text:
Ndlela Yo Khathalela Vadyuhari
“Vana lavatsongo, a hi veni ni rirhandzu, ku nga ri hi marito kumbe ririmi, kambe hi swiendlo ni ntiyiso.”—1 YOH. 3:18.
1, 2. (a) Hi swihi swiphiqo leswi mindyangu yo tala yi langutanaka na swona, naswona ku tlakuka swivutiso swihi? (b) Vatswari ni vana va nga swi lunghekela njhani ku langutana ni swiyimo leswi cincaka?
SWI twisa ku vava ku vona vatswari va wena, lava a va ri ni matimba naswona va kota ku tihlayisa, se va tsandzeka ku tikhathalela. Kumbexana manana kumbe tata wa wena u wile kutani a tshoveka nyonga, u pfilunganyekile kutani a lahleka, kumbe u kumeke a ri ni vuvabyi lebyikulu. Hi hala tlhelo, vadyuhari swi nga ha va tikela ku amukela ku cinca loku nga kona eka rihanyo ni le ka swiyimo swa vona, ngopfu-ngopfu loko leswi swi endla leswaku va nga ha swi koti ku tiendlela swilo. (Yobo 14:1) Xana ku nga endliwa yini? Xana va nga khathaleriwa njhani?
2 Xihloko xin’wana lexi vulavulaka hi ku khathalela vadyuhari xi ri: “Hambileswi swi tikaka ku vulavula hi mhaka ya ku dyuhala, mindyangu leyi buleke hi mhaka leyi ka ha ri emahlweni kutani yi pfumelelana hi leswi yi nga ta swi endla yi ta va yi swi lunghekele ku antswa ku langutana ni xiyimo xihi ni xihi lexi nga ha vaka kona.” Nkoka wa ku burisana koloko hi nga wu tlangela swinene loko hi swi xiya leswaku swiphiqo swa ku dyuhala a swi nge papalatiwi. Nilokoswiritano, hi nga endla malunghiselelo ni swiboho swo karhi ka ha ri emahlweni. A hi kambisiseni ndlela leyi mindyangu yi nga tirhisanaka ha yona hi ndlela ya rirhandzu leswaku yi kota ku endla swiboho leswi swo tika.
KU KUNGUHATELA “MASIKU YA KHOMBO”
3. Mindyangu yi nga ha boheka ku endla yini loko vatswari lava dyuhaleke va sungula ku lava mpfuno lowu engetelekeke? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
3 Ku hetelela ku fike nkarhi lowu vanhu vo tala lava dyuhaleke va nga ha swi kotiki ku tikhathalela kahle; va lavaka mpfuno. (Hlaya Eklesiasta 12:1-7.) Loko vatswari lava dyuhaleke va nga ha swi koti ku tiendlela swilo, vona swin’we ni vana va vona lava kuleke va fanele va endla xiboho xa leswaku hi wihi mpfuno lowu nga ta va wunene ni lowu va nga ta kota ku wu hakelela. Hi ntolovelo i vutlhari ku hlangana tanihi ndyangu kutani mi bula hi mpfuno lowu nga ta laveka, ndlela leyi wu nga ta nyikeriwa ha yona ni ndlela leyi swirho swa ndyangu swi nga hoxaka xandla ha yona. Hinkwavo lava nga ta katseka, ngopfu-ngopfu vatswari, va fanele va phofula ndlela leyi va titwaka ha yona va ntshunxekile naswona va vulavula hi ku tshembeka. Va nga ha bula hi loko vatswari va ta va va hlayisekile loko vo ya emahlweni va tshama va ri voxe endlwini ya vona kambe va kuma mpfuno lowu engetelekeke. * Kumbe va nga ha bula hi leswi xirho ha xin’we xa ndyangu xi nga swi endlaka leswaku vatswari va kuma nkhathalelo lowu va wu lavaka. (Swiv. 24:6) Hi xikombiso, van’wana va nga ha kota ku va khathalela siku ni siku kasi van’wana va nga ha kota ku pfuneta hi timali. Hinkwavo va fanele va tiva mintirho leyi va faneleke va yi endla; kambe loko nkarhi wu ri karhi wu famba, mintirho yoleyo yi nga ha cinca kumbe ndyangu wu nga ha cincana ku hetisisa vutihlamuleri byo hambana-hambana.
4. Swirho swa ndyangu swi nga wu kuma kwihi mpfuno?
4 Loko u sungula ku va khathalela, tinyike nkarhi wo dyondza swo tala hi xiyimo xa vatswari va wena. Loko va ri ni vuvabyi lebyi nga ta nyanya, hlaya hi leswi u nga swi langutelaka enkarhini lowu taka. (Swiv. 1:5) Yana u ya lava mpfuno etihofisini ta mfumo ta le ndhawini ya ka n’wina leti pfunaka vadyuhari. Kumisisa leswaku hi yihi minongonoko leyi nga pfunaka vatswari va wena leswaku va kuma nkhathalelo wo antswa kumbe leyi nga endlaka leswaku swi ku olovela ku va khathalela. Loko u ri karhi u anakanyisisa hi ku cinca loku loku tikaka, u nga ha sungula ku titwa hi ndlela leyi nga tsakisiki, u nga ha va ni gome lerikulu, u tsemeka nhlana kumbe u pfilunganyeka. Byela munghana wa wena loyi u n’wi tshembaka malunghana ni ndlela leyi u titwaka ha yona. Xa nkoka swinene, chululela Yehovha ta le mbilwini ya wena. A nga ku nyika ku rhula ka mianakanyo loku u ku lavaka leswaku u langutana ni xiyimo xihi ni xihi.—Ps. 55:22; Swiv. 24:10; Filp. 4:6, 7.
5. Ha yini ku ri vutlhari ku hlengeleta rungula ka ha ri emahlweni, leri vulavulaka hi tindlela ta ku khathalela vadyuhari leti ku nga hlawuriwaka eka tona?
5 Vadyuhari van’wana ni mindyangu ya vona hi vutlhari va hlengeleta rungula ka ha ri emahlweni, leri vulavulaka hi tindlela to khathalela vadyuhari leti va nga hlawulaka eka tona—to tanihi loko swi ta pfuna ku va mutswari a ya tshama ni n’wana wa yena wa xinuna kumbe wa xisati, ku ya tshama ekaya ra vadyuhari kumbe ku tirhisa tindlela tin’wana leti nga kona endhawini yoleyo. Va vone “ku karhateka ni swilo swo biha” swa ha ri ekule kutani va tilunghiselela swona. (Ps. 90:10) Mindyangu yo tala a yi swi kunguhati sweswo, kutani yi boheka ku endla swiboho swo tika hi xihatla loko ku va ni swiphiqo. Munhu un’wana la nga ni ntokoto u vula leswaku “minkarhi hinkwayo [lowu] i nkarhi wo tika swinene wo endla xiboho xo tano.” Loko swiboho swi fanele swi endliwa hi xihatla, swirho swa ndyangu swi nga ha va swi tshikilelekile naswona swi nga endleka swi nga pfumelelani malunghana ni leswi swi faneleke swi endliwa. Hi hala tlhelo, loko hi kunguhata ka ha ri emahlweni, swi ta olova ku amukela ku cinca.—Swiv. 20:18.
6. Vatswari lava dyuhaleke ni vana va vona va nga vuyeriwa njhani loko va burisana hi ndhawu leyi vatswari volavo va nga ta tshama eka yona loko se va dyuhale ngopfu?
6 Swi nga ha ku tikela ku vulavula ni vatswari va wena malunghana ni ku endla ku cinca emutini wa vona ni hi xilaveko xa leswaku siku rin’wana va nga ha boheka ku rhurha. Kambe, vo tala va vule leswaku mabulo wolawo ma pfunile hi ku famba ka nkarhi. Ha yini ma pfunile? Hikuva swa olova ku vulavula hi timhaka to tika, ku yingisela hi ndlela ya xichavo ni ku kunguhata hi ndlela leyi pfunaka ku nga si va ni swiphiqo. Va kume leswaku loko va burisana ka ha ri emahlweni, hi moya wa rirhandzu ni wa musa, a swi olova ku endla swiboho. Hambiloko vatswari lava dyuhaleke va lava ku tshama voxe, swi nga vuyerisa loko va burisana ni vana va vona malunghana ni nkhathalelo lowu va nga ta wu tsakela loko swi lava leswaku va khathaleriwa.
7, 8. Hi swihi swilo leswi mindyangu yi faneleke yi bula ha swona, naswona ha yini?
7 Vatswari, loko ku ri karhi ku buriwa hi mhaka yoleyo, byelani ndyangu wa n’wina malunghana ni ku navela ka n’wina, mali leyi mi nga ta kota ku yi hakela ni leswi mi nga ta swi tsakela. Sweswo swi ta va pfuna ku endla swiboho leswi a mi ta swi endla loko se mi tsandzeka ku swi endla. A swi kanakanisi leswaku va ta lava ku hetisisa ku navela ka n’wina naswona va endla hinkwaswo leswi va nga swi kotaka leswaku mi ya emahlweni mi tiendlela swilo. (Efe. 6:2-4) Hi xikombiso, xana mi langutele leswaku un’wana wa vana va n’wina u ta mi kombela leswaku mi ya tshama ni ndyangu wakwe, kumbe mi langutele swin’wana? Amukelani xiyimo naswona mi tsundzuka leswaku swirho swin’wana swa ndyangu swi nga ha va ni vonelo leri hambaneke ni ra n’wina ni leswaku swi ta teka nkarhi—eka n’wina vatswari kumbe eka vana—leswaku mi amukela xiyimo.
8 Hinkwenu mi fanele mi swi xiya leswaku loko ku kunguhatiwa kahle ku tlhela ku vulavurisaniwa kahle, ku nga papalatiwa swiphiqo swo tala. (Swiv. 15:22) Sweswo swi katsa ku bula hi ndlela leyi mi nga ta tsakela ku tshunguriwa ha yona. Tinhla leti ku vulavuriweke ha tona eka khadi ra DPA (durable power of attorney) leri tirhisiwaka hi Timbhoni ta Yehovha ti nga tlhuvutsiwa eka mabulo wolawo. Mi ni mfanelo yo tiva hi vutshunguri lebyi nga kona, naswona mi ni mfanelo yo amukela kumbe ku ala vutshunguri byo karhi. Tatani makhadi ya Advance Medical Directive leswaku mi ta kombisa vutshunguri lebyi mi byi tsakelaka. Vanani ni munhu loyi a nga ta mi endlela swiboho eka swa vutshunguri (laha nawu wu swi pfumelelaka naswona swi amukelekaka) leswaku mi ta tiyiseka leswaku munhu wo karhi loyi mi n’wi tshembaka u ta endla swiboho leswi faneleke loko swi boha. Vadyuhari, lava va khathalelaka ni lava hlawuriweke leswaku va endla swiboho va fanele va va ni tikopi ta makhadi ya DPA loko mo tshuka ma laveka. Vadyuhari van’wana va veke makhadi wolawo swin’we ni mapapila ya vona ya ndzhaka ni maphepha man’wana ya nkoka ya ndzindza-khombo, ya le bangi, ya le tihofisini ta hulumendhe ni man’wana.
KU LANGUTANA NI SWIYIMO LESWI CINCAKA
9, 10. Hi rini laha vatswari va nga ha lavaka mpfuno lowu engetelekeke wa vana va vona?
9 Minkarhi yo tala, swirho hinkwaswo swa ndyangu swi lava leswaku vatswari va swona lava dyuhaleke va ya emahlweni va tiendlela swilo loko va ha swi kota. Va nga ha va va ha swi kota ku sweka, ku basisa, ku nwa mirhi ni ku vulavurisana kahle ni vana va vona handle ka swiphiqo. Hikwalaho va tiyisekisa vana va vona leswaku a va fanelanga va lawula xin’wana ni xin’wana lexi va xi endlaka siku ni siku. Hambiswiritano, loko nkarhi wu ri karhi wu famba, loko vatswari se swi va tikela ku famba, va nga ha swi koti ku ya eswitolo, kumbe se va sungula ku rivala ngopfu, swi nga ha lava vana va vona va endla swo karhi.
10 Ku pfilunganyeka, ku tshikileleka, ku tsandzeka ku tikhoma loko munhu a fanele a ya exihambukelweni, ku nga ha twi kahle, ku nga ha voni kahle ni ku rivala swi nga ha kombisa ku dyuhala; kambe loko ku va ni swiphiqo swo tano swa rihanyo, swi nga ha tshunguleka. Lava vutshunguri loko swiphiqo swoleswo swi sungula. Vana swi nga ha lava ku va vona va rhangaka va teka goza emhakeni leyi. Minkarhi yin’wana swi nga ha lava ku va vona va rhangaka va teka goza ku hlela maendzo ya vatswari va vona yo ya eka dokodela ni timhaka tin’wana ta vona. Leswaku vana va tiyiseka leswaku vatswari va kuma nkhathalelo lowunene, swi nga ha lava va va vavulavuleri va vona, va va pfuna hi ku tata tifomo, va va heleketa laha va faneleke va ya kona ni hi swin’wana.—Swiv. 3:27.
11. Ku nga endliwa yini leswaku vatswari swi ta va olovela ku tolovela ku cinca?
11 Loko vatswari va wena va ri ni swiphiqo swa rihanyo leswi nga ta ka swi nga antswi, swi nga ha lava mi cinca ndlela leyi mi va khathalelaka ha yona kumbe mi endla ku cinca laha va tshamaka kona. Hambiloko ku cinca ka kona ku ri kutsongo, swi nga ha va olovela ku ku tolovela. Loko mi tshama ekule ni vatswari va n’wina, swi nga ha va swi enerile leswaku Mbhoni kumbe muakelani a va endzela nkarhi na nkarhi kutani a mi tivisa leswaku va njhani. Xana va lava ku pfuniwa hi ku swekeriwa ni hi ku basisa ntsena? Xana ku cinca kutsongo loku nga endliwaka ekaya ku ta endla leswaku swi va olovela ku famba-famba ekaya va hlayisekile, ku hlamba ni swin’wana? Kumbexana vadyuhari vo lava ntsena munhu loyi a nga taka a ta va pfuna emutini wa vona. Hambiswiritano, loko va ta va va nga sirhelelekanga loko va tshama voxe, ku nga ha laveka munhu la nga ta tshama na vona. Ku nga khathariseki xiyimo xa kona, kumisisa leswaku hi swihi swilo leswi va nga pfuniwaka ha swona endhawini ya ka n’wina. *—Hlaya Swivuriso 21:5.
NDLELA LEYI VAN’WANA VA LANGUTANAKA NI XIPHIQO LEXI HA YONA
12, 13. Vana lava kuleke lava nga tshamiki ekusuhi ni vatswari va vona va ye emahlweni va xixima ni ku khathalela vatswari va vona hi ndlela yihi?
12 Vana lava nga ni rirhandzu va lava leswaku vatswari va vona va tshama kahle. Loko va swi tiva leswaku vatswari va vona va khathaleriwa swi endla leswaku va va ni ku rhula ka mianakanyo. Hambiswiritano, vana vo tala lava kuleke a va tshami ekusuhi ni vatswari va vona hikwalaho ka leswi va nga ni vutihlamuleri byo karhi. Eswiyin’weni swo tano, van’wana va tirhise nkarhi wa vona wo wisa leswaku va va endzela va tlhela va va pfuna hi mintirho yo karhi leyi vatswari va vona se va tsandzekaka ku yi endla. Ku va bela riqingho nkarhi ni nkarhi—hambi ko va siku ni siku loko swi koteka—ku tsala mapapila, kumbe ti-e-mail swi tiyisekisa vatswari leswaku va rhandziwa.—Swiv. 23:24, 25.
13 Ku nga khathariseki xiyimo xa kona, mi ta boheka ku endla xiboho xa leswaku hi wihi nkhathalelo wa siku ni siku lowu vatswari va n’wina va wu lavaka. Loko mi nga tshami ekusuhi na vona naswona vatswari va n’wina va ri Timbhoni, mi nga vulavula ni vakulu va le vandlheni ra vona, mi kombela swiringanyeto eka vona. Xa nkoka swinene, khongelani hi mhaka yoleyo. (Hlaya Swivuriso 11:14.) Hambiloko vatswari va n’wina va nga ri Timbhoni, mi fanele mi ‘xixima vatata wa n’wina ni vamana wa n’wina.’ (Eks. 20:12; Swiv. 23:22) Entiyisweni, mindyangu hinkwayo a yi nge endli swiboho leswi fanaka. Van’wana va hlela leswaku mutswari la dyuhaleke a ta tshama na vona kumbe a tshama ekusuhi ni laha va tshamaka kona. Kambe, sweswo a swi koteki minkarhi hinkwayo. Vatswari van’wana a va swi tsakeli ku tshama ni vana va vona lava kuleke swin’we ni mindyangu ya vona; va lava ku tshama va ri voxe naswona a va swi lavi ku va ndzhwalo. Van’wana va nga ha tsakela ku hakela vanhu lava va khathalelaka va ri karhi va tshama emutini wa vona.—Ekl. 7:12.
14. Ku nga ha va ni swiphiqo swihi eka lava khathalelaka vatswari lava dyuhaleke?
14 Emindyangwini yo tala, n’wana wa xinuna kumbe wa xisati loyi a tshamaka ekusuhi ni vatswari hi yena a talaka ku va khathalela. Kambe, vanhu lava khathalelaka vatswari va vona va fanele va ringanisela loko va ri karhi va khathalela swilaveko swa vatswari va vona ni swilaveko swa mindyangu ya vona. Munhu a nga kota ku tirhisa nkarhi wo karhi ni matimba yo karhi ntsena. Naswona loko xiyimo xa munhu la khathalelaka vatswari xi cinca, ndyangu wu nga ha boheka ku tlhela wu kambisisa malunghiselelo ya nkarhi wolowo. Xana xirho xin’we xa ndyangu xi ni vutihlamuleri byo tala swinene? Xana vana lavan’wana va nga endla leswi engetelekeke, tanihi ku cincana ku va khathalela?
15. Ku nga endliwa yini leswaku munhu la khathalelaka mutswari la dyuhaleke a nga va ni ntshikilelo lowukulu wa mianakanyo?
15 Loko mutswari la dyuhaleke se a lava mpfuno wa nkarhi hinkwawo, ku ni khombo ra leswaku munhu la n’wi khathalelaka a va ni ntshikilelo lowukulu wa mianakanyo. (Ekl. 4:6) Vana lava nga ni rirhandzu va lava ku endlela vatswari va vona leswi va nga swi kotaka, kambe ku va khathalela swi nga ha va tikela swinene. Vanhu lava khathalelaka vadyuhari va fanele va ringeta ku langutana ni xiyimo xolexo, kumbexana va kombela mpfuno. Loko lava va khathalelaka va kuma mpfuno nkarhi na nkarhi swi nga ha endla leswaku swi nga bohi leswaku vatswari lava dyuhaleke va kala va yisiwa ekaya ra vadyuhari.
16, 17. Hi yihi mintlhontlho leyi vana va nga ha vaka na yona loko va ri karhi va khathalela vatswari va vona lava dyuhaleke, naswona va nga langutana njhani na yona? (Vona bokisi leri nge, “Ku Khathalela Vadyuhari Hi Ndlela Yo Tlangela.”)
16 Swi hi twisa ku vava loko hi vona vuyelo byo vava bya ku dyuhala eka vatswari va hina lava hi va rhandzaka. Vanhu vo tala lava khathalelaka vadyuhari minkarhi yin’wana va va ni gome, va karhateka, va tshoveka timbilu, va hlundzuka, va tivona nandzu hambi ku ri ku va ni xikhomela. Minkarhi yin’wana, mutswari la dyuhaleke a nga ha vula marito lama tlhavaka kumbe a nga kombisi ku tlangela. Loko sweswo swi endleka, u nga hatliseli ku hlundzuka. Mutshunguri un’wana wa mianakanyo u ri: “Ndlela leyinene yo langutana ni ndlela yihi na yihi leyi u titwaka ha yona, ngopfu-ngopfu loko u twe ku vava, i ku rhanga u pfumela leswaku u titwa hi ndlela yoleyo. Papalata ku ala leswaku u titwa hi ndlela yoleyo kumbe ku titeka hi ndlela yo biha hi leswi u titwaka hi ndlela yoleyo.” Vulavurisana ni nkataku, xirho xin’wana xa ndyangu kumbe munghana loyi u n’wi tshembaka malunghana ni ndlela leyi u titwaka ha yona. Mabulo yo tano ma nga ku pfuna leswaku u twisisa ndlela leyi u titwaka ha yona kutani u va ni langutelo leri faneleke.
17 Ku nga ha fika nkarhi lowu swi nga ha kotekiki leswaku ndyangu wu ya emahlweni wu khathalela murhandziwa wa wona a ri ekaya. Ndyangu wu nga ha endla xiboho xa leswaku murhandziwa wa wona u fanele a ya khathaleriwa ekaya ra vadyuhari. Makwerhu un’wana wa xisati la nga Mukreste a a endzela mana wakwe ekaya ra vadyuhari nkarhi na nkarhi. U vula leswi malunghana ni ndyangu wakwe: “A hi nga ha ta swi kota ku khathalela Manana nkarhi hinkwawo. A swi nga olovi ku endla xiboho xo n’wi yisa ekaya ra vadyuhari. A swi hi tikela swinene emintlhavekweni. Hambiswiritano, wolowo a wu ri ntlhantlho lowunene eka yena eka tin’hweti ta yena to hetelela, naswona u wu amukerile.”
18. I yini leswi vanhu lava khathalelaka vadyuhari va nga tiyisekaka ha swona?
18 Vutihlamuleri bya ku khathalela vatswari va wena loko va ri karhi va dyuhala byi nga ha rharhangana byi tlhela byi tika. A ku na mintlhantlho leyi vekiweke leyi nga pfunaka vanhu hinkwavo loko ku tiwa emhakeni yo khathalela vadyuhari. Kambe, loko mi kunguhata hi ndlela ya vutlhari, mi tirhisana kahle mi tlhela mi vulavurisana hi ndlela leyinene, naswona xa nkoka swinene loko mi khongela swi huma embilwini, mi nga swi kota ku hetisisa vutihlamuleri bya ku xixima varhandziwa va n’wina. Loko mi endla tano, mi nga eneriseka hi ku tiva leswaku va khathaleriwa hi ndlela leyinene. (Hlaya 1 Vakorinto 13:4-8.) Xa nkoka swinene, mi nga tiyiseka leswaku mi ta va ni ku rhula ka mianakanyo loku Yehovha a ku nyikaka lava xiximaka vatswari va vona.—Filp. 4:7.
^ ndzim. 3 Leswi hlawuriwaka hi vatswari ni vana swi nga ha ya hi ndhavuko wa laha va tshamaka kona. Etindhawini tin’wana, swi tolovelekile leswaku vatswari va ya tshama ni vana va vona lava kuleke naswona swi nga ha endleka ku hlawuriwa swoleswo.
^ ndzim. 11 Loko vatswari va n’wina va ha tshama emutini wa vona, tiyisekani leswaku vanhu lava va khathalelaka lava mi va tshembaka va ni makhiya leswaku va ta kota ku nghena emutini wa vatswari va n’wina loko va lava mpfuno hi xihatla.


