxeriwaka ku ya etilweni va ta fuma na Kreste tanihi tihosi ni vaprista ehenhla ka misava.
I vamani lava nga ta pfuxiwa endzhaku ka lava nga ta pfuxeriwa ku ya hanya etilweni?
NHLAMULO YA BIBELE: EMatsalweni lama huhuteriweke ku ni marito ya muapostola Pawulo lama nge: “Ndzi ni ntshembo eka Xikwembu, ku nga ntshembo lowu vanhu lava na vona va nga na wona, leswaku ku ta va ni ku pfuxiwa ka lava lulameke ni ka lava nga lulamangiki.”—Mintirho 24:15.
I vamani lava nga ta katseka eka ntlawa lowu Pawulo a vuleke leswaku hi “lava lulameke”? Xiya xikombiso lexi. Loko Daniyele wanuna wo tshembeka a ri ekusuhi ni ku fa u byeriwe marito lama nge: “U ta wisa, kambe u ta yima u kuma xiavelo xa wena eku heleni ka masiku.” (Daniyele 12:13) Xana Daniyele u ta pfuxeriwa ku ya hanya kwihi? “Lavo lulama va ta dya ndzhaka ya misava, va ta tshama eka yona hi masiku.” (Pisalema 37:29) Nakambe Yesu u profete a ku: “Va tsaka lava nga ni moya wo rhula, hikuva va ta dya ndzhaka ya misava.” (Matewu 5:5) Daniyele ni van’wana vo tshembeka va ta pfuxiwa leswaku va tlhela va hanya emisaveni hi laha ku nga heriki.
I vamani lava nga ta katseka eka ntlawa lowu Pawulo a vulaka leswaku hi “lava nga lulamangiki”? I tibiliyoni ta vanhu lava tshameke va hanya va tlhela va fa, lava nga wu kumangiki nkarhi wo dyondza ni ku hanya hi milawu ya Bibele. Endzhaku ka loko va pfuxiwile, va ta dyondza hi Yehovha * na Yesu. (Yohane 17:3) Hinkwavo lava hlawulaka ku tirhela Xikwembu va ta va ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki.
Hinkwavo lava hlawulaka ku tirhela Xikwembu va ta va ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki va ri ni rihanyo lerinene naswona va tsakile
Xana vutomi byi ta va njhani emisaveni?
NHLAMULO YA BIBELE: Xikwembu “xi ta sula mihloti hinkwayo ematihlweni ya vona, rifu a ri nge he vi kona, hambi ku ri ku kolola, ni xirilo ni xitlhavi a swi nge he vi kona.” (Nhlavutelo 21:4.) “Kunene va ta aka tindlu va tshama eka tona; kunene va ta rima masimu ya vhinya va dya mihandzu ya wona.”—Esaya 65:21.
Tivone u ri karhi u hanya eka swiyimo swo tano ni varhandziwa va wena lava pfuxiweke. Kambe u nga ha tivutisa leswaku u nga tiyiseka njhani leswaku ku pfuxiwa ka vafi ku ta va kona?
^ ndzim. 15 Yehovha i vito ra Xikwembu hilaha swi hlamuseriwaka hakona eBibeleni.
DYONDZA SWO TALA
Hi Xihi Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Misava?
Bibele yi hlamusela xivangelo xo va Xikwembu xi tumbuluxe misava, nkarhi lowu ku xaniseka ku nga ta hela ni leswi vumundzuku byi yi khomeleke swona misava ni lava tshamaka eka yona.


text:
1Yanani masoni ngu kurandana nga vanawe. 2Mi nga divaleni kuamukela vapfhumba, ngukusa, ngu kona kuamukela vapfhumba, vamwane na va si ti zivi, va amukete tingelozi. 3Alakanyani ava va nga khotelwa, mi txi nga mo va kukhotelwani kumweko navo. Alakanyani avale va xaniswako, nguko nananu mina ni mmidi. 4Mtxhadho wu na xoniphwe ngu votshe, se m'bhedhu wa mtekano wu nga nyenyeziswe, nguko Txizimu txi na abanisa ava va mahako wugelegele, ni va va mahako wugango wu wo hoxela mtxhadho. 5Mi nga fumweni ngu male kuhanyani kwanu. Tsakani ngu si mi ku naso, nguko Mkoma apune a wombile a txi khene: “Kha ni nambi thuka ni ku leka, kha ni nambi nga va ni ku ku tshotsha.” 6Ngu toneto, ha si kota kuwomba ngu kutsana hi txi khathu: “Mkoma ngene txivhuno txangu, kha ni nambi thava txilo; mthu a nga ni maha txani, kani?” 7Alakanyani vathangeli vanu, ava va nga mi txhumayela dipswi da Txizimu. Wonisisani ati wutomi wawe wu nga gwitisa txona, mi txi londetela likholo lawe. 8Jesu Kristu ngeneyo wammweyo, nyamnova, nyamsi ni yotshe mbimo. 9Mi nga tumeleni kukanganyiswa ngu tigondo to mbi zivaneka. Nguko, ti ni lisima ngako mbilu yi txi tsaniswa ngu kateko kupinda sakudya, asi si si vhuniko txilo ka vale va namarelako ka sona. 10Hi ni txiluvelo, atxiya va si faneliko kudyela ka txona ava va khozelako ditendani. 11Nguko, tinyama ta sihari, asiya mnoha wa sona wu tiswako ngu mphaxeli wa hombe ka wukhalo wo sawuleka kuta kombelela divalelo ya siwonho, ti hiselwa hahanze ka ditenda. 12Ngu toneto, Jesu, kufela kubasiswa vathu ngu mnoha wakwe wupune, a dawetwe hahanze ka txike txa didhoropa. 13Ngu toneto, ahi humeni hi ya m'hingeta hahanze ka ditenda hi txi rwala kuruketelwa kwakwe. 14Nguko hahatshi hawa, kha hi nga ni didhoropa do tsana, aniko hi lava didhoropa di di tako. 15Ngu ngene ahi ningeleni yotshe mbimo mhamba yo dhumisa Txizimu, ti ti wombako m'hando wa txisofu txi txi fakazako ditina dakwe. 16Mi nga divaleni kumaha tatinene, mi txi abana ni vakwanu asi mi ku naso, nguko atiya ngu txona timhamba ti ti tsakisako Txizimu. 17Engisani vathangeli vanu, mi txi ti veka hahatshi masoni kwawe; nguko ngu vona va karatekelako mimoya yanu. Ngu vona va no ya angula ati ti dinganako yona. Ngu toneto, va na si kota kuthuma mthumo wawe ngu kutsaka, va si wu thumi ngu kudila. Nguko eto, nga ti si mi vhuni txilo. 18Hi kombeleleni, nguko ha themba ti to hi ni livhalo la linene, na hi txi navela ngu yotshe mbilu kutsimbila ngu nzila ya yinene yotshe mbimo. 19Na mi kombela ngutu ti to mi txi mahisa toneto, kasiku ni txi kuluveta ni txi wuyiswa kwanu. 20Txizimu txa kudikha txi nga kwelisa txitimwi awule txi nga mu wusa ngu ka vafi ngu mnoha wa txitumelelano txo mbi na magwito, mdyisi wa hombe wa tinvuta, 21Mkoma wathu Jesu, txi na mi longisele sotshe si i ku sasinene, kasiku si mi vhuna kumaha kuranda ka txona; txona Txizimu txi na thume kwathu ati ti txi tsakisako, ngu Jesu Kristu, awu a fanelako kupfaliswa ngu malembe ni malembe. 22Vanathu, na mi kurumeta kutimisela ka mapswi awa ni mi layako ngu ona. Nguko, ni mi rumete a madotho dwe. 23Zumbani mi txi ti ziva ti to mwanathu Timoti a humisilwe mkorani. Ni txi kuluveta kukhukha, ni na ta nayo ni ta mi wona. 24Dingulani votshe vathangeli vanu. Votshe vasawuleki va mi dingula ava va kuta ngu Italiya. 25Makatekwa ma na ve ni nanu motshe. Amen.
