text:
Mi Nga Pfumeleli Rirhandzu Ra N’wina Ri Tsana
“Rirhandzu ra vo tala ri ta hola hikwalaho ka ku engeteleka ka ku kala nawu.”
TINSIMU: 60, 135
1, 2. (a) Marito ya Yesu lama nga eka Matewu 24:12 a ma byeriwa vamani? (b) Buku ya Mintirho yi swi kombisa njhani leswaku Vakreste vo tala vo sungula a va rhandza vanhu van’wana? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
XIN’WANA xa swikombiso leswi Yesu a swi vuleke malunghana ni “makumu ya mafambiselo ya swilo” hileswaku “rirhandzu ra vo tala [a] ri ta hola.” (Mat. 24:3, 12) Enkarhini wa vaapostola, Vayuda lava a va titeka va ri vanhu va Xikwembu, va pfumelele leswaku ndlela leyi a va rhandza Xikwembu ha yona yi tsana.
2 Nakambe, enkarhini wolowo Vakreste vo tala a va ya mahlweni va “vula mahungu lamanene hi ta Kreste” ni ku kombisa leswaku va rhandza Xikwembu, Vakreste kulobye ni vanhu lava nga riki Vakreste. (Mint. 2:44-47; 5:42) Hambiswiritano, valandzeri van’wana va Yesu va le nkarhini wakwe va tshike rirhandzu ra vona ri tsana.
3. I yini leswi nga ha vaka swi endle leswaku rirhandzu ra Vakreste van’wana ri tsana?
3 Endzhaku ka loko Yesu Kreste a pfuxiwile, u byele vandlha ra Efesa a ku: “Ndzi ni mhaka na wena, ya leswaku u lahle rirhandzu leri a wu ri na rona eku sunguleni.” (Nhlav. 2:4) I yini lexi nga ha vaka xi endle leswaku va lahla rirhandzu rero? Swi nga ha endleka leswaku valandzeri volavo va Kreste, a va kuceteriwa hi vanhu lava a va tikhome hi ndlela yo biha hi nkarhi wolowo. (Efe. 2:2, 3) Ku fana ni madoroba yo tala ya namuntlha, doroba ra Efesa a ri tele hi vanhu lava a va tikhome hi ndlela yo biha. A ri ri doroba leri fuweke laha vanhu va kona a va tibuma hi ku va ni swilo swa xiyimo xa le henhla, lava a va rhandza ntsako ni ku hanya emafurheni. Leswi a va rhandza ku titsakisa, swi endle leswaku va nga ha vi na mhaka ni vanhu van’wana. Ku engetela eka sweswo, vunghwavava ni vudlakuta a swi famba emahlweni.
4. (a) I yini leswi kombisaka leswaku rirhandzu ra vo tala ri tsanile namuntlha? (b) Hi swihi swiyenge swinharhu leswi rirhandzu ra hina ri nga tsanaka eka swona?
4 Vuprofeta bya Yesu lebyi vulavulaka hi ku tsana ka rirhandzu bya hi khumba na hina namuntlha. Vanhu vo tala namuntlha a va ha xi rhandzi Xikwembu. Loko va ri ni swiphiqo, va tsutsumela eka minhlangano ya vanhu ematshan’weni yo titshega hi Xikwembu. Ku engetela kwalaho, rirhandzu ra vanhu lava nga n’wi gandzeriki Yehovha Xikwembu ri ya ri tsana. Hambiswiritano, leswi endlekeke evandlheni ra Efesa, swi kombisa leswaku Vakreste va ntiyiso namuntlha, loko va nga tivoneli rirhandzu ra vona ri nga tsana. Sweswi hi ta bula hi swiyenge swinharhu leswi rirhandzu ra hina ri nga tsanaka eka swona: (1) Ku rhandza Yehovha, (2) ku rhandza ntiyiso lowu nga eBibeleni (3) ni ku rhandza vamakwerhu.
KU RHANDZA YEHOVHA
5. Hikwalaho ka yini hi fanele hi rhandza Xikwembu?
5 Emahlweni ko va Yesu a lemukisa vanhu hi mhaka ya ku tsana ka rirhandzu, u vulavule hi loyi hi faneleke hi n’wi rhandza ku tlula swilo hinkwaswo. U te: “‘U fanele u rhandza Yehovha Xikwembu xa wena hi mbilu ya wena hinkwayo ni hi moya-xiviri wa wena hinkwawo ni hi mianakanyo ya wena hinkwayo.’ Lexi hi xona xileriso lexikulu ni xo sungula eka hinkwaswo.” (Mat. 22:37, 38) Loko hi rhandza Yehovha hi timbilu ta hina hinkwato, swi ta endla leswaku hi yingisa milawu yakwe, hi kota ku tiyisela ni ku venga swilo swo biha. (Hlaya Pisalema 97:10.) Hambiswiritano, Sathana ni vanhu vakwe va tiyimisele ku hi tshikisa ku rhandza Xikwembu.
6. I yini lexi endlekaka loko hi nga ha xi rhandzi Xikwembu?
6 Vanhu vo tala namuntlha va ni vonelo leri hoxeke hi rirhandzu. Vanhu va ‘tirhandza’ ngopfu ku ri ni ku rhandza Muvumbi. (2 Tim. 3:2) Misava leyi, leyi fumiwaka hi Sathana yi hlohlotela “ku navela ka nyama ni ku navela ka mahlo ni ku bombisa rifuwo ra munhu ra vutomi.” (1 Yoh. 2:16) Loko muapostola Pawulo a lemukisa Vakrestekulobye hi ku navela ka nyama, u te: “Ku anakanya swa nyama swi vula rifu . . . hikuva ku anakanya hi swa nyama swi vula vulala ni Xikwembu.” (Rhom. 8:6, 7) Vanhu lava hetaka nkarhi wo tala va ri karhi va tikarhatela ku kuma rifuwo kumbe lava tikhomaka ku biha hi timhaka ta masangu, va kuma vuyelo byo vava ngopfu.—1 Kor. 6:18; 1 Tim. 6:9, 10.
7. Hi wihi ntlhontlho lowu valandzeri va Kreste va langutanaka na wona namuntlha?
7 Ematikweni man’wana, vanhu lava nga pfumeriki leswaku Xikwembu xi kona, lava nga tiyisekiki leswaku xi kona ni lava tshembaka leswaku swilo swi lo tiendlekela, va kucetela vanhu leswaku va nga ha xi rhandzi Xikwembu. Va byela vanhu vo tala leswaku munhu un’wana ni un’wana loyi a pfumelaka leswaku ku ni Muvumbi i xiphukuphuku. Hi hala tlhelo, vanhu va tshemba van’wasayense swinene ku tlula Muvumbi. (Rhom. 1:25) Loko ho yingisa tidyondzo to tano, ndlela leyi hi rhandzaka Yehovha ha yona yi nga ha sungula ku tsana ivi vuxaka bya hina na yena byi fa.—Hev. 3:12.
8. (a) Hi swihi swiyimo leswi hetaka matimba leswi vanhu va Yehovha va langutanaka na swona namuntlha? (b) I xitiyisekiso xihi lexi hi xi kumaka eka Pisalema 136?
8 Loko hi pfumelela swilo swo karhi swi hi heta matimba, ripfumelo ra hina ni ndlela leyi hi rhandzaka Xikwembu ha yona swi nga tsana. Emisaveni leyi yo homboloka leyi lawuriwaka hi Sathana, hinkwerhu mikarhi yin’wana hi langutana ni swiyimo leswi hetaka matimba. (1 Yoh. 5:19) Swi nga ha endleka leswaku sweswi hi karhatiwa hi swiphiqo swa ku dyuhala, mavabyi kumbe swiphiqo swa timali. Kumbexana hi karhatiwa hi ku titwa hi nga pfuni nchumu, ku nga hetiseki ka ku navela ka hina kumbe hi ku tsandzeka ku hetisisa swo karhi. Kambe a hi fanelanga hi pfumelela swiyimo swo tano, swi endla hi rivala leswaku Yehovha wa khathala hi hina. Ku ri na sweswo, hi fanele hi anakanyisisa hi marito lama hi tiyisekisaka leswaku Yehovha u ta tshama a hi rhandza. Marito wolawo ma kumeka eka Pisalema 136:23 leyi nge: “Loyi a hi tsundzukeke loko hi ri exiyin’weni xa le hansi, hikuva musa wakwe wa rirhandzu i wa hilaha ku nga riki na makumu.” Ndlela leyi Yehovha a ma rhandzaka ha yona malandza yakwe a yi cincacinci. Xisweswo, hi nga tiyiseka leswaku wa swi twa ‘swikombelo swa hina’ naswona wa swi hlamula.—Ps. 116:1; 136:24-26.
9. I yini lexi endleke leswaku Pawulo a hambeta a rhandza Xikwembu?
9 Ku fana ni mupisalema, Pawulo u tiyisiwe hi ku anakanyisisa hi ndlela leyi Yehovha a n’wi seketela ha yona. U tsale a ku: “Yehovha i mupfuni wa mina; ndzi nga ka ndzi nga chavi. Xana munhu a nga ndzi endla yini?” (Hev. 13:6) Leswi Pawulo a tshemba Yehovha swi endle leswaku a kota ku tiyisela swiphiqo leswi a a langutana na swona. A nga swi pfumelelanga swiphiqo sweswo swi n’wi heta matimba. Loko a ri ekhotsweni, u tsale mapapila yo hlayanyana lawa a ma khutaza swinene. (Efe. 4:1; Filp. 1:7; Film. 1) Hambiloko a langutane ni miringo yo tika, Pawulo a nga tshikanga ku rhandza Xikwembu. U pfuniwe hi yini? A a titshege hi “Xikwembu xa nchavelelo hinkwawo, lexi hi chavelelaka enhlomulweni wa hina hinkwawo.” (2 Kor. 1:3, 4) Hi nga n’wi tekelela njhani Pawulo, leswaku hi tshama hi ri karhi hi rhandza Yehovha?
10. I yini leswi nga hi pfunaka leswaku hi tshama hi ri karhi hi rhandza Yehovha?
10 Pawulo u vule nchumu wun’wana lowu nga hi pfunaka swinene leswaku hi tshama hi ri karhi hi rhandza Yehovha. U tsalele vapfumerikulobye a ku: “Khongelani minkarhi hinkwayo.” Nakambe u te: “Mi phikelela exikhongelweni.” (1 Tes. 5:17; Rhom. 12:12) Ku khongela swi ta hi pfuna leswaku hi va ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu. (Ps. 86:3) Loko hi tinyika nkarhi wo phofulela Yehovha ndlela leyi hi titwaka ha yona, swi ta endla leswaku hi va ni vuxaka lebyinene ni Tata wa hina wa le tilweni loyi a nga “Mutwi wa xikhongelo.” (Ps. 65:2) Ku engetela kwalaho, loko hi xiya leswaku Yehovha wa swi hlamula swikhongelo swa hina, sweswo swi ta endla leswaku hi ya hi n’wi rhandza swinene. Hi ta swi xiya leswaku “Yehovha u le kusuhi ni hinkwavo lava n’wi vitanaka.” (Ps. 145:18) Loko hi tshemba Yehovha swi ta endla leswaku hi kota ku tiyisela miringo.
KU RHANDZA NTIYISO LOWU NGA EBIBELENI
11, 12. I yini lexi nga hi pfunaka leswaku hi rhandza ntiyiso lowu nga eBibeleni?
11 Leswi hi nga Vakreste hi amukele ntiyiso naswona ha wu rhandza. Rito ra Xikwembu i xihlovo xa ntiyiso. Loko a khongela eka Tata wakwe, Yesu u te: “Rito ra wena i ntiyiso.” (Yoh. 17:17) Hikokwalaho, leswaku hi rhandza ntiyiso hi fanele hi sungula hi dyondza Bibele. (Kol. 1:10) Kambe ku dyondza Bibele ntsena a swi enelanga. Xiya ndlela leyi mutsari wa Pisalema 119 a hi pfunaka ha yona ku twisisa leswi vulaka swona ku rhandza ntiyiso. (Hlaya Pisalema 119:97-100.) Xana loko hi hlaya Matsalwa ha tinyika nkarhi wo anakanyisisa ha wona? Ndlela leyi hi wu tlangelaka ha yona ntiyiso lowu nga eBibeleni yi ta kula loko hi anakanyisisa hi tindlela leti hi nga tirhisaka rungula rero ha tona evuton’wini bya hina.
12 Mupisalema u ye emahlweni a ku: “Marito ya wena a ma nandziha swinene emalakeni ya mina, ku tlula vulombe enon’wini wa mina!” (Ps. 119:103) Hilaha ku fanaka, na hina hi nga tiphina hi ku hlaya rungula leri sekeriweke eBibeleni leri humaka enhlengeletanweni ya Xikwembu. Hi nga ri pfumelela ri khumba timbilu ta hina leswaku hi ta tsundzuka “marito lama tsakisaka” ya ntiyiso ni leswaku hi ta kota ku pfuna van’wana ha wona.—Ekl. 12:10.
13. I yini leswi pfuneke Yeremiya leswaku a rhandza ntiyiso lowu humaka eMatsalweni naswona sweswo swi n’wi khumbe njhani?
13 Yeremiya a rhandza ntiyiso lowu humaka eMatsalweni. Xiya ndlela leyi Rito ra Xikwembu ri n’wi khumbeke ha yona. U te: “Marito ya wena ma kumekile, hiloko ndzi ma dya; kutani eka mina, rito ra wena ri va ku khana ni ku tsaka ka mbilu ya mina; hikuva vito ra wena ri vitaniwe ehenhla ka mina, Oho Yehovha Xikwembu xa mavuthu.” (Yer. 15:16) Yeremiya u dye marito ya Xikwembu ni ku ma gayela hi ndlela yo fanekisela hi ku va a anakanyisisa ha wona. Xisweswo, u sungule ku tlangela lunghelo ro tiviwa tanihi nandza wa Xikwembu. Xana ku rhandza ntiyiso lowu nga eBibeleni swi endla leswaku hi tlangela lunghelo ro hlawuleka ro vitaniwa hi vito ra Xikwembu ni ku chumayela hi Mfumo wa xona enkarhini lowu wa makumu?
14. Hi nga yi kurisa njhani ndlela leyi hi wu rhandzaka ha yona ntiyiso lowu nga eBibeleni?
14 Handle ko hlaya Bibele ni minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni, i yini swin’wana leswi nga hi pfunaka leswaku hi rhandza ntiyiso? Hi nga kurisa ndlela leyi hi wu rhandzaka ha yona ntiyiso hi ku va kona nkarhi ni nkarhi eminhlanganweni ya vandlha. Dyondzo ya Xihondzo xo Rindza leyi hi vaka na yona vhiki ni vhiki, hi yin’wana ya tindlela leti hi dyondzisiwaka ha tona. Leswaku hi vuyeriwa hi leswi nga ta dyondziwa hi fanele hi swi lunghiselela kahle swihloko leswi dyondziwaka. Ndlela yin’wana leyi hi nga endlaka sweswo ha yona, i ku kambisisa Matsalwa lama kombisiweke. Namuntlha hi nga swi kota ku kopa Xihondzo xo Rindza eka website ya hina ya jw.org ni le ka JW Library hi tindzimi to tala. Ti app tin’wana ti endla leswaku hi kota ku pfula Matsalwa lama kombisiweke hi ku hatlisa eka xihloko lexi dyondziwaka. Kambe ku nga khathariseki ndlela leyi hi yi tirhisaka, ku hlaya matsalwa lama kombisiweke ni ku anakanyisisa ha wona swi ta endla leswaku hi wu rhandza swinene ntiyiso lowu nga eBibeleni.—Hlaya Pisalema 1:2.
KU RHANDZA VAMAKWERHU
15, 16. (a) Hi xihi xileriso lexi hi xi kumaka eka Yohane 13:34, 35? (b) Xana ndlela leyi hi rhandzaka vamakwerhu ha yona yi fambisana njhani ni ndlela leyi hi rhandzaka Xikwembu ni Bibele ha yona?
15 Hi vusiku byakwe byo hetelela a ri laha misaveni, Yesu u byele vadyondzisiwa vakwe a ku: “Ndzi mi nyika xileriso lexintshwa, leswaku mi rhandzana; tanihi leswi ndzi mi rhandzeke, rhandzanani na n’wina. Hinkwavo va ta tiva leswaku mi vadyondzisiwa va mina, loko mi rhandzana.”—Yoh. 13:34, 35.
16 Ndlela leyi hi rhandzaka vamakwerhu ha yona ya fambisana ni ndlela leyi hi rhandzaka Yehovha ha yona. Entiyisweni, a hi nge swi koti ku rhandza Yehovha loko hi nga va rhandzi vamakwerhu. Muapostola Yohane u tsale a ku: “Loyi a nga rhandziki makwavo, la n’wi vonaka, a nge swi koti ku rhandza Xikwembu lexi a nga si tshamaka a xi vona.” (1 Yoh. 4:20) Ku engetela kwalaho, ndlela leyi hi rhandzaka Yehovha ni vamakwerhu ha yona ya fambisana ni ndlela leyi hi rhandzaka Bibele ha yona. Ha yini? Hikuva loko hi rhandza ntiyiso lowu nga eBibeleni, swi ta endla leswaku hi swi yingisa hi mbilu hinkwayo swileriso leswi vulaka leswaku hi rhandza Xikwembu ni vamakwerhu.—1 Pet. 1:22; 1 Yoh. 4:21.
17. Hi tihi tindlela tin’wana leti hi nga kombisaka rirhandzu ha tona?
17 Hlaya 1 Vatesalonika 4:9, 10. Hi tihi tindlela tin’wana leti hi nga kombisaka vamakwerhu evandlheni leswaku ha va rhandza ha tona? Vamakwerhu lava dyuhaleke va nga ha lava ku pfuniwa hi swo famba loko va ya eminhlanganweni ya vandlha. Makwerhu loyi a nga noni a nga ha lava ku pfuniwa hi swin’wana ekaya rakwe. (Yak. 1:27) Vamakwerhu hinkwavo lava tshikilelekeke ni lava langutaneke ni miringo, va lava ku khutaziwa ni ku chaveleriwa. (Swiv. 12:25; Kol. 4:11) Hi swi kombisa hi marito ni swiendlo leswaku hi va rhandza hi mbilu hinkwayo vamakwerhu “lava nga swin’we na hina eripfumelweni.”—Gal. 6:10.
18. I yini leswi nga hi pfunaka leswaku hi ti ba hi makatla timholovo leti nga nyawuriki leti hi vaka na tona ni vamakwerhu?
18 Bibele yi vula leswaku ‘masiku yo hetelela’ ya mafambiselo lawa ya swilo ma ta vonaka hi ku va vanhu va kona va nga khathali hi vanhu van’wana ni ku va ni makwanga. (2 Tim. 3:1, 2) Kutani hina Vakreste, hi fanele hi tikarhata leswaku hi ya hi xi rhandza swinene Xikwembu, ntiyiso lowu nga eBibeleni ni vamakwerhu. I ntiyiso leswaku minkarhi yin’wana hi ta pfa hi tlulana milenge. Hambiswiritano, hi katekile hinkwerhu evandlheni hikuva rirhandzu ri hi susumetela leswaku hi lulamisa timholovo hi ndlela leyinene. (Efe. 4:32; Kol. 3:14) Hikokwalaho, a hi fanelanga hi pfumelela rirhandzu ra hina leswaku ri tsana. Ku ri na sweswo, a hi hambeteni hi rhandza Yehovha, Rito rakwe ni vamakwerhu hi mbilu hinkwayo.


