text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yakobo 4:1-17
4 Tinyimpi ti huma exihlobyeni xihi naswona ku lwa loku nga exikarhi ka n’wina ku huma exihlobyeni xihi? Xana a ku humi eka xona xihlovo+ lexi, ku nga, eku naveleni ka n’wina ntsako wa swa nyama loku kwetlembetanaka eka swirho+ swa n’wina ke?2 Ma navela, kambe ke, ma pfumala. Mi hambeta mi dlaya+ hi vomu ni ku vondzoka,+ kambe, a mi koti ku swi kuma. Mi hambeta mi lwa,+ mi dodombisana. Ma pfumala hi leswi mi nga komberiki.3 Ma kombela, kambe ke, a mi nyikiwi, hikuva mi kombela hi xikongomelo+ lexi hoxeke, leswaku mi ta xi tirhisa eku naveleni ka n’wina ntsako wa swa nyama.+4 Vavasati va vuoswi,+ xana a mi swi tivi leswaku ku va ni xinakulobye ni misava i vulala ni Xikwembu?+ Hikokwalaho, mani na mani la lavaka ku va nakulobye+ wa misava u tiendla nala wa Xikwembu.+5 Kumbe, xana eka n’wina swi vonaka onge tsalwa leri ro vula ntsena loko ri ku: “Moya+ lowu tshameke endzeni ka hina wu tshamela ku navela hikwalaho ka ku taleriwa hi mona”?6 Hambiswiritano, musa lowu nga faneriwiki lowu xi wu nyikaka i wukulu.+ Hikwalaho, ri ri: “Xikwembu xi kaneta lava titlakusaka,+ kambe xi nyika lava+ titsongahataka musa lowu nga faneriwiki.”7 Hikwalaho, tivekeni+ ehansi ka Xikwembu; kambe mi kaneta Diyavulosi,+ kutani u ta mi balekela.+8 Tshinelani eka Xikwembu, kutani xi ta tshinela eka n’wina.+ Basisani mavoko ya n’wina, n’wina vadyohi,+ mi tengisa timbilu+ ta n’wina, n’wina lava nga tiyisekiki.+9 Vanani ni maxangu, mi kolola, mi rila.+ Ku hleka ka n’wina a ku hundzuriwe ku kolola, ntsako wa n’wina wu hundzuriwa gome.+10 Titsongahateni emahlweni ka Yehovha,+ kutani u ta mi tlakusa.+11 Vamakwerhu,+ tshikani ku vulavulana hi ndlela yo biha. Loyi a vulavulaka makwavo hi ndlela yo biha kumbe ku avanyisa+ makwavo, u sola nawu naswona u avanyisa nawu. Kutani loko u avanyisa nawu, a wu muendli wa nawu kambe u muavanyisi.+12 I un’we la nga munyiki wa nawu ni muavanyisi,+ loyi a kotaka ku ponisa ni ku lovisa.+ Kambe wena, u mani lerova u nga avanyisa warikwenu?+13 Rhiyani ndleve, sweswi, n’wina mi nge: “Namuntlha kumbe mundzuku hi ta endzela muti wo karhi ivi hi heta lembe kona, naswona hi ta endla bindzu hi bindzula,”+14 kasi a mi swi tivi leswaku vutomi bya n’wina byi ta va yini mundzuku.+ Hikuva mi hunguva leyi humelelaka nkarhinyana kutani yi nyamalala.+15 Ematshan’weni ya sweswo, mi fanele mi ku: “Loko Yehovha a swi rhandza,+ hi ta hanya hi vuya hi endla leswi kumbe leswiya.”+16 Kambe sweswi mi tinyungubyisa hi ku tikurisa+ ka n’wina ka manyunyu. Ku tinyungubyisa ko tano hinkwako ku hombolokile.17 Hikokwalaho, loko munhu a tiva ndlela yo endla leswi lulameke kambe a nga swi endli,+ i xidyoho+ eka yena.


c: text/html

text:
Xitsonga
Xitsonga (Tsonga, Thonga, Tonga, Gwamba, Shangaan, Shangana) - I ririmi leri vulavuriwaka edzongeni wa tiko ra Mozambique, en´walungwini na le vuxeni bya tiko ra Afrika-Dzonga, eSwazini xikan´we na le ka xiphemu xin´wani xa tiko ra Zimbabwe.
Leswinga ndzeni
Kuhangalaka ka vanhu hi mbangu[Lulamisa | edit source]
Xitsonga xi vulavuriwa hi kwalomu ka 1,646,000 wa vanhu e swifundzeni swa Limpopo; Joni na Mpumalanga e Afrika Dzonga, kuhlanganisa na kwalomu ka 1.5 wa timiliyoni ta vanhu e Mozambhiki, na 19,000 wa vanhu eSwaziland. Ku ni 100,000 wa vanhu lava va vulavulaka xitsonga (kumbe rinwe ra marhavi ya kona) eZimbabwe.
Xiyimo-mfumo[Lulamisa | edit source]
Xitsonga i rin'wana ra tindzimi-mfumo ta Afrika dzonga.
Marhavi ya ririmi/Tinxaka ta Ririmi leri[Lulamisa | edit source]
Marhavi ya ririmi ra Xitsonga ma vulavuriwa kuya fikela en'walungwini wa nambu wa Risavi eZimbabwe, ku hlanganisa na kuya fika eDzongeni ra KwaZulu-Natal. Hambi leswi marhavi lawa ma twisisanaka, kuni ku hambana loku twalaka hi kuya hi vumbangu na nhlohlotelo wa vu kolonyi. Xitsonga xi ni maxaka ya le kusuhi ngopfu lawa kunga: Xirhonga, lexi vulavuriwaka eMaputo, Mozambiki; na Xitswa, lexi vulavuriwaka e Nyembane, na Xihlengwe lexi kumekaka ku ya eZimbabwe.
Marhavi lawa ma hambana hi mavulavulele. Hixikombiso, eka Xitsonga xa le Afrika Dzonga u nga ku: Xikwembu; E Zimbabwe va ku: Chikwembu.
Marhavi lawa hinkwawo ma kume nhlohlotelo lowu nga ringaniki wa ririmi ra xiZulu naswona, e Zimbabwe, hi ririmi ra xiNdevele. Leswi swi hoxe marito lawa a ya nga ri kona eka Xitsonga xa khale.
Swikombiso swa marito lama lombiweke: ngqondo, gqoka, rincingo, qamba, Mugqivela... na swin'wana.
Nhlamuselo ya le handle[Lulamisa | edit source]
Swinwana swa leswi hlawulekisaka ririmi ya Xitsonga, hi leswi landzelaka
- Mintolovelo
- Ndzhavuko
- Matsalele ya ririmi
- Mahlayele ya ririmi
- Mfuwo wa ririmi kumbe rixaka/tinxaka
- Maendlele ya swilo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dyondzo Ya Mavunwa 6: Xikwembu Xi Amukela Ku Tirhisiwa Ka Swifaniso Evugandzerini
Xana dyondzo leyi ya mavunwa yi huma kwihi?
“Vakreste vo sungula a va nga swi tirhisi swifaniso evugandzerini bya vona . . . Ku pfumeleriwa ka swifaniso ekerekeni kwalomu ka lembe-xidzana ra vumune ni ra vuntlhanu, swi amukeriwile hi xivangelo xa leswaku vanhu lava nga riki na mhaka ni vukhongeri a va ta kota ku dyondza mintiyiso ya Vukreste eka swona, ematshan’weni yo dyondza eka tidyondzo to karhi kumbe tibuku.”— Cyclopedia of Biblical, Theological, and Ecclesiastical Literature, leyi tsariweke hi McClintock na Strong, Vholumo 4, matluka 503 na 504.
I yini leswi Bibele yi swi dyondzisaka?
“U nga tshuki u tiendlela xifaniso lexi vatliweke, niloko xi ri xifaniso xihi ni xihi xa swilo leswi nge henhla etilweni, niloko xi ri xa swilo leswi nge hansi emisaveni, niloko xi ri xa swilo leswi nge ematini, ehansi ka misava; u nga tshuki u swi nkhinsamela, niloko ku ri ku swi tirhela.” (Eksoda 20:4, 5, Bibele Ya Xitsonga) Muapostola Yohane u tsalele Vakreste va lembe-xidzana ro sungula a ku: “Vana lavatsongo, tivoneleni swifaniso.”—1 Yohane 5:21.
Hilaha tikereke ti vulaka hakona, xana swifaniso swo pfuna ntsena ku tshinela ni ku xixima leswi swi swi yimelaka? The Encyclopedia of Religion yi ri: “Swi nga ha endleka leswaku eku sunguleni swifaniso a swi tirhiseriwa ku dyondzisa hi ku kongoma ni ku sasekisa ndhawu; yoleyo a ku ri ndlela leyi a va tiyimelela ha yona. Kambe ku vuriwe leswaku hi ku famba ka nkarhi swi tlhele swi tirhisiwa tanihi swifaniso swa vugandzeri. Sweswo a swi ri ntiyiso eka swifaniso leswi a swi tirhisiwa ngopfu hi kereke ya Orthodox ya le Vuxeni.” Hambiswiritano, muprofeta Esaya u vutise hi ku kongoma a ku: “Mi ta fanisa Xikwembu na mani, mi ta endla xifaniso xihi xa yena?”—Esaya 40:18, Bibele Ya Xitsonga.
Ringanisa tindzimana leti ta Bibele: Esaya 44:13-19; Mintirho 10:25, 26; 17:29; 2 Vakorinto 5:7
I NTIYISO LESWAKU:
Xikwembu a xi swi amukeli ku tirhisiwa ka swifaniso
FULARHELA TIDYONDZO TA MAVUNWA, U NAMARHELA NTIYISO
I yini leswi hi nga gimetaka ha swona eka nkatsakanyo wa tidyondzo ta mavunwa leti ta ha dyondzisiwaka hi tikereke to tala? “Timhaka [leti] ta mavunwa [hi Xigriki, my′thos] leti kunguhatiweke hi mano” a ti fani ni ntiyiso wa Bibele lowu olovaka ku wu twisisa wu tlhela wu chavelela.—2 Petro 1:16.
Hikwalaho, handle ko ba mariri, hi vukheta ringanisa leswi Rito ra Xikwembu ri swi vulaka, ku nga xihlovo xa ntiyiso—ni leswi u dyondzisiweke swona. (Yohane 17:17) Kutani, xitshembiso lexi xi ta va ntiyiso eka wena: “Mi ta tiva ntiyiso, kutani ntiyiso wu ta mi ntshunxa.”—Yohane 8:32.


text:
1Ikoniyo nikona, Paulo ni Bharnabhasi, va to wulela disinagogani ka Vajudha ve gondisa, ahawa ko za dibutho da hombe da Vajudha ni Vagriki ve kholwa. 2Aniko Vajudha va va nga mbi kholwa va to kujetela vamatiko kasiku timbilu tawe ti txi wukela vanathu. 3Hambi keto, Paulo ni Bharnabhasi va zumbile masiku o tala, ve wombawomba va si thavi txilo ngu kuthemba Mkoma, a nga ti tsanisa dipswi da kateko yakwe ngu kumaha sikombiso ni sidiwukiso ngu manza awe. 4Vathu va didhoropa dile ve hambana: vamwane va txi ema ni vajudha, vamwane va txi emela Vapostoli. 5Se vamatiko ni Vajudha ni tinduna tawe va to langana ku va mahela tshofu ni ku va balisela ngu marigwi. 6Vona, ngako va di ti zivile, va to thavela madhoropani ka Likawoniya, Listra ni Dherbhe ni ka maphambo a hafuhi. 7Konamo nikona va titi txhumayela Evhangeli. 8A titi ho mthu didhoropani ka Listra, awu a nga ti lemate minenge; ngukuva i ti txilema kukhukhela kuvelekwani kwakwe, txima a ti si zivi kutsimbila. 9A titi engisela ti ti wombwako ngu Paulo. Se ene ngako a txi mu wonisisa, e wona ti to ana ni kukholwa ko dingana ku e hanyiswa, 10a to guleta dipswi, a txi khene kwakwe: “Khukha u txi ema ngu minenge yako!” Ene a to ndaka e khata kutsimbila. 11Dibutho da vathu, ngako va di woni ti ti nga mahwa ngu Paulo, va to huwelela ngu lidimi la Txilikawoniya, va txi: “Sizimu si tekile tikhohe ta vathu, si txhikela kwathu!” 12Se Bharnabhasi va ti mu dhana ku i “Zewusi”, Paulo ene va txi i “Herme”, ngukuva i ti ene i nga ti mthangeli wa dipswi. 13Konako mphaxeli wa Zewusi, awu dithepele dakwe di nga ti hahanze ka didhoropa, a to neha marole na ma di bombisilwe ngu mibhoti ya siluva, na a txi xuva kuphaxa mhamba kumweko ni dibutho. 14Ngako Vapostoli Bharnabhasi ni Paulo va di zivisilwe toneto, va to vharula tinguwo tawe ve ti rinza hagari ka vathu, ve kwangula, va txi: 15“Vavamna! Mi mahela txani toneto kani? Anathu hi vathu vo fana ni nanu ngu mtumbuluko; mahungu a manene awa hi mi tiselako ona, ngu ti to mi leka mithumo yi ya kukhozela sa walo, mi tshumelela ka Txizimu txi txi hanyako, txi nga maha nzuma ni mafu ni linene, ni sotshe simaha si si ku ka sona. 16Ka tixaka ti ti nga pinda, Txizimu txi tumete ti to mfumo ni mfumo wu tsimbila ngu nzila ya wona; 17hambi keto, kha txa leka kufakaza ti to txona txa ho, ngu kumahela tatinene vathu, txi wisa mati a nzuma, ni ku mi ninga tinyango to pfuna, txi khurisa timbilu tanu ngu sakudya ni litsako.” 18Hambiko va nga womba mapswi awa, kha ta va hehukela kutsimba dibutho ti to di si va maheli mhamba. 19Ti di mahile eto, ku to bwaka Vajudha va kuta ngu Antiyokiya ni Ikoniyo ve ta kujetela mabutho a vathu ti to ve balisela Paulo ngu marigwi, se ve mu ruruvisa ve mu yisa hahanze ka didhoropa, na va txi alakanya ti to a fite. Kambe ngako vagondiswa va di mu ranganyetile, a to wuka e wulela didhoropani. 20Se mangwanani ka kona, a to khukha e tsula Dherbhe, kumweko ni Bharnabhasi. 21Ngako va di txhumayete evangeli ka didhoropa diya ni kumaha mtengo wa hombe wa vagondiswa va to tshumelela Listra ni Ikoniyo ni Antiyokiya. 22Va ti tsimbila va txi tsanisa timbilu ta vagondiswa ni ku va laya ti to ve timisela amu ka likholo, nguko, kha vona, hi fanete kuamukela sixaniso sa singi, kasiku hi si kota kuwulela Mfumoni ka Txizimu. 23Msana ka kuva va di vekile madhota masoni ka otshe mabanza, ngu ku va sanzeka manza ni ku va khongelela ni ku ti tona sakudya, va to va veka manzani ka Mkoma, awu va nga kholwa kwakwe. 24Senikoko, va to tshawunyeta Pisidhiya, va txi hoka Panfiliya. 25Se va di huwelete Dipswi aniya Perga, va to relela va txi ya Ataliya. 26Va txi khukhela koneyo, va to tsula ngu ngalava va txi ya Antiyokiya, ahawa va nga khatela kona, na va txi themba kateko ya Txizimu, ka mthumo wule va nga gwita ku wu maha. 27Ngako va di hokile, va to tshanganisa Dibanza, va txi txhamusela totshe ti Txizimu txi nga thuma ngu vona, ni tiya txi nga tulelisa tona vamatiko ditimba da likholo. 28Se va to zumba kona mbimo yo lapha ni vagondiswa.
Copyright
Learn More