c: text/html

text:
1Guhegula, nya gu lomba gu kheni milombelo ni gulomba ni gulombelela ni gubonga yi na giredwe vathu vatshavbo ga Nungungulu. 2Lombelelani khu vafumeli ni vathangeli nya mufumu gasi hi vbanye khu gurula, hi khalega gwadi, hi dhumisa Nungungulu khu githawo gyatshavbo. 3Khidzo dzi vbwetegago. Khidzo a dzinago Nungungulu, Muvbanyisi wathu. 4Uye a gu vbweta gu khuye vathu vatshavbo va vbanye ni guti lisine, 5nya gukhavo womo Nungungulu moyo basi, ni Mutshanganisi moyo a tshanganisago Nungungulu ni vathu, khu Jesu Kristo a gu muthu nuye 6a nga ningelago guvbanya gwaye khu gufela guvbanyisa vathu vatshavbo. Khayo Mahungu Nungungulu a ma tivisidego khu gikhati gyakone. 7Khiso nyi nga emisedwa ga iso, gu khala muganeli ni mupostoli, ni muhevbudzi, gasi guhevbudza va nya mayigo gukhodwa ni lisine. Nya gu ganela lisine, kha nyi ganeli malipha. 8Khu kharato, nya gu vbweta vama vatshavbo va gira nombelo, ni wevbini wulanga, va khusedza mandza ma agidego nya mbana likhulo ni wukhusu. 9Khu magirelo yamamowo gu vbweta vanyamayi va ambala myendra yi yelago, khu githawo ni gu dzi phara, va nga dzi mburisi khu gu lugela ndzudzu, ni gu ambala ndralama ambari maniya ni dziphera ni myendra nya seda. 10Va na ambale nga edzi gu yelago khidzo vanyamayi, va dzi garadze khu gu tsakisa Nungungulu khu mithumo nya yadi, kha nga edzi gu lombago khidzo ga vanyamayi va khodwago. 11Gikhati nya sihevbulo, vanyamayi va na degule, vapwe, va dzi nogisa. 12Kha nyi dzumeli nyamayi a hevbudza ambari guruma vama, aholu, a na khale khu gurula, 13kholu Nungungulu guhegula a di vanga Adhamu, khu hwane nya gikhati khavbo a nga vangago Eva. 14Oyu a nga thega mu gusengwani a hambana ni nayo wa Nungungulu, khandri Adhamu, khu nyamayi, nyamayi khuye a nga sengwa, a gu hambana ni nayo wa Nungungulu. 15Aholu, nyamayi a na vbanyiswa khu gu velega sanana, ni guvbanya khu gukhodwa ni lihaladzo ni githawo ni gu dzi phara.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Vakorinto 14:1-40
14 Lavisisani rirhandzu, ntsena mi hambeta mi lava tinyiko+ ta moya hi ku hiseka, kambe ngopfu-ngopfu leswaku mi ta profeta.+2 Hikuva loyi a vulavulaka hi tindzimi a nga vulavuli na vanhu, kambe u vulavula ni Xikwembu, hikuva a ku na loyi a yingiselaka,+ kambe u vulavula swihundla swo kwetsima+ hi moya.3 Hambiswiritano, loyi a profetaka wa aka+ ni ku khutaza ni ku chavelela vanhu hi leswi a swi vulaka.4 Loyi a vulavulaka hi ririmi rimbe wa tiaka yena, kambe loyi a profetaka u aka vandlha.5 Kutani ndzi rhandza leswaku hinkwenu ka n’wina mi vulavula hi tindzimi,+ kambe ndzi tsakela ngopfu leswaku mi profeta.+ Kahle-kahle loyi a profetaka u nkulu eka loyi a vulavulaka hi tindzimi,+ handle ka loko entiyisweni a hundzuluxela, leswaku vandlha ri ta akiwa.6 Kambe hi nkarhi lowu vamakwerhu, loko ndzo fika ndzi vulavula na n’wina hi tindzimi, xana hi swihi leswinene leswi ndzi nga ta va ndzi mi endlela swona, handle ka loko ndzi vulavula na n’wina hi nhlavutelo+ kumbe hi vutivi+ kumbe hi vuprofeta kumbe hi dyondzo?7 Hilaha swi nga hakona, swilo leswi nga hanyiki swi humesa mpfumawulo,+ hambi xitiringo, kumbe haripa; loko swi nga humesi mimpfumawulo hi ku hambana ka yona, swi ta tivisiwa ku yini leswi chayiwaka hi xitiringo kumbe hi haripa?8 Hikuva entiyisweni, loko mhalamhala yi humesa mpfumawulo lowu nga tivekiki, i mani loyi a nga ta lunghekela nyimpi?+9 Hi ndlela leyi fanaka, handle ka loko n’wina hi ririmi mi humesa mhaka leyi twisisiwaka+ hi ku olova, xana leswi vuriwaka swi ta tivisiwa ku yini? Entiyisweni leswi mi swi vulaka swi ta va swi famba ni moya.+10 Swi nga ha endleka ku ri ni mixaka yo tala swinene ya mimpfumawulo ya mavulavulelo emisaveni, kambe a wu kona muxaka lowu nga riki na nhlamuselo.11 Kutani loko ndzi nga ma twisisi matimba ya mpfumawulo wa mavulavulelo, ndzi ta va ndzi ri munhu wumbe+ eka loyi a vulavulaka, na yena loyi a vulavulaka u ta va a ri munhu wumbe eka mina.12 Kutani na n’wina, tanihi leswi mi ti navelaka hi ku hiseka tinyiko ta moya,+ lavani ku andzeriwa eka tona leswaku vandlha+ ri ta akeka.13 Hikokwalaho loyi a vulavulaka hi ririmi rimbe a a khongele leswaku a tiva ku hundzuluxela.+14 Hikuva loko ndzi khongela hi ririmi rimbe, i nyiko ya mina ya moya leyi khongelaka,+ kambe mianakanyo ya mina a yi veki mihandzu.15 Kutani ku fanele ku endliwa yini? Ndzi ta khongela hi nyiko ya moya, kambe ndzi ta khongela ni hi mianakanyo ya mina. Ndzi ta yimbelela swidzuniso+ hi nyiko ya moya, kambe ndzi ta yimbelela swidzuniso ni hi mianakanyo+ ya mina.16 Loko swi nga ri tano, loko u nyikela swidzuniso hi nyiko ya moya, xana munhu loyi a tshameke exitshan’weni xa munhu la tolovelekeke u ta vurisa ku yini a ku “Amen”+ loko u nkhensa, tanihi leswi a nga swi tiviki leswi u swi vulaka?17 I ntiyiso, u nkhensa hi ndlela leyinene, kambe munhu loyi un’wana a nga akiwi.+18 Ndzi nkhensa Xikwembu, leswi ndzi vulavulaka tindzimi to tala ku tlula hinkwenu ka n’wina.+19 Nilokoswiritano, evandlheni swi nga antswa ndzi vulavula marito ya ntlhanu hi mianakanyo ya mina, leswaku ndzi letela ni van’wana hi nomu, ku ri ni ku vulavula marito ya 10 000 hi ririmi+ rimbe.20 Vamakwerhu, mi nga vi vana lavatsongo ematimbeni ya ku twisisa,+ kambe mi va swihlangi evubihini;+ ntsena mi va lava kuleke hi ku helela ematimbeni ya ku twisisa.+21 ENawini ku tsariwe va ku: “‘Ndzi ta vulavula ni vanhu+ lava hi marimi ya vanhu vambe ni hi milomu ya vanhu vambe,+ kambe ni le nkarhini wolowo a va nge ndzi yingisi,’ ku vula Yehovha.”+22 Hikwalaho tindzimi a hi xikombiso+ eka vapfumeri,+ kambe eka lava nga riki vapfumeri, kasi ku profeta a hi ka lava nga riki vapfumeri, kambe i ka vapfumeri.+23 Hikokwalaho, loko vandlha hinkwaro ri hlengeletana ndhawu yin’we kutani hinkwaro ri vulavula hi tindzimi,+ kambe ku nghena vanhu lava tolovelekeke kumbe lava nga riki vapfumeri, xana a va nge vuli leswaku ma penga?24 Kambe loko mi profeta hinkwenu, kutani ku nghena loyi a nga riki mupfumeri kumbe munhu loyi a tolovelekeke, hinkwavo+ va n’wi tshinya, hinkwavo va n’wi kambela khwatsi;25 swihundla swa mbilu ya yena swa vonaka,+ lerova u ta wa hi xikandza a gandzela Xikwembu, a ku: “Xikwembu xi le xikarhi ka n’wina+ hakunene.”26 Kutani ku fanele ku endliwa yini vamakwerhu? Loko mi hlengeletana, un’wana u ni pisalema, un’wana u ni dyondzo, un’wana u ni nhlavutelo, un’wana u ni ririmi rimbe, un’wana u ni vuhlamuseri.+ Swilo hinkwaswo a swi endleriwe ku aka.+27 Naswona loko ku ri ni loyi a vulavulaka hi ririmi rimbe, va nga tluli vambirhi kumbe vanharhu, nakambe a va siyerisane; kutani un’wana a a hundzuluxele.+28 Kambe loko muhundzuluxeri a nga ri kona, a a miyele evandlheni a vulavulela embilwini+ ni ku vulavula ni Xikwembu.29 Ku tlula kwalaho, a ku vulavule vaprofeta+ vambirhi kumbe vanharhu, naswona lavan’wana a va twisise nhlamuselo+ ya kona.30 Kambe loko un’wana+ a ri ni nhlavutelo loko a ha tshame kwalaho, lowo sungula a a miyele.31 Hikuva hinkwenu mi nga profeta+ ha un’we-un’we leswaku hinkwavo va ta dyondza, hinkwavo va khutaziwa.+32 Naswona tinyiko ta moya ta vaprofeta ti fanele ku lawuriwa hi vaprofeta.33 Hikuva Xikwembu a hi Xikwembu xa mpfilumpfilu,+ kambe i xa ku rhula.+Tanihi le mavandlheni hinkwawo ya vakwetsimi,34 vavasati a va tshame va miyerile+ emavandlheni, hikuva a swi pfumeleriwi leswaku va vulavula, kambe a va titsongahate,+ hilaha ni Nawu+ wu vulaka hakona.35 Kutani loko va lava ku dyondza swo karhi, a va vutise vanuna va vona ekaya, hikuva swa nyumisa+ leswaku wansati a vulavula evandlheni.36 Yini? Xana rito ra Xikwembu ri hume+ eka n’wina, kumbe ri fikelele n’wina ntsena ke?37 Loko munhu a ehleketa leswaku i muprofeta kumbe u ni nyiko ya moya, a a pfumele swilo leswi ndzi mi tsalelaka swona, hikuva i swileriso+ swa Hosi.38 Kambe loko munhu a pfumala vutivi, u hambeta a pfumala vutivi.39 Hikwalaho vamakwerhu, hambetani mi hisekela ku lava ku profeta,+ kambe mi nga swi aleli ku vulavula hi tindzimi.+40 Kambe swilo hinkwaswo a swi endliwe hi ku tenga ni hi ku hleleka.+