c: text/html

text:
Xana Xikwembu I Vunharhu-un’we?
Nhlamulo ya Bibele
Tikereke to tala ta Vukreste ti dyondzisa leswaku Xikwembu i Vunharhu-un’we. Hambiswiritano, Encyclopædia Britannica yi ri: “
Rito Vunharhu-un’we ni dyondzo ya kona ya leswaku ku ni swikwembu swinharhu leswi vumbaka xikwembu xin’we a swi kona eka Testamente Leyintshwa . . . Dyondzo leyi yi sungule hakatsongo-tsongo eka malembe-xidzana yo hlayanyana lama hundzeke naswona ku ve ni minjhekanjhekisano yo tala malunghana na yona.”
Entiyisweni, Xikwembu xa le Bibeleni a xi si tshama xi hlamuseriwanga tanihi xiphemu xa Vunharhu-un’we. Xiya tindzimana leti ta Bibele:
“Yehovha Xikwembu xa hina i Yehovha un’we.”—Deteronoma 6:4.
“Wena loyi vito ra wena u nga Yehovha, Wena u ri wexe u La nge Henhla-henhla emisaveni hinkwayo.”—Pisalema 83:18.
“Leswi swi vula vutomi lebyi nga heriki, ku nghenisa ka vona vutivi ha wena, Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso, ni loyi u n’wi rhumeke, Yesu Kreste.”—Yohane 17:3.
“Xikwembu i xin’we ntsena.”—Vagalatiya 3:20.
Ha yini tikerete to tala ta Vukreste ti vula leswaku Xikwembu i Vunharhu-un’we?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NDZIMA YA VUMAKUMEMBIRHI-NHARHU
U Dyondze Ku Rivalela Eka N’wini Wakwe
1. Xana ku nga va ku ri yini lexi endleke leswaku Petro a nga dyi byi rhelela vutomi byakwe hinkwabyo?
PETRO a nge swi rivali leswi nga endleka loko mahlo yakwe ma hlangana ni ya Yesu. Loko a languta Yesu, xana u n’wi vone a hele matimba kumbe a n’wi hlundzukerile? A hi swi tivi; matsalwa lama huhuteriweke yo vula ntsena leswaku “Hosi yi [hundzuluke] yi languta Petro.” (Luka 22:61) Kambe ndlela leyi Yesu a nga n’wi languta ha yona, yi endle leswaku Petro a swi vona leswaku u dyohile. U xiye leswaku u endle leswi Yesu a profeteke ha swona, ku nga leswi Petro a vuleke hi ku phikelela leswaku a nge swi endli—u landzule N’wini wakwe la rhandzekaka. Petro u hele matimba, kumbexana eka swihoxo hinkwaswo leswi a nga tshama a swi endla evuton’wini byakwe, lexi hi xona lexi a xi nga n’wi dyisi byi rhelela.
2. Xana Petro a a fanele a dyondza dyondzo yihi, naswona hi nga vuyeriwa njhani eka leswi n’wi humeleleke?
2 Kambe leswi a swi vuli swona leswaku se a swi herile hi Petro. Leswi a a ri wanuna wa ripfumelo, a a ta swi kota ku lulamisa swihoxo swakwe kutani a dyondza yin’wana ya tidyondzo ta nkoka swinene eka Yesu. Dyondzo ya kona i ya ku rivalela. Un’wana ni un’wana wa hina u fanele a yi dyondza dyondzo leyi, kutani a hi kambisiseni ndlela leyi Petro a yi kumeke ha yona dyondzo leyi, leyi nga oloviki.
A Ku Ri Ni Swo Tala Leswi A Fanele A Swi Dyondza
3, 4. (a) Xana Petro u vutise Yesu xivutiso xihi, naswona Petro a nga ha va a anakanya yini? (b) Xana Yesu u n’wi kombe njhani Petro leswaku a a ngheniwe hi moya lowu a wu andzile hi nkarhi wolowo?
3 Kwalomu ka tin’hweti ta tsevu emahlweni ko va Petro a landzule Yesu, loko a ri ekaya ka vona eKapernawume u tshame a n’wi vutisa a ku: “Hosi, xana makwerhu u ta ndzi dyohela kangani, naswona mina ndzi n’wi rivalela? Ka nkombo ke?” Kumbexana yena a a ehleketa leswaku u swi veke kahle. Phela varhangeri va vukhongeri va le nkarhini wolowo a va dyondzisa leswaku munhu u fanele u n’wi rivalela kanharhu ntsena! Loko Yesu a n’wi hlamula u te: “Ku nga ri Ka nkombo, kambe, Ka 77.”—Mat. 18:21, 22.
4 Xana Yesu a a vula leswaku Petro u fanele a tshama a ri eku hlayeleni leswaku munhu u n’wi dyohele kangani? A a nga vuli swona; kambe hi ku n’wi byela leswaku a rivalela munhu ku nga ri ka nkombo kambe ka 77, a a n’wi komba leswaku munhu a nga fanelanga a hlayela leswaku u n’wi rivalele kangani munhu la n’wi dyoheleke. (1 Kor. 13:4, 5) Yesu u swi veke erivaleni leswaku Petro a a ngheniwe hi moya wa vanhu va le nkarhini wolowo wa ku nga lavi ku rivalela kumbe wa ku hlayela leswaku munhu se u ku dyohele kangani. Hambiswiritano, ku rivalela loku fambisanaka ni milawu ya Xikwembu i ka nkoka swinene.—Hlaya 1 Yohane 1:7-9.
5. Xana hi nga dyondza ku rivalela loko swi te yini?
5 Petro a nga kanetananga na yena Yesu. Kambe, xana dyondzo ya Yesu yi swi kotile ku fikelela mbilu ya Petro? Hi nga vona ndlela leyi ku rivalela swi nga swa nkoka ha yona loko hi swi vona leswaku na hina hi lava ku rivaleriwa. Kutani a hi tlheleni hi bula hi swiendlakalo leswi endlekeke emahlweni ka rifu ra Yesu. Enkarhini wolowo wa mangava, ku ni swilo swo tala leswi Petro a swi endleke leswi N’wini wakwe a a fanele a n’wi rivalela eka swona.
Xilaveko Lexikulu Xo Rivalela
6. Xana Petro u angule njhani loko Yesu a ringeta ku dyondzisa vaapostola malunghana ni ku titsongahata, kambe Yesu u n’wi khome njhani?
6 A ku ri madyambu lama nga rivalekiki—vusiku byo hetelela byo va Yesu a hanya emisaveni. Yesu a a ri ni swo tala leswi a a lava ku swi dyondzisa vaapostola vakwe, swo tanihi ku titsongahata. Yesu u va vekele xikombiso hi ku va hlambisa milenge, ku nga ntirho lowu hi ntolovelo a wu averiwa malandza ya xiyimo xa le hansi. Eku sunguleni, Petro u vutise leswaku hikwalaho ka yini Yesu a n’wi hlambisa milenge. Hiloko a ala ku hlambisiwa milenge. Endzhaku ka sweswo, u sindzise Yesu leswaku a nga n’wi hlambisi milenge ntsena kambe a n’wi hlambisa ni mavoko ni nhloko! Yesu a nga n’wi helelanga mbilu, kambe hi moya wo rhula u n’wi hlamusele nkoka wa leswi a a swi endla.—Yoh. 13:1-17.
7, 8. (a) Xana Petro u ye emahlweni a ringa ku lehisa mbilu ka Yesu hi ndlela yihi? (b) Xana Yesu u hambete a kombisa moya wa musa ni wo rivalela hi ndlela yihi?
7 Kambe endzhakunyana ka sweswo, Petro u ringe ku lehisa mbilu ka Yesu. Vaapostola va sungule ku phikizana hileswaku i mani lonkulu eka vona naswona Petro na yena a a katseka emhakeni leyi, leyi nyumisaka naswona yi fambisanaka ni ku tikukumuxa. Nilokoswiritano, Yesu hi musa u va lulamisile a tlhela a va bumabumela eka leswinene leswi va nga swi endla; va kombise leswaku va tshembeka eka N’wini wa vona. U tlhele a vula ka ha ri emahlweni leswaku hinkwavo va ta n’wi fularhela. Kambe Petro u arile a vula leswaku hambi ko ba lexi dumaka, u ta namarhela Yesu hambiloko swi boha leswaku a fa. Ku hambana ni sweswo, Yesu u profete leswaku hi vusiku byebyo, Petro a a ta landzula N’wini wakwe kanharhu nkuku wu nga si ringa kambirhi. Petro a nga lo n’wi kaneta ntsena Yesu, kambe u tlhele a tikurisa hi ku vula leswaku yena u ta n’wi namarhela hambiloko vaapostola lavan’wana vo n’wi fularhela!—Mat. 26:31-35; Mar. 14:27-31; Luka 22:24-28; Yoh. 13:36-38.
8 Xana leswi swi endle leswaku Yesu a n’wi helela mbilu Petro? Entiyisweni, hambileswi swiyimo a swi tika, Yesu yena a a tshamela ku languta leswi nga swinene eka vaapostola vakwe lava nga hetisekangiki. Hambileswi a swi tiva leswaku Petro u ta n’wi landzula, U n’wi byele a ku: “Ndzi ku endlele xikombelo leswaku ripfumelo ra wena ri nga heli; loko wena se u vuyile, tiyisa vamakwenu.” (Luka 22:32) Hi marito lawa, Yesu u kombise leswaku a a tiyiseka leswaku Petro u ta xi lulamisa xihoxo xakwe kutani a ya emahlweni ni ntirho wakwe wo tshembeka. Hakunene leyi hi yona ndlela ya musa yo rivalela!
9, 10. (a) Xana Petro u lave ku lulamisiwa hi ndlela yihi entangeni wa Getsemani? (b) Mhaka ya Petro yi nga hi tsundzuxa yini?
9 Loko Petro a ri entshaveni ya Getsemani, Yesu u n’wi lehisele mbilu ko tala. Yesu a a kombele Petro, Yakobo na Yohane leswaku va tshama va rindzile loko a ha ye eku khongeleni. A a tshikilelekile swinene emintlhavekweni naswona a a lava mpfuno, kambe Petro swin’we ni lava a a ri na vona a va tshamela ku khomiwa hi vurhongo. Kutani Yesu u va byele marito lawa, lama kombisaka ntwela-vusiwana ni ku rivalela, a ku: “Moya wu ni mapfundza, kambe nyama yi tsanile.”—Mar. 14:32-41.
10 Swi nga si ya kwihi, ku humelele ntshungu wu khome swisana naswona a wu hlome hi mabanga ni michizo. Laha Petro a a fanele a va ni vuxiyaxiya eka leswi a swi endlaka. Kambe hikwalaho ka magugu, Petro u humese banga rakwe kutani a hlasela Malko nandza wa muprista lonkulu, u n’wi hupe nhloko kutani a n’wi tsema ndleve. Hi musa, Yesu u lulamise Petro, a horisa ndleve ya nandza yoloye kutani a hlamusela nawu lowu nga fambisaniki ni madzolonga naswona nawu wolowo hi wona lowu ni namuntlha wu kongomisaka valandzeri Vakwe. (Mat. 26:47-55; Luka 22:47-51; Yoh. 18:10, 11) Hakunene Petro se a a endle swihoxo swo tala leswi lavaka leswaku N’wini wakwe a n’wi rivalela. Mhaka yakwe yi fanele yi hi tsundzuxa leswaku hinkwerhu ha dyoha minkarhi yo tala.” (Hlaya Yakobo 3:2.) Hinkwerhu hi lava leswaku Xikwembu xi hi rivalela siku ni siku. Kambe a ka ha ri ni swihoxo swo tala leswi Petro a a ta swi endla evusikwini byebyo. Leswi a ko va masungulo.
Xihoxo Xakwe Lexikulu
11, 12. (a) Xana Petro u tikombise a ri ni xivindzi hi ndlela yihi endzhaku ka loko Yesu a khomiwile? (b) Xana xikombiso xa Petro xi hambana njhani ni leswi yena a swi vuleke hi yena n’wini?
11 Yesu u vulavule ni ntshungu wolowo kutani a wu byela leswaku loko wu lava yena, wu fanele wu tshika vaapostola vakwe va famba. Petro u lo wu languta ntsena ntshungu wolowo loko wu khoma Yesu, kambe a xi kona lexi a a ta xi endla. Endzhaku ka sweswo u balekile, hilaha vaapostola lavan’wana va endleke hakona.
12 Kumbexana Petro na Yohane va fike va yima ekusuhi ni yindlu ya khale ka Muprista Lonkulu Anasi, laha Yesu a nga rhanga a yisiwa kona leswaku a ta vutisiwa swivutiso. Loko ntshungu wu famba na Yesu, Petro na Yohane a va ri endzhaku ka wona, kambe a va ri “ekulenyana.” (Mat. 26:58; Yoh. 18:12, 13) Petro a nga ri toya. Phela a swi lava xivindzi ku landzela ntshungu wolowo. A wu hlomile naswona Petro se a vavise un’wana wa vona. Eka xiendlakalo lexi xa Petro, hi vona xikombiso lexinene xa rirhandzu ra xiviri leri a ri kombiseke, ku nga ku tiyimisela ku va swin’we ni N’wini wakwe.—Mar. 14:31.
13. Xana hi yihi ndlela yin’we leyinene ya ku landzela Kreste?
13 Ku fana na Petro, vanhu vo tala namuntlha va swi lava ku landzela xikombiso xa Kreste, kambe sweswo va swi endla va ri “ekulenyana” lerova vanhu van’wana a va swi xiyi. Kambe hilaha Petro a vuleke hakona, ndlela leyinene yo landzela Kreste i ku N’wi namarhela hilaha hi nga kotaka hakona, hi tekelela tindlela Takwe eka swilo hinkwaswo ku nga khathariseki leswaku vuyelo bya kona byi ta va njhani.—Hlaya 1 Petro 2:21.
14. Xana Petro a a endla yini hi vusiku lebyi Yesu a a ri eku tengisiweni?
14 Petro u landzelele ntshungu lowu a wu ri na Yesu kukondza a ya fika eka yin’wana ya tinyangwa letikulu ta tindlu ta le Yerusalema. A ku ri ekaya ka Kayafasi, muprista lonkulu loyi a a fumile naswona a ri ni matimba. Makaya wolawo a ma akiwe eswivaveni naswona emahlweni ka wona a ku ri ni nyangwa. Petro u fikile enyangweni, kambe a nga pfumeleriwanga ku nghena. Yohane loyi a a tivana na muprista lonkulu naswona ana se a ri endzeni ka muti u kombele murindzi wa nyangwa leswaku a pfumelela Petro ku nghena. Swi tikomba onge Petro a a pfa a fambela ekule na Yohane; naswona a nga sindzisanga ku nghena leswaku a ta yima etlhelo ka N’wini wakwe. U fike a tshama exivaveni nivusiku laha a ku ri ni ndzilo naswona mahlonga ni malandza man’wana a ma hundza hi kwalaho, ma ri karhi ma languta loko timbhoni ta mavunwa ti ri karhi ti nghena ti huma hi nkarhi lowu Yesu a ri eku tengisiweni.—Mar. 14:54-57; Yoh. 18:15, 16, 18.