text:
1Jesu a to tshumela e wulela disinagogani. Konemo ku ti ni mthu wa kukhwanyela dianza. 2Se vona va ti mu wonetela ngu kulava kuziva ti to mwendo a na mu hanyisa, kufela ku ve si kota ku mu mangalela. 3Jesu a to khene ka wu wa kukhwanyela dianza: “Khukha u txi ema hawa hagari.” 4Se a txi khene kwawe: “Ta tumelelwa ngu ditshiku da Sabbata kumaha tatinene mwendo kumaha to biha, kuponisa wutomi mwendo ku wu lovisa, kani?” Vona va to malala. 5Ene a to rumaruma ngu maso, ngu kuhenya na a di pandisekile ngu mhaka ya kubanga ka timbilu tawe, se a txi gela mthu wule a txi khene: “Nawuluta dianza dako.” Ene a to di nawuluta, se dianza dakwe di hanya. 6Kutingako vafarisi va di humile hahanze, kunukunuko va to maha txikungo ni va ka Herodha, kasi kuwona ti va no mu dayisa tona. 7Kambe Jesu a to khukha ni vagondiswa vakwe ve ya phuho, hafuhi ni digova, se dibutho da hombe da vathu ve mu londisa, va txi huma Galileya. Vamwane va kuhuma Judheya, 8ni Jerusalema, ni Idumeya ni kheya mtxhatuko ka Jordhani, ni matikoni ka Tiri ni Sidhoni, va to gudhuka ve ta kwakwe, i di vavangi ngutu, ngu kupfa totshe ti ene a nga ti maha. 9Se e gela vagondiswa vakwe ti to ve mu vekela ngalava, kasiku dibutho di si mu kamareti. 10Ngukuva a di hanyisile vathu vo tala, votshe va va nga ti ni wulwati, va ti ti rinza kwakwe, kufela ku mu gwesa. 11Ni mimoya ya nzambwa, ngako yi txi mu wona, yi titi khizama masoni kwakwe, yi huwelela yi txi: “Awe u Mwanana wa Txizimu.” 12Kambe ene a to yi gela ngu kutsanisa ti to yi si thuki yi mu nuwela. 13Se ene a to kwela mmangoni, a txi va dhana kwakwe ava a nga va lava, se vona ve tsula kwakwe. 14A to veka digumi ni vambidi ti to ve zumba nayo, ni ku va ruma kuya txhumayela; 15va di ni mtamo wa kutovela madhimoni. 16A vekile ava va digumi ni vambidi: Simoni, awu a nga raywa ditina da ku i Pedro; 17ni Jakobe, mwana Zebhedhewu, ni Johane, mwanawe Jakobe; vonavo a va rayile ditina da Bhowanergesi, ati ti wombako ku “Vanana va Txingwalangwanda;” 18ni Andrewu, ni Filipi, ni Bhartolomewu, ni Matewu, ni Tomasi, ni Jakobe mwana Alfewu, ni Tadhewu, ni Simoni Mukanana, 19ni Judhasi Iskariyoti, i ku ene wu a nga mu ningela. 20Jesu a to wuya mtini, se dibutho di tshumela di ta sengeletana konaho, ahawa ka kuza ve tandeka ni kudya sakudya. 21Va ka kwawe, ngako va txi pfa toneto, va to ta kuta mu ñola, ngukuva va titi kha vona: “A hambanekile msungo.” 22Kambe vabhali va va nga ti relete va txi ta ngu Jerusalema, va to womba va txi: “Ana ni Bhelzebhule, se a tovela madhimoni ngu mkoma wa madhimoni.” 23Kutingako ene a di va dhani kwakwe, a to va gela ngu txifaniso a txi khene: “Sathane a nga si kotisa ku txani kutovela Sathane kani? 24Ngako mfumo wu txi ti abanisa ngu hagari, ewo mfumo kha wu na kutsana. 25Mwaya niwona, ngako wu txi ti abanisa ngu hagari, ewo mwaya kha wu na kutsana. 26Sathane nene, ngako a txi ti lwisa, a ti abanisile ngu hagari, kha na kutsana: ku na va kuguma kwakwe. 27Kha ku na mthu wu a si kotako kuwulela nyumbani ka ndena e ya handa txuma txa yona, a sa thanga ngu ku yi sunga. Ngu kona a no handa nyumbani ka yona. 28Kha ditshuri na mi gela ku khani: vanana va vathu va na divalelwa siwonho sotshe ni siruko sotshe si va no si womba. 29Aniko awu a rukako Moya wo Sawuleka, txima kha na mbi divalelwa. Ana ni txiwonho txo mbi na magwito.” 30Jesu a wombile tiya nguko va titi: “Ana ni moya wa nzambwa.” 31Se mame wa Jesu ni vanawe va to bwaka ve ema ngu hahanze, ve rumela ku mu dhana. 32Kambe dibutho da vathu, va ti khalahatshile ve mu ranganyeta. Se va to mu gela ku khona: “Wona, mame wako ni vananu va ho hahanze kheya, va ku lava.” 33Ene a va xamute a txi khene: “Mame wangu ni vanathu, ngu vamani?” 34Se e wonetela va va nga ti mu randete, a txi khene: “Wonani, mame wangu ni vanathu ngu vava. 35Nguko awu a mahako kuranda ka Txizimu, ngene i ku mwanathu ni ndiyangu ni mame wangu.”
Copyright
Learn More


text:
Wikimedia
Wikimedia Foundation, Inc. i nhlangano wale tikweni ra Amerika woka wunga bindzuli lowungana ntsindza e San Francisco, California, eAmerika. wu languteriwa ehansi ka milawu ya xifundza xale Florida, laha wu akeke kona. Nhlangano lowu wu kongomisa tiphurojeki tohambana hambana leti ngana vatirhi votirhanzela votala kuhlanganisa ; Wikipediya, Wikixinari, Wiki-Ntshaho, Wikibuku, Wiki-Xihlovo, Tifayili ta wiki, Wiki-Swihari, Wiki-Mahungu, Yunivhesithi ya wiki, kuhlaya letikulu. Phurojeki ya wona leyi tivekaka ngopfu i Wikpediya, nsawona yihlayiwa eka matluka ya inthaneti ya khume lawa ma vhakeriwak swonghasi emisaveni hinkwayo. Nhlangano wu velekiwe hiximfumo hi siku ra 20 eka nhweti ya Khotavuxika, hilembe ra 2003, yisimekiwa hi Jimmy Wales, loyi a a kongomisa Wikipediya ehansi ka khampani yakwe ya Bomis.


text:
Yi Vula Yini 666?
Nhlamulo ya Bibele
Hi ku ya hi buku yo hetelela ya Bibele, 666 i nomboro kumbe vito ra xivandzana lexi nga ni tinhloko ta nkombo ni timhondzo ta khume lexi humaka elwandle. (Nhlavutelo 13:
A ko va vito ntsena. Mavito lawa Xikwembu xi ma thyaka vanhu ma ni nhlamuselo. Hi xikombiso, Xikwembu xi thye Abrama, leswi vulaka leswaku “Tatana U Le Henhla,” vito leri nge Abrahama, leri vulaka leswaku “Tatana Wa Ntshungu,” loko xi n’wi tshembise leswaku xi ta n’wi endla “tata wa matiko yo tala.” (Genesa 17:5) Hilaha ku fanaka, Xikwembu xi thye xivandzana vito leri nge 666 tanihi xifanekiselo xa timfanelo leti xi nga na tona.
Nomboro ya tsevu yi vula ku nga hetiseki. Hakanyingi tinomboro ti tirhisiwa tanihi swifanekiselo eBibeleni. Hi xikombiso, nomboro ya nkombo yi fanekisela ku helela kumbe ku hetiseka. Leswi nomboro ya tsevu yi kayivelaka hi nomboro yin’we leswaku yi va nkombo, yi nga fanekisela nchumu lowu nga helelangiki kumbe lowu hoxeke emahlweni ka Xikwembu naswona wu nga fambisana ni valala va xona.
Yi phindhiwa kanharhu hi xikongomelo xo kandziyisa. Minkarhi yin’wana Bibele yi kandziyisa nchumu wo karhi hi ku wu phindha kanharhu. (Nhlavutelo 4:8; 8:
Mfungho wa xivandzana
Bibele yi vula leswaku vanhu va amukela “mfungho wa xivandzana” hikuva va xi landzela hi ku “xi xixima,” lerova va kala va xi gandzela. (Nhlavutelo 13:
Mfungho wa xivandzana wu vekiwa njhani evokweni ra xinene ni le mombyeni wa munhu? (Nhlavutelo 13:16) Loko Xikwembu xi vulavula hi marito lawa xi leriseke Vaisrayele leswaku va ma hlayisa, xi te: “Mi wa boha ma va xikombiso evokweni ra n’wina, ma fanele ma va vamba ra le mombyeni exikarhi ka mahlo ya n’wina.” (Deteronoma 11:18) Leswi a swi nga vuli swona leswaku Vaisrayele a va fanele va tsala marito ya Xikwembu emavokweni ni le mimombyeni ya vona ya xiviri, kambe a swi vula leswaku a ma ta va kongomisa eka swiendlo ni le ka mianakanyo ya vona. Hilaha ku fanaka, mfungho wa xivandzana a hi nchumu wa xiviri wo tanihi lowu munhu a nga tlhaveriwaka wona emirini, kambe wu kombisa hi ndlela yo fanekisela vanhu lava pfumelelaka fambiselo ra tipolitiki leswaku ri va lawula. Lava nga ni mfungho va tiendla valala va Xikwembu.
^ ndzim. 8 Nakambe hlaya buku leyi nge Nationalism in a Global Era, tluka 134, ni leyi nge Nationalism and the Mind: Essays on Modern Culture, tluka 94.
DYONDZA SWO TALA
Xana U Fanele U Chava Ku Hela Ka Misava?
Swi nga ha ku hlamarisa leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni ku hela ka misava.
‘Makumu Ma Ta Fika’—Vuprofeta Bya Bibele Lebyi Pakanisaka
Bibele yi profete hi ku hela ka vubihi hinkwabyo. Swi ta endleka njhani naswona rini?


text:
XALAMUKA! AUGUST 2013
Xana U Nga Hanya Nkarhi Wo Tanihi Kwihi?
Vanhu vo tala va ni ntshembo wa leswaku sayense ni thekinoloji ya swa vutshunguri hi swona swi nga endlaka vanhu va hanya nkarhi wo leha. Xana vativi va sayense va ta kuma ndlela yo kuma vutomi lebyi nga heriki?
Ta Rivala
Tinhloko-mhaka ti katsa: Ku vuya ka dari le Greece, vamanana lava nga tekiwangiki le Chayina, ku tidlaya ka masocha le U.S.A., ni tin’wana.
Loko N’wana Wa Wena A Tivavisa Hi Vomu
Vana van’wana va kondlo-a-ndzi-dyi va tivavisa hi vomu. I yini lexi vangaka mukhuva lowu? U nga n’wi pfuna njhani n’wana wa wena?
Xana U Nga Hanya Nkarhi Wo Tanihi Kwihi?
Ku tiva leswi vangaka vudyuhari ni rifu i xisekelo xo twisisa leswaku hi nga hanya nkarhi wo tanihi kwihi.
Dokodela Wa Vuhandzuri Bya Marhambu U Hlamusela Hi Ta Ripfumelo Rakwe
Dok. Irène Hof Laurenceau u hlamusela xivangelo lexi endleke a va Mbhoni ya Yehovha.
Xana U Fanele U Pfumela Eka Vunharhu-un’we?
Xana kereke ya wena yi dyondzisa Vunharhu-un’we? Xana Dyondzo ya le Nicaea ya ku khumba namuntlha?
Byala
Twana leswaku hi yihi milawu ya Bibele leyi nga ku pfunaka ku ringanisela eka byala.
Ndlela Leyi Wandering Albatross Yi Hahaka Ha Yona Handle Ko Tirhisa Matimba Swinene
Twana leswaku ha yini xinyenyana lexi xi kota ku haha tiawara to tala xi nga yimanga handle ko kavata timpapa ta xona!
Swin'wana Leswi Nga Kona Eka Website Leyi
Ha Yini Ndzi Tixekelela?
Ku tivavisa i xiphiqo eka vantshwa vo tala. Loko u ri ni xiphiqo lexi, xana u nga wu kuma njhani mpfuno?
Vanhu Va Le Bibeleni Vo Fana Na Yosefa
Kopa kutani u printa dyondzo leyi ivi u tsala swilo leswi Yosefa a fanaka ha swona ni vanhu van’wana va ntlhanu va le Bibeleni.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Genesa 38:1-30
38 Hi nkarhi wolowo Yuda a rhelela a suka eka vamakwavo a ya dzima ntsonga wa yena ekusuhi ni munhu wa Muadulamu,+ vito ra yena a ku ri Hira.2 Kwalaho Yuda a vona n’wana wa nhwanyana wa Mukanana+ un’wana, vito ra yena a ku ri Xuwa. Kutani a n’wi teka naswona a tivana na yena.3 A tika. Endzhakunyana a tswala n’wana kutani a n’wi thya vito ra Ere.+4 A tlhela a tika. Hi ku famba ka nkarhi a tswala n’wana a n’wi thya vito ra Onani.5 Hi nkarhi wun’wana a tlhela a tswala n’wana a n’wi thya vito ra Xela. Kutani yena a a ri eAkizibi loko a n’wi tswala.+6 Hi ku famba ka nkarhi Yuda a tekela Ere mativula yakwe nsati, vito ra yena a ku ri Tamari.+7 Kambe Ere mativula ya Yuda a va lowo biha ematihlweni ya Yehovha;+ kutani Yehovha a n’wi dlaya.+8 Hikwalaho ka sweswo Yuda a ku eka Onani: “Tivana ni nsati wa makwenu, u teka nsati wa makwenu a va nsati wa wena, u kurisela makwenu+ vana.”9 Kambe Onani a a swi tiva leswaku vana a va nge vi va yena;+ kuteloko a tivana ni nsati wa makwavo a chululela mbewu ya yena ya vununa emisaveni leswaku a nga nyiki makwavo+ vana.10 Leswi a swi endleke a swi bihile ematihlweni ya Yehovha;+ hikwalaho a n’wi dlaya+ na yena.11 Kutani Yuda a ku eka Tamari nhlomi yakwe: “Tshama endlwini ya tata wa wena u ri noni kukondza Xela n’wana wa mina a kula.”+ Hikuva a a tibyele leswi: “Na yena a nga ha fa ku fana ni vamakwavo.”+ Hikwalaho Tamari a famba a ya tshama endlwini+ ya tata wakwe.12 Hikwalaho masiku ma ya ma tala kutani n’wana wa Xuwa, nsati+ wa Yuda a fa; hiloko Yuda a n’wi rila+ hi nkarhi wa kona. Endzhaku ka sweswo a ya eka vatsemeti va tinyimpfu takwe eTimna,+ yena na Hira nakulobye wa Muadulamu.+13 Kutani va byela Tamari va ku: “Mukon’wana wa wena u tlhandlukela eTimna ku ya tsemeta tinyimpfu+ takwe.”14 Hiloko a hluvula tinguvu ta vunoni byakwe a tifunengeta hi xoli naswona a tipfala hi nturhu, a tshama ehansi enyangweni ya Enayima, leyi nga egondzweni leri yaka eTimna. Hikuva a a swi vonile leswaku Xela u kurile kambe a va n’wi nyikanga leswaku a va nsati wakwe.+15 Loko Yuda a n’wi vona, xikan’we-kan’we a ehleketa le-swaku i nghwavava,+ hikuva a a tifunengete xikandza.+16 Kutani a hambukela eka yena etlhelo ka gondzo a ku: “Ndzi kombela u ndzi pfumelela leswaku ndzi tivana na wena.”+ Hikuva a a nga swi tivi leswaku i nhlomi+ ya n’wana wakwe. Kambe yena a ku: “Xana u ta ndzi nyika yini leswaku u tivana na mina?”+17 Hiloko a ku: “Mina ndzi ta rhumela ximbutana lexi humaka entlhambini.” Kambe yena a ku: “Xana u ta nyika xitiyisekiso u kala u xi rhumela?”+18 A ya emahlweni a ku: “Hi xihi xitiyisekiso lexi ndzi nga ta ku nyika xona?” yena a ku: “Xingwavila+ xa wena xa mfungho ni ntambhu ya wena ni nhonga ya wena leyi nga evokweni ra wena.” Kutani a n’wi nyika swona a tlhela a tivana na yena, kutani a n’wi tikisa.19 Endzhaku ka sweswo a suka a famba a ya susa xoli ya yena a tiambexa tinguvu ta vunoni+ byakwe.20 Kutani Yuda a rhumela ximbutana hi voko ra nakulobye wakwe wa Muadulamu+ leswaku a ta tlhela a kuma xitiyisekiso xakwe evokweni ra wansati loyi, kambe a nga n’wi kumanga.21 A vutisa vanhu va ndhawu ya wansati loyi, a ku: “Yi kwihi nghwavava ya le tempeleni leyi tshamaka etlhelo ka gondzo aEnayima?” Kambe va hambeta va ku: “A ku si tshama ku va ni nghwavava+ ya le tempeleni endhawini leyi.”22 Eku heteleleni a tlhelela eka Yuda, a ku: “A ndzi n’wi kumanga, kasi vanhu va ndhawu va te, ‘A ku si tshama ku va ni nghwavava ya le tempeleni endhawini leyi.’”23 Kutani Yuda a ku: “A a titekele swona swi va swa yena, leswaku hi nga hlekuriwi.+ Naswona ndzi rhumele ximbutana lexi, kambe wena—a wu n’wi kumanga.”24 Hambiswiritano, kwalomu ka tin’hweti tinharhu endzhaku va byela Yuda va ku: “Tamari nhlomi ya wena u tiendle nghwavava,+ naswona sweswi u tikile+ hikwalaho ka vunghwavava byakwe.” Hiloko Yuda a ku: “N’wi humeseni a ta hisiwa.”+25 Loko a ri karhi a humesiwa a rhumela rito eka mukon’wana wakwe a ku: “Ndzi tikise+ hi munhu loyi swilo leswi swi nga swa yena.” A engeta a ku: “Ndzi kombela u kambela+ leswaku swilo leswi i swa mani, xingwavila xa mfungho ni ntambhu ni nhonga.”+26 Kutani Yuda a swi kambela a ku:+ “U lulame ngopfu ku ndzi tlula,+ hikwalaho ka leswi ndzi nga n’wi nyikangiki n’wananga+ Xela.” A nga ha tlhelanga a tivana na yena endzhaku ka sweswo.+27 Kutani enkarhini wa ku veleka kakwe, phela, a ku ri ni mahahla ekhwirini rakwe.28 Ku tlula kwalaho, loko a veleka, un’wana wa vana lava u tshambulute voko, xikan’we-kan’we sungukati yi ri khoma yi ri tsimba hi ngoti ya ribungu evokweni ra n’wana, yi ku: “Loyi hi yena a humeke ku sungula.”29 Eku heteleleni loko n’wana a tlhentlhisele voko ra yena endzhaku, waswivo, makwavo a huma, kutani sungukati yi huwelela yi ku: “U vula yini hi leswi, u vula leswaku u handzule mbeleko?” Hikwalaho a thyiwa vito ra Faresi.+30 Kutani endzhaku ka sweswo makwavo loyi a nga tsimbiwa voko hi ngoti ya ribungu a huma, vito rakwe a thyiwa Zara.+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Deteronoma 23:1-25
23 “A ku na wanuna la tsheniweke+ hi ku fayiwa marhanga ya vununa+ kumbe hi ku tsemiwa xirho xa vununa la nga nghenaka enhlengeletanweni ya Yehovha.2 “A ku na n’wana la tswaleriweke+ ehandle la nga nghenaka enhlengeletanweni ya Yehovha. Hambi ku ri exitukulwaneni xa vukhume, ku hava ni un’we wa ka vona la nga nghenaka evandlheni ra Yehovha.3 “A ku na Muamone kumbe Mumowabu la nga nghenaka enhlengeletanweni ya Yehovha.+ Hambi ku ri exitukulwaneni xa vukhume, ku hava ni un’we eka vona la nga nghenaka evandlheni ra Yehovha, hilaha ku nga riki na makumu,4 hikwalaho ka leswi va nga mi pfunangiki+ hi xinkwa ni mati endleleni loko mi huma aEgipta,+ hikuva va thole Balama n’wana wa Beyori, a suka ePetoro wa Mesopotamiya leswaku a mi rhuketela.+5 Yehovha Xikwembu xa wena a nga swi lavanga ku yingisa Balama;+ kambe Yehovha Xikwembu xa wena u hundzule ndzhukano wu va nkateko+ hikwalaho ka wena, hikuva Yehovha Xikwembu xa wena wa ku rhandza.+6 U nga tshuki u endla leswaku va va ni ku rhula nileswaku va humelela emasikwini hinkwawo ya wena, hilaha ku nga riki na makumu.+7 “U nga tshuki u nyenya Muedomu, hikuva i makwenu.+“U nga tshuki u nyenya Muegipta, hikuva wena u ve muluveri etikweni+ rakwe.8 Vana lava va nga velekeriwaka vona va ri xitukulwana xa vunharhu, va nga nghena enhlengeletanweni ya Yehovha.9 “Loko wo tshuka u huma enxaxeni u ya lwa ni valala va wena, u fanele u tlhela u tihlayisa eka nchumu wun’wana ni wun’wana wo biha.+10 Loko ko tshuka ku va ni munhu la tshamaka a nga tenganga hikwalaho ka thyaka leri vaka kona nivusiku,+ u fanele a ya ehandle ka nxaxa. A nga tshuki a nghena exikarhi ka nxaxa.+11 Loko ri sungula ku mphumela, u ta hlamba hi mati, kutani eku peleni ka dyambu a nga nghena exikarhi ka nxaxa.+12 U fanele u va ni ndhawu leyi tumbeleke leyi u yi tirhisaka ehandle ka nxaxa, u fanele u huma u ya eka yona.13 U fanele u va ni mhingu swin’we ni switirhisiwa swa wena, leswi u swi tirhisaka, kutaku loko u ntlutlama ehandle, u fanele u tlhela u cela khele hi yona, u hundzuluka u funengeta thyaka+ ra wena.14 Hikuva Yehovha Xikwembu xa wena u famba-famba endzeni ka nxaxa wa wena leswaku a ku kutsula+ ni ku nyiketa valala va wena eka wena;+ nxaxa wa wena wu fanele wu kwetsima+ leswaku a nga voni nchumu lowu nga tengangiki, kunene a ku fularhela a nga ha fambisani na wena.+15 “U nga tshuki u nyiketa hlonga eka n’wini wa rona loko ri balekela eka wena ri suka eka n’wini wa rona.+16 Ri ta hambeta ri tshama na wena, endhawini yihi ni yihi leyi ri nga yi hlawulaka eka wun’wana wa miti+ ya wena, kun’wana ni kun’wana laha ri ku rhandzaka. U nga tshuki u ri khoma hi tihanyi.+17 “Ku hava nhwanyana ni un’we wa Israyele la nga ta va nghwavava+ ya le tempeleni, naswona munhu un’wana ni un’wana wa vana va Israyele a nga tshuki a va nghwavava+ ya le tempeleni.18 U nga tshuki u tisa hakelo+ ya wansati wa nghwavava kumbe nxavo wa mbyana+ endlwini ya Yehovha Xikwembu xa wena yi va ya xitshembiso xihi ni xihi lexi hlambanyiweke, hikuva havumbirhi bya swona i nchumu lowu nyenyetsaka eka Yehovha Xikwembu xa wena.19 “U nga tshuki u hakerisa makwenu ntswalo,+ ntswalo wa mali, ntswalo wa swakudya,+ ntswalo wa nchumu wun’wana ni wun’wana lowu munhu a nga hakerisaka ntswalo eka wona.20 Munhu wumbe+ u nga ha n’wi hakerisa ntswalo, kambe makwenu u nga tshuki u n’wi hakerisa ntswalo;+ leswaku Yehovha Xikwembu xa wena a ku katekisa entirhweni wun’wana ni wun’wana wa wena etikweni leri u yaka ku ya ri teka.+21 “Loko wo tshuka u endla xitshembiso lexi hlambanyiweke eka Yehovha+ Xikwembu xa wena, u nga hlweli ku xi hetisisa,+ hikuva Yehovha Xikwembu xa wena u ta xi lava hakunene eka wena, kunene ku ta va xidyoho eka wena.+22 Kambe loko wo tshika ku endla xitshembiso lexi hlambanyiweke, a ku nge vi xidyoho eka wena.+23 U fanele u hlayisa+ marito ya nomu wa wena, naswona u fanele u endla hilaha u endleke xitshembiso lexi hlambanyiweke hakona eka Yehovha Xikwembu xa wena, xi va gandzelo ra ku tirhandzela leri u ri vuleke hi nomu+ wa wena.24 “Loko wo tshuka u ya ensin’wini ya vhinya ya munhu-kuloni, u fanele u dya madiriva lama ringaneke ku enerisa moya-xiviri wa wena ntsena, kambe u nga tshuki u chela man’wana exikutswini xa wena.+25 “Loko wo tshuka u nghena etinhlangeni ta mavele ya munhu-kuloni, u fanele u kha ntsena min’oko leyi wupfeke hi voko ra wena, kambe u nga tshuki u tsema tinhlanga ta mavele ta munhu-kuloni+ hi rihwevo.