Copyright
Learn More


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Tikronika 3:1-24
3 Lava a va ri vana va Davhida+ lava a velekeriweke vona eHebroni:+ mativula a ku ri Aminoni+ wa Ahinowama+ lowa Muyizriyele,+ wa vumbirhi a ku ri Daniyele wa Abigayele+ lowa Mukarimeli,+2 wa vunharhu a ku ri Absalomu+ n’wana wa Maka,+ n’wana wa Talimayi+ wa nhwanyana lowa hosi ya Gexura,+ wa vumune a ku ri Adoniya+ n’wana wa Hagiti,+3 wa vuntlhanu a ku ri Xefatiya wa Abitali,+ wa vutsevu a ku ri Itereyamu wa Egla,+ nsati wakwe.4 U velekeriwe vana va tsevu eHebroni; naswona u fume kwalaho malembe ya nkombo ni tin’hweti ta tsevu, kasi loko ku ri eYerusalema, u fume malembe ya 33.+5 A ku ri ni lava a velekeriweke vona eYerusalema:+ Ximeya+ na Xobabu+ na Natani+ na Solomoni,+ mune va ri va vana va Bati-xeba+ n’wana wa Amiyele,+6 na Ibehari+ na Elixama+ na Elifalete,+7 na Noga na Nefege na Yafiya,+8 na Elixama+ na Eliyadha na Elifalete,+ va ri kaye,9 vana hinkwavo va majaha va Davhida ku nga hlayiwi vana va majaha va vasati lavatsongo, na Tamari+ makwavo wa vona wa xisati.10 N’wana wa Solomoni a ku ri Rehobuwama,+ n’wana wakwe a ku ri Abiya,+ n’wana wakwe a ku ri Asa,+ n’wana wakwe a ku ri Yehoxafati,+11 n’wana wakwe a ku ri Yehorama,+ n’wana wakwe a ku ri Ahaziya,+ n’wana wakwe a ku ri Yehowaxi,+12 n’wana wakwe a ku ri Amaziya,+ n’wana wakwe a ku ri Azariya,+ n’wana wakwe a ku ri Yohatama,+13 n’wana wakwe a ku ri Akazi,+ n’wana wakwe a ku ri Hezekiya,+ n’wana wakwe a ku ri Manase,+14 n’wana wakwe a ku ri Amoni,+ n’wana wakwe a ku ri Yosiya.+15 Vana va Yosiya, mativula a ku ri Yohanani, wa vumbirhi a ku ri Yoyakimi,+ wa vunharhu a ku ri Sedekiyasi,+ wa vumune a ku ri Xalumu.16 Vana va Yoyakimi a ku ri Yekoniya+ n’wana wakwe, Sedekiyasi n’wana wakwe.17 Vana va Yekoniya loko a ha ri mukhotsiwa a ku ri Salatiyele+ n’wana wakwe18 na Malikirama na Pedaya na Xenezara, Yekamiya, Hoxama na Nedabiya.19 Vana va Pedaya a ku ri Zerubabele+ na Ximeyi; vana va Zerubabele a ku ri Mexulama na Hananiya (na Xelomiti a a ri makwavo wa vona wa xisati);20 na Haxuba na Ohele na Berakiya na Hasadiya, Yuxabi-hesede, va ri ntlhanu.21 Vana va Hananiya a ku ri Pelatiya+ na Yexaya, vana va Yexaya Refaya, vana va Refaya Arinani, vana va Arinani Obadiya, vana va Obadiya Xekaniya;22 vana va Xekaniya, Xemaya, vana va Xemaya, Hatuxi, Igali, Bariya, Neyariya na Xafati, va ri tsevu.23 Vana va Neyariya a ku ri Eliwenayi, Hizikiya na Azirikamu, va ri vanharhu.24 Vana va Eliwenayi a ku ri Hodavhiya, Eliyaxibi, Pelaya, Akubu, Yohanani, Delaya na Anane, va ri nkombo.


text:
Xivutiso 1: Xana Vutomi Bya Mina Byi Ni Xikongomelo?
ROSALIND loyi a kuleleke eNghilandhi a a swi navela swinene ku kuma vutivi. Nakambe a a lava ku pfuna vanhu. Endzhaku ka loko a thwase exikolweni, u kume ntirho wa xiyimo xa le henhla lowu a wu katsa ku pfuna vanhu lava pfumalaka makaya naswona u pfune lava nga ni swiphiqo swa ku dyondza. Hambileswi a a ri ni ntirho lowu enerisaka ni leswi a a hanya bya ka byandlana, u ri: “Ku ringana malembe yo tala a ndzi tivutisa leswaku, ‘Ha yini hi ri laha?’ naswona ‘Hi xihi xikongomelo xa vutomi?’”
Ha yini u vutisa?
Vanhu a va fani ni swiharhi leswi nga anakanyiki. Hi ni vuswikoti byo dyondza swilo swa nkarhi lowu nga hundza, byo kunguhata vumundzuku ni ku va ni xikongomelo evuton’wini bya hina.
Xana van’wana va ri yini?