text:
XANA XI LO ENDLIWA?
Xihlenge Xa Vulombe
TINYOXI leti endlaka vulombe (Apis mellifera) ti endla swihlenge swa tona hi mhula lowu humaka encileni wa tona. Ku vuriwa leswaku xihlenge xa vulombe i nchumu wo hlamarisa swinene. Ha yini?
Xiya: Se ku hundze malembe yo tala vatshila va swa tinhlayo va anakanya leswaku xivumbeko xa xirhendzevutana lexi nga ni matlhelo ya tsevu yo ringana, xi tlula xivumbeko xa tinhla tinharhu kumbe matlhelo ya mune lama ringanaka kumbe swivumbeko swin’wana—emhakeni yo aka hi swilo switsongo kambe ndhawu yi va leyikulu. Kambe a va koti ku hlamusela leswaku ha yini. Hi 1999, Profesa Thomas C. Hales u nyikele vumbhoni hi ndlela ya swa tinhlayo, lebyi kombisaka leswaku xivumbeko xa xihlenge xa vulombe xi kahle swinene hi ku ya hi yena. U kombise leswaku xivumbeko lexi fanaka ni xa xihlenge xa vulombe xa pfuna emhakeni yo avanyisa ndhawu hi swiphemu leswi ringanaka swi tlhela swi tiya.
Tinyoxi ti nga kota ku tirhisa ndhawu leyi nga kona hi ku aka xirhendzevutana xa matlhelo ya tsevu lama ringanaka, ti tirhisa mhula wa tona leswaku ti endla xihlenge xo vevuka xi tlhela xi tiya ivi ti hlayisa vulombe eka xona kahle. A swi hlamarisi leswi ku vuriwaka leswaku xihlenge “i vutshila byo hlamarisa.”
Namuntlha van’wasayense va tekelela xihlenge xa tinyoxi ku endla miako leyi tiyeke yi tlhela yi va ni ndhawu leyi pfulekeke. Hi xikombiso, vanjhiniyara va swihaha-mpfhuka, va tekelela xihlenge xa vulombe leswaku va endla swihaha-mpfhuka leswi tiyeke, swi nga dyiki ngopfu petirolo swi tlhela swi nga tiki.
U anakanya yini? Xana xivumbeko lexi hlamarisaka xa xihlenge xa vulombe xi lo tiendlekela kumbe xi lo endliwa?


text:
Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Bibele
Kahle-kahle i mani loyi a fumaka misava?
Vanhu vo tala va pfumela leswaku Xikwembu xa ntiyiso hi xona xi fumaka misava leyi. Loko ku ri leswaku mhaka yoleyo i ntiyiso, xana misava a yi ta va yi tele hi ku xaniseka? (Deteronoma 32:4, 5) Bibele yi vula leswaku misava yi lawuriwa hi lowo homboloka.—Hlaya 1 Yohane 5:19.
Xana lowo homboloka u swi kotise ku yini ku lawula vanhu? Eku sunguleni ka matimu ya vanhu, ntsumi yin’wana yi xandzukele Xikwembu kutani yi kucetela vatekani vo sungula leswaku na vona va xandzuka. (Genesa 3:1-6) Vatekani volavo, va hlawule ku yingisa ntsumi yoleyo leyi xandzukeke, ku nga Sathana kutani va n’wi endla mufumi wa vona. Xikwembu xa Matimba Hinkwawo hi xona ntsena mufumi wo lulama kambe xi lava leswaku vanhu va hlawula vulawuri bya xona hi ku tirhandzela. (Deteronoma 6:6; 30:16, 19) Kambe lexi twisaka ku vava, vanhu vo tala va kanganyisiwile leswaku va endla xihoxo lexi endliweke hi vatekani vo sungula.—Hlaya Nhlavutelo 12:9.
I mani loyi a nga ta tlhantlha swiphiqo swa vanhu?
Xana Xikwembu xi ta pfumelela Sathana leswaku a hambeta a fuma hi ndlela yo biha? Doo! Xikwembu xi ta tirhisa Yesu leswaku a herisa vubihi lebyi Sathana a byi endlaka.—Hlaya 1 Yohane 3:8.
Xikwembu xi ta nyika Yesu matimba yo lovisa Sathana. (Varhoma 16:20) Endzhaku ka sweswo, Xikwembu xi ta fuma vanhu kutani xi endla leswaku va hanya va tsakile naswona va sirhelelekile hilaha a xi lava va hanya hakona eku sunguleni.—Hlaya Nhlavutelo 21:3-5.
DYONDZA SWO TALA
Hi Xihi Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Misava?
Xana xikongomelo xa Xikwembu xa ku endla misava leyi yi va paradeyisi xi ta kala xi hetiseka? Loko swi ri tano, xi ta hetiseka rini?


text:
Dyondza Eka Xifaniso Xa Titalenta
“Kutani a nyika rin’wana titalenta ta ntlhanu, rin’wana timbirhi, ni rin’wanyana yin’we.”—MATEWU 25:15.
1, 2. Ha yini Yesu a vule xifaniso xa titalenta?
YESU u vulavule hi xifaniso xa titalenta leswaku a swi veka erivaleni eka valandzeri vakwe lava totiweke leswaku hi byihi vutihlamuleri bya vona. Kambe xifaniso lexi xi khumba vadyondzisiwa va Yesu hinkwavo. Hikwalaho, ku nga khathariseki leswaku hi ni ntshembo wo ya hanya etilweni kumbe laha misaveni, hi fanele hi twisisa nhlamuselo ya xifaniso lexi.
2 Yesu u xi vule rini xifaniso lexi? U xi vule loko a byela vadyondzisiwa vakwe xikombiso lexi a xi ta kombisa leswaku se i Hosi ni leswaku nkarhi wa makumu wu sungurile. (Matewu 24:3) Hikwalaho xifaniso xa titalenta i xiphemu xa xikombiso xolexo naswona xa hetiseka enkarhini wa hina.
3. Hi dyondza yini eka swifaniso leswi nga eka Matewu tindzima 24 na 25?
3 Loko Yesu a ta vula xifaniso xa titalenta, u vule ni swifaniso swin’wana swinharhu leswi a swi ri xiphemu xa xikombiso xa nkarhi wa makumu. Swifaniso leswi hinkwaswo swi hlamusela timfanelo to karhi leti valandzeri vakwe va faneleke va va na tona. Hi nga hlaya hi swifaniso leswi eka Matewu 24:45 ku ya eka 25:46. Xifaniso xo sungula i xa hlonga ro tshembeka, ku nga ntlawa lowutsongo wa vatotiwa lowu nga ni vutihlamuleri bya ku dyondzisa vanhu va Yehovha. Va fanele va tshembeka va tlhela va tlhariha. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Xa vumbirhi i xa vanhwana va khume. Eka xona, Yesu u lemuxe vatotiwa hinkwavo leswaku va fanele va va lava lunghekeke va tlhela va tshama va rindzile hikuva a va nga ta ri tiva siku kumbe nkarhi lowu a a ta ta ha wona. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Endzhaku ka sweswo Yesu u vule xifaniso xa titalenta leswaku a dyondzisa vatotiwa hinkwavo leswaku a va fanele va tirha hi matimba leswaku va hetisisa vutihlamuleri bya vona bya Vukreste. Endzhaku Yesu u vule xifaniso xa tinyimpfu ni timbuti, lexi a xi vulavula hi lava a va ta va ni ntshembo wo hanya laha misaveni. U kandziyise leswaku va fanele va tshembeka kutani va endla leswi va nga swi kotaka leswaku va pfuna vamakwavo va vona lava totiweke. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Xihloko lexi xi ta hlamusela leswi xifaniso xa titalenta xi vulaka swona.
WANUNA UN’WANA A NYIKA MAHLONGA MALI YO TALA
4, 5. I mani wanuna loyi ku vulavuriwaka ha yena exifanisweni, naswona talenta i yini?
4 Hlaya Matewu 25:14-30. Eka xifaniso xa titalenta, Yesu u vulavule hi wanuna loyi a tekeke riendzo. Eka xifaniso lexi fanaka, Yesu u vulavule hi wanuna la tekeke riendzo leswaku a ya va hosi. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) (Luka 19:12) Ku ringana malembe yo tala minkandziyiso ya hina a yi vula leswaku eka swifaniso haswimbirhi wanuna loyi i Yesu, loyi a yeke etilweni hi lembe ra 33. Kambe Yesu a nga fikanga a va Hosi loko a fika etilweni. U rindze ku fikela hi 1914, loko valala vakwe va “[ve] vunavelo bya milenge yakwe.”—Vaheveru 10:12, 13.
5 Yesu u vule leswaku wanuna wa le xifanisweni a a ri ni titalenta ta nhungu. Yoleyo a ku ri mali yo tala. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Loko wanuna loyi a nga si famba, u nyike mahlonga yakwe mali yoleyo. U ma byele leswaku ma pindzula ha yona. Tanihi leswi mali yoleyo a yi ri ya nkoka swinene eka wanuna yoloye, a ku ri ni nchumu wun’wana lowu a wu ri wa nkoka swinene eka Yesu. A ku ri yini nchumu wa kona? A ku ri ntirho lowu a wu endleke loko a ha ri laha misaveni.
“Tlakusani mahlo ya n’wina mi languta masimu, ma basile leswaku ma tshoveriwa”
6, 7. Titalenta i yini?
6 Ntirho wo chumayela a wu ri wa nkoka swinene eka Yesu. Vanhu vo tala va ve vadyondzisiwa vakwe hikwalaho ka ku chumayela ka yena. (Hlaya Luka 4:43.) Kambe a a swi tiva leswaku a wu tele ntirho lowu a wu fanele wu endliwa ni leswaku vanhu vo tala a va ta amukela mahungu lamanene. Entiyisweni u byele vadyondzisiwa vakwe a ku: “Tlakusani mahlo ya n’wina mi languta masimu, ma basile leswaku ma tshoveriwa.” (Yohane 4:35-38) Murimi lonene a a nga ta sukela nsimu leyi a yi lunghekele ku tshoveriwa. Yesu a a ri ni langutelo leri fanaka. Hikwalaho emahlweninyana ka ku va Yesu a tlhelela etilweni, u lerise valandzeri vakwe a ku: “Hikokwalaho fambani mi ya endla . . . vadyondzisiwa.” (Matewu 28:18-20) Hi ndlela yoleyo, Yesu u va nyike xuma xa risima, ku nga vutihlamuleri bya nkoka byo chumayela.—2 Vakorinto 4:7.
7 Ku fana ni wanuna loyi a nyikeke mahlonga yakwe mali yakwe, Yesu u nyike valandzeri vakwe lava totiweke ntirho wo endla vadyondzisiwa. (Matewu 25:14) Hikwalaho titalenta i vutihlamuleri byo chumayela ni byo endla vadyondzisiwa.
8. I yini leswi n’wini a a swi languterile hambileswi mahlonga a ma nga nyikiwanga mali leyi ringanaka?
8 Yesu u vule leswaku n’wini u nyike hlonga ro sungula titalenta ta ntlhanu, ra vumbirhi a ri nyika titalenta timbirhi ivi ra vunharhu a ri nyika talenta yin’we. (Matewu 25:15) N’wini a nga nyikanga mahlonga mali leyi ringanaka, kambe a a langutele leswaku hinkwawo ka wona ma endla leswi ma nga swi kotaka leswaku ma pindzula hi mali ya yena. Hilaha ku fanaka, Yesu u langutele leswaku valandzeri vakwe lava totiweke va endla leswi va nga swi kotaka entirhweni wo chumayela. (Matewu 22:37; Vakolosa 3:23) Hi Pentekosta hi lembe ra 33, valandzeri va Yesu va sungule ku endla vanhu va matiko hinkwawo va va vadyondzisiwa. Naswona loko hi hlaya ebukwini ya Bibele ya Mintirho, hi swi vona kahle leswaku va tirhe hi matimba. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.)—Mintirho 6:7; 12:24; 19:20.
MAHLONGA MA TIRHISE TITALENTA ENKARHINI WA MAKUMU
9. (a) Mahlonga mambirhi yo tshembeka ma endle yini hi mali leyi ma nyikiweke yona, naswona hi dyondza yini eka mhaka yoleyo? (b) Lava nga ni ntshembo wo hanya laha misaveni va fanele va endla yini?
9 Mahlonga mambirhi yo sungula, lama pindzuriseke mali ya n’wini wa wona, i vamakwavo va xinuna ni va xisati vo tshembeka lava totiweke enkarhini wa makumu. Ngopfungopfu ku sukela hi 1919, a va endla leswi va nga swi kotaka entirhweni wo chumayela. Exifanisweni, un’wana ni un’wana eka mahlonga lamambirhi u nyikiwe mali leyi nga ringaniki, kambe leswi a swi vuli swona leswaku ku ni mintlawa yimbirhi ya vatotiwa vo tshembeka. Mahlonga hamambirhi ma tirhe hi matimba naswona ma pindzule hi mali leyi ma nyikiweke yona. Kambe xana i vatotiwa ntsena lava faneleke va tirha hi matimba entirhweni wo chumayela ni wo dyondzisa? Doo! Xifaniso xa Yesu xa tinyimpfu ni timbuti xi hi dyondzisa leswaku lava nga ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki laha misaveni va fanele va pfuna vamakwavo va yena lava totiweke hi ntirho wo chumayela va tlhela va tshembeka eka vona. Va swi teka ku ri lunghelo ku va pfuna. Vanhu va Yehovha i “ntlhambi wun’we,” naswona hinkwavo va tirha hi matimba leswaku va chumayela va tlhela va endla vadyondzisiwa.—Yohane 10:16.
10. Hi xihi xiphemu xin’wana xa xikombiso lexi kombisaka leswaku hi hanya enkarhini wa makumu?
10 Yesu u langutele leswaku valandzeri vakwe hinkwavo va tirha hi matimba leswaku va endla vadyondzisiwa lava engetelekeke. Vadyondzisiwa vakwe va endle tano enkarhini wa vaapostola. Xana valandzeri vakwe va wu endla ntirho lowu enkarhini lowu wa makumu lowu xifaniso xa Yesu xa titalenta xi hetisekaka eka wona? Ina, mahungu lamanene a ma si tshama ma twiwa hi vanhu vo tarisa xileswi va tlhela va va vadyondzisiwa! Vanhu va madzana ya magidi va khuvuriwa lembe ni lembe hikwalaho ka leswi valandzeri hinkwavo va Yesu va tirhaka hi matimba. Naswona vanhu volavo na vona va hlanganyela entirhweni lowu wo chumayela. Ntirho lowu hinkwawo ni vuyelo lebyinene lebyi vaka kona swi swi kombisa kahle leswaku ntirho wo chumayela i xiphemu xa nkoka xa xikombiso lexi Yesu a vuleke leswaku xi ta fungha nkarhi wa makumu. A swi kanakanisi leswaku vatirhi va Yesu va n’wi tsakisa!
N’WINI U TA TA RINI?
11. Hi swi tivisa ku yini leswaku Yesu u ta ta hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu?
11 Yesu u te: “Endzhaku ka nkarhi wo leha n’wini wa mahlonga wolawo a ta ivi a lulamisa timhaka na wona.” (Matewu 25:19) N’wini ku nga Yesu u ta endla sweswo loko nhlomulo lowukulu wu ya eku heleni. Hi swi tivisa ku yini sweswo? Eka vuprofeta byakwe lebyi kumekaka eka Matewu tindzima 24 na 25, Yesu u vule ko tala leswaku wa ta. Hi xikombiso, u vule leswaku vanhu va ta “vona N’wana wa munhu a ta a ri emapapeni ya tilo.” Wolowo i nkarhi lowu Yesu a nga ta avanyisa vanhu hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu. U tlhele a lemuxa valandzeri vakwe lava hanyaka enkarhini wa makumu leswaku va tshama va rindzile. U te: “A mi ri tivi siku leri Hosi ya n’wina yi nga ta ta ha rona” a tlhela a ku, “N’wana wa munhu u ta ta hi nkarhi lowu mi nga wu ehleketiki.” (Matewu 24:30, 42, 44) Hikwalaho exifanisweni xa titalenta, Yesu nakambe a a vulavula hi nkarhi lowu a nga ta ta a ta avanyisa vanhu kutani a herisa misava ya Sathana. *—Vona nhlamuselo ya le hansi.
12, 13. (a) N’wini u te yini eka mahlonga mambirhi, naswona ha yini? (b) Vatotiwa va funghiwa rini ro hetelela? (Nakambe vona bokisi leri nge “ Va Avanyisiwa Va Ri Lava Fanelekaka Loko Va Fa.”) (c) Hi yihi hakelo leyi nga ta kumiwa hi lava seketeleke vatotiwa?
12 Loko n’wini a vuya eriendzweni rakwe, u kume leswaku hlonga leri a ri ri ni titalenta ta ntlhanu ri pindzule tin’wana ta ntlhanu naswona hlonga leri a ri ri ni titalenta timbirhi ri pindzule tin’wana timbirhi. N’wini u byele hlonga ha rin’we a ku: “U endle kahle, hlonga lerinene, ro tshembeka! U tshembekile eka swilo leswitsongo. Ndzi ta ku veka u langutela swilo swo tala.” (Matewu 25:21, 23) N’wini ku nga Yesu u ta endla yini loko a ta enkarhini lowu taka?
13 Emahlweninyana ka leswaku ku sungula nhlomulo lowukulu, Xikwembu xi ta va amukela ro hetelela vatotiwa lava tirhaka hi matimba lava nga ta va va ha ri laha misaveni hi nkarhi wolowo. Loku i ku funghiwa ka vona ko hetelela. (Nhlavutelo 7:1-3) Endzhaku ka sweswo, Yesu u ta va hakela hi ku va pfuxela etilweni emahlweni ka Armagedoni. Kambe ku vuriwa yini hi lava nga ni ntshembo wo hanya laha misaveni lava seketeleke vatotiwa entirhweni wo chumayela? Va ta avanyisiwa tanihi tinyimpfu. Naswona va ta hakeriwa hi ku nyikiwa vutomi emisaveni ehansi ka Mfumo wa Xikwembu.—Matewu 25:34.
HLONGA RO HOMBOLOKA RI TLHELA RI LOLOHA
14, 15. Xana Yesu a a vula leswaku vatotiwa vo tala a va ta va lavo homboloka va tlhela va loloha? Hlamusela.
14 Exifanisweni lexi ku tlhela ku vulavuriwa hi hlonga leri a ri ri ni talenta yin’we. A ri pindzulanga ha yona kumbe ri yi veka ebangi leswaku yi ta va ni ntswalo. Ku ri na sweswo, ri celele mali yoleyo. N’wini u vule leswaku hlonga rolero a ri hombolokile ri tlhela ri loloha. U tekele hlonga rolero ro homboloka talenta yoleyo kutani a yi nyika hlonga ro sungula. Endzhaku ka sweswo u cukumetele hlonga ro homboloka “emunyameni,” kutani hlonga rolero ri rile ri ri ni gome.—Matewu 25:24-30; Luka 19:22, 23.
15 Loko Yesu a vula leswaku un’wana wa mahlonga lamanharhu a a hombolokile a tlhela a loloha, a a nga vuli swona leswaku n’we xa nharhu xa vatotiwa a va ta fana ni hlonga rolero. Sweswo hi swi vona loko hi ringanisa xifaniso lexi ni swin’wana swimbirhi. Eka xifaniso xa hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha, Yesu u vulavule hi hlonga lero biha leri xaniseke mahlonga laman’wana. Yesu a a nga vuli swona leswaku lava a va ri xiphemu xa hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha va ta endla leswo biha. Ku ri na sweswo, a a lemuxa vatotiwa volavo leswaku a va fanelanga va fana ni hlonga lero biha. Kutani eka xifaniso xa vanhwana va khume, Yesu u vulavule hi vanhwana va ntlhanu va swiphukuphuku. A a nga vuli swona leswaku hafu ya vatotiwa a va ta va swiphukuphuku. Ku ri na sweswo a a lemuxa hi leswi a swi ta endleka loko va nga lunghekanga naswona va nga rindzanga. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Hilaha ku fanaka, exifanisweni xa titalenta, Yesu a a nga vuli leswaku vatotiwa vo tala va ta va lava hombolokeke va tlhela va loloha emasikwini ya makumu. A a lemuxa vatotiwa leswaku va nga fani ni hlonga lero homboloka kambe va ya emahlweni va tirha hi matimba entirhweni wo chumayela.—Matewu 25:16.
Yesu u ta hakela vadyondzisiwa vakwe hinkwavo lava tirhaka hi matimba entirhweni wo chumayela
16. (a) Hi tihi tidyondzo timbirhi leti hi ti dyondzaka eka xifaniso xa titalenta? (b) Xihloko lexi xi hi pfune njhani ku twisisa xifaniso xa titalenta? (Vona bokisi leri nge “ Hi Fanele Hi Xi Twisisa Njhani Xifaniso Xa Titalenta?”)
16 Hi tihi tidyondzo timbirhi leti hi ti dyondzaka eka xifaniso xa titalenta? Yo sungula, Yesu u nyike vadyondzisiwa vakwe lava totiweke xuma xa risima, ku nga vutihlamuleri bya nkoka byo chumayela ni ku endla vadyondzisiwa. Ya vumbirhi, Yesu u langutele leswaku hinkwerhu ka hina hi tirha hi matimba entirhweni wo chumayela. Loko hi tiyisela hi ku tshembeka entirhweni lowu naswona hi tshama hi ri karhi hi yingisa hi tlhela hi tshembeka eka Yesu, hi nga tiyiseka leswaku u ta hi hakela.—Matewu 25:21, 23, 34.
^ ndzim. 3 Xihondzo xo Rindza xa July 15, 2013, matluka 21-22, tindzimana 8-10, xi hlamusela leswaku i mani hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha.
^ ndzim. 3 Xihloko lexi hundzeke eka magazini lowu xi hlamusela leswaku i vamani vanhwana.
^ ndzim. 3 Xifaniso xa tinyimpfu ni timbuti xi hlamuseriwe eka Xihondzo xo Rindza xa October 15, 1995, matluka 23-28, ni le ka xihloko lexi landzelaka eka magazini lowu.
^ ndzim. 4 Vona bokisi leri nge “ Xifaniso Xa Titalenta Xi Yelana Njhani Ni Xifaniso Xa Timayina?”
^ ndzim. 5 Enkarhini wa Yesu, talenta yin’we a yi ringana ni mali leyi mutirhi a a yi hola endzhaku ka loko a tirhe malembe ya 20.
^ ndzim. 8 Endzhakunyana ka loko vaapostola va file, vugwinehi byi hangalake emavandlheni hinkwawo. Ntirho wo chumayela a wu endliwa katsongo ku ringana madzana ya malembe. Kambe hi nkarhi wa “ntshovelo,” kumbe hi nkarhi wa makumu, ntirho wo chumayela a wu ta tlhela wu sungula ku endliwa. (Matewu 13:24-30, 36-43) Vona Xihondzo xo Rindza xa July 15, 2013, matluka 9-12.
^ ndzim. 15 Vona ndzimana 13 eka xihloko lexi nge, “Xana U Ta ‘Tshama U Rindzile’?” eka magazini lowu.