text:
Xana Mi Pfumela Leswaku Vukhongeri Bya N’wina Hi Byona Ntsena Bya Ntiyiso?
Vanhu lava rhandzaka vukhongeri va fanele va tiyiseka leswaku vukhongeri lebyi va byi hlawuleke bya amukeleka eka Xikwembu ni le ka Yesu. Loko swi nga ri tano, a swi nga ta pfuna nchumu ku va eka byona.
Yesu Kreste a a nga pfumelelani na yona mhaka ya leswaku ku ni vukhongeri byo tala ni tindlela to tala leswi yisaka eku ponisiweni. Kambe u te: “
Nyangwa leyi yisaka evuton’wini yi khumile, ni gondzo ra kona ri larile, naswona a hi vangani lava ri kumaka.” (Matewu 7:14) Timbhoni ta Yehovha ti tshemba leswaku gondzo rero se ti ri kumile. Loko a swi nga ri tano, a ti ta lava vukhongeri byin’wana.
DYONDZA SWO TALA
Hi Wahi Mahungu Lamanene Hi Vukhongeri?
Xana wu ta kala wu va kona nkarhi lowu vanhu hinkwavo va nga ta gandzela Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso hi vun’we
Xana Vukhongeri Hinkwabyo Bya Amukeleka Eka Xikwembu?
Xana vukhongeri hinkwabyo byi yisa endhawini yin’we? Xiya leswi Yesu a swi vuleke emhakeni leyi.


text:
Rungula Ra Bibele—Nkatsakanyo
Yehovha u vumbe Adamu na Evha va ri ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki eParadeyisini. Sathana u hehle vito ra Xikwembu naswona u kanakane mfanelo ya xona yo fuma. Adamu na Evha va xandzuke na Sathana, va tivangela xidyoho ni rifu swin’we ni vana va vona
Yehovha u gweve vaxandzuki volavo kutani a tshembisa leswaku ku ta va ni Mukutsuri kumbe Mbewu leyi nga ta lovisa Sathana, yi herisa vuyelo hinkwabyo bya ku xandzuka ni xidyoho
Yehovha u tshembise Abrahama na Davhida leswaku va ta va vakokwa wa Mbewu kumbe Mesiya, loyi a nga ta va Hosi hilaha ku nga heriki
Yehovha u huhutele vaprofeta leswaku va vula ka ha ri emahlweni leswaku Mesiya u ta herisa xidyoho ni rifu. U ta va Hosi ya Mfumo wa Xikwembu a ri ni vafumi-kulobye naswona u ta herisa tinyimpi, vuvabyi ni rifu
Yehovha u rhumele N’wana wa yena emisaveni naswona u vule leswaku Yesu i Mesiya. Yesu u chumayele hi Mfumo wa Xikwembu naswona u nyikele hi vutomi bya yena tanihi xitlhavelo. Endzhaku ka sweswo Yehovha u n’wi pfuxile a ri xivumbiwa xa moya
Yehovha u veke N’wana wa yena exiluvelweni a va Hosi etilweni, leswi kombisaka ku sungula ka masiku yo hetelela ya mafambiselo lawa ya swilo. Yesu u kongomisa valandzeri va yena va laha misaveni loko va ri karhi va chumayela hi Mfumo wa Xikwembu emisaveni hinkwayo
Yehovha u lerise N’wana wa yena ku fuma misava. Mfumo wa yena wu ta lovisa mimfumo hinkwayo yo homboloka, wu simeka Paradeyisi naswona wu endla leswaku vanhu vo tshembeka va hetiseka. Mfanelo ya Yehovha yo fuma yi ta lweriwa naswona vito ra yena ri ta kwetsimisiwa hilaha ku nga heriki