Vanhu vo tala va anakanya leswaku xikongomelo xo sungula xa vutomi i ku kuma rifuwo kumbe ndhuma leswaku va ta va ni ntsako.
Xana nhlamulo yoleyo yi kombisa langutelo rihi?
Yi kombisa leswaku hi tivekela tipakani ta hina evuton’wini. Ku navela ka hina i ka nkoka ku tlula ku rhandza ka Xikwembu.
Xana Bibele yi dyondzisa yini?
Hosi Solomoni u hlengelete rifuwo ro tala a tlhela a titsakisa kambe u kume leswaku swilo sweswo a swi n’wi endlanga a va ni xikongomelo xa xiviri. U hlamusele leswi n’wi tiseleke xikongomelo xa xiviri evuton’wini hi ku tsala a ku: “Loko hinkwaswo swi twiwile, makumu ya mhaka hi lawa: Chava Xikwembu xa ntiyiso u hlayisa swileriso swa xona. Hikuva leyi hi yona mfanelo hinkwayo ya munhu.” (Eklesiasta 12:13) Xana ku hlayisa swileriso swa Xikwembu swi katsa yini?
Xin’wana xa xikongomelo xa Xikwembu ha hina hileswaku hi tiphina hi vutomi. Solomoni u tsale a ku: “Malunghana ni munhu a ku na nchumu xo antswa ku tlula leswaku a dya ni ku nwa, a endla leswaku moya-xiviri wakwe wu vona leswinene hikwalaho ka ku tikarhata kakwe. Leswi na swona ndzi swi vonile, leswaku swi huma evokweni ra Xikwembu xa ntiyiso.”—Eklesiasta 2:24.
Nakambe Xikwembu xi lava leswaku hi rhandza mindyangu ya hina ni ku yi khathalela. Xiya nkongomiso wo olova ni lowu twisisekaka lowu nyikiweke xirho ha xin’we xa ndyangu.
“Vavanuna va fanele ku rhandza vasati va vona ku fana ni mimiri ya vona.”—Vaefesa 5:28.
“Wansati u fanele ku va ni xichavo xo enta eka nuna wakwe.”—Vaefesa 5:33.
“Vana, yingisani vatswari va n’wina.”—Vaefesa 6:1.
Loko hi tirhisa milawu yoleyo ya Bibele, hi ta kuma ntsako ni ku eneriseka. Hambiswiritano, nchumu wa nkoka lowu hi nga wu endlaka i ku dyondza hinkwaswo leswi hi nga swi kotaka hi Muvumbi wa hina ni ku tshinela ekusuhi na yena tanihi Munghana wa hina. Entiyisweni, Bibele yi hi rhamba leswaku hi ‘tshinela eka Xikwembu.’ Kutani yi tlhela yi vula xitshembiso lexi, lexi xiyekaka: “Xi ta tshinela eka n’wina.” (Yakobo 4:8) Loko u amukela xirhambo lexi, vutomi bya wena byi ta va ni xikongomelo xa xiviri.
Rosalind, loyi a tshahiweke eku sunguleni, sweswi wa swi xiya leswaku u kume xikongomelo evuton’wini. U nga hlaya leswi a swi vuleke leswi endleke leswaku a cinca langutelo rakwe exihlokweni lexi nge “Bibele Yi Hundzula Vutomi Bya Vanhu”.
DYONDZA SWO TALA
Ku Hanya Hi Ndlela Leyi Tsakisaka Xikwembu
Swa koteka ku hanya hi ndlela leyi tsakisaka Yehovha. Entiyisweni, u nga va munghana wakwe.


text:
I Yini Leswi Ndzi Nga Swi Khongelelaka?
Nhlamulo ya Bibele
U nga khongelela xin’wana ni xin’wana lexi amukelakaka eka Xikwembu, hilaha Bibele yi vulaka hakona. “
Ku nga khathariseki leswaku i yini lexi hi xi kombelaka hi ku ya hi ku rhandza ka xona, xa hi twa.” (1 Yohane 5:14) Xana u xi phofulela swiphiqo swa wena? Ina. Bibele yi ri: “
Chululani timbilu ta n’wina emahlweni ka [Xikwembu].”—Pisalema 62:8.
Swikombiso swa leswi u nga swi khongelelaka
Ku va ni ripfumelo eka Xikwembu.—Luka 17:5.
Moya lowo kwetsima leswaku wu ku pfuna ku endla leswinene.—Luka 11:13.
Matimba yo kota ku lwisana ni miringo.—Vafilipiya 4:13.
Ku tshama u rhurile.—Vafilipiya 4:6, 7.
Vutlhari lebyi nga ta ku pfuna ku endla swiboho leswinene.—Yakobo 1:5.
Swilaveko swa siku ni siku.—Matewu 6:11.
Ku rivaleriwa swidyoho.—Matewu 6:12.
DYONDZA SWO TALA
Xana U Ta Tshemba Xikwembu?
U nga eneriseka hi ku tiva leswaku Xikwembu i Munghana loyi u nga n’wi tshembaka.


text:
Xana Mi Ni Vafundhisi Lava Mi Va Holelaka?
Leswi Timbhoni ta Yehovha ti landzelaka xikombiso xa Vakreste va lembe-xidzana ro sungula, a ti na vafundhisi. Swirho hinkwaswo leswi khuvuriweke i vatirheli lava tinyiketeleke naswona swi tlhela swi hlanganyela eku chumayeleni ni le ku dyondziseni. Timbhoni ta Yehovha ti hleriwe hi mavandlha lama nga ni swirho swa kwalomu ka 100. Eka rin’wana ni rin’wana, ku ni vavanuna lava nga ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu lava tirhaka tanihi “
vakulukumba,” kumbe vakulu. (Tito 1:5) A va hakeriwi hikwalaho ka ntirho lowu va wu endlaka.
DYONDZA SWO TALA
Ntirho Wa Timbhoni Ta Yehovha Wu Seketeriwa Njhani Hi Timali?
Timbhoni ta Yehovha a ti humesi minhlengo kumbe vukhume kambe vona ndlela leyi ntirho wo chumayela emisaveni hinkwayo wu kulaka ha yona.
Vakulu Va Ma Pfuna Njhani Mavandlha Ya Timbhoni Ta Yehovha?
Vakulu i vavanuna lava wupfeke hi tlhelo ra moya lava rhangelaka evandlheni. Va hi pfuna njhani?