15, 16. Hlamusela ndlela leyi vuprofeta bya Yesu malunghana ni ku landzula kanharhu byi hetisekeke ha yona.
15 Leswi a ku ri ni ku vonakala ka ndzilo, nandza wa xisati loyi a nga pfumelela Petro leswaku a nghena enyangweni u n’wi vone kahle. A ha n’wi tsundzuka. Leswi a a n’wi sola u te: “Na wena, a wu ri na Yesu wa Mugaleliya!” Leswi Petro a nga swi langutelanga leswi, u landzule Yesu a vula leswaku a nga n’wi tivi naswona u vule leswaku leswi wansati loyi a swi vulaka a nga swi tivi. Kutani u suke kwalaho a ya yima enyangweni, ku endlela leswaku vanhu va nga n’wi tivi, kambe nandza un’wana wa xisati u n’wi vonile ivi a ku: “Wanuna loyi a a ri na Yesu wa Munazareta.” Nakambe a landzula hi xihlambanyo a ku: “A ndzi n’wi tivi munhu loyi!” (Mat. 26:69-72; Mar. 14:66-68) Swi nga ha endleka leswaku Petro u twe nkuku wu ringa endzhaku ka loko a landzule Yesu ra vumbirhi, kambe a pfilunganyeke ngopfu lerova a nga ta swi tsundzuka leswi Yesu a swi vuleke eka tiawara ti nga ri tingani leti a ta ha ku hundza.
16 Ku hundze nkarhinyana Petro a ri karhi a ringeta ku endla leswaku vanhu nga n’wi tivi. Kambe ntlawa wa vanhu lowu a wu ri etlhelo kakwe exivaveni wu n’wi tshinelerile. Un’wana wa vanhu volavo a ri xaka ra Malko, nandza loyi Petro a nga n’wi vavisa. Kutani u byele Petro a ku: “Ndzi ku vone entangeni u ri na yena, a hi swona ke?” Kambe Petro u endle hinkwaswo leswi a nga swi kotaka ku endlela leswaku va kholwa leswaku a hi yena. Kutani u kale a hlambanya malunghana ni mhaka leyi, hi ku vula leswaku u fanele a weriwa hi ndzhukano loko ku ri leswaku u vulavula mavunwa. Petro a ri eku kaneteni. U te loko a heta ku vulavula, hiloko nkuku wu ringa naswona loko sweswi wu ringa, a ku ri ra vumbirhi evusikwini byebyo.—Yoh. 18:26, 27; Mar. 14:71, 72.
17, 18. (a) Xana Petro u endle yini endzhaku ka loko a xiye ndlela leyi a khomiseke N’wini wakwe tingana ha yona? (b) Xana Petro a nga ha va a tibyele yini?
17 Hi nkarhi wolowo, Yesu a ri erikupakupeni a langute exivaveni. Hilaha swi hlamuseriweke hakona eku sunguleni ka xihloko lexi, u hatlane na Petro hi mahlo. Hi nkarhi wolowo Petro u xiye ndlela leyi a khomiseke N’wini wakwe tingana ha yona. U lo namba a huma exivaveni a ri karhi a tisola swinene. Loko a ri karhi a famba emagondzweni ya muti, a voningeriwa hi n’weti lowu vangamaka. Hiloko mahlo yakwe ma tala mihloti. Ni ku voninga ka n’weti a nga ha ku voni. U hele matimba ivi a rila hi xiviti.—Mar. 14:72; Luka 22:61, 62.
18 Endzhaku ka loko munhu a swi vonile leswaku xihoxo xakwe xi kule ku fikela kwihi, swi nga ha olova leswaku a gimeta hileswaku a xi nge rivaleriwi. Swi nga ha endleka leswaku Petro na yena a titwa hi ndlela yoleyo. Xana a a ta rivaleriwa?
Xana A Swi Ta Koteka Leswaku Petro A Rivaleriwa?
19. Xana Petro a nga va a titwe njhani hi xiendlo xakwe, kambe hi swi tiva njhani leswaku a nga pfumelelanga ku tsana kakwe ku n’wi heta matimba?
19 Wa nga ehleketa hi ku vava loku Petro a ku twa loko dyambu ri sungula ku huma nimixo ni ndlela leyi a titweke ha yona loko swiendlakalo swa siku rero swi ya emahlweni. Swi nga ha endleka leswaku u tisorile swinene loko Yesu a fa hi nhlikanhi wa siku rero endzhaku ka loko a xanisiwe tiawara to hlayanyana! Kumbexana nkarhi na nkarhi loko Petro a ehleketa hi mhaka leyi, a tisola swinene hi ku ehleketa leswaku u engetele ku vava loku N’wini wakwe a ku tweke hi siku rakwe ro hetelela tanihi munhu. Hambileswi a a tsanile, a nga pfumelanga leswaku ku tsana kakwe ku n’wi heta matimba. Leswi ha swi tiva hikuva endzhakunyana ka nkarhi hi n’wi vona a ri swin’we ni vaapostola lavan’wana. (Luka 24:33) A swi kanakanisi leswaku vaapostola hinkwavo va tisorile hikwalaho ka leswi va nga swi endla hi vusiku lebyi a byi nga olovi eka Yesu naswona loko va hlangana, va chavelelanile.
20. Xana hi nga dyondza yini eka Petro loko a ri eka xiyimo lexinene?
20 Lexi i xin’wana xa swiboho swa vutlhari lexi Petro a nga xi endla. Loko nandza wa Xikwembu a wa, lexi nga xa nkoka a hi leswi a nga wisa xiswona, kambe i matimba lawa a nga na wona yo tlhela a pfuka a lulamisa timhaka. (Hlaya Swivuriso 24:16.) Petro u kombise ripfumelo ra xiviri hi ku ya hlangana swin’we ni vaapostola hambileswi a a ha tshikilelekile. Kutani loko munhu a ri ni gome kumbe a tisola, ku tihambanisa ni van’wana swi nga n’wi vangela khombo. (Swiv. 18:1) Ndlela ya vutlhari i ku tshama ekusuhi ni vagandzeri-kulobye leswaku a ta hlakarhela hi tlhelo ra moya.—Hev. 10:24, 25.
21. Xana Petro u twe mahungu wahi hileswi a hlengeletane ni vamakwavo vakwe va moya?
21 Leswi a a ri ni vamakwerhu vakwe va moya, Petro u kote ku twa mhaka leyi tsemaka nhlana ya leswaku ntsumbu wa Yesu wu susiwile eka sirha-bako. Kutani Yohane na Petro va tsutsumele eka sirha-bako leri Yesu a lahliwe eka rona ri tlhela ri pfariwa hi ribye. Leswi Yohane a ku ri yena lontsongo, hi yena a nga rhanga a fika. Loko a fika u kume leswaku ribye ri susiwile kutani a sungula ku kanakana. Kambe Petro a nga kanakananga. Hambileswi a hefemulela ehenhla hikwalaho ko tsutsuma, u fike a nghena eka sirha-bako. Kambe a ku nga ri na nchumu!—Yoh. 20:3-9.
22. I yini leswi endleke leswaku ku hlunama ni ku kanakana loku Petro a ri na kona ku nyamalala?
22 Xana Petro a a tshemba leswaku Yesu u pfuxiwile? Eku sunguleni a nga tshembi, hambileswi vavasati vo tshembeka va nga vula leswaku tintsumi ti humelele eka vona ti va byela leswaku Yesu u pfuxiwile eka lava feke. (Luka 23:55–24:11) Kambe loko siku rero ri fika emakumu, ku kanakana loku a ri na kona se a ku nyamalarile. Sweswi Yesu se a ri xivumbiwa xa moya lexi nga ni matimba! U humelele eka vaapostola vakwe. Kambe ku na leswi Yesu a nga rhanga a swi endla loko a nga si humelela eka vona. Hi siku rero vaapostola va te: “Entiyisweni Hosi yi pfuxiwile naswona yi tlhele yi humelela eka Simoni!” (Luka 24:34) Hi ku famba ka nkarhi muapostola Pawulo na yena u tsale hi siku rero leri nga rivalekiki leri Yesu a ‘humeleleke ha rona eka Khefasi, ivi a humelela eka lava 12.’ (1 Kor. 15:5) Khefasi na Simoni i mavito man’wana ya Petro. Hi siku rero Yesu u rhange a humelela eka Petro a ri swakwe.
Petro u endle swihoxo swo tala leswi N’wini wakwe a a fanele a n’wi rivalela eka swona, na hina hi lava ku rivaleriwa siku ni siku
23. Ha yini Vakreste lava nga ha endlaka swihoxo leswikulu va fanele va tsundzuka mhaka ya Petro?
23 Bibele a yi hi byeli leswaku ku endleke yini loko Yesu na Petro va hlangana. Kambe hi mahlo ya mianakanyo hi nga vona ndlela leyi Petro a titweke ha yona loko a tlhela a vona Hosi yakwe leyi rhandzekaka, ni ku kuma lunghelo ro yi byela ndlela leyi a tweke ku vava ha yona ni ndlela leyi a tisolaka ha yona. Nchumu lowu a a wu lava ku tlula hinkwaswo a ku ri ku rivaleriwa. Xana u kona loyi a nga kanakanaka mhaka ya leswaku Yesu u n’wi rivalerile? Namuntlha Vakreste lava welaka exidyohweni va fanele va tsundzuka mhaka ya Petro. A hi fanelanga hi gimeta hileswaku Xikwembu a xi nge he hi rivaleli. Yesu u kombise rirhandzu ra Tata wakwe hilaha ku hetisekeke naswona Tata wakwe hi yena loyi a nga ta “rivalela hi ndlela leyikulu.”—Esa. 55:7.
Vumbhoni Byin’wana Bya Ku Rivaleriwa
24, 25. (a) Hlamusela leswi endlekeke eka Petro hi vusiku lebyi a a phasa tinhlampfi eLwandle ra Galeliya. (b) Xana Petro u angule njhani eka singita leri Yesu a ri endleke nimpundzu hi siku leri landzelaka?
24 Yesu u byele vaapostola vakwe leswaku va ya eGaleliya, laha a ta tlhela a ya hlangana na vona. Loko va fika, Petro u suke a ya phasa tinhlampfi eLwandle ra Galeliya. Vaapostola van’wana va fambe na yena. Petro u tlhele a tikuma a ri etiveni leri a a tala ku va eka rona loko a nga si va muapostola. Pongo ra swikepe, magandlati ya lwandle ni tinkoka leti a a ti khomile, a ku ri swilo leswi a a swi toloverile. Hi vusiku byebyo a va phasanga nchumu.—Mat. 26:32; Yoh. 21:1-3.
25 Loko vurhonga byi tsuvuka, munhu un’wana u va huwelele a ri eribuweni a va lerisa leswaku va hoxa tinkoka ta vona eka tlhelo lerin’wana ra xikepe. Va endle tano kutani va phasa tinhlampfi ta 153! Petro a a n’wi tiva munhu loyi a nga va lerisa ku endla tano. U tlulele ematini kutani a hlambela a ya eka yena. Loko va ri eribuweni Yesu u va nyike nhlampfi leyi nga oxiwa hi makala. Mianakanyo ya Yesu a yi ri eka Petro.—Yoh. 21:4-14.
26, 27. (a) Hi rihi lunghelo leri Yesu a ri nyikeke Petro ku ringana minkarhi yinharhu? (b) Yesu u swi kombise njhani leswaku u n’wi rivalele hi ku helela Petro?
26 Yesu u vutise Petro loko a rhandza Hosi yakwe “ku tlula leswi”—a a kombetela eka tinhlampfi leti a va ti phasile. Xana ndlela leyi Petro a wu rhandza ha yona ntirho wo phasa tinhlampfi a yi ringana ni ndlela leyi a n’wi rhandzaka ha yona Yesu? Tanihi leswi Petro a landzuleke Hosi yakwe kanharhu, sweswi Yesu a lava leswaku a vula kanharhu emahlweni ka vaapostola lavan’wana ku kombisa leswaku hakunene wa n’wi rhandza. Endzhaku ka loko Petro a vurile, Yesu u n’wi byele ndlela leyi a a fanele a ri kombisa ha yona rirhandzu rero: sweswo a ta swi endla hi ku rhangisa ntirho wo kwetsima eka swilo hinkwaswo, a phamela ni ku risa ntlhambi wa Kreste, lowu ku nga valandzeri vakwe vo tshembeka.—Luka 22:32; Yoh. 21:15-17.
27 Kutani Yesu u tiyisekise leswaku Petro a a ha ri wa nkoka eka yena ni le ka Tata wakwe. Petro a a ta hetisisa xiphemu xa nkoka evandlheni leri kongomisiwaka hi Kreste. Hakunene leswi swi kombisa leswaku Yesu u rivalela hilaha ku heleleke! A swi kanakanisi leswaku Petro u ti tlangele swinene tintswalo leti a kombiweke tona.
28. Xana Petro u fane na ribye hi ndlela yihi hilaha vito rakwe ri vulaka hakona?
28 Petro u hetisise ntirho wakwe hi ku tshembeka ku ringana malembe yo tala. U tiyise vamakwerhu vakwe hilaha Yesu a n’wi leriseke hakona emahlweni ka rifu Rakwe. U titsongahatile naswona a lehisa mbilu loko a ri karhi a risa ni ku phamela valandzeri va Kreste. Wanuna la vuriwaka Simoni u hanye hi ku landza vito leri Yesu a n’wi thyeke rona—Petro kumbe Ribye—hi ku va xikombiso lexinene evandlheni. Vumbhoni byo tala malunghana ni mhaka leyi byi kumeka eka mapapila mambirhi lawa Petro a ma tsaleke, naswona i man’wana ya tibuku ta nkoka swinene eBibeleni. Mapapila wolawo ma swi veka erivaleni leswaku Petro a nga yi rivalanga dyondzo leyi a yi dyondzeke eka Yesu malunghana ni ku rivalela.—Hlaya 1 Petro 3:8, 9; 4:8.
29. Xana hi nga ri tekelela njhani ripfumelo ra Petro ni tintswalo ta N’wini wakwe?
29 Onge na hina hi nga dyondza dyondzo leyi fanaka emhakeni leyi. Xana siku ni siku ha khongela hi kombela Xikwembu leswaku xi hi rivalela swidyoho swa hina? Xana ha wu amukela ndzivalelo wolowo swin’we ni matimba ya wona yo hi basisa? Xana ha va rivalela vanhu lava hi dyohelaka? Loko hi endla tano, hi ta va hi tekelela ripfumelo ra Petro swin’we ni tintswalo ta N’wini wakwe.