text:
Dyondzo 7: Wanuna Wa Vurhena
Loko nhlayo ya vanhu yi engeteleka emisaveni, vo tala va vona va endle swilo swo biha ku fana na Kayini. Kambe ku ni wanuna un’wana loyi a a hambane na vona. Wanuna loyi i Enoko. Enoko a a ri ni vurhena. Hinkwavo vanhu lava a a hanya na vona a va endla swilo swo biha swinene, kambe Enoko u ye emahlweni a tirhela Xikwembu.
Xana wa swi tiva leswaku ha yini vanhu va le nkarhini wolowo va endle swilo swo biha swonghasi? Tivutise, I mani la endleke leswaku Adamu na Evha va tlula nawu wa Xikwembu ni ku dya mbhandzu lowu Xikwembu xi vuleke leswaku a va fanelanga va wu dya? Ina, a ku ri ntsumi yo homboloka. Bibele yi vula leswaku i Sathana. Naswona u ringeta ku endla leswaku hinkwerhu hi va vanhu vo homboloka.
Siku rin’wana Yehovha Xikwembu u lerise Enoko leswaku a byela vanhu mhaka leyi a va nga lavi ku yi twa. Hi leyi mhaka ya kona: ‘Siku rin’wana Xikwembu xi ta lovisa vanhu hinkwavo lavo biha.’ Swi nga ha endleka vanhu va hlundzuke ngopfu loko va twa mhaka leyi. Va nga ha va va ringete ni ku dlaya Enoko. Hikwalaho Enoko a a fanele a va ni xivindzi swinene xo byela vanhu lava malunghana ni leswi Xikwembu a xi ta swi endla.
Xikwembu a xi n’wi pfumelelanga Enoko leswaku a hanya nkarhi wo leha exikarhi ka vanhu volavo vo homboloka. Enoko u lo hanya malembe ya 365 ntsena. Ha yini hi ku “malembe ya 365 ntsena”? Hikuva hi minkarhi yoleyo vanhu a va tiyile ku tlula sweswi naswona a va hanya malembe yo tala ngopfu. Phela, n’wana wa Enoko la vuriwaka Metusela u hanye malembe ya 969!
Endzhaku ka ku fa ka Enoko, vanhu va ye emahlweni va nyanya ku homboloka. Bibele yi vula leswaku ‘hinkwaswo leswi a va swi ehleketa a swi bihile nkarhi hinkwawo’ naswona ‘misava a yi tele madzolonga.’
Xana wa xi tiva xivangelo xin’wana lexi a xi endla leswaku ku va ni swiphiqo swo tala swonghasi emisaveni hi nkarhi wolowo? Hileswi Sathana a a tirhisa ndlela leyintshwa yo susumetela vanhu ku endla swilo swo biha. Hi ta dyondza ha yona edyondzweni leyi landzelaka.
Genesa 5:21-24, 27; 6:5; Vaheveru 11:5; Yudha 14, 15.
Swivutiso
- Xana Enoko a a hambane njhani ni vanhu van’wana?
- Hikwalaho ka yini vanhu va le nkarhini wa Enoko a va endla swilo swo tala swo biha?
- Hi swihi swilo swo biha leswi vanhu a va swi endla? (Languta xifaniso.)
- Ha yini Enoko a a fanele a va ni xivindzi?
- Xana vanhu a va hanya nkarhi wo tanihi kwihi enkarhini wolowo, kambe Enoko u hanye nkarhi wo tanihi kwihi?
- Ku humelele yini endzhaku ka loko Enoko a file?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Genesa 5:21-24, 27.
Xana Enoko a a ri ni vuxaka bya njhani na Yehovha?
Hi ku ya hi Bibele, i mani munhu loyi a hanyeke malembe yo tala ku tlula vanhu hinkwavo lava tshameke va hanya, naswona a a ri ni malembe mangani loko a fa?
- Hlaya Genesa 6:5.
Xana swiyimo emisaveni a swi bihe ku fika kwihi endzhaku ka ku fa ka Enoko, naswona sweswo swi fambisana njhani ni nkarhi wa hina?
- Hlaya Vaheveru 11:5.
Hi yihi mfanelo leyinene ya Enoko leyi “tsakiseke Xikwembu” naswona vuyelo byi ve byihi?
- Hlaya Yudha 14, 15.
Xana Vakreste namuntlha va nga xi tekelela njhani xivindzi xa Enoko loko va ri karhi va tsundzuxa vanhu malunghana ni nyimpi leyi taka ya Armagedoni?