text:
XIYENGE 14
Xikwembu Xi Vulavule Hi Ku Tirhisa Vaprofeta Va Xona
Yehovha u hlawule vaprofeta leswaku va yisa marungula lama vulavulaka hi vuavanyisi, vugandzeri lebyi tengeke ni ntshembo wa Mesiya
HI NKARHI wa tihosi ta le Israyele na Yuda, a ku ri ni ntlawa wo hlawuleka wa vavanuna, ku nga vaprofeta. Vavanuna volavo a va ri ni ripfumelo lerikulu ni xivindzi naswona a va twarisa marungula ya nkoka ya Xikwembu. Xiya tinhloko-mhaka ta mune leti vaprofeta va Xikwembu va vulavuleke ha tona.
1. Ku lovisiwa ka Yerusalema. Loko ka ha sele malembe yo tala swinene, Esaya na Yeremiya lava a va ri vaprofeta va Xikwembu, va sungule ku lemuxa leswaku muti wa Yerusalema a wu ta lovisiwa ivi ku nga ha tshami munhu. Va paluxe xivangelo xo va muti wolowo wu weriwa hi vukarhi bya Xikwembu hi ndlela leyi twisisekaka. Leswi muti wolowo a wu vula leswaku wu yimela Yehovha swi tikombe ku ri mavunwa hikuva vaaki va wona a va endla mikhuva ya vukhongeri bya mavunwa, va onhakile naswona a va ri ni madzolonga.—2 Tihosi 21:10-15; Esaya 3:1-8, 16-26; Yeremiya 2:1–3:13.
2. Ku vuyeteriwa ka vugandzeri lebyi tengeke. Endzhaku ka malembe ya 70 vanhu va Xikwembu va ri evuhlongeni, a va ta ntshunxiwa eBabilona. A va ta tlhelela etikweni ra vona leri a ri ri rhumbi ivi va ya pfuxeta tempele ya Yehovha le Yerusalema. (Yeremiya 46:27; Amosi 9:13-15) Loko ka ha sele malembe ya 200 leswaku sweswo swi endleka, Esaya u profete leswaku Korexe hi yena loyi a a ta hlula muti wa Babilona ivi a pfumelela vanhu va Xikwembu leswaku va ya vuyetela vugandzeri lebyi tengeke. Esaya u tlhele a hlamusela ndlela leyi nga tolovelekangiki leyi Korexe a a ta wu hlula ha yona muti wolowo.—Esaya 44:24–45:3.
3. Ku fika ka Mesiya ni swilo leswi a swi ta n’wi humelela. Mesiya a a ta velekeriwa emutini wa Betlehema. (Mikiya 5:2) A a ta titsongahata, a fika eYerusalema a gade mbhongolo. (Zakariya 9:9) Hambileswi a a ri ni moya wo rhula naswona a ri ni musa, vanhu a va nga ta n’wi tiva naswona vo tala a va ta n’wi ala. (Esaya 42:1-3; 53:1, 3) A a ta dlayiwa hi ndlela yo vava swinene. Xana vutomi bya yena a byi ta helela kwalaho? Doo, hikuva xitlhavelo xa yena a xi ta endla leswaku swidyoho swa vanhu vo tala swi rivaleriwa. (Esaya 53:4, 5, 9-12) Sweswo a swi ta endleka endzhaku ka loko a pfuxiwile eku feni.
4. Ku fuma ka Mesiya emisaveni. Vanhu lava nga hetisekangiki a va swi koti ku tifuma hi ku rhula kambe Hosi leyi nga Mesiya yi vitaniwa Hosana ya Ku Rhula. (Esaya 9:6, 7; Yeremiya 10:23) Loko ku fuma yena, vanhu hinkwavo va ta hanyisana hi ku rhula va tlhela va hanyisana kahle ni swiharhi hinkwaswo. (Esaya 11:3-7) Vuvabyi byi ta va byi nga ha ri kona. (Esaya 33:24) Hambi ku ri rifu ri ta miteriwa makumu. (Esaya 25:8) Loko ku fuma Mesiya, vanhu lava feke va ta pfuxiwa leswaku va hanya laha misaveni.—Daniyele 12:13.
—Xi sekeriwe ebukwini ya Esaya, Yeremiya, Daniyele, Amosi, Mikiya ni ya Zakariya.


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO
Leswi Vo Tala Va Nga Swi Tiviki Hi Ku Tumbuluxiwa Ka Swilo
VANHU va tibiliyoni va tshame va hlaya kumbe ku twa leswi Bibele yi swi vulaka hi ndlela leyi vuako byi veke kona ha yona. Rungula leri nga ni malembe ya 3 500 ri sungula hi marito lama dumeke lama nge: “Eku sunguleni Xikwembu xi tumbuluxe matilo ni misava.”
Hambiswiritano, vanhu vo tala a va swi tivi leswaku vafundhisi va Vujagana ku katsa ni vanhu lava dyondzisaka leswaku swilo hinkwaswo swi tumbuluxiwe hi masiku ya tsevu lama leheke 24 wa tiawara, va soholote rungula ra le Bibeleni ra ndlela leyi swilo swi tumbuluxiweke ha yona ri va mintsheketo yo tala leyi hambukeke eka leswi Bibele yi swi vulaka hakunene. Tinhlamuselo toleto ti lwisana ni leswi vuriwaka hi sayense. Hambileswi mintsheketo yoleyo yi nga riki kona eBibeleni, yi endle leswaku vanhu van’wana va teka rungula ra le Bibeleni tanihi ntsheketo.
Vanhu vo tala a va ri tivi rungula leri nga ntiyiso ra le Bibeleni ra ndlela leyi swilo swi tumbuluxiweke ha yona. Leswi swi khomisa tingana hikuva Bibele yi ni nhlamuselo leyi twalaka swinene ni leyi tshembekaka ya ndlela leyi vuako byi veke kona ha yona. Xa nkoka swinene, nhlamuselo yoleyo yi pfumelelana ni leswi vativi va sayense va swi tshubuleke. U nga ha hlamarisiwa hi rungula ra le Bibeleni leri vo tala va nga ri tiviki ra ku tumbuluxiwa ka swilo.
MUTUMBULUXI LA NGA TUMBULUXIWANGIKI
Rungula ra le Bibeleni ra ku tumbuluxiwa ka swilo ri sekeriwe eka mhaka ya leswaku ku ni Munhu la Tlakukeke, Xikwembu xa Matimba Hinkwawo, lexi tumbuluxeke swilo hinkwaswo. I mani Xikwembu lexi naswona xi njhani? Bibele yi vula leswaku xi hambanile ni swikwembu leswi kumekaka eka mindhavuko leyi dumeke ni le ka vukhongeri lebyikulu. I Mutumbuluxi wa swilo hinkwaswo, kambe vanhu vo tala a va tivi swo tala malunghana na xona.
