text:
11Ku tsala mina Pawulo, nandza wa Kriste Yesu, muapostola loyi a nga hlawuriwa ni ku vitaniwa leswaku a ta twarisa Evhangeli ya Xikwembu.
2Evhangeli leyi, hi yona leyi Xikwembu xi yi tshembiseke khale, hi vaprofeta va xona, eMatsalweni layo hlawuleka; 3yi vulavula hi N'wana wa xona, Hosi ya hina Yesu Kriste, loyi a nga huma erixakeni ra Davhida hi tlhelo ra ku va munhu wa nyama; 4kambe, hi tlhelo ra moya wa yena lowu kwetsimaka,Kumbe: hi tlhelo ra Moya lowo Kwetsima swi tikombile leswaku i N'wana wa Xikwembu la nga ni matimba hinkwawo, hi ku pfuka ka yena exikarhi ka vafi. 5Ha yena, ndzi nyikiwile nkateko wa ku va muapostola evitweni ra yena, leswaku vanhu va matiko hinkwawo va pfumela, va tlhela va yingisa; 6na n'wina ma katsiwa eka swona, n'wina mi nga vitaniwa ku va va ka Yesu Kriste.
7Ndza mi xeweta, n'wina hinkwenu lava mi nga eRhoma, lava rhandziwaka hi Xikwembu, lava vitaniweke ku va vahlawuriwa va xona, ndzi ri: Tintswalo ni ku rhula a swi ve na n'wina, swi huma eka Xikwembu Tata wa hina, ni ka Hosi Yesu Kriste.
8Xo sungula, ndzi nkhensa Xikwembu xa mina ha Yesu Kriste hikwalaho ka n'wina hinkwenu, hikuva ku pfumela ka n'wina ku twakarile emisaveni hinkwayo. 9Xikwembu lexi ndzi xi tirhelaka emoyeni wa mina hi ku vula Evhangeli ya N'wana wa xona, i mbhoni ya mina: A ndzi mi rivali, 10ndza mi khongelela masiku hinkwawo, ndzi ri karhi ndzi kombela leswaku, loko ku ri ku rhandza ka Xikwembu, ndzi kateka eriendzweni ra mina, ndzi kala ndzi fika ni le ka n'wina sweswi; 11hikuva ndzi navela ngopfu ku mi vona leswaku ndzi mi avela nyiko yin'wana ya Moya, mi ta tiyisiwa hi yona; 12kumbe ndzi nga ku, ndzi navela leswaku hi tiyisana swin'we loko ndzi ri kwaleyo ka n'wina, hi ku pfumela loku mina na n'wina hi nga na kona.
13
Ndzi lava leswaku mi tiva mhaka leyi, vamakwerhu: Ko tala, ndzi bohile makungu yo ta eka n'wina, ku ta ringeta ku hundzula vanhu va nga ri vangani va ka n'wina leswaku va pfumela, kukotisa leswi ndzi swi endleke ematikweni man'wana; kambe ku fikela sweswi ndzi siveriwile hi swin'wana. 14Ndzi bohekile ku tirhela Vagriki ni lava nga riki Vagriki, lavo dyondza ni lava nga dyondzangiki. 15Hikokwalaho ndzi hisekelaka ku vula Evhangeli ni le ka n'wina lava mi nga eRhoma.
16
Mhaka hileswaku a ndzi na tingana hi Evhangeli, hikuva i matimba ya Xikwembu yo ponisa hinkwavo lava pfumelaka, ku sukela eka Vayuda, ku yisa eka vamatiko. 17
Eka yona ku hlavuteriwa hilaha vanhu va endliwaka lava lulameke hi Xikwembu hakona; leswi swi kumiwa ntsena hi ku pfumela, nkarhi hinkwawo, hilaha Matsalwa ma vulaka hakona ma ku: “Loyi a endliwaka la lulameke hi ku pfumela, ú ta hanya.”Kumbe: Loyi a endliwaka la lulameke, ú ta hanya hi ku pfumela
18Sweswi ke, vukari bya Xikwembu byi vonaka byi huma hi le tilweni, byi wela ehenhla ka vubihi ni vuhomboloki hinkwabyo bya vanhu lava sivelaka van'wana ku tiva ntiyiso, hikwalaho ka ku homboloka ka vona. 19Hikuva leswi swi nga tiviwaka swa Xikwembu swi le rivaleni eka vona: Xikwembu, hi xiviri xa xona, xi va kombisile swona. 20Hikuva hi mpfhuka misava yi tumbuluka, leswi nga vonakiki swa Xikwembu, ma nga matimba ya xona lama nga heriki ni vukwembu bya xona, swa vonaka swinene loko ku anakanyiwa mintirho ya xona; hikokwalaho, va hava xo tilandzula ha xona. 21
Hambiloko va tivile Xikwembu, a va xi dzunisanga va ku i Xikwembu, a va xi nkhensanga; kambe va anakanyile leswo ka swi nga pfuni nchumu, ni timbilu ta vona leti nga riki na ku twisisa ti nyamisiwile. 22Va ri va tlharihile, kasi va hundzuke swiphukuphuku; 23
kutani va tshikile ku kwetsima ka Xikwembu lexi nga fiki, va tiendlela swifaniso leswi nga ni xivumbeko xa munhu la faka, ni xa tinyanyana, ni xa swiharhi, ni xa swikokovi.
24Hikwalaho ke Xikwembu xi va nyiketile ethyakeni ra ku navela ka timbilu ta vona, va kondza va endlana swilo swa tingana emirini wa vona. 25Va tshikile ntiyiso wa Xikwembu, va landza mavunwa, va gandzela ni ku tirhela leswi vumbiweke, ematshan'wini ya Muvumbi loyi a fanelaka ku vongiwa hi masiku ni masiku. Amen! 26Hikwalaho ka swona, Xikwembu xi va nyiketile eku naveleni loku khomisaka tingana; vavasati va vona va tshikile mikhuva ya vona ya ntumbuluko, hi ku yi endla leyi lwaka ni ntumbuluko; 27hi mukhuva wolowo, na vona vavanuna, va tshikile ku hanya ni vasati va vona hi nawu wa ntumbuluko, kutani va hisiwa hi ku navelana hi xivona, hileswaku vavanuna va endla leswi khomisaka tingana ni vavanuna-kulobye, kutani va tivangela ku biwa loku ringanaka vuhunguki bya vona.