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Portugal
Rua Conde Barão, 511
P-2649-513 ALCABIDECHE
PORTUGAL
+351 214-690-600
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:30 a.m. ku ya eka 11:30 a.m. na 1:30 p.m. ku ya eka 4:30 p.m.
Swi teka awara
Hi Ku Komisa
Ri rhumela minkandziyiso emavandlheni yo tlula 700 ePortugal, Azores, Madeira, Cape Verde, São Tomé ni le Príncipe. Ku endliwa tivhidiyo ni swin’wana leswi yingiseriwaka hi Xiputukezi xa le Europe ni Ririmi ra Mavoko ra le Portugal.


text:
I Yini Leswi Hi Nga Swi Dyondzaka eBibeleni?
Xitirhisiwa lexi xo dyondza Bibele xi endleriwe ku ku pfuna leswaku u dyondza leswi Bibele yi swi vulaka hi tinhlokomhaka to hambanahambana, to tanihi leti nge ha yini hi xaniseka, ku endleka yini loko hi fa, ndlela yo va ni ntsako endyangwini ni tin’wana to tala.
Hi Xihi Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Hina?
U nga ha tivutisa leswaku ha yini ku ri swiphiqo swo tala hi ndlela leyi namuntlha. Bibele yi dyondzisa leswaku ku nga ri khale Xikwembu xi ta teka goza leswaku xi herisa swiphiqo swa vanhu swo tanihi ku xaniseka, ku vabya ni rifu.
NDZIMA 1
Xikwembu I Mani?
Xana u ehleketa leswaku xa khathala hi wena? Dyondza hi vumunhu bya xona ni ndlela leyi u nga vaka munghana wa Xona.
NDZIMA 2
Bibele—I Buku Leyi Humaka Eka Xikwembu
Bibele yi nga ku pfuna njhani leswaku u langutana ni swiphiqo swa wena? Ha yini u fanele u tshemba vuprofeta bya yona?
NDZIMA 3
Hi Xihi Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Vanhu?
Xana vutomi byi ta va njhani emisaveni leyintshwa loko misava yi va paradeyisi?
NDZIMA 4
Yesu Kreste I Mani?
Dyondza leswaku ha yini Yesu a a ri Mesiya loyi a tshembisiweke, laha a humaka kona ni leswaku ha yini a ri N’wana wa Yehovha loyi a tswariweke a ri swakwe.
NDZIMA 5
Nkutsulo I Nyiko Leyinene Ngopfu Leyi Humaka Eka Xikwembu
I yini nkutsulo? U nga vuyeriwa njhani eka wona?
NDZIMA 6
Hi Kwihi Laha Hi Yaka Kona Loko Hi Fa?
Dyondza leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni laha vafi va nga kona ni leswaku ha yini vanhu va fa.
NDZIMA 7
Vafi Va Ta Pfuxiwa!
Xana u feriwe hi loyi u n’wi rhandzaka? Xana swa koteka ku va vona nakambe? Dyondza leswi Bibele yi swi dyondzisaka malunghana ni ku pfuxiwa ka vafi.
NDZIMA 8
I Yini Mfumo Wa Xikwembu?
Vanhu vo tala va xi tiva Xikhongelo xa Hosi. Xana xi vula yini xiga lexi nge: “Mfumo wa wena a wu te”?
NDZIMA 9
Xana Misava Yi Le Kusuhi Ni Ku Hela?
Xiya ndlela leyi swiendlo ni malangutelo ya vanhu swi kombisaka ha yona leswaku hi hanya enkarhini lowu nga ekusuhi ni ku herisiwa ka misava, hilaha Bibele yi profeteke hakona.
NDZIMA 10
Ntiyiso Hi Tintsumi
Bibele yi vulavula hi tintsumi swin’we ni madimona. Xana swivumbiwa leswi i swa xiviri? Swi nga hi pfuna kumbe swi nga hi vavisa?
NDZIMA 11
Ha Yini Ku Ri Ni Ku Xaniseka Konghasi?
Vo tala va vula leswaku Xikwembu xi fanele xi soriwa hikwalaho ka ku xaniseka hinkwako loku nga kona emisaveni. Wena u ri yini? Dyondza leswi Xikwembu xi swi vulaka malunghana ni ku xaniseka.
NDZIMA 12
U Nga Endla Njhani Leswaku U Va Munghana Wa Xikwembu?
Swa koteka ku hanya vutomi lebyi tsakisaka Yehovha. Entiyisweni, u nga va munghana wa yena.
NDZIMA 13
Xixima Nyiko Ya Vutomi
Hi rihi langutelo ra Xikwembu hi ku susa khwiri, ku pompela ngati ni vutomi bya xiharhi?
NDZIMA 14
U Nga Va Ni Ndyangu Lowu Tsakeke
Rirhandzu leri Yesu a ri kombiseke i xikombiso lexi vanuna, vasati, vatswari ni vana va faneleke va xi tekelela. Hi nga dyondza yini eka yena?
NDZIMA 15
Ndlela Leyinene Yo Gandzela Xikwembu
Xiya tinhla ta tsevu leti kombisaka lava gandzelaka hi ndlela ya ntiyiso.
NDZIMA 16
Hlawula Ku Gandzela Xikwembu
Hi swihi swiphiqo leswi u nga ha langutanaka na swona loko u byela van’wana hi leswi u pfumelaka eka swona? Xana u nga endla yini leswaku u nga va khunguvanyisi?
NDZIMA 17
Ndlela Leyi Xikhongelo Xi Nga Xa Nkoka Ha Yona
Xana Xikwembu xa swi twa loko u khongela? Leswaku u hlamula ya xivutiso xexo, u fanele u twisisa leswi Bibele yi swi dyondzisaka hi xikhongelo.
NDZIMA 18
Xana Ndzi Fanele Ndzi Nyiketela Vutomi Bya Mina Eka Xikwembu Kutani Ndzi Khuvuriwa?
Ku laveka yini leswaku u faneleka ku khuvuriwa u va Mukreste? Dyondza leswi ku khuvuriwa swi vulaka swona nileswaku swi endliwa njhani.
NDZIMA 19
Hambeta U Tiyisa Vuxaka Bya Wena Na Yehovha
Hi nga ri kombisa njhani rirhandzu ni ku tlangela swilo hinkwaswo leswi Xikwembu xi swi endleke?
Tinhlamuselo Ta Le Hansi
Tinhlamuselo ta marito ni swiga leswi nga eka buku leyi nge I Yini Leswi Hi Nga Swi Dyondzaka eBibeleni?


text:
MAHANYELO YA VAKRESTE
Lunghelo Ro Aka Ni Ku Khathalela Tindhawu Ta Vugandzeri Bya Ntiyiso
Ku aka tempele ya le Israyele swi koxe swilo swo tala ni mali. Hambiswiritano, Vaisrayele va seketele tsima rero hi ku hiseka. (1Tk 29:2-9; 2Tk 6:7, 8) Endzhaku ka loko tempele yi herile, ndlela leyi Vaisrayele va yi khathaleleke ha yona yi kombise loko va swi hisekela swilo swa moya kumbe va nga swi hisekeli. (2Th 22:3-6; 2Tk 28:24; 29:3) Namuntlha, Vakreste va heta nkarhi ni ku endla matshalatshala yo tala va aka, va basisa ni ku khathalela Tiholo ta Mfumo ni Tiholo ta Tinhlengeletano. Hambiswiritano, ku endla leswi i ntirho wo kwetsima ni lunghelo lerikulu ku tirha na Yehovha hi ndlela leyi.—Ps 127:1; Nhl 7:15.
HI NGA KATSEKA HI KU . . .
Basisa loko minhlangano yi hela. Loko swiyimo swi nga ku pfumeleli, susa thyaka leri nga ekusuhi na wena.
Va kona loko ku basisiwa Holo ya Mfumo ni loko yi lunghisiwa. Ntirho wu chava mavoko naswona sweswo swi endla leswaku mi wu endla mi tsakile.—lv 92-93 ¶18.
Nyikela hi mali. Hambiloko mali ya kona yi ri yitsongo, loko yi huma embilwini yi tsakisa Yehovha.—Mr 12:41-44.
Pfuneta loko ku akiwa ni loko ku lunghisiwa tindhawu ta vugandzeri loko swiyimo swa wena swi ku pfumelela. A swi kali swi lava leswaku u va ni vuswikoti byo aka leswaku u pfuneta


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Tihosi 17:1-24
17 Kutani Eliya+ lowa le Tixibe la humaka eka vaaki va Giliyadi+ a byela Akabu a ku: “Leswi Yehovha Xikwembu xa Israyele loyi ndzi yimeke+ emahlweni ka yena a hanyaka,+ a ku nge vi na mberha kumbe mpfula+ loko ku nga ri hi xileriso xa rito ra mina!”+2 Rito+ ra Yehovha ri fika eka yena, ri ku:3 “Suka laha u famba, u fanele u hundzulukela etlhelo ra le vuxeni u titumbeta+ enkoveni wa Kerita lowu wu nga evuxeni bya Yordani.4 Kutani u ta nwa+ enkoveni wolowo, naswona ndzi ta lerisa mawukuwuku+ leswaku ma ku nyika swakudya kwalaho.”+5 Hi ku hatlisa a famba, a endla hi ku landza rito ra Yehovha,+ kutani a ya tshama enkoveni wa Kerita lowu wu nga evuxeni bya Yordani.6 Mawukuwuku a ma n’wi tisela xinkwa ni nyama nimixo, ni xinkwa ni nyama nimadyambu, a hambeta a nwa mati enkoveni.+7 Kambe eku heleni ka masiku yo karhi nkova wu phya,+ hikuva maboboma ya mpfula a ma nanga emisaveni.8 Kutani rito ra Yehovha ri fika eka yena ri ku:+9 “Suka u yima u ya eSarepta+ lowu wu nga wa Sidoni, u fanele u tshama kona. Waswivo! Kunene ndzi ta lerisa wansati, la nga noni, leswaku a ku nyika swakudya.”10 Hiloko a suka a yima a ya eSarepta ivi a fika enyangweni ya muti; kutani waswivo, a ku ri ni wansati la nga noni, a ri karhi a rhotela tihunyi. Hikwalaho a n’wi vitana, a ku: “Ndzi kombela u ndzi kumela matinyana hi xibya leswaku ndzi nwa.”+11 Loko a famba a ya ma ka, a ya emahlweni a n’wi huwelela, a ku: “Ndzi kombela u ndzi kumela ni xinkwanyana+ hi voko ra wena.”12 Hiloko a ku: “Leswi Yehovha Xikwembu xa wena a hanyaka,+ a ndzi na xona xinkwa xa xirhendzevutana,+ kambe ekhuwaneni lerikulu ndzi ni mapa lama nga tataka voko+ naswona ekhuwaneni leritsongo, ndzi ni mafurhanyana;+ sweswi ndzi rhotela tihunyinyana, ndzi fanele ndzi nghena ndzi endla swo karhi swa mina ni n’wananga, hi ta dya, kutani hi fa.”+13 Eliya a ku eka yena: “U nga chavi.+ Nghena, endla hi ku landza rito ra wena. Ntsena eka leswi swi nga kona, sungula hi ku ndzi endlela xinkwanyana xa xirhendzevutana,+ u fanele u xi tisa eka mina, endzhaku ka sweswo u ta endla swo karhi swa wena ni n’wana wa wena.14 Hikuva Yehovha Xikwembu xa Israyele u te, ‘Khuwana lerikulu ra mapa a ri nge heli, ni khuwana leritsongo ra mafurha a ri nge heli ku fikela siku leri Yehovha a nga ta nyika maboboma ya mpfula evuandlalweni bya misava.’”+15 Hiloko a famba a ya endla hi ku landza rito ra Eliya; a ya emahlweni a dya, yena ni vandyangu wa yena swin’we na Eliya, masiku yo karhi.+16 Khuwana lerikulu ra mapa a ri helanga ni khuwana leritsongo ra mafurha a ri helanga,+ hi ku landza rito ra Yehovha leri a ri vuleke hi Eliya.17 Endzhaku ka swilo leswi, n’wana wa wansati loyi, n’wini wa xisati wa yindlu leyi, a vabya, vuvabyi byakwe byi va byikulu lerova a nga ha swi koti ku hefemula.+18 Hiloko a ku eka Eliya: “Xana ndzi fanele ndzi endla yini ha wena,+ Wena munhu wa Xikwembu xa ntiyiso? U tile eka mina leswaku u ta ndzi tsundzuxa+ xihoxo xa mina nileswaku u dlaya n’wananga.”19 Kambe a ku eka yena: “Ndzi nyike n’wana wa wena.” Hiloko a n’wi teka exifuveni xakwe, a n’wi rhwala a n’wi yisa ekamareni ra le henhla ka lwangu laha a a tshama kona,+ a n’wi lata esangwini rakwe.+20 Kutani a sungula ku vitana Yehovha, a ku: “Oho Yehovha Xikwembu xanga,+ xana u fanele u tisa swilo swo biha eka noni leyi ndzi luveleke eka yona hi ku dlaya n’wana wa yona?”21 Hiloko a pavalala ehenhla ka n’wana+ kanharhu, a vitana Yehovha, a ku: “Oho Yehovha Xikwembu xanga, ndzi kombela u endla leswaku moya-xiviri+ wa n’wana loyi wu vuyela endzeni ka yena.”22 Eku heteleleni Yehovha a yingisa rito+ ra Eliya lerova moya-xiviri wa n’wana wu vuyela endzeni ka yena, kutani a hanya.+23 Eliya a teka n’wana a n’wi rhelerisa ku suka ekamareni ra le henhla ka lwangu endlwini, a n’wi nyika mana wakwe; hiloko Eliya a ku: “Waswivo, n’wana wa wena wa hanya.”+24 Kutani wansati a ku eka Eliya: “Hakunene, sweswi ndza swi tiva leswaku u munhu wa Xikwembu+ ni leswaku rito ra Yehovha leri ri nga enon’wini wa wena i ntiyiso.”+


text:
Xana A Wu Swi Tiva?
Xana Vakreste va baleke va suka eYudiya loko muti wa Yerusalema wu nga si lovisiwa hi 70 C.E.?
“Loko mi vona Yerusalema wu rhendzeriwa hi mavuthu lama goveke, swi tiveni leswaku ku lovisiwa ka wona ku tshinele. Kutani lava nga eYudiya a va balekele etintshaveni, lava nga exikarhi ka wona a va suke.” (Luka 21:20, 21) Yesu u nyike vadyondzisiwa vakwe swileriso sweswo malunghana ni ndzoviso lowu a wu ta wela muti wa Yerusalema. Xana ku ni vumbhoni bya leswaku vadyondzisiwa va xi yingisile xilemukiso xa Yesu?
Endzhaku ka makume ya malembe ma nga ri mangani Yesu a file, masocha ya Varhoma lawa a ya rhangeriwa hi Cestius Gallus ma nghene ePalestina leswaku ma ta lwisana ni ku pfukela loku a ku ri kona. Nhlaselo lowu wu tiyisisiwe hi n’wamatimu wa Muyuda Josephus loyi a hanyeke hi nkarhi wolowo. Masocha ya vuthu ra Rhoma ma rhendzele muti wa Yerusalema naswona a ma vonaka ma tiyimisele ku wu hlula. Hi xitshuketa, Gallus u lerise leswaku va tshika ku wu hlasela. Hi ku ya hi n’wamatimu wa kereke Eusebius, Vakreste lava a va tshama eYudiya va tirhise nkarhi lowu leswaku va balekela ePela, ku nga muti lowu nga endhawini leyi nga tintshava ya Dekapolisi.
Malembe ma nga ri mangani endzhaku ka sweswo, hi 70 C.E., vuthu rin’wana ra Varhoma, leri a ri rhangeriwe hi Ndhuna-nkulu Titus, ri tlhele ri vuya kutani ri hlasela ntsindza wa Vayuda. Masocha lawa ma fike ma lovisa muti, ku nga ntirho lowu masocha ya Gallus ma nga wu endlangiki. Vanhu va madzana ya magidi a va nga ha ri na ndlela yo huma emutini wa Yerusalema kutani va file.
Xana a ku ri vamani “vana va vaprofeta”?
Marungula ya Bibele lama vulavulaka hi muprofeta Samuwele, muprofeta Eliya na muprofeta Elixa ma kombetela eka vanhu lava a va vuriwa “vana va vaprofeta.” Hi xikombiso, loko Elixa a veka Yehu leswaku a va hosi ya Israyele, u rhume “un’wana wa vana va vaprofeta” leswaku a ya n’wi tota.—2 Tihosi 9:1-4.
Swidyondzi swi tshemba leswaku rito leri ri kombetela eka xikolo xa ndzetelo kumbe vaaki lava a va tshama va tlhela va tirha swin’we ematshan’weni ya switukulwana swa xiviri swa vaprofeta. Hi ku ya hi Journal of Biblical Literature, swirho swa mintlawa leyi swi nga ha endleka leswaku a swi ri vanhu lava “tinyiketeleke eka ntirho wa Yahweh [Yehovha] lava a va tirha ehansi ka muprofeta loyi a a ri . . . tata wa vona hi tlhelo ra moya.” (2 Tihosi 2:12) Entiyisweni, rungula leri vulavulaka hi ku totiwa ka Yehu ri kombetela eka muyimeri wa Elixa tanihi “mutirhi wa muprofeta.”—2 Tihosi 9:4.
Swi tikomba onge “vana va vaprofeta” a va hanya vutomi byo olova. Ntlawa wun’wana lowu hanyeke hi nkarhi wa Elixa wu hlamuseriwe tanihi lowu wu tiakeleke ndhawu ya wona yo tshama eka yona hi ku tirhisa xihloka lexi nga lombiwa. (2 Tihosi 6:1-5) Leswaku van’wana eka ntlawa lowu a va tekile swi vonaka hileswi ku vulavuriweke ku ri karhi ku kombeteriwa eka noni ya “vana va vaprofeta.” (2 Tihosi 4:1) Ku ni vumbhoni lebyi kombisaka leswaku Vaisrayele vo tshembeka a va tlangela vana va vaprofeta naswona eka rhekhodo yin’wana, yi kombisa leswaku a va va nyika tinyiko ta swakudya.—2 Tihosi 4:38, 42.


