text:
TINDLELA TO KUMA NTSAKO ENDYANGWINI
Loko N’wana Wa Wena A Lamarile
CARLO: * “N’wana wa hina Angelo u ni vuvabyi bya Down syndrome. Vuvabyi byakwe byi hi karharisa emirini, emiehleketweni ni le moyeni. Ehleketa hi matimba lawa u faneleke u va na wona leswaku u khathalela rihanyo ra n’wana wa wena kutani u ma andzisa ma va dzana. Minkarhi yin’wana swi endla leswaku vukati bya hina byi nga fambi kahle.”
MIA: “Swi lava nkarhi ni ku lehisa mbilu swinene ku dyondzisa Angelo swilo swo olova. Loko ndzi karhele, ndzi hatla ndzi hlundzukela nuna wa mina Carlo. Minkarhi yin’wana a hi pfumelelani eka timhaka to karhi kutani hi sungula ku holova.”
Xana wa ri tsundzuka siku leri n’wana wa wena a velekiweke ha rona? A swi kanakanisi leswaku a wu swi langutele hi mahlo-ngati ku n’wi tlakula. Hambiswiritano, eka vatswari vo fana na Carlo na Mia, ntsako wa vona wa hela loko va byeriwa leswaku n’wana wa vona wa vabya kumbe u lamarile.
Xana u ni n’wana loyi a lamaleke? Kutani u nga ha tivutisa loko u ta swi kota ku langutana ni xiyimo xexo hi ndlela leyi humelelaka. Loko swi ri tano, amukela xiyimo. Vatswari vo fana na wena va swi kotile ku langutana ni swiphiqo swo fana ni swa wena hi ndlela leyi humelelaka. Xiya swiphiqo swinharhu leswi tolovelekeke leswi u nga ha langutanaka na swona ni ndlela leyi vutlhari lebyi kumekaka eBibeleni byi nga ku pfunaka ha yona.
XIPHIQO 1: U KUMA SWI KU TIKELA KU AMUKELA MHAKA YA LESWAKU N’WANA WA WENA U LAMARILE.
Vatswari vo tala va titwa va hele matimba loko va kuma leswaku n’wana wa vona wa vabya. Juliana, loyi a nga manana wa le Mexico, u ri: “Loko madokodela ma ndzi byela leswaku n’wana wa hina Santiago, u ni vuvabyi lebyi vuriwaka cerebral palsy, lebyi kavanyetaka matirhelo ya swirho swa miri a ndzi nga tshembi. A ndzi pfilunganyekile.” Van’wana va nga ha titwa hilaha manana wa Muitaliya loyi a vuriwaka Villana a titweke hakona. U ri: “Ndzi hlawule ku va ni n’wana hambileswi swi nga ni khombo eka vavasati vo ringana na mina. Sweswi loko ndzi vona n’wana wa mina a langutana ni swiphiqo leswi fambisanaka ni vuvabyi byakwe bya Down syndrome, ndzi tivona nandzu.”
Loko u titwa u nga pfuni nchumu kumbe u tivona nandzu, xiya leswaku ndlela leyi u titwaka ha yona i ya ntumbuluko. Vuvabyi a ku nga ri xin’wana xa xikongomelo xo sungula xa Xikwembu. (Genesa 1:27, 28) A xi vumbanga vatswari va ri ni vuswikoti byo swi amukela hi ku olova swilo leswi nga riki swa ntumbuluko. I swa ntumbuluko ku va u karhateka tanihi mutswari ngopfu-ngopfu loko wa ha ku tiva hi ta vulema bya n’wana wa wena—rihanyo ra n’wana wa wena. Swi ta teka nkarhi leswaku u tolovela xiyimo xa wena lexintshwa.
Xana ku vuriwa yini loko u tivona nandzu hikwalaho ka vulema bya n’wana wa wena? Tsundzuka leswaku ku hava munhu loyi a yi twisisaka hi ku helela ndlela leyi xitekela, mbango ni swilo swin’wana swi nga ri khumbaka ha yona rihanyo ra n’wana wa wena. Hi hala tlhelo, u nga ha sola nkataku. Papalata moya wo tano. U ta va u endla kahle loko u khomisana ni nkataku naswona u tiyimisela ku khathalela n’wana wa wena.—Eklesiasta 4:9, 10.
XIRINGANYETO: Dyondza hi xiyimo xa n’wana wa wena. Bibele yi ri: “Yindlu yi ta akiwa hi vutlhari, naswona yi ta simekiwa yi tiya hi ku twisisa.”—Swivuriso 24:3.
U nga dyondza swo tala eka vativi va swa vutshunguri lava nga ni vutshila ni le ka tibuku leti tshembekaka. U nga ha fanisa nkarhi lowu u dyondzaka hi xiyimo xa n’wana wa wena ni ku dyondza ririmi lerintshwa. Eku sunguleni, swi nga ha tika, kambe u nga swi kota.
Carlo na Mia, lava tshahiweke eku sunguleni, va lave rungula eka dokodela wa vona ni nhlengeletano leyi tirhanaka ni xiyimo xa n’wana wa vona. Va ri: “Leswi a swi hi pfunanga ntsena ku twisisa swiphiqo leswi hi nga swi langutelaka kambe hi tlhele hi dyondza ni swilo leswi munhu loyi a nga ni vuvabyi bya Down syndrome a nga swi endlaka. Hi xiye leswaku n’wana wa hina a a ta hanya vutomi lebyi tolovelekeke. Leswi swi hi chavelele swinene.”
RINGETA LESWI: Dzika eka leswi n’wana wa wena a nga swi endlaka. Kunguhatani ku endla mintirho tanihi ndyangu. Loko n’wana wa wena a endla nchumu lowunene n’wi bumabumele kutani u tsaka na yena.
XIPHIQO 2: U TITWA U KARHELE NASWONA U VONA ONGE KU HAVA LOYI U NGA VULAVULAKA NA YENA.
U nga ha vona onge matimba ya wena yo tala u ya tirhisela ku khathalela n’wana wa wena loyi a vabyaka. Jenney, loyi a nga manana wa le New Zealand u ri: “Ku ringana malembe yo hlayanyana endzhaku ka loko ndzi kume leswaku n’wana wa mina wa vabya swinene, nkarhi na nkarhi loko ndzi ringeta ku endla mintirho leyi engetelekeke ku tlula leyi ndzi toloveleke ku yi endla ekaya a ndzi titwa ndzi karhele kutani ndzi sungula ku rila.”
Xiphiqo xin’wana ku nga va leswaku u titwa u ri wexe. Ben u ni n’wana loyi a xanisiwaka hi vuvabyi lebyi hlakataka misiha ni vuvabyi bya Asperger. Ben u ri: “Vanhu vo tala a va nge pfuki va yi twisisile hakunene ndlela leyi vutomi bya hina byi nga ha yona.” U nga ha navela ku vulavula ni munhu un’wana. Kambe, vo tala va vanghana va wena va ni vana lava hanyeke kahle. Kutani u titwa u kanakana ku va phofulela ndlela leyi u titwaka ha yona.
XIRINGANYETO: Kombela mpfuno. Kutani u wu amukela loko u nyikiwa wona. Juliana loyi a tshahiweke eku sunguleni u ri, “Minkarhi yin’wana mina ni nuna wa mina a swi hi khomisa tingana ku kombela mpfuno.” Hambiswiritano, u engetela a ku: “Hi dyondze leswaku hi lava mpfuno wa vanhu van’wana. Loko van’wana va hi pfuna a hi titwi hi ri hexe.” Loko munghana wa wena lonkulu kumbe xirho xa ndyangu a lava ku tshama ni n’wana wa wena exinkhubyanini kumbe eminhlanganweni ya Vukreste, swi amukele hi mandla mambirhi. Xivuriso xa Bibele xi ri: “Nakulorhi wa ntiyiso u ni rirhandzu nkarhi hinkwawo, naswona i makwerhu la velekiweke loko ku ri ni maxangu.”—Swivuriso 17:17.
Khathalela rihanyo ra wena. Tanihi leswi ambulense yi faneleke yi cheriwa petirolo nkarhi ni nkarhi leswaku yi ta hambeta yi yisa vavabyi exibedlhele, u fanele u pfuxeta matimba ya wena hi ku dya swakudya leswi faneleke, u endla vutiolori ni ku wisa leswaku u ta hambeta u nyika n’wana wa wena nkhathalelo lowu a wu lavaka. Javier loyi a nga ni n’wana loyi a lamaleke u ri: “N’wana wa mina a nga koti ku famba kutani ndzi vona leswaku ndzi fanele ndzi ringeta ku dya swakudya leswi faneleke. Phela, hi mina loyi ndzi n’wi yisaka kun’wana ni kun’wana!”
Xana u nga wu kuma njhani nkarhi wo khathalela rihanyo ra wena? Vatswari van’wana va cincana ku khathalela n’wana wa vona. Xisweswo mutswari ha un’we wa swi kota ku wisa kumbe ku khathalela swilaveko swin’wana swa yena n’wini. Swi nga ha tika, kambe u fanele u endla xiboho xa leswaku hi yihi mintirho leyi nga riki ya nkoka kutani u tirhisa nkarhi wolowo ku khathalela rihanyo ra wena. Kambe Mayuri loyi a nga manana wa le Indiya u ri: “Eku heteleleni u ta tolovela.”
Vulavula ni munghana loyi a tshembekaka. Hambi ku ri vanghana lava nga riki ni vana lava vabyaka va nga ku chavelela. Nakambe u nga khongela eka Yehovha Xikwembu. Xana xikhongelo xi nga ku pfuna hakunene? Yazmin loyi a nga ni vana vambirhi lava khomiweke hi vuvabyi bya cystic fibrosis, u ri, “Ku ve ni minkarhi yo tika swinene leyi eka yona a ndzi twa onge ndzi ngo fa.” Kambe u engetela a ku: “Ndzi khongela eka Yehovha leswaku a ndzi pfuna ni ku ndzi nyika matimba. Kutani ndzi kuma matimba yo ya emahlweni.”—Pisalema 145:18.
RINGETA LESWI: Kambisisa leswi u swi dyaka, vutiolori bya wena ni nkarhi lowu u wu hetaka u etlele. Xiya ndlela leyi u nga wu xavaka ha yona nkarhi eka mintirho leyi nga riki ya nkoka leswaku u ta khathalela rihanyo ra wena. Tshama u ri karhi u antswisa xiyimiso xa wena hilaha swi lavekaka hakona.
XIPHIQO 3: U KHATHALA NGOPFU HI N’WANA WA WENA LOYI A VABYAKA KU TLULA SWIRHO LESWIN’WANA SWA NDYANGU.
Vuvabyi bya n’wana byi nga endla leswaku swakudya leswi dyiwaka endyangwini swi cinca, laha ndyangu wu yaka kona ni nkarhi lowu vatswari va wu hetaka ni n’wana ha un’we. Hikwalaho ka sweswo, vana lavan’wana va nga ha vona onge vatswari va vona a va na mhaka na vona. Ku engetela kwalaho, vatswari va nga va lava khomekeke swinene hi ku khathalela n’wana wa vona loyi a vabyaka lerova vukati bya vona byi nga fambi kahle. Lionel loyi a nga tatana wa le Liberia u ri: “Minkarhi yin’wana nsati wa mina u vula leswaku u endla mintirho yo tala naswona a ndzi khathali hi n’wana wa hina. Ndzi vona onge a nga ndzi xiximi kutani minkarhi yin’wana a ndzi n’wi hlamuli hi ndlela leyinene.”
XIRINGANYETO: Leswaku u tiyisekisa vana va wena leswaku wa va rhandza, hlela swiendlakalo leswi va swi rhandzaka. Jenney loyi a tshahiweke eku sunguleni u ri: “Minkarhi yin’wana hi endlela n’wana wa hina wa mativula nchumu wo hlawuleka hambi ku ri ku ya dya swakudya swa ninhlikanhi erhesiturente leyi a yi rhandzaka.”
Leswaku u sirhelela vukati bya n’wina, vulavula ni ku khongela ni nkataku. Aseem loyi a nga tatana wa le Indiya, loyi n’wana wakwe a khomiweke hi vuvabyi bya switshetshela u ri: “Hambileswi minkarhi yin’wana mina ni nsati wa mina hi titwaka hi karhele swinene ni ku pfilunganyeka, hi veka nkarhi wo tshama ehansi, hi bula ni ku khongela swin’we. Mixo wun’wana ni wun’wana emahlweni ko va vana va hina va pfuka, hi tinyika nkarhi wo bula hi ndzimana ya Bibele.” Mimpatswa yin’wana ya bula exihundleni emahlweni ko va yi etlela. Mabulo ya n’wina ya le xihundleni ni swikhongelo leswi humaka embilwini swi nga tiyisa vukati bya n’wina hi minkarhi ya mangava. (Swivuriso 15:22) Mpatswa wun’wana wu ri: “Yin’wana ya minkarhi yo tsakisa leyi hi veke na yona evuton’wini bya hina hi ri swin’we yi ve hi masiku lawa a hi koka exilogweni.”
RINGETA LESWI: Bumabumela vana va wena lavan’wana eka nseketelo wihi ni wihi lowu va wu endlelaka n’wana wa wena loyi a vabyaka. Nkarhi na nkarhi kombisa vana va wena ni nuna wa wena rirhandzu ni ku tlangela.
TSHAMA U RI NI NTSHEMBO
Bibele yi tshembisa leswaku ku nga ri khale Xikwembu xi ta susa vuvabyi hinkwabyo ni vulema hinkwabyo lebyi karhataka lavatsongo ni lavakulu. (Nhlavutelo 21:3, 4) Hi siku rero, “ku hava munhu la tshamaka kona la nga ta ku: ‘Ndza vabya.’” *—Esaya 33:24.
Hi nkarhi lowu fanaka, u nga va la humelelaka hambiloko n’wana wa wena a lamarile. Carlo na Mia, lava tshahiweke eku sunguleni va ri: “U nga heli matimba loko swilo hinkwaswo swi vonaka swi nga fambi kahle. Dzika eka swilo leswinene malunghana ni n’wana wa wena, hikuva swi tele.”
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 29 U nga hlaya leswi engetelekeke malunghana ni xitshembiso xa Xikwembu xa rihanyo leri hetisekeke eka ndzima 3 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
TIVUTISE . . .
- I yini leswi ndzi swi endlaka ku endla leswaku ndzi va la hanyeke kahle emirini ni ku tiyisa vuxaka bya mina na Yehovha hilaha ndzi nga kotaka hakona?
- Xana ndzi hetelele rini ku bumabumela vana va mina lavan’wana hikwalaho ka mpfuno lowu va wu nyikelaka?