28Kutani leswi vanhu lava va nga lavangiki ku tiva nchumu hi tlhelo ra Xikwembu, Xikwembu xi va nyiketile emiehleketweni leyi nga lavekiki, va ko va endla ni leswi nga fanelangiki. 29Va tele ku homboloka hinkwako, ni leswo biha, ni makwanga, ni nsele; va tele mavondzo, ni ku dlaya, ni ku kanetana, ni ku xisa, ni ku kucetela; i vahlevi 30ni valumbeti; i vavengi va Xikwembu,Kumbe: lava vengiwaka hi Xikwembu va mona lava titivaka ni lava tidzunisaka; i vanhu lava sungulaka tindlela leto biha letintshwa, lava nga yingisiki vatswari va vona; 31a va na ripfalo, a va na nomo lowu tshembekeke, a va na vunene, a va na tintswalo; 32vanhu lava, hambiloko va tiva ku lerisa ka Xikwembu leswaku lava endlaka leswo tano va lulameriwa hi rifu, a va yimi ka sweswo ntsena, kambe va engetela hi ku seketela lava va swi endlaka.


c: text/html

text:
231Biliamu a amba na Balaka a ri, “Nga vha mphaṱele aḽiṱari ṱhanu na mbili fhano, vha nnḓisele mboho ṱhanu na mbili na thutha ṱhanu na mbili.”
2Balaka a ita zwe a vhudzwa nga Biliamu, ene na Biliamu vhuvhili havho vha ṋekedza tshiṱhavhelo tsha mboho na thutha kha aḽiṱari iṅwe na iṅwe. 3Ndi hone Biliamu a tshi amba na Balaka a ri, “Nga vha ime hafha tsini ha tshiṱhavhelo tshavho, nṋe ndi imele nga thungo, khamusi Yahavee u ḓo ḓa a ṱangana na nṋe. Ndi ḓo vha vhudza zwine a nnzumbululela zwone.” Biliamu a ṱuwa e eṱhe a yo ima lukwarani. 4Nangoho Mudzimu a ṱangana nae, Biliamu a ri, “Ndo fhaṱa aḽiṱari ṱhanu na mbili, kha iṅwe na iṅwe yadzo nda ṋekedza tshiṱhavhelo tsha mboho na thutha.”
5Muṋe washu a longa malaedzwa awe mulomoni wa Biliamu a mu vhudza uri a humele ha Balaka a yo mu vhudza ayo malaedzwa. 6Biliamu a huma a wana Balaka a tshee o ima tsini ha tshiṱhavhelo tshawe, e na vhahulwane vhoṱhe vha Muaba.
7Biliamu a bula vhuporofita a ri,
“Balaka o nnḓisa ndi tshi bva Aramu,
khosi ya Muaba ya nthamba ndi thavhani dza vhubvaḓuvha.
A ri, ‘Iḓa u nteketelele Jakopo, iḓa u panzhilele Israele.’
8
Ndi nga teketela hani vhe Mudzimu a si vha teketele?
Ndi nga panzhilela hani vhe Mudzimu
a si vha panzhilele?
9Ndi vha vhona
ndi miṱumbani ya makwara,
ndi vha sedza ndi zwikwarani.
Ndi vhona lushaka lwo ḓikhethaho,
lu no vhona lu sa fani na dziṅwe tshakha.
10
Ndi nnyi ane a nga vhala buse ḽa Jakopo
kana a ḓivha na tshipiḓa zwatsho tsha Vhaisraele?
Nga ndi fe-vho lwa vha si na muhoyo,
ngavhe ndi tshi fa unga vhone!”
11Ndi hone Balaka a tshi vhudza Biliamu a ri, “Vho nnyitani? Ndo vha ḓisa fhano uri vha teketele maswina anga, hone tshe vhone vha ita ho vha u vha shudufhadza.”
12Biliamu a fhindula a ri, “Ndi amba zwenezwo fhedzi zwine nda vhudzwa nga Yahavee.”
13Ndi hone Balaka a tshi vhudza Biliamu a ri, “Nga ri ṱuwe roṱhe ri ye huṅwe fhethu hune vha nga kona u vhona Vhaisraele vhoṱhe, ngauri fhano vha tou vhona vhaṅwenyana, a vha vha vhoni vhoṱhe. Nga vha nteketelele vhone vhe henefho fhethu.” 14Balaka a dzhia Biliamu a mu isa tshiingamoni muṱumbani wa thavha ya Phisiga. Na henefho a fhaṱa aḽiṱari ṱhanu na mbili, a ṋekedza tshiṱhavhelo tsha mboho na thutha kha aḽiṱari iṅwe na iṅwe.
15Biliamu a amba na Balaka a ri, “Nga vha ime hafha tsini ha tshiṱhavhelo tshavho, nṋe ndi yo ṱangana na Mudzimu hafhaḽaa.”
16Muṋe washu a ṱangana na Biliamu, a mu vhudza zwine a fanela u zwi amba, a mu humisela ha Balaka uri a mu vhudze malaedzwa awe. 17Ndi hone a tshi humela ha Balaka a wana a tshee o ima tsini ha tshiṱhavhelo tshawe e na vhahulwane vha Muaba. Balaka a vhudzisa a ri, “Yahavee o ri mini?” 18Biliamu a bula vhuporofita hovhu a ri,
“Balaka, takuwa u thetshelese,
iwe ṅwana wa Tsiphoro, mpfe!
19
Mal. 3:6
Rom. 11:29
Jak. 1:17
Mudzimu ha ngi muthu, ha zwifhi,
a si muthu wa ṋama, ha shanduki.
A amba tshithu, ha tshi iti kani?
A fulufhedzisa tshithu, a nga kundwa
u tshi khunyeledza naa?
20Ndo laiwa uri ndi shudufhadze.
Mudzimu o shudufhadza, nṋe ndi nga si zwi shandukise.
21Kha ḽa Jakopo a hu vhonali khombo,
kha ḽa Israele a hu na maṱungu.
Yahavee Mudzimu wavho u navho,
vhukati havho hu pfala muḓalo wa u ṱanganedza Khosi.
22Mudzimu o vha pfulusa Egipita, u vha lwela unga ṋari.
23Jakopo a nga si loiwe,
Vhaisraele vha nga si panzhilelwe;
zwino hu tshi ambiwa Jakopo na Vhaisraele hu ḓo pfi,
‘Vhonani zwe Mudzimu a ita!’
24
Lushaka ulu lu takuwa unga ndau ya tsadzi,
vha takuwa unga ndau i sa aweli
i sa athu ḽa tshe ya ponda, ya nwa malofha
a tshe ya vhulaha.”