text:
U Nga Pfumeleli Swihoxo Swa Van’wana Swi Ku Khunguvanyisa
“Hambetani mi . . . rivalelana hi ku ntshunxeka.”
TINSIMU: 121, 75
1, 2. Bibele yi profete yini hi ku andza ka vanhu va Yehovha?
EMISAVENI hinkwayo, ku ni nhlengeletano leyi vumbiwaka hi vanhu lava rhandzaka Yehovha ni lava lavaka ku n’wi tirhela. Vanhu lava i Timbhoni ta Yehovha. Hambileswi va endlaka swihoxo, Yehovha wa va kongomisa hi ku tirhisa moya lowo kwetsima. A hi kambisiseni tindlela tin’wana leti a va katekiseke ha tona.
2 Hi 1914, a ku ri ni vanhu vatsongo lava gandzelaka Yehovha. Kambe Yehovha u katekise ntirho wo chumayela. Hikwalaho ka sweswo, vanhu va timiliyoni va dyondze ntiyiso naswona va ve Timbhoni takwe. Yehovha u hlamusele ku andza loku, loku hlamarisaka loko a ku: “Lontsongo u ta va gidi, kasi lontsongo ngopfu u ta va tiko ra matimba. Mina Yehovha, ndzi ta swi hatlisisa hi nkarhi wa swona.” (Esaya 60:22) Namuntlha swi lo dlaa, leswaku vuprofeta lebyi byi hetisekile. Vanhu va Yehovha va fana ni tiko lerikulu. Entiyisweni, ku ni matiko yo tala emisaveni hinkwayo lama nga ni vaaki vatsongo loko ma ringanisiwa ni nhlayo ya vanhu va Yehovha.
3. Malandza ya Xikwembu ma ri kombise njhani rirhandzu?
3 Enkarhini lowu wa makumu, Yehovha u pfune vanhu vakwe leswaku va ya va rhandzana swinene. “Xikwembu i rirhandzu” naswona va xi tekelela. (1 Yohane 4:8) Yesu u lerise valandzeri vakwe leswaku va “rhandzana.” U tlhele a va byela leswi: “Hinkwavo va ta tiva leswaku mi vadyondzisiwa va mina, loko mi rhandzana.” (Yohane 13:34, 35) Sweswinyana, malandza ya Yehovha ma kombisane rirhandzu leri hambiloko matiko ma lwa. Hi xikombiso, eka nyimpi ya vumbirhi ya misava, ku dlayiwe vanhu va kwalomu ka 55 wa timiliyoni. Kambe vanhu va Yehovha a va dlayanga munhu eka nyimpi yoleyo. (Hlaya Mikiya 4:1, 3.) Leswi swi va pfunile leswaku va tshama va “basile engatini ya vanhu hinkwavo.”
4. Ha yini ku andza ka vanhu va Yehovha ku hlamarisa?
4 Vanhu va Xikwembu va ya emahlweni va andza hambileswi va nga ni nala loyi a nga ni matimba swinene, ku nga Sathana. I “xikwembu xa mafambiselo lawa ya swilo.” (2 Vakorinto 4:4) Sathana u lawula tinhlengeletano ta tipolitiki ta misava leyi, ni vahaxi va mahungu naswona u tirhisa swilo leswi leswaku a sivela ntirho wo chumayela mahungu lamanene. Kambe a nge swi koti ku wu sivela ntirho lowu. Hambiswiritano, Sathana wa swi tiva leswaku u saleriwe hi nkarhi lowutsongo, kutani u ringeta hi tindlela hinkwato leswaku a hi tshikisa ku gandzela Yehovha.—Nhlavutelo 12:12.
XANA U TA TSHEMBEKA LOKO VAN’WANA VA ENDLA SWIHOXO?
5. Ha yini minkarhi yin’wana vanhu van’wana va hi twisa ku vava? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
5 Malandza ya Xikwembu ma dyondza leswaku i swa nkoka swinene ku rhandza Xikwembu ni vanhu van’wana. Yesu u te: “‘U fanele u rhandza Yehovha Xikwembu xa wena hi mbilu ya wena hinkwayo ni hi moya-xiviri wa wena hinkwawo ni hi mianakanyo ya wena hinkwayo.’ Lexi hi xona xileriso lexikulu ni xo sungula eka hinkwaswo. Xa vumbirhi, lexi fanaka na xona, xi ri, ‘U fanele u rhandza warikwenu kukota loko u tirhandza.’” (Matewu 22:35-39) Hambiswiritano, Bibele yi kombisa leswaku vanhu hinkwavo va velekiwa va nga hetisekanga hikwalaho ka xidyoho xa Adamu. (Hlaya Varhoma 5:12, 19.) Kutani minkarhi yin’wana van’wana evandlheni va nga vula kumbe ku endla nchumu lowu nga ta hi twisa ku vava. Loko ku endleka leswi, hi ta endla yini? Xana ndlela leyi hi rhandzaka Yehovha ha yona yi ta tshama yi tiyile? Xana hi ta tshembeka eka yena ni le ka vanhu vakwe? Bibele yi hi byela hi malandza man’wana ya Xikwembu lama vuleke kumbe ku endla swilo leswi twiseke vanhu van’wana ku vava. A hi voneni leswi hi nga swi dyondzaka eka leswi va humeleleke.
6. Eli u tsandzeke hi ndlela yihi ku tshinya vana vakwe?
6 Hi xikombiso, Eli a ri muprista lonkulu wa le Israyele, kambe vana vakwe vambirhi va majaha a va nga yi yingisi milawu ya Yehovha. Bibele yi ri: “Vana va Eli a va ri vanhu lava nga pfuniki nchumu; a va nga ri na mhaka na Yehovha.” (1 Samuwele 2:12) Eli a a swi tiva leswaku vana vakwe a va endla swilo swo biha swinene. Nilokoswiritano, a nga tiyisanga voko. Hi ku famba ka nkarhi, Yehovha u xupule Eli ni vana vakwe. Naswona endzhaku ka sweswo, a nga ha va pfumelelanga vatukulu va Eli leswaku va va vaprista lavakulu. (1 Samuwele 3:10-14) Loko a wu hanye enkarhini wa Eli naswona u swi tiva leswaku u pfumelela vana vakwe ku endla swilo swo biha swinene, xana a wu ta khunguvanyeka? Xana xiyimo lexi a xi ta va xi tsanise ripfumelo ra wena eka Yehovha naswona hikwalaho ka sweswo, a wu ta va u tshike ku n’wi tirhela?
7. Hi xihi xidyoho lexikulu lexi Davhida a xi endleke naswona Xikwembu xi endle yini loko a ta va a dyohile?
7 Davhida a a ri ni timfanelo letinene naswona sweswo hi swona swi endleke leswaku Yehovha a n’wi rhandza swinene. (1 Samuwele 13:13, 14; Mintirho 13:22) Nilokoswiritano, Davhida u endle nchumu wo biha ngopfu. Loko Uriya a ye enyimpini, Davhida u etlele na Bati-xeba, nsati wa Uriya naswona u tikile. Davhida a a nga swi lavi leswaku mhaka leyi yi tiveka. Kutani u lerise leswaku ku vitaniwa Uriya ivi a n’wi byela leswaku a ya ekaya kakwe. Davhida a a ehleketa leswaku Uriya a ta etlela na Bati-xeba leswaku vanhu va ta ehleketa leswaku Uriya hi yena a nga tikisa nsati wakwe. Kambe Uriya u ale ku ya ekaya. Kutani Davhida u endle leswaku Uriya a dlayiwa enyimpini. Hikwalaho ka swidyoho leswi leswikulu, Davhida ni ndyangu wakwe va xanisekile swinene. (2 Samuwele 12:9-12) Kambe Yehovha u n’wi kombe tintswalo kutani a n’wi rivalela. A a swi tiva leswaku Davhida a a lava ku endla leswi nga swinene. (1 Tihosi 9:4) Loko a wu hanye hi nkarhi wolowo, a wu ta va u titwe njhani hi leswi Davhida a swi endleke? Xana a wu ta va u tshike ku tirhela Yehovha?
8. (a) Muapostola Petro u tsandzeke njhani ku hetisisa leswi a swi tshembiseke? (b) Ha yini Yehovha a nga tshikanga ku tirhisa Petro hambileswi a endleke xihoxo?
8 Xikombiso xin’wana xa le Bibeleni i xa muapostola Petro. Yesu u n’wi hlawule leswaku a va muapostola. Hambiswiritano, minkarhi yin’wana Petro u vule kumbe ku endla swilo leswi a swi nga ri swinene. Hi xikombiso, Petro u vule leswaku a nge pfuki a landzule Yesu hambiloko lavan’wana vo endla tano. (Marka 14:27-31, 50) Kambe endzhaku ka loko Yesu a khomiwile, vaapostola hinkwavo ku katsa na Petro va n’wi fularherile. Kutani ku ringana kanharhu Petro u vule leswaku a nga n’wi tivi Yesu. (Marka 14:53, 54, 66-72) Hambiswiritano, Petro u twe ku vava swinene hileswi a swi endleke. Kutani Yehovha u n’wi rivalerile ivi a ya emahlweni a n’wi tirhisa. Loko a wu ri mudyondzisiwa hi nkarhi wolowo naswona u tiva leswi Petro a swi endleke, xana a wu ta ya emahlweni u tshemba Yehovha?
Hi nga tiyiseka leswaku Yehovha u ta endla leswinene minkarhi hinkwayo
9. Ha yini u tiyiseka leswaku Xikwembu xi endla leswinene minkarhi hinkwayo?
9 Eka swikombiso leswi, hi xiya leswaku malandza man’wana ya Yehovha ma endle swilo swo biha leswi twiseke van’wana ku vava swinene. Loko leswi swo endleka eka wena namuntlha, u ta endla yini? Xana u ta tshika ku ya eminhlanganweni kumbe u tshika Yehovha ni vanhu vakwe hi ku helela? Kumbe u ta xiya leswaku Yehovha u ni musa naswona u rindzele leswaku munhu yoloye a hundzuka? Kambe minkarhi yin’wana munhu la endleke swidyoho leswikulu a nga ha kombisa moya wo ka a nga tisoli eka leswi a swi endleke. Xana u ta tshemba leswaku Yehovha wa swi tiva naswona u ta swi lunghisa hi nkarhi lowu faneleke? Loko swi fanerile, a nga ha susa munhu yoloye evandlheni. Xana wa tiyiseka leswaku Yehovha u ta endla leswinene minkarhi hinkwayo?
TSHAMA U TSHEMBEKILE
10. Yesu u twisise yini hi swihoxo swa Yudasi Iskariyota na Petro?
10 EBibeleni, hi hlaya hi vanhu vo tala lava va tshameke va tshembekile eka Yehovha ni le ka vanhu vakwe hambileswi van’wana va vona va endleke swihoxo. Yesu u hi vekele xikombiso lexinene emhakeni leyi. Endzhaku ka loko a khongele vusiku hinkwabyo leswaku Tata wakwe a n’wi pfuna, u hlawule vaapostola vakwe va 12. Kambe un’wana wa vona ku nga Yudasi Iskariyota hi ku famba ka nkarhi u n’wi xengile. Nakambe muapostola Petro u landzule Yesu. (Luka 6:12-16; 22:2-6, 31, 32) Yesu a nga solanga Yehovha kumbe vaapostola lavan’wana loko van’wana va vona va n’wi landzula. Ku ri na sweswo, Yesu u tshame a ri ekusuhi ni Tata wakwe ni ku ya emahlweni a n’wi tirhela hi ku tshembeka. Hikwalaho ka sweswo, Yehovha u n’wi katekise hi ku n’wi pfuxa naswona endzhaku u n’wi endle Hosi ya Mfumo wakwe wa le tilweni.—Matewu 28:7, 18-20.
11. Bibele yi profete yini hi leswi malandza ya Yehovha ma nga ta swi endla namuntlha?
11 Xikombiso xa Yesu xi hi dyondzisa ku tshembeka eka Yehovha ni le ka vanhu vakwe. Naswona hi ni swivangelo leswi twalaka swo endla tano. Ha swi xiya leswaku Yehovha u kongomisa vanhu vakwe enkarhini lowu wa makumu. U va pfuna leswaku va chumayela ntiyiso emisaveni hinkwayo naswona hi vona ntsena va endlaka ntirho lowu. Va ni vun’we naswona va tsakile hi swilo hinkwaswo leswi Yehovha a va dyondzisaka swona. Yehovha u ri: “Maswivo! Malandza ya mina ma ta huwelela hi ku tsaka hikwalaho ka xiyimo lexinene xa mbilu.”
Kutani ku ta va ku nga ri vutlhari ku tshika Yehovha ni vanhu vakwe hileswi munhu wo karhi evandlheni a nga endla kumbe ku vula nchumu lowu nga riki wunene
12. Hi fanele hi swi teka njhani swihoxo swa van’wana?
12 Ha tsaka swinene hikuva Yehovha wa hi kongomisa ni ku hi pfuna leswaku hi endla swilo swo tala leswinene. Ku hambana ni sweswo, vanhu emisaveni leyi ya Sathana a va na ntsako naswona a va na ntshembo wa xiviri hi vumundzuku. Kutani ku ta va ku nga ri vutlhari ku tshika Yehovha ni vanhu vakwe hileswi munhu wo karhi evandlheni a nga endla kumbe ku vula nchumu lowu nga riki wunene! Ku ri na sweswo, hi fanele hi tshama hi tshembekile eka Yehovha ni ku landzela nkongomiso wakwe. Hi fanele hi tlhela hi dyondza ndlela yo languta swihoxo swa vanhu van’wana.
HI FANELE HI ENDLA YINI?
13, 14. (a) Ha yini hi fanele hi lehiselana mbilu? (b) Hi xihi xitshembiso lexi hi faneleke hi xi tsundzuka?
13 U fanele u endla yini loko makwerhu a vula kumbe ku endla leswi ku twisaka ku vava? Bibele yi hi nyika xitsundzuxo lexi nge: “U nga hatliseli ku hlundzukisiwa emoyeni wa wena, hikuva ku khunguvanyisiwa ku tshama exifuveni xa swihunguki.” (Eklesiasta 7:9) Hinkwerhu a hi hetisekanga hi endla swihoxo. Hikwalaho a hi nge languteli leswaku vamakwerhu va endla kumbe ku vula swilo leswinene minkarhi hinkwayo. Nakambe a hi swinene ku va hi tshamela ku ehleketa hi swihoxo swa vona. Sweswo swi ta endla leswaku hi tirhela Yehovha hi nga tsakanga. Kasi xo biha no tlurisa, swi nga tsanisa ripfumelo ra hina naswona hi nga ha tshika nhlengeletano ya Yehovha. Hikwalaho hi nga lahlekeriwa hi ntshembo wa hina wo hanya laha misaveni ni ku tirhela Yehovha.
14 I yini leswi nga ku pfunaka leswaku u tirhela Yehovha u tsakile hambiloko u khunguvanyisiwa? Minkarhi hinkwayo tsundzuka marito lawa lama chavelelaka: “Hikuva ndzi tumbuluxa matilo lamantshwa ni misava leyintshwa; swilo swo sungula a swi nge tsundzukiwi, hambi embilwini a swi nge ti.” (Esaya 65:17; 2 Petro 3:13) Yehovha u ta ku nyika mikateko leyi loko u tshama u tshembekile eka yena.
15. I yini leswi Yesu a vuleke leswaku hi swi endla loko van’wana va hi khunguvanyisa?
15 I ntiyiso leswaku a hi si fika emisaveni leyintshwa. Kutani loko hi khunguvanyisiwa hi fanele hi anakanyisisa hi leswi Yehovha a lavaka leswaku hi swi endla. Hi xikombiso, Yesu u te: “Loko mi rivalela vanhu swivi swa vona, Tata wa n’wina wa le tilweni na yena u ta mi rivalela; kasi loko mi nga va rivaleli vanhu swivi swa vona, na yena Tata wa n’wina a nge mi rivaleli swivi swa n’wina.” Nakambe loko Petro a vutisa Yesu loko hi fanele hi rivalela “ka nkombo” Yesu u te: “Ndzi ri eka wena, ku nga ri ka nkombo, kambe, ka 77.” Yesu u hi dyondzise leswaku hi fanele hi tshama hi tiyimisele ku rivalela vanhu van’wana minkarhi hinkwayo.
16. Hi xihi xikombiso lexinene lexi Yosefa a hi vekeleke xona?
16 Xikombiso xa Yosefa xi hi dyondzisa ndlela leyi hi faneleke ku tikhoma ha yona loko hi hetiwa matimba. Yosefa ni makwavo wakwe lontsongo a ku ri vona ntsena vana va Yakobe na Rahele. Yakobe a a ri ni vana van’wana va khume, kambe a a rhandza Yosefa ku tlula hinkwavo. Leswi swi endle leswaku va vondzoka Yosefa. Entiyisweni, a va n’wi venga swinene lerova va n’wi xavisile leswaku a ya va hlonga, kutani u yisiwe aEgipta. Endzhaku ka malembe yo tala, hosi ya le Egipta yi endle Yosefa leswaku a va wa vumbirhi eka yona emfun’weni wa tiko rero hikwalaho ka leswi yi tsakisiweke hi leswi Yosefa a swi endleke. Kutani endzhaku ka nkarhi vamakwavo va Yosefa va ye aEgipta leswaku va ya xava swakudya hikwalaho ka leswi a ku ri ni dyandza. Loko va vona Yosefa, a va nga ha n’wi tivi kambe yena a a va tiva. Hambileswi va n’wi khomeke hi ndlela yo biha, a nga tirihiselanga. Ku ri na sweswo, u va ringile a lava ku vona loko hakunene va cincile. Loko Yosefa a xiya leswaku va cincile, u va byele leswaku hi yena makwavo wa vona. Kutani a va chavelela a ku: “Mi nga chavi. Mina ndzi ta hambeta ndzi mi nyika swakudya ni vana va n’wina lavatsongo.”
17. U ta endla yini loko van’wana va ku khunguvanyisa?
17 Tsundzuka leswaku leswi hinkwerhu hi endlaka swihoxo, na wena u nga ha khunguvanyisa van’wana. Kutani loko u xiya leswaku u khunguvanyise un’wana, tirhisa xitsundzuxo lexi nga eBibeleni. N’wi kombele leswaku a ku rivalela, u tlhela u endla ku rhula na yena. (Hlaya Matewu 5:23, 24.) Swa hi tsakisa loko vanhu van’wana va hi rivalela. Kutani na hina hi fanele hi va rivalela. Vakolosa 3:13 yi ri: “Hambetani mi lehiselana mbilu ni ku rivalelana hi ku ntshunxeka loko un’wana a ri ni xivangelo xa ku vilerisiwa hi un’wanyana. Tanihi leswi Yehovha a mi rivaleleke hi ku ntshunxeka, na n’wina endlani sweswo.” Loko hi rhandza vamakwerhu a hi nge tshameli ku hlundzukisiwa hi swilo leswi va swi endleke enkarhini lowu hundzeke. (1 Vakorinto 13:5) Loko hi rivalela van’wana, na Yehovha u ta hi rivalela. Loko van’wana va hi khunguvanyisa, onge hi nga va komba tintswalo ku fana ni Tata wa hina, Yehovha, loyi a hi kombaka tintswalo.