c: text/html

text:
Ndzi Nga Lwisana Njhani Ni Ndzingo?
Leswi u nga swi endlaka
Xo sungula, tsundzuka leswaku u fanele u byarha vutihlamuleri bya swiendlo swa wena ku nga khathariseki leswi vanghana va wena va swi endlaka.
Xa vumbirhi, kumisisa leswaku hi wihi ndzingo lowu nga ni matimba swinene eka wena.
Kutani, tivutise, ‘Xana ndzingo lowu wu tala ku ndzi hlasela rini?’ (Xana wu ndzi hlasela loko ndzi ri exikolweni, entirhweni kumbe kun’wana?) Ku tiva nkarhi lowu ndzingo wu talaka ku ku hlasela ha wona swi nga ha ku pfuna leswaku u wu papalata hi ku helela.
Sweswi, se u lunghekele ku teka goza. Nchumu wo sungula lowu u faneleke u wu endla i ku kuma ndlela leyi u nga wu balekelaka ha yona. (Hi xikombiso: Loko ku ri leswaku loko xikolo xi huma u tala ku hlangana ni swichudeni-kuloni leswi ku kucetelaka ku dzaha na swona, kumbexana u nga cinca ndlela yoleyo u famba hi yin’wana leswaku u nga ha hlangani na swona.) Ntiyiso wa mhaka: Vanghana lava ku kucetelaka ku endla swilo swo biha, a hi vanghana va xiviri.
I ntiyiso leswaku a wu nge swi koti ku papalata mindzingo hinkwayo. Siku rin’wana u nga ha langutana ni ndzingo wo karhi lowu nga ni matimba swinene u nga swi langutelanga. I yini lexi u nga xi endlaka?
Nchumu wa nkoka i ku tshama u lunghekile.
Xiya: Yesu a a swi tiva leswaku u yime kwihi malunghana ni mahanyelo. A a tiyimisele ku yingisa Tata wa yena minkarhi hinkwayo. (Yohane 8:28, 29) Kutani nchumu wa nkoka lowu u nga wu endlaka i ku tiva ka ha ri emahlweni leswaku u yime kwihi.
Xitoloveto. Ehleketa hi swivangelo swimbirhi leswi ku endlaka u lava ku papalata ndzingo lowu u talaka ku langutana na wona ni magoza mambirhi lawa u nga ma tekaka leswaku ma ku pfuna ku wu papalata.
Ha yini u pfumela ku lawuriwa hi van’wana? Endla swilo leswi u tivaka leswaku swi lulamile. (Vakolosa 3:5) Khongela eka Xikwembu leswaku xi ku pfuna u hambeta u endla tano.—Matewu 6:13.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dyondzo 101: Yesu A Dlayiwa
Languta nchumu wo vava lowu humeleleke! Yesu u dlayiwile. Va n’wi belele emhandzini. Swipikiri swi beleriwe emavokweni ni le milengeni yakwe. Ha yini munhu a endle nchumu wo tani eka Yesu?
Hileswi vanhu van’wana a va venga Yesu. Xana wa va tiva vanhu va kona? Un’wana wa vona i ntsumi leyo homboloka, ku nga Sathana Diyavulosi. Hi yena la endleke leswaku Adamu na Evha va nga n’wi yingisi Yehovha. Nakambe Sathana hi yena la endleke leswaku valala va Yesu va endla vugevenga lebyi byo chavisa swonghasi.
Hambiloko Yesu a nga si beleriwa emhandzini leyi, valala vakwe va n’wi khome hi tihanyi. Xana wa ha tsundzuka loko va ya entangeni wa Getsemani va ya n’wi khoma? Xana a ku ri vamani valala volavo? Ina, a ku ri varhangeri va vukhongeri. Kutani, a hi voneni leswi humeleleke endzhaku ka sweswo.
Loko varhangeri va vukhongeri va khoma Yesu, vaapostola vakwe va balekile. Va siye Yesu a khomiwe hi valala vakwe hikuva a va chuhile. Kambe muapostola Petro na Yohane a va nga balekelanga ekule. Va va sale ndzhaku ku vona leswi nga ta humelela eka Yesu.
Vaprista va yise Yesu eka nkulukumba la vuriwaka Anasi, loyi a a ri muprista lonkulu. Ntshungu a wu tshamanga ngopfu kwalaho. Nakambe va yise Yesu endlwini ya Kayafasi, loyi a a ri muprista lonkulu hi nkarhi wolowo. Varhangeri vo tala va vukhongeri va hlengeletane endlwini ya yena.
Va n’wi konanise endlwini yoleyo ya Kayafasi. Ku tisiwe vanhu leswaku va ta vula mavunwa hi Yesu. Varhangeri hinkwavo va vukhongeri va te: ‘Yesu u fanele ku dlayiwa.’ Kutani va n’wi tshwutelele exikandzeni va tlhela va n’wi bukutela hi swibakele.
Loko swilo leswi hinkwaswo swi humelela, Petro a a yime ehandle ka xivava. A ku titimela vusiku byebyo kutani vanhu a va tshivele ndzilo. Loko va ri karhi va orha ndzilo, hiloko nhwanyana la nga nandza a languta Petro kutani a ku: ‘Wanuna loyi na yena a a ri na Yesu.’
Petro u te: ‘A swi tano nikatsongo!’
Vanhu va vule kanharhu leswaku Petro a a ri na Yesu. Kambe, nkarhi wun’wana ni wun’wana Petro u kanetile. Loko Petro a vula sweswo ra vunharhu, Yesu u hundzulukile a n’wi languta. Petro u tisorile swinene hi ku va a hembile kutani u humele handle a ya rila.
Loko ri ri karhi ri xa hi Ravuntlhanu nimixo, vaprista va yise Yesu endhawini leyikulu leyi a va hlangana eka yona, ku nga holo ya Sanedri. Kwalaho va fike va vulavula hi leswi va nga ta n’wi endla swona. Va n’wi yise eka Pontiyo Pilato, la nga mufumi wa muganga wa Yudiya.
Vaprista va byele Pilato va ku: ‘Wanuna loyi u hombolokile. U fanele a dlayiwa.’ Endzhaku ko vutisa Yesu swivutiso, Pilato u te: ‘A ndzi n’wi voni nandzu.’ Hiloko Pilato a rhumela Yesu eka Heroda Antipasi. Heroda a a ri mufumi wa le Galeliya kambe a a tshama eYerusalema. Heroda na yena a nga n’wi vonanga nandzu Yesu, kutani u n’wi tlherisele eka Pilato.
Pilato a a lava ku ntshunxa Yesu. Kambe valala va Yesu a va lava leswaku ku ntshunxiwa mubohiwa un’wana ematshan’weni ya yena. Wanuna wa kona a a ri xigevenga lexi vuriwaka Barabasi. A ku ri ni nhlikanhi loko Pilato a humesela Yesu ehandle. U byele vanhu a ku: ‘Vonani! Hosi ya n’wina!’ Kambe vaprista lavakulu va huwelele va ku: ‘N’wi suse! N’wi dlaye! N’wi dlaye!’ Hiloko Pilato a ntshunxa Barabasi kutani va teka Yesu a ya dlayiwa.
Hi Ravuntlhanu nindzhenga Yesu u beleriwe emhandzini. A wu nge swi voni laha xifanisweni kambe ku ni swigevenga leswi beleriweke ematlhelo ka Yesu. Loko Yesu a ri kusuhi ni ku fa, xin’wana xa swigevenga xi n’wi byele xi ku: ‘U ndzi tsundzuka loko u fika emfun’weni wa wena.’ Kutani Yesu u hlamule a ku: ‘Ndza ku tshembisa leswaku u ta va na mina eParadeyisini.’
Xana xexo a ku nga ri xitshembiso lexi tsakisaka? Xana wa yi tiva paradeyisi leyi Yesu a a vulavula ha yona? Xana a yi ri kwihi paradeyisi leyi endliweke hi Xikwembu eku sunguleni? Ina, a yi ri emisaveni. Naswona loko Yesu a fuma tanihi hosi etilweni, u ta pfuxa wanuna loyi leswaku a ta tsaka eParadeyisini leyintshwa emisaveni. Xana a swi hi tsakisi sweswo?
Matewu 26:57-75; 27:1-50; Luka 22:54-71; 23:1-49; Yohane 18:12-40; 19:1-30.
Swivutiso
- I mani loyi a nga ni vutihlamuleri lebyikulu eka rifu ra Yesu?
- Xana vaapostola va endle yini loko Yesu a khomiwa hi varhangeri va vukhongeri?
- Ku humelele yini endlwini ya Kayafasi, muprista lonkulu?
- Ha yini Petro a humile a ya rila?
- Loko Yesu a tlhelele eka Pilato, xana vaprista lavakulu va huwelele va ku yini?
- Ku humelele yini hi Yesu hi Ravuntlhanu nindzhenga, naswona u n’wi tshembise yini mudyohi loyi a a vambiwe emhandzini etlhelo ka yena?
- Xana Paradeyisi leyi Yesu a a vulavula ha yona yi le kwihi?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Matewu 26:57-75.
Xana swirho swa huvo-nkulu ya Vayuda swi kombise njhani leswaku a swi bihe timbilu?
- Hlaya Matewu 27:1-50.
Ha yini hi nga vulaka leswaku ku tisola ka Yudasi a ku nga ri ka xiviri?
- Hlaya Luka 22:54-71.
Hi yihi dyondzo leyi hi nga yi dyondzaka emhakeni ya Petro ya ku landzula Yesu hi vusiku lebyi a xengiweke ni ku khomiwa ha byona?
- Hlaya Luka 23:1-49.
Yesu u angule njhani eka vuhomboloki lebyi va n’wi endleke byona, naswona hi nga dyondza yini emhakeni leyi?
- Hlaya Yohane 18:12-40.
I yini lexi kombisaka leswaku hambileswi Petro a a ngheniwe hi moya wa ku chava vanhu swa xinkarhana, endzhaku u hlule xiyimo xo tano ivi a va muapostola wo hlawuleka?
- Hlaya Yohane 19:1-30.
Hi rihi langutelo leri ringaniseriweke hi swilo leswi vonakaka leri Yesu a a ri na rona?
Xana marito lawa Yesu a ma vuleke loko a fa ma kombise njhani leswaku u seketele vuhosi bya Yehovha?


text:
Hingatikuma Kwini Tinhlamulu ta Timhaka Tikulu ta Wutomi?
Xana hingatikuma ka . . .
tihosi ni vafundhisi?
tekinolojiya?
Bibele?
KU NI MUTSALI WA BIBELE LWEYI AKOMBELEKE XIKWEMBU AKU:
“Ninyike kutwisisa . . . Ritu la wena i ntiyisu.’’—Tipisalema 119:144, 160, Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa.
Vanhu vanyingi vapfuniwa hi Bibele.
Xana na wena waswinavela kupfuniwa?
A site la jw.org lingakupfuna.
LERHA leswinga ndzeni ka interneti
Tinhlamulu ta swivutisu swa Bibele
Mindjangu yingakuma xipfunu
HLALELA mavhidiyu maseketeliweke ka Bibele
Swidjondzo ni tinsimu ta vatsongwana
Swipfunu ka lavampsha
BAXARA mabuku
HI XINI XIVUTISU LEXIKUKARHATAKA NGOPFU?
Xana hihanyela yini?
Xana hihluphiwa hi Xikwembu?
Kuyendleka yini loko munhu afa?
Kuma tinhlamulu ta Bibele ta swivutisu leswi ka jw.org/ts.
(Deketa: TIDYONDZO TA BIBELE > SWIVUTISO LESWI HLAMURIWAKA HI BIBELE)