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VANTSHWA
Ndlela Yo Kuma Vanghana Va Ntiyiso
NTLHONTLHO
Hikwalaho ko pfuniwa hi thekinoloji, u nga tihlanganisa ni vanhu vo tala hi ndlela yo olova ku tlula leyi a yi tirhisiwa khale. Hambiswiritano, vunghana lebyi u nga na byona byi nga ha tikomba byi nga ri bya ntiyiso. Jaha rin’wana ri te: “Ndzi titwa onge vuxaka bya mina ni vanghana va mina byi nga hela. Kambe, tatana u ni vanghana lava a heteke malembe yo tala a ri na vona!”
Ha yini masiku lawa swi tika ku tiphina hi vunghana lebyi tekaka nkarhi wo leha ni lebyi nga ni xikongomelo?
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Thekinoloji yi nga ha vanga xiphiqo lexi. Ku rhumela marungula, ti website to endla xinghana eka tona ni swin’wana swi endle leswaku swi tikomba onge swa koteka ku kondletela vuxaka u ri ekule. Mabulo lama khutazaka ma siviwe hi ku rhumelana marungula nkarhi ni nkarhi. Buku leyi nge Artificial Maturity yi ri: “A swa ha talanga ku va vanhu va vulavula va langutanile. Vadyondzi va heta nkarhi wo tala va ri eku rhumeleni ka marungula naswona va ni nkarhi wutsongo wo va ni van’wana.”
Minkarhi yin’wana, thekinoloji yi nga endla vanhu va titwa onge i vanghana lavakulu. Brian * loyi a nga ni malembe ya 22 u ri: “Ndzi xiye leswaku minkarhi hinkwayo hi mina loyi ndzi rhangaka ndzi tsalela vanghana va mina ndzi va pfuxela. Hikwalaho, ndzi tshike ku va tsalela ndzi lava ku vona leswaku i vangani lava nga ta sungula va ndzi tsalela. Entiyisweni, a va ri vatsongo ngopfu. Kahlekahle van’wana a va nga ri vanghana va mina lavakulu hilaha a ndzi ehleketa hakona.”
Kambe, xana ku rhumelana marungula ni ku nghena eka ti website to endla xinghana a swi nge ku pfuni leswaku u vulavula ni vanhu mi tlhela mi tiyisa vuxaka bya n’wina? Swi nga pfuna, ngopfungopfu loko vuxaka bya n’wina byi nga ri bya ku hlangana ntsena eka Internet. Hambiswiritano, hakanyingi ti website to endla xinghana ti nga endla leswaku vanhu va tivana ntsena kambe va nga vi vanghana lavakulu.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Kombisa vunghana bya ntiyiso. Bibele yi hlamusela munghana tanihi munhu loyi a “namarhelaka ku tlula makwavo.” (Swivuriso 18:24) Xana yoloye i munghana loyi u n’wi lavaka? Xana na wena u tano? Leswaku u kuma tinhlamulo ta swivutiso leswi, tsala timfanelo tinharhu leti u lavaka munghana wa wena a va na tona. Tlhela u tsala tin’wana tinharhu leti u nga ta tikombisa. Tivutise: ‘Eka vanhu lava ndzi bulaka na vona eka ti website to endla xinghana, i vangani lava kombisaka timfanelo leti ndzi ti lavaka eka munghana? Hi tihi timfanelo leti vanghana volavo va vulaka leswaku ndza tikombisa?’—Nawu wa Bibele: Vafilipiya 2:4.
Rhangisa swilo swa nkoka. Vunghana bya le ka Internet hakanyingi byi titshege hi swilo leswi fanaka leswi vanhu va swi tsakelaka. Hambiswiritano, ku va ni timfanelo leti fanaka i swa nkoka ngopfu ku tlula ku rhandza swilo leswi fanaka. Leanne loyi a nga ni malembe ya 21 u ri: “A ndzi na vanghana vo tala, kambe lava ndzi nga na vona va ndzi endla ndzi lava ku va munhu wo antswa.”—Nawu wa Bibele: Swivuriso 13:20.
Tihumese u tihlanganisa ni vanhu van’wana. Loko u vulavula ni munhu mi langutanile, u nga kota ku twa ndlela leyi a vulavulaka ha yona, ndlela leyi xikandza xakwe xi langutekaka ha yona ni ku tshukatshuka ka miri wakwe.—Nawu wa Bibele 1 Vatesalonika 2:17.
Tsala papila. Swi nga ha languteka swi hundzeriwe hi nkarhi kambe papila ri rhumela rungula leri kombisaka leswaku u khathala swinene hi munhu yoloye. Namuntlha ku tinyika nkarhi wolowo swa kala hikuva vanhu va tshama va khomekile hi mintirho yo hambanahambana. Hi xikombiso, ebukwini yakwe leyi nge Alone Together, Sherry, u tsale hi jaha leri vulaka leswaku a ri tsundzuki ri tshame ri tsaleriwa papila. Loko ri vulavula hi nkarhi lowu vanhu a va ha tsalelana mapapila, ri ri: “Ndza yi tsundzuka minkarhi yoleyo hambileswi a ndzi nga si va kona.” Ha yini u nga tirhisi endlelo leri ra khale ku tikumela vanghana?
Leswi u faneleke u swi tsundzuka: Vunghana bya ntiyiso byi katsa swo tala ku tlula ku tshamela ku vulavurisana. Byi lava leswaku wena ni munghana wa wena mi kombisana rirhandzu, ku twisisa, ku lehiselana mbilu ni ku rivalelana. Timfanelo leti, hi ku famba ka nkarhi ti endla leswaku vunghana byi vuyerisa. Kambe a swi olovi ku tikombisa loko mi vulavula ntsena eka Internet.
^ ndzim. 8 Mavito man’wana ma cinciwile exihlokweni lexi.
DYONDZA SWO TALA
Xana Swi Hoxile Ku Va Ni Ndhuma?
Vantshwa vo tala va lava ku va ni ndhuma hi tindlela to tala. Xana ku lava ku tsakeriwa hi vanhu van’wana swi hoxile?
Ndlela Yo Hlula Xivundza
Ku tshama u ri ni xivundza swi ni khombo eka rihanyo ku fana ni ku dzaha tisigarete ta 15 hi siku. U nga endla yini leswaku u nga titwa u nga rhandziwi kumbe u ri ni xivundza?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tinhlayo 6:1-27
6 Yehovha a ya emahlweni a vulavula na Muxe a ku:2 “Byela vana va Israyele u ku eka vona, ‘Loko wanuna kumbe wansati o tshuka a endla xitshembiso lexi hlambanyiweke xo hlawuleka leswaku a va Munaziri+ eka Yehovha,3 u ta papalata vhinyo ni xakunwa lexi pyopyaka. A nga tshuki a nwa ntsuvi wa vhinyo kumbe ntsuvi wa swakunwa+ leswi pyopyaka, kumbe a nwa mati wahi ni wahi lama humaka eka madiriva, kumbe a dya madiriva, lama tsakamaka kumbe lama omeke.4 Masiku hinkwawo ya Vunaziri byakwe a nga tshuki a dya nchumu wihi ni wihi lowu endliweke wu huma eka murhi wa vhinya, ku suka eka madiriva lama nga wupfangiki ku ya eka makamba ya kona.5 “‘Rikari ri nga tshuki ri byewula nhloko+ yakwe emasikwini hinkwawo ya xitshembiso lexi hlambanyiweke xa Vunaziri byakwe; kukondza ma hela masiku lawa a hlawuleriweke Yehovha ha wona, u ta tikombisa a kwetsima hi ku tshika miluko+ ya misisi ya nhloko yakwe yi kula.6 A nge tshineleli moya-xiviri+ wihi ni wihi lowu feke emasikwini hinkwawo ya ku tshama a hlawuleriwe Yehovha.7 Hambi wu ri wa tata wakwe kumbe wa mana wakwe kumbe wa makwavo wa xinuna kumbe wa makwavo wa xisati, a nge tinyamisi ha wona loko wu fa,+ hikuva mfungho wa Vunaziri byakwe eka Xikwembu xakwe wu le nhlokweni yakwe.8 “‘Emasikwini hinkwawo ya Vunaziri byakwe wa kwetsima eka Yehovha.9 Kambe loko munhu un’wana ni un’wana loyi a faka o tshuka a fa hi xitshuketa etlhelo ka yena+ lerova a nyamisa nhloko ya Vunaziri byakwe, u fanele a byewula+ nhloko yakwe esikwini rero ra ku tiyisekisa ku tenga kakwe. U ta byewula hi siku ra vunkombo.10 Kutani hi siku ra vunhungu u ta tisa magugurhwana mambirhi kumbe swituvana swimbirhi eka muprista enyangweni ya ntsonga wa nhlangano.+11 Muprista u ta teka rin’we ri va gandzelo ra xidyoho+ ivi lerin’wana ri va gandzelo ro hisiwa+ kutani a n’wi kombelela ku rivaleriwa, hikuva u dyohile hikwalaho ka moya-xiviri lowu feke. Kutani u fanele a hlawulekisa nhloko esikwini rero.12 U fanele a hanya a ri Munaziri+ wa Yehovha hi masiku ya Vunaziri byakwe, naswona u fanele a tisa khuna leritsongo leri nga elembeni ra rona ro sungula ri va gandzelo ra nandzu;+ kutani masiku lama hundzeke ma ta hundza ma nga ha tsundzukiwi hikuva u nyamisile Vunaziri byakwe.13 “‘Kutani lowu i nawu malunghana ni Munaziri: Esikwini leri masiku yakwe ya Vunaziri ma nga ta hela+ ha rona, u ta tisiwa enyangweni ya ntsonga wa nhlangano.14 Kutani u fanele a nyikela Yehovha gandzelo, ku nga khuna leritsongo leri hanyeke kahle leri nga elembeni ra rona ro sungula, ri va gandzelo ro hisiwa+ ni xinyimpfana xa ntswele lexi hanyeke kahle lexi nga elembeni ra xona ro sungula, xi va gandzelo ra xidyoho+ ni khuna leri hanyeke kahle ri va xitlhavelo xa xinakulobye+15 ni xirhundzu xa swinkwa leswo-ke-comela leswi vumbekeke ku fana ni swingwavila swa mapa+ lamanene, leswi tsakamisiweke hi mafurha+ ni swiphampha leswo-ke-comela, leswi totiweke mafurha+ ni gandzelo ra swona ra mavele+ ni magandzelo ya swona ya swakunwa.+16 Muprista u fanele a swi nyikela emahlweni ka Yehovha, a n’wi endlela gandzelo rakwe ra xidyoho ni gandzelo+ rakwe ro hisiwa.17 U ta endla khuna ri va xitlhavelo+ xa xinakulobye eka Yehovha swin’we ni xirhundzu xa swinkwa leswo-ke-comela; kutani muprista u fanele a endla gandzelo ra swona ra mavele+ ni gandzelo ra swona ra swakunwa.18 “‘Munaziri u fanele a byewula+ nhloko ya Vunaziri byakwe enyangweni ya ntsonga wa nhlangano, kutani yena u fanele a teka misisi ya nhloko ya Vunaziri byakwe a yi veka endzilweni lowu nga ehansi ka xitlhavelo xa xinakulobye.19 Kutani muprista u fanele a teka katla leri swekiweke+ ra khuna ni xinkwa xin’we lexo-ke-comela lexi vumbekeke ku fana ni xingwavila, xi huma exirhundzwini ni xiphampha xin’we lexo-ke-comela,+ a swi veka eswandleni swa Munaziri endzhaku ka ku va a byewule mfungho wa Vunaziri byakwe.20 Kutani muprista u fanele a swi ndziwita swi va gandzelo leri ndziwitiwaka emahlweni ka Yehovha.+ I nchumu wo kwetsima eka muprista swin’we ni xifuva+ xa gandzelo leri ndziwitiwaka ni nenge wa munyikelo.+ Endzhaku ka sweswo Munaziri a nga nwa vhinyo.+21 “‘Nawu lowu i wa Munaziri+ loyi a endlaka xitshembiso xakwe lexi hlambanyiweke—xi va gandzelo eka Yehovha eVunazirini byakwe, handle ka leswi a nga swi kotaka. Hi ku ya hi xitshembiso xakwe lexi hlambanyiweke lexi a nga xi endlaka, u ta endla tano, hikuva i nawu wa Vunaziri byakwe.’”22 Kutani Yehovha a vulavula na Muxe a ku:23 “Byela Aroni ni vana vakwe u ku, ‘Mi ta katekisa+ vana va Israyele mi ku eka vona:24 “Onge Yehovha a nga mi katekisa+ a mi hlayisa.+25 Onge Yehovha a nga voningisa xikandza xakwe eka n’wina,+ a mi komba tintswalo.+26 Onge Yehovha a nga tlakusela xikandza xakwe eka n’wina+ a mi nyika ku rhula.”’+27 Va fanele va veka vito+ ra mina ehenhla ka vana va Israyele leswaku mina ndzi va katekisa.”+


text:
Endlani Vukati Bya N’wina Byi Va Lebyi Tiyeke Byi Tlhela Byi Tsakisa
“Loko Yehovha a nga yi aki yindlu, i swa hava leswi vaaki va yona va tirheke hi matimba eka yona.”—PS. 127:1a.
1-3. Hi yihi mintlhontlho leyi vatekani va langutanaka na yona? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
WANUNA un’wana loyi a nga ni malembe ya 38 a tekile naswona a tsakeke u te: “Loko mi tirha hi matimba naswona swi tikomba leswaku mi lava leswaku swilo swi famba kahle evukatini bya n’wina, Yehovha u ta mi katekisa.” Swi nga koteka leswaku vavanuna ni vavasati va tsaka swin’we va tlhela va seketelana hi minkarhi yo tika.—Swiv. 18:22.
2 Hambiswiritano, swi tolovelekile leswaku vatekani va va ni “nhlomulo enyameni ya vona.” (1 Kor. 7:28) Ha yini? Ku langutana ni swiphiqo swa siku ni siku swi nga endla leswaku ku va ni ntshikilelo evukatini. Leswi va nga hetisekangiki, minkarhi yin’wana vavanuna ni vavasati va nga twisana ku vava va tlhela va nga vulavurisani hi ndlela leyinene. (Yak. 3:2, 5, 8) Vatekani vo tala swi tlhela swi va tikela ku tirha ntirho lowu lavaka va tirha nkarhi wo tala va ri karhi va khathalela vana. Ntshikilelo ni ku karhala swi endla leswaku swi va tikela vatekani ku tinyika nkarhi wo va swin’we leswaku va tiyisa vukati bya vona. Ndlela leyi va rhandzanaka ni ku xiximana ha yona yi nga ha tsanisiwa hi swiphiqo swa timali, swa rihanyo kumbe swiphiqo swin’wana. Ku tlula kwalaho, masungulo ya vukati lebyi a byi tikomba byi tiyile ma nga ha onhiwa hi “mintirho ya nyama,” yo tanihi vumbhisa, ku tikhoma ko biha, vulala, dzolonga, mavondzo, swifafa ni ku kanetana.—Gal. 5:19-21.
3 Lexi nyanyisaka timhaka, vanhu vo tala “emasikwini [lawa] yo hetelela” va ni vutianakanyi naswona a va xi xiximi Xikwembu, ku nga mikhuva leyi nga dlayaka vukati. (2 Tim. 3:1-4) Xo hetelela, nala la nga ni tihanyi u tiyimisele ku dlaya vukati bya vanhu vo tala. Muapostola Petro wa hi lemuxa a ku: “Xirha xa n’wina, Diyavulosi, xa famba-famba ku fana ni nghala leyi vombaka, yi lava wa ku n’wi dya.”—1 Pet. 5:8; Nhlav. 12:12.
4. Vatekani va nga swi kotisa ku yini ku va ni vukati lebyi tiyeke ni lebyi tsakisaka?
4 Wanuna un’wana wa le Japani u te: “A ndzi ri ni ntshikilelo lowukulu loko swi ta etimhakeni ta timali. Kutani leswi a ndzi nga burisani ni nsati wa mina, na yena u ve ni ntshikilelo lowukulu. Ku engetela kwalaho, wa ha ku va ni swiphiqo leswikulu swa rihanyo. Minkarhi yin’wana, ntshikilelo lowu a wu endla leswaku hi holova.” Ku ni swiphiqo swin’wana leswi u nga ta ka u nga swi balekeli evukatini, kambe swa koteka ku swi tlhantlha. Vatekani va nga va ni vukati lebyi tiyeke ni lebyi tsakisaka hikwalaho ko pfuniwa hi Yehovha. (Hlaya Pisalema 127:1.) A hi buleni hi tindlela ta ntlhanu to endla vukati byi va lebyi tiyeke naswona byi va bya vutomi hinkwabyo. Endzhaku ka sweswo hi ta bula hi leswaku ha yini vatekani va fanele va kombisana rirhandzu leswaku vukati bya vona byi va lebyi tiyeke.
KATSANI YEHOVHA EVUKATINI BYA N’WINA
5, 6. I yini leswi vatekani va nga swi endlaka leswaku va katsa Yehovha evukatini bya vona?
5 Masungulo lama tiyeke evukatini lebyi sirhelelekeke i ku tshembeka ni ku titsongahatela Musunguri wa vukati. (Hlaya Eklesiasta 4:12.) Vavanuna ni vavasati va nga katsa Yehovha evukatini bya vona hi ku landzela nkongomiso wa yena wa rirhandzu. Bibele yi vula leswi landzelaka malunghana ni vanhu va Xikwembu va khale: “Tindleve ta n’wina ti ta twa rito endzhaku ka n’wina ri ku: ‘Ndlela hi leyi. Fambani hi yona,’ loko mo tshuka mi ya exineneni kumbe mi tshuka mi ya eximatsini.” (Esa. 30:20, 21) Namuntlha, vatekani va nga “twa” rito ra Yehovha hi ku hlaya Rito ra Xikwembu swin’we. (Ps. 1:1-3) Va nga tlhela va tiyisa vukati bya vona hi ku va ni Vugandzeri bya Ndyangu lebyi tsakisaka byi tlhela byi phyuphyisa hi tlhelo ra moya. Nakambe loko vatekani va khongela swin’we siku ni siku, va ta tiyisa vukati bya vona leswaku byi kota ku langutana ni minhlaselo ya misava ya Sathana.
6 Gerhard wa le Jarimani u ri: “Nkarhi wun’wana ni wun’wana loko swiphiqo swa hina kumbe ku nga twisisani swi hi tekela ntsako wa hina, ndzayo leyi humaka eRitweni ra Xikwembu yi hi pfunile leswaku hi lehiselana mbilu naswona hi rivalelana. Timfanelo leti ti endla leswaku swilo swi famba kahle evukatini.” Loko vatekani va tirha hi matimba leswaku va katsa Xikwembu evukatini bya vona hi ku xi tirhela swin’we, va tshama va ri ekusuhi na xona naswona va tiyisa vuxaka bya vona.
VAVANUNA LAVA NGA TINHLOKO TA MINDYANGU LETI NGA NI RIRHANDZU
7. Vavanuna va fanele va byi tirhisa njhani vunhloko bya vona?
7 Ndlela leyi wanuna a byi tirhisaka ha yona vunhloko bya yena yi nga pfuna swinene eku tiyiseni ka vukati ni ku endla leswaku byi tsakisa. Bibele yi ri: “Nhloko ya wanuna un’wana ni un’wana i Kreste; kasi nhloko ya wansati i wanuna.” (1 Kor. 11:3) Marito wolawo ma byela vavanuna ndlela leyi va faneleke va byi tirhisa ha yona vunhloko bya vona—hi ndlela leyi Kreste a byi tirhisaka ha yona vulawuri byakwe eka vavanuna. Yesu a a nga ri na tihanyi kumbe nsele kambe minkarhi hinkwayo a a ri ni rirhandzu, musa, a a anakanyela, a a ri ni moya wo rhula ni mbilu yo titsongahata.—Mat. 11:28-30.
8. I yini lexi nga endlaka leswaku wanuna a rhandziwa a tlhela a xiximiwa hi nsati wa yena?
8 Vavanuna lava nga Vakreste a va fanelanga va tshamela ku sindzisa vasati va vona leswaku va va xixima. Ku ri na sweswo, va “[hambeta va] tshama na vona hi mukhuva lowu fanaka hi ku ya hi vutivi [kumbe va va anakanyela; va va twisisa].” Va “va xixima leswi va nga xibya xo tsana swinene, xa xisati.” (1 Pet. 3:7) Vavanuna va swi kombisa hi marito ya vona ya xichavo ni hi swiendlo swa vona swa ntwela-vusiwana leswaku vasati va vona i va risima eka vona, loko va ri exikarhi ka vanhu ni loko va ri voxe. (Swiv. 31:28) Ku tirhisa vunhloko hi ndlela yoleyo ya rirhandzu swi endla leswaku vasati va vona va va rhandza va tlhela va va xixima naswona swi endla leswaku Xikwembu xi katekisa vukati byoleyo.
VAVASATI LAVA TITSONGAHATAKA
9. Wansati a nga swi kombisa njhani leswaku wa titsongahata?
9 Ku rhandza Yehovha hi ndlela leyi nga riki na vutianakanyi leyi sekeriweke eka milawu leyi kongomisaka ya yena swi ta hi pfuna hinkwerhu leswaku hi titsongahata ehansi ka voko ra yena ra matimba. (1 Pet. 5:6) Ndlela yin’wana ya nkoka leyi wansati la titsongahataka a kombisaka ha yona leswaku u xixima vulawuri bya Yehovha i ku tirhisana ni nuna wa yena. Bibele yi ri: “N’wina vavasati lava tekiweke, tivekeni ehansi ka vanuna va n’wina, tanihi leswi swi fanelaka eHosini.” (Kol. 3:18) Entiyisweni, wansati a nge swi tsakeli hinkwaswo swiboho leswi endliwaka hi nuna wa yena. Kambe, loko swiboho swa yena swi nga lwisani ni milawu ya Xikwembu, wansati la titsongahataka u ta tirhisana ni nuna wa yena.—1 Pet. 3:1.
10. Ha yini swi ri swa nkoka ku titsongahata hi ndlela ya rirhandzu?
10 Wansati u ni xikhundlha lexi xiximekaka xa ku va “nghamu” ya nuna wa yena. (Mal. 2:14) Loko vatekani va endla swiboho swa ndyangu, wansati u vula leswi a swi anakanyaka ni ndlela leyi a titwaka ha yona hi ndlela ya xichavo, kambe u tshama a ri karhi a titsongahata. Wanuna la tlhariheke u ta yingiserisisa leswi nsati wakwe a swi vulaka. (Swiv. 31:10-31) Ku titsongahata hi ndlela ya rirhandzu ku ta endla leswaku ku va ni ntsako, ku rhula ni vun’we endyangwini naswona swi ta endla leswaku vatekani va eneriseka hi ku tiva leswaku va tsakisa Xikwembu.—Efe. 5:22.
TSHAMANI MI RI KARHI MI RIVALELANA HI KU NTSHUNXEKA
11. Ha yini swi ri swa nkoka ku rivalelana?
11 Ndlela yin’wana ya nkoka leyi nga endlaka leswaku vukati byi tiya i ku rivalelana. Vukati bya tiya loko vatekani va “[hambeta va] lehiselana mbilu ni ku rivalelana hi ku ntshunxeka.” (Kol. 3:13) Hi hala tlhelo, vukati bya tsana loko vatekani va nga swi lavi ku rivala swihoxo swa le nkarhini lowu hundzeke kutani va tlhela va swi pfuxa loko va holova. Tanihi leswi muako wu nga ha vaka lowu nga tiyangiki hikwalaho ko pandzeka, vatekani va nga ha va ni xikhomela va tlhela va hlundzuka, leswi nga ha endlaka leswaku swi va tikela swinene ku rivalelana. Ku hambana ni sweswo, loko vatekani va rivalelana hilaha Yehovha a va rivalelaka hakona, va ta va ni vukati lebyi tiyeke.—Mik. 7:18, 19.
12. Rirhandzu ri funengeta “swidyoho swo tala” hi ndlela yihi?
12 Rirhandzu ra ntiyiso “a ri hlayisi mhaka yo biha.” Entiyisweni, “rirhandzu ri funengeta swidyoho swo tala.” (1 Kor. 13:4, 5; hlaya 1 Petro 4:8.) Hi marito man’wana, rirhandzu a ri hlayeli leswaku ri va rivalela kangani van’wana. Loko muapostola Petro a vutisile leswaku u fanele a n’wi rivalela kangani munhu un’wana, Yesu u te: “Ka 77.” (Mat. 18:21, 22) A a kombisa leswaku Mukreste u fanele a rivalela van’wana minkarhi yo tala swinene.—Swiv. 10:12. *
13. Hi nga lwisana njhani ni moya wa ku nga rivaleli?
13 Annette u ri: “Loko vatekani va nga swi lavi ku rivalelana, xikhomela ni ku nga tshembani swa kula, kutani sweswo swi dlaya vukati. Ku rivalelana swi tiyisa vukati ni vuxaka bya vatekani.” Leswaku mi lwisana ni moya wa ku nga rivalelani mi fanele mi titoloveta ku nkhensa ni ku kombisa ku tlangela. Titolovete ku bumabumela nkataku swi huma embilwini. (Kol. 3:15) Loko mi endla tano mi ta va ni ku rhula ka mianakanyo, vun’we ni mikateko leyi humaka eka Xikwembu leyi kumiwaka hi lava va rivalelaka van’wana.—Rhom. 14:19.
TIRHISANI NAWU LOWU DUMEKE WA MAHANYELO
14, 15. I yini nawu lowu dumeke wa mahanyelo, naswona wu nga byi tiyisa njhani vukati loko wu tirhisiwa?
14 A swi kanakanisi leswaku u lava ku khomiwa hi ndlela ya xichavo. Wa swi tsakela loko van’wana va ku yingisela va tlhela va khathala hi ndlela leyi u titwaka ha yona. Kambe xana u tshame u twa munhu un’wana a ku: “Ndzi ta n’wi endla leswi a ndzi endleke swona”? Hambileswi swi nga ha twisisekaka ku titwa hi ndlela yoleyo, Bibele yi ri: “U nga vuli u ku: ‘Hilaha a endleke hakona eka mina, na mina ndzi ta endla hilaha ku fanaka eka yena.’” (Swiv. 24:29) Entiyisweni, Yesu u dyondzise ndlela leyinene ngopfu yo tlhantlha swiphiqo. Yi tala ku vuriwa nawu lowu dumeke wa mahanyelo: “Leswi mi lavaka vanhu va swi endla eka n’wina, swi endleni eka vona hilaha ku fanaka.” (Luka 6:31) Yesu a a vula leswaku hi fanele hi khoma vanhu hi ndlela leyi hi lavaka ku khomiwa ha yona naswona hi nga tlheriseli vubihi hi vubihi. Evukatini, swi vula leswaku hi fanele hi endlela munhu loyi hi tekaneke na yena leswi hi lavaka a hi endlela swona.
15 Vatekani va tiyisa vuxaka bya vona loko va khathala hakunene hi ndlela leyi munghana wa vona wa vukati a titwaka ha yona. Wanuna un’wana eAfrika Dzonga u ri: “Hi ringete ku tirhisa nawu lowu dumeke wa mahanyelo. Entiyisweni ku ni minkarhi leyi hi vaka hi hlundzukile, kambe hi tikarhatela ku khomana hi ndlela leyi hi lavaka ku khomiwa ha yona—hi ndlela ya xichavo ni leyi nga ni xindzhuti.”
16. I yini leswi vatekani va nga fanelangiki va endlana swona?
16 U nga paluxi swihoxo swa nkataku eka van’wana hambi ku ri ku endla misavu ha swona kumbe u tshamela ku vilela hi mikhuva ya yena leyi ku nyangatsaka. Tsundzuka leswaku vukati a hi mphikizano wo kombisa leswaku i mani la nga ni matimba, i mani la nga huwelelaka ku tlula un’wana kumbe a vula marito lama tlhavaka swinene. I ntiyiso leswaku hinkwerhu hi endla swihoxo naswona minkarhi yin’wana hi khunguvanyisa van’wana. Kambe a ku na xivangelo lexi twalaka xa leswaku wanuna kumbe wansati a khomisa nkatakwe tingana kumbe a n’wi tlhava hi marito kumbe va susumetana kumbe va banana.—Hlaya Swivuriso 17:27; 31:26.
17. Vavanuna va nga khoma vasati va vona hi ndlela leyi va lavaka ku khomiwa ha yona hi ndlela yihi?
17 Hambileswi eka mindhavuko yin’wana vavanuna lava xanisaka kumbe ku ba vasati va vona va tekiwaka va ri vavanuna va xiviri, kambe Bibele yi ri: “Loyi a hlwelaka ku hlundzuka wa antswa ku ri ni wanuna wa matimba, ni loyi a lawulaka moya wakwe ku ri ni loyi a tekaka muti.” (Swiv. 16:32) Swi lava ku tiyimisela lokukulu ku tekelela Yesu Kreste, nghwazi leyi tshameke yi hanya ni ku lawula moya wa wena. Wanuna loyi a xanisaka kumbe ku ba nsati wa yena a hi wanuna wa xiviri naswona u ta lahlekeriwa hi vuxaka bya yena na Yehovha. Mupisalema Davhida loyi a a ri wanuna la nga ni matimba ni xivindzi u te: “Hlundzukani, kambe mi nga dyohi. Vulavulani hi mbilu ya n’wina loko mi ri esangweni ra n’wina, kutani mi miyela.”—Ps. 4:4.
“AMBALANI RIRHANDZU”
18. Ha yini swi ri swa nkoka ku tshama u ri karhi u hlakulela mfanelo ya rirhandzu?
18 Hlaya 1 Vakorinto 13:4-7. Rirhandzu i mfanelo ya nkoka swinene evukatini. “Tiambexeni xinakulobye lexikulu xa tintswalo, musa, mianakanyo yo titsongahata, ku rhula, ni ku va ni mbilu yo leha. Kambe, handle ka swilo leswi hinkwaswo, ambalani rirhandzu, hikuva i xiboho lexi hetisekeke xa vun’we.” (Kol. 3:12, 14) Rirhandzu leri nga riki na vutianakanyi, leri fanaka ni ra Kreste ri tiyisa vukati. Ri endla leswaku vukati byi tshama byi tiyile ku nga khathariseki mikhuva leyi nyenyetsaka, swiphiqo leswikulu swa rihanyo, swa timali ni leswi khumbaka vatswari va nkataku.
19, 20. (a) Vatekani va nga endla leswaku vukati bya vona byi va lebyi tiyeke byi tlhela byi tsakisa hi ndlela yihi? (b) I yini leswi hi nga ta bula ha swona exihlokweni lexi landzelaka?
19 I ntiyiso leswaku ku laveka rirhandzu, ku tshembeka ni matshalatshala lamakulu leswaku swilo swi famba kahle evukatini. Ematshan’weni yo tshikana loko ku va ni swiphiqo, vatekani va fanele va tiyimisela ku kurisa vuxaka bya vona. Vatekani lava nga Vakreste lava rhandzaka Yehovha naswona va rhandzanaka va fanele va tiyimisela ku tlhantlha swiphiqo swa vona hikuva “rirhandzu a ri heli.”—1 Kor. 13:8; Mat. 19:5, 6; Hev. 13:4.
20 Swa tika swinene ku endla leswaku vukati byi va lebyi tiyeke naswona byi tsakisa ngopfu-ngopfu ‘eminkarhini leyi ya mangava’ leyi hi hanyaka eka yona. (2 Tim. 3:1) Kambe swi nga koteka hi ku pfuniwa hi Yehovha. Nilokoswiritano, vatekani va fanele va tlhela va lwisana ni mahanyelo yo biha lama tinyikeke matimba. Xihloko lexi landzelaka xi ta hlamusela leswi vavanuna ni vavasati va nga swi endlaka leswaku va sirhelela vukati bya vona eka ku tikhoma loko biha.
^ ndzim. 12 Hambiloko vatekani va ringeta ku rivalelana ni ku tlhantlha swiphiqo swa vona, Bibele ya n’wi pfumelela munghana wa vukati la nga riki na nandzu ku endla xiboho xo rivalela kumbe xo tshika munghana wa vukati la endleke vuoswi. (Mat. 19:9) Vona xihloko lexi nge, “Langutelo Ra Bibele: Loko Byi Ri Vuoswi—Xana U Fanele U Rivalela Kumbe U Nga Rivaleli?” eka Xalamuka! ya August 8, 1995.