text:
KUHANYA TANIHI VAKRESTE
“Hlonipha Papayi Waku ni Mamana Waku”
Nkama lowu Yesu aali misaveni akandzakanye xilerisu lexinge: “Hlonipha papayi waku ni mamana waku.” (Eks 20:12; Mt 15:4) Hakunene Yesu aali ni ntshunxeko wovulavula hikusa na ahali mumpsha aavayingisa vapsali vakwe. (Lk 2:51, nhlamuselu ya le hansi ka nwt-TPO) Loko se akulile ayendle malulamiselu ya leswaku mamana wakwe asala ahlayisiwa andzhaku ka kufa ka yena. — Yh 19:26, 27.
Ni le masikwini ya hina, vampsha va vakreste lavayingisaka vapsali va vona vatlhela vavulavula hi xichavu na vona, vakombisa kuvahlonipha. Kunene, a nawu wa kuhlonipha vapsali awuheleliwi hi nkama. Hambi loko vapsali va hina vagugile, hifanela hihambeta hivahlonipha hi leswi hivuyeliwaka hi wutivi la vona. (Swiv 23:22) Naswona hikombisa kuvahlonipha loko hivahlayisa hi tlhelo la mintlhaveko ni la timale loko swilaveka. (1Tm 5:8) Kungakhataliseki swaku hi vampsha kumbe hi vakulu hifanela hihlamulana hi ndlela leyinene ni vapsali va hina akuva hikomba swaku havahlonipha.
HLALELA VHIDIYU LA MADEZENYU LELINGE NINGAVULAVULISA KU YINI NI VAPSALI VA MINA? UGAMA UHLAMULA SWIVUTISU LESWILANDZELAKA:
Ha yini ungaswivona swikarhata kuvulavula ni vapsali vaku?
Xana ungavahlonipha njhani vapsali vaku loko uvulavula na vona?
Ha yini ufanela utikarhatela kuvulavula ni vapsali va wena? (Swiv 15:22)


text:
Pfumelelani Yehovha Leswaku A Tiyisa Ni Ku Sirhelela Vukati Bya N’wina
“Loko Yehovha a nga wu rindzi muti, i swa hava leswi varindzi va tshameke va xalamukile.”—PS. 127:1b.
1, 2. (a) Ha yini Vaisrayele va 24 000 va nga yi kumanga ndzhaka ya vona? (b) Ha yini xiendlakalo xexo xa khale xi ri xa nkoka eka hina?
EMAHLWENINYANA ko va Vaisrayele va nghena eTikweni leri Tshembisiweke, vavanuna va makume ya magidi va ve ni “rimbewu leri nga amukelekiki ni vanhwanyana va Mowabu.” Hikwalaho, Yehovha u dlaye vanhu va 24 000. Anakanya—Vaisrayele a va ri kusuhi swinene ni ku kuma ndzhaka ya vona leyi a ku ri khale va yi rindzerile, kambe a va yi kumanga hikwalaho ka leswi va endleke vumbhisa.—Tinhl. 25:1-5, 9.
2 Xikombiso xexo lexi twisaka ku vava xi tsaleriwe “leswaku [xi] va xilemukiso eka hina lava hi fikeriweke hi makumu ya mafambiselo ya swilo.” (1 Kor. 10:6-11) Sweswi exiphen’wini xa makumu xa “[masiku] yo hetelela,” malandza ya Xikwembu ma le kusuhi swinene ni ku nghena emisaveni leyintshwa yo lulama. (2 Tim. 3:1; 2 Pet. 3:13) Hambiswiritano, lexi twisaka ku vava vagandzeri van’wana va Yehovha a va tshamanga va xalamukile. Va tikhome hi ndlela yo biha naswona va tshovele vuyelo byo vava hikwalaho ka ku tikhoma loko biha. Va tihoxa ekhombyeni ro lahlekeriwa hi mikateko leyi nga heriki.
3. Ha yini vatekani va fanele va kongomisiwa ni ku sirheleriwa hi Yehovha? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
3 Hikwalaho ka leswi mahanyelo yo biha ma tinyikeke matimba namuntlha, vatekani va fanele va kongomisiwa ni ku sirheleriwa hi Yehovha leswaku vukati bya vona byi tshama byi sirhelelekile. (Hlaya Pisalema 127:1.) Hi ta bula hi ndlela leyi mpatswa wu nga byi tiyisaka ha yona vukati bya wona hi ku sirhelela timbilu ta wona, hi ku tshinela eka Xikwembu, hi ku ambala vumunhu lebyintshwa, hi ku vulavurisana hi ndlela leyinene ni hi ku nyikana mfanelo ya vukati.
SIRHELELANI TIMBILU TA N’WINA
4. I yini lexi endleke leswaku Vakreste van’wana va tikhoma hi ndlela yo biha?
4 Swi nga endlekisa ku yini leswaku Mukreste a tikhoma hi ndlela yo biha? Hakanyingi ku tikhoma hi ndlela yo biha swi sungula hi ku languta swo karhi. Yesu u te: “Un’wana ni un’wana la tshamelaka ku languta wansati lerova a n’wi navela, ana se u endle vuoswi na yena embilwini yakwe.” (Mat. 5:27, 28; 2 Pet. 2:14) Vakreste vo tala lava tikhomeke hi ndlela yo biha va tsanise ripfumelo ra vona hi ku hlalela swilo swo navetisa timhaka ta masangu, hi ku hlaya tibuku leti pfuxaka ku navela timhaka ta masangu kumbe hi ku hlalela swilo leswi tsemaka nhlana eka Internet. Van’wana va tihungasa hi ku hlalela tifilimi, minkombiso kumbe minongonoko ya thelevhixini leyi kombisaka timhaka ta masangu. Van’wana va endzele tindhawu to tihungasa eka tona ni vusiku ni leti vanhu va cinaka va ri karhi va hluvula swiambalo kumbe tindhawu leti vanhu va masajiwaka hi xikongomelo xo pfuxa ku navela timhaka ta masangu.
5. Ha yini hi fanele hi sirhelela timbilu ta hina?
5 Van’wana va tikhoma hi ndlela yo biha hi leswi va lavaka nchavelelo eka munhu loyi va nga tekanangiki na yena. Emisaveni leyi, leyi vanhu va kona va nga tikhomiki naswona va titsakisaka hi mixaka hinkwayo ya ku tikhoma loko biha, swa olova leswaku munhu a titwa a rhandza munhu loyi a nga tekanangiki na yena hikwalaho ko susumetiwa hi mbilu leyi kanganyisaka yi tlhela yi va ni khombo. (Hlaya Yeremiya 17:9, 10.) Yesu u te: “Embilwini ku huma ku anakanya ko homboloka, ku dlaya hi vomu, vuoswi, vumbhisa.”—Mat. 15:19.
6, 7. (a) Ku nga humelela yini loko ku navela ko biha ku dzima timitsu etimbilwini ta hina? (b) Hi nga swi papalata njhani ku tikhoma hi ndlela yo biha?
6 Loko ku navela ko biha ku kala ku dzima timitsu etimbilwini leti kanganyisaka ta vanhu vambirhi lava tsakelanaka, va nga ha tikuma va ri eku buleni hi timhaka leti a va fanele va ti vulavula ni vanhu lava va tekaneke na vona ntsena. Swi nga si ya kwihi, va tinyika nkarhi wo tala wo va swin’we naswona va endla onge va lo hlangana hi xihoxo. Loko vuxaka bya vona byi ya byi kula, ripfumelo ra vona ra tsana. Swa tika ku herisa vuxaka bya vona, hambiloko va swi tiva leswaku leswi va swi endlaka swi hoxile.—Swiv. 7:21, 22.
7 Va yi rivala hi ku helela milawu ya Yehovha ya mahanyelo lerova ku navela loko biha ni mabulo ya vona swi endla leswaku va sungula ku khomana hi mavoko, va tswontswana, va angarhana, va khoma-khomana hi ndlela leyi pfuxaka ku navela timhaka ta masangu ni ku endla swin’wana leswi kombisaka rirhandzu, ku nga swilo leswi va faneleke va swi endla ni vanhu lava va tekaneke na vona ntsena. Eku heteleleni va “kokiwa ni ku wongiwa hi ku navela ka [vona vini].” Loko ku navela ku xurhe, ku “veleka xidyoho” lexi emhakeni leyi ku nga ku tikhoma loko biha hi tlhelo ra rimbewu. (Yak. 1:14, 15) Leswi swi twisa ku vava! Vanhu volavo havambirhi a va ta va va papalate ku tikhoma koloko ko biha loko a va pfumelele Yehovha leswaku a tiyisa ndlela leyi va byi xiximaka ha yona vukati. Njhani?
TSHAMANI MI RI KARHI MI TSHINELA EKA XIKWEMBU
8. Ku va ni vuxaka na Yehovha swi nga hi sirhelela njhani leswaku hi nga tikhomi hi ndlela yo biha?
8 Hlaya Pisalema 97:10. Ku va ni vuxaka na Yehovha swi nga hi sirhelela leswaku hi nga tikhomi hi ndlela yo biha. Loko hi ri karhi hi dyondza hi timfanelo ta Xikwembu leti rhandzekaka kutani hi tikarhatela ku va ‘vatekeleri va Xikwembu, leswi hi nga vana lava rhandzekaka naswona hi hambeta hi famba erirhandzwini,’ hi ta tiyisiwa leswaku hi papalata “vumbhisa ni thyaka ra muxaka wun’wana ni wun’wana.” (Efe. 5:1-4) Leswi vatekani va swi tivaka leswaku “Xikwembu xi ta avanyisa timbhisa ni vaoswi,” va tikarhatela ku endla leswaku vukati bya vona byi va lebyi xiximekaka naswona byi nga vi na xilo lexi byi nyamisaka.—Hev. 13:4.
9. (a) I yini leswi pfuneke Yosefa ku tshama a tshembekile hambiloko a ringiwa leswaku a endla vumbhisa? (b) I yini leswi hi nga swi dyondzaka eka xikombiso xa Yosefa?
9 Malandza man’wana ya Xikwembu yo tshembeka ma tsanise ripfumelo ra wona hi ku heta nkarhi ni vatirhi-kulobye lava nga riki Timbhoni loko va chayisile entirhweni. Van’wana va ringiwile ni hi nkarhi wa ntirho. Jaha leri vuriwaka Yosefa leri a ri ri mpohlo a ri ri entirhweni loko ri xiya leswaku nsati wa muthori wa rona a a navela ku etlela na rona. Siku ni siku a a ringeta ku ri sindzisa leswaku ri etlela na yena. Eku heteleleni, ‘u ri khome hi nguvu ya rona, a ku: “Etlela na mina!”’ Kambe Yosefa u arile kutani a baleka. I yini leswi pfuneke Yosefa leswaku a tshama a tshembekile hambiloko a ringiwa? A ku ri hikwalaho ka leswi a a tiyimisele ku nga onhi vuxaka bya yena ni Xikwembu lebyi n’wi sirheleleke leswaku a nga endli vumbhisa naswona a tshembeka. U heleriwe hi ntirho hikwalaho ka ku tshembeka ka yena naswona u pfaleriwe ekhotsweni a nga dyanga xa munhu, kambe Yehovha u n’wi katekisile. (Gen. 39:1-12; 41:38-43) Vakreste va fanele va papalata swiyimo leswi nga va ringaka loko va ri ni munhu loyi va nga tekanangiki na yena, ku nga khathariseki leswaku hi le ntirhweni kumbe etindhawini tin’wana.
AMBALANI VUMUNHU LEBYINTSHWA
10. Vumunhu lebyintshwa byi byi sirhelela njhani vukati?
10 Vumunhu lebyintshwa lebyi “tumbuluxiweke hi ku ya hi ku rhandza ka Xikwembu hi ku lulama ka ntiyiso ni vutshembeki,” byi ta sirhelela vatekani leswaku va nga endli vuoswi. (Efe. 4:24) Lava va ambalaka vumunhu lebyintshwa va ‘dlaya’ swirho swa miri wa vona “malunghana ni vumbhisa, thyaka, ku navela ka vuxaka bya rimbewu, ku navela loku vavisaka, ni ku tshwa.” (Hlaya Vakolosa 3:5, 6.) Rito leri nge “dlayani” ri kombisa leswaku hi fanele hi tikarhatela ku lwisana ni ku navela ka nyama loku thyakeke. Hi ta papalata nchumu wun’wana ni wun’wana lowu nga ha hi endlaka hi navela ku va ni vuxaka bya rimbewu ni munhu loyi hi nga tekanangiki na yena. (Yobo 31:1) Loko hi hanya hi milawu ya Xikwembu, hi dyondza ku ‘nyenya leswi hombolokeke’ kutani hi “namarhela leswi nga swinene.”—Rhom. 12:2, 9.
11. Vumunhu lebyintshwa byi nga byi tiyisa njhani vukati?
11 Vumunhu lebyintshwa i “xifaniso xa Loyi a byi tumbuluxeke,” ku nga Yehovha. (Kol. 3:10) Vatekani va va ni vukati lebyi tiyeke naswona Yehovha wa va katekisa loko va kombisana “xinakulobye lexikulu xa tintswalo, musa, mianakanyo yo titsongahata, ku rhula, ni ku va ni mbilu yo leha”! (Kol. 3:12) Va tlhela va va ni vun’we lebyikulu evukatini bya vona loko va pfumelela ‘ku rhula ka Kreste ku va lawula etimbilwini ta vona.’ (Kol. 3:15) Hakunene swa vuyerisa loko vatekani va “va ni xinakulobye lexikulu”! Va tsaka loko va va “lavo rhanga eku xiximaneni.”—Rhom. 12:10.
12. Hi tihi timfanelo leti u anakanyaka leswaku hi tona ti endlaka leswaku vukati byi tsakisa?
12 Loko Sid a vutisiwa leswaku hi tihi timfanelo leti va pfunaka leswaku va va ni vukati lebyi tsakisaka, u te: “Rirhandzu hi yona mfanelo leyikulu leyi minkarhi hinkwayo hi tikarhatelaka ku va na yona. Nakambe hi kume leswaku mfanelo ya vunene i ya nkoka swinene.” Sonja nsati wakwe u pfumelelana na yena a tlhela a ku: “Musa i mfanelo ya nkoka swinene. Naswona hi tlhela hi ringeta ku titsongahata hambileswi minkarhi yin’wana swi nga oloviki.”
TSHAMANI MI RI KARHI MI VULAVURISANA HI NDLELA LEYINENE
13. I yini leswi vatekani va faneleke va swi endla leswaku va tiyisa vukati bya vona naswona ha yini?
13 A swi kanakanisi leswaku ku vulavurisana hi ndlela ya musa i yin’wana ya tindlela to endla leswaku vukati byi tshama byi tiyile. Khombo ra kona vatekani van’wana va vulavurisana hi ndlela leyi nga kombisiki xichavo ivi va kombisa xichavo loko va vulavurisana ni vanhu lava va nga va tiviki! Loko vatekani va ‘leva, va hlundzuka, va va ni vukarhi ni huwa ni mavulavulelo ya nhlambha,’ hakatsongo-tsongo va ta tsanisa vuxaka bya vona. (Efe. 4:31) Ematshan’weni yo onha vuxaka bya vona hi ku tshamela ku xopaxopana kumbe ku sapatelana, vatekani va fanele va byi tiyisa hi marito ya musa, ya rirhandzu ni ya ntwela-vusiwana.—Efe. 4:32.
14. I yini leswi hi faneleke hi papalata ku swi endla?
14 Bibele yi vula leswaku ku ni “nkarhi wa ku miyela.” (Ekl. 3:7) Leswi a swi vuli swona leswaku hi fanele hi tsuvela loyi hi tekaneke na yena hikuva ku vulavurisana i ka nkoka evukatini. Wansati un’wana wa le Jarimani u ri: “Ehansi ka swiyimo swo tano, ku tsuvela nkataku swi nga n’wi twisa ku vava.” Hambiswiritano, u tlhela a ku: “Hambileswi swi nga oloviki minkarhi hinkwayo ku tshama u rhurile loko u ri ni ntshikilelo, a hi swinene ku kombisa ndlela leyi u hlundzukeke ha yona leswaku u ta titwa u antswa. Loko u vula kumbe ku endla swo karhi leswi nga twisaka nkataku ku vava, sweswo swi ta nyanyisa swilo.” Vatekani a va tlhantlhi swiphiqo loko va huwelelana kumbe va tsuvelana. Ku ri na sweswo, va tiyisa vukati bya vona hi ku nga titoloveti ku tshamela ku holova kumbe hi ku nga pfumeleli timholovo leswaku ti va letikulu.
15. Ku vulavurisana hi ndlela leyinene ku nga byi tiyisa njhani vukati?
15 Vukati bya tiya loko vatekani va tinyika nkarhi wo phofulelana ndlela leyi va titwaka ha yona ni leswi va swi anakanyaka. Leswi hi swi vulaka i swa nkoka ku fana ni ndlela leyi hi swi vulaka ha yona. Hikwalaho ni le swiyin’weni swo tika, tikarhatele ku vulavula hi ndlela ya musa. Xisweswo u ta endla leswaku swi n’wi olovela nkataku ku ku yingisa. (Hlaya Vakolosa 4:6.) Vatekani va nga tiyisa vukati bya vona hi ku vulavurisana hi ndlela leyinene hi ku vula “rito rin’wana ni rin’wana lerinene leri akaka hi ku landza xilaveko xa kona, leswaku ri nghenisa leswi tsakisaka” eka lava va tekaneke na vona.—Efe. 4:29.
NYIKANANI MFANELO YA VUKATI
16, 17. Ha yini swi ri swa nkoka leswaku vatekani va khathala hi swilaveko swa mintlhaveko ni swa rimbewu swa vanghana va vona va vukati?
16 Vatekani va nga tlhela va tiyisa vukati bya vona loko va rhangisa swilaveko swa munghana wa vona wa vukati. (Filp. 2:3, 4) Vavanuna ku katsa ni vavasati va fanele va khathala hi swilaveko swa mintlhaveko ni swa rimbewu swa vanghana va vona va vukati.—Hlaya 1 Vakorinto 7:3, 4.
17 Lexi twisaka ku vava, vatekani van’wana a va swi lavi ku kombisana rirhandzu kumbe ku khoma-khomana hi ndlela leyi nga ta endla leswaku va navela timhaka ta masangu naswona vavanuna van’wana va anakanya leswaku loko va va khoma kahle vasati va vona, swi kombisa leswaku va tsanile. Bibele yi ri: “N’wina vavanuna mi fanele mi ringeta ku twisisa vasati lava mi tshamaka na vona.” (1 Pet. 3:7, Phillips) Wanuna u fanele a swi twisisa leswaku mfanelo ya vukati a yi katsi ku hlanganyela timhaka ta masangu ntsena. Wansati u ta swi tsakela swinene ku khoma-khomiwa hi ndlela leyi nga ta endla leswaku a navela timhaka ta masangu loko nuna wakwe a n’wi kombisa rirhandzu minkarhi hinkwayo, ku nga ri ntsena loko va hlanganyela timhaka ta masangu. Loko havambirhi va kombisana rirhandzu, swi ta va olovela ku enerisa swilaveko swa vona swa mintlhaveko ni swa nyama.
18. Vatekani va nga byi tiyisa njhani vukati bya vona?
18 Hambileswi xi nga riki kona xivangelo xa ku nga tshembeki evukatini, kambe loko wanuna ni wansati va nga kombisani rirhandzu, un’wana wa vona a nga ha lava ku kombisiwa rirhandzu ni ku hlanganyela timhaka ta masangu ni munhu loyi a nga tekanangiki na yena. (Swiv. 5:18; Ekl. 9:9) Hikwalaho Bibele yi khutaza vatekani yi ku: “Mi nga tsonani [mfanelo ya vukati], handle ka loko mi lo pfumelelana hi vumbirhi bya n’wina hi nkarhi lowu vekiweke.” Ha yini? “Leswaku Sathana a nga tshameli ku mi ringa hi ku va mi tsandzeka ku tikhoma.” (1 Kor. 7:5) Wa nga anakanya khombo leri nga vaka kona loko mpatswa wo pfumelela Sathana leswaku a tirhisa ku “tsandzeka [ka wona] ku tikhoma” kutani a endla leswaku un’wana wa vona a ringeka ivi a endla vuoswi! Hi hala tlhelo, loko ha un’we wa vona a lava “leswaku ku pfuneka un’wana, hayi yena n’wini” naswona va nyikana mfanelo ya vukati hi leswi va rhandzanaka ku nga ri hi leswi va bohekaka, vukati bya vona byi ta tiya.—1 Kor. 10:24.
TSHAMANI MI RI KARHI MI SIRHELELA VUKATI BYA N’WINA
19. I yini leswi hi faneleke hi tiyimisela ku swi endla naswona ha yini?
19 Hi le kusuhi swinene ni ku nghena emisaveni leyintshwa yo lulama. Hi yona mhaka leyi ku pfumela ku enerisa ku navela ka nyama ku nga vaka ni khombo eka hina hilaha ku veke ni khombo hakona eka Vaisrayele va 24 000 eTimbaleni ta Mowabu. Endzhaku ka loko Rito ra Xikwembu ri hlamusele xiendlakalo xolexo lexi tsemaka nhlana xi tlhela xi hlomula mbilu, ri lemuxile ri ku: “Loyi a ehleketaka leswaku u yimile a a tivonele leswaku a nga wi.” (1 Kor. 10:12) Hikwalaho, i swa nkoka leswaku hi tiyisa vukati bya hina hi ku tshama hi tshembekile eka Tata wa hina wa le tilweni ni le ka munghana wa hina wa vukati. (Mat. 19:5, 6) Sweswi, hi fanele hi ‘endla hinkwaswo leswi hi nga swi kotaka leswaku emakumu hi kumeka hi ri lava pfumalaka xivati, lava nga solekiki ni lava nga ni ku rhula.’—2 Pet. 3:13, 14.