text:
GIPIMO 9
Ina gomo vbafuvbi guhegisa nya litigo?
1. Khu hayini hi kodzago guti gilogyo khu wumindru?
U DI nga tsanga u engiseya mahungu u wona nga khatshi ‘Silo sa guya mbeli si vivba?’ Gu na ni dzimhango nya dzingi ni xapi nya yingi avba nya gu vambe vathu va guya na va gu khodwa gu khavo hi womo vbafuvbi ngudzu ni guhegisa nya litigo. Ina lisine isoso? Ina yomo ndziya nya guti esi si na dugeleyago mindru wa tshigu? Yomo. Ambari olu vathu va si kodzigo guti esi si na dugeleyago mbeli, Jehovha Nungungulu a ngu siti. O thumisa Bhibhiliya gasi gu hi tivisa wumindru wathu ni wumindru nya litigo. — Isaya 46:10; Jakobe 4:14.
2, 3. Ginani egi vapizane va Jesu va vbwetidego gu giti, nigu Jesu va hakhide kharini?
2 Guhegisa nya litigo hi gu manago ho leri Bhibhiliya, kha gu thudwi guhegisa nya dzundrugiso nya Mafu, ganiolu go tshamuseya guhegisa nya guvivba. Jesu hevbudzide vathu gu khuye Mufumo wa Nungungulu wu di hadzi gu fuma mafuni gwatshavbo. (Luka 4:43) Vapizane vaye va vbwetide guti gu khavo lini wu nga hadzi guta Mufumo wa Nungungulu, va bwe va mu wudzisa khavo: “Lini si na gu dugelelago satshavbo soso? Giwonegiso muni gi na gu tivisago guta [gumanega, NM] gwago ni guhegisa nya litigo?” (Matewu 24:3) Jesu kha va embeya litshigu la kona, ganiolu va embede esi si nga hadzi dugeleya na gu keneleya gitepwana gasi gu vboha guhegisa nya litigo leli. Esi Jesu a ganedego gu khuye si na dugeleya si ngu dugeleya olu.
3 Omu nya gipimo gegi hi na bhula khu sigiro si yeyedzago gu khiso hi womo vbafuvbi ngudzu ni guhegisa nya litigo. Gupheya, gu vbwetega gu hiti gu khethu gu dugelede nyimbi ndzadzini gasi gu hi kodza gu pwisisa gighelo nya gu silo si vivba ngudzu mafuni momu.
NYIMBI NDZADZINI
4, 5. a) Ginani gi dugeledego ndzadzini hwane nyo ba Jesu a khade Pfhumu? b) Guya khu Gutuledwa 12:12, ginani gi nga hadzi dugeleya mafuni hwane nyo ba Sathane a rinyidwe vbavbatshi?
4 Omu nya Gipimo 8 hi hevbude gu khethu Jesu khade Pfhumu ndzadzini khu 1914. (Dhaniyeli 7:13, 14) Livru nya Gutuledwa yo hi embeya esi si dugeledego: “Khavbo li nga wuga litunga ndzadzini Migeli [si tshamuseyago, Jesu] ni dzingilozi dzaye a di dwana ni mwamilambo [Sathane], a nuye mwamilambo a di tsarama a dwana gumogo ni dzingilozi dzaye.” * Na va padwe avba nya nyimbi yoyo, Sathane ni madhemoni yaye va di rinywa vbavbatshi mafuni. Nga dundrugeya edzi dzingilozi dzi nga tsaka khidzo! Ganiolu, ahati vathu avba mafuni? Bhibhiliya yari khiyo gu di hadzi khala tepo nya gutshaniseke nya vathu. Khu ginani? Kholu Dhiyabhulosi gorogide ngudzu, “kholu a dzitigo nya gukhuye gikhati gyaye gidugwana ngudzu.” — Gutuledwa 12:7, 9, 12.
5 Dhiyabhulosi o gira ni gevbini a gi kodzago gasi gu vanga sigaradzo mafuni. Uye gorogide ngudzu kholu tshaledwe khu tepo nya yidugwana ngudzu na si gu fuviswi khu Nungungulu. Hongoleni hi wona esi Jesu a ganedego gu khuye si na dugeleya ndrani nya matshigu nyo hegise. — Wona Tshamuselo 24.
MATSHIGU NYO HEGISE
6, 7. Hi nga khethu ginani khu nyimbi ni ndzala muhuno?
6 Nyimbi. Jesu a di khuye: “Mayigo ma na wugelana; ni mifumo yakone yi na wugelana niyo.” (Matewu 24:7) Muhuno gu ngu songwa vathu nya vangi ngudzu khu dzinyimbi guvbindra dzitepo dzi vbindridego. Moyo nya mibiko ya Instituto Worldwatch wo yeyedza gu khuwo gukhugeya 1914, dzinyimbi dzi songide vathu nyo vbindre 100 dzimiliyoni. Tengo nya vathu va songidwego khu dzinyimbi ndrani nya 100 myaga gukhugeya mwaga nya 1900 kala 2000 wu ngu vbindra guraru owu wa ava va songidwego ndrani nya 1.900 myaga hwane. Nga dundrugeya basi tshanisa ni wuvi wu pwidwago khu dzimiliyoni nya vathu khu kotani nya dzinyimbi!
7 Ndzala. Jesu a di khuye: “Dzi na manega dzindzala.” (Matewu 24:7) Ambari olu gu fumwago guhodza nya gungi guvbindra dzitepo dzi vbindridego, vathu nya vangi gima kha va hodzi va eneledwa. Khu ginani? Kholu va gu mwalo dzitsapawu nyo eneye gu renga guhodza mwendro kholu va gu mwalo sipeto nyo lime umo. Vathu nyo vbindre bhiliyoni mweyo muhuno vo vbanya khu dzitsapawu nya dzidugwana ngudzu tshigu ni tshigu. Organização Mundial da Saúde yari khiyo gu ngufa dzimiliyoni nya sanana mwaga ni mwaga, ngudzungudzu khu kotani nyo hamuge guhodza nya gwadi nyo eneye.
8, 9. Ginani gi yeyedzago gu khigyo esi Jesu a nga profeta maningano ni sirevareva ni madwali si ngu tadzisega?
8 Sirevareva. Jesu profetide khuye: “Si na manega sirevareva nya sikhongolo.” (Luka 21:11) Mwaga ni mwaga gu ngu viredwa sirevareva nya singi nya sikhongolo ngudzu. Gukhugeya mwaga nya 1900, gu fude vathu va vbindrago dzimiliyoni dzimbili khu kotani nya sirevareva. Ambari olu tekinolojiya yi phasago gu tugula sirevareva na si si gu giregi, vathu nya vangi va ngo simama gufa.
9 Madwali. Jesu profetide khuye gu na manega “mitungu.” Madwali nya mhango ma di hadzi phalalega khu guvbiredza ngudzu bwe khavbo ma songa vathu nya vangi. (Luka 21:11) Ambari olu vadhogodheya va hevbulago dzindziya nyo thume madwali nya mangi, gu ngo simama gu manega madwali nya mangi nya mba na rendre. Khu kharato, mubiko nyo khaguri wo tshamuseya gu khuwo mwaga ni mwaga dzimiliyoni nya vathu dzi ngufa khu madwali nya nga ndrere, malarya, ni kolera. Vbavbandze nya isoso, vadhogodheya va tugude 30 madwali nya maphya, nigu mambe yakona ma mwalo rendre.
MAKHALELO NYA VATHU VA MATSHIGUNI NYO HEGISE
10. O tadzisega kharini 2 Thimoti 3:1-5 muhuno?
10 Omu ga 2 Thimoti 3:1-5, Bhibhiliya yari khiyo: “Matshigu[ni] nya guhegise, gi na manega gikhati nya sigaradzo.” Mupostoli Pawulo tshamusede makhalelo nya vathu nya vangi va matshiguni nyo hegise. A di khuye vathu va na khala
vamagundrele
va nyo gole dzitsapawu
va nya mba engisa vavelegi
va nya mba tumbega
va nya mba haladza va na gyawe
va nya mba dzi phara
va nya mayunga ni gudwanisa
va nyo gole gudzitsakisa guvbindra Nungungulu
va nyo pfhadze gu khavo va ngu mu haladza Nungungulu ganiolu na va bomba gu mu engisa
11. Guya khu Dzindzimo 92:7, ginani gi na dugeleyago vathu nyo vivbe?
11 Ina vathu nya vangi va ngu yeyedza makhalelo yaya omu u vbanyago umo? Mafuni gwatshavbo, nya vangi va khade kharato. Ganiolu nugunugu Nungungulu a na gira gilogyo gasi gu fuvisa makhalelo yoyo. A ngu tumbisa gu khuye: “Vathu nya guvivbe ambari va dandra kha nga mwasi, vatshavbo va thumago guvivba va andra, mahegiso yawe va na mbembiswa kala gupindruga.” — Dzindzimo 92:7.
MAHUNGU NYA YADI MATSHIGUNI NYO HEGISE
12, 13. Ginani egi Jehovha a hi hevbudzago matshiguni yaya nyo hegise?
12 Bhibhiliya yi profetide gu khiyo ndrani nya matshigu yaya nyo hegise, mafu ma na tala khu wuvi ni gutshaniseka. Ganiolu Bhibhiliya yi ngu ganeya gambe gu khiyo gu na girega silo nya sadi.
13 Bhibhiliya yi na pwisisega. Muprofeti Dhaniyeli lovide mayelano ni matshigu nyo hegise. A di khuye: ‘Guti nya lisine gu na tala ngudzu.’ (Dhaniyeli 12:4, NM). Nungungulu a ngu ninga vathu vaye wugengeli gasi va kodza gu pwisisa gwadi Bhibhiliya guvbindra gale. Jehovha phede gu gira isoso ngudzungudzu gukhugeya 1914. Khu giyeyedzo, hi hevbudzide lisima nya lina laye ni makungo yaye khu mafu gumogo ni lisine maningano ni gudzegiswa, esi si dugeleyago ha gufa, ni guwuswa ga va nya gufa. Hi ngu hevbula gu khethu Mufumo wa Nungungulu khuwo basi wu na kodzago gu vbedza sigaradzo sathu satshavbo. Hi ngu hevbula gambe gu khethu hi nga mana kharini gutsaka nigu hi nga vbanya kharini khu ndziya yi tsakisago Nungungulu. Ganiolu sithumi sa Nungungulu so si thumisa kharini esi va si hevbulago? Gimbe giprofeto gi na hi ninga phindrulo wakona. — Wona Mitshamuselo 21 ni 25.
14. Mo tshumayedwa hayini mahungu nya yadi nya Mufumo nigu khu vamani va ma tshumayelago?
14 Thumo nyo tshumayele mafuni gwatshavbo. Na gu ganeya khu matshigu nyo hegise, Jesu a di khuye: “Mahungu nya Yadi yaya nya Mufumo wa Nungungulu ma na huweledwa tigoni gwatshavbo.” (Matewu 24:3, 14) Mahungu nya yadi nya Mufumo ma ngu tshumayedwa mayigoni ma vbindrago 230 mafuni, khu malimi ma vbindrago 700. Dzifakazi dza Jehovha dzomo tigoni gwatshavbo, dza guta khu ga “mayigo, mahundzu, . . . yatshavbo” dzi ngu phasa vathu vatshavbo gu pwisisa gu khavo ginani Mufumo wowu nigu ginani wu na gireyago vathu. (Gutuledwa 7:9) Vo gira thumo wowo nya mba hakha dzitsapawu. Ambari olu va vengwago ni gu tshaniswa khu vathu nya vangi kha nga olu Jesu a profetidego, gimwalo gi kodzago gu va digisa thumo wowu nyo tshumayele. — Luka 21:17.
GINANI U NA GIRAGO?
15. a) Ina u ngu khodwa gu khuwe ho vbanya matshiguni nyo hegise? Khu ginani u khodwago isoso? b) Ginani gi na dugeleyago vale va engisago Jehovha ni vale va si mu engisigo?
15 Ina u ngu khodwa gu khuwe ho vbanya matshiguni nyo hegise? Siprofeto nya singi nya Bhibhiliya si ganeyago khu matshigu nyo hegise si ngu tadzisega. Nugunugu Jehovha a na emisa gutshumayedwa nya mahungu nya yadi, khavbovbo “guhegisa” gu na vboha. (Matewu 24:14) Ginani guhegisa? Go thudwa Harimagedhoni, yi gu tepo eyi Jehovha a na fuvisago guvivba gwatshavbo. Jehovha a na thumisa Jesu ni dzingilozi dzaye nya tshivba gasi gu fuvisa vatshavbo vale va bombago gu engisa Uye ni Gyanana gyaye. (2 Vatesalonika 1:6-9) Hwane nya isoso, Sathane ni madhemoni yaye kha va na nga kanganyisa gambe vathu. Nigu vatshavbo vale va dzinago gu engisa Nungungulu ni gu dzumeya Mufumo waye va na wona gutadzisega nya situmbiso satshavbo sa Nungungulu. — Gutuledwa 20:1-3; 21:3-5.
16. Kha nga olu guhegisa gu gomogo vbafuvbi ngudzu, ginani gi vbwetegago gu u gira?
16 Nugunugu litigo leli li fumwago khu Sathane li na fuva. Ganiolu gwadi ngudzu gu dzi wudzisa gu khethu, ‘Ginani gi vbwetegago gu nyi gira?’ Jehovha o vbweta gu khuye u simama gu hevbula esi si gomogo omu nya Bhibhiliya khavba u si kodzago khavbo. Gu vbwetega gu u khathaleya ngudzu gihevbulo gyago. (Johane 17:3) Semana ni semana Dzifakazi dza Jehovha dzo gira mitshangano gasi gu phasa vathu gu pwisisa Bhibhiliya. Zama gu manega mitshanganoni yoyo tepo yatshavbo. (Leri Vahebheru 10:24, 25.) So lomba gu u vbindrugedza silo nyo khaguri tepo u hevbulago, u nga thavi gu gira isoso. Khu gu gira isoso, wupari wago ni Jehovha wu na tiya ngudzu. — Jakobe 4:8.
17. Khu ginani vathu nya vangi va na ta manwago khu guhegisa na va pfhade?
17 Mupostoli Pawulo tshamusede gu khuye gufuviswa ga va nyo vivbe gu na vboha kha “nga mbafa, vbakari nya wutshigu,” vathu nya vangi na va pfhade. (1 Vatesalonika 5:2) Jesu profetide khuye vathu nya vangi va na kanyisa siyeyedzo nyo khiso ho vbanya matshiguni nyo hegise. A di khuye: “Kha nga idzo gu nga giregago khidzo matshiguni ya Nowa, kharato nugo gu na girega litshigu a na tago Mwamana wa Muthu [mwendro, matshigu nyo hegise]. Na wu si gu dugi talo nya mati, vathu va di gu hodza ni gu sela; vama va di gu dzega, vanyamayi va di gu dzegwa, kala litshigu Nowa a nga belago litaroni. Kha va nga tugula gilo, kala gu vboha talo nya mati wu ngata va mwaladza vatshavbo. Kharato nugo gu na girega litshigu a na tago Mwamana wa Muthu.” — Matewu 24:37-39.
18. Gigengedzo muni egi Jesu a hi ningago?
18 Jesu hi gengedzide gu khuye kha si vbwetegi gu hi khala na hi pfhade “khu limidzo ni gu leva, . . . ni sigaradzo nya guvbanye.” A di khuye guhegisa gu na vboha khu githugedza, “kha nga naphwi.” Ganede gambe khuye ugo gu nata “vbakari nya vathu vatshavbo, va mafuni.” Khavbovbo a di engedzeya khuye: “Khalani na mu dongide, na mu gu lombelela gikhati gyatshavbo, gasi mu mane tshivba nya guvbuluge ga satshavbo si na gu dugelelago, mu kodza guta manwa khu Mwamana wa Muthu na mu nga tsaramide.” (Luka 21:34-36) Khu ginani si gu na ni lisima ngudzu gu engisa gigengedzo gya Jesu? Khugu nugunugu litigo nyo vivbe la Sathane li na fuviswa. Gu na vbuluga basi vale va na dzumeledwago khu Jehovha ni Jesu gu vbanya mafuni nya maphya kala gupindruga. — Johane 3:16; 2 Pedro 3:13.
^ ndri. 4 Limbe lina la Jesu Kristo khu Migeli. Gasi gu mana mambe mahungu, wona Tshamuselo 23.


text:
Nganea 101: Yesu u a Vhulawa
Vhonani Yesu u khou vhulawa! Vho mu fhahea kha danda. Zwibigiri zwo ombelwa zwanḓani zwawe na milenzheni. Ndi ngani muthu a tshi nga ṱoḓa u ita izwi kha Yesu?
Ndi ngauri vhaṅwe vhathu vho vha vha tshi vhenga Yesu. Ni a ḓivha uri vho vha vhe vhonnyi? Muṅwe wavho o vha e Sathane Diabolo. Ndi ene we a kona u ita uri Adamu na Eva vha si thetshelese Yehova. Sathane ndi ene we a ita uri maswina a Yesu a ite vhuvemu uvhu vhu ofhisaho.
Yesu a sa athu u ombelwa afha kha danda, maswina awe o mu itela zwithu zwivhi. Naa ni a humbula uri vho ḓa hani tsimuni ya Getsemane vha mu dzhia? Ayo maswina o vha e vhonnyi? Vho vha vhe vharangaphanḓa vha vhutendi. Kha ri vhone uri ho itea mini.
Musi Yesu a tshi dzhiiwa nga vharangaphanḓa vha vhutendi, vhafunziwa vhawe vha ofha vha shavha vha mu sia na maswina awe. Fhedzi Petro na Yohane vha si yese kule. Vha tevhela uri vha vhone uri ho vha hu tshi ḓo itea mini kha Yesu.
Vhotshifhe vha isa Yesu kha mukalaha Hanna, we a vhuya a vha tshifhe muhulu. Gogo afha ḽi si dzulese. Zwi tevhelaho vha isa Yesu nḓuni ya Kayafa, we a vha a tshifhe muhulu. vharangaphanḓa vha vhutendi vhanzhi vho vha vho kuvhangana nḓuni yawe.
Afha nḓuni ya Kayafa ha sengwa. Vhathu vha ḓiswa uri vha zwifhele Yesu. Vharangaphanḓa vha vhutendi vhoṱhe vha ri: ‘Yesu u fanela u vhulawa.’ Zwenezwo vha mu pfela mare khofheni, vha mu rwa nga mavili avho.
Musi izwi zwoṱhe zwi tshi khou itea, Petro o vha e nnḓa muṱani. Ho vha hu vhusiku vhu rotholaho, ngauralo vhathu vha vhasa mulilo. Musi vha tshi khou ḓidudedza muliloni, musidzana wa mushumi a sedza Petro, a ri: ‘Uyu munna o vha e na Yesu.’
Petro a fhindula: ‘Hai, ndo vha ndi si nae!’
Vhathu vha vhudza Petro luraru uri o vha e na Yesu. Fhedzi tshifhinga nga tshithihi Petro a hanedza. Lwa vhuraru musi Petro a tshi hanedza, Yesu a rembuluwa a mu sedza. Petro a ḓisola zwihulu nge a amba mazwifhi, a ṱuwa a lila.
Musi ḓuvha ḽi tshi thoma u bva nga matsheloni a Ḽavhuṱanu, vhotshifhe vha isa Yesu fhethuni havho huhulwane ha u ṱangana, nḓuni ya Khaṱhulo. Henefho vha amba zwe vha vha vha tshi ḓo ita ngae. Vha mu isa kha Pontio Pilato, muvhusi wa Yudea.
Vhotshifhe vha vhudza Pilato: ‘Uyu ndi munna muvhi. U fanela u vhulawa.’ O no vhudzisa Yesu dzimbudziso, Pilato a ri: ‘Thi koni u zwi vhona uri o khakha.’ Pilato a rumela Yesu ha Herode Antipa. Herode o vha e muvhusi wa Galilea, fhedzi a tshi khou dzula Yerusalema. Herode na ene a si kone u vhona uri Yesu o khakha, ngauralo a mu rumela murahu ha Pilato.
Pilato a ṱoḓa u vhofholola Yesu. Fhedzi maswina a Yesu a ṱoḓa uri hu vhofhololwe ḽiṅwe ḽivemu ḽi no pfi Baraba. Ho vha hu tshi ṱoḓou vha masiari musi Pilato a tshi bvisela Yesu nnḓa. A ri kha vhathu: ‘Vhonani! Khosi yaṋu!’ Fhedzi vhotshifhe vhahulu vha tzhema: ‘Mu ṱuse! Mu vhulahe! Mu vhulahe!’ Ngauralo Pilato a vhofholola Baraba, vha ṱuwisa Yesu uri a vhulawe.
Nga u ṱavhanya nga masiari a Ḽavhuṱanu Yesu o vha o ombelwa kha danda. A ni koni u vha vhona tshifanyisoni, fhedzi kha thungo dzoṱhe dza Yesu ho vha hu tshi khou vhulawa mutshinyi kha danda. Yesu a sa athu u fa, muṅwe wa vhatshinyi a ri khae: ‘U nkhumbule musi u tshi dzhena muvhusoni wau.’ Yesu a fhindula: ‘Ndi a u fulufhedzisa uri u ḓo vha na nṋe Paradisoni.’
Naa iḽo ḽo vha ḽi si fulufhedziso ḽavhuḓi? Ni a ḓivha uri Yesu o vha a tshi khou amba nga ha ifhio paradiso? Ee, paradiso ye Yehova a i ita u thomani yo vha i kha ḽifhasi. Musi Yesu a tshi vhusa ṱaḓulu, u ḓo humisela uyo munna vhutshiloni uri a takalele Paradiso ntswa kha ḽifhasi. Naa zwi nga si ri takadze?
Mateo 26:57-75; 27:1-50; Luka 22:54-71; 23:1-49; Yohane 18:12-40; 19:1-30.
Mbudziso
- Ndi nnyi a re na vhuḓifhinduleli vhuhulwane ha lufu lwa Yesu?
- Vhaapostola vho ita mini musi Yesu a tshi dzhiiwa nga vharangaphanḓa vha vhurereli?
- Ho itea mini nḓuni ya Kayafa, tshifhe muhulu?
- Ndi ngani Petro o ṱuwa nahone o lila?
- Musi Yesu o no humiselwa ha Pilato, ndi ngani vhotshifhe vhahulu vho tzhema?
- Ho itea mini kha Yesu nga Ḽavhuṱanu nga masiari, nahone o fulufhedzisa mini muitazwivhi we a vha o ombelwa kha danda tsini nae?
- Paradiso ye Yesu a amba nga hayo yo vha i ngafhi?
Mbudziso dzo engedzeaho
- Vhalani Mateo 26:57-75.
Miraḓo ya khothe khulwane ya Vhayuda yo sumbedza hani uri i na mbilu mmbi? (Mat. 26:59, 67, 68)
- Vhalani Mateo 27:1-50.
Ndi ngani ri tshi nga amba uri u ḓisola ha Yudasi ho vha hu si ha vhukuma? (Mat. 27:3, 4; Marko 3:29; 14:21; 2 Vha-Kor. 7:10, 11)
- Vhalani Luka 22:54-71.
Ndi ngudo ifhio ine ra nga i guda musi Petro a tshi landula Yesu vhusikuni he a fheṱwa na u farwa ngaho? (Luka 22:60-62; Mat. 26:31-35; 1 Vha-Kor. 10:12)
- Vhalani Luka 23:1-49.
Yesu o dzhia hani tshikhetho tshe a i itelwa tshone, nahone ri nga guda mini kha zwenezwi? (Luka 23:33, 34; Vha-Roma 12:17-19; 1 Pet. 2:23)
- Vhalani Yohane 18:12-40.
Ndi mini zwine zwa sumbedzwa nga mbuno ya uri naho Petro o vha a tshi khou ofha vhathu lwa tshifhinganyana, o mbo ḓi vha muapostola wavhuḓi vhukuma? (Yoh. 18:25-27; 1 Vha-Kor. 4:2; 1 Pet. 3:14, 15; 5:8, 9)
- Vhalani Yohane 19:1-30.
Yesu o vha e na mavhonele afhio o linganyiselwaho a zwithu zwi vhonalaho? (Yoh. 2:1, 2, 9, 10; 19:23, 24; Mat. 6:31, 32; 8:20)
Maipfi a Yesu a musi a tshi khou fa a sumbedza hani uri o tikedza vhuvhusahoṱhe ha Yehova? (Yoh. 16:33; 19:30; 2 Pet. 3:14; 1 Yoh. 5:4)