text:
TIMHAKA TA BIBELE LETI NGA NI SWIFANISO
SWIFANISO SWA TIMHAKA TA LE BIBELENI
Muxe U Kulele aEgipta
Dyondza hi ndlela leyi Muxe a ponisiweke ha yona loko a ha ri ricece eka Faro wa le Egipta loyi a a ri ni tihanyi. Hlaya eka swifaniso swa timhaka ta le Bibeleni eka Web site kumbe u printa PDF..
SWIN'WANA EKA NHLENGELETO LOWU
Yehovha A Tiyisa Gidiyoni
Vavanuna lava a va rhangeriwe hi Gidiyoni va dlaye vuthu ra Vamidiyani laha socha rin’we a ri boheka ku lwa ni masocha ya 450.
Rahava A Yingisa Swiletelo
Ndyangu wun’wana wu ponile loko marhangu ya muti wa Yeriko ma wa.
Vaisrayele Va Endla Rhole Ra Nsuku
Vaisrayele va endle xifaniso ivi va vula leswaku xiyimela Xikwembu, xana xi swi pfumelerile sweswo?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tipisalema 26:1-12
Ya Davhida.26 Oho Yehovha, ndzi ava nyise,+ hikuva mina ndzi fambe hi vutshe mbeki byanga,+Naswona ndzi tshembe Yehovha, leswaku ndzi nga tsekatseki.+2 Oho Yehovha, ndzi kambele, u ndzi ringa;+Tengisa tinso ta mina ni mbilu+ ya mina.3 Hikuva musa wa wena wa rirhandzu wu le mahlweni ka mahlo ya mina,Naswona ndzi fambe entiyisweni+ wa wena.4 A ndzi tshamanga ni vanhu lava nga riki na ntiyiso;+Naswona a ndzi ngheni+ ni vanhu lava va fihlaka leswi va nga swona.5 Ndzi venga nhlengeletano ya vaendli va leswo biha,+Naswona a ndzi tshami+ ni lavo homboloka.6 Ndzi ta hlamba mavoko ya mina hi ku pfumala nandzu,+Ndzi ta rhendzeleka ealitarini ya wena, Wena Yehovha,+7 Ndzi endla leswaku ku nkhensa ku twala swinene,+Ni ku vula mintirho+ ya wena hinkwayo leyi hlamarisaka.8 Yehovha, ndzi swi rhandzile ku tshama endlwini+ ya wenaNi ndhawu leyi ku vangama+ ka wena ku tshamaka eka yona.9 U nga susi moyaxiviri wa mina swin’we ni vadyohi,+Hambi ku ri vutomi bya mina ni bya vanhu lava va nga ni nandzu wa ngati.+10 Lava ku nga ni ku tikhoma ko biha+ emavokweni ya vona,Lava ku nga ni ku fumbarherisa+ evokweni ra vona ra xinene.11 Loko ku ri mina, ndzi ta famba hi vutshembeki bya mina.+Ndzi kutsule,+ u ndzi tsakela.+12 Kunene nenge wa mina wu ta yima exivandleni lexi nga rivala;+Ndzi ta dzunisa Yehovha+ emintshungwini leyi hlengeletaneke.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Genesa 33:1-20
33 Hi ku famba ka nkarhi Yakobe a tlakusa mahlo a languta, a vona Esawu a ri karhi a ta ni vavanuna+ va 400. Hikwalaho a ava vana eka Leya na Rahele ni le ka malandza mambirhi ya xisati,+2 a rhangisa+ malandza ya xisati, Leya ni vana vakwe va va landzela,+ kutani Rahele na Yosefa va ri endzhaku ka vona.+3 Yena a hundza emahlweni ka vona kutani a nkhinsama ka nkombo ehansi kukondza a fika ekusuhi ni makwavo.+4 Esawu a tsutsuma a n’wi hlanganisa,+ a fika a n’wi angarha naswona a wela enhan’wini yakwe a n’wi ntswontswa,+ kutani va rila.5 A tlakusa mahlo a vona vavasati ni vana, kutani a ku: “I vamani lava u nga na vona?” yena a ku: “I vana lava Xikwembu xi kombiseke ku tsakela nandza+ wa wena hi vona.”6 Hiloko malandza ya xisati ma tshinela, wona ni vana va wona, kutani va nkhinsama;7 Leya na yena a tshinela ni vana va yena, na vona va fika va nkhinsama, endzhaku ka sweswo, Yosefa a tshinela na Rahele, na vona va fika va nkhinsama.+8 Kutani a ku: “U vula yini hi nxaxa lowu hinkwawo wa vafambi, lowu ndzi hlanganeke na wona?”+ Yena a ku: “I wa leswaku ndzi kuma ku tsakeriwa ematihlweni ya hosi yanga.”+9 Kutani Esawu a ku: “Ndzi ni swo tala, makwerhu.+ Leswi nga swa wena a swi hambete swi va swa wena.”10 Hambiswiritano, Yakobe a ku: “E-e, ndza ku kombela. Sweswi loko ndzi kume ku tsakeriwa ematihlweni+ ya wena, u ta teka nyiko leyi nga evokweni ra mina, hikuva hi ku pfumelelana ni xikongomelo xa yona ndzi vone xikandza xa wena onge hiloko ndzi vone xikandza xa Xikwembu, hikuva u ndzi amukele hi ntsako.+11 Ndzi kombela u teka nyiko leyi tisaka mikateko leyi a yi tisiwe eka wena,+ hikuva Xikwembu xi ndzi tsakerile naswona ndzi ni swilo hinkwaswo.”+ A hambeta a n’wi khongotela, kukondza a swi teka.+12 Endzhaku a ku: “A hi suke hi famba, ndzi ta famba emahlweni ka wena.”13 Kambe a ku eka yena: “Hosi yanga ya lemuka leswaku vana lava a va si tiyela naswona ndzi langutela+ tinyimpfu ni tihomu leswi an’wisaka, loko swo khayimiwa hi ku hatlisa siku rin’we, kunene ntlhambi hinkwawo wu ta fa.+14 Ndzi kombela leswaku hosi ya mina yi hundza emahlweni ka nandza wa yona, kambe mina ndzi ta ya emahlweni ni riendzo ndzi famba khwatsi hi ku ya hi ku famba ka swifuwo+ leswi nga emahlweni ka mina ni hi ku ya hi ku famba ka vana+ kukondza ndzi fika eka hosi ya mina eSeyiri.”+15 Kutani Esawu a ku: “Ndzi kombela ku veka van’wana va vanhu lava ndzi nga na vona ehansi ka vulanguteri bya wena.” Hiloko a ku: “Hikwalaho ka yini u endla tano? Ndzi kombela ku kuma ku tsakeriwa ematihlweni ya hosi+ yanga.”16 Hikwalaho hi siku rero Esawu a khoma ndlela a tlhelela eSeyiri.17 Yakobe a suka a ya eSukoti,+ a aka yindlu, kutani ntlhambi wakwe a wu endlela mintsonga.+ Hi yona mhaka leyi a nga thya ndhawu yoleyo vito ra Sukoti.18 Hi ku famba ka nkarhi Yakobe a fika a hlayisekile naswona a hanye kahle emutini wa Xikeme,+ lowu nga etikweni ra Kanana+ loko a huma ePadani-aramu;+ a fika a dzima nxaxa emahlweni ka muti.19 Kutani a kuma nsimu evokweni ra vana va Hamori tata wa Xikeme hi swiphemu swa mali+ swa 100, laha a nga fika a dzima ntsonga wakwe kona.20 Endzhaku ka sweswo a yimisa alitari kwalaho a yi thya hi vito ra Xikwembu, Xikwembu xa Israyele.+