text:
SIERRA LEONE NA GUINEA
1945 Ku Ya Fika Hi 1990 ‘Va Tisa Vo Tala Eku Lulameni’
—Dan. 12:3. (Xiyenge 1)
Ku Fika Varhumiwa Va Le Giliyadi
Hi June 1947, ku fike mathwasana manharhu ya Xikolo xa Bibele xa Giliyadi xa Watchtower eFreetown, ku nga Charles Fitzpatrick, George Richardson na Hubert Gresham. Vamakwerhu lava hi vona varhumiwa vo sungula ku fika.
Varhumiwa va vone leswaku vahuweleri va kwalaho va hisekela ntirho wo chumayela, kambe a va fanele va dyondzisiwa leswaku va va ni vutshila. (Mat. 28:20) Kutani va sungule ku va dyondzisa ndlela yo tlhelela eka vanhu lava tsakelaka ni ndlela yo fambisa tidyondzo ta Bibele. Va tlhele va va nyika nkongomiso lowu nga enkarhini malunghana ni minhlangano ya vandlha ni nhlengeletano ya Yehovha. Ku khomiwe nhlangano wa mani na mani eWilberforce Memorial Hall. Varhumiwa va tsakile hileswi ku teke vanhu va 450! Endzhakunyana, varhumiwa va simeke Siku ro fambisa Timagazini vhiki ni vhiki. Ndzetelo lowu wu khutaze vandlha ni ku endla leswaku ri ndlandlamuka enkarhini lowu taka.
Hi nkarhi wolowo, varhumiwa a swi va tikela ku tolovelana ni maxelo ya kwalaho. Xiviko xa rhavi xa 1948 xi ri: “Maxelo ya le Sierra Leone a ya tiyiseleleki. Nguva ya mpfula yi heta tin’hweti ta tsevu elembeni naswona mpfula yi na swinene naswona a yi xi. Minkarhi yin’wana yi na mavhiki mambirhi handle ko xa. Hi nguva yo pfumala mpfula, ka hisa swinene naswona ku ni moya wo tsakama.” Valungu vo sungula lava a va endzela eSierra Leone a va nga tshami nkarhi wo leha. Dari, vuvabyi bya ku hisa ka miri ni mavabyi man’wana ya le tindhawini leti hisaka a ma hangalakile. Varhumiwa va sungule ku vabya ha un’we-un’we kutani va boheka ku famba.
Swa twisiseka leswi vahuweleri va kwalaho va hetiweke matimba hikwalaho ka sweswo. Kambe a va lan’wanga. Exikarhi ka 1947 na 1952, nhlayo ya vahuweleri yi engetelekile yi suka eka 38 yi ya eka 73. Le Waterloo, laha ku nga doroba leri nga ekusuhi ni le Freetown, maphayona lama hisekaka ma pfunete ku simeka vandlha lerintshwa. Ku sunguriwe mintlawa leyintshwa eKissy ni le Wellington, ku nga miti leyi nga ehandle ka doroba ra Freetown. Tiko ra Sierra Leone a ri vonaka ri lunghekele ku ndlandlamuka. Xana sweswo a swi ta endlekisa ku yini?
Riendzo Leri Khutazaka
Hi November 1952, edorobeni ra le Freetown ku fike wanuna wo leha a tlhela a lala wa le Amerika loyi a a ri emalembeni ya va-30 eribuweni ra laha ku yimaka swikepe. Muendzi yoloye ku nga Milton G. Henschel wo huma entsindza wa Timbhoni ta Yehovha u te: “Swi ndzi hlamarisile ku vona doroba ra manguva lawa ri basile ku tlula madoroba yo tala lama nga kona laha misaveni. . . . Switarata leswi nga ni swikontiri, switolo leswi nga ni vaxavi vo tala, timovha letintshwa ni vanhu vo tala.”
Makwerhu Henschel u ye ekaya ra varhumiwa eFreetown, laha ku ya kona a a hundza switarata swimbirhi ku suka eMurhini wa Khotoni lowu dumeke. Loko a ri kwalaho u tivise vamakwerhu lava hlengeletaneke leswaku tiko ra Sierra Leone a ri ta kuma mpfuno lowu engetelekeke. Eka Sonto leyi landzelaka, vanhu va 253 va hlengeletane eWilberforce Memorial Hall leswaku va n’wi yingisela loko a boxa switiviso swo tsakisa leswi landzelaka: Tiko ra Sierra Leone ri ta va ni rhavi ra rona, mulanguteri wa xifundzha ni tinhlengeletano ta xifundzha; ku ta simekiwa vandlha lerintshwa eKissy; naswona ntirho wo chumayela wa le swifundzheni wu ta ndlandlamuxiwa swinene. Vayingiseri a va tsakile!
Makwerhu Henschel u te: “Va hambete va ku kusheh, ku nga rito ro xonga swinene leri vulaka leswaku ‘swi kahle!’ Vamakwerhu a va tsakile swinene. Vanhu va suke eholweni hi mintlawa nimadyambu loko se ri dzwiharile, . . . van’wana lava lavaka ku ya emintsombanweni a va ri karhi va yimbelela tinsimu.”
Murhumiwa loyi a ha ku fika, ku nga William Nushy, u vekiwe ku va mulanguteri wa rhavi lerintshwa. Eku sunguleni William a a tirha ku gemburisa etindlwini ta mintlangu yo titsakisa leyi nga eUnited States. Endzhaku ko va Mukreste, u tshike ntirho wolowo kutani a namarhela milawu yo lulama—leswi a swi ta endla leswaku vahuweleri va le Sierra Leone va n’wi rhandza ni ku n’wi xixima.