text:
1Jesu, na romo siwoni nya yiphwa ya Jenezare, vbakari nya vathu va nga bani va gu mu gundra, gasi gu pwa mahungu ya Nungungulu, 2a di wona dzingalava dzimbili dzi nga bani dzi tshegemide siwoni, vagogi vakone na va tshigide va ya andza dzikhoga. 3A di bela ngalavani, yi nga bani yi gu lumba Simoni. Khavbo avbo, a di mu ruma gu yi hidzimisa matini. Uye, khu ngalavani, a di hevbudza gidzemo. 4Na vbedzide gu ganela, a di embela Simoni, khuye: "Hidzimisani ngalava nondrwani, mu thesa dzikhoga dzanu." 5Simoni a di hakha, khuye: "Muhevbudzi, hi gogide wutshigu watshavbo, kha ha mana gilo; aholu kha nga ulo u rumago, nyi na thesa dzikhoga." 6Va di dzi thesa, va goga dzindzandzi nya dzingi kamwe ngudzu, nya gu ni dzikhoga dzi di hadza gu pferuga. 7Va di khweneta vangana vawe va nga bani varomo ga yimbe ngalava, gasi guta va phasa. Va dita tadza navo ngalava yawe. Dza dzimbili dzidi vbweta gu rika khu gu tala. 8Na wonide esi, Simoni Pedro a di dzi thesa migondroni ga Jesu, khuye: "Leya uya hwindzo gwangu, Pfhumu, kholu nyi gighoni!" 9Simoni ni vatshavbo avo a nga bani ari navo va di tala khu gu liwuga, khu kotani nya dzindzandzi nya dzingi va nga molago; 10ni vangana vaye, Jakobe ni Johane sanana sa Zebhedhewu, va di liwuga navo. Khavbo avbo, Jesu a di embela Simoni, khuye: "U nga thavi; gukhugela muhuno u na bani uri mugogi nya vathu." 11Va di dusa dzingalava vbavbandze, va diga satshavbo va gu mu landra. 12Jesu na romo dhoropani nya gukari a dita muthu moyo a nga bani a gu dwala khu sokono. Uye, na wonide Jesu, a di dzi thesa migondroni gwaye, a mu lomba, khuye: "Pfhumu, wa gu dzina, nyi hawulugise." 13Jesu a di mu handzega mandza, na gu khuye: "Nyi ngu dzina, hawuluga." Khavbo, mudwali a di dzegela gu hawuluga. 14A di mu laya gu a si embeli muthu, bwelo khavbo a mu embela, khuye: "Indra dzi yeyedza ga muphasi, gasi uye a ningele, khu guagiswa gwago, iso si rumwago khu Mosi, gasi gu khala nari wufakazi vbakari nya vathu." 15Ndruma yaye yi di phalalega ni litigo, vathu nya vangi va di ya mu randrela, gasi gupwa sihevbudzo saye ni gu hawulugiswa madwali yawe. 16Aholu uye a di thava a gu hongola giwulani, aya gira nombelo. 17Tshigu mwedo, Jesu, a di gu hevbudza, vbakari nya vathu va nga bani va mu yingisa. Va di romo navo vafarisi ni vahevbudzi nya Nayo va nga tago khu Galileya, khu Judheya ni Jerusalema. Adigu hawulugisa madwali khu tshivba ya Pfhumu. 18Va di vboha vama va nga bani va rwade gilima khu lithatho. Va di vbweta ndzila nya gu gi vbohise ga Jesu. 19Na va yi hamugide khu kotani nya talo nya vathu, va di lita vbatshani nya nyumba, a nga bani aromo Jesu, vaya tshula vbamwambatunu. Na va giride isoso, va di reledza lithatho nya gilima, va li tshisa vbakari ni vbakari, mbeli ga Jesu. 20Na wonide gukhodwa gwawe, Jesu a di ganela khuye: "Amasawu, siwono sago si tsetseledwe." 21Vahevbudzi nya Nayo ni vaphasi nya mhamba va di phela gu ngurangura, khavo: "Khu mani oyu a hembululago Nungungulu? Khu mani a dzi kodzago gu tsetselela siwono vbavbandze ga Nungungulu basi?" 22Aholu Jesu, na tugude maalakanyo yawe, a di khusedza lito a gu va wudzisa, khuye: "Mahingigedzo muni mu gu nawo myonyoni gwanu? 23Khu gevbini gi vbevbugidego gu ganela: gu kheni siwono sago si tsetseledwe, ni gu kheni khuga u gimbila? 24Kha nga ulo, gasi gu enu mu dzitini nya gukhenu Mwamana wa Muthu a na ni tshivba nya gutsetselele siwono mafuni momu." Khavbo avbo a di embela gilima khuye. "Nyi ngu gu ruma khuga u eme, dzega lithatho lago u gu hongola gaya." 25Khavbo avbo, gilima gi di dzegela gu khuga gi ema mahoni ya vathu vatshavbo, gi dzega lithatho laye gi gu hongola gaya, na gi gu dhumisa Nungungulu. 26Vatshavbo va di liwuga ngudzu ni gu tala khu githawo, gumogo ni gu dhumisa Nungungulu, khavo: "Muhuno hi wonide siliwugiso." 27Khavbo avbo, Jesu a di duga. A diya mana muhengisi nya khupho nya gupwani khu Levhi, na khade vbagikhalotunu gwaye nya thumo, a di mu embela, khuye: "Nyi landre." 28A di diga satshavbo, a khuga a mu landra. 29Khavbo avbo, Levhi a di rana Jesu ndrangani gwaye, a gu mu girela buzo nya khongolo. Vbamezatunu va di romo vambe vahengisi nya khupho nya vangi ni vambe vathu. 30Vafarisi ni vahevbudzi nya Nayo va di ngurangura, va gu wudzisa vapizane va Jesu, khavo: "Khu ginani mu hodzago ni gu sela gumogo ni vakhuphisi ni sighohi?" 31Jesu a di hakha, khuye: "Khandri vale va gu ni womi va vbwetago n'yanga, aholu, vadwali. 32Eni kha nya tela guta rana avo va nya gululama aholu, nyi tede guta rana sighohi gasi si wuye ndzilani nya lisine." 33Khavbo avbo, va di mu embela, khavo: "Vapizane va Johane ni vapizane va Vafarisi va ngu tala gu hala, gumogo ni gu gira milombelo matshigu nya gutale. Gasi avo vago va gu hodza ni gu sela!" 34Jesu a di va hakha, khuye: "Ina gu ngu kodzega vabangaladzi va mwane va hala mwane na ngari navo, gani? 35Ma nguta matshigu va na gu dzegedwago mwane. Gikhati gyogyo va na hala!" 36A di va embela gambe gipimaniso gegi: "Mwalo a pferulago mwendra nya muphya gasi gu gira giziva vbamwendratunu wa gale. Wa gu gira kharato, u na luza mwendra nya muphya, gambe giziva gyakone kha gi na yelana ni mwendra wa gale. 37Kha nga gambe, mwalo a thelago wadwa nya givhayi somboni nya madowo ya gale. Wa gu gira kharato, wadwa nya givhayi wu na pola sombo. Gu luzeka, kharati, wadwa ni sombo. 38Aholu, wadwa nya givhayi gu vbwetega gu thedwa madowoni nya maphya. 39Mwalo muthu nya gu na sede wadwa nya guvile gwadi a wuya a lomba wadwa nya givhayi, kholu wa ri khuye: 'Uwo nya guvile gwadi khuwo wu gu wadi.' "
Copyright
Learn More


text:
JULY 18, 2014
UKRAINE
Xiviko Xa Timbhoni Xa Le Ukraine Ni Le Crimea
ELVIV, le Ukraine—Hi June 17, 2014, rhavi ra Timbhoni ta Yehovha le Ukraine ri vike leswaku Mbhoni yin’we yi dlayiwe hi bomo leyi bulukeke ekusuhi ni movha wa yona evuxeni bya doroba ra Kramatorsk, le Ukraine. A ku na Timbhoni tin’wana leti dlayiweke kumbe leti vavisekeke eka mpfilumpfilu lowu nga kona etikweni, lowu sunguleke tin’hweti ti nga ri tingani leti nga hundza. Hambiswiritano, Timbhoni ta madzana ti rhurhisiwile etindhawini leti ku nga ni mpfilumpfilu evuxeni bya Ukraine. Leti ti rhurhisiweke emakaya ya tona ti amukeriwe hi vagandzeri-kulorhi lava nga etindhawini tin’wana.
Hambileswi mpfilumpfilu wa ha yaka emahlweni, Timbhoni ta le Ukraine ti hambeta ti chavelela vaakelani va tona hi rungula ra le Bibeleni. Exikarhi ka June 2014, Timbhoni ti khome tinhlengeletano letikulu to hlayanyana evuxeni bya Ukraine, leti katseke tinkulumo leti sekeriweke eBibeleni ni minkombiso leyi kombisaka ndlela leyi hi nga yi tirhisaka ha yona ndzayo ya Bibele eswiyin’weni swo hambana-hambana swa vutomi. Vanhu vo tlula 5 200 va ve kona. Timbhoni ti ta khoma tinhlengeletano ta xifundzha ta kwalomu ka 40 eUkraine swin’we ni le Crimea, leti nga ta kandziyisa leswi Bibele yi swi tshembisaka hi vumundzuku bya vanhu ehansi ka Mfumo wa Xikwembu. Ku rindzeriwe leswaku vanhu vo tlula 165 000 va va kona etinhlengeletanweni leti ku katsa ni vo ringana 7 500 eCrimea.
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000
Ukraine: Vasyl Kobel, tel. +38 032 240 9323


text:
MAHANYELO YA VAKRESTE
Vantshwa
—Tirhisani Nkarhi Lowu Mi Pfulekeleke
Swi nga hi olovela ku anakanya leswaku hi ta tshama hi ri vantshwa ni leswaku a hi nge pfuki hi langutane ni “masiku ya khombo” lama fambisanaka ni ku dyuhala emisaveni ya Sathana. (Ekl 12:1) Loko u ri muntshwa, u pfulekeriwe hi nkarhi wo tala wa leswaku u tivekela tipakani to tirhela Xikwembu, to tanihi ntirho wa nkarhi hinkwawo.
‘Swiendlakalo leswi nga languteriwangiki’ swa hi wela hinkwerhu, ku katsa ni vantshwa. (Ekl 9:11) “A mi swi tivi leswaku vutomi bya n’wina byi ta va [njhani] mundzuku.” (Yk 4:14) Loko swi koteka, rhangisa ku tirhela Xikwembu. Famba hi “nyangwa leyikulu leyi yisaka entirhweni” loko wa ha ku pfulekerile. (1Ko 16:9) A wu nge tisoli.
Tipakani tin’wana to tirhela Xikwembu:
Ku chumayela hi ririmi rin’wana
Vuphayona
Ku ya eka swikolo swa nhlengeletano
Ntirho wo aka
Ntirho wa le Bethele
Ntirho wo endzela mavandlha


text:
“U Nga Pfumeleli Tinsikiti Ti Ku Luma!”
EXIKARHI ka lembe-xidzana ra vu-20, a swi tikomba onge vanhu a va swi kota ku dlaya tinsikiti hi ku helela. Vanhu van’wana a va tolovele tinsikiti hikwalaho ka xiphato xa khale xa vana lexi a xi ku: “U nga pfumeleli tinsikiti ti ku luma.” Hambiswiritano, hi va-1970 matiko yo tala ma teke xiboho xo yirisa khemikhali leyi vuriwaka DDT, leyi a yi tirhiseriwa ku dlaya tinsikiti hikuva a yi ri chefu naswona a yi ri ni khombo eka mbango.
Kutani tikhemikhali letin’wana a ti nga ha swi koti ku ti dlaya hi ku helela. Nakambe vanhu va sungule ku endzela matiko man’wana naswona a va rhwala tinsikiti kun’wana ni kun’wana handle ko swi xiya. Ku ve ni vuyelo byihi? Xiviko xa 2012 lexi vulavulaka hi ku sivela ku andza ka tinsikiti xi ri: “Eka malembe ya 12 lama hundzeke, ku tivisiwe hi ta ku tlhekeka ka tinsikiti eU.S.A., Canada, eVuxa Xikarhi, ematikweni yo hlayanyana ya le Yuropa, eAustralia ni le matikweni man’wana ya le Afrika.”
Edorobeni ra Moscow le Rhaxiya, swivilelo swa vanhu malunghana ni tinsikiti swi andze hi mpimo lowu phindhiweke ka khume eka lembe rin’wana ra sweswinyana. Kasi eAustralia tinsikiti ti andze hi tiphesente ta kwalomu ka 5 000 ku sukela hi 1999!
Vanhu van’wana va rhwala tinsikiti eswitolo, etiholweni ta mintlango kumbe etihotela handle ko swi xiya. Mininjhere un’wana wa hotela ya le U.S.A. u te: “Ntsendze loko tihotela ta ha rhurhela vanhu, hi ta tshamela ku va ni swiphiqo swa tinsikiti eka tona.” Ha yini swi tika swinene ku dlaya tinsikiti? U nga tisirhela njhani eka tona? Loko wo tshuka u hlaseriwa hi tinsikiti endlwini ya wena, hi wahi magoza lawa u nga ma tekaka yo ti dlaya ni ku ti sivela leswaku ti nga ha tlhekeki?
I Titsongo Swinene
Leswi tinsikiti ti ringanaka ni nyungu ya apula naswona ti nga ni miri lowu nga xiphepherhele, ti nga tumbela kun’wana ni kun’wana. Ti nga ha tshama eka matrasi, fanichara, tiplaka ta gezi hambi ku ri eka riqingho. Tinsikiti ti tala ku tshama ekule ni mibedo ni switulu hi timitara leti nga exikarhi ka tinharhu ku ya eka ta tsevu. Ha yini? Leswaku ti va ekusuhi ni swakudya swa tona, ku nga wena. *
Hakanyingi tinsikiti ti luma vanhu loko va etlele. Hambiswiritano, vanhu vo tala a va twi nchumu loko ti va luma hikuva ti chela khemikhali leyi dlayaka switlhavi leswaku ti kota ku ntswonga ngati ku ringana khume wa timinete handle ko kavanyetiwa. Hambileswi ti nga ha dyaka vhiki ni vhiki, ku vuriwa leswaku ta swi kota ku tshama tin’hweti to tala ti nga dyi.
Ku hambana ni tinsuna swin’we ni switsotswana swin’wana, tinsikiti a ti tluleti mavabyi. Hambiswiritano, lomu ti lumaka kona ku nga nwayisa swinene ku tlhela ku pfimba naswona sweswo swi endla leswaku vanhu vo tala va kharhateka emoyeni. Vanhu lava lumiwaka hi tinsikiti va nga ha va ni nkelunkelu, va khomiwa hi tingana ni ku twa onge va le ku lumiweni hambiloko se ku ri khale tinsikiti ti fambile. Xiviko xin’wana xa le Sierra Leone xi vula leswaku tinsikiti “ti nyangatsa ngopfu naswona ti vangela vanhu nkelunkelu” ni “tingana hileswi va nga na tona emakaya ya vona.”
U Nga Ti Nyiki Ndhawu
Tinsikiti ti nga luma munhu un’wana ni un’wana. Swa olova ku ti sivela loko u hatla u swi tiva leswaku ti kona ekaya ra wena. Kutani loko u ri ekaya kumbe u endzile, lavisisa swikombiso swa tona. Kambela fanichara, mapulanga lama vekiwaka laha khumbi ri sungulaka kona ni tiputumende ta swiambalo ku vona loko ku ri ni switandzana leswi ringanaka ni mbewu ya ximilana xa poppy ni swivati swa ngati. Tirhisa thochi leswaku u kota ku swi vona kahle.
Hunguta tindhawu leti tinsikiti ti tumbelaka eka tona. Pfala mavangwa emakhumbini ni le ka marimba ya tinyangwa. Hambileswi futa ri nga vangiki tinsikiti, ku vhakhuma yindlu ya wena nkarhi ni nkarhi ni ku yi hlayisa yi hlelekile swi ta ku olovela ku hatla u vona loko ti ri kona. Loko u ri ehotela, u nga veki tiputumende ta wena ehansi kumbe emubedweni leswaku u papalata ku rhwala tinsikiti.
Loko U Kuma Tinsikiti eNdlwini Ya Wena
Loko u kuma tinsikiti endlwini ya wena kumbe ekamareni ra le hotela, u nga ha karhateka u tlhela u khomiwa hi tingana. Dave ni nsati wakwe va tshame va lumiwa hi tinsikiti loko va ye eku wiseni endhawini yin’wana. Dave u ri: “Sweswo swi hi nyumisile. Loko hi tlhelela ekaya, xana a hi ta ku yini eka vanghana ni le ka swirho swa ndyangu wa hina? Xana a va ta ehleketa leswaku ku nwayisa kun’wana ni kun’wana ka miri kumbe ku vava ka nhlonge loku va veke na kona ku vangiwe hileswi va hi endzeleke emutini wa hina?” Hambileswi swi tolovelekeke ku titwa hi ndlela yoleyo, u nga pfumeleli ku khomiwa hi tingana swi ku sivela ku lava mpfuno. The New York City Department of Health and Mental Hygiene yi nyikele xitiyisekiso lexi: “A swi olovi ku dlaya tinsikiti kambe swa koteka.”
Hambiswiritano, i ntlhontlho lowukulu ku dlaya tinsikiti. Loko u kuma tinsikiti endlwini ya wena, mudlayi wa switsotswana loyi a nga ni maphepha ya kona a nga ku pfuna. Hambileswi tikhemikhali leti boxiweke eku sunguleni ti nga ha tirhisiwiki, sweswi vadlayi va switsotswana va tirhisa maendlelo man’wana yo hlayanyana leswaku va dlaya tinsikiti. Mutivi wa switsotswana Dini M. Miller u te: “Ku dlaya tinsikiti swi lava leswaku vanhu lava tshamaka emuakweni ni valanguteri va [muako] swin’we ni khampani leyi dlayaka switsotswana va khomisana swinene.” Loko u landzela swiletelo swa vadlayi va switsotswana ni ku teka magoza yo sivela tinsikiti, u nga hoxa xandla eku ti dlayeni xisweswo u nga ‘ti pfumeleli leswaku ti ku luma!’
^ ndzim. 7 Vativi va switsotswana va vika leswaku tinsikiti ti hanya hi ngati ya vanhu ni ya swiharhi swin’wana ku katsa ni swifuwo swa le kaya.
Kambela tinsikiti u tlhela u teka magoza yo ti sivela leswaku ti nga tumbeli endlwini ya wena