text:
1Ku titi ho ka Dibanza da Antiyokiya vaprofeti ni vagondisi: i ti Bharnabhasi ni Simiyoni, awu a dhanwako ku i Nigere, ni Lukiyo wa Kirene, ni Manahene, awu a nga kula kumweko ni mkoma Herodha, ni Sawule. 2Ka ditshiku do kari, ngako va txi khozela ka Mkoma, na va txi ti tona sakudya, Moya wo Sawuleka wu to womba wu txi: “Ni sawuleleni Bharnabhasi ni Sawule, kasiku ni va ninga mthumo wu ni nga va dhanela wona.” 3Se ngako va di gwitile ku ti tona sakudya ni kukhongela, va to va sanzeka manza ve va ruma. 4Vona ngako va di rumilwe ngu Moya wo Sawuleka, va to kwitima ve ya Seleukiya, se ngu koneyo va ti ya txhatuka ngu ngalava ve ya Kipra. 5Ngako va di hokile Salamina, va to ya txhumayela dipswi da Txizimu masinagogani ka Vajudha. Va ti ni Johane, mvhuneteli wawe. 6Ngako va di tshawunyetile txotshe txitondolo ve hoka Pafo, koneyo va to ya mana Mjudha wo kari, i nga ti msalamusi ni mprofeti wa makuhu, awu a nga ti dhanwa ku i Bhari Jesu. 7Ene a ti lumba m'ti wa nganakana Sergiyo Paulo, wamwamna wo ziva, awu a nga dhana Bharnabhasi ni Sawule, ngu ku navela kuengisa dipswi da Txizimu. 8Kambe Elima, msalamusi, ngu toneto di wombako ditina dakwe ngako di txi txhamuselwa, a to mu tsimba, e zama kutimeta nganakana ti to yi si kholwi. 9Aniko Sawule, i ku ene Paulo, a di tate ngu Moya wo Sawuleka, a to mu wonisisa awule wa msalamusi, 10a txi khene: “Awe u nga tala ngu wukanganyisi ni wubihi wotshe, mwanana wa Sathane, mlala wa sotshe so lulama, khu leki kugombonyisa tinzila ta Mkoma, ati i ku to lulama kani? 11Wona, konkuwa diwoko da Mkoma di txitimwi kwako. U na maha dibhofu, se ngu mbimo yo kari, khu na mbi ngadi u txi wona ditambo.” Kunukunuko, kuphuma ni txidema si to mu khubhunyeta; se e tenderukela e lava wo mu ñoleta ngu diwoko. 12Nganakana ngako yi di woni ti ti nga humelela, yi to kholwa, nguko gondo ya Mkoma yi ti mu xamalisile ngutu. 13Paulo ni va a nga ti navo, va to khukha Pafo ngu ngalava, ve ya hoka Perga ka Panfiliya. Aniko Johane a to va leka e tshumelela Jerusalema. 14Vona va to tshawunyeta ve pinda Perga, ve tsimbila ve ya hoka Antiyokiya ka Pisidhiya. Ngu ditshiku da Sabbata va to wulela disinagogani ve khalahatsha. 15Msana ka kugondwa dibhuku da Mlayo ni Vaprofeti, vathangeli va disinagoga, va to rumela dipswi, va txi khona: “Vanathu, ngako mi di ni dipswi do laya vathu, mi nga di womba.” 16Paulo a to khukha, a txi maha txikombiso ngu diwoko, a txi khene: “Majaha a ka Israyeli ni nanu mi thavako Txizimu, engisani: 17Txizimu txa ditiko diya dathu va ka Israyeli, txi sawute vatate vathu, txi va guleta vathu vava, va di ngadi ditikoni ka Egipta. 18Se ngu mtamo wa diwoko da txona txi va humisile ka ditiko dileya, txi va mahela wumbilu txiwulani, mndani ka malembe o lava kudingana mune wa makumi. 19Ngako txi di fuvisile mtxhanu wa mifumo ni mimbidi ditikoni ka Kanana, txi to va ninga ditiko dile, di maha thomba yawe, 20ngu mbimo ya kudingana mune wa mazana ni mtxhanu wa makumi a malembe (450). Msana keto, Txizimu txi va vekete valamuli kala kuhoka ka mprofeti Samueli. 21Msana keto, va to kombela mfumeli; se Txizimu txi va ninga Sawule, mwana Kixi, wa lihunzu la Bhenjamini, awu a nga fuma mune wa makumi a malembe. 22Msana keto, Txizimu txi va fumisete Dhavhidha, txi mu maha mfumeli, awu txi nga mu fakazela kwawe, txi womba tiya: ‘Ni mani Dhavhidha, mwana Jese, i ku wo randeka ka mbilu yangu, awu a no ta maha totshe ti ni ti xuvako.’ 23Ngu ka lihunzu lakwe Txizimu txi humisile Jesu, Muhanyisi wa vanana va ka Israyeli, nga ti txi nga ti thembisile tona. 24Na Jesu a si nzi kuhumelela, Johane a to thanga e txhumayela ngu txibhabhatiso txi txi yisako kuhundulukani ka siwonho ka yotshe ngamu ya ka Israyeli. 25A di hafuhi ni kuheta mthumo wakwe, Johane a ti khene: ‘Ani kha ni nga ene wu mi mu pimiselako; aniko msana kwangu, wa ta mmwane, awu ani ni ku singa ni fanelo yo thukunyula tingoti ta masandazi akwe.’ 26“Vanathu, vanana va lixaka la Abrahamu! Ni nanu vamwane mi thavako Txizimu! Dipswi diya da kuhanyisa di rumetwe kwathu. 27Nguko ava va nga aka ditikoni ka Jerusalema, ni vathangeli vawe, ngako va nga mbi ti lava ku mu ziva Jesu, va mu abanisile, ve ninga kutatiseka ka mapswi a vaprofeti, aawa ma gondwako sabbata ni sabbata. 28Se hambiko va nga mbi mana mnandu ni wawumwewo kwakwe, wo dingana ku e fa, va kombete ka Pilato ti to e dawa. 29Ngako va di hetile totshe timhaka ti ti nga bhalelwa ene, va to mu hawula ha phandeni ve mu tshotsha diyivani. 30Aniko Txizimu txi mu wusile kufani. 31Se ngu masiku o tala a ti wonekisile ka vale va nga ti kwete nayo kukhukhela Galileya kala kuya hoka Jerusalema, vonavo konkuwa i ku tifakazi takwe hagari ka ditiko: 32“Nanathu ha mi zivisa mahungu awa a manene: txithembiso txi txi nga mahwa ka vatate vathu. 33Txizimu txi tatisile txithembiso txiya kwathu, vanana vawe, ngu kuwusa Jesu, nga ti ti nga bhaliswa tona amu ka dibhuku da Masalmo, va txi:‘Awe u mwanana wangu, ni ku velekile nyamsi.’ 34“Ati to Txizimu txi mu wusile ka vakufa, ni ti to ene kha na mbi ngadi e tshumelela kusinani, txona Txizimu txi ti wombile toneto ngako txi txi womba tiya: ‘Ni na mi ninga makatekwa o sawuleka, o tsana, ayawa ma nga thembiswa ka Dhavhidha.’ 35Ngu toneto, Txizimu txi wombile ka wumwane wukhalo txi txi:‘Awe khu na mbi leka Msawuleki wako a txi eyeta kusina.’ 36“Kasi i di Dhavhidha, ngako a di hetile, ka mbimo ya kuhanya kwakwe, mthumo wu Txizimu, ngu makungo a txona, txi nga ti mu sikete wona, ene a to otela, se e tshotshwa hafuhi ni vatate vakwe, e sina. 37Kambe awu Txizimu txi nga mu wusa, kha ziva kusina. 38Vanathu, ti ziveni ti to kudivalelwa ka siwonho ku nuwelwa kwanu ngu ngene mthu wuwa. 39Se kululama ko hetiseka, akuwa mi nga mbi si kota kuningwa ngu Mlayo wa Mosi, wuhi ni wuhi a kholwako wa ku mana ngu Jesu. 40Ngu konaho, ti woneleni kasiku ti si mi humeleli ati ti nga wombwa ngu vaprofeti, ti to: 41‘Wonani, anu vakanyisi, xamalani mi va mi lova! Ngukuva ka masiku anu, ni na maha mthumo, awu mi ndinova mi si wu tumeli, idiku mo ziviswa ngu mthu.’ ” 42Ngako Paulo ni Bharnabhasi va txi huma ngu disinagogani, vathu va to kombela ti to ka Sabbata yi yi tako ve va gondisa kambe timhaketo. 43Kutingako msengeletano wu di hangalakile, Vajudha va vangi ni valondeteli va va thavako Txizimu, va to londisa Paulo ni Bharnabhasi; vona, ngu mabhulo awe navo, va to va khongotela kasiku ve simamisa kuhanya amu ka kateko ya Txizimu. 44Ngu ditshiku da Sabbata yi yi gametako, votshe vathu va didhoropa, kuleka ngu vavadotho, va to tshangana kasi kuya engisa dipswi da Txizimu. 45Ngu kuwona dibutho da vathu, Vajudha va to tala ngu kubavela, se va txi angula ngu siruko ka timhaka tiya Paulo a nga ti wombawomba ngu tona. 46Aniko Paulo ni Bharnabhasi, na va si thavi txilo, va to womba, va txi khona: “Ku ti fanete kuthanga ngu kwanu hi txi huwelela dipswi da Txizimu. Aniko ngako mi di rethelako kule ni nanu mipune, mi ti pfako mi singa ni fanelo ya wutomi wo mbi guma, senikoko athu ha tshumelela ka vamatiko. 47Nguko Mkoma a hi rumisile toneto, a txi khene: ‘Ni ku emisete ti ta ku u txi maha liwoningo la mifumo, kasi kuhokisa huluko kala magumo ka mafu.’ ” 48Va di engisile toneto, vamatiko va to tala ngu litsako, ve dhumisa dipswi da Mkoma. Ni votshe vale va nga ti ni fanelo ya wutomi wo mbi guma, va to amukela likholo. 49Ngu kota yeto, dipswi da Mkoma di to hangalaka ka dotshe ditiko dile. 50Aniko Vajudha va to kujetela vavasikati va ku ti ningetela mu ka wukhongeli, na i di va kuxonipheka amule didhoropani, ti to ve va humisa ditikoni kwawe. 51Vona va to huphutela lithule la mikondoni kwawe ngu ku va sola, ve tsula Ikoniyo. 52Ngu ditshelo da vagondiswa, vona va to sala va di tate ngu litsako ni Moya wo Sawuleka.
Copyright
Learn More


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Tahiti
P.K. 2,7 Cote mer
Toahotu
Taiarapu Ouest
TARAVAO TAHITI
FRENCH POLYNESIA
+689 54-70-00
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:00 a.m. ku ya eka 11:00 a.m. na 1:00 p.m. ku ya eka 4:00 p.m.
Swi teka awara ni hafu
Hi Ku Komisa
Ku hundzuluxeriwa minkandziyiso ya Bibele hi Xitahiti. Ri langutela ntirho wo dyondzisa Bibele wa Timbhoni ta Yehovha eka mintlawa ya swihlala leswi rhendzeleke Western Europe ni swin’wana.


text:
XIYENGE 2
“U Rhandza Vululami”
Vuhomboloki byi andzile emisaveni ya namuntlha, naswona ku soriwa Xikwembu swi nga fanelanga hikwalaho ka byona. Kambe, Bibele yi dyondzisa ntiyiso lowu chavelelaka—wa leswaku “Yehovha u rhandza vululami.” (Pisalema 37:28) Eka xiyenge lexi hi ta vona leswaku leswi u swi endle njhani, kutani a nyika vanhu hinkwavo ntshembo.
EKA XIYENGE LEXI
NDZIMA 11
“Tindlela Takwe Hinkwato I Vululami”
Ha yini vululami bya Xikwembu ku ri mfanelo leyinene ya xona?
NDZIMA 12
“Xana Xikwembu Xi Kala Vululami?”
Loko Yehovha a venga vuhomboloki, ha yini byi tele laha misaveni?
NDZIMA 13
“Nawu Wa Yehovha Wu Hetisekile”
Xana fambiselo ra nawu ri nga endla njhani leswaku ku va ni rirhandzu?
NDZIMA 14
Yehovha U Lunghiselele “Nkutsulo Wa Lavo Tala”
Dyondzo yo olova kambe ya nkoka yi nga hi pfuna ku tshinela eka Xikwembu.
NDZIMA 15
Yesu U “Veka Vululami eMisaveni”
Yesu u byi kombise njhani vululami enkarhini lowu nga hundza? U byi endla njhani sweswi? Nakambe u ta endla yini leswaku ku va ni vululami enkarhini lowu taka?
NDZIMA 16
“Kombisa Vululami” Loko U Ri Karhi U Famba Ni Xikwembu
Ha yini Yesu a nyikele xilemukiso lexi nge: “Tshikani ku avanyisa leswaku mi nga avanyisiwi”?


text:
Ta Rivala
Israel
Haaretz.com yi vika leswaku vana lava “velekiwaka ni vulema lebyi a byi ta va byi voniwile hi nkarhi wa ku kamberiwa ka vona loko va ha ri ekhwirini” a va nge he ma mangaleli madokodela hileswi ma pfumeleleke vamana wa vona leswaku va va veleka. Hambiswiritano, vatswari va nga mangalela madokodela leswaku ma va hakela “mali yo tala leyi va yi tirhiseke ku kurisa n’wana loyi a lamaleke ni ku khathalela swilaveko swakwe vutomi hinkwabyo” hileswi ma nga va lemukisangiki hi ta vulema byebyo.
Australia
EAustralia, mimpatswa ya nhungu eka ya khume yi tshama swin’we emahlweni ko va yi tekana hi nawu.
Greece
Nkambisiso lowu humesiweke hi Ndzawulo ya Rihanyo ya le Greece wu kombisa leswaku nhlayo ya ku tidlaya ka vanhu eGreece yi andze hi tiphesente ta 40 etin’hwetini ta ntlhanu to sungula ta 2011 loko yi pimanisiwa ni ya tin’hweti leti fanaka ta 2010. Nhlayo ya ku tidlaya ka vanhu yi andze hi nkarhi wa ku wa ka ikhonomi loku sunguleke hi 2011.
United States
Natural Resources Defense Council yi vula leswaku swakudya leswi lavaka ku ringana 40 wa tiphesente swa tlangisiwa etikweni rero. Hi xikombiso, ku ringanyetiwa leswaku swibyariwa leswi ringanaka nkombo wa tiphesente a swi tshoveriwi emasin’wini, swakudya leswi ringanaka 17 wa tiphesente leswi vanhu va swi xavaka etirhesiturente ni le tikhefini va swi siya va nga swi dyanga naswona mindyangu yi lahla swakudya swa kwalomu ka 25 wa tiphesente leswi yi swi xavaka.
Madagascar
EMadagascar, ka ha ku kumiwa lumpfana leritsongo swinene ku tlula hinkwawo emisaveni. Man’wana ya malumpfana lawa ya buraweni lama kulaka ku fikela eka timilimitara ta 29, ma nga ringana ni n’wala wa rintiho ra munhu. Kambe ma nga ha va ekhombyeni ro heriseriwa makumu hileswi ndhawu leyi ma tshamaka eka yona yi nga eku onhiweni.