25Ndi hone Balaka a tshi amba na Biliamu a ri, “Vha songo tsha vha teketela, vha songo tsha vha shudufhadza, kha vha sokou ḓifhumulela!”
26Biliamu a fhindula a ri, “A tho ngo vha vhudza uri ndo fanela u ita zwoṱhe zwine Yahavee a amba?”
27Balaka a vhudza Biliamu a ri, “Nga vha ḓe ndi vha ise huṅwe fhethu. Khamusi Mudzimu u ḓo zwi takalela uri vha nteketelele vhone vhe henefho.” 28Balaka a dzhia Biliamu a mu isa muṱumbani wa thavha ya Phioro, yo ingamelaho phanga. 29Biliamu a mu vhudza a ri, “Nga vha mphaṱele aḽiṱari ṱhanu na mbili henefhano, vha nnḓisele mboho ṱhanu na mbili na thutha ṱhanu na mbili.” 30Balaka a ita zwe Biliamu a amba, a ṋekedza tshiṱhavhelo tsha mboho na thutha kha aḽiṱari iṅwe na iṅwe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
71Kutani Yerubaali, a nga yena Gidiyoni, ni vanhu hinkwavo lava a a ri na vona, va pfuka ka ha ri mpundzu swinene, va ya gova kusuhi ni xihlovo xa Haroda; kasi Vamidiyani vona a va govile hi tlhelo ra n'walungu, erivaleni leri nga ehansi ka ntshava ya More.
2HOSI Xikwembu xi ku ka Gidiyoni: “Vanhu lava u nga na vona va tele ngopfu! Ndzi nga ka ndzi nga nyiketi Vamidiyani emavokweni ya Vaisraele vo tarisa sweswo, hikuva va nga tikurisa emahlweni ka mina, va ku: ‘Hi tiponisile hi matimba ya hina.’ 3
Kutani sweswi byela Vaisraele u ku: ‘Un'wana ni un'wana loyi a rhurhumelaka hi ku chava, a a muke a hatla a suka laha ntshaveni ya Giliyadi.’ ” Van'wana va ri: a a muke.’ ” Gidiyoni a kambela ntshungu lowu Vavanuna lava nga tlhelela emakaya a va ri 22 000, ku sala ntsena vavanuna va 10 000.
4Kutani HOSI Xikwembu xi ku ka Gidiyoni: “Vanhu lava va ha tele ngopfu. Rhelela na vona mi ya laha ku nga na mati, kutani mina ndzi ta fika ndzi ku hlawulela vona. Munhu loyi ndzi nga ta ku byela leswaku ú fanele ku famba na wena, ú ta famba; kambe loyi ndzi nga ta ku byela leswaku a nga fambi na wena, a nge fambi.” 5Kutani Gidiyoni a rhelela ni vanhu lava va ya laha ku nga na mati, kutani HOSI Xikwembu xi ku ka Gidiyoni: “Un'wana ni un'wana loyi a nga ta kaca mati hi ririmi, ku fana ni leswi timbyana ti nwisaka swona, n'wi veke etlhelo. Kambe un'wana ni un'wana loyi a nga ta nkhinsama hi matsolo a orhovela mati kunene, n'wi veke etlhelo rin'wana.” 6Kutani vavanuna lava nga nwa mati hi ku kapitela kunene, a va ri 300, kambe lavan'wana hinkwavo va nkhinsamile hi matsolo va orhovela kunene. 7Kutani HOSI Xikwembu xi ku Gidiyoni: “Ndzi ta mi lamulela hi vavanuna va 300 lava nga kapitela mati kunene, ndzi nyiketa Vamidiyani emavokweni ya wena; kambe lavan'wana hinkwavo, va tshike va tlhelela emakaya.” 8Kutani Gidiyoni a teka timbuva ta lava mukaka,Van'wana va ri: a teka swikhuwana swa lava fambaka a teka ni timhalamhala ta vona, kutani a va ntshunxa hinkwavo leswaku va tlhelela emakaya, kambe lavan'wana va 300 a va byela leswaku va sala. Mixaxa ya Vamidiyani a yi ri erivaleni ehansi ka ntshava.
9Hi vusiku byebyo, HOSI Xikwembu xi ku ka Gidiyoni: “Pfuka u rhelela, u ya emixaxeni, hikuva ndzi yi nyiketile emavokweni ya wena. 10Loko u chava ku rhelela u ri wexe, teka nandza wa wena Pura, mi rhelela swin'we mi ya emixaxeni. 11U ta twa leswi Vamidiyani va swi vulaka, kutani endzhaku ka swona u ta tiya nhlana, u nga ha chavi ku nghena emixaxeni.” Kavaloko Gidiyoni a rhelela ni nandza wa yena Pura, va fika erihlampfini ra mixaxa ya masocha. 12Vamidiyani ni Vaamaleke ni va le vuxeni a va tate rivala, va tele kukota tinjiya, na tona tikamela ta vona a ti ri ntsandza-vahlayi, ti tele ku fana ni sava eribuweni ra lwandle. 13Loko Gidiyoni a fika, Mumidiyani un'wana a a ri karhi a rungulela nakulobye norho lowu a wu lorheke, a ku: “Ndza ha ku lorha norho, ndzi vona ximbhundzwa xin'we xa mapa ya maxalana xi vumbuluka xi nghena emixaxeni ya hina, xi fika xi ba ntsonga wa hina swinene, xi wu pewula wu wela ehansi.” 14Kutani nakulobye wa loyi a lorheke a hlamula a ku: “Sweswo swi vula ntsena fumu ra Gidiyoni n'wana Yowasi lowa Muisraele. Xikwembu xi hi nyiketile hina VamidiyaniKumbe: Swikwembu swi hi nyiketile hina Vamidiyani ni mavuthu ya hina hinkwawo emavokweni ya yena.”