Xikwembu i munhu. A hi matimba lama nga twisisekiki lama nga riki na vumunhu lama tsendzelekaka evuakweni hinkwabyo ma nga ri na xikongomelo. Xa anakanya, xi ni mintlhaveko ni tipakani.
Xikwembu xi ni matimba ni vutlhari lebyi nga heriki. Leswi swi hi endla hi twisisa ndlela leyi swilo leswi tumbuluxiweke swi rharhanganeke ha yona, ngopfu-ngopfu swilo leswi hanyaka.
Xikwembu xi tumbuluxe swilo hinkwaswo leswi hi kotaka ku swi vona. Hikwalaho, a xi endliwanga hi swilo sweswo leswi xi swi tumbuluxeke. Ku ri na sweswo i xivumbiwa xa moya.
Vukona bya Xikwembu a byi na masungulo ni mahetelelo. A xi na masungulo naswona xi ta tshama xi ri kona. Hikwalaho, a xi tumbuluxiwanga hi munhu.
Xikwembu xi ni vito, leri tirhisiweke minkarhi ya magidi eBibeleni. Vito ra xona i Yehovha.
Yehovha Xikwembu wa va rhandza vanhu naswona wa va khathalela.
XIKWEMBU XI TEKE NKARHI WO TANIHI KWIHI KU TUMBULUXA VUAKO?
Bibele yi vula leswaku Xikwembu xi tumbuluxe “matilo ni misava.” Hambiswiritano, xiga xolexo a xi vulavuli hi ku leha ka nkarhi lowu Xikwembu xi wu heteke loko xi tumbuluxa vuako kumbe maendlelo lawa xi ma tirhiseke leswaku byi va ni xivumbeko lexi byi nga na xona. Ku vuriwa yini hi dyondzo leyi dumeke ya leswaku Xikwembu xi tumbuluxe vuako hi masiku ya tsevu lama leheke 24 wa tiawara? Dyondzo yoleyo, leyi vativi va sayense vo tala va nga pfumelelaniki na yona, yi sekeriwe eka ku nga ri twisisi hi ku helela rungula ra le Bibeleni. Xiya leswi Bibele yi swi vulaka hakunene.
Bibele a yi va seketeli vanhu lava dyondzisaka leswaku masiku ya ku tumbuluxa swilo a ma lehe 24 wa tiawara
Bibele a yi va seketeli vanhu lava dyondzisaka leswaku masiku ya ku tumbuluxa swilo a ma lehe 24 wa tiawara.
Minkarhi yo tala Bibele yi tirhisa rito leri nge “siku” ku kombetela eka minkarhi yo hambana-hambana. Minkarhi yin’wana minkarhi yoleyo yi lehe nkarhi lowu nga boxiwangiki. Rungula ra ku tumbuluxiwa ka swilo leri kumekaka ebukwini ya Bibele ya Genesa i xikombiso xin’wana xa mhaka yoleyo.
Eka rungula ra le Bibeleni, siku rin’wana ni rin’wana eka lawa ya tsevu yo tumbuluxa a ri lehe magidi ya malembe.
Loko siku ro sungula ro tumbuluxa ri sungula, Xikwembu se a xi tumbuluxe vuako, ku katsa ni pulanete ya Misava leyi a ku nga ri na nchumu lowu hanyaka eka yona.
Swi tikomba onge masiku ya tsevu yo tumbuluxa a ku ri nkarhi wo leha lowu Yehovha Xikwembu a a lunghiselela misava leswaku vanhu va ta tshama eka yona.
Rungula ra le Bibeleni ra ku tumbuluxiwa ka swilo a ri kanetani ni swiboho leswi fikeleriweke hi vativi va sayense malunghana ni malembe lawa vuako byi nga na wona.
XANA XIKWEMBU XI TIRHISE KU TIHUNDZUKELA KA SWILO?
Vanhu vo tala lava nga pfumeliki eBibeleni va pfumela eka dyondzo ya leswaku swilo leswi hanyaka swi hume eka tikhemikhali leti nga hanyiki hi ku tirhisa maendlelo lama nga tiviwiki ya xiwelo. Va vula leswaku ku tshame ku va ni xivumbiwa lexi fanaka ni baktheriya, lexi nga ni vuswikoti byo tiandzisa, lexi avaneke hakatsongo-tsongo xi va tinxaka hinkwato ta swivumbiwa leswi nga kona namuntlha. Leswi a swi ta vula leswaku eku heteleleni munhu la endliweke hi ndlela leyi rharhanganeke u hume eka baktheriya.
Ni vanhu vo tala lava vulaka leswaku va teka Bibele tanihi rito ra Xikwembu va pfumela eka dyondzo ya ku tihundzukela ka swilo. Va anakanya leswaku Xikwembu xi tumbuluxe swivumbiwa swo sungula emisaveni ivi endzhaku xi kongomisa timhaka leswaku leswin’wana swi va kona hikwalaho ka ku tihundzukela ka swilo. Kambe, Bibele a yi dyondzisi swona sweswo.
Rungula ra le Bibeleni ra ku tumbuluxiwa ka swilo a ri lwisani ni nhlamuselo ya sayense ya leswaku eka tinxaka to karhi ku va ni swivumbiwa leswi hambaneke
Hi ku ya hi Bibele, Yehovha Xikwembu u tumbuluxe tinxaka hinkwato ta swimilana ni ta swiharhi, swin’we ni wanuna ni wansati lava hetisekeke lava a va kota ku tiva leswi va nga xiswona, va ri ni rirhandzu, vutlhari ni vululami.
Tinxaka ta swiharhi ni swimilana leswi tumbuluxiweke hi Xikwembu swi cincile naswona swi humese tinxaka leti tiviwaka namuntlha, leti minkarhi yo tala ti hambaneke swinene.
Rungula ra le Bibeleni ra ku tumbuluxiwa ka swilo a ri lwisani ni nhlamuselo ya sayense ya leswaku eka tinxaka to karhi ku va ni swivumbiwa leswi hambaneke.
MUTUMBULUXI LA XIYEKAKA EKA LESWI A SWI TUMBULUXEKE
Exikarhi ka va-1800, Alfred Russel Wallace wa le Britain la dyondzeleke ntivo-vutomi u pfumelelane na Charles Darwin eka dyondzo ya ku tihundzukela ka swilo. Kambe ku vuriwa leswaku munhu loyi la dumeke la pfumelaka eka ku tihundzukela ka swilo u te: “Lava nga ni mahlo yo vona ni mianakanyo leyi toloveleke ku anakanyisisa, eka tisele letitsongo ngopfu, engatini, emisaveni hinkwayo ni le vuakweni hinkwabyo lebyi nga ni tinyeleti . . . , ku ni nkongomiso wa vutlhari ni lowu anakanyaka; hi rito rin’we ku ni Xikwembu.”