text:
INDONESIA
Ntirho Wu Ndlandlamuka eTikweni Ra Le Vuxeni
Hi 1953, Peter Vanderhaegen u averiwe ntirho wo endzela mavandlha ya le Indonesia. A averiwe tiko hinkwaro naswona muganga lowu a ta tirha eka wona a wu lehe tikhilomitara ta kwalomu ka 5 100 ku suka evuxa ku ya evupeladyambu wu tlhela wu leha tikhilomitara ta 1 800 ku suka en’walungwini ku ya edzongeni. Loko a ri karhi a tirha endhawini leyi hinkwayo, u hlangane ni swiyimo swo tala swo hambanahambana.
Hi 1954, Makwerhu Vanderhaegen u teke riendzo ro ya exifundzheni lexi nga evuxeni bya Indonesia, laha ku nga ni vukhongeri byo tala byo hambanahambana ku katsa ni swihlala swa Bali, leswi nga ni nhlayo leyikulu ya Mahindu; swihlala swa Lombok na Sumbawa leswi nga tala hi Mamoslem; xihlala xa Flores lexi ngopfungopfu xi nga ni Makhatoliki swin’we ni swihlala swa Sumba, Alor na Timor leswi nga ni Maprotestente. Hi ku tirhisa xikepe lexi nga riki exiyin’weni lexinene, u chumayele swa xinkarhana eka swihlala swo hlayanyana endleleni yo ya eKupang, ku nga ntsindza wa Timor. Makwerhu Vanderhaegen u ri: “Ndzi chumayele eTimor ku ringana mavhiki mambirhi. Ku nga khathariseki mpfula ya matimba, ndzi fambise minkandziyiso ya mina hinkwayo, ndzi kume swikombelo swa timagazini swa n’hweti ni n’hweti swa 34 naswona ndzi sungule tidyondzo ta Bibele to hlayanyana.” Maphayona yo hlawuleka ma xiye ku tsakela ka vanhu kutani ma simeka vandlha eKupang. Ku sukela hi nkarhi wolowo, mahungu lamanene ma chumayeriwe ku ya fika eswihlaleni leswi nga ekusuhi ni kwalaho swa Rotè, Alor, Sumba na Flores.
Loko vafundhisi va Maprotestente va le Kupang va vone swirho swa tikereke ta vona swi dyondza ni Timbhoni ta Yehovha, va ve ni mavondzo. Mufundhisi un’wana wa mukhalabye u lerise Thomas Tubulau, mukhalabye la nga ni voko rin’we loyi a a tirha ku lunghisa swilo leswi endliweke hi zenge, leswaku a tshika ku dyondza ni Timbhoni a tlhela a n’wi byela leswaku loko a nga tshiki ku byela vanhu leswi a swi dyondzeke, a a ta dlayiwa. Hi xivindzi Thomas u n’wi hlamurile a ku: “A nga kona Mukreste loyi a nga vulaka leswi u nga swi vula. A wu nge he ndzi voni ekerekeni ya wena.” Thomas u ve muhuweleri wa Mfumo loyi a hisekaka naswona n’wana wakwe wa nhwanyana u ve phayona ro hlawuleka.
Hambiswiritano, vafundhisi va le Timor a va tiyimisele ku herisa ntirho wa Timbhoni ta Yehovha. Hi 1961, va swi kotile ku kucetela va Ndzawulo ya Timhaka ta Vukhongeri ni valawuri va masocha ya le xifundzheni xolexo leswaku va yirisa ntirho wo chumayela hi yindlu ni yindlu. Kutani vamakwerhu va cince tindlela leti a va chumayela ha tona. A va vulavula ni vanhu etimakete, eswihlobyeni, eka vaphasi va tinhlampfi lava a va va kuma eribuweni swin’we ni mindyangu leyi a yi khathalela masirha endhawini ya swilahlo. Endzhaku ka n’hweti, valawuri va masocha va cince xiboho xa vona kutani va tivisa eka xiyanimoya leswaku vukhongeri hinkwabyo byi ni ntshunxeko wo endla mintirho ya byona eTimor. Loko Ndzawulo ya Timhaka ta Vukhongeri yi sindzisa leswaku ntirho wo chumayela hi yindlu ni yindlu wa ha yirisiwile, vamakwerhu va kombele leswaku yi xi tsala ehansi xivilelo xa yona. Valawuri va xi arile xivilelo xolexo. Kutani endzhaku ka sweswo, vamakwerhu va tlhele va sungula ntirho wo chumayela hi yindlu ni yindlu va nga siveriwi hi munhu.
Loko Piet na Nell va ka de Jager na Hans na Susie va ka van Vuure lava nga varhumiwa va fika ePapua hi 1962, na vona va fike va kanetiwa hi vafundhisi va Vujagana. Vaholobyenkulu vanharhu va lerise varhumiwa leswaku va ya chumayela endhawini yin’wana. Vafundhisi va hehle Timbhoni ta Yehovha etikerekeni ta vona, eka maphephahungu ni le ka xiyanimoya va vula leswaku va vanga swiphiqo eka mfumo. Va xisetele swirho swa kereke ya vona, va swi xungeta va tlhela va humesa swifumbarheriso leswaku swi tshika ku dyondza ni varhumiwa. Va sindzise tindhuna ta le mugangeni leswaku ti nga wu tsakeli ntirho wo chumayela.
Matshalatshala ya vona a ma humelelanga loko ndhuna yin’wana yi rhambe varhumiwa leswaku va ta emugangeni wa yona. Hans u ri: “Endzhaku ka loko ndhuna yi hlengelete vaakatiko, mina na Piet hi nyikele tinkulumo timbirhi to koma ku hlamusela ntirho wa hina. Kutani vasati va hina va endle nkombiso wa ndlela leyi hi gongondzaka emakaya ya vona ha yona, ku hi pfumelela leswaku hi nghena ivi hi va chumayela rungula leri humaka eBibeleni. Ndhuna yoleyo ni vanhu va le mugangeni va swi tsakerile leswi hi va byeleke swona naswona va hi pfumelele leswaku hi ya emahlweni ni ntirho wa hina hi ntshunxekile.”
Minkaneto leyi ni yin’wana leyi fanaka na yona yi ye emahlweni. Mamoslem a ma nga wu kaneti minkarhi hinkwayo ntirho wo chumayela kambe lava a va kaneta ngopfu a ku ri vafundhisi va Vujagana. Ninamuntlha swa ha ri tano.
“Mi Ta Huduleriwa eMahlweni Ka Tindhuna-nkulu . . . Leswaku Byi Va Vumbhoni”
Yesu u byele vadyondzisiwa vakwe a ku: “Mi ta huduleriwa emahlweni ka tindhuna-nkulu ni tihosi hikwalaho ka mina, leswaku byi va vumbhoni eka vona ni le ka matiko.” (Mat. 10:18) Nkarhi ni nkarhi marito lawa ma hetisekile eIndonesia.
Hi 1960, mukambisisi wa timhaka ta vukhongeri la xiximekaka wa Mudachi eJakarta u kandziyise buku leyi a yi hehla Timbhoni ta Yehovha yi vula leswaku i Vakreste va mavunwa. Buku leyi yi susumetele vafundhisi vo tala leswaku va hehla Timbhoni. Hi xikombiso, mufundhisi wa le dorobeni rin’wana u tsalele Ndzawulo ya Timhaka ta Vukhongeri a hehla Timbhoni hi ku vula leswaku “ti pfilunganya swirho swa kereke ya vona.” Loko vatirhelamfumo va rhambe vamakwerhu leswaku va ta hlamula eka swihehlo leswi, va veke ntiyiso wa mhaka erivaleni ni ku nyikela vumbhoni lebyinene. Mutirheli un’wana wa vukhongeri u tshinye mutirhikulorhi a ku: “Tshika Timbhoni ta Yehovha. Ti pfuxa Maprotestente lama nga etlela.”
Hi 1964, ntlawa va vafundhisi wa Maprotestente wa le Papua wu ye eka Komiti ya le Palamendhe ya Swa Vukhongeri ni Timhaka leti Khumbaka Vanhu wu lava leswaku ku yirisiwa ntirho wa Timbhoni ta Yehovha. Rhavi ri kombele ku ya eka komiti yoleyo leswaku ri ta yimelela Timbhoni. Tagor Hutasoit u ri: “Hi hete kwalomu ka awara hi ri karhi hi vulavula ni komiti naswona hi hlamusele tidyondzo ta hina ta Bibele. N’watipolitiki un’wana loyi a nga Muprotestente, u hi hehlile a vula leswaku hi endla leswaku ku nga vi na ku rhula eka vukhongeri ePapua. Hambiswiritano, swirho swo tala swa komiti swa Mamoslem a swi ri ni ntwelavusiwana. Swi hi byele swi ku: ‘Milawu ya tiko yi nyika mpfumelelo wa leswaku vukhongeri byi endla mintirho ya byona hi ku ntshunxeka, na n’wina mi na lunghelo ro ya emahlweni mi chumayela.’” Endzhaku ka nhlangano wolowo, mutirhelamfumo wa xiyimo xa le henhla ePapua u te: “Mfumo lowuntshwa . . . wu nyika mpfumelelo wo hlawula vukhongeri lebyi u byi lavaka naswona nawu lowu wu khumba ni lava ha riki vantshwa eka vukhongeri.”


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Genesa 18:1-33
18 Endzhaku ka sweswo Yehovha a humelela+ eka yena exikarhi ka mirhi leyikulu ya Mamre,+ loko a ha tshame enyangweni ya ntsonga wakwe hi nkarhi wa ku hisa ka nhlikanhi.+2 Loko a tlakusa mahlo+ a languta, a vona vavanuna vanharhu va yime ekulenyana na yena. Loko a va vona, a va tsutsumela a suka enyangweni ya ntsonga, a va hlanganisa, a fika a nkhinsama.+3 Kutani a ku: “Yehovha, loko sweswi ndzi kume ku tsakeriwa ematihlweni ya wena, ndzi kombela u nga hundzi eka nandza+ wa wena.4 Ndzi kombela ku tisiwa matinyana, mi hlambisiwa milenge.+ Kutani mi vurhama ehansi ka murhi.+5 Ndzi ta ta ni xipandzwa xa xinkwa mi ta phyuphyisa timbilu+ ta n’wina. Kutaku loko mi hetile, mi nga hundza, hikuva hi swona leswi endleke leswaku mi hundza hi ndlela leyi eka nandza wa n’wina.” Hiloko va ku: “Hi swona. U nga endla hilaha u vuleke hakona.”6 Kutani Abrahama a hatlisa a ya eka Sara entsongeni, a ku: “Hatlisa! Teka mimpimo yinharhu ya tiseya ta mapa, u pfuva mbila u endla swinkwa swa swirhendzevutana.”+7 Endzhaku ka sweswo Abrahama a tsutsumela entlhambini a fika a teka xinkunzana lexinene a xi nyika mutirhi, kutani a hatlisa a ya xi lulamisa.+8 Hiloko a teka phehlwa ni ntswamba ni xinkunzana lexi a nga xi lulamisa a swi veka emahlweni ka vona.+ Kutani yena a yima ekusuhi na vona ehansi ka murhi loko va ri karhi va dya.+9 Kutani va ku eka yena: “Xana u kwihi Sara nsati+ wa wena?” A hlamula a ku: “U kwala ntsongeni!”+10 A ya emahlweni a ku: “Hakunene ndzi ta tlhelela eka wena lembe leri taka hi wona nkarhi lowu, kutani waswivo, Sara nsati wa wena u ta va ni n’wana.”+ Sara a a yingise a ri enyangweni ya ntsonga leyi munhu loyi a a yi fularherile.11 Abrahama na Sara a va dyuharile, va kurile hi malembe.+ Sara a a yimile ku va ni switlhandla.+12 Hikokwalaho Sara a hlekela endzeni,+ a ku: “Endzhaku ka loko ndzi hlakarile, ku tlula kwalaho hosi ya mina yi dyuharile,+ xana ndzi nga kuma ntsako hakunene?”13 Kutani Yehovha a ku eka Abrahama: “Hikwalaho ka yini Sara a hleka, a ku, ‘Xana ndzi ta veleka hakunene hambileswi ndzi dyuhaleke?’+14 Xana xi kona lexi nga hlulaka Yehovha?+ Hi nkarhi lowu vekiweke ndzi ta tlhelela eka wena, lembe leri taka hi wona nkarhi lowu, Sara u ta va ni n’wana.”15 Kambe Sara a landzula, a ku: “A ndzi hlekanga!” Hikuva a a chava. A n’wi hlamula a ku: “E-e, kambe u hlekile.”+16 Endzhakunyana vavanuna lava va suka va yima va kongoma tlhelo ra Sodoma,+ Abrahama a a famba na vona a va heleketa.+17 Yehovha a ku: “Xana ndzi fihlela Abrahama leswi ndzi nga ta swi endla?+18 Phela, Abrahama u ta va tiko lerikulu ni leri nga ni matimba, naswona matiko hinkwawo ya misava ma ta tikatekisa hikwalaho ka yena.+19 Hikuva ndzi tolovelane na yena leswaku a ta lerisa vana vakwe ni vandyangu wakwe lava nga ta n’wi landzela, leswaku va hlayisa tindlela ta Yehovha, va endla leswi lulameke ni vuavanyisi;+ leswaku entiyisweni Yehovha a ta tisela Abrahama leswi a swi vuleke malunghana na yena.”+20 Hikwalaho Yehovha a ku: “Xirilo xa ku vilela hi Sodoma na Gomora,+ ina, xa twakala, ni swidyoho swa vona, ina, swa tika+ swinene.21 Hakunene ndzi ta rhelela leswaku ndzi ya vona loko va endla hi ku helela hi ku pfumelelana ni xirilo lexi twakaleke eka mina, loko swi nga ri tano, ndzi ta swi tiva.”+22 Kwalaho vavanuna lava va hundzuluka va khoma ndlela leyi yaka eSodoma; kambe loko ku ri Yehovha+ a a ha yime emahlweni ka Abrahama.+23 Kutani Abrahama a n’wi tshinelela, a ku: “Xana hakunene u ta kukula wo lulama swin’we ni wo homboloka?+24 A hi nge ku ni vanhu va 50 lava lulameke exikarhi ka muti. Xana u ta va kukula u nga yi rivaleli ndhawu leyi hikwalaho ka vanhu va 50 lava kumekaka endzeni ka yona?+25 A hi swinene hi wena leswaku u endla hi ndlela leyi u dlaya munhu wo lulama swin’we ni wo homboloka lerova swi endleka hilaha ku fanaka hi wo lulama ni wo homboloka!+ A hi swinene hi wena.+ Xana Muavanyisi wa misava hinkwayo a nge endli leswi lulameke?”+26 Kutani Yehovha a ku: “Loko eSodoma ndzo kuma vanhu lava lulameke va 50 exikarhi ka muti, ndzi ta rivalela ndhawu hinkwayo hikwalaho+ ka vona.”27 Kambe Abrahama a ya emahlweni a hlamula a ku: “Ndza ku kombela, mina ndzi endle xiboho xa ku vulavula na Yehovha, kasi ndzi ntshuri ni nkuma.+28 A hi nge lava va 50 va kayivela hi va ntlhanu. Xana u ta lovisa muti hinkwawo hikwalaho ka lava va ntlhanu?” A ku: “A ndzi nge wu lovisi loko ndzo kuma va ri 45.”+29 A tlhela a vulavula na yena a ku: “A hi nge ku kumeka vanhu va 40.” Yena a ku: “A ndzi nge swi endli hikwalaho ka vanhu va 40.”30 Kambe a ya emahlweni a ku: “Yehovha, ndza ku kombela, u nga hlundzuki+ ngopfu, kambe ndzi pfumelele ndzi ya emahlweni ndzi vulavula:+ A hi nge ku kumeka vanhu va 30.” Yena a ku: “A ndzi nge swi endli loko ndzo kuma va ri 30.”31 Kambe a ya emahlweni a ku: “Ndza ku kombela, waswivo, mina ndzi titekele lunghelo ra ku vulavula na Yehovha:+ A hi nge ku kumeka vanhu va 20.” Yena a ku: “A ndzi nge wu lovisi hikwalaho ka vanhu va 20.”+32 Eku heteleleni a ku: “Yehovha, ndza ku kombela u nga hlundzuki+ ngopfu, kambe ndzi pfumelele ndzi vulavula kan’we+ ntsena: A hi nge ku kumeka vanhu va khume.” Yena a ku: “A ndzi nge wu lovisi hikwalaho ka vanhu va khume.”+33 Loko Yehovha+ a hetile ku vulavula na Abrahama a famba, Abrahama a tlhelela endhawini yakwe.