15Loko Gidiyoni a twa marungulo lawa ya norho ni nhlamuselo ya wona, a khongela, kutani a tlhelela emixaxeni ya Vaisraele, a ku ka vona: “Pfukani, hikuva HOSI Xikwembu xi nyiketile mixaxa ya Vamidiyani emavokweni ya n'wina.” 16Kutani a avanyisa vavanuna lava va 300 hi mintlawa minharhu, a khomisa un'wana ni un'wana wa vona mhalamhala yin'we, ni xikhuwana lexi nga chelangiki nchumu xi ri ni xisa xa ndzilo endzeni. 17Kutani a ku ka vona: “Mi ndzi languta, kutani mi encenyeta; loko ndzi fika erihlampfini ra mixaxa, mi endla leswi ndzi nga ta swi endla. 18Loko mina ni hinkwavo lava nga kusuhi na mina hi ba mhalamhala, na n'wina banani timhalamhala ta n'wina, hinkwako lomu mi nga ta va mi ri kona mi rhendzele mixaxa; kutani mi huwelela, mi ku: ‘Hi va HOSI! Hi va Gidiyoni!’ ”
19Kutani Gidiyoni ni vavanuna va 100 lava a a ri na vona va ya erihlampfini ra mixaxa, hi nkarhi lowu valanguteri va le xikarhi ka vusiku a va ha ku sungula ntirho. Vaisraele va ba timhalamhala, va faya ni swikhuwana leswi a va swi khomile. 20Kutani vavanuna hinkwavo va mintlawa leminharhu va ba timhalamhala, va fayetela ni swikhuwana, un'wana ni un'wana a khomile xisa xa ndzilo hi voko ra ximatsi, ni mhalamhala hi voko ra xinene. Kutani va huwelela va ku: “Fumu ra HOSI! Fumu ra Gidiyoni!” 21Vavanuna hinkwavo va yima etindhawini ta vona va rhendzele mixaxa. Hiloko Vamidiyani hinkwavo va suka va tsutsuma va ri karhi va ba huwa. 22Loko Vaisraele va ba timhalamhala leta 300, HOSI Xikwembu xi endla leswaku Vamidiyani va hlangana tinhloko va tlhavana hi mafumu emixaxeni hinkwayo. Kutani va baleka va tsutsuma, ku kondza va ya fika eBeta-Xita, ku langutana na Sereda,Sereda, van'wana va ri: Serera va hundza va ya fika eTabata endzilekaneni wa Avele-Mehola. 23Kutani Vaisraele va ka Neftali ni va ka Asere ni va ka Manase hinkwavo va vitaniwa, va ta hlongorisa Vamidiyani.
24Kutani Gidiyoni a rhuma vanhu va ya emagangeni hinkwawo ya va ka Efrayimi, va fika va ku: “Rhelelani mi ta lwa ni Vamidiyani, mi va tekela swihlovo swa vona ku ya fika eBeta-Bara ni le Yordani.” Kutani vavanuna hinkwavo va ka Efrayimi va vitaniwa, va ya tekela Vamidiyani swihlovo swa vona, ku ya fika eBeta-Bara ni le nambyeni wa Yordani. 25Loko Vaisraele va ri karhi va hlongorisa Vamidiyani, va khoma tindhuna ta vona timbirhi, Orebe na Zeba; va ya dlayela Orebe eka “Ribye ra Orebe”, Zeba na yena va ya n'wi dlayela eka “Ribye ra Zeba”, laha va pyaxelaka kona mihandzu ya vhinya. Kutani va tsema tinhloko ta vona va ti yisa eka Gidiyoni, eribuweni ra nambu wa Yordani.


text:
Nhlangano wa tipolotiki ta ma Zulu awu akiwe tani hi pyramid. E hansi ka xivumbeko lexi akuri miti (imizi) ya mani na mani, leyi ayiri na swiphemu swintsongo swa tipolotiki eka mfumo wa xiraka. Muti (umuzi) wun’wana na wun’wana awuri ehansi kavulawuri bya umnumzane (nhloko ya muti), loyi a fanele a tisa kurhula xikan’we naku langutisisana na mintlhontlho hinkwayo ya muti na kwala kusuhi lokunga tshukaka kuva kona.
Nhloko ya muti yile hansi ka induna—leyi kunga ya muganga (isigodi) laha muti (umuzi) wunga kona. Nhloko ya ndzhawu kumbe muganga walowo ayiri na vuti hlamuleri bya milawu hinkwayo na ntshamiseko endzhawini xikan’we naku tshamisekisa swiphiqo leswingavaka switsandze nhloko ya muti kumbe wuriswiri swikulu swinene kumbe swiri swankoka leswaku swiya ahluriwa.
Ndzhawu leyi yihetele yi hundzuka ndzhawu yikulu, xifundzha (isifunda), lexi lawuriwaka hi nhloko leyinga ya nkoka kumbe hosi (inkosi), leyi yi lawuriwaka hi hosinkulu.
Eka misava leyi aswinga olovi ku burisana endzhawini yin’we, xivumbeko lexi xa pyramid axi tisa ndlela ya kahle ya hosinkulu kuva yilawula vanhu lava vanga ehansi kayona. Swotala eka xivumbeko lexi swikotile ku pona kungheneleriwa hi vafambisi vavalungu, naswona mfumo lowuntshwa wa tiko ra Afrika Dzonga wa xidimokirasi, lowu hlawuriweke hi lembe ra 1994, wu tekele enhlokweni swilaveko swaku seketela xikan’we naku hlayisa swiphemu swa vulawuri leswaku kuva na ntshamiseko emakaya.
Hambiswiritano, maendlelo ya ndzhavuko ya lwisana na leswi vumbiwa rintshwa ra tiko ra Afrika Dzonga rivulaka swona, leswi tiyisisaka ndzingano kungari kuya hi nghohe, vukhongeri kumbe rimbewu. Kunyikiwa ka misava eka vavasati, leswi aswinga pfumeleriwi khale, masiku lawa switele swinene.Translated by Ike Ngobeni


text:
41
6:24
8:1
16:20
30:16,19-20
Liv. 18:5Gen. 12:7
“Zwino-ha Vhaisraele, ipfani milayo na ndaela dzine nda ni laya, ni dzi tevhedze, ndi hone ni tshi ḓo tshila, na dzhena shangoni ḽine Muṋe washu Mudzimu wa vhomakhulukuku waṋu a ḓo ni ṋea ḽa vha ḽaṋu. 2
Mir. 30:6
Nzumb. 22:18-19
Ni thanye, ni khunyeledze ndaela dza Muṋe washu Mudzimu waṋu dzine nda khou ni laya. Kha fhungo ḽine nda ni vhudza ni songo engedza tshithu, ni songo fhungudza tshithu. 3
No vhona nga aṋu maṱo zwe Muṋe washu a ita thembeleni ya Baali wa Phioro: vhoṱhe vhe vha tevhedza maitele a Baali wa Phioro, Muṋe washu Mudzimu waṋu o vha lozwa, 4hone inwi vhe na dzula no fulufhedzea kha Muṋe washu Mudzimu waṋu, na ṋamusi ni kha ḓi tshila noṱhe.