Loko ka ha sale malembe ya kwalomu ka 2 000 leswaku Wallace a va kona, Bibele se a yi vurile yi ku: “Hikuva timfanelo ta [Xikwembu] leti nga vonakiki ta voniwa ku sukela loko misava yi tumbuluxiwile ku ya emahlweni, hikuva ti xiyeka hi swilo leswi endliweke, ni hi matimba ya xona lama nga riki na makumu ni Vukwembu bya xona.” (Varhoma 1:20) Nkarhi na nkarhi, u nga ha tinyika nkarhi wa ku anakanyisisa hi ku rharhangana loku hlamarisaka loku kumekaka eka swilo leswi tumbuluxiweke—ku sukela eka rinhi ra byanyi ku ya eka swilo swa ntsandza-vahlayi leswi nga le mpfhukeni. Loko u kambisisa ntumbuluko u nga kota ku vona leswaku ku ni Mutumbuluxi.
U nga ha vutisa, ‘Kambe loko ku ri ni Xikwembu lexi nga ni rirhandzu lexi tumbuluxeke swilo hinkwaswo, ha yini xi pfumelela ku xaniseka? Xana xi tshike swivumbiwa swa xona swa laha misaveni? Vumundzuku byi khome yini?’ Bibele yi ni rungula ro tala leri vanhu va nga ri tiviki—ntiyiso lowu tumbetiweke hi mavonelo ya vanhu ni tidyondzo ta vukhongeri, hikwalaho wu tumbelele vanhu vo tala. Timbhoni ta Yehovha, ku nga vona vakandziyisi va magazini lowu va ta tsakela ku ku pfuna leswaku u kambisisa ntiyiso wa le Bibeleni lowu nga pfanganisiwangiki na nchumu kutani u dyondza leswi engetelekeke hi Mutumbuluxi ni vumundzuku bya vanhu.
DYONDZA SWO TALA
Xana Swilo Leswi Hanyaka Swi Lo Tumbuluxiwa?
I swa nkoka leswi u swi pfumelaka malunghana ni masungulo ya vutomi.
Xana Bibele Ya Tikaneta?
Kambisisa laha Bibele yi tikombaka yi tikaneta ni tindlela leti u nga ti tirhisaka leswaku mongo wu twala kahle.
Xana U Nga Swi Kota Ku Vona Xikwembu Lexi Nga Vonakiki?
Twana leswaku u nga ma tirhisa njhani ‘mahlo ya mbilu ya wena.’


text:
TOLO A NGA HA VUYI
Ntiyiso Wa Bibele Wu Fika eTikweni Ra Le Vuxeni
HI September 6, 1926, philigrimi (mulanguteri wa muganga) leyi tswaleriweke eJapani leyi a yi ri eUnited States yi tlhelele eJapani yi ri murhumiwa. A yi rindzeriwe hi munhu un’we loyi a a endle xikhokhelo xa Xihondzo xo Rindza, loyi a a sungule ntlawa wo dyondza Bibele le Kobe. Swichudeni swa Bibele swi ve ni nhlengeletano yo sungula edorobeni rolero hi January 2, 1927. A ku te vanhu va 36 naswona ku khuvuriwe vanhu va nhungu. A ku ri masungulo lamanene, kambe xana ntlawa lowu lowutsongo a wu ta va chumayela njhani vaaki va 60 wa timiliyoni va le Japani lava a va fanele va twa ntiyiso wa Bibele?
Hi May 1927, Swichudeni swa Bibele leswi hisekaka swi sungule tsima ro chumayela erivaleni leswaku swi ta tivisa vanhu hi tinkulumo leti sekeriweke eBibeleni leti a ti tlhandlamana. Eka nkulumo yo sungula, leyi a yi ta va kona le Osaka, vamakwerhu va veke mimfungho etlhelo ka switarata ni tibodo letikulu edorobeni hinkwaro va tlhela va rhumela swirhambo swa 3 000 eka vanhu lava dumeke. Va fambise swirhambo swa 150 000 va tlhela va tivisa hi nkulumo yoleyo eka maphepha-hungu lama tivekaka ya le Osaka ni le ka mathikithi ya xitimela ya 400 000. Hi siku ra nkulumo, swihaha-mpfhuka swimbirhi swi hahe edorobeni rolero swi hangalasa swirhambo swa 100 000. Vanhu va kwalomu ka 2 300 va tate Holo ya Osaka Asahi yi ku mphaa, va ta twa nkulumo leyi nge, “Mfumo Wa Xikwembu Wu Tshinele.” Vanhu van’wana va kwalomu ka gidi va boheke ku tlherisiwa hileswi a ku nga ha ri na ndhawu. Loko nkulumo yi herile, vanhu va 600 lava a va tile va sale va tshamile leswaku va ta hlamuleriwa swivutiso swa vona. Etin’hwetini leti landzeleke, ku nyikeriwe tinkulumo ta le rivaleni ta Bibele le Kyoto ni le madorobeni man’wana evupela-dyambu bya Japani.
Hi October 1927, Swichudeni swa Bibele swi hlele leswaku ku nyikeriwa tinkulumo le Tokyo. Ku tlhele ku humesiwa swirhambo swi yisiwa eka vanhu va swiyimo swa le henhla—ku katsa ni holobye-nkulu, swirho swa palamendhe ni vafundhisi ni tindhuna ta masocha. Ku tirhisiwe swirhambo leswi nga le ka tibodo, eka maphepha-hungu swin’we ni swin’wana swa 710 000 naswona ku te vanhu va 4 800 va ta yingisela tinkulumo tinharhu leti a ti ri entsindza wa Japani.
MAKHALIPOTIYA LAMA HISEKAKA
Makhalipotiya (maphayona) ma hetisise xiphemu xa nkoka eku chumayeleni ka rungula ra Mfumo emakaya ya vanhu. Matsue Ishii, un’wana wa makhalipotiya yo sungula eJapani swin’we ni nuna wa yena Jizo, va tirhe nsimu leyikulu, va sukela eSapporo leyi nga le n’walungwini va ya fika eSendai, va chumayela ni le Tokyo, Yokohama, Nagoya, Osaka, Kyoto, Okayama ni le Tokushima. Makwerhu wa xisati wa ka Ishii na Sakiko Tanaka, makwerhu un’wana wa xisati la dyuhaleke, va ambale swiambalo leswi vuriwaka kimono va endzela valawuri lava tlakukeke va hulumendhe. Un’wana wa vona u kombele tibuku ta 300 ta buku leyi nge, The Harp of God ni leyi nge Deliverance leswaku a ta ti veka etilayiburari ta le makhotsweni.