text:
Anakanyisisa Hi Muxaka Wa Munhu Loyi U Faneleke U Va Yena
“Mi fanele mi va vanhu va muxaka muni hi tlhelo ra swiendlo swo kwetsima swa ku tikhoma ni swiendlo swa ku tinyiketela loku nga ni vukwembu.”—2 PET. 3:11.
1, 2. Leswaku hi amukeleka eka Xikwembu ‘hi fanele hi va vanhu va muxaka muni’?
SWI tolovelekile ku karhateka hi ndlela leyi vanhu va hi tekaka ha yona. Kambe, tanihi Vakreste xana a hi fanelanga hi karhateka swinene hi ndlela leyi Yehovha a hi tekaka ha yona? Phela, i Munhu lonkulu swinene evuakweni, naswona hi yena a nga ni “xihlovo xa vutomi.”—Ps. 36:9.
2 Loko muapostola Petro a kandziyisa ‘muxaka wa vanhu lava hi faneleke hi va vona’ hi ku ya hi langutelo ra Yehovha, u hi khutaze ku endla “swiendlo swo kwetsima swa ku tikhoma ni swiendlo swa ku tinyiketela loku nga ni vukwembu.” (Hlaya 2 Petro 3:11.) Leswaku hi amukeleka eka Xikwembu, ‘swiendlo swa ku tikhoma’ ka hina swi fanele swi kwetsima, hileswaku swi va swi basile—emahanyelweni, emianakanyweni ni hi tlhelo ra moya. Ku tlula kwalaho, hi fanele hi endla “swiendlo swa ku tinyiketela loku nga ni vukwembu” leswi susumetiwaka hi ku rhandza Xikwembu swinene ni ku xi xixima. Hikwalaho, ku lava ku amukeleka eka xona a swi katsi ku tikhoma ka hina ntsena kambe ni leswi hi nga swona endzeni. Leswi Yehovha a nga “mukambisisi wa mbilu,” wa swi tiva loko ku tikhoma ka hina ku kwetsima niloko hi gandzela yena ntsena kumbe e-e.—1 Tikr. 29:17.
3. Malunghana ni vuxaka bya hina na Xikwembu, hi swihi swivutiso leswi hi faneleke hi tivutisa swona?
3 Sathana Diyavulosi a nga swi lavi leswaku hi amukeleka eka Xikwembu. Entiyisweni, u endla leswi a nga swi kotaka leswaku a hi endla hi lahlekeriwa hi vuxaka bya hina na Yehovha. Sathana u tshamela ku tirhisa mavunwa leswaku a ringeta ku hi kanganyisa leswaku hi tshika ku gandzela Xikwembu. (Yoh. 8:44; 2 Kor. 11:13-15) Hikwalaho, hi fanele hi tivutisa swivutiso leswi: ‘Sathana u va kanganyisa njhani vanhu? Ndzi nga endla yini leswaku ndzi sirhelela vuxaka bya mina na Yehovha?’
SATHANA U VA KANGANYISA NJHANI VANHU?
4. Leswaku a herisa vuxaka bya hina ni Xikwembu, Sathana u ringeta ku endla yini, naswona ha yini?
4 Mudyondzisiwa Yakobo u tsarile a ku: “Un’wana ni un’wana u ringiwa hi ku kokiwa ni ku wongiwa hi ku navela ka yena n’wini. Kutani ku navela, loko ku xurhe, ku veleka xidyoho; kutani, xidyoho, loko xi hetisekile, xi tswala rifu.” (Yak. 1:14, 15) Leswaku a herisa vuxaka bya hina ni Xikwembu, Sathana u ringeta ku kuma timbilu ta hina, laha ku navela ka hina ku humaka kona.
5, 6. (a) Sathana u ringeta njhani ku kucetela timbilu ta hina? (b) I mintlhamu yihi leyi Sathana a yi tirhisaka leswaku a endla hi va ni ku navela ko biha etimbilwini ta hina naswona u ni vuswikoti bya ku yi tirhisa hi ndlela yihi?
5 Sathana u ringeta njhani ku kucetela timbilu ta hina? Bibele yi ri: “Misava hinkwayo yi le hansi ka matimba ya lowo homboloka.” (1 Yoh. 5:19) Marhengu ya Sathana ma katsa “swilo leswi nga emisaveni.” (Hlaya 1 Yohane 2:15, 16.) Ku ringana magidi ya malembe, Diyavulosi u yi tirhise hi vutlhari misava leyi leswaku a kanganyisa vanhu. Leswi hi hanyaka emisaveni leyi, hi fanele hi tivonela eka marhengu ya yena lama tumbeleke.—Yoh. 17:15.
6 Sathana u ringeta ku endla leswaku hi va ni ku navela ko biha etimbilwini ta hina. Muapostola Yohane u vulavule hi mintlhamu yinharhu leyi Sathana a yi tirhisaka: (1) “ku navela ka nyama,” (2) “ku navela ka mahlo” ni (3) “ku bombisa rifuwo ra munhu ra vutomi.” Sathana u tirhise yona ku ringa Yesu emananga. Leswi Sathana a nga ni malembe yo tala a tirhisa marhengu lawa, u swi tiva kahle ku ma tirhisa namuntlha naswona u ma tirhisa hi ku ya hi mboyamelo wa munhu. Loko hi nga si kambisisa leswaku hi nga tisirhelela njhani emhakeni leyi, a hi voneni ndlela leyi Diyavulosi a swi koteke ha yona ku kanganyisa Evha kambe a tsandzeka ku kanganyisa N’wana wa Xikwembu.
“KU NAVELA KA NYAMA”
7. Sathana u ku tirhise njhani “ku navela ka nyama” leswaku a ringa Evha?
7 Vanhu va lava swakudya leswaku va hambeta va hanya. Muvumbi u endle misava leyi leswaku yi humesa swakudya swo tala. Sathana a nga ha ringeta ku tirhisa ku navela ka hina ka ntumbuluko ko lava swakudya leswaku a hi ringa hi endla swilo leswi nga tsakisiki Xikwembu. A hi voneni ndlela leyi a endleke sweswo ha yona eka Evha. (Hlaya Genesa 3:1-6.) Sathana u byele Evha leswaku a a nga ta fa loko o dya mbhandzu wa “murhi wa ku tiva leswinene ni leswo biha,” a vula leswaku siku leri a nga ta dya eka wona, u ta fana ni Xikwembu. (Gen. 2:9) Diyavulosi a a vula leswaku a swi nga bohi leswaku Evha a yingisa Xikwembu leswaku a ta ya emahlweni a hanya. Wolawo a ku ri mavunwa ya rihlaza! Loko mhaka yoleyo se yi ri emianakanyweni ya Evha, a a fanele a hlawula eka leswimbirhi: A a ta ala mhaka yoleyo, kumbe a a ta tshama a ri karhi a anakanya ha yona ivi a pfumelela ku navela mbhandzu wolowo ku kula. Hambileswi a a pfumeleriwile ku dya mihandzu ya mirhi leyin’wana hinkwayo ya ntanga, u hlawule ku tshama a ri karhi a anakanya hi leswi Sathana a swi vuleke malunghana ni murhi lowu a wu ri exikarhi ka ntanga, kutani a “teka mbhandzu wa wona a dya.” Hikwalaho Sathana u n’wi endle leswaku a navela nchumu lowu Muvumbi wa yena a a wu yirisile.
8. Sathana u ringete njhani ku kanganyisa Yesu hi ku tirhisa “ku navela ka nyama,” naswona ha yini ndzingo wa yena wu nga tirhanga?
8 Sathana u tirhise rhengu leri fanaka loko a ringeta ku ringa Yesu emananga. Endzhaku ka loko Yesu a titsone swakudya masiku ya 40 ni vusiku bya 40, Sathana u ringete ku n’wi ringa hi ku tirhisa ku navela swakudya. Sathana u te: “Loko u ri n’wana wa Xikwembu, byela ribye leri leswaku ri hundzuka xinkwa.” (Luka 4:1-3) Yesu a a fanele a hlawula eka swilo leswimbirhi: A a ta hlawula ku nga tirhisi matimba ya yena yo enerisa xilaveko xa yena xa swakudya hi singita, kumbe a a ta hlawula ku ma tirhisa. Yesu a a swi tiva leswaku a a nga fanelanga a tirhisa matimba wolawo hikwalaho ka swikongomelo swa vutianakanyi. Hambileswi a a khome hi ndlala, vuxaka bya yena na Yehovha a byi ri bya nkoka swinene ku tlula swakudya. Yesu u hlamule a ku: “Ku tsariwile, ‘Munhu a nga fanelanga a hanya hi xinkwa ntsena, kambe u fanele ku hanya ni hi rito rin’wana ni rin’wana leri humaka enon’wini wa Yehovha.’”—Mat. 4:4.
“KU NAVELA KA MAHLO”
9. Xiga lexi nge “ku navela ka mahlo” xi ringanyeta yini, naswona Sathana u ri tirhise njhani rhengu leri eka Evha?
9 Yohane u tlhele a vula leswaku ntlhamu wun’wana i “ku navela ka mahlo.” Xiga lexi xi ringanyeta leswaku munhu a nga ha sungula ku navela nchumu wo karhi hi ku wu languta ntsena. Sathana u tirhise ku navela loku leswaku a yenga Evha a ku: “Mahlo ya n’wina ma ta pfuleka.” Loko Evha a ya a languta mbhandzu lowu yirisiweke, a wu ya wu n’wi koka mahlo. Evha u xiye leswaku murhi lowu “a wu navetisa mahlo.”
10. Sathana u ku tirhise njhani “ku navela ka mahlo” leswaku a ringa Yesu, naswona Yesu u hlamule njhani?
10 Ku vuriwa yini hi le mhakeni ya Yesu? Sathana u “[kombe Yesu] mimfumo hinkwayo ya misava leyi akiweke, hi xinkarhana; Diyavulosi a ku eka yena: ‘Ndzi ta ku nyika vulawuri lebyi hinkwabyo ni ku vangama ka byona.’” (Luka 4:5, 6) Yesu a nga yi vonanga hi mahlo ya nyama mimfumo hinkwayo, kambe Sathana u fanele a anakanye leswaku xivono xa ku vangama ka yona xi ta koka Yesu mahlo. Sathana u vule leswi hi xivindzi: “Loko wena wo nkhinsama u ndzi gandzela, byi ta va bya wena hinkwabyo.” (Luka 4:7) Yesu a a nga swi lavi ku va muxaka wa munhu loyi Sathana a a lava leswaku a va yena. A nga ha yimayimanga. U te: “Ku tsariwile, ‘U fanele ku gandzela Yehovha Xikwembu xa wena, naswona u fanele ku endlela yena ntsena ntirho wo kwetsima.’”—Luka 4:8.
“KU BOMBISA RIFUWO RA MUNHU RA VUTOMI”
11. Evha u yengiwe njhani hi Sathana?
11 Loko a boxa swilo swa misava, Yohane u vulavule hi “ku bombisa rifuwo ra munhu ra vutomi.” Loko laha misaveni ka ha ri na Adamu na Evha ntsena, a va nga ta ‘bombisa rifuwo ra vona ra vutomi’ eka vanhu van’wana. Kambe va tikukumuxile. Sathana u endle Evha a pfumela leswaku ku na nchumu wo karhi lowunene lowu a a fanele a wu kuma kambe Xikwembu a xi nga swi lavi ku n’wi nyika wona. Diyavulosi u n’wi byele leswaku siku leri a nga ta dya “murhi wa ku tiva leswinene ni leswo biha” a a ta “fana ni Xikwembu, [a] tiva leswinene ni leswo biha.” (Gen. 2:17; 3:5) Hikwalaho Sathana u ringanyete leswaku Evha a a ta kota ku hanya handle ka Yehovha. Ku tikukumuxa hi kona ku n’wi vangeleke ku pfumela mavunwa wolawo. U dye mbhandzu lowu yirisiweke, a anakanya leswaku a nge fi. A a tixisa!
12. Hi yihi ndlela yin’wana leyi Sathana a yi tirhiseke ku ringa Yesu, naswona Yesu u hlamule njhani?
12 Ku hambana na Evha, Yesu u veke xikombiso lexinene xa ku titsongahata! Sathana u ringete ku n’wi ringa hi ndlela yin’wana, kambe Yesu u arile ku endla nchumu lowu nga ta tsakisa vanhu van’wana ivi wu ringa Xikwembu. Sweswo a ku ta va ku ri ku tikukumuxa! Ku ri na sweswo, nhlamulo ya Yesu a yi ri erivaleni yi tlhela yi kongoma: “Ku vuriwile, ‘U nga tshuki u ringa Yehovha Xikwembu xa wena.’”—Hlaya Luka 4:9-12.
HI NGA BYI SIRHELELA NJHANI VUXAKA BYA HINA NA YEHOVHA?
13, 14. Hlamusela ndlela leyi Sathana a yi tirhisaka ha yona mintlhamu yin’wana namuntlha.
13 Namuntlha, Sathana u tirhisa mintlhamu leyi fanaka ni leyi a yi tirhiseke eka Evha ni le ka Yesu. Diyavulosi u tirhisa “ku navela ka nyama” leswaku a ringa vanhu va va ni mahanyelo yo biha kumbe va dya ni ku nwa ku tlula mpimo. U tirhisa “ku navela ka mahlo” leswaku a ringa vanhu va hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu, ngopfu-ngopfu eka Internet. Nakambe u tirhisa ku navela “ku bombisa rifuwo ra munhu ra vutomi” leswaku a ringeta ku endla vanhu va tikukumuxa naswona va lava ku va ni vulawuri, ndhuma ni ku va ni swilo swo tala leswi vonakaka.
14 “Swilo leswi nga emisaveni” swi fana ni swilo leswi muphasi wa tinhlampfi a swi tirhisaka ku rhiya ha swona. Swi koka mahlo, kambe eka swona ku ni xinjovo. Sathana u tirhisa swilo leswi vanhu va nga ha swi tekaka swi ri swilo leswi tolovelekeke leswi lavekaka siku ni siku leswaku a va endla va lava ku endla swilo leswi lwisanaka ni milawu ya Xikwembu. Kambe, miringo leyi tumbeleke yi endleriwe ku kucetela ku navela ka hina ni ku onha timbilu ta hina. Xikongomelo xa yona i ku hi endla hi anakanya leswaku ku khathalela swilaveko swa hina ni ku hanya emafurheni i swa nkoka swinene ku tlula ku endla ku rhandza ka Xikwembu. Xana mintlhanu yoleyo yi ta hi phasa?
15. Ku fana na Yesu, hi nga swi papalata njhani ku kanganyisiwa hi Sathana?
15 Hambileswi Evha a kanganyisiweke hi Sathana, kambe Yesu a nga kanganyisiwanga. Minkarhi hinkwayo, u hlamule hi ku ya hi Matsalwa a ku: “Ku tsariwile” kumbe “Ku vuriwile.” Loko hi hisekela ku dyondza Bibele, hi ta tolovelana kahle ni Matsalwa naswona hi ta kota ku tsundzuka tindzimana leti nga hi pfunaka loko hi ringiwa. (Ps. 1:1, 2) Ku tsundzuka swikombiso swa le Matsalweni swa malandza yo tshembeka ya Xikwembu swi ta hi pfuna leswaku hi ma tekelela. (Rhom. 15:4) Ku n’wi xixima swinene Yehovha, hileswaku ku rhandza leswi a swi rhandzaka ni ku venga leswi a swi vengaka, swi ta hi sirhelela.—Ps. 97:10.
16, 17. “Matimba ya [hina] ya ku anakanya” ma nga wu khumba njhani muxaka wa munhu loyi hi nga yena?
16 Muapostola Pawulo u hi khutaza ku tirhisa “matimba ya [hina] ya ku anakanya” leswaku hi ta va muxaka wa vanhu lava anakanyaka ku fana ni Xikwembu, ku nga ri ndlela leyi misava yi anakanyaka ha yona. (Rhom. 12:1, 2) Loko Pawulo a kandziyisa xilaveko xo swi lawula swinene leswi hi swi anakanyaka, u te: “Hi wisa makungu ni swilo hinkwaswo leswi tlakukeke leswi lwisanaka ni vutivi bya Xikwembu; hi tisa miehleketo hinkwayo evukhumbini leswaku hi yi endla yi yingisa Kreste.” (2 Kor. 10:5) Mianakanyo ya hina yi ni nkucetelo lowukulu eka muxaka wa vanhu lava hi nga vona, hikwalaho hi fanele hi ‘hambeta hi anakanyisisa’ hi swilo leswi akaka.—Filp. 4:8.
17 Loko hi lava ku va lava kwetsimaka, hi fanele hi fularhela mianakanyo ni ku navela loko biha. Hi fanele hi rhandza Yehovha hi ‘mbilu yo basa.’ (1 Tim. 1:5) Kambe mbilu ya kanganyisa, naswona swi nga endleka hi nga yi xiyi ndlela leyi “swilo leswi nga emisaveni” swi hi kucetelaka ha yona. (Yer. 17:9) Hikwalaho, xana a hi fanelanga hi ‘tshama hi ri karhi hi tikambela ku vona loko hi ri eripfumelweni, hi tshama hi tikombisa leswi hina hi nga swona’ hi ku tikambela hi ku tshembeka hi ku tirhisa leswi hi swi dyondzaka eBibeleni?—2 Kor. 13:5.
18, 19. Ha yini hi fanele hi tiyimisela ku va muxaka wa vanhu lava Yehovha a lavaka leswaku hi va vona?
18 Nchumu wun’wana lowu hi pfunaka ku lwisana ni “swilo leswi nga emisaveni” i ku tsundzuka marito ya Yohane lama huhuteriweke lama nge: “Misava ya hundza ni ku navela ka yona, kambe loyi a endlaka ku rhandza ka Xikwembu u tshama hi masiku.” (1 Yoh. 2:17) Mafambiselo ya Sathana ma tikomba onge ma ta tshama hilaha ku nga heriki. Nilokoswiritano, ma ta lovisiwa siku rin’wana. Swilo hinkwaswo leswi nga laha misaveni ya Sathana swi ta herisiwa ku nga ri khale. Ku tsundzuka mhaka yoleyo swi ta hi pfuna leswaku hi nga kanganyisiwi hi Diyavulosi.
19 Muapostola Petro u hi khutaza leswaku hi va muxaka wa vanhu lava Xikwembu xi va amukelaka loko hi “ri karhi [hi] rindzela ni ku hamba [hi] tsundzuka vukona bya siku ra Yehovha, leri ha rona matilo ma nga ta hela hi ku tshwa naswona swiaki swa wona leswi hisaka ngopfu swi nga ta n’oka!” (2 Pet. 3:12) Siku rolero ri ta fika ku nga ri khale, naswona Yehovha u ta lovisa xiphemu xin’wana ni xin’wana xa misava ya Sathana. Kukondza ku fika nkarhi wolowo, Sathana u ta ya emahlweni a tirhisa “swilo leswi nga emisaveni” leswaku a hi ringa, hilaha a ringeke Evha na Yesu hakona. A hi fanelanga hi fana na Evha hi lava ku enerisa ku navela ka hina. Ku endla tano swi ta fana ni ku endla Sathana xikwembu xa hina. Hi fanele hi fana na Yesu naswona hi lwisana ni miringo yo tano, ku nga khathariseki leswaku Sathana u yi endle yi languteka kahle ku fikela kwihi. Onge un’wana ni un’wana wa hina a nga tiyimisela ku va muxaka wa vanhu lava Yehovha a lavaka leswaku hi va vona.