5“Vhonani, ndi khou ni laya yeneyo milayo na dzenedzo ndaela dze Muṋe washu Mudzimu wanga a mmbudza, ndi zwone, ni zwi tevhedze musi ni tshi dzula shangoni ḽine na khou dzhena khaḽo zwino uri ni ḽi dzhie ḽi vhe ḽaṋu. 6Tevhedzani milayo heyo ni i khunyeledze, ndi hone tshakha dzi tshi ḓo vhona uri ni na vhuṱali na ṱhalukanyo; vha ḓo ri u pfa ndaela idzi dzaṋu vha ri, ‘Vhonani uri vhuṱali na ṱhalukanyo ya lushaka ulu luhulu ndi zwingafhani!’ 7
Ps. 145:18
148:14
Ndi lufhio lushaka lune naho lwo hula hani, lwa vha na mudzimu walwo a re tsini halwo unga Yahavee Mudzimu washu e tsini na riṋe, ane musi ri tshi mu ṱavhela mukosi a si kundwe u ri phalala? 8
Ndi lufhio lushaka, naho lwo hula hani, lu re na milayo mivhuya na ndaela mbuya dzi no fana na ndayo iyi ine nda khou ni laya ngayo ṋamusi?
9
6:12
8:11,19
32:18
“Tshaṋu ni vhe na vhusedzi vhuhulu, ni ḓilondote uri ni si vhuye na hangwa zwithu hezwi zwe na vhona nga maṱo aṋu; nga zwi dzule mbiluni dzaṋu vhutshilo haṋu hoṱhe, ni zwi hanelele na vhana vhaṋu na vhaḓuhulu. 10
6:2,13,24
8:6
10:12,20
14:22-23
17:19
28:58
31:12-13
Mir. 1:7
Elelwani ḓuvha ḽe na ima phanḓa ha Muṋe washu Mudzimu waṋu thavhani ya Horebe, a mmbudza a ri, ‘Kuvhanganya tshivhidzo tshoṱhe ndi vha funze mafhungo ane vha fanela u a ḓivha, vha kone u nkhulisa maḓuvha oṱhe ane vha ḓo tshila fhano fhasi, vhone vha dovhe vha a funze vhana vhavho.’
11“Inwi na sendela na ima tsini ha thavha, yone i tshi khou duga mulilo wa ita na u swika ngei makoleni, ha vha na gole na swiswi na buluvhutsi ḽihulu, 12Muṋe washu a amba na inwi e ngomu muliloni ni sa vhuyi na vhona tshivhumbeo tshawe, ni tshi tou pfa ipfi ḽi tshi khou amba, 13
a ni vhudza a mulanga we a vhofha na inwi, na ndaela dzawo, yone Milayo ya fumi, a tou i ṅwala kha maḓaba mavhili a matombo. 14A vha nṋe, Muṋe washu o nndaedza musi wonoyo uri milayo iyi na ndaela idzi ni dzi tevhedze musi no wetshela seli shangoni ḽine na ḓo ḽi wana ḽa vha ḽaṋu. 15Ni songo khakha! Elelwani uri musi Muṋe washu a tshi amba na inwi e ngomu muliloni ngei Horebe a no ngo vhuya na vhona tshivhumbeo tshawe. 16
Zwenezwo ni songo tshinya nga u ḓiitela mudzimu wa tshifanyiso, wa tshinna kana wa tshisadzi, 17kana wa phukha ifhio na ifhio, kana tshiṋoni tshi fhufhaho, 18kana tshithu tshi kokovhaho fhasi, kana khovhe i wanalaho maḓini. 19
2 Mah. 17:16
Jer. 8:2
Nahone ni songo ri ni tshi lavhelesa ṱaḓulu na vhona ḓuvha na ṅwedzi na dziṋaledzi na masambi oṱhe a re lutomboni, na fhurea na zwi gwadamela na zwi luvha, hezwo zwithu ndi zwe Muṋe washu Mudzimu waṋu a zwi kovhekanya tshakha dzoṱhe dzi re fhasi ha lutombo uri zwi vhe midzimu yavho. 20
Hone inwi Muṋe washu o ni dzhia a ni bvisa shondoni ḽa mulilo, Egipita, uri ni vhe lushaka lwawe vhukuma, sa zwine na vha zwone ṋamusi.
21
“A vha nṋe Muṋe washu o ntsinyutshela nga mulandu wa zwiito zwaṋu, a ana a ri a thi nga weli Jorodani, a thi nga dzheni shango ḽavhuḓi ḽine Muṋe washu Mudzimu waṋu a ḓo ni ṋea uri ḽi vhe ḽaṋu. 22Nṋe a thi nga weli Jorodani, ndi ḓo fela shangoni ḽino, vha no ḓo wela ndi inwi, ni yo wana shango iḽo ḽavhuḓi ḽa vha ḽaṋu. 23
Ni vhone ni sa ḓo hangwa mulanga we Muṋe washu Mudzimu waṋu a vhofha na inwi na vho ḓiitela mudzimu wa tshifanyiso tsha tshiṅwe na tshiṅwe tshe Muṋe washu Mudzimu waṋu a ni dzivhisa. 24
6:159:3
Ek. 34:14
Yes. 33:14
Heb. 12:29
Muṋe washu Mudzimu waṋu ndi mulilo u fhisaho zwoṱhe, ndi Mudzimu a sa vhangiswi.
25“Musi ho no fhela mirafho na mirafho ni shangoni ḽaṋu, ni songo tshinya nga u ita mudzimu naho u ufhio wa tshifanyiso; zwenezwo Muṋe washu Mudzimu waṋu u ḓo vhona zwo vhifha, zwi a mu sinyusa. 26
31:28
32:1
Yes. 1:2
Mika 6:1-8
Ndi ri ḽiṱaḓulu na ḽifhasi ndi ṱhanzi ṋamusi, a ni nga dzulesi shangoni ḽine na khou wetshela khaḽo seli ha Jorodani, ni ḓo ṱavhanya u lovha ni khaḽo, vhukuma ni ḓo tou lovha tshoṱhe. 27
Dot. 28:36,64
Muṋe washu uḓo ni balanganya na dzitshakha, ha sala vha si gathi vhukati ha tshakha dzine Muṋe washu a ḓo ni khadela khadzo, 28henefho na konou luvha midzimu yo itwaho nga zwanḓa zwa vhathu, midzimu ya thanda na tombo, midzimu i sa vhoni, i sa pfi, i sa ḽi, i sa nukhedzi. 29
10:12
11:13
13:4
26:16
30:2
Jer. 29:13-14
Yes. 10:20-22
Hone arali ni tshi vho ṱoḓa Muṋe washu Mudzimu waṋu nga mbilu nthihi ni henefho, na mu ṱoḓa nga mbilu yoṱhe, ni ḓo mu wana. 30Misi i ḓaho ni tshi vho tambula, nó welwa nga khombo hedzo dzoṱhe dze nda ni vhudza, ndi hone ni tshi vho ḓo rembulutshela ha Muṋe washu Mudzimu waṋu na thetshelesa zwine a amba. 31
Nahone Muṋe washu Mudzimu waṋu ndi Mudzimu wa tshilidzi, ha nga ni ṱutsheli, ha nga ni lozwi tshoṱhe, ha nga hangwi zwe a anela vhomakhulukuku waṋu musi a tshi vhofha mulanga navho.