text:
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Pfumela Leswaku Vukhongeri Bya Tona Hi Byona Ntsena Bya Ntiyiso?
Xana Yesu u vule leswaku ku ni tindlela to tala leti yisaka eku poniseni?
Timbhoni Ta Yehovha I Tingani eMisaveni Hinkwayo?
Vona ndlela leyi hi hlayaka ha yona swirho swa vandlha.
Vupfumeri
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Pfumela Eka Yesu?
Xiya leswaku ha yini ku kombisa ripfumelo eka Yesu swi ri swa nkoka eka Vakreste va ntiyiso.
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Pfumela Leswaku Vukhongeri Bya Tona Hi Byona Ntsena Bya Ntiyiso?
Xana Yesu u vule leswaku ku ni tindlela to tala leti yisaka eku poniseni?
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Tshemba Leswaku Hi Tona Ntsena Leti Nga Ta Ponisiwa?
Bibele yi hlamusela leswaku i vamani lava nga ta ponisiwa.
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Byi Xixima Vukhongeri Byin’wana?
Vona ndlela leyi ku xixima ku va hambanisaka ha yona Vakreste va ntiyiso ni van’wana.
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Pfumeli Ku Pomperiwa Ngati?
Ku ni mavunwa yo tala lama vuriwaka hi Timbhoni ta Yehovha ni ku pomperiwa ngati. Kuma ntiyiso malunghana ni ripfumelo ra hina emhakeni leyi.
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Pfumela Leswaku Misava Yi Tumbuluxiwe Hi Masiku Ya Xiviri Ya Tsevu?
Xana a wu swi tiva leswaku mavonelo yo hlayanyana ya swidyondzeki leswi pfumelaka leswaku misava yi tumbuluxiwe hi masiku ya xiviri ya tsevu ma kanetana ni Bibele?
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Pfumela Eka Testamente Ya Khale?
Xana swiphemu swin’wana swa Bibele swi hundzeriwe hi nkarhi? Dyondza ndlela leyi Vakreste va nga vuyeriwaka ha yona eka matimu ni ndzayo leyi pfunaka leyi nga eka Matsalwa ya Xiheveru.
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Cince Bibele Leswaku Yi Fambisana Ni Leswi Ti Pfumelaka Eka Swona?
Tikumele vumbhoni bya kona.
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Xi Tirhisi Xihambano eVugandzerini?
Hambileswi hi nga Vakreste, a hi xi tirhisi xihambano evugandzerini bya hina. Ha yini?
Nhlengeletano
Ha Yini Mi Tirhisa Vito Leri Nge Timbhoni Ta Yehovha?
Twana laha vito leri ri humaka kona.
Timbhoni Ta Yehovha I Tingani eMisaveni Hinkwayo?
Vona ndlela leyi hi hlayaka ha yona swirho swa vandlha.
I Mani Musunguri Wa Timbhoni Ta Yehovha?
Kuma leswaku ha yini Charles Taze Russell ku nga ri yena musunguri wa vukhongeri lebyintshwa.
Ntirho Wa Timbhoni Ta Yehovha Wu Seketeriwa Njhani Hi Timali?
Timbhoni ta Yehovha a ti humesi minhlengo kumbe vukhume kambe vona ndlela leyi ntirho wo chumayela emisaveni hinkwayo wu kulaka ha yona.
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Humesa Vukhume?
Xana Timbhoni ta Yehovha ti lerisiwa ku nyikela hi ntsengo wo karhi wa mali?
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Ni Vafundhisi Lava Ti Va Holelaka?
Xana Timbhoni ta Yehovha ti ni vafundhisi? I vamani lava nga vatirheli?
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Ni Vachumayeri Va Xisati?
Xana vavasati va hoxa xandla hi ndlela yihi eka ntirho wa misava hinkwayo wo chumayela lowu endliwaka hi Timbhoni ta Yehovha?
Ma Hleriwe Njhani Mavandlha Ya Timbhoni Ta Yehovha?
Vona ndlela hi kongomisiwaka ni ku leteriwa ha yona.
I Yini Huvo Leyi Fumaka Ya Timbhoni Ta Yehovha?
Xana swirho swa Huvo leyi Fumaka i varhangeri va nhlengeletano ya hina?
I Yini Watch Tower Bible and Tract Society?
Yi fambisana njhani ni ntirho wa Timbhoni ta Yehovha?
Membership
Timbhoni Ta Yehovha I Tingani eMisaveni Hinkwayo?
Vona ndlela leyi hi hlayaka ha yona swirho swa vandlha.
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Va Papalata Lava Tshameke Va Va Swirho Swa Vukhongeri Bya Tona?
Minkarhi yin’wana ku susa munhu evandlheni swa fanela naswona swi nga n’wi pfuna leswaku a tlhelela evandlheni.
Ntirho Wo Chumayela
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nghena Hi Yindlu Ni Yindlu?
Kuma leswi Yesu a byeleke valandzeri vakwe vo sungula leswaku va swi endla.
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Ringeta Ku Ponisiwa Hi Ku Chumayela Hi Yindlu Ni Yindlu?
Twana leswi hi pfumelaka eka swona loko swi ta emhakeni yo ponisiwa nileswaku ku nga kumiwa njhani.
Ha Yini Timbhoni Ti Endzela Vanhu Lava Nga Ni Vukhongeri Bya Vona?
I yini lexi hi susumetelaka ku endzela vanhu lava nga ni vukhongeri bya vona?
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Sindzisa Vanhu Ku Cinca Tikereke Ta Vona?
Xana Timbhoni ta Yehovha ti cincisa vanhu tikereke ta vona? Xana va sindzisa vanhu ku cinca vukhongeri bya vona?
I Yini Dyondzo Ya Bibele?
Kuma tinhlamulo ta swivutiso malunghana ni nongonoko wa hina wa dyondzo ya mahala ya Bibele.
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Wu Endla Ntirho Wa Vurhumiwa?
I vamani lava endlaka ntirho wa vurhumiwa naswona ha yini? Xana va kuma ndzetelo wo hlawuleka eka ntirho lowu?
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Ni Vachumayeri Va Xisati?
Xana vavasati va hoxa xandla hi ndlela yihi eka ntirho wa misava hinkwayo wo chumayela lowu endliwaka hi Timbhoni ta Yehovha?
Minhlangano Ni Vugandzeri
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Wu Vitani Kereke Muako Wa Tona Wa Vugandzeri?
Kuma leswaku vito leri nge “Holo ya Mfumo ya Timbhoni ta Yehovha” ri huma kwihi naswona ha yini hi ri tirhisa.
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Xi Tirhisi Xihambano eVugandzerini?
Hambileswi hi nga Vakreste, a hi xi tirhisi xihambano evugandzerini bya hina. Ha yini?
Ndlela Leyi Ti Yi Tekaka Ha Yona Bibele
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Ni Bibele Ya Tona?
Ku tirhisa vuhundzuluxeri byo hambana-hambana bya Bibele swi nga kurisa vutivi bya wena. Swilo swinharhu leswi nga ku vuyerisaka loko u tirhisa Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa eka dyondzo ya wena.
Xana Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Pakanisa?
Ha yini Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa byi hambanile ni vuhundzuluxeri byin’wana byo tala?
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Cince Bibele Leswaku Yi Fambisana Ni Leswi Ti Pfumelaka Eka Swona?
Tikumele vumbhoni bya kona.
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Pfumela Eka Testamente Ya Khale?
Xana swiphemu swin’wana swa Bibele swi hundzeriwe hi nkarhi? Dyondza ndlela leyi Vakreste va nga vuyeriwaka ha yona eka matimu ni ndzayo leyi pfunaka leyi nga eka Matsalwa ya Xiheveru.
Mitirho Leyi Ti Yi Endlaka Ni Ku Nga Katseki Eka Tipolotiki
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Hlanganyeli Eka Tipolitiki?
Xana ti xungeta vuhlayiseki bya tiko?
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Yi eNyimpini?
Emisaveni hinkwayo Timbhoni ta Yehovha ti tiviwa hi ku nga yi enyimpini. Dyondza hi leswaku ha yini hi nga yi.
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Phalala Loko Ku Ri Ni Mhangu?
Xiya ndlela leyi hi va pfunaka ha yona vanhu lava nga Timbhoni ni lava nga riki Timbhoni lava weriweke hi mhangu.
Personal and Family Life
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Byi Amukela Vutshunguri?
Vanhu van’wana va anakanya leswaku Timbhoni ta Yehovha a ti byi amukeli vutshunguri. Xana sweswo i ntiyiso?
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Pfumeli Ku Pomperiwa Ngati?
Ku ni mavunwa yo tala lama vuriwaka hi Timbhoni ta Yehovha ni ku pomperiwa ngati. Kuma ntiyiso malunghana ni ripfumelo ra hina emhakeni leyi.
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Aka Mindyangu Kumbe Ta Yi Hahlula?
Timbhoni ta Yehovha minkarhi yin’wana ti hehliwa hi ku hahlula mindyangu. Kambe xana Timbhoni hi tona leti vangaka ku avana?
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ti Ni Milawu Loko Swi Ta eMhakeni Ya Ku Rhandzana?
Xana ku rhandzana ko va vuhungasi kumbe swi vula swo tala?
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Ti Yirisa Tifilimi, Tibuku Ni Tinsimu?
Hi yihi milawu ya xisekelo leyi Mukreste a faneleke a yi tirhisa loko a hlawula vuhangasi?
Langutelo Ra Tona Hi Minkhuvo
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Tlangeli Khisimusi?
Vanhu vo tala va yi tlangela Khisimusi hambiloko va tiva masungulo ya yona. Kuma leswaku ha yini Timbhoni ta Yehovha ti nga yi tlangeli.
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Tlangeli Paseka?
Vanhu vo tala va teka Paseka ku ri nkhuvo wa Vukreste. Ha yini Timbhoni ta Yehovha ti nga yi tlangeli?
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Tlangeli Masiku Ya Ku Velekiwa?
Xiya swilo swa mune swa minkhuvo ya ku tlangela ku velekiwa leswi Xikwembu xi nga swi tsakeliki.
Xana Timbhoni Ta Yehovha I Vamani?
Xana Timbhoni Ta Yehovha I Vakreste?
Hi kombela u xiya ndlela leyi hi hambaneke ha yona ni mintlawa ya vukhongeri leyi vuriwaka Vakreste.
Xana Timbhoni Ta Yehovha I Maprotestente?
Swivangelo swimbirhi leswi hambanisaka Timbhoni ta Yehovha eka vukhongeri byin’wana lebyi nga riki bya Khatoliki kambe byi tivulaka bya Vukreste.
Xana Timbhoni Ta Yehovha I Mpambukwa Lowu Humaka eAmerika?
Xiya tinhla ta mune hi nhlengeletano leyi, leyi nga kona emisaveni hinkwayo.
Xana Timbhoni Ta Yehovha I Maziyoni?
Tidyondzo ta hina ti sekeriwe eMatsalweni naswona a hi teki rixaka ro karhi ri tlakukile ku tlula rin’wana.
Xana Timbhoni Ta Yehovha I Mpambukwa?
Xiya swilo swimbirhi leswi tolovelekeke leswi vanhu va swi anakanyaka hi mpambukwa ni ntiyiso malunghana ni Timbhoni ta Yehovha.


text:
Nganea 64: Salomo u Fhaṱa Thembele
Davida a sa athu u fa, o fha Salomo dzipulane dzi bvaho ha Mudzimu dza u fhaṱa thembele ya Yehova. Ṅwahani wa vhuṋa wa u vhusa hawe, Salomo a thoma u fhaṱa thembele, nahone zwa dzhia miṅwaha ya sumbe na hafu u i fhedza. Ha shuma mahumi a zwigidi zwa vhanna kha thembele, nahone tshifhaṱo tsha ḓura tshelede nnzhi ngauri ha shumiswa musuku munzhi na tsimbitseṱha khayo.
Thembele yo vha i na kamara mbili khulwane, u fana na denndeni ya mulanga. Fhedzi idzi kamara dzo vha dzi tshi fhira dza denndeni luvhili nga vhuhulwane. Salomo a ita uri mbulungelo i vhewe kamarani ya thembele, na zwiṅwe zwithu zwe zwa vha zwi tshi vhewa denndeni ya mulanga zwa vhewa kha iṅwe kamara.
Musi thembele yo fhela, ha vha na tshimima tshihulu. Salomo a gwadama phanḓa ha thembele a rabela, samusi ni tshi nga mu vhona tshifanyisoni. Salomo a ri kha Yehova: ‘Ḽiṱaḓulu ḽoṱhe a u fheleli kha ḽo, u nga fhelela hani-ha kha iyi thembele. Fhedzi, Mudzimu wanga, thetshelesa vhathu vhau vha tshi rabela vho sedza fhethu afha.’
Musi Salomo a tshi fhedza thabelo yawe, ha tsa mulilo u tshi bva ṱaḓulu. Wa fhisa zwiṱhavhelo zwa zwipuka zwe zwa vha zwo itwa. Tshedza tshi penyaho tsha Yehova tsha ḓadza thembele. Zwo sumbedza uri Yehova o vha a tshi khou thetshelesa, na uri o takadzwa nga thembele na thabelo ya Salomo. Nṱhani ha dennde ya mulanga, thembele ya vha he vhathu vha ḓa u rabela hone.
Tshifhinga tshilapfu Salomo a vhusa nga nḓila ya u thanya, na vhathu vho vha vho takala. Fhedzi Salomo a vhinga vhasadzi vhanzhi vha maṅwe mashango vha sa rabeli Yehova. Ni a mu vhona muṅwe wavho a tshi khou rabela tshifanyiso? Vhasadzi vhawe vha vhuya vha mu ita uri na ene a rabele miṅwe midzimu. Salomo a tshi ita izwi o vha a sa tsha fara vhathu zwavhuḓi. O vha na tshiṱuhu, na vhathu vha si tsha takala.
Izwi zwa ita uri Yehova a sinyutshele Salomo, a mu vhudze: ‘Ndi ḓo u dzhiela muvhuso nda u fha muṅwe munna. A thi nga zwi iti u kha ḓi tshila, fhedzi vhukati ha muvhuso wa murwa wau. Fhedzi thi nga dzhieli murwa wau vhathu vhoṱhe vha muvhuso.’ Kha ri vhone uri izwi zwo itea hani.
1 Koronika 28:9-21; 29:1-9; 1 Dzikhosi 5:1-18; 2 Koronika 6:12-42; 7:1-5; 1 Dzikhosi 11:9-13.
Mbudziso
- Salomo o fhedza tshifhinga tshingafhani musi a tshi khou fhaṱa thembele ya Yehova, nahone ndi ngani i tshi ḓura vhukuma?
- Hu na kamara nngana henefho thembeleni, nahone ho vhewa mini kamarani ya thembele?
- Salomo o ri mini kha thabelo yawe musi thembele yo no fhela?
- Yehova o sumbedza hani uri o takadzwa nga thabelo ya Salomo?
- Vhafumakadzi vha Salomo vho mu kunga uri a ite mini, nahone ho itea mini nga Salomo?
- Ndi ngani Yehova o sinyutshela Salomo, nahone Yehova o ri mini khae?
Mbudziso dzo engedzeaho
- Vhalani 1 Koronika 28:9, 10.
Nga ṅwambo wa maipfi a Davida o ṅwalwaho kha 1 Koronika 28:9, 10, ri fanela u lwela u ita mini vhutshiloni hashu ha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe? (Ps. 19:14; Vha-Fil. 4:8, 9)
- Vhalani 2 Koronika 6:12-21, 32-42.
Salomo o sumbedza hani uri Mudzimu wa Ṱaḓulu-ṱaḓulu ha dzuli kha tshifhaṱo tsho fhaṱwaho nga muthu? (2 Koron. 6:18; Mish. 17:24, 25)
Maipfi a Salomo a re kha 2 Koronika 6:32 a sumbedza mini nga ha Yehova? (Mish. 10:34, 35; Vha-Gal. 2:6)
- Vhalani 2 Koronika 7:1-5.
Samusi Vhaisiraele vho ṱuṱuwedzwa uri vha rende Yehova musi vha tshi vhona vhugala hawe, ṋamusi ndi ngani ri tshi fanela u kwamea musi ri tshi humbula nga ha nḓila ye Yehova a fhaṱutshedza ngayo vhathu vhawe? (2 Koron. 7:3; Ps. 22:22; 34:1; 96:2)
- Vhalani 1 Dzikhosi 11:9-13.
Buḓo ḽe Salomo a ḽi dzhia vhutshiloni ḽi sumbedza hani ndeme ya u dzula ri tshi fulufhedzea u swika vhufheloni? (1 Dzikh. 11:4, 9; Mat. 10:22; Ndzumb. 2:10)