Katsuo na Hagino Miura va kume tibuku eka Makwerhu wa xisati wa ka Ishii va namba va amukela ntiyiso. Va khuvuriwe hi 1931 kutani va va makhalipotiya. Haruichi na Tane Yamada ni maxaka ya vona yo tala va amukele rungula ra Mfumo emahlweni ka 1930. Va ka Yamada va ve makhalipotiya naswona Yukiko, n’wana wa vona wa nhwanyana u ye a ya tirha eBethele le Tokyo.
TIKHARAVHANI LETIKULU NI LETITSONGO LETI VURIWAKA VAYEHU
Emalembeni wolawo, timovha a ti durha swinene naswona mapatu a ma nga fambeki. Hikwalaho, Kazumi Minoura ni makhalipotiya man’wana lama ha riki vantshwa va tirhise tikharavhani leti nga riki na tinjhini. Va ti thye Vayehu hikwalaho ka muchayeri wa kalichi loyi a a tsutsuma swinene loyi a veke hosi Israyele. (2 Tih. 10:15, 16) Tikharavhani toleto tinharhu Letikulu a ti lehe 2,2 wa timitara, ti anama 1,9 wa timitara naswona ti tlakuka 1,9 wa timitara naswona ha yin’we a yi teka maphayona ya tsevu. Ku engetela kwalaho, erhavini ra le Japani ku endliwe tikharavhani Letitsongo ta 11 leti a ti kokiwa hi xikanyakanya laha eka yin’wana ni yin’wana a ku tshama vanhu vambirhi. Kiichi Iwasaki, loyi a pfuneteke eku endleni ka tikharavhani leti u ri: “Eka kharavhani ha yin’we leyi vuriwaka Yehu a ku ri ni tende ni betri ra movha leri a ri tirhiseriwa ku lumeka gezi.” Makhalipotiya a ma endla leswaku ku vonakala ka ntiyiso ku voninga etikweni hinkwaro ra Japani, ma famba hi tikharavhani leti etintshaveni ma tlhela ma tsemakanya minkova ma suka eHokkaido en’walungwini ma ya eKyushu edzongeni.
Ikumatsu Ota loyi a a ri mukhalipotiya u te: “Loko hi fika edorobeni a hi fika hi yimisa kharavhani ya hina leyi vuriwaka Yehu eribuweni ra nambu kumbe endhawini leyi nga rivala. A hi rhanga hi endzela vanhu va swiyimo leswi tlakukeke va le dorobeni rolero, tanihi meyara ivi endzhaku hi endzela emakaya ya vanhu hi va siyela minkandziyiso ya hina. Loko hi yi hetile nsimu yoleyo a hi hundzela edorobeni leri landzelaka.”
A ku ri “siku ra swilo leswitsongo” loko ntlawa wolowo wa Swichudeni swa Bibele swa 36 le Kobe wu khoma nhlengeletano ya wona yo sungula. (Zak. 4:10) Endzhaku ka malembe ya ntlhanu—hi 1932—makhalipotiya ni vahuweleri va 103 va le Japani va vike ntirho wa vona, va fambise tibuku to tlula 14 000. Namuntlha, ntirho lowu hleriweke kahle wo chumayela erivaleni wa endliwa emadorobeni lamakulu ya le Japani naswona vahuweleri va kwalomu ka 220 000 va endla leswaku ku vonakala ka vona ku voninga eTikweni Ra Le Vuxeni hinkwaro.—Tolo a nga ha vuyi eJapani.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Petro 2:1-22
2 Hambiswiritano, ni vaprofeta va mavunwa va ve kona exikarhi ka vanhu, hilaha ni vadyondzisi va mavunwa va nga ta va kona exikarhi ka n’wina.+ Vona lava va ta nyandlamela va nghenisa mimpambukwa leyi lovisaka, naswona va ta ala ni n’wini loyi a va xaveke,+ va titisela ndzoviso wa xihatla.2 Ku tlula kwalaho, vo tala va ta landzela+ swiendlo swa vona swa ku tikhoma ko biha,+ naswona hikwalaho ka vona, ndlela ya ntiyiso yi ta vulavuriwa ku biha.+3 Nakambe, hikwalaho ka ku navela, va ta mi dyelela hi marito+ ya vuxisi. Kambe volavo, ku avanyisiwa ka vona loku nga ka khale+ a ku nonoki, naswona ndzoviso wa vona a wu khudzeheli.+4 Kunene, loko Xikwembu xi nga tshikanga ku xupula tintsumi+ leti dyoheke, kambe, hi ku ti hoxa eThatharasi,+ xi ti nyiketa emigodini ya munyama lowukulu leswaku ti hlayiseriwa vuavanyisi;+5 naswona xi nga tshikanga ku xupula misava+ ya khale, kambe xi hlayisa Nowa, muchumayeri wa leswo lulama,+ ni van’wana+ va nkombo loko xi tisa ndhambhi+ ehenhla ka misava ya vanhu lava nga xiximiki Xikwembu;6 xi gweveke miti ya Sodoma na Gomora hi ku yi hundzula+ yi va nkuma, xi vekela vanhu lava nga xiximiki Xikwembu xikombiso xa swilo leswi taka;+7 xi kutsuleke Lota+ wo lulama, loyi a a karhateka swinene hi vanhu lava delelaka nawu, va tipeta eku tikhomeni ko biha+—8 hikuva munhu loyi wo lulama a a xaniseka eka moya-xiviri wakwe wo lulama hikwalaho ka swiendlo swa vona swo kala nawu leswi a a swi vona ni ku swi twa siku ni siku loko a ha tshama na vona—9 Yehovha wa yi tiva ndlela yo va kutsula endzingweni+ vanhu lava nga ni ku tinyiketela loku nga ni vukwembu, kambe u vekela vanhu lava nga lulamangiki siku ra vuavanyisi leswaku va ta lovisiwa,+10 kambe, ngopfu-ngopfu eka lava mukisanaka ni nyama va navela ku yi nyamisa+ va tlhela va byi langutela ehansi vuhosi.