32
“Edzonu vhudzisa zwa misi ya kale ya musi ni sa athu vha hone, u bva tshee Mudzimu a sika muthu fhano shangoni, ni vhudzise shango ḽoṱhe nga he ḽa ya, ni pfe arali ho vhuya ha vha na ḓembe ḽingafhangafha, kana ḽo vhuya ḽa pfala zwaḽo – 33ndi amba zwa lushaka lu tshi pfa ipfi ḽa Mudzimu a tshi khou amba e ngomu muliloni, vha ri vho mu pfa vha si fe, unga inwi no mu pfa a tshi amba Ene muṋe na tshila. 34Ni sedze arali muṅwe mudzimu o vhuya a luma mbilu a ḓa a ḓidzhiela lushaka a lu pfulusa vhukati ha luṅwe unga Muṋe washu o ni bvisa Egipita. Kani ho ngo tou rwa Vhaegipita nga mabulayo, a vha sumbedza maḓembe na zwimangadzo, a ni lwela Ene muṋe nga mishumo mihulu ya maanḓa, mishumo i ofhisaho? 35No sumbedzwa zwenezwo zwoṱhe uri ni kone u ḓivha uri Muṋe washu ndi Ene Mudzimu e eṱhe, a hu tshee na muṅwe. 36
O ita uri ni pfe ipfi ḽawe a tshi khou amba e ṱaḓulu a tshi ni laya, a ni sumbedza mulilo muhulu we a tsela fhasi e khawo, na pfa maipfi awe a tshi khou amba e muliloni. 37
10:15
23:5
33:3
Muṋe washu o tou funa vhomakhulukuku waṋu, a ḓinangela na inwi vhaḓuhulu vhavho, ndi zwe a ni pfulusa Egipita Ene muṋe nga maanḓa awe mahulu, 38a thatha dziṅwe tshakha dzine dza ni fhira nga u anda na nga maanḓa, a ni isa mashangoni avho a ni ṋea one, unga ni tshi khou zwi vhona ṋamusi.
39“Ḓivhani-ha ṋamusi, zwi songo vhuya zwa ṱuwa mbiluni dzaṋu: Muṋe washu ndi Ene Mudzimu ngei ṱaḓulu na fhano fhasi, a hu tshee na muṅwe. 40Tevhedzani-ha milayo yawe na ndaela dzawe dzine nda khou ni laya ṋamusi, ndi hone zwi tshi ḓo ni nakela, inwi na vhana vhaṋu vhane vha kha ḓi ḓo bebiwa, na dzula tshoṱhe shangoni ḽine Muṋe washu a khou ni ṋea, na si tsha ṱavhanya u dzhielwa ḽone.”
41
Zwo no ralo Mushe a nanga miḓi miraru seli ha Jorodani thungo ya vhubvaḓuvha. 42Arali muthu a tshenuwa o vhulaha muṅwe, hone hu si nga khole, á songo thoma u vha o mu fara nga mbilu, onoyo a nga shavhela kha muṅwe wa yeneyo miḓi miraru uri a si vhulawe. 43Shangoni ḽa Rubeni Mushe o nanga Betsere midavhini i re thungo ya vhubvaḓuvha u bva Lwanzheni lwa Muṋo, shangoni ḽa Gadi a nanga Ramotho kha ḽa Giliadi, kha ḽa Manase a nanga Golani shangoni ḽa Bashani.
44
Afha hu vho tevhela ndayo ye Mushe a laya Vhaisraele ngayo; 45ndi vhuṱanzi na milayo na ndaela dze Mushe a funza Vhaisraele musi vho no pfuluwa Egipita. 46O vha laya musi vho ima govhani seli ha Jorodani u livhana na Bethe Phioro, shangoni ḽa Sihoni khosi ya Vhaamori we a vha a tshi dzula Hesheboni; ndi uḽa Sihoni we Mushe na Vhaisraele vha mu dia musi vha tshi pfuluwa Egipita, 47vha konou mu dzhiela shango ḽawe, vha dzhia na ḽa Ogo khosi ya Bashani. Ndi one mahosi mavhili a Vhaamori e a vha a tshi dzula seli ha Jorodani thungo ya vhubvaḓuvha; 48shango ḽavho ḽo vha ḽi tshi katela mivhundu yoṱhe u bva Aruere khunzikhunzini dza mulambo wa Arinoni u swika thavhani ya Heremoni ine ḽiṅwe ya pfi Sirioni, 49na govha ḽoṱhe ḽa Jorodani thungo ya vhubvaḓuvha u swika Lwanzheni lwa Muṋo mabamani a thavha ya Phisiga.


text:
Ṱhaluso ya Didingwe
Dzina ḽa Didingwe (Panthera Pardus) ḽo bva kha ipfi ḽa tshi greek zwine zwa vha zwi tshi khou amba ndau kana panther, nga mulandu wa lutendo lwa kale he vha vha hu tshitendiwa uri Ndau na Panther ndi dza lushaka luthihi. I ṱaluswa sa tshinwe tsha tshifuwo tshihulusa.
Dziya fhambana nga tshivhumbeo dza Afrika Tshipembe na mivhala zwi tshi khou bva nga hune ya khou hula hone kana nḓowelo. Uya nga vha South African National Biodiversity Institute (SANBI), zwi fhambana ubva kha muvhala wa Tshitopi uya kha musuku kana tawny na u fhambana ha mutsu na mutsuku zwi tshi khu waniwa nga autosomal ya dzi gene.