text:
XIPIMO 6
Kasi loku a munhu afa iya kwihi?
1-3. Ziwutiso muni lezi a vanhu va ti wutisako xungetano hi kufa, niku a wukhongeli go kari gi zi hlamulisa kuyini?
A BIBLIA gi hi tsumbisa lezaku xikhatini xi tako a ‘kufa ku nga ta hava kona.’ (Kuvululelwa 21:4) Lomu ka Xipimo 5, hi gonzile lezaku a nzhiho wu vululile ndlela ya ku hi kuma wutomi ga pinzukelwa. Kanilezi a vanhu va hafa. (Mutshawuteli 9:5) Hikwalaho, hi tolovela ku ti maha xiwutiso lexi xa lisima: Kasi loku munhu afa iya kwihi?
2 A hlamulo wa xiwutiso lexi hi wu lava nguvu loku hi felwa hi munhu hi mu ranzako. Hi nga ha ti wutisa lezi: ‘Kasi i yile kwihi? Wa hi wona ke? A nga hi vuna? Kona ha ha ta mu wona ke?’
3 A wukhongeli gi hlamula ziwutiso lezo hi tindlela to hambana. A go kari gi gonzisa lezaku loku u maha za zi nene, u taya tilweni kanilezi loku u maha za kubiha, u taswa tilweni. A ginwani gi gonzisa lezaku loku munhu afa iya a ya ti patsa ni maxaka yakwe ma fileko kale. Niku a ginwani kambe gi wula lezaku loku munhu afa, iya a ya lamuliwa a gumesa a pswaliwa luswa, na a hi ni miri wunwani — a ngava munhu munwani kutani xihari.
4. I nchumu muni wa tshinya lowu a wukhongeli gi gonzisako xungetano hi kufa?
4 Zi wonekisa ku khwatsi a wukhongeli gi gonzisa zilo zo hambana. Kanilezi, tontlhe a tigonzo leto ti zwanana ka nchumu wunwe wa tshinya. Wu nga lezaku loku munhu afa, ku na ni xokari xi simamako xi hanya. Lezo lisine ke?
KASI LOKU A MUNHU AFA IYA KWIHI?
5, 6. Zini zi humelelako loku munhu afa?
5 Jehova wa zi tiva lezi zi humelelako loku hifa, niku i sina a wulile lezaku loku munhu afa, a nga ha hi na wutomi. A kufa zi wula ku kala u nga ha hanyi. Hikwalaho loku munhu afa, a kutizwa kakwe ni maalakanyo yakwe a zi simami ku hanya ka wutshamu ginwani. * Loku hifa a ha ha zi koti ku pimisa nchumu, ku wona, ne kuzwa nchumu.
6 Hosi Solomoni i tsalile lezaku “a vafileko a va tivi nchumu.” Loyi a fileko, a nga zi koti ku ranza kutani ku zonda munhu. Niku lomu ‘xilahleni, a ku na ntiro, hambu makungo ni wutivi, ne wutlhari.’ (Gonza Mutshawuteli 9:5, 6, 10.) Lomu ka bhuku ga Tisimu 146:4, a Biblia gi wula lezaku loku a munhu afa, a ‘kupima kakwe’ kafa.
LEZI JESU A ZI WULILEKO XUNGETANO HI KUFA
7. Zini lezi Jesu a zi wulileko xungetano hi kufa?
7 A xikhati lexi Lazaru a munghana wakwe wa mu nene a ngafa, Jesu i byelile a vapizani vakwe aku: ‘Lazaru, a munghana wa hina, i etlele.’ Kanilezi, Jesu i wa nga wuli lezaku Lazaru i wo etlela wurongo. I lo gumesa aku: “Lazaru i file.” (Johani 11:11-14) Hikwalaho, Jesu i fananisile a kufa ni kuetlela. A nga wulangi lezaku Lazaru i wa hi le tilweni kutani i wa yile a ya ti patsa ni maxaka manwani ma nga sina ma file. A nga wulangi lezaku Lazaru i woswa tilweni kutani ku pswaliwa luswa kota munhu munwani kutani xihari. Kanilezi, Lazaru i wa ku khwatsi hi loku a no etlela wurongo ga hombe nguvu go kala ni ku lora. A mitsalo yinwani yonawu yi fananisa a kufa ni kuetlela wurongo ga hombe. A xikhati lexi Stefani a nga dawa, a Biblia gi wula lezaku “i lo etlela.” (Mitiro 7:60) Mupostoli Paule yenawu i tsalile lezaku a maKristu yo kari ma ‘etlele’ kufeni. — 1 Va Le Korinte 15:20.
8. Hi zi tivisa kuyini lezaku Nungungulu a nga vangangi vanhu kasi va gumesa vafa?
8 Xana Jehova i vangile Adamu na Eva lezaku va gumesa vafa? Ahihi! Jehova i va vangile na va hi ni wutomi go mbhelela kasi va hanya kala kupinzuka. Jehova i vangile vanhu na va xuva ku hanya kala kupinzuka. (Mutshawuteli 3:11) Hi tolovelo, a vapswali a va tsaki hi ku wona vana vabye na va khosahala va tlhela vafa. Jehova yenawu a nga tsaki. Hambulezo, loku ku hi lezaku Jehova i hi vangele ku hi hanya kala kupinzuka, hikuyini hi fako?
HIKUYINI HI FAKO?
9. Hikuyini a nayo lowu Jehova a nga nyikile Adamu na Eva wu nga kala wu nga karati?
9 Le sinwini ga Edeni, Jehova i lo byela Adamu aku: ‘A tisinya tontlhe ti nga lomu sinwini u ngaga hi matsenya; kanilezi a sinya ya ku tiva kusaseka ni kubiha u ngagi; hakuva a siku legi u to yiga, u tafa.’ (Genesisi 2:9, 16, 17) A nayo lowo wo zwisiseka khwatsi wu wa nga karati a ku wu ingisa, niku Jehova i wa hi ni fanelo ya ku byela Adamu na Eva lezi zi nga zi nene ni lezi zi bihileko. Loku va wa no ingisa Jehova, na va kombisile lezaku va na ni xichawo hi wuhosi gakwe. Na va kombile kambe lezaku va mu bonga nguvu hi kota ya zilo zontlhe za zi nene lezi a nga va nyikile.
10, 11. a) Xana Adamu na Eva va kalavelisilwe kuyini hi Satani? b) Hikuyini ku nga hiko na kutsetselelwa hi kota ya lezi Adamu na Eva va zi mahileko?
10 A ya kubiha hi lezaku Adamu na Eva va hlawulile ku nga ingisi Jehova. Satani i lo wutisa Eva aku: “Hakunene Nungungulu i wulile lezaku mu ngagi ni sinya yinwe ya simu ke?” Eva a hlamula aku: ‘Hi ngaga a mihanzu ya tisinya tontlhe, kanilezi a mihanzu ya sinya leyi yi nga xikari ka simu, Nungungulu i te ngalo, mu ngagi, hambu ni ku yi henya, kasi mu ngafi.’ — Genesisi 3:1-3.
11 Satani a gumesa aku: ‘Mu nga tafa futsi; hi lezaku Nungungulu wa zi tiva lezaku, a siku lego mu toga, a mahlo ya nwina ma ta vululeka, mu fana na Nungungulu, mu tiva kusasa ni kubiha.’ (Genesisi 3:4-6) Satani i wa lava ku Eva a kholwa lezaku i wa ta zi tiva ha yece lezi zi nga zi nene ni lezi zo biha. Hi magezu yalawo, Satani i lo tlhela a hemba hi lezi zi nga wa ta humelela loku Eva a nga ingisi. Satani i te Eva i wa nga tafa. Hikwalaho, Eva i loga hanzu lowo a gumesa a nyika ni nuna wakwe kambe. Adamu na Eva va wa zi tiva khwatsi a ku Nungungulu i wa va byelile ku va ngagi a hanzu lowo. A xikhati lexi va ngaga, va lo hlawula ku nga wu ingisi ha womu a nayo lowo wo zwisiseka ni wo olova. Hi kuga a hanzu lowo, va lo kanyisa a Dadani wabye wa liranzo. Ku wa nga hi na ku tsetselelwa hi kota ya lezi va zi mahileko!
12. Hikuyini zi bayisako nguvu lezi Adamu na Eva va nga tsika ku ingisa Jehova?
12 A hi kubayisa ka zona lezi a vapswali va hina vo sangula va nga kala ku mu kombisa xichawo a Muvangi wabye! U wa ta ti zwisa kuyini loku u wo pswala mufana ni nhanyana, u ti karata hi ku va wundla, zonake va tsika ku ku ingisa ha womu, va maha zalezi u nga va byela ku va nga mahi? Zi wa nga ta ku panza mbilu ke?
13. Jehova i wa lava ku wula yini a xikhati a ngaku ‘u ta tlhelela ntshurini’?
13 A xikhati lexi Adamu na Eva va nga tsika ku ingisa, va lo luza lungelo ga ku hanya kala kupinzuka. Jehova i wa byelile Adamu aku: ‘Wena u ntshuri, u ta tlhelela ntshurini.’ (Gonza Genesisi 3:19.) Lezo zi wula ku Adamu i wa ta tlhela ava ntshuri kambe, a kufana ni xikhatini lexi a nga kala a nga se vangiwa. (Genesisi 2:7) Anzhako ka loku a onhile, Adamu i lofa zonake a tlhela ka xiyimo xo kala a nga ha hi kona.
14. Hikuyini hi fako?
14 Loku Adamu na Eva va wa no ingisa Nungungulu, na va ha hanya kala nyamutlha. Kanilezi, laha va nga tsika ku mu ingisa, va lo onha zonake hi kufamba ka xikhati vafa. A xionho xi fana ni mababyi ya hombe lawa hi ma kumileko ka vapswali va hina. A vanhu vontlhe va pswaliwa ni xionho. Lezo hi zona zi hi mahako hifa. (Va Le Roma 5:12) Kanilezi, lezo a hi zona lezi Nungungulu a nga zi lava kusanguleni. Nungungulu a nga zangi a lava ku a vanhu vafa, niku a Biblia gi wula lezaku a kufa i “nala.” — 1 Va Le Korinte 15:26.
A KU TIVA LISINE ZA HI TLHATLHISA
15. A ku tiva lisine xungetano hi kufa zi hi tlhatlhisisa kuyini?
15 A ku tiva lisine xungetano hi kufa za hi tlhatlhisa ka maalakanyo yo tala ya hava. A Biblia gi hi gonzisa lezaku lava va fileko a va zangari ne kuzwa kubayisa. A hi nge wulawuli navo, ne vona a va nge wulawuli na hina. Lava va fileko, a va nge hi vuni, ne hina a hi nge va vuni. A va nge hi maheli zo biha kambe. Hikwalaho, a ku na xigelo xa ku va chava. Hambulezo, a wukhongeli go tala gi wula lezaku lava va fileko va simama ku hanya ka wutshamu go kari, niku hi nga va vuna loku hi nyikela mali ka vafundisa. Kanilezi, loku hi tiva lisine xungetano hi lava va fileko, a hi nge kalavelwi hi mawunwa lawo.
16. Mawunwa muni lawa a wukhongeli go tala gi ma gonzisako xungetano hi vafileko?
16 Satani i tirisa a wukhongeli ga mawunwa lezaku a hi hembela ni ku hi maha hi alakanya lezaku a vafileko va ha hanya. Hi xikombiso, a wukhongeli go kari gi gonzisa lezaku loku munhu afa, ku na ni xipanze xi sukako xi ya hanya ka wutshamu ginwani. Le chechini ka nwina ke, va mu gonzisa zezo ni ku va mu gonzisa lezi a Biblia gi zi wulako xungetano hi vafileko? Kala nyamutlha, Satani wa ha tirisa mawunwa kasi ku kalavela vanhu lezaku va nga ingisi Jehova.
17. Hikuyini a gonzo ya kuswa tilweni yi rukako Jehova?
17 A wukhongeli go tala gi gonzisa zilo zo tshisa nguvu. Hi xikombiso, a gokari gi gonzisa lezaku a vakubiha va taswa tilweni. A wunwa lego gi ruka Jehova. Jehova i wa nga ta tshuka a tsika vanhu va xaniseka hi ndlela leyo. (Gonza 1 Johani 4:8.) U wa ta ti zwisa kuyini hi munhu wa ku tsayisa n’wana wakwe hi ku hisa xiwokwana xakwe laha nzilweni? U wa taku i na ni xapi ya hombe; a hi zona? Hambu ni ku mu tiva u wa nga ta zi lava. Hi zalezo Satani a lavako ku hi mu wonisa zona Jehova!
18. Hikuyini hi nga faneliko ku chava lava va fileko?
18 A wukhongeli go kari gi gonzisa lezaku loku a vanhu vafa va gumesa va maha tinguluve. A wukhongeli lego gi gonzisa lezaku a mimoya leyo hi fanele ku yi kombisa xichawo hambu ku yi chava futsi, hakuva yi nga tshuka yiva vanghana kutani valala va hina. A vanhu vo tala va gi kholwa a wunwa lego. A ku chava lava va fileko, zi maha vanhu lavo va tsika ku khozela Jehova va khozela tinguluve tabye. Alakanya lezaku lava va fileko, a va tivi ne a vazwi nchumu. Hikwalaho, a hi na xigelo xa ku va chava. Jehova hi yena Muvangi wa hina. Hi yena Nungungulu wa lisine, niku hi fanele ku khozela yena basi. — Kuvululelwa 4:11.
19. A ku tiva lisine xungetano hi kufa zi hi vunisa kuyini?
19 A ku tiva lisine xungetano hi vafileko zi hi tlhatlhisa ka mawunwa ma gonzisiwako hi wukhongeli. Niku zi hi vuna ku zwisisa a zitsumbiso zo saseka za Jehova xungetano hi wutomi ga hina ni lezi zi to maheka xikhatini xi tako.
20. Zini hi to gonza ka xipimo xi lanzelako?
20 Xikhatini xa kale nguvu, a nanza go kari ga Jehova ga ku hi Joba, gi wutisile lezi: “Loku a munhu afa, a nga tlhela a hanya kambe?” (Joba 14:14, NM) Xana za koteka futsi a ku loyi a fileko, a vuka a hanya? A hlamulo lowu Nungungulu a hi nyikako hi kutirisa Biblia wa tsakisa nguvu. A hlamulo lowo, hi ta wu wona ka xipimo xi lanzelako.
^ nzi. 5 A vanhu vo kari va kholwa lezaku anzhako ka loku munhu a file, a muhefemulo kutani moya wakwe, wu simama ku hanya. Kasi ku kuma mahungu manwani, wona Tlhamuselo wa wu 17 ni wa wu 18.