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Poland
Strażnica Towarzystwo Biblijne i Traktatowe
ul. Warszawska 14
05-830 NADARZYN
POLAND
+48 22-739-16-00
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:00 a.m. ku ya eka 10:00 a.m. na 1:00 p.m. ku ya eka 3:00 p.m.
Swi teka tiawara timbirhi
Hi Ku Komisa
Ku hundzuluxeriwa minkandziyiso ya Bibele hi Xipolish. Loko ku valangiwa ku katsiwa ni swilo swa matimu swa Timbhoni ta Yehovha ePoland.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Samuwele 14:1-33
14 Kutani Yowabu+ n’wana wa Seruya+ a swi tiva leswaku mbilu ya hosi a yi ri eka Absalomu.+2 Hikwalaho Yowabu a rhumela rito eTekowa,+ kwalaho a teka wansati wo tlhariha,+ a ku eka yena: “Ndzi kombela u nghena u rila, u ambala tinguvu ta ku rila, u nga toli mafurha;+ laha u fanele u fana ni wansati loyi a rileke masiku yo tala, a rilela munhu la feke.+3 U fanele u nghena eka hosi u yi byela rito ro fana ni leri.” Hiloko Yowabu a veka marito enon’wini wakwe.+4 Kutani wansati lowa Mutekowa a nghena eka hosi a wa xikandza xakwe xi langute emisaveni,+ a tiwisela ehansi, a ku: “Oho hosi, ndzi ponise!”+5 Hiloko hosi yi ku eka yena: “Swo yini hi wena?” Yena a ku: “Entiyisweni ndzi wansati wa noni,+ leswi nuna wa mina a feke.6 Nandza wa wena wa xisati a a ri ni vana vambirhi, havumbirhi bya vona va sungule ku lwa enhoveni+ ku nga ri na mukutsuri+ la nga va lamulaka. Eku heteleleni un’wana a ba un’wana a n’wi dlaya.7 Kutani waswivo, ndyangu hinkwawo wu pfukele nandza wa wena wa xisati, wu tshamela ku vula wu ku, ‘Hi nyikete loyi a dlayeke makwavo leswaku hi ta n’wi dlaya hikwalaho ka moya-xiviri wa makwavo+ loyi a n’wi dlayeke,+ a hi dlayeni ni mudyandzhaka!’ Kunene va ta tima ndzilo wa makala ya mina lowu wu seleke, leswaku va nga n’wi nyiki vito nuna wa mina kumbe masalela evuandlalweni bya misava.”+8 Hiloko hosi yi byela wansati yi ku: “Famba endlwini ya wena, mina ndzi ta humesa xileriso malunghana na wena.”+9 Kutani wansati lowa Mutekowa a ku eka hosi: “Xihoxo a xi ve ehenhla ka mina, Wena hosi leyi nga mufumi, ni le henhla ka yindlu ya tatana,+ kasi hosi ni xiluvelo xa yona a va na nandzu.”10 Hosi yi ya emahlweni yi ku: “Loko ku ri ni loyi a vulavulaka na wena, u fanele u n’wi tisa eka mina, a nge he pfuki a ku vavisile.”11 Kambe a ku: “Ndzi kombela leswaku hosi yi tsundzuka Yehovha Xikwembu xa wena,+ leswaku murihiseri wa ngati+ a nga ha yi emahlweni a vanga ku onhaka, nileswaku va nga dlayi n’wananga.” Hiloko a ku: “Leswi Yehovha a hanyaka,+ a ku na nsisi ni wun’we+ wa n’wana wa wena lowu wu nga ta wela emisaveni.”12 Wansati loyi a ku: “Ndzi kombela u pfumelela nandza wa wena wa xisati+ a vula rito+ eka hosi yanga leyi nga mufumi.” Kutani a ku: “Vulavula!”+13 Wansati loyi a ya emahlweni a ku: “Kutani, ha yini u anakanye hi ndlela leyi+ ku lwa ni vanhu va Xikwembu?+ Tanihi leswi hosi yi vulavulaka rito leri, yi fana ni loyi a nga ni nandzu,+ hikwalaho ka leswi hosi yi nga n’wi vuyisiki loyi a hlongoriweke wa yona.+14 Hakunene hi ta fa,+ kutani hi fana ni mati lama chululeriwaka emisaveni, lawa ma nga ta ka ma nga ha hlengeletiwi. Kambe Xikwembu a xi nge wu susi moya-xiviri,+ naswona xi ehleketisise hi swivangelo swa ku va xi nga n’wi hlongoli eka xona loyi a hlongoriweke.15 Leswi ndzi fikeke ku ta vulavula rito leri eka hosi yanga leyi nga mufumi, swi vangiwe hi leswi vanhu va ndzi chaviseke. Kutani nandza wa wena wa xisati u te, ‘Ndzi kombela ku vulavula ni hosi. Kumbexana hosi yi ta teka goza eritweni ra hlonga ra yona ra xisati.16 Hikwalaho ka leswi hosi yi yingiseke lerova yi kutsula hlonga ra yona ra xisati exandleni xa munhu la lavaka ku ndzi lovisa, mina ni n’wananga la nga yexe endzhakeni leyi Xikwembu xi yi nyikeke,’+17 hiloko nandza wa wena wa xisati a ku, ‘Ndzi kombela leswaku rito ra hosi yanga leyi nga mufumi ri nyika ku wisa.’ Hikuva hilaha ntsumi+ ya Xikwembu xa ntiyiso yi nga hakona, yi tano ni hosi yanga leyi nga mufumi, leswaku yi hambanisa leswinene ni swo biha,+ onge Yehovha Xikwembu xa wena a nga va na wena.”18 Kutani hosi yi hlamula wansati loyi yi ku: “Ndzi kombela u nga ndzi fihleli nchumu eka leswi ndzi ku vutisaka swona.”+ Hiloko wansati loyi a ku: “Ndzi kombela leswaku hosi yanga leyi nga mufumi yi vulavula.”19 Hosi yi ya emahlweni yi ku: “Xana voko ra Yowabu+ ri na wena eka leswi hinkwaswo?”+ Wansati loyi a hlamula a ku: “Leswi moya-xiviri wa wena wu hanyaka,+ Wena hosi yanga leyi nga mufumi, a nga kona munhu la nga yaka exineneni kumbe a ya eximatsini eka hinkwaswo leswi hosi yanga yi swi vuleke; hikuva a ku ri nandza wa wena Yowabu la ndzi leriseke, hi yena la vekeke marito lawa hinkwawo enon’wini wa nandza wa wena wa xisati.+20 Nandza wa wena Yowabu u endle nchumu lowu hikwalaho ka ku lava ku hundzula mhaka leyi, kambe hosi yanga yi tlharihe onge yi ni vutlhari bya ntsumi+ ya Xikwembu xa ntiyiso lerova yi tiva hinkwaswo leswi nga emisaveni.”21 Endzhaku ka sweswo hosi yi byela Yowabu yi ku: “Waswivo, kunene ndzi ta wu endla nchumu lowu.+ Hikwalaho famba u vuyisa jaha leri Absalomu.”+22 Hiloko Yowabu a wa xikandza xakwe xi langute emisaveni, a tiwisela ehansi, a dzunisa hosi;+ Yowabu a ya emahlweni a ku: “Namuntlha nandza wa wena wa swi tiva leswaku u kume tintswalo ematihlweni ya wena,+ Wena hosi yanga leyi nga mufumi, hikuva hosi yi teke goza eritweni ra nandza wa yona.”23 Kutani Yowabu a suka a yima a ya eGexura,+ a vuyisa Absalomu eYerusalema.+24 Hambiswiritano, hosi yi ku: “A a hundzulukele endlwini yakwe, kambe a nge xi voni xikandza xa mina.”+ Hiloko Absalomu a hundzulukela endlwini yakwe, a nga xi vonanga xikandza xa hosi.25 Loko ku ringanisiwa na Absalomu a ku nga ri na munhu loyi a a saseke ku fana na yena+ etikweni hinkwaro ra Israyele loyi a a ta ndhundhuzeriwa hi ndlela yoleyo. Ku sukela enkondzweni wa nenge ku ya ethavathaveni, a a nga ri na xivati.26 Loko a byevule nhloko—a a yi byevula eku heleni ka lembe rin’wana ni rin’wana; hikuva a yi n’wi tikela ngopfu,+ a a yi byevula—a pima misisi ya nhloko yakwe, yi va tixikele ta 200 hi ku ya hi xipimo xa ribye ra le vuhosini.27 Kutani Absalomu a velekeriwa vana vanharhu va majaha+ ni n’wana wun’we wa nhwanyana, loyi vito rakwe a ku ri Tamari. A a ri wansati wo saseka ngopfu.+28 Absalomu a ya emahlweni a tshama eYerusalema ku ringana malembe mambirhi, a nga xi vonanga xikandza xa hosi.+29 Hiloko Absalomu a rhumela rito eka Yowabu leswaku a ta n’wi rhuma eka hosi, yena a nga pfumelanga ku ta eka yena. A rhumela rito nakambe ra vumbirhi, a nga pfumelanga ku ta.30 Eku heteleleni a byela malandza yakwe a ku: “Vonani nsimu ya Yowabu leyi nga etlhelo ka ya mina, kwalaho yena u ni maxalana. Fambani mi ya yi hisa hi ndzilo.”+ Hikwalaho malandza ya Absalomu ma hisa nsimu hi ndzilo.+31 Hiloko Yowabu a suka a ta eka Absalomu endlwini, a ku eka yena: “Ha yini malandza ya wena ma hise nsimu ya mina hi ndzilo?”32 Kutani Absalomu a ku eka Yowabu: “Waswivo, ndzi rhumele rito eka wena, ndzi ku, ‘Tana laha ndzi ku rhuma eka hosi, u ku: “Ha yini ndzi tile ku suka eGexura?+ A swi ta antswa eka mina loko a ndza ha ri kwale. Sweswi ndzi pfumelele ndzi vona xikandza xa hosi, loko ku ri ni xihoxo eka mina,+ yi fanele yi ndzi dlaya.”’”33 Endzhaku ka sweswo Yowabu a fika eka hosi, a yi byela. Kutani yi vitana Absalomu loyi a nga fika eka hosi a tiwisela ehansi, a wa xikandza xakwe xi langute emisaveni emahlweni ka hosi; endzhaku ka sweswo hosi yi ntswontswa Absalomu.+


text:
Rito Ro Rhanga
Xikwembu xi fana ni tatana la nga ni rirhandzu. 1 Petro 5:6, 7
Xikwembu i Muvumbi wa hina naswona xa hi khathalela. Ku fana ni tatana la tlhariheke ni la nga ni rirhandzu la letelaka vana vakwe, Xikwembu na xona xi dyondzisa vanhu ndlela leyinene yo hanya.
Xikwembu xi hi paluxela ntiyiso wa risima lowu hi nyikaka ntsako ni ntshembo.
Loko u yingisa Xikwembu, xi ta ku kongomisa, xi ku sirhelela ni ku ku pfuna leswaku u langutana ni swiphiqo.
Ku engetela kwalaho, u ta tlhela u hanya hilaha ku nga heriki!
Xikwembu xi hi byela leswaku hi ‘ta eka xona, hi xi yingisa leswaku hi ta ya emahlweni hi hanya.’ Esaya 55:3
DYONDZA SWO TALA
Xana Xikwembu Xi Ni Vito?
Xikwembu xi ni swithopo swo tala, swo tanihi lexi nge Lowa Matimba Hinkwawo, Muvumbi ni lexi nge Hosi. Kambe vito ra xona ri tirhisiwa minkarhi ya kwalomu ka 7 000 eBibeleni.
Xikwembu I Mani?
Xana Xikwembu xi na vito naswona xa khathala ha hina?


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO
Xana Xikwembu Xi Ri Yini Hi Nyimpi?
U nga xi hlamula njhani xivutiso lexi? Vanhu vo tala va ehleketa leswaku Xikwembu xa ti seketela tinyimpi. Va vula leswaku xi pfumelele malandza ya xona ya khale leswaku ma lwa tinyimpi; hilaha swi tsariweke hakona eBibeleni. Hambiswiritano, van’wana va swi tiva leswaku Yesu, N’wana wa Xikwembu u dyondzise valandzeri vakwe leswaku va rhandza valala va vona. (Matewu 5:43, 44) Hikwalaho va vula leswaku vonelo ra Xikwembu hi tinyimpi ri cincile naswona namuntlha xa ti venga.
U ehleketa yini? Xana Xikwembu xa ti seketela tinyimpi? Loko swi ri tano, i vamani lava xi va seketelaka namuntlha? Ku kuma tinhlamulo ta swivutiso leswi swi ta khumba ndlela leyi u tekaka tinyimpi ha yona. Hi xikombiso, loko a wu tiva leswaku Xikwembu xi seketela ntlawa wa masocha lowu u wu rhandzaka, a wu ta tsaka naswona a wu ta tiyiseka leswaku ntlawa wolowo wu ta hlula. Kambe, xana a wu ta endla yini loko u tiva leswaku Xikwembu xi seketela ntlawa lowun’wana? I ntiyiso leswaku a wu nga ha ta wu seketela ntlawa lowu u wu rhandzaka.
Ku ni nchumu wa nkoka swinene lowu u faneleke u wu kambisisa. Ku tiva ndlela leyi Xikwembu xi ti langutaka ha yona tinyimpi, swi nga khumba ndlela leyi u xi tekaka ha yona. Loko u ri un’wana wa vanhu va timiliyoni lava xanisiweke hi tinyimpi, a swi kanakanisi leswaku u lava ku tiva nhlamulo ya xivutiso lexi: Xana Xikwembu xi seketela ku xaniseka loku vanhu va langutanaka na kona hikwalaho ka tinyimpi, kumbe a xi khathali hi lava xanisiwaka, hilaha van’wana va vulaka ha kona?
Swi nga ha ku hlamarisa ku tiva leswaku nhlamulo ya Bibele yi hambanile ni mavonelo lama nga laha henhla. Ku tlula kwalaho, ndlela leyi Xikwembu xi ti langutaka ha yona tinyimpi a yi cincanga. A hi kambisiseni leswi Bibele yi swi vulaka hi ndlela leyi Xikwembu a a xi ti teka ha yona tinyimpi eminkarhini ya khale ni hi nkarhi lowu Yesu a ri laha misaveni. Sweswo swi ta hi pfuna ku twisisa ndlela leyi Xikwembu xi ti langutaka ha yona tinyimpi namuntlha ni ku tiva loko ti ta va kona enkarhini lowu taka.


text:
Template:Unga khumbi tluka leri
Kusuka e Wikipedia
Engetela eka tluka leri nga kona hi khale...
- Dyondza leswi engetelekeke hi ku lulamisa matluka
- hlela no peleta kutsala ka wena
- khandziyisa swifaniso na mipfumawulo eka matluka ya timhaka
- thlavinyeta ti mhaka leti nga eka ti wikipediya tinwana na matluka yale ka inthaneti
Tsala tluka ra mhaka yinthswa...
- Hlaya hindlela yo tsala tluka ra wena ro sungula
- Sungula tluka leri lavekaka
- ...kumbe u ringeta ntsindza wa muganga wa hina leswaku u kuma vuxokoxoko
Kuma leswi engetelekeke...
- Vona tindlela to tsemelela ta swikombiso swa vuhleri byo olova bya matluka
- Antwsisa vululamisi bya wena hi ku ringetela eka Bokisi ra sava
- Tsumbula minsinya ya nthlanu leyi hlamuselaka matikhomela eka wikipediya
- Hlaya hi leswi wikipediya yingaswona na leswi wikipediya yinga riki swona.
Leswi landzelaka: Hlahluva Wikipediya →