text:
Ha Yini Ku Titsongahata Swi Ri Swa Nkoka Ninamuntlha?
“Vutlhari byi ni lava va titsongahataka.”—SWIV. 11:2.
TINSIMU: 38, 69
1, 2. I yini leswi endleke leswaku Xikwembu xi nga ha n’wi tsakeli Sawulo? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
HOSI SAWULO wa le Israyele wa khale loko a sungula ku fuma a a titsongahata naswona a xiximiwa swinene. (1 Sam. 9:1, 2, 21; 10:20-24) Kambe endzhaku ka loko a ve hosi, hi ku hatlisa u sungule ku tikukumuxa. Loko muprofeta wa Xikwembu Samuwele a hlwele ku fika eGiligala, Sawulo u hele mbilu. Vaisrayele va baleke va siya Sawulo loko Vafilista va ri karhi va lunghiselela ku va hlasela. Swi nga ha endleka Sawulo a te, ‘ndzi fanele ndzi endla swo karhi hi xihatla.’ Kutani u endlele Xikwembu xitlhavelo ku nga nchumu lowu a nga fanelanga a wu endla. Yehovha a swi n’wi tsakisanga sweswo.—1 Sam. 13:5-9.
2 Loko Samuwele a fika eGiligala, u tshinye Sawulo. Ematshan’weni yo amukela ndzayo, Sawulo u ringete ku tiyimelela ni ku vona van’wana nandzu hikwalaho ka xihoxo xakwe. (1 Sam. 13:10-14) Ku sukela kwalaho, Sawulo u sungule ku tikukumuxa leswi endleke leswaku a lahlekeriwa hi vuhosi byakwe kambe xa nkoka ngopfu u lahlekeriwe hi vuxaka byakwe na Yehovha. (1 Sam. 15:22, 23) Hambileswi Sawulo eku sunguleni a a ri hosi leyi titsongahataka, makumu ya vutomi byakwe a ma bihe ngopfu.—1 Sam. 31:1-6.
3. (a) Vanhu vo tala va anakanya yini hi ku titsongahata? (b) I swivutiso swihi leswi nga ta hlamuriwa?
3 Vanhu vo tala namuntlha va anakanya leswaku a swi koteki ku va munhu a humelela evuton’wini loko a titsongahata. Va tibuma va vula leswaku vona va antswa ku tlula van’wana. Hi xikombiso, mutlangi un’wana wa tifilimi la dumeke loyi endzhaku a veke n’watipolitiki u tshame a vula leswi: “Ku titsongahata a swi tirhi eka mina naswona ndzi tshemba leswaku a swi nge pfuki swi tirhile.” Nilokoswiritano, ha yini ku titsongahata swi ri swa nkoka? Swi vula yini ku titsongahata? Naswona i yini leswi nga vuliki swona? Exihlokweni lexi, ku ta hlamuriwa swivutiso leswi. Exihlokweni lexi landzelaka hi ta dyondza hi ndlela leyi hi nga yaka emahlweni hi titsongahata ha yona ku nga khathariseki swiyimo swo tika kumbe ntshikilelo wa van’wana.
HA YINI KU TITSONGAHATA SWI RI SWA NKOKA?
4. Swi vula yini ku tikukumuxa?
4 Bibele yi hlamusela ku hambana loku nga kona exikarhi ka ku titsongahata ni ku tikukumuxa. (Hlaya Swivuriso 11:2.) Davhida u kombele Yehovha leswaku a “[n’wi] hlayisa . . . eswiendlweni swa ku tikukumuxa.” (Ps. 19:13) I yini ‘swiendlo swa ku tikukumuxa’? Swi vula ku endla nchumu lowu u nga riki na mpfumelelo wo wu endla ku nga ha va hikwalaho ka ku hela mbilu. Leswi hi velekiweke hi ri ni xidyoho minkarhi yin’wana ha tikukumuxa. Kambe xikombiso xa Hosi Sawulo xi kombisa leswaku loko hi hatla hi hela mbilu, hakatsongotsongo hi nga lahlekeriwa hi vuxaka bya hina ni Xikwembu. Loko Pisalema 119:21 yi vulavula hi Yehovha yi ri: “U va tshinyile lava tikukumuxaka.” Ha yini a endla tano?
5. Ha yini ku tikukumuxa swi ri ni khombo?
5 Swiendlo swa ku tikukumuxa swi ni khombo ku tlula swihoxo leswi hi nga swi endlangiki hi vomu. Xo sungula, loko hi tikukumuxa hi kombisa leswaku a hi n’wi xiximi Yehovha Hosi Leyi Lawulaka. Xa vumbirhi loko hi endla swilo leswi hi nga riki na mpfumelelo wo swi endla, sweswo swi nga hi holovisa ni van’wana. (Swiv. 13:10) Xa vunharhu, loko van’wana va swi xiya leswaku ha tikukumuxa hi nga ha khomiwa hi tingana. (Luka 14:8, 9) Ku tikukumuxa swi ni vuyelo byo biha. Hilaha Matsalwa ma swi kombisaka hakona, ku titsongahata swi ni vuyelo lebyinene.
KU TITSONGAHATA SWI KATSA YINI?
6, 7. Munhu loyi a titsongahataka u tikhoma njhani?
6 EBibeleni ku titsongahata swi vula ku va munhu a nga tikukumuxi. Swi hlamuseriwa tanihi ku va munhu a ri ni “mianakanyo yo titsongahata.” (Filp. 2:3) Munhu loyi a titsongahata wa swi tiva leswi a kotaka ku swi endla, u pfumela swihoxo swakwe ni ku amukela swiringanyeto swa van’wana. Yehovha wa tsaka swinene loko hi titsongahata.
7 Nakambe eBibeleni, ku titsongahata swi nga ha vula ku tiva leswi hi tsandzekaka ku swi endla. Ematsalweni ya Xigriki yo sungula, ku titsongahata swi kombetela eka ndlela leyi hi faneleke hi khoma van’wana ha yona.
8. Hi nga swi vonisa ku yini loko se hi sungula ku tikukumuxa?
8 Hi nga swi vonisa ku yini loko se hi sungula ku tikukumuxa? Anakanya hi leswi landzelaka. Hi nga ha sungula ku tivona hi antswa ku tlula van’wana evandlheni kumbe hi tikukumuxa hikwalaho ka malunghelo lawa hi nga wona. (Rhom. 12:16) Hi nga ha endla nchumu wo karhi hi xikongomelo xo lava ku voniwa. (1 Tim. 2:9, 10) Nakambe hi nga ha sungula ku endlela van’wana swiboho. (1 Kor. 4:6) Minkarhi yin’wana swi nga ha endleka hi nga swi xiyi leswaku se hi sungule ku tikukumuxa.
9. I yini leswi endleke leswaku van’wana va sungula ku tikukumuxa? Vula xikombiso xa le Bibeleni.
9 Munhu a nga ha sungula ku tikukumuxa loko a pfumelela ku hluriwa hi ku navela swilo swo biha. Ku navela swilo swo biha ni ku hlundzuka hi ku hatlisa swi endle leswaku vanhu vo tala va sungula ku tikukumuxa. Vanhu va le nkarhini lowu hundzeke vo tanihi Absalomu, Uziya na Nebukadnetsara va phasiwe hi mintirho ya nyama naswona Yehovha u va tsongahatile hikwalaho ka ku tikukumuxa.—2 Sam. 15:1-6; 18:9-17; 2 Tikr. 26:16-21; Dan. 5:18-21.
10. Ha yini hi fanele hi papalata moya wo avanyisa van’wana? Vula xikombiso xa le Bibeleni.
10 Hambiswiritano, ku ni swilo swin’wana leswi nga endlaka leswaku munhu a sungula ku tikukumuxa. Hi xikombiso, anakanya hi rungula ra le Bibeleni leri nga eka: Genesa 20:2-7 na Matewu 26:31-35. Xana swiendlo swa Abimeleke na Petro a swi kombisa ku tikukumuxa? Kumbe a va nga swi xiyi leswaku se va sungula ku tikukumuxa? Leswi hi nga swi kotiki ku tiva timbilu ta vanhu, hi ta va hi endla kahle loko hi nga hatliseli ku avanyisa van’wana.—Hlaya Yakobo 4:12.
TIVA VUTIHLAMULERI BYA WENA ENHLENGELETANWENI YA YEHOVHA
11. I yini leswi hi faneleke hi swi twisisa hi vutihlamuleri bya hina enhlengeletanweni ya Xikwembu?
11 Ku titsongahata swi sungula hi ku va hi tiva vutihlamuleri bya hina enhlengeletanweni ya Xikwembu. Tanihi Xikwembu lexi hlelekeke, Yehovha u nyika un’wana ni un’wana xiavelo xakwe enhlengeletanweni ya yena. Swiavelo swa hina swa hambana kambe hinkwaswo i swa nkoka. Hikwalaho ka musa wakwe lowu nga faneriwiki, Yehovha u hi nyike vuswikoti byo hambana. Hi nga byi tirhisa ku va hi n’wi kwetsimisa ni ku pfuna van’wana. (Rhom. 12:4-8) Yehovha u hi nyike vutihlamuleri hikuva wa hi tshemba.—Hlaya 1 Petro 4:10.
12, 13. Ha yini swi nga fanelanga swi hi hlamarisa loko swiavelo swa hina swi cinca nkarhi ni nkarhi?
12 Vutihlamuleri bya hina enhlengeletanweni ya Xikwembu byi nga ha cinca. Anakanya hi xikombiso xa Yesu. Eku sunguleni a a tshama na Yehovha ntsena etilweni. (Swiv. 8:22) Kutani u pfunetile ku endla tintsumi ni vuako hinkwabyo naswona eku heteleleni va vumbe vanhu. (Kol. 1:16) Hambiswiritano, hi ku famba ka nkarhi Yesu u nyikiwe xiavelo lexintshwa emisaveni kutani a velekiwa a va n’wana endzhaku a kula a va wanuna. (Filp. 2:7) Endzhaku ka rifu rakwe, Yesu u tlhelele etilweni kutani u ve Hosi ya Mfumo wa Xikwembu ku sukela hi 1914. (Hev. 2:9) Nakambe wa ha ta tlhela a nyikiwa xiavelo xin’wana. Endzhaku ka Mfumo Wa Gidi Ra Malembe, Yesu u ta tlherisela Mfumo eka Xikwembu kutani “xi va swilo hinkwaswo eka vanhu hinkwavo.”—1 Kor. 15:28.
13 Hi ku famba ka nkarhi na hina hi nga langutela leswaku swiavelo swa hina swi cinca kumbexana hikwalaho ka swiboho leswi hi swi endlaka. Hi xikombiso, xana a wu nga nghenelanga vukati kutani hi ku famba ka nkarhi u endla xiboho xo byi nghenela? Xana se u kurisa vana? Loko se u kurile, xana u olovise vutomi leswaku u sungula ku phayona? Swiboho leswi hinkwaswo, swi nga endla leswaku munhu a va ni malunghelo kumbe vutihlamuleri byo karhi. Ku cinca ka swiyimo swa hina ku nga hunguta kumbe ku engetela mintirho leyi hi yi endlelaka Yehovha. Xana wa ha ri muntshwa kumbe se u kurile? Xana u ni rihanyo lerinene kumbe wa vabya? Yehovha wa swi tiva leswi hinkwerhu hi nga swi endlaka leswaku hi kota ku endla swo tala entirhweni wa yena. Kambe u lava leswaku hi endla leswi hi nga swi kotaka naswona wa swi tlangela hinkwaswo leswi hi n’wi endlelaka swona.—Hev. 6:10.
14. Ku titsongahata ku nga hi pfuna njhani leswaku hi eneriseka ni ku va ni ntsako eka xiyimo xin’wana ni xin’wana?
14 Yesu u kume ntsako eka swiavelo swakwe, hilaha ku fanaka na hina hi nga va ni ntsako eka swiavelo swa hina. (Swiv. 8:30, 31) Munhu loyi a ti tsongahataka wa eneriseka hi swiavelo kumbe vutihlamuleri lebyi a nga na byona evandlheni. A nga vilerisiwi hi ku kuma malunghelo enkarhini lowu taka kumbe loko van’wana va kuma malunghelo. Kambe wa tsaka hileswi a swi endlaka naswona wa swi xiya leswaku swi huma eka Yehovha. Nakambe u tlhela a xixima vutihlamuleri lebyi Yehovha a byi nyikeke van’wana. Ku titsongahata swi hi pfuna ku xixima ni ku seketela van’wana.—Rhom. 12:10.
LESWI KU TITSONGAHATA SWI NGA VULIKI SWONA
15. Hi nga dyondza yini eka Gidiyoni?
15 Gidiyoni a a ri xikombiso lexinene xa ku titsongahata. Loko ntsumi ya Xikwembu yi humelela ro sungula eka yena, u titsongahatile. (Vaav. 6:15) Endzhaku ka loko a amukele xiavelo lexi a xi huma eka Yehovha, Gidiyoni u endle leswi a nga swi kotaka leswaku a twisisa leswi Yehovha a a lava leswaku a swi endla naswona u titshege hi yena. (Vaav. 6:36-40) Gidiyoni a a ri ni xivindzi. Nilokoswiritano u endle hilaha Yehovha a n’wi leriseke hakona hi vuxiyaxiya ni hi vutlhari. (Vaav. 6:11, 27) A nga endlanga xiavelo xa yena hileswi a lava ku va ni ndhuma. Ku ri na sweswo, loko a hetisise xiavelo xakwe, u tlhelele ekaya kakwe a tsakile.—Vaav. 8:22, 23, 29.
16, 17. I yini leswi munhu loyi a titsongahataka a anakanyisisaka ha swona loko a nga si amukela xiavelo lexintshwa?
16 Ku va hi titsongahata a swi vuli swona leswaku a hi fanelanga hi endla nhluvuko kumbe hi amukela swiavelo leswi engetelekeke. Matsalwa ma hi khutaza leswaku hi ya emahlweni hi endla nhluvuko. (1 Tim. 4:13-15) Xana sweswo swi vula leswaku hi fanele hi tshamela ku cinca swiavelo swa hina? A swi tano! Hi ku pfuniwa hi Yehovha, hi nga ya emahlweni hi kurisa vuxaka bya hina na yena ku nga khathariseki swiavelo leswi hi swi endlaka. Kutani a hi yeni emahlweni hi tikarhatela ku tirhisa vuswikoti lebyi Xikwembu xi hi nyikeke byona hi ndlela leyinene.
17 Munhu loyi a titsongahataka u ta rhanga a languta leswi languteriweke eka yena a nga se amukela xiavelo lexintshwa. Kutani u ta tlhela a kambisisa swiyimo swakwe hi vukheta. Hi xikombiso, xana u ta swi kota ku hetisisa xiavelo xexo handle ko honisa swilo swin’wana swa nkoka? Xana ntirho lowu sweswi a wu endlaka wu fanele wu nyikiwa un’wana leswaku a ta kota ku hetisisa xiavelo xexo? Loko swi ri tano, kumbexana ku ni munhu un’wana loyi a nga ha fanelekaka kahle ku hetisisa xiavelo xexo sweswi. Ku khongela ni ku tikambisisa hi vukheta swi ta hi pfuna leswaku hi papalata ku lava swiavelo leswi hi nga ta ka hi nga swi koti ku swi hetisisa. Kutani loko hi titsongahata a hi nge xi amukeli xiavelo xexo.
18. (a) Ku titsongahata swi ta hi pfuna ku endla yini loko hi amukela xiavelo lexintshwa? (b) Varhoma 12:3 yi tirha njhani eka munhu loyi a titsongahataka?
18 Loko hi amukela xiavelo lexintshwa, xikombiso xa Gidiyoni xi hi dyondzisa leswaku a hi nge swi koti ku xi hetisisisa handle ko kongomisiwa hi Yehovha swin’we ni mikateko yakwe. Ku ri na sweswo, hi fanele hi “titsongahata loko [hi] famba ni Xikwembu xa [hina].” (Mik. 6:8) Loko hi amukela swiavelo leswintshwa, hi fanele hi khongela ni ku anakanyisisa hi leswi Yehovha a hi byelaka swona hi ku tirhisa Rito rakwe swin’we ni nhlengeletano yakwe. Hi fanele hi dyondza ku languta swilo hi ndlela leyi Yehovha a swi langutaka ha yona. A hi tsundzukeni leswaku Yehovha wa titsongahata naswona hi yena loyi a ‘endlaka hi va lavakulu.’ (Ps. 18:35) Loko hi hlawula ku famba hi ku titsongahata ni Xikwembu, sweswo swi ta hi pfuna leswaku hi va ni langutelo lerinene.—Hlaya Varhoma 12:3.
19. Ha yini hi fanele hi tikarhatela ku titsongahata?
19 Munhu loyi a titsongahataka u vangamisa Yehovha hikuva hi yena Muvumbi ni Hosi Leyi Lawulaka. (Nhlav. 4:11) Ku titsongahata swi endla leswaku hi eneriseka ni ku endla swo tala eswiavelweni leswi Xikwembu xi hi nyikeke swona. Ku titsongahata swi endla leswaku hi xixima van’wana ni ku va ni vun’we. Ku titsongahata swi hi pfuna leswaku hi teka van’wana va ri lava tlakukeke eka hina naswona swi endla hi va ni vuxiyaxiya ni ku papalata ku endla swihoxo leswikulu. Hikwalaho ka swivangelo leswi, ku titsongahata i ka nkoka eka vanhu va Xikwembu namuntlha naswona Yehovha u katekisa lava tikarhatelaka ku titsongahata. Kambe ku vuriwa yini loko hi langutane ni ntshikilelo wo karhi? Exihlokweni lexi landzelaka hi ta dyondza leswaku hi nga swi kotisa ku yini ku titsongahata hambiloko hi langutana ni swiyimo swo tika.