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO
Ntiyiso Malunghana Ni Nkhuvo Wa Halloween
Xana nkhuvo wa Halloween wa tlangeriwa etikweni ra ka n’wina? Le United States ni le Canada wu dume ngopfu naswona wu tlangeriwa lembe ni lembe hi October 31. Hambiswiritano, mikhuva ya yona ya kumeka ni le matikweni yo tala. Ematikweni man’wana ku tlangeriwa minkhuvo leyi thyiweke mavito yo hambana kambe yi nga ni mikhuva leyi fanaka: ku vulavurisana ni mimoya ya vafi leyi nga exivandleni xa moya, swidajana, valoyi na diyavulosi ni tintsumi leti nga madimona.—Hlaya bokisi leri nge “Minkhuvo Yo Fana Ni Halloween Emisaveni Hinkwayo.”
SWI nga ha endleka u nga pfumeli eka tintsumi, madimona ni le ka switori swa ndhavuko swa swipuku. U nga ha teka ku hlanganyela eka Halloween ni le ka minkhuvo yin’wana leyi fanaka tanihi ndlela yo titsakisa naswona u dyondzisa vana va wena leswaku va tirhisa matimba ya vona ya ku ehleketa. Hambiswiritano, vanhu vo tala va teka minkhuvo leyi tanihi leyi nga ni khombo hikwalaho ka swivangelo leswi landzelaka:
Encyclopedia of American Folklore yi ri: “Kahle-kahle, Halloween yi fambisana ni ku tihlanganisa ni mimoya leyi nga ni matimba, leyi yo tala ya yona yi xungetaka kumbe yi chavisaka.” (Hlaya bokisi leri nge, “Minkarhi Leyi Halloween Yi Sunguleke Ha Yona.”) Hilaha ku fanaka, minkhuvo yo tala yo fana ni Halloween yi sungule hi vahedeni naswona yi dzime timitsu eku gandzeleni ka vakokwana. Ninamuntlha, vanhu emisaveni hinkwayo va tirhisa masiku wolawo leswaku va tihlanganisa ni mimoya leyi ku anakanyiwaka leswaku i ya vafi.
Hambileswi Halloween ngopfu-ngopfu yi tekiwaka tanihi nkhuvo wa vanhu va le Amerika, vanhu va le matikweni yo tala va sungule ku yi tlangela lembe ni lembe. Hambiswiritano, lava ha ku sungulaka ku yi tlangela a va ma xiyi masungulo ya vuhedeni ya mimfungho, swilo swo khavisa ha swona ni mikhuva ya Halloween, leswi swo tala swa swona swi fambisanaka ni swivumbiwa swa moya ni matimba ya vungoma.—Hlaya bokisi leri nge, “Xana Yi Huma Kwihi?”
Magidi ya vanhu lava nga le ka vukhongeri lebyi tirhisaka vuloyi, lava landzelaka mihivahivana ya khale ya Macelt, va ha vitana Halloween hi vito ra khale ra Samhain naswona va yi teka tanihi vusiku lebyi kwetsimaka swinene elembeni. Phepha-hungu ra USA Today, loko ri tshaha munhu la tivulaka noyi ri te: “Vakreste ‘va hlanganyela na hina eku tlangeleni ka nkhuvo wa hina, kambe a va swi xiyi. . . . Ha swi tsakela leswi va tlangelaka na hina.’”
Minkhuvo yo fana ni Halloween yi lwisana ni tidyondzo ta Bibele. Bibele yi lemuxa yi ku: “Ku nga tshuki ku va ni munhu exikarhi ka wena loyi a . . . hlahluvaka, loyi a vhumbhaka, noyi, loyi a tirhisaka switshungulo, la vutisaka mimoya kumbe la vutisaka timhaka eka vafi.”—Deteronoma 18:10, 11, The Jerusalem Bible; hlaya na Levhitika 19:31; Vagalatiya 5:19-21.
Hi ku ya hi leswi vuriweke laha henhla, i vutlhari ku va u tiva hi masungulo yo biha ya Halloween ni minkhuvo leyi fanaka na yona. Loko u twisisa leswi hi ku helela swi nga ha ku susumetela ku tihlanganisa ni van’wana vo tala lava nga yi tlangeliki minkhuvo leyi.
“Vakreste ‘va hlanganyela na hina eku tlangeleni ka nkhuvo wa hina, kambe a va swi xiyi. . . . Ha swi tsakela leswi va tlangelaka na hina.’”—Phepha-hungu ra USA Today, ri tshaha munhu loyi a tivulaka noyi
^ ndzim. 37 Kwetsima i rito ra khale leri vulaka “mukwetsimi.” Siku ra Vakwetsimi Hinkwavo i siku ro xixima vakwetsimi lava feke. Madyambu ya le mahlweni ka Siku ra Vakwetsimi Hinkwavo a ma vitaniwa Madyambu ya Vakwetsimi Hinkwavo, endzhakunyana vito rolero ri komisiwile ri va Halloween.


text:
XIGONZO 7
Xana wa tshuka u chava ni kuzwa xiwunza?
Hi nga wona a mufanyana loyi laha ka mufananiso. I wonekisa ku khwatsi i na ni xiwunza niku wa chava, a hi zona? Xana wa tshuka u ti zwisa lezo?— Zikhati zo kari hontlheni ha ti zwisa lezo. A Biblia gi wulawula hi vanghana va Jehova lava vonawu va zwileko xiwunza ni ku chava. A munwe wabye kuve Elija. A hi gonze hi yena.
Elija i hanyile le Israeli xikhatini xa kale nguvu, Jesu na a nga se pswaliwa. Ahabi, a hosi ya Israeli, i wa nga khozeli a Nungungulu wa lisine, Jehova. Ahabi ni sati wakwe, Jezebeli, va wa khozela Baali, a nungungulu wa mawunwa. Hikwalaho, a vanhu vo tala le Israeli va lo sangula ku khozela Baali. Muzinza Jezebeli i wa bihile nguvu niku i wa lava ku daya vanhu vontlhe lava va nga khozela Jehova, a ku patsa na Elija! Xana wa zi tiva lezi Elija a nga maha?—
Elija i lo tsutsuma! Yena i yile xiwuleni aya fihlala lomu mhakweni. U alakanya lezaku hikuyini a mahileko lezo?— Ina, i wo chava. Kanilezi ku wa nga hi na xigelo xa lezaku Elija a chava. Hikuyini? Hakuva yena i wa zi tiva lezaku Jehova wa zi kota ku mu vuna. Jehova i wa kombisile a ntamu wakwe ka Elija. Ka khati go kari Jehova i hlamulile mukhongelo wa Elija hi ku rumela nzilo hi le tilweni. Hikwalaho, Jehova i wa zi kota ku vuna Elija ni ka khati legi kambe!
Na Elija a hi lomu mhakweni, Jehova i lo wulawula naye a tlhela aku: ‘Zini u mahako laha?’ Elija i lo hlamula aku: ‘Hi mina nzoce nzi simamako ku ku khozela. Nzi nzoce, niku nza chava hakuva nzi ta dawa.’ Elija i wa alakanya lezaku vontlhe vakhozeli va Jehova va wa delwe. Kanilezi Jehova i lo byela Elija aku: ‘Ne, lezo a hi lisine. Ku na ni 7.000 wa vanhu lava va ha simamako ku nzi khozela. Tiya hlana. Nzi na ni ntiro wa hombe lowu u faneleko ku wu maha!’ Xana u alakanya lezaku Elija i tsakile hi kuzwa lezo?—
Zini u gonzako ka lezi zi nga humelela Elija?— A wu faneli ku tizwa na u hi ni xiwunza ni ku chava. U na ni vanghana lava va ranzako Jehova na wena. Jehova kambe i na ni ntamu wa hombe nguvu, yena i ta ku vuna xontlhe xikhati! Xana wa tsaka hi ku tiva lezaku hi lisine a wu wece?—
GONZA LOMU KA BIBLIA GA WENA
1 Tihosi 19:3-18
Tisimu 145:18
1 Pedro 5:9


text:
MAHANYELA YA WUKRISTU
Ti karatele kuva ni matshamela ya Nungungulu — Kutikoramisa
HIKUYINI ZVI NGA ZVA LISIMA?:
A kutikoramisa ku hi maha hiva ni wuxaka ga hombe na Jehovha. — Lis 138:6
A kutikoramisa ku hi maha hi zwanana nguvhu ni van’wani. — Fil 2:3, 4
A matshandza ma hohlola. — Mav 16:18; Eze 28:17
U NGA ZVI MAHISA KUYINI?:
Kombela wusungukati u tlhela u gi tirisa. — Lis 141:5; Mav 19:20
Tlhatlheka ku maha mitiro ya nyalidede. — Mt 20:25-27
U nga vhumeli lezvaku a wutlhari ni malungelo zvi ku maha uva ni matshandza. — Ro 12:3
WONA A VHIDHIYU POTSA LEZI ZI HEHLAKO KUTSUMBEKA — MATSHANZA, U GUMA U HLAMULA ZVIWUTISO LEZVI:
Lezvi hi mahako loku hi nyikiwa wusungukati zvi komba yini hi hina?
A mukhongelo wu hi vhunisa kuyini a kuva vanhu va ku ti koramisa?
Hi tihi tindlela tin’wani hi nga kombisako hi tona lezvaku hi vanhu va kutikoramisa?


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VUKATI
Ndlela Yo Kombela Ku Rivaleriwa
NTLHONTLHO
Wena ni nkataku a mi ri ku holoveni. Kutani u tibyela u ku: ‘A ndzi nge kombeli ku rivaleriwa. A hi mina ndzi nga sungula mhaka leyi!’
Hambileswi u swi tshikeke swi hundza, ma ha tshwukiselana mahlo. U anakanya hi ku kombela ndzivalelo, kambe swa ku tikela ku vula leswaku, “ndzi rivalele.”
LESWI ENDLAKA SWI TIKA
Ku titlakusa. Wanuna loyi a vuriwaka Charles * u ri: “Minkarhi yin’wana swa tika ku vula leswaku, ‘ndzi rivalele’ hikuva u twa onge sweswo swi ta ku chicha xiyimo.” Ku titlakusa swi nga ku endla leswaku u nga xi voni xihoxo xa wena.
Ndlela leyi u swi tekaka ha yona. U nga tibyela leswaku loyi a faneleke a kombela ku rivaleriwa hi loyi a nga endla xihoxo. Wansati loyi a vuriwaka Jill u ri: “Loko ndzi swi tiva leswaku hi mina ndzi nga endla xihoxo, swa ndzi olovela ku vula leswaku ‘ndzi rivalele.’ Kambe loko havumbirhi bya hina hi vulavule hi ndlela leyi nga riki yinene, swa ndzi tikela. Ndzi tibyela leswaku, a ndzi nge kombeli ndzivalelo hikuva hinkwerhu hi endle xihoxo.”
U nga ha vona u nga fanelanga ku kombela ku rivaleriwa, ngopfungopfu loko u tiyiseka leswaku nkataku hi yena a endleke xihoxo. Wanuna loyi a vuriwaka Joseph u ri: “Loko u khorwiseka leswaku a wu endlanga xihoxo, u tala ku miyela u nga kombeli ku rivaleriwa leswaku swi tikomba leswaku a hi wena u endleke xihoxo.”
Ndlela leyi u kurisiweke ha yona. Swi nga endleka leswaku u kulele endyangwini lowu a wu nga tolovelanga ku kombela ndzivalelo. Loko swi ri tano, swi nga endleka u nga dyondzanga ku amukela swihoxo swa wena. Loko u nga titolovetanga ku kombela ndzivalelo wa ha ri ntsongo, a swi nge ku oloveli loko se u kurile.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Anakanya hi munghana wa wena wa vukati. Tsundzuka siku leri munhu un’wana a nga kombela leswaku u n’wi rivalela ni ndlela leyi u titweke ha yona. Ha yini u nga endli leswaku munghana wa wena wa vukati a titwa hi ndlela yoleyo? Hambiloko u nga endlanga xihoxo, u fanele u kombela ku rivaleriwa hikwalaho ka leswi swiendlo swa wena swi n’wi twiseke ku vava. Marito wolawo ma nga vohlisa mbilu ya nkataku.—Nawu wa Bibele: Luka 6:31.
Anakanya hi vukati bya n’wina. Teka ku kombela ndzivalelo ku ri leswi sirhelelaka vukati bya n’wina ku nga ri ku va u hluriwile. Swivuriso 18:19 yi vula leswaku munhu loyi a tshamaka a hlundzukile ‘a nga sirhelelekanga ku tlula muti lowu tiyeke.’ Swa tika ku va u kondletela ku rhula loko wa ha hlundzukile. Kasi loko u kombela ku rivaleriwa u sivela leswaku xiphiqo xi nga nyanyi ku biha. Hi ndlela yoleyo, u rhangisa vukati bya n’wina emahlweni.—Nawu wa Bibele: Vafilipiya 2:3.
Hatla u kombela ku rivaleriwa. I ntiyiso leswaku a swi olovi ku kombela ku rivaleriwa, loko ku nga ri wena u nga endla xihoxo. Kambe xihoxo xa nkataku a xi fanelanga xi va xivangelo xa ku va u hlundzuka. Hikokwalaho, hatla u kombela ku rivaleriwa, u nga tibyeli leswaku swi ta hundza. Loko u kombela ku rivaleriwa swi nga endla leswaku ni nkataku swi n’wi olovela ku endla tano. Loko u titoloveta ku kombela ku rivaleriwa, swi ta ku olovela ku endla tano.—Nawu wa Bibele: Matewu 5:25.
Kombisa leswaku u tiyisile. Ku tiyimelela a swi fani ni ku kombela ku rivaleriwa. Loko u ku: “A ndzi rivele leswaku u ni ximbilwambilwana, ndzi khomele,” sweswo a hi ku kombela ku rivaleriwa! Pfumela leswaku u endle xihoxo ni leswaku u twise nkataku ku vava, hambiloko u vona onge a swi nge pfuni nchumu.
Langutana ni mhaka. Titsongahate, u swi amukela leswaku na wena u ta swi endla swihoxo. Hinkwerhu ha swi endla swihoxo! Hambiloko u anakanya leswaku a wu endlanga xihoxo, tsundzuka leswaku mavonelo ya wena swi nga endleka ma hoxile. Bibele yi ri: “Lowo sungula enandzwini wakwe u lulamile; munhu-kulobye wa fika kutani a n’wi lavisisa hakunene.” (Swivuriso 18:17) Loko u tsundzuka leswaku na wena wa swi endla swihoxo, swi ta ku olovela ku kombela ku rivaleriwa.
^ ndzim. 7 Mavito man’wana ma cinciwile eka xihloko lexi.
DYONDZA SWO TALA
U NGA VA NI NDYANGU LOWU TSAKEKE
Titshege Hi Xikwembu Leswaku U Va Ni Vukati Lebyi Tsakisaka
Ku tirhisa swivutiso swimbirhi swo olova swi nga ku pfuna leswaku u antswisa vukati bya wena.
XALAMUKA!
Milawu Leyi Tirhaka Eka Vanhu Hinkwavo
—Rirhandzu
Hakanyingi Bibele yi vulavula hi rirhandzu, kambe a yi vulavuli ngopfu hi rirhandzu ra wanuna ni wansati.
MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!
Milawu Ya Xikwembu Yi Hi Pfuna Njhani?
Yesu u hlamusele leswaku ha yini hi lava nkongomiso ni leswaku hi yihi milawu ya Bibele leyi nga ya nkoka.