Didingwe ḽa cape ḽi vha ḽi tshi khou dzula dzi thavhani dza western cape dza vha ṱhukhu kha dzine dza wanala u mona na shango, hune dza tshinna wa wana dzi tshi khou lemela 21 kg dza tsadzi dzi tshi khou lemela 21kg. Dza tshinna dza kruger national park, dzi nga lemela u swika kha 58kg ngeno dza tsadzi dzi tshi khou lemela 37,5kg.
Nga nnḓa ha hezwo dza cape dzi vha dzi ṱhukhu nga mulandu wa ṱhahalelo ya zwiḽiwa dzine dza vha dzi tshi khou ḽa ubva kha 200 km² na 1 000 km², u tshi nga vhambedza na dza kruger dzine dza vha dzi tshi khou ḽa vhukati 25 km² uya 50 km².
Hune cheetah ya vha na hayo ha u ḽela na, didingwe ḽina haḽo hune ha vhidziwa rosettes kha mivhili yadzo na ḽivhala ḽitsu ḽo imaho, kha milenzhe ṱhoho na matungo na milenzhe ya phanḓa, dzo no vhonala lunzhi nahone adzi na ḽivhala ḽine ḽa nga ḽa cheetah. Dzi funa fhethu hune hanga koppies na riparian na matandani adzi funi hune havha na mahatsi. Uya nga vha
SANBI,koppies ndi hune ha iswa nga maanḓa vhana vhadzo na hone ndi fhethu ha vhuḓi hune dzi ya kona u fara tshipondwa. Dzi vhibva lwa vhudzekani dzi na minwedzi ya 24. Fhedzi dzi beba ubva dzina minwaha miraru. Nga luthihi iya kona u beba vhana vhavhili uya kha vhararu nga murahu ha u ḓi hwala lwa maḓuvha a 100.
Vhana vha ya bebiwa vha ya vha dzumbiwa ḓakani hune havha uri ho tsitsikana. Dzi vha dzi sa koni tshithu nga murahu ha minwedzi ya 12 ya u thoma nga maanḓa arali dzi tshi khou hula fhethu hune zwiḽiwa zwi ya konḓa. Uya nga vha SANBI, vhana na vhone vha ya vha 35% kana 90% zwi tshi khou bva kha nḓowelo vhana vha sia vho mme vha na minwedzi ya 15.
Ku Vhulaele na Kuḽele
Ndi zwivhumbiwa zwine zwa vha zwa vhusiku, fhedzi unga dzi vhona na nga matsheloni arali dzi sa khou tswenyiwa. Dzi ya ḽa zwifuwo zwiṱuku na dzinwe dzo no nga dzone fhedzi dzi funa zwipondwa zwine zwa lemela 10 uya kha 40kg caracal na jackal mbalo yadzo iya fhungudzea vhukuma fhethu hune havha na madidingwe.
Uya nga ha Predation Management Manual, didingwe dzi ḽa zwifuwo fhethu hune ha vha uri zwiḽiwa zwi ya konḓa tshoṱhe. Dzi ya vhulaha zwithu zwinzhi u fhirisa zwine dzone dzine dza vha dzi tshi khou ṱoḓa zwone, fhedzi dza ḽa mutumbu nga tshifhinga tshithihi.
Dzina maanḓa na uvha khulwane kha dzi cheetah, adzi tou vhilimedza tshipondwa dzi tou vha na maitele ane dza kona u fara ngao. Tshipondwa tshi ya hamea nga nḓila ine tsha vha tsho lumiwa ngayo kha mukulo kana mutsinga, ya kona u hwaliwa ya ya u vhewa hune ya ḓo liwa hone ho fholaho, sa tsumbo fhasi ha muri wo itaho ḓaka kana nnṱha ha matombo kana nnṱha ha muri. He tshifuwo tsha iswa hone uya kona u tevhela wa vhona.
Uya kona u vhona na makandelo arali hu phukha khulwane, ngeno mikulo ya phukha ṱhukhu i tshi nga vunḓea, uya nga vha Predation Management Manual, hu ya vha na mavhudzi manzhi ane avhewa hune wa wana didingwe ḽi tshi khou ḽa zwa nga ngomu ha milenzhe ya phanḓa ya ḽa 1kg kana 2 kg ya ṋama. Dzi ya bvisa mala.
U Langa
Ma didingwe ndi phukha dzine dza vha uri dzo tsireledziwa na western cape ndi vhathu vho tendelwaho fhedzi uri vha kone u dzi fara. Kha manwe mavunḓu unga tou nwalela uri u kone u wana ḽinwalo kana wa wana thendelo ya udzi pfulusa arali wo dzi wana.
Anatolian sheepdogs na dzi donngi dzi ya thusa vhukuma u ri didingwe ḽi sa vhulaye ḽi tshi ya phanḓa fhedzi dzi fanela uvha dzo hula na zwifuwo zwa hayani uri zwi kone u shuma. U ita luhura na zwone zwi ya thusa.
Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
91
Eka lembe ra vumbirhi loko Vaisraele va humile etikweni ra Egipta, hi n'hweti yo sungula, HOSI Xikwembu xi vulavula na Muxe emananga ya Sinayi, xi ku: 2“Byela Vaisraele leswaku va endla nkhuvo wa Paseka hi nkarhi wa wona lowu vekiweke. 3Siku leri vekiweke, leri mi nga ta endla nkhuvo ha rona, i ra vu-14 ra n'hweti leyi, hi minkarhi ya madyambu, mi wu endla hi ku landza milawu ya wona hinkwayo ni swiboho swa wona hinkwaswo.” 4Kutani Muxe a byela Vaisraele leswaku va endla nkhuvo wa Paseka. 5Kutani Vaisraele va endla nkhuvo wa Paseka emananga ya Sinayi hi siku ra vu-14 ra n'hweti yo sungula, hi minkarhi ya madyambu, va tirha hinkwaswo leswi HOSI Xikwembu xi leriseke Muxe, va nga siyi nchumu.
6Hi siku rero, ku vile ni vanhu van'wana lava a va nga fanelanga ku endla nkhuvo wa Paseka, hi mhaka ya leswi a va tinyamisile hi ku khumba ntsumbu. Kutani va ya eka Muxe na Aroni, 7va fika va ku ka Muxe: “Hi nyamile hileswi hi khumbeke ntsumbu; kutani hikwalaho ka yini mhaka leyi yi hi sivela ku humesa gandzelo ra HOSI Xikwembu swin'we ni Vaisraele lavan'wana, hi nkarhi wa rona lowu vekiweke, xana?” 8Muxe a va hlamula a ku: “Yimani ku kondza ndzi twa leswi HOSI Xikwembu xi nga ta ndzi lerisa swona, hi tlhelo ra n'wina.”