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Canada
13893 Highway 7
GEORGETOWN ON L7G 4S4
CANADA
+1 905-873-4100
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:00 a.m. ku ya eka 10:00 a.m. na 1:00 p.m. ku ya eka 3:00 p.m.
Swi teka tiawara timbirhi
Hi Ku Komisa
Hi lembe ku kandziyisiwa timagazini to tlula 255 wa timiliyoni. Ku rhumeriwa minkandziyiso yo tlula 1 000 wa tithani hi tindzimi ta 77 hi lembe.


text:
Ku Endla Leswaku Rito Ra Xikwembu Ri Tiveka eMalembeni Ya Le Xikarhi eSpaniya
“Rini na rini loko ndzi ri endleleni yo ya eSpaniya, eka hinkwaswo, lexi ndzi xi languteleke loko ndzi ri eriendzweni ro ya kona i ku hundza ndzi mi vona, mi ndzi heleketanyana loko se ndzi enerisiwilenyana hi ku tshama na n’wina.”—Varhoma 15:24.
MUAPOSTOLA PAWULO u tsalele Vakreste-kulobye va le Rhoma marito wolawo kwalomu ka lembe ra 56 C.E. Ku nga khathariseki leswaku hakunene Pawulo u yile eSpaniya, Bibele a yi swi hlamuseli. Hambiswiritano, hikwalaho ka matshalatshala ya Pawulo ni varhumiwa van’wana lava nga Vakreste, mahungu lamanene lama humaka eRitweni ra Xikwembu, ku nga Bibele, ma fike eSpaniya hi lembe-xidzana ra vumbirhi C.E.
Hi ku hatlisa, Vakreste va sungule ku andza eSpaniya. Hikwalaho ka sweswo, ku ve ni xilaveko xa leswaku vanhu va kwalaho va va ni Bibele leyi hundzuluxeriweke hi Xilatini. Leswi swi vangiwe hileswi hi lembe-xidzana ra vumbirhi, Spaniya a ri fumiwa hi Mfumo wa Rhoma naswona Xilatini xi ve ririmi leri vulavuriwaka eMfun’weni hinkwawo wa Rhoma.
TIBIBELE TA XILATINI TI ENERISE XILAVEKO LEXI A XI RI KONA
Vakreste vo sungula va le Spaniya va humese Tibibele to hlayanyana ta Xilatini leti tivekaka tanihi Vetus Latina Hispana. Tibibele leti ta Xilatini ti hangalasiwe eSpaniya ku ringana malembe yo tala emahlweni ko va Jerome a heta Bibele yakwe leyi dumeke ya Xilatini leyi vitaniwaka Vulgate eku sunguleni ka lembe-xidzana ra vuntlhanu C.E.
Bibele ya Jerome, leyi a yi heteke a ri eBetlehema, le Palestina—yi hatle yi fika eSpaniya. Loko Lucinius, loyi a nga xichudeni xa Bibele lexi fuweke a twa leswaku Jerome a a ri eku tsaleni ka Bibele ya Xilatini, u lave leswaku loko swi koteka a namba a kuma kopi ya Bibele leyi, leyintshwa. U rhume vatsari va tsevu eBetlehema leswaku va ya yi kopa kutani va vuya ni kopi ya yona eSpaniya. Eka malembe-xidzana lama landzeleke, hakatsongo-tsongo Bibele ya Vulgate yi sive Bibele ya Vetus Latina Hispana. Tibibele teto ta Xilatini ti endle leswaku vanhu va le Spaniya va kota ku hlaya Bibele ni ku twisisa rungula ra yona. Kambe loko Mfumo wa Rhoma wu tshika ku fuma tiko leri ra Spaniya, ku ve ni swilaveko swa leswaku Bibele yi hundzuluxeriwa hi tindzimi tin’wana letintshwa.
BIBELE LEYI TSARIWEKE EKA SWILETI
Hi lembe-xidzana ra vuntlhanu, Mavisigoth ni tinxaka tin’wana ta Majarimani ti hlasele Spaniya kutani ku ve ni ririmi lerintshwa ra Xigoth enhlonhleni ya tiko rero. Vahlaseri volavo a va ri ni Vukhongeri lebyi tiviwaka tanihi Vuarius, lebyi a byi lwisana ni dyondzo ya Vunharhu-un’we. Nakambe va te ni Bibele ya vona ya Xigoth leyi vitaniwaka Ulfilas. Ku tirhisiwe Bibele leyi eSpaniya kukondza ku hela lembe-xidzana ra vutsevu, loko Reccared, hosi leyi nga Muvisigoth, a va Mukhatoliki kutani a tshika vukhongeri bya Vuarius. U endle leswaku tibuku hinkwato ta vukhongeri bya Vuarius ti hlengeletiwa kutani ti hisiwa, ku katsa ni Bibele ya Ulfilas. Sweswo swi endle leswaku Tibibele hinkwato ta Xigoth ti nga ha vi kona eSpaniya.
Kambe, hi nkarhi wolowo Rito ra Xikwembu ri hambete ri hangalaka eSpaniya. Handle ka Xigoth, a ka ha ri ni ririmi ra Xilatini leri a ri vulavuriwa etikweni hinkwaro ra Spaniya leri endzhakunyana ri endleke leswaku le Nhlonhleni ya Iberia ku vulavuriwa tindzimi ta le Rhoma. * Matsalwa ya khale lama tsariweke hi Xilatini ma tiveka tanihi swileti swa Vagoth tanihi leswi ma tsariweke eka swipetlu swa xileti. Ma tsariwe hi lembe-xidzana ra vutsevu ni ra vunkombo naswona man’wana ya wona ma ni tindzimana leti tekiweke eka Tipisalema ni le ka Tievhangeli. Xileti xin’wana xi ni Pisalema 16 hinkwayo.
Ku va ku ri ni tindzimana ta Matsalwa leti tsariweke eswiletini swi kombisa leswaku hi nkarhi wolowo vanhu a va hlaya Rito ra Xikwembu va tlhela va ri kopa. Swi nga ha endleka vadyondzisi va tirhise tindzimana ta Bibele tanihi switoloveto eka vana lava dyondzaka ku hlaya ni ku tsala. Swileti a ku ri switirhisiwa leswi chipeke swo tsalela eka swona, ku hambana ni dzovo ro tsindziyela ro durha leri yindlu ya tinghwendza ya le malembeni ya le xikarhi a ti swi tirhisela ku endla Tibibele leti nga ni swifaniso.
Bibele yin’wana leyi durhaka ya swifaniso a yi vekiwe ekerekeni ya San Isidoro eLeón le Spaniya. Yi endliwe hi 960 C.E., yi ni matluka ya 516 lama loko ma pimiwa ma leheke kwalomu ka 47 wa tisentimitara yi andzisiwa ka 34 naswona yi tika kwalomu ka 18 wa tikhilogiramu. Bibele yin’wana leyi sweswi yi nga kona eLayiburari ya Vatican, i Bibele ya Ripoll, leyi endliweke kwalomu ka 1020 C.E. I yin’wana ya Tibibele leti nga ni swifaniso leswi mpfampfarhutiweke swinene swa Tibibele ta le Malembeni ya le Xikarhi. Leswaku ku endliwa swifaniso swo tano, nghwendza yi nga ha va yi hete siku hinkwaro yi ri karhi yi endla letere rin’we ro sungula kumbe vhiki hinkwaro yi ri karhi yi tsala tluka ro sungula. Hambiloko ti ri ta risima, Tibibele teto a ti swi kotanga ku hangalasa Rito ra Xikwembu exikarhi ka vanhu.
BIBELE YA XIARABU
Hi lembe-xidzana ra vunhungu, ku sungule ririmi rin’wana eSpaniya leri endleke leswaku ku va ni Vuislam enhlonhleni ya tiko rero. Etindhawini leti Mamoslem ma nga fika ma tifuma, ririmi ra Xiarabu ku ve rona leri ri vulavuriwaka ngopfu ku tlula ra Xilatini naswona ku ve ni xilaveko lexikulu xa ku va ni vuhundzuluxeri bya Bibele bya ririmi leri.
Ku sukela hi lembe-xidzana ra vuntlhanu ku ya eka ra vunhungu C.E., Bibele ya Xilatini ni Xiarabu yi endle leswaku vanhu va le Spaniya va kota ku hlaya Rito ra Xikwembu
Swi le rivaleni leswaku Tibibele to tala ta Xiarabu—ngopfu-ngopfu Tievhangeli—ti hangalake eSpaniya emalembeni ya le xikarhi. Swi tikomba onge hi lembe-xidzana ra vunhungu, John, bixopo wa le Seville, u hundzuluxele Bibele hinkwayo hi Xiarabu. Lexi twisaka ku vava hileswaku to tala ta Tibibele teto ta Xiarabu a ta ha ri kona. Yin’wana ya Tibibele teto ta Xiarabu leti ku nga Tievhangeli leti tsariweke exikarhi ka lembe-xidzana ra vukhume yi hlayisiwile ekerekeni leyi nga eLeón, le Spaniya.
TIBIBELE TA XIPANIYA
Eku heleni ka Malembe ya le Xikarhi, Xicastilia kumbe Xipaniya, xi sungule ku vulavuriwa eNhlonhleni ya le Iberia. Ririmi leri lerintshwa a ri ta va ra nkoka eku hangalaseni ka Rito ra Xikwembu. * Bibele yo sungula ya Xipaniya a yi vitaniwa La Fazienda de Ultra Mar (Swiendlo Swa Ku Tsemakanya Lwandle) leyi tsariweke eku sunguleni ka lembe-xidzana ra vu-13. Bibele leyi yi ni rungula ra riendzo ra Vaisrayele naswona yi katsa ni rungula leri nga eka tibuku ta ntlhanu to sungula ta Matsalwa ni tibuku tin’wana ta Matsalwa ya Xiheveru swin’we ni Tievhangeli ni Mapapila.
Valawuri va kereke a yi va tsakisanga Bibele leyi. Hi 1234, Huvo ya le Tarragona, yi lerise leswaku Tibibele hinkwato ta ririmi ra xintu ti fanele ti yisiwa eka mufundhisi wa kwalaho leswaku ti ta hisiwa. Lexi tsakisaka hileswaku xileriso lexi a xi endlanga leswaku Bibele yi nga ha hundzuluxeriwi. Hosi Alfonso X (1252-1284), u tekiwe tanihi musunguri wa ku tsala swilo hi ririmi ra Xipaniya, loyi a laveke leswaku Matsalwa ma hundzuluxeriwa hi ririmi rero lerintshwa ni ku tlhela a swi seketela. Tibibele ta Xipaniya leti tsariweke hi nkarhi wolowo ti katsa Pre-Alfonsine Bible na Alfonsine Bible leyi veke kona endzhakunyana, leyi a yi ri Bibele leyikulu eka Tibibele ta Xipaniya ta le nkarhini wolowo.
Tibibele teto hatimbirhi ti pfunete ku antswisa ririmi lerintshwa ra Xipaniya. Thomas Montgomery loyi a nga xidyondzi u vula leswi malunghana ni Pre-Alfonsine Bible: “Muhundzuluxeri wa Bibele leyi u endle ntirho wa kahle swinene, hikuva u hundzuluxele hi ku pakanisa naswona a tirhisa ririmi leri hlantswekeke. . . . Ririmi ra kona ra twala naswona ra olova, leswi a swi ta pfuna vanhu lava nga xi tiviki kahle Xilatini.”
Hambiswiritano, Tibibele teto to sungula ta Xipaniya ti hundzuluxeriwe ku suka eka Vulgate ya Xilatini ematshan’weni yo hundzuluxeriwa ku suka eka tindzimi to sungula. Ku sukela hi lembe-xidzana ra vu-14, swidyondzi leswi nga Vayuda swi humese Tibibele to hlayanyana ta Xipaniya ta Matsalwa ya Xiheveru leti swi ti hundzuluxeleke ku suka eka Xiheveru hi ku kongoma. Hi nkarhi wolowo, Spaniya a ri ri ni Vayuda vo tala eYuropa naswona vahundzuluxeri lava nga Vayuda a va swi kota ku kuma matsalwa ya vona ya Xiheveru leswaku va ti hundzuluxelela Tibibele ta vona. *
Xikombiso xin’wana lexi xiyekaka a ku ri xa Alba Bible, leyi hetiweke hi lembe-xidzana ra vu-15. Wanuna loyi a vulavulaka Xipaniya loyi a nga eka xikhundlha xa le henhla, Luis de Guzmán, u lerise Rabi Moisés Arragel leswaku a hundzuluxela Bibele hi Xicastizo (lexi hlantswekeke) xa le Spaniya. U nyikele swivangelo swimbirhi swo va a kombela Bibele leyi, leyintshwa. Xo sungula u te: “Tibibele leti namuntlha ti kumekaka hi ririmi leri sunguriweke eRhoma a ti pakanisi” kasi xa vumbirhi hileswaku, “Vanhu vo fana na hina va lava tinhlamuselo ta le matlhelo eka tindzimana to tika.” Xikombelo xakwe xi kombisa leswaku vanhu va le nkarhini wakwe a va rhandza ku hlaya Bibele ni ku tlhela va yi twisisa. Nakambe xi kombisa leswaku Matsalwa ya ririmi ra xintu se a ya hangalasiwe swinene eSpaniya.
Ha va nkhensa vahundzuluxeri ni vakopi va le malembeni ya le xikarhi, vanhu lava dyondzekeke va le Spaniya va nga hlaya Bibele hi ririmi ra vona handle ko tikeriwa. Hikwalaho ka sweswo, n’wamatimu Juan Orts González u xiye leswaku “vanhu va le Spaniya a va tiva Bibele swinene ku tlula vanhu va le Jarimani kumbe eNghilandhi emahlweni ko va Lutere a velekiwa.”
“Vanhu va le Spaniya a va tiva Bibele swinene ku tlula vanhu va le Jarimani kumbe eNghilandhi emahlweni ko va Lutere a velekiwa.”—N’wamatimu Juan Orts González
Hambiswiritano, eku heleni ka lembe-xidzana ra vu-15, Vakonanisi va le Spaniya va sivele ku hundzuluxeriwa ka Matsalwa hi ririmi rin’wana ni rin’wana ra xintu. Bibele yi yirisiwe nkarhi wo leha eSpaniya. Ku yirisiwa koloko ku hetelele ku herisiwile endzhaku ka loko ku hundze malembe-xidzana manharhu. Hi nkarhi wolowo wa mangava, vahundzuluxeri va nga ri vangani lava nga ni vurhena va humese Tibibele letintshwa ta Xipaniya naswona va boheke ku ti ngungumerisa va ti yisa eSpaniya. *
Loko matimu lawa ya Bibele emalembeni ya le xikarhi eSpaniya ma paluxeka, vakaneti va endle matshalatshala yo herisa Rito ra Xikwembu hi tindlela to tala. Nilokoswiritano, va tsandzekile ku herisa rito ra Lowa Matimba Hinkwawo.—Pisalema 83:1; 94:20.
Ntirho wa ku tinyiketela wa swidyondzi swo tala wu endle leswaku Bibele yi hangalaka eSpaniya emalembeni ya le xikarhi. Vahundzuluxeri va manguva lawa va tekelele vanhu volavo lava hundzuluxeleke Matsalwa hi Xilatini, Xigoth, Xiarabu ni Xipaniya. Hikwalaho ka sweswo, namuntlha vanhu va timiliyoni lava vulavulaka Xipaniya va nga hlaya Rito ra Xikwembu hi ririmi leri va ri twisisaka.
^ ndzim. 10 Tindzimi leti ti katsa Xicastile, Xicatalan, Xigalicia ni Xiputukezi.
^ ndzim. 17 Namuntlha, Xipaniya i ririmi ra manana leri vulavuriwaka hi vanhu va kwalomu ka 540 wa timiliyoni.
^ ndzim. 20 Vona xihloko lexi nge “Vito Ra Xikwembu Ni Xikombelo Xa Alfonso de Zamora Xa Matsalwa Lama Pakanisaka,” lexi nga eka nkandziyiso wa magazini lowu wa December 1, 2011.
^ ndzim. 23 Vona xihloko lexi nge “Casiodoro de Reina A Lwela Bibele Ya Xipaniya” lexi nga eka nkandziyiso wa magazini lowu wa June 1, 1996.