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Ku Namarhela Xihlambanyo Xa Wena eVukatini
Nsati u ri: “Se a ku ri khale ndzi ri karhi ndzi xiya leswaku nuna wa mina Michael, a a nga ri na mhaka ni ndlela leyi ndzi titwaka ha yona naswona a a nga khathali hi vana va hina. * U cince endzhakunyana ka loko a sungule ku tirhisa Internet, naswona a ndzi n’wi ehleketelela leswaku u hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu eka khompyuta. Siku rin’wana nivusiku endzhaku ka loko vana va ye eku etleleni, ndzi n’wi vutisile hi mhaka leyi kutani a vula leswaku a a swi hlalela. Sweswo swi ndzi tshove mbilu. A ndzi nga kholwi leswaku nuna wa mina a nga swi endla sweswo. A ndzi nga ha n’wi tshembi nikatsongo. Lexi nyanyiseke xiyimo hileswi mutirhi-kulorhi a a ha ku sungula ku ndzi gangisa hi nkarhi wolowo.”
Nuna u ri: “Siku rin’wana nsati wa mina Maria, u tshubule xifaniso lexi a xi ri eka khompyuta ya hina hiloko a ndzi vutisa ha xona. Loko ndzi pfumerile leswaku a ndzi tshamela ku hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu eka Internet, u hlundzuke swinene. Ndzi khomiwe hi tingana swinene ndzi tlhela ndzi tivona nandzu. A ndzi ehleketa leswaku nsati wa mina u ta ndzi tshika.”
XANA u ehleketa leswaku ku humelele yini evukatini bya Michael na Maria? U nga ha ehleketa leswaku xiphiqo-nkulu xa Michael a ku ri ku hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu. Kambe Michael u xiye leswaku mukhuva wolowo wo biha a ku ri xikombiso xa leswaku a ku ri ni xiphiqo lexikulu evukatini bya vona—a a nga ha tibohanga eka nsati wakwe. * Loko Michael na Maria va tekana, a va langutele leswaku va ta rhandzana vutomi bya vona hinkwabyo ni ku endla swilo va ri vambirhi. Kambe ku fana ni vatekani vo tala, hakatsongo-tsongo ku tiboha ka vona evukatini ku sungule ku tsana.
Xana u vona onge wena ni nsati wa wena a ma ha rhandzani ngopfu hilaha a swi ri hakona loko ma ha ku tekana? Xana u nga swi tsakela ku endla leswaku rirhandzu ra n’wina ri tlhela ri pfurha ku fana ni le ku sunguleni? Loko swi ri tano, u fanele u tiva tinhlamulo ta swivutiso swinharhu: Ku tiboha evukatini swi vula yini? Hi swihi swilo leswi nga endlaka leswaku ku tiboha ka vatekani ku tsana? Naswona u nga endla yini leswaku u tiyisa xiboho xa wena xa vukati?
Ku Tiboha Swi Vula Yini?
U nga ku hlamusela njhani ku tiboha evukatini? Vo tala va vula leswaku ku tiboha evukatini swi vangiwa hileswi vatekani va tivaka leswaku va ni vutihlamuleri lebyi va byarhisiweke byona. Hi xikombiso, vatekani va nga ha tiboha evukatini hileswi va nga laviki leswaku vana va vona va xaniseka loko va hambana kumbe hileswi va nga ni vutihlamuleri eka Xikwembu, Musunguri wa vukati. (Genesa 2:22-24) I ntiyiso leswaku swivangelo sweswo i swa nkoka naswona swi ta pfuna vatekani leswaku va tshama swin’we eminkarhini yoleyo yo tika. Kambe leswaku vatekani va tsaka evukatini bya vona, a va fanelanga va tshama swin’we ntsena hileswi va nga ni vutihlamuleri lebyi va byarhisiweke byona.
Yehovha Xikwembu u lava leswaku vukati byi va xihlovo xa ntsako lowukulu ni ku eneriseka. A a lava leswaku wanuna a “tsaka hi nsati” wakwe naswona wansati a rhandza nuna wakwe a tlhela a swi vona leswaku nuna wakwe wa n’wi rhandza kukota miri wakwe. (Swivuriso 5:18; Vaefesa 5:28) Leswaku vatekani va rhandzana hi ndlela yoleyo, va fanele va tshembana. Naswona va fanele va tshama va ri vanghana vutomi bya vona hinkwabyo. Loko wanuna ni wansati va tshembana naswona va tikarhatela ku va vanghana lavakulu, ku tiboha ka vona ku ta tiya. Va ta va ni vun’we lebyi Bibele yi hlamuselaka leswaku byi fana niloko vanhu vambirhi va ri “nyama yin’we.”—Matewu 19:5.
Hikokwalaho, ku tiboha swi nga fanisiwa ni ridaka leri hlanganisaka switina swa yindlu leyi tiyeke. Ridaka i ku hlanganisiwa ka sava, semendhe ni mati. Hilaha ku fanaka, ku tiboha swi vumbiwa hi ku tshembana, vutihlamuleri ni vunghana lebyi vatekani va nga na byona. I yini lexi nga tsanisaka ku tiboha koloko?
Hi Swihi Swilo Leswi Nga Tsanisaka Ku Tiboha Ka Vatekani?
Ku tiboha swi lava leswaku munhu a tikarhata naswona a titsona swin’wana. Swi lava leswaku u tshika swilo leswi u swi rhandzaka leswaku u tsakisa nkataku. Hambiswiritano, vanhu a va swi rhandzi ku endlela van’wana swilo leswi va swi rhandzaka loko va xiya leswaku sweswo a swi nge va vuyerisi vona vini. Kambe tivutise, ‘Xana i vangani vanhu lava wena u va tivaka lava rhandzaka leswaku ku vuyeriwa vona ntsena lava tsakeke evukatini bya vona?’ Swi le rivaleni leswaku a va talanga. Ha yini? Munhu loyi a rhandzaka leswaku ku vuyeriwa yena ntsena a nge swi koti ku namarhela xihlambanyo xakwe evukatini loko a fanele a titsona swin’wana, ngopfu-ngopfu loko a vona leswaku a nga vuyeriwi hi nchumu. Loko vatekani va nga tibohi evukatini, vun’we bya vona byi ta hela ku nga khathariseki leswaku a va tsakelana ku fikela kwihi loko va ha ku sungula ku rhandzana.
Bibele yi swi veka erivaleni leswaku vukati a hi matlangwana. Yi vula leswaku “wanuna la tekeke u vilela hi swilo swa misava, hi ndlela leyi a nga amukelekaka ha yona eka nsati wa yena,” ni leswaku “wansati la tekiweke u vilela hi swilo swa misava, hi ndlela leyi a nga amukelekaka ha yona eka nuna wa yena.” (1 Vakorinto 7:33, 34) Lexi vavisaka, minkarhi yin’wana hambi ku ri vatekani lava hi ntolovelo va anakanyelanaka a va swi xiyi swilo leswi vilerisaka vanhu lava va tekaneke na vona kumbe a va swi tekeli enhlokweni swilo leswi va titsonaka swona leswaku va va tsakisa. Loko vatekani va tsandzeka ku nkhensana, vukati bya vona byi ta va vangela “nhlomulo [lowukulu] enyameni ya vona” lowu a va nga ta va na wona loko a va nkhensana.—1 Vakorinto 7:28.
Loko u lava ku hlula swiphiqo leswi mi nga na swona evukatini naswona u lava leswaku swilo swi mi fambela kahle eminkarhini leyinene, u fanele u teka vukati bya n’wina byi ri xiboho xa vutomi hinkwabyo. U nga ri hlakulela njhani langutelo rolero, naswona u nga n’wi khutaza njhani nkataku leswaku a tshama a tibohile eka wena?
Ndlela Yo Tiyisa Xiboho Xa Wena Xa Vukati
Nchumu lowu pfunaka swinene i ku titsongahata u tirhisa ndzayo ya Rito ra Xikwembu, ku nga Bibele. Loko u endla tano swi ta “pfuna” wena swin’we ni nkataku. (Esaya 48:17) Xiya tindlela timbirhi ntsena leti u nga ti tirhisaka.
1. Tikarhatele ku tiyisa vukati bya n’wina.
Muapostola Pawulo u tsale a ku: “Tiyiseka hi swilo swa nkoka swinene.” (Vafilipiya 1:10) Ndlela leyi vatekani va khomanaka ha yona i ya nkoka swinene eka Xikwembu. Xikwembu xi ta n’wi tsakela wanuna loyi a xiximaka nsati wakwe. Naswona wansati loyi a xiximaka nuna wakwe i wa “risima lerikulu emahlweni ka Xikwembu.”—1 Petro 3:1-4, 7.
Xana vukati bya n’wina i bya nkoka hi ndlela yihi eka wena? Hakanyingi munhu u heta nkarhi wo tala loko a ri karhi a endla ntirho wa nkoka swinene. Tivutise: ‘Xana n’hweti leyi hundzeke ndzi hete nkarhi wo tanihi kwihi ndzi titshamele ni nkatanga? Hi swihi swilo leswi ndzi swi endleke leswaku ndzi tiyisekisa nkatanga leswaku ha ha ri vanghana lavakulu?’ Loko u hete nkarhi wutsongo u ri ni nkataku, swi nga ha n’wi tikela ku tshemba leswaku wa ha tibohile eka yena.
Xana nkataku u ehleketa leswaku u tibohile eka yena? U nga swi tivisa ku yini?
RINGETA LESWI: Swi tsale ephepheni swilo swa ntlhanu leswi landzelaka: mali, ntirho, vukati, vuhungasi ni vanghana. Sweswi xaxameta leswi tsariweke laha henhla hi ku ya hi leswi u tshembaka leswaku nkataku u rhangisa swona. Kombela nkataku leswaku na yena a xaxameta leswi a ehleketaka leswaku u rhangisa swona. Loko se mi hetile, nyika nkataku phepha ra wena ivi na yena a ku nyika ra yena. Loko nkataku a vona onge a wu tinyiki nkarhi lowu eneleke wo endla swilo mi ri vambirhi, bulani hi mindzulamiso leyi mi nga ha yi endlaka leswaku mi tiyisa xiboho xa n’wina xa vukati. Nakambe tivutise, ‘Xana ndzi nga endla yini leswaku ndzi swi tsakela swinene swilo leswi nga swa nkoka eka nkatanga?’
2. Papalata tindlela hinkwato ta ku nga tshembeki evukatini.
Yesu Kreste u te: “Un’wana ni un’wana la tshamelaka ku languta wansati lerova a n’wi navela, ana se u endle vuoswi na yena embilwini yakwe.” (Matewu 5:28) Loko un’wana wa vatekani a hlanganyela masangu ni munhu loyi a nga tekanangiki na yena, u hahlula vukati bya vona, naswona hambi ku ri Bibele yi vula leswaku xiendlo xa tano i xivangelo lexi nga endlaka leswaku munhu a dlaya vukati. (Matewu 5:32) Hambiswiritano, marito ya Yesu lama tshahiweke laha henhla ma kombisa leswaku munhu u rhanga hi ku va ni ku navela ko biha embilwini ka ha sele nkarhi wo leha leswaku a endla vuoswi. Loko u tshamela ku ehleketa hi ku navela koloko ko biha u va u kanganyisa nkataku.
Leswaku u tshama u tibohile eka nkataku, endla xihlambanyo xa leswaku u nge swi hlaleli swifaniso swo navetisa rimbewu. Ku nga khathariseki leswi vo tala va nga ha swi vulaka, swifaniso swo navetisa rimbewu swi hahlula vukati. Xiya ndlela leyi nsati un’wana a yi phofuleke ha yona ndlela leyi a titwaka ha yona malunghana ni mukhuva wa nuna wakwe wo hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu: “Nuna wa mina u vula leswaku ku hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu swi ta tiyisa rirhandzu ra hina. Kambe swi ndzi endla ndzi titwa ndzi ri xikangalafula naswona ndzi nga n’wi enerisi. A ndzi rila emubedweni kukondza ndzi khomiwa hi vurhongo loko a ri karhi a hlalela manyala wolawo.” Xana u nga vula leswaku wanuna loyi u tiyisa vukati bya vona kumbe wa byi hahlula? Xana u ehleketa leswaku u endla leswaku nsati wakwe swi n’wi olovela ku tshama a tibohile eka yena? Xana u n’wi khoma tanihi munghana wakwe lonkulu?
Yobo wanuna wo tshembeka u phofule ndlela leyi a tiboheke ha yona eka nsati wakwe ni le ka Xikwembu xakwe hi ku endla “ntwanano ni mahlo” yakwe. A a tiyimisele ku ka a nga ‘n’wi languti nhwana.’ (Yobo 31:1) U nga n’wi tekelela njhani Yobo?
U fanele u tshika ku hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu naswona u tivonela leswaku mbilu ya wena yi nga sunguli ku rhandza wansati un’wana. Vo tala va ehleketa leswaku ku tlanga hi rirhandzu ni vanhu lava va nga tekanangiki na vona a swi byi hahluli vukati. Kambe Rito ra Xikwembu ra hi lemukisa: “Mbilu yi kanganyisa ngopfu ku tlula hinkwaswo naswona yi ni khombo. I mani la nga yi tivaka?” (Yeremiya 17:9) Xana mbilu ya wena yi ku kanganyisile? Tivutise: ‘Xana i mani loyi ndzi n’wi rhandzaka swinene—nsati wa mina kumbe wansati un’wana loyi ndzi nga tekanangiki na yena? Xana i mani loyi ndzi rhangaka ndzi n’wi byela mahungu yo tsakisa—nsati wa mina kumbe munhu un’wana? Loko nsati wa mina a ndzi kombela leswaku ndzi nga ha vulavurisani ngopfu ni wansati un’wana, xana ndzi ta titwa njhani? Xana ndzi ta hlundzuka kumbe ndzi ta tikarhatela ku endla leswi a ndzi kombelaka swona?’
RINGETA LESWI: Loko u tikuma u tsakela wansati loyi u nga tekanangiki na yena, u nga ha heti nkarhi wo leha u bula na yena handle ka loko swi boha ntsena. U nga ehleketi hi tindlela leti wansati yoloye a nga ha n’wi tlulaka ha tona nsati wa wena. Ematshan’weni ya sweswo, dzika eka timfanelo letinene ta nsati wa wena. (Swivuriso 31:29) Tsundzuka swivangelo leswi ku endleke leswaku u rhandza nsati wa wena. Tivutise, ‘Xana nsati wa mina a nga ha ri na tona timfanelo leti hakunene, kumbe hi mina la nga ha ti voniki?’
Teka Goza Ku Sungula
Michael na Maria, lava tshahiweke eku sunguleni ka xihloko lexi, va hlele ku kombela mpfuno malunghana ni ndlela yo tlhantlha swiphiqo swa vona. I ntiyiso leswaku ku lava mpfuno ko va goza ro sungula ntsena. Michael na Maria va swi veke erivaleni leswaku va tibohile havumbirhi bya vona ni leswaku va tiyimisele swinene ku tiyisa xiboho xa vona xa vukati hileswi va tikarhateleke ku lunghisa swiphiqo swa vona ni ku lava mpfuno.
Hambiloko mi tsakile kumbe mi ri ni swiphiqo evukatini bya n’wina, nsati wa wena u lava ku tiva leswaku u tiyimisele ku tiyisa xiboho xa n’wina xa vukati. Teka magoza wahi ni wahi lama faneleke leswaku u tiyisekisa nsati wa wena leswaku u tiyimisele ku endla tano. Xana u tiyimiserile ku endla sweswo?
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
^ ndzim. 5 Hambileswi laha ku vulavuriwaka hi wanuna loyi a hlalelaka swifaniso swo navetisa rimbewu, wansati loyi a endlaka tano a nga ha kombisa leswaku na yena a nga tibohanga eka nuna wakwe.
TIVUTISE . . .
Hi yihi mintirho leyi ndzi nga yi hungutaka leswaku ndzi ta kota ku heta nkarhi wo tala ndzi titshamele ni nsati wa mina?
Xana ndzi nga endla yini leswaku ndzi tiyisekisa nsati wa mina leswaku ndzi tiyimisele ku tiyisa xiboho xa hina xa vukati?
DYONDZA SWO TALA
U NGA VA NI NDYANGU LOWU TSAKEKE
Tshembeka Eka Nkataku
Xana swi kona swin’wana leswi hi faneleke hi tshembeka eka swona evukatini ku tlula ku papalata vuoswi?
MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!
Ndyangu Wa Wena Wu Nga Va Ni Ntsako Hi Ndlela Yihi?
Yehovha ku nga Xikwembu lexi tsakeke u lava leswaku mindyangu yi va ni ntsako. Kuma ndzayo ya Bibele leyi pfunaka leyi yaka eka vavanuna, vavasati, vatswari ni vana.


text:
GONDO 18
Hi va vhunisa ku txani vanathu ka timbimo to karata?
Msana ka phango yo kari, Tifakazi ta Jehovha ngu txikuluveta ti lulamisela txivhuno txi txi tangalisako vanawe va va nga hokelwa ngu yona. Mizamo yoneyo njikombiso txa lirando li hi ku nalo ngu vamwane. (Johane 13:34, 35; 1 Johane 3:17, 18) Txi ningeliswa ku txani txivhuno txonetxo?
Hi maha miningelo. Mbimo yi Judheya ku nga ti ni nzala ya hombe ngu dilembe dizana do khata, Makristu a Antiyoka ma rumete sivhuno ka vanawe. (Mithumo 11:27-30) Ngu ha ku fanako, mbimo yi hi zivako ti to ka ditiko do kari ku ni vanathu va va tshanganako ni txikarato txo kari, hi rhumela miningelo ngu ku thumisa mabanza athu ti to me kota ku ningela sivhuno ngu sa manzani ka vale va ku ka sikarato sa hombe.—2 Vakorinto 8:13-15.
Hi ningela txivhuno txi txi fanelako. Madhota ya ma ku ka wukhalo wule ku nga humelela phango, ma lavetela txiro tximwane ni tximwane txa dibanza kasi ku na tsaniseka ti to sotshe si xayisekile. Komisawu yo ningela txivhuno yi wonelela ku ningelelwa ka sakudya, mati a manene, siambalo, ko sisa msungo ni mirende. Wungi wa Tifakazi ta Jehovha ti ti ku ni wusikoti ta tiningela ti to ti tsula ngu mali ya tona kala ka wukhalo wule ku nga humelela phango ni ku maneka ka mithumo ya kulamulela phango mwendo yo lulamisa tinyumba ta vanathu ni Tinyumba ta Mfumo ti ti nga onhetelwa. Wumwewo wu hi ku nawu kota sengeletano ni wuzivi wu hi wu manako ngu kuthuma kumweko wu hi maha ti to hi maha txo kari ngu txikuluveta. Hambi ku hi vhunako va ngutu ngutu “i ku makholwa kulothu”, ti txi koteka ha ningela kambe txivhuno ka vathu vamwane ti si nga ni mhaka ni ti to mba wukhongeli wuhi.—Vagalatiya 6:10.
Hi ningela txivhuno ngu didhawa da moya ni da matipfelo. Ava va nga welwa ngu phago atxi va txi lavako ngutu ngu thavelelwa. Ka simahakalo so nga siya, vona va nga tsaniswa ngu Jehovha, “Txizimu txa kotshe kuthavelela”. (2 Vakorinto 1:3, 4) Ngu ku tidhunda athu hi wombawomba ni vathu ava va karatekako mayelana ni sikongomelo si si nga seketelwa ka diBhibhele ngu ku va tsanisekisa ti to i si nga kale Mfumo wa Txizimu wu na gumisa totshe tiphango ti ti tisako kupandiseka ni sikarato.—Mtuletelo 21:4.
Tifakazi ta Jehovha ti si kotisa ku txani ku ningela txivhuno ngu txikuluveta ngu mbimo ya tiphango?
Hi nga va tsanisa ngu nzila yihi ngu didhawa da moya ava va nga huluka?