+Lava kanyaka timbilu, vo sihalala, a va rhurhumeli eka lava dzunekaka kambe va vulavula ha vona hi ku va tseketsela,+11 kasi tintsumi, hambileswi ti va tlulaka hi ntamu ni matimba, a ti va hehli hi marito ya ku tseketsela,+ naswona leswi a ti swi endli hikwalaho ka leswi ti nga ni xichavo eka Yehovha.+12 Kambe vanhu lava, ku fana ni swiharhi leswi nga anakanyiki leswi nga lo velekeriwa ku khomiwa swi lovisiwa, eka swilo leswi va nga swi tiviki naswona va vulavulaka ha swona hi ku tseketsela,+ va ta lova endleleni ya vona ya ku lova,13 va tivavisa,+ va kuma hakelo ya swiendlo leswi hoxeke.+Va teka ku hanya hi vulovolovo ninhlikanhi swi ri ntsako.+ Vona i swivati ni swithyakisi, va tipeta etidyondzweni ta vona ta vuxisi hi ntsako lowu nga hikiwangiki, va ri karhi va dya swin’we na n’wina.+14 Va ni mahlo lama teleke vuoswi+ naswona va hluleka ku tshika xidyoho,+ va wonga mimoya-xiviri leyi nga yimangiki yi tiya. Va ni mbilu leyi leteriweke ku navela.+ Vona i vana+ lava rhukaniweke.15 Hi ku tshika ndlela yo lulama, va hambukisiwile. Va landzele ndlela ya Balama,+ n’wana wa Beyori, loyi a a rhandza hakelo leyi tisiwaka hi ku endla leswi hoxeke,+16 kambe u tshinyiwile hi ku tlula kakwe leswi lulameke.+ Xifuwo lexi rhwalaka ndzhwalo lexi nga vulavuriki, xi vulavula hi rito ra munhu,+ xi siva ndlela+ ya ku penga ka muprofeta.17 Lava i minseledyana leyi pfumalaka mati,+ ni tihunguva leti fambisiwaka hi xidzedze xa vukarhi, naswona va vekeriwe+ ntima wa munyama.18 Hikuva va vula marito yo tikukumuxa ya hava, hi ku navela ka nyama+ ni hi mikhuva yo biha va wonga+ lava ha balekaka+ evanhwini lava tikhomaka hi ndlela leyi hoxeke.19 Va va tshembisa ntshunxeko,+ kasi vona i mahlonga ya ku onhaka.+ Hikuva mani na mani la hluriwaka hi un’wana u va hlonga ra munhu+ yoloye.20 Kunene, endzhaku ko balekela swilo leswi nyamisaka swa misava+ hi vutivi lebyi kongomeke bya Hosi tlhelo Muponisi Yesu Kreste, loko va tlhela va kumeka eka swilo leswi kutani swi va hlula,+ swiyimo swa vona swo hetelela swi bihe ngopfu ku tlula leswo sungula.+21 Hikuva a swi ta antswa eka vona loko a va nga tivanga hi ku kongoma ndlela ya ku lulama,+ ku tlula leswaku loko va yi tive hi ku kongoma va fularhela xileriso xo kwetsima lexi va nyikiweke xona.+22 Marito ya xivuriso xa ntiyiso ma hetisekile eka vona: “Mbyana+ yi vuyele emahlanteni ya yona, ni nguluve ya nkati leyi a yi hlambisiwile yi vuyele ku ya vumbuluka endzhopeni.”+


text:
August 8-
14
TIPISALEMA 92-101
Risimu 28 Ni Xikhongelo
Marito Yo Pfula (u nga hundzi timinete tinharhu)
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
“Ku Kula Hi Tlhelo Ra Moya Hi Nkarhi Wa Vudyuhari”: (10 min.)
Ps 92:12
—Lavo lulama va tswala mihandzu hi tlhelo ra moya (w07 9/15 32; w06 7/15 13 ¶2)
Ps 92:13, 14
—Vadyuhari va nga kula hi tlhelo ra moya ku nga khathariseki ku tsana ka vona (w14 1/15 26 ¶17; w04 5/15 12 ¶9-10)
Ps 92:15
—Vadyuhari va nga tirhisa ntokoto wa vona ku khutaza van’wana (w04 5/15 12-14 ¶13-18)
-
Endla Ndzavisiso: (8 min.)
Ps 99:6, 7
—Ha yini Muxe, Aroni na Samuwele va ri swikombiso leswinene? (w15 7/15 8 ¶5)
Ps 101:2
—Swi vula yini ku “famba-famba hi ku tshembeka ka mbilu” endzeni ka yindlu ya hina? (w05 11/1 24 ¶14)
Ku hlaya ka Bibele ka vhiki leri ku ndzi dyondzisa yini hi Yehovha?
Hi tihi tinhla leti ndzi ti kumeke eka ku hlaya ka Bibele ka vhiki leri leti ndzi nga ti tirhisaka ensin’wini?
-
Ku Hlaya Ka Bibele: (u nga hundzi timinete ta mune) Ps 95:1–96:13
NDZETELO WA NTIRHO WO CHUMAYELA
Riendzo Ro Sungula: (u nga hundzi timinete timbirhi) g16.4 xifunengeto
—Pfula ndlela yo endla riendzo ro vuyela.
Riendzo Ro Vuyela: (u nga hundzi timinete ta mune) g16.4 xifunengeto
—Pfula ndlela yo tlhela u n’wi endzela.
Dyondzo Ya Bibele: (u nga hundzi timinete ta tsevu) bh 161-162 ¶18-19—Pfuna xichudeni leswaku xi vona ndlela leyi xi nga ri tirhisaka ha yona rungula leri.
MAHANYELO YA VAKRESTE
Risimu 90
Vadyuhari—Mi Va Nkoka (Ps 92:12-15): (15 min.) Bulo ni vayingiseri. Tlanga vhidiyo leyi nge Vadyuhari—Mi Va Nkoka. (Nghena eka tv.jw.org kutani u nghena ehansi ka nhlokomhaka leyi nge TIVHIDIYO > BIBELE.) Kombela vayingiseri leswaku va vula tidyondzo leti va ti kumeke. Khutaza vadyuhari leswaku va hundzisela vutlhari ni ntokoto lowu va nga na wona eka vantshwa. Khutaza vantshwa leswaku va vulavurisana ni vadyuhari loko va endla swiboho swa nkoka evuton’wini.
Dyondzo Ya Bibele Ya Vandlha: (30 min.) ia ndz. 21 ¶13-22 ni mpfuxeto eka tl. 186
Gimeta Hi Ku Vutisa Xivutiso Xa Mpfuxeto Xa Vhiki Leri U Tlhela U Vutisa Ni Lexi Nga Ta Kambisisiwa Vhiki Leri Landzelaka (3 min.)
Risimu 29 Ni Xikhongelo