9HOSI Xikwembu xi ku ka Muxe: 10“Tivisa Vaisraele mhaka leyi: Loko un'wana wa n'wina kumbe un'wana wa vatukulu va n'wina a tinyamisile hi ku khumba ntsumbu, kumbe loko a endzile ekule, wa ha ta ndzi tlangela hi ku endla nkhuvo wa Paseka. 11Vanhu vo tano va ta wu endla eka n'hweti leyi tlhandlamaka, hi siku ra vu-14, hi minkarhi ya madyambu; nyama ya xifuwo xa Paseka va ta yi dya ni xinkwa xo-ke-comela, ni matsavu lama bavaka. 12
Yoh. 19:36
Ku nga tshuki ku va ni leswi va nga ta swi siyela mundzuku, naswona va nga tshuki va faya marhambu ya kona. Va ta endla nkhuvo wa Paseka hi ku landza milawu ya wona. 13Kambe loko munhu a basile, naswona a nga endzanga, kutani a tshika ku endla nkhuvo wa Paseka, munhu wo tano ú fanele ku hlongoriwa erixakeni ra ka vona, hikuva ú ta va a nga humesanga gandzelo ra mina HOSI hi nkarhi lowu vekiweke. Tlhandlakambirhi ú ta dlawela swidyoho swa yena. 14Loko munhu wa le handle loyi a luveleke eka n'wina, a navela ku ndzi tlangela mina HOSI hi ku dya nkhuvo wa Paseka, a nga wu endla hi ku landza milawu ni swiboho swa wona.Van'wana va ri: nawu ni xiboho xa wona Mi fanele ku tirhisa nawu wun'we eka munhu wa rixaka ra Israele, ni le ka munhu wa le handle loyi a luveleke erixakeni ra Israele.”
15Hi siku leri Ntsonga lowu nga ni Areka ya Ntwanano wu yimisiweke ha rona, papa ri wu khubumeta; nivusiku a ri fana ni ndzilo, ri funengeta Ntsonga dyambu ri kondza ri xa. 16Masiku hinkwawo a swi ri tano: Ntsonga a wu khubumetiwa hi papa, leri nivusiku a ri fana ni ndzilo.Van'wana va ri: ninhlekanhi Ntsonga a wu khubumetiwa hi papa, nivusiku a ku vonaka ndzilo 17Nkarhi hinkwawo loko papa ri suka ehenhla ka Ntsonga, Vaisraele a va suka na vona, kutani laha papa ri fikaka ri yima kona, a va gova kona. 18Vaisraele a va suka ni ku gova hi ku landza xileriso xa HOSI Xikwembu. Loko papa ra ha funengetile Ntsonga, a va tshama laha va goveke kona. 19Vaisraele a va hlayisa xileriso xa HOSI Xikwembu; a va nga suki, hambiloko papa ri funengeta Ntsonga nkarhi wo leha. 20Nkarhi wun'wana papa a ri funengeta Ntsonga masiku ma nga ri mangani (Vaisraele a va tshama laha va goveke kona hi ku lerisiwa hi HOSI Xikwembu; va tlhela va suka hi ku lerisiwa hi xona). 21Nkarhi wun'wana papa a ri khubumeta Ntsonga ku sukela nimadyambu ku fikela nimixo; kutani loko papa ri suka nimixo, na vona Vaisraele a va suka; kambe loko ri ya emahlweni ni ku khubumeta Ntsonga siku leri tlhandlamaka ni vusiku bya kona, Vaisraele a va suka nkarhi lowu a ri suka ha wona. 22Vaisraele a va tshama laha va goveke kona, va nga suki, hambiloko papa ri khubumeta Ntsonga ri tshama masiku mambirhi, kumbe n'hweti, kumbe ku tlula n'hweti; kambe loko papa ri suka, na vona a va suka. 23Vaisraele a va hlayisa nawu wa HOSI Xikwembu hilaha xi leriseke Muxe hakona: A va gova hi ku lerisiwa hi HOSI Xikwembu, va suka hi ku lerisiwa hi xona.


text:
Rirhandzu
Rirhandzu i nxaxamelo wa minthlaveko na xiyimo xa miehleketo, leyi hakanyingi yinga na matimba, kusukela eka vunakulori lebyi enteke kufikela eka ntsako lowu tolovelekeke. Xikombiso xa nxaxamelo wa minthlaveko ya rirhandzu hileswaku rirhandzu ra manana rahambana eka rirhandzu exikarhi ka mpatswa rithlela rihambana na rirhandzu ra swakudya. Hiku olova, rirhandzu i nthlaveko wa nkokelo wa matitwele ya matimba na ku twanana exikarhi ka vanhu.[1] Rirhandzu ringa thlela riva mfanelo ya vumunhu leyi yimelaka vunene, ntwela-vusiwana, na ntwanano - "Kutshembeka na kunavelela un'wana leswinene".[2] Ringathlela ri hlamusela kutwela na kutsakela vanhu van'wana, munhu hixiyexe kumbe swiharhi.[3]
Vafilosofa va Vagriki vakhale vahlamusele minxaka ya mune ya rirhandzu: Rirhandzu ra munti (storge hi xigriki), Rirhandzu ra vunghana(philia hi xigriki), Rirhandzu ra rimbewu (eros), rirhandzu ra vukwembu (agape). Vatsari va manguva lawa vathlela va hlamisela yin'wana mixaka ya rirhandzu: Rirhandzu ra kunavela, Kutirhandza, rirhandzu ro xixima.[4][5] Rirhandzu rithlela riva na tinhlamuselo ta vukhongeri na vumoya. Matirhisele lawa yotala ma komba kunonoha ka ku hlamusela nthlaveko wa rirhandzu kuhambana na minthlaveko yin'wana.
Rirhandzu hikuya hi mixaka ya rona ri pfuna ku aka vuxaka exikarhi ka vanhu, naswona ritlanga xiphemu lexi kulu eka swa vutshila na vupfapfarhuti.[6]
Rirhandzu ringa twisiseka tanihi nchumu lowu khomanisaka vanhu naswona wu pfuna ku yisa mahlweni nhlayo ya vona.[7]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Oxford Illustrated American Dictionary (1998) + Merriam-Webster Collegiate Dictionary (2000)
- ↑ "Love - Definition of love by Merriam-Webster". merriam-webster.com.
- ↑ Fromm, Erich; The Art of Loving, Harper Perennial (1956), Original English Version, ISBN 978-0-