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Ku Hanyisana Ni Vatswari Va Munghana Wa Wena Wa Vukati
Jenny * u ri: Mana wa Ryan a a nga chavi ku ndzi byela leswi a nga swi rhandziki ha mina. Kambe xiyimo a xi ri lexi fanaka eka Ryan loko hi endzele vatswari va mina. A ndzi nga si tshama ndzi va vona va khoma munhu hi ndlela yo biha ku fana ni ndlela leyi a va n’wi khome ha yona Ryan! Sweswo swi endle leswaku swi hi tikela ku endzela vatswari va hina.
Ryan u ri: Manana a a nga ehleketi leswaku u kona munhu loyi a nga ta kota ku khathalela n’wana wakwe, leswi swi endle leswaku a tshamela ku vona swihoxo swa Jenny ku sukela loko ha ha ku sungula ku rhandzana. Vatswari va Jenny na vona a va ndzi khoma hi ndlela leyi fanaka, a va tshamela ku ndzi xopaxopa. Xiphiqo hileswaku endzhaku ka swiendlakalo sweswo, un’wana ni un’wana wa hina a yimelela vatswari vakwe kutani hi sungula ku kombana hi tintiho.
KU NGA twanani ni vatswari va munghana wa wena wa vukati ku nga va mhaka leyi hlekisaka eka vaendli va mafenya, kambe entiyisweni yona a yi hlekisi. Reena, wansati la tekiweke wa le Indiya u ri: “Ku hundze malembe mana wa nuna wa mina a ri karhi a nghenelela evukatini bya hina. Minkarhi yo tala a ndzi byela nuna wa mina loko ndzi hlundzukile hikuva a ndzi nga ta swi kota ku vulavula ni mana wakwe. Swi vonaka onge nkarhi na nkarhi a a fanele a hlawula exikarhi ko va nuna lonene ni ku va n’wana lonene.”
I yini lexi endlaka leswaku vatswari van’wana va nghenelela etimhakeni ta vukati bya vana va vona? Jenny, loyi a nga tshahiwa eku sunguleni ka xihloko lexi, u nyikela xivangelo xin’we. U ri: “Swi nga ha endleka leswaku swa va tikela ku vona munhu la ha riki muntshwa naswona a nga riki na ntokoto a sungula ku khathalela n’wana wa vona.” Dilip, nuna wa Reena u nyikela xivangelo xin’wana. U ri: “Vatswari lava nga kulula va n’watseka va tlhela va titsona swo karhi hikwalaho ka n’wana wa vona va nga ha vona onge va hambanisiwa ni n’wana wa vona. Xin’wana lexi nga ha endlaka leswaku va nga dyi byi rhelela i ku ehleketa leswaku n’wana wa vona a nga na byona vutlhari lebyi nga ta n’wi pfuna leswaku a va ni vukati lebyinene.”
Entiyisweni minkarhi yin’wana mpatswa hi wona lowu endlaka leswaku vatswari va nghenelela evukatini bya wona. Xiya xikombiso xa Michael na Leanne, mpatswa lowu tekaneke wa le Australia. Michael u ri: “Leanne u kulele endyangwini lowu swirho swa wona swi tolovelaneke swinene naswona swi phofulelanaka ta le mbilwini hi ku ntshunxeka. Kutani endzhaku ka loko hi tekanile, a a vulavula ni tata wakwe malunghana ni swiboho leswi hi faneleke hi swi endla. Tata wakwe a hi nyika swiringanyeto swo tala, kambe a swi nga ndzi tsakisi loko nsati wa mina a ya eka tata wakwe loko a ri ni xiphiqo ematshan’weni yo byela mina!”
Swi le rivaleni leswaku ku va vatswari va nghenelela evukatini bya vana va vona swi nga vanga swiphiqo. Xana swi tano evukatini bya wena? Mi hanyisana njhani wena ni vatswari va munghana wa wena wa vukati naswona byi njhani vuxaka exikarhi ka munghana wa wena wa vukati ni vatswari va wena? Xiya mintlhontlho yimbirhi leyi nga ha vaka kona ni leswi u nga swi endlaka.
NTLHONTLHO WO SUNGULA:
Munghana wa wena wa vukati u vonaka a tolovelane ngopfu ni vatswari vakwe. Luis, nuna la tekeke wa le Spain, u ri: “Nsati wa mina a a vona onge loko hi nga tshami ekusuhi ni vatswari vakwe, u ta va a nga tshembeki eka vona. Hi hala tlhelo, loko n’wana wa hina wa jaha a ha ku velekiwa, vatswari va mina a va hi endzela masiku hinkwawo naswona sweswo a swi nga n’wi tsakisi nsati wa mina. Leswi a swi endla leswaku hi tshamela ku holova.”
Tsundzuka leswi:
Loko Bibele yi hlamusela lunghiselelo ra vukati yi vula leswaku “wanuna u ta siya tata wakwe ni mana wakwe naswona u fanele ku namarhela nsati wakwe, kutani va fanele va va nyama yin’we.” (Genesa 2:24) Ku va “nyama yin’we” a swi vuli ku tshama swin’we ntsena. Swi vula leswaku nuna ni nsati va sungula ndyangu lowuntshwa, lowu va faneleke va rhangisa wona ku tlula mindyangu ya ka vona. (1 Vakorinto 11:3) I ntiyiso leswaku havumbirhi bya vona va ha fanele va xixima vatswari va vona naswona sweswo swi vula leswaku va fanele va kombisa leswaku va khathala ha vona. (Vaefesa 6:2) Kambe ku vuriwa yini loko u vona onge ndlela leyi munghana wa wena wa vukati a va khathalelaka ha yona vatswari vakwe yi ku endla u vona onge a nga na mhaka na wena?
Leswi u nga swi endlaka:
Languta xiyimo lexi hi ndlela leyinene. Xana hakunene munghana wa wena wa vukati u tolovelane swinene ni vatswari vakwe kumbexana sweswo swi vangiwa hileswi wena u nga va tolovelangiki ngopfu vatswari va wena? Loko swi ri tano, xana swi nga ha endleka leswaku ndlela leyi u kurisiweke ha yona yi hoxa xandla eka ndlela leyi u xi langutaka ha yona xiyimo lexi? Xana swi nga ha endleka leswaku sweswo swi vangiwa hi mavondzo?—Swivuriso 14:30; 1 Vakorinto 13:4; Vagalatiya 5:26.
Swi lava leswaku munhu a tikambisisa hi ku tshembeka leswaku a hlamula swivutiso sweswo. Kambe i swa nkoka leswaku munhu a swi hlamula. Loko ku ri leswaku timhaka ta vatswari va n’wina hi tona leti endlaka leswaku mi tshamela ku holova, sweswo swi kombisa leswaku mi ni xiphiqo evukatini bya n’wina naswona a xi vangiwi hi vatswari va n’wina.
Swiphiqo swo tala evukatini swi vangiwa hileswi vatekani va nga voniki timhaka hi ndlela leyi fanaka. Xana u nga ringeta ku vona swilo hilaha munghana wa wena wa vukati a swi vonaka hakona? (Vafilipiya 2:4; 4:5) Leswi hi swona leswi Adrián wanuna la tekeke wa le Mexico a swi endleke. U ri: “Nsati wa mina u kulele endyangwini lowu nga ni nkucetelo wo biha naswona leswi swi endle leswaku ndzi fambela ekule ni vatswari vakwe. Eku heteleleni, ndzi hete malembe ndzi nga tihlanganisi na vona. Leswi swi vange timholovo evukatini bya hina hikuva nsati wa mina a ha lava ku va namarhela, ngopfu-ngopfu mana wakwe.”
Hi ku famba ka nkarhi, Adrián u cince langutelo rakwe. U ri: “Hambileswi a ndzi swi tiva leswaku nsati wa mina u kuma nkucetelo wo biha loko a tihlanganisa ngopfu ni vatswari vakwe, ndzi tlhele ndzi swi xiya leswaku ku fambela ekule na vona, swi nga nyanyisa swiphiqo. Hikwalaho, ndzi ringete ku tlhela ndzi aka vuxaka lebyinene na vona.” *
RINGETA LESWI: Swi tsale ehansi leswi u vonaka onge hi swona swiphiqo leswi ku karhataka malunghana ni vatswari va munghana wa wena wa vukati, ivi na yena a endla hilaha ku fanaka. Loko swi koteka, sungula hi ku tsala u ku: “Ndzi ehleketa leswaku . . . ” Kutani mi cincana maphepha ya n’wina. Havumbirhi bya n’wina ehleketani hi tindlela leti mi nga ha phofulelanaka ha tona leswi swi mi karhataka.
NTLHONTLHO WA VUMBIRHI:
Vatswari va munghana wa wena wa vukati va nghenelela eka xin’wana ni xin’wana evukatini bya n’wina naswona va mi nyika switsundzuxo leswi nga riki swa nkoka. Nelya, wansati la tekiweke wa le Kazakhstan u ri: “Mina ni nuna wa mina hi hete malembe ya nkombo hi ri karhi hi tshama ni vatswari vakwe. A ku tshama ku ri ni timholovo malunghana ni ndlela leyi hi kurisaka vana va hina ha yona, ndlela leyi ndzi swekaka ha yona hambi ku ri ku basisa. Ndzi vulavule ni nuna wa mina swin’we ni mana wakwe hi mhaka leyi kambe sweswo swi lo nyanyisa timholovo!”
Tsundzuka leswi:
Loko u nghenela vukati a wa ha ri ehansi ka vulawuri bya vatswari va wena. Ematshan’weni ya sweswo, Bibele yi vula leswaku “nhloko ya wanuna un’wana ni un’wana i Kreste; kasi nhloko ya wansati i wanuna,” ku nga nuna wakwe. (1 Vakorinto 11:3) Hambiswiritano, hilaha swi boxiweke hakona eku sunguleni ka xihloko lexi, mpatswa wu fanele wu xixima vatswari va wona. Entiyisweni Swivuriso 23:22 yi hi byela leswi: “Yingisa tata wa wena la ku velekeke, naswona u nga n’wi languteli ehansi mana wa wena hileswi a kuleke.” Kambe ku vuriwa yini loko vatswari va wena kumbe vatswari va munghana wa wena wa vukati va nga ri na mhaka na swona leswaku nuna hi yena nhloko ya ndyangu kutani va sindzisa leswaku ku tirha mavonelo ya vona?
Leswi u nga swi endlaka:
Ringeta ku twisisa leswaku i yini lexi endlaka leswaku vatswari va nghenelela evuton’wini bya vana va vona. Ryan loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi u ri: “Minkarhi yin’wana vatswari va lava leswaku vana va vona va va katsa eka swiboho swin’wana leswi va swi endlaka.” Ku nghenelela ka vona ku nga va ku nga bohi naswona mi nga ha langutana na kona hi ku yingisa xikhutazo xa Bibele lexi nge: “Hambetani mi lehiselana mbilu ni ku rivalelana hi ku ntshunxeka loko un’wana a ri ni xivangelo xa ku vilerisiwa hi un’wanyana.” (Vakolosa 3:13) Nakambe ku vuriwa yini loko ku ri leswaku ku nghenelela ka vatswari va munghana wa wena wa vukati ku endla leswaku wena ni munghana wa wena wa vukati mi holova?
Mimpatswa yin’wana leyi tekaneke yi dyondze ku ka yi nga tihlanganisi ngopfu ni vatswari va yona. Leswi a swi vuli swona leswaku u fanele u vulavula na vona u hlundzukile. * Hakanyingi u fanele u swi kombisa hi swiendlo leswaku u rhangisa swilaveko swa munghana wa wena wa vukati. Masayuki wanuna la tekeke wa le Japani u ri: “Loko vatswari va vula mavonelo ya vona u nga hatliseli ku pfumelelana na wona. Tsundzuka leswaku u aka ndyangu lowuntshwa. Hikwalaho, sungula hi ku twa leswaku munghana wa wena wa vukati u titwa njhani hi mavonelo ya vona.”
RINGETA LESWI: Burisana ni munghana wa wena wa vukati hileswi swi endlaka leswaku ku nghenelela ka vatswari va n’wina evukatini bya n’wina swi vanga timholovo. Havumbirhi bya n’wina, swi tsaleni ehansi leswi mi nga laviki leswaku vatswari va n’wina va nghenelela eka swona ni ndlela leyi mi nga ta swi landzela ha yona, kambe hi hala tlhelo mi va xixima.
Minkarhi yo tala ku nga twanani ni vatswari va munghana wa wena wa vukati swi nga herisiwa hi ku ringeta ku twisisa xikongomelo xa vona naswona mi nga pfumeli leswaku sweswo swi mi holovisa. Malunghana ni mhaka leyi, Jenny u ri: “Minkarhi yin’wana loko mina ni nuna wa mina hi vulavula hi vatswari va hina a hi va twela vusiwana, naswona a hi swi vona leswaku hi ta va twisa ku vava loko hi tshamela ku vulavula hi ku nga hetiseki ka vona. Eku heteleleni, hi tshike ku vulavula hi ku nga hetiseki ka vona kambe hi tlhantlha xiphiqo lexi nga kona hi nkarhi wolowo. Leswi swi endle leswaku hi rhandzana swinene tanihi nuna ni nsati.”
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
^ ndzim. 14 Hakunene swa twisiseka leswaku loko vatswari va tikhoma hi ndlela yo biha naswona va nga hundzuki, vuxaka bya ndyangu byi nga onhaka.—1 Vakorinto 5:11.
^ ndzim. 19 Minkarhi yin’wana u nga ha lava ku vulavula hi xiphiqo xo karhi ni vatswari va wena kumbe va munghana wa wena wa vukati. Loko swi ri tano, swi endle hi xichavo ni hi moya wo rhula.—Swivuriso 15:1; Vaefesa 4:2; Vakolosa 3:12.
TIVUTISE . . .
Hi tihi timfanelo letinene leti vatswari va munghana wa mina wa vukati va nga na tona?
Ndzi nga va xixima njhani vatswari va mina hi hala tlhelo ndzi rhangisa swilaveko swa munghana wa mina wa vukati?
DYONDZA SWO TALA
XIHONDZO XO RINDZA
Ndlela Yo Hlula Swihinga Leswi Mimpatswa Leya Ha Ku Cataka Yi Langutanaka Na Swona
Xana ma ha ku cata? Bibele yi nga mi pfuna leswaku mi tiyisa vukati bya n’wina.


text:
Xana Timbhoni Ta Yehovha I Mpambukwa?
Doo! Timbhoni ta Yehovha a hi mpambukwa. Kambe i Vakreste lava tikarhatelaka ku landzela xikombiso lexi vekiweke hi Yesu Kreste ti tlhela ti hanya hi tidyondzo takwe.
Mpambukwa i yini?
Rito leri nge mpambukwa, vanhu va ri hlamusela hi tindlela to hambana-hambana. Hambiswiritano, xiya swilo swimbirhi leswi tolovelekeke leswi vanhu va swi anakanyaka hi rito leri nileswaku ha yini swi nga tirhi eka Timbhoni ta Yehovha.
Van’wana va anakanya leswaku mpambukwa i vukhongeri lebyintshwa kumbe lebyi nga tolovelekangiki. Timbhoni ta Yehovha a ti sungulanga vukhongeri lebyintshwa. Ku ri na sweswo, ti tekelela xikombiso lexi vekiweke hi Vakreste va lembe-xidzana ro sungula lava swikombiso swa vona ni leswi va swi dyondziseke swi kumekaka eBibeleni. (2 Timotiya 3:16, 17) Ti pfumela leswaku Matsalwa yo Kwetsima hi wona ma faneleke ma ti kongomisa evugandzerini bya tona.
Van’wana va anakanya leswaku mpambukwa i ntlawa wa vukhongeri lowu nga ni khombo lowu rhangeriwaka hi munhu. Timbhoni ta Yehovha a ti teki munhu tanihi murhangeri wa tona. Kambe ti landzela nawu lowu Yesu a wu vekeleke valandzeri vakwe loko a ku: “Murhangeri wa n’wina i wun’we, i Kreste.”—Matewu 23:10.
Timbhoni ta Yehovha a hi mpambukwa lowu nga ni khombo kambe leswi ti swi endlaka swi vuyerisa tona ni vanhu van’wana. Hi xikombiso, ntirho wa tona wu pfune vanhu vo tala leswaku va hlula ku godzomberiwa hi swidzidzirisi ni byala. Ku engetela kwalaho, emisaveni hinkwayo ti dyondzisa vanhu va magidi ku hlaya ni ku tsala. Ta pfuneta etimhakeni to phalala. Ti endla leswi ti nga swi kotaka leswaku ti hanyisana kahle ni vanhu hilaha Yesu a leriseke valandzeri vakwe ha kona.—Matewu 5:13-16.
DYONDZA SWO TALA
MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!
U Nga Byi Vona Njhani Vugandzeri Bya Ntiyiso?
Xana ku ni vukhongeri byin’we ntsena bya ntiyiso? Xiya swilo swa ntlhanu leswi kombisaka kahle swikombiso swa vugandzeri bya ntiyiso.