text:
NDIMA 18
Ina ni nga ningetela wutomi wangu Txizimu ni kubhabhatiswa?
1. Msana ko gonda dibhuku diya kha kwati, u nga alakanya ngu txani?
SE U gondile timhaka ta tingi ta ditshuri da Bhiblia ka gondo yako ya dibhuku diya, to nga txithembiso txa Txizimu txa wutomi wo mbi guma, txiemo txa vafi ni themba ya kuwuswa ka vakufa. (Eklesiaste 9:5; Luka 23:43; Johane 5:28, 29; Mtuletelo 21:3, 4) Ti nga maha se u di khatile kuta ka mitshangano ya Tifakazi ta Jehovha ni kutumela ti to ti ka wukhozeli wa ditshuri. (Johane 13:35) Ti nga maha se u di khatile kukulisa wungana ni Jehovha, ni ku u sungile ti to wa tilava ku mu thumela. Ngu toneto, ti nga maha u ti wotisa tiya, ‘Ni nga maha txani ti to ni thumela Txizimu?’
2. Ngu ku txani Muetiyopia a nga ti lava kubhabhatiswa?
2 Toneto ngu ti wamwamna mmwane wa Muetiyopiya wa mbimo ya Jesu a nga alakanya ngu tona. Ti nga maha msana ka ku va a di wusilwe, Filipi m’gondiswa wa Jesu a m’txhumayete. Filipi a m’tsanisekisile ti to Jesu i ti ene Mesiya. Ngu ku susumetwa ngu ti a nga tigonda wamwamna eneyo wa Muetiyopiya a ti khene: “Hi nga wona! Mati ndiya, ni nga tsivelwa ngu txani kubhabhatiswa kani?”—Mithumo 8:26-36.
3. a) Ngu txihi txirumo atxi Jesu a nga ruma vagondiswa vakwe? b) M’thu a fanete e bhabhatisiswa ku txani?
3 Bhiblia yi womba kwati ti to ngako awe u txi lava kuthumela Jehovha, u fanete u bhabhatiswa. Jesu a gete vagondiswa vakwe a txi khene: ‘phindulani vamatiko votshe ve maha vagondiswa vangu, mi va bhabhatisa.” (Matewu 28:19) Jesu a vekile txikombiso ngu kubhabhatiswa nene. Ene a to betwa e dhupela amu matini, i singa kumaha ngu thelwa ha msungo. (Matewu 3:16) Ni nyamsi ngako Mkristu a txi bhabhatiswa, a fanete ku nyupeliswa mwendo kudhupeliswa matini.
4. Nji txani atxi bhabhatiso yako yi tikombisako ka vamwane?
4 Ngako awe u txi bhabhatiswa, u kombisa ka vathu vamwane ti to ngu ditshuri u lava kuva mngana wa Txizimu ni ku txi thumela. (Masalmu 40:7, 8) Se u thuka u xamala u txi khawe, ‘Ni fanete ni maha txani ti to ni bhabhatiswa?’
WUZIVI NI LIKHOLO
5. a) Nji txani atxi u felako ku txi maha na u si se bhabhatiswa? b) Ngu ku txani mitshangano ya Wukristu i di ya lisima?
5 Na u si se bhabhatiswa, u fanete u ziva Jehovha ni Jesu. Se u khatile kumaha tiya ngu kugonda Bhiblia. (Lera Johane 17:3.) Kambe eto kha ta enela. Bhiblia yi womba ti to u fanete u “tala ngu wuzivi wa kuranda kwakwe”. (Vakolosa 1:9) Mitshangano ya Tifakazi ta Jehovha yi na kuvhuna ti to u va ni wuxaka wa hafuhi ni Jehovha. Etxo ngu txona txivangelo txa lisima txo xalela mitshangano mbimo yotshe.—Vahebheru 10:24, 25.
6. Ti to u bhabhatiswa, ku laveka u di ni wuzivi wo hokela hani?
6 Ngu ditshuri, Jehovha kha emeli ti to u ziva totshe na u si se bhabhatiswa. Kha lava ti to Muetiyopiya e ziva totshe na asi se bhabhatiswa. (Mithumo 8:30, 31) Se hi na ya masoni hi gonda ngu Txizimu ngu ha ku singa ni magwito. (Eklesiaste 3:11) Kambe ti to u bhabhatiswa, u fanete u ziva ta tidotho ngu tigondo ta makhato ta Bhiblia.—Vahebheru 5:12.
7. Gondo yako ya Bhiblia yi ku vhunisile ku txani?
7 Bhiblia yi khene: “Se hahanze ka likholo kha ti koteki ku txi tsakisa Txizimu.” (Vahebheru 11:6) U fanete u va ni likholo na u si se bhabhatiswa. Bhiblia yi hi gela ti to vamwane ka didhoropa da kale da Korinto va pfite ati vagondiswa va Jesu va nga gondisa, se kota wuyelo, “va to kholwa nivona, ve bhabhatiswa”. (Mithumo 18:8) Ngu ku fana, gondo yako ya Bhiblia yi kuvhunile ti to u va ni likholo ka sithembiso sa Txizimu ni mtamo wa digandelo da Jesu, adi di ponisako vathu ka txiwonho ni lifo.—Joxuwa 23:14; Mithumo 4:12; 2 Timoti 3:16, 17.
GELA VAMWANE DITSHURI DA BHIBLIA
8. Nji txani txi no ku susumetela kugela vamwane ngu ti u nga ti gonda?
8 Nga ha u nga gonda to tala ta mu ka Bhiblia ni kuwona ti to ti ku vhunisa ku txani ka wutomi wako, likholo lako li na tsana. U na lava kugela vamwane mayelana ni ti u ti gondako. (Jeremiya 20:9; 2 Vakorinto 4:13) Kambe i mani u nga m’gelako.
9, 10. a) Mba mani ava u nga khatako ku vagela ati u ti gondako? b) Nji txani atxi u fanelako ku txi maha ngako u txi lava kutxhumayela ni di banza?
9 Ati u nga ti gonda u nga gela vamwaya wako, vangana, vaakelani, vathumi kuloni. Eto nda tinene, kambe mbimo yotshe timahe ngu wunene ni lirando. Se ngu magwito ti na ku hehukela kutxhumayela kumweko ni dibanza. Ngako u txi pfa ti to se u emekile kumaha toneto, u nga bhula ni wu a ku gondisako Bhiblia ti to se wa ti tsakela kutxhumayela kumweko ni dibanza. Se ngako ene a txi wona ti to u lungekile ni ku u hanya ngu milayo ya Bhiblia, ana ku tshanganisa ni madhota mambidi ya dibanza.
10 Nji txani txi no mahwa ka mtshangano wonewo? Madhota ma na bhula ni nawe ku na wona ti to wa ti pfisisa tigondo ta makhato ta Bhiblia, se i di ti to ka wutomi wako wa ditshiku ni ditshiku u londisela ati Bhiblia yi ti wombako, ni ku ngu ditshuri awe u lava ku va Fakazi ya Jehovha. Khumbula ti to madhota ma khatalela votshe dibanzani, ku pata ni nawe, se u nga thave kubhula nawo. (Mithumo 20:28; 1 Pedro 5:2, 3) Msana ka mabhulo oneyo va na kugela ti to u nga khata kutxumayela ni dibanza mwendo ahim-him.
11. Ngu ku txani ti di ni lisima ti to u txitxa na u si se txhumayela ni dibanza?
11 Madhota ti nga maha me kutxhamusela ti to ku lava u txitxa nguto na u si se khata kutxhumayela ni dibanza. Ngu ku txani ti di ni lisima ti to u txitxa? Nguko, mbimo yi hi bhulako ni vamwane ngu Txizimu, hi emela Jehovha se hi fanete hi hanya ngu nzila ayi yi m’dhumisako.—1 Vakorinto 6:9, 10; Vagalatiya 5:19-21.
TISOLE NI KUHUNDUKA
12. Ngu txani ku txi laveka ti to vathu votshe ve tisola?
12 Ndite timwane ti ti u nga ti mahako na u si se bhabhatiswa. Mpostoli Paulo ati khene: “Pandisekani timbiluni kwanu, mi txi hunduluka kasi ku na mana divalelo ya siwonho sanu.” (Mithumo 3:19) Ti womba txani toneto? Ti womba kutisola ngu ti hi nga nga maha to biha. Ngu txikombiso, i di ti to u ta nga va digelegele, u ndina lava kutisola. Se hambi i di ti to u ti duketa kuhanya ngu ti i ku tatinene, ti nga txi laveka kutisola, nguko hotshethu ha wonha se hi lava kudivalelwa siwonho sathu ngu Txizimu.—Varoma 3:23; 5:12.
13. Ti womba txani “kuhunduluka”?
13 Ina ti enete kutisola ngu to biha ti hi nga txi maha? Ahim-him. Pedro a ti khene ti lava kambe u “hunduluka”. Eto ti womba ti to u fanete u tshotsha txihi ni txihi txa mahanyelo o biha se u khata kumaha ta tinene. Ku na kombisa kwati mhaka yiya, tiwone u txi enda u ya ka wukhalo ngu ditshiku do khata. Se u txo tumbula ti to u timete. U nga maha txani? Ti ha kubasani, u ngo ema, u tshumela se u ya teka nzila yi i ku yona. Ngu ha ku fanako, aku u nga gonda Bhiblia u nga tumbula ti to ku ni mikhuvanyana mwendo to maha ati ti lavako ti to u txitxa. U nga thave “kuhunduluka”—i ku ti to u maha kutxitxa ku ku lavekako—ni kukhata kumaha ta tinene.
TININGETELE U PUNE
14. U nga tiningetelisa ku txani ka Txizimu?
14 Mhaka yimwane ayi u fanelako u yi maha na u si se bhabhatiswa ngu tiningetela u pune ka Jehovha. U txi tiningetela ka Jehovha, u maha mkombelo awu u mthembisako kukhozela ene basi ni ku, kumaha kuranda kwakwe nda lisima ka wutomi wako.—Dheuteronome 6:15.
15, 16. Nji txani atxi txi mahako ti to m’thu e tiningetela apune?
15 Kuthembisa ku thumela Jehovha basi ti fana ni kuthembisa kuhanya wutomi wako wotshe ni m’thu wu u mu randako. Alakanya ngu loko wamwamna ni wa wamsikati va txi randana. Se ngako wamwamna atxi ya e m’ziva kwati wule wamsikati, se wa m’randa ni ku wa m’thembisa ku m’teka. Hambi keto txisungo txiya hi nga msakano, wamwamna wa tumela kurwala wutixamuleli wuwa nguko wa m’randa wu wamsikati.
16 A ku se u nga gonda ngu Jehovha, se wa mu randa ni ku u lava kumaha ati u nga tikotako ti to u m’thumela. Atiya ti na kuvhuna ti to u maha mkombelo u mthembisa ku m’thumela. Bhiblia yi khene mani ni mani awu a lavako kulondisa Jesu a na “ti leke apune”. (Marku 8:34) Ti womba txani toneto? Ti womba ti to kuengisa Jehovha njilo txo khata ka wutomi wako. Ati Jehovha a ti lavako nda lisima nguto ku pinda manavelo ni makungo aku.—Lera 1 Pedro 4:2.
LEKA KUTHAVA KUTANDEKA
17. Ngu txani vathu vamwane va si ti ningeteli ka Jehovha?
17 Vamwane kha va ti ningeteli ka Jehovha, nguko va thava ti to vona kha va na ku sikota kuxayisa ati va no m’thembisa. Kha va tilavi kudhanisa Jehovha, mwendo va khona ngako va sa tiningetela kwakwe, Jehovha kha na mbi va tsayisa ngu ti va ti mahako.
18. Nji txani txi no kuvhuna kuleka kuthava kudhanisa Jehovha?
18 Lirando lako ngu Jehovha li na kuvhuna ti to u leka kuthava ku m’dhanisa. Nguko u m’randako, u na maha ati u ti kotako ti to u xayisa ati u nga m’thembisa. (Eklesiaste 5:4; Vakolosa 1:10) Khu nambi pimisa ti to ta karata ngutu kumaha kuranda ka Txizimu. Mpostoli Johane a bhate ti to: “Nguko kuranda Txizimu ti womba kuveketa milayo ya txona; futsi milayo ya txona kha yi nemeli.”—1 Johane 5:3.
19. Ngu ku txani u sa fanela kuthava ku tiningetela ka Jehovha?
19 Kha tilavi u va wo hetiseka ti to u tiningetela ka Jehovha. Ene kha emeli ti to hi maha to pinda ati hi nga tikotako. (Masalmu 103:14) Ene a na kuvhuna ti to u maha ati i ku tatinene. (Isaya 41:10) Themba Jehovha ngu mbilu yako yotshe, “se ene a na lulamisa totshe tisoko tako”.—Mavingwa 3:5, 6.
KUWOMBA KA HA KUBASANI TI TO U PONA
20. Msana ku va se u di tiningetete ka Jehovha, ngu dihi dizambo di di londiselako?
20 Ina awe u alakanya ti to se u emekile ti to u tiningetela ka Jehovha? Msana ku va se u di tiningetete ka Jehovha, se u emekile ka dizambo di di londiselako. Se ti lava u bhabhatiswa.
21, 22. U nga ‘fakazisa ku txani ha kubasani’ likholo lako?
21 Gela mtshanganisi wa mmidi wa madhota a dibanza danu ti to se u tiningetete ka Jehovha ni ku se u lava kubhabhatiswa. Se a na manana ni madhota mamwane ti to ve wuseta tigondo to kari ta Bhiblia kumweko ni nawe. Ngako va txi tumela ti to se u emekile, va na kugela ti to u nga bhabhatiswa ka msengeletano mwendo mtshangano wa m’ganga wa Tifakazi ta Jehovha wu wu londiselako. Kheya mtshanganoni ku na va ni m’wombawombo awu wu txhamuselako ti to tiwomba txani kubhabhatiswa. M’wombawombi wu a no ningela txienge txonetxo a na gwita e wotisa ava va yako kubhabhatiswane siwotiso simbidi so hehuka. Ngu kuxamula siwotiso soneso, u na va u txi ‘fakaza ha kubasani’ likholo lako.—Varoma 10:10.
22 Se u na bhabhatiswa. U na nyupeliswa amu matini. Bhabhatiso wu na kombisa ka vathu ti to se u tiningetete ka Jehovha ni ku se u Fakazi ya Jehovha.
BHABHATISO WAKO WU KOMBISA TXANI
23. Ti womba txani ku bhabhatiswa “ngu ditina da Tate ni da Mwanana ni da moya wo sawuleka”?
23 Jesu ati khene vagondiswa vakwe va fanete ku bhabhatiswa “ngu ditina Tate ni da Mwanana ni da moya wo sawuleka”. (Lera Matewu 28:19.) Ti womba txani tiya? Ti womba ti to wa tumela wulawuli wa Jehovha ni m’thumo wa Jesu ka txikongomelo txa Txizimu ni ka ti to Jehovha a wu thumisisa ku txani moya wakwe wo sawuleka ka ku hetisisa kudhunda kwakwe.—Masalmu 83:18; Matewu 28:18; Vagalatiya 5:22, 23; 2 Pedro 1:21.
24, 25. a) Bhabhatiso yi emela txani? b) Ka ndima yi yi tako ku na ta bhulwa ngu txani?
24 Bhabhatiso yi txhamusela mhaka ya lisima ngutu. Ngako u txi betwa matini, ti womba ti to u fite, mwendo kuleka, nzila yako ya mahanyelo. Se mbimo yi u humako matini, u na khata wutomi wa wuphya wo maha kudhunda ka Txizimu. Atiya ti womba ti to u na thumela Jehovha kukhukhela konkuwa kala kupinduka. Khumbula ti to khwa tinigetela ka m’thu, ka sengeletano yo kari mwendo ka m’thumo. Kambe u ningetete wutomi wako ka Jehovha.
25 Ku tiningetela kwako ku na kuvhuna kukulisa wungana wa hombe ni Txizimu. (Masalmu 25:14) Atiya kha ti wombi ti to m’thu a txa nga bhabhatiswa se a ponisilwe. M’postoli Pawulo a ti khene: “Thumani ngu txithavo ni kudhudhumela mi thumela ku hanyiswa kwanu.” (Vafilipiya 2:12) Bhabhatiso ko va makhato dwe. Kambe u nga mahisa ku txani ti to u zumba u di hafuhi ni Jehovha? Ndima yo gwitisa ka dibhuku diya yi na xamula txiwotiso txonetxo.


text:
XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) February 2018
Nkandziyiso lowu wu ni swihloko leswi dyondziwaka evandlheni ku sukela hi April 2 ku ya ka 29, 2018.
Tekelela Ripfumelo Ni Ku Yingisa Ka Nowa, Daniyele Na Yobo
Vavanuna lava vo tshembeka va langutane ni swiphiqo leswi hi langutanaka na swona namuntlha. I yini lexi va pfuneke ku tshama va tshembekile?
Xana U Tiva Yehovha Hilaha Nowa, Daniyele Na Yobo A Va N’wi Tiva Hakona?
Xana vavanuna lava va n’wi tive njhani lowa matimba hinkwawo? Xana vutivi byebyo byi va vuyerise njhani? Hi nga ri hlakulela njhani ripfumelo leri fanaka ni ra vona?
MHAKA YA VUTOMI
Swilo Hinkwaswo Swa Koteka Eka Yehovha
Marito matsongo lama twiweke ebazini eKyrgyzstan ma cince vutomi bya vatekani lava.
Swi Vula Yini Ku Va Munhu Wa Moya?
Bibele yi hlamusela swilo leswi “munhu wa moya a swi endlaka ni ku tlhela yi n’wi hambanisa ni munhu wa nyama.”
Hambeta U Kombisa Leswaku U Munhu Wa Moya!
Ku tiva Bibele a swi endli leswaku u va munhu wa moya. I yini leswi lavekaka?
Ntsako—Mfanelo Leyi Humaka Eka Xikwembu
Loko swiphiqo swi ku tekela ntsako u nga swi kotisa ku yini ku tlhela u tsaka?
MATIMU YA HINA
Tinkulumo Ta Le Rivaleni Ti Hangalase Mahungu Lamanene eIreland
I yini lexi endleke leswaku C. T. Russell a vona leswaku nsimu yoleyo a yi “lunghekele ku tshoveriwa”?


text:
DYONDZO 47
Yehovha U Tiyise Eliya
Yezabele u twe leswi endlekeke hi vaprofeta va Bali naswona sweswo swi n’wi hlundzukise ngopfu. U rhumele rungula eka Eliya, a ku: ‘Mundzuku na wena u ta va u file ku fana ni vaprofeta va Bali.’ Eliya u sungule ku chava swinene kutani a balekela emananga. U khongerile, a ku: ‘Yehovha, swi ringene. Ndzi tshike ndzi fa.’ Leswi a a karhele, Eliya u khomiwe hi vurhongo kutani a etlela ehansi ka nsinya.
Ntsumi yi n’wi pfuxe kahle kutani yi ku: ‘Pfuka u dya.’ Eliya u vone xinkwa xa xirhendzevutana emaribyeni lama hisaka ni gula ra mati. U dyile ni ku nwa mati kutani a tlhela a etlela. Ntsumi yi tlhele yi n’wi pfuxa kutani yi ku: ‘Dyana hikuva riendzo ra wena ra ha lehile.’ Eliya u tlhele a dya. Kutani u fambe riendzo leri ringanaka masiku ya 40 ni vusiku bya 40 a kala a fika eNtshaveni ya Horebe. U fike a nghena ebakweni kutani a etlela. Kambe Yehovha u vulavule na yena. U te: ‘Eliya, u endla yini laha?’ U te: ‘Vaisrayele va tshove xitshembiso xa wena. Va hirimuxe tialitari ta wena va tlhela va dlaya vaprofeta va wena. Sweswi va lava ku dlaya na mina.’
Yehovha u te: ‘Famba u ya yima entshaveni.’ Ku rhange ku ba moya wa matimba wu hundza ebakweni. Endzhaku ka sweswo ku ve ni ku tsekatseka ka misava kutani ku va ni ndzilo. Eku heteleleni Eliya u twe rito ro rhula. U tifunengete xikandza hi nguvu yakwe kutani a yima ehandle ka bako. Yehovha u n’wi vutise leswaku hikwalaho ka yini a balekile. Eliya u te: ‘Ndzi sale ndzi ri ndzexe.’ Kambe Yehovha u te: ‘A wu wexe. Ka ha ri ni van’wana lava ringanaka 7 000 eIsrayele lava ndzi gandzelaka. Famba u ya tota Elixa leswaku a va muprofeta a siva wena.’ Hi ku hatlisa, Eliya u ye a ya endla hinkwaswo leswi Yehovha a n’wi leriseke swona. Xana u anakanya leswaku Yehovha u ta ku pfuna na wena loko u endla leswi a lavaka leswaku u swi endla? Ina, u ta ku pfuna. A hi tweni leswi humeleleke hi nkarhi wa dyandza.
“Mi nga vileli ha nchumu, kambe eka hinkwaswo khongelani mi tivisa Xikwembu leswi mi swi pfumalaka, mi kombela mi ri karhi mi khensa.”—Vafilipiya 4:6


text:
MAHUNGU YA SWESWINYANA
Korea Dzonga
Xiviko Xa Nhlengeletano Ya Matiko: Timbhoni Ti Humesa Bibele eXitediyamu Xa Khapu Ya Misava eSeoul
Timbhoni ta Yehovha ti humese Bibele leyi pfuxetiweke ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima hi Xikoriya eNhlengeletanweni ya Matiko yo Hambanahambana leyi a yi ri ni nhlokomhaka leyi nge, “Hambetani Mi Lava Mfumo Wa Xikwembu Ku Sungula!”
Nkambisiso Wa Gallup Wu Kombisa Ku Cinca Ka Mavonelo Malunghana Ni Ku Ala Ku Ya eNyimpini Hikwalaho Ka Ripfalo eKorea Dzonga
Sweswi vanhu vo tala va le Korea Dzonga va tsakela ku va nyika mintirho yin’wana yo korhokela tiko lava alaka ku ya evusocheni hikwalaho ka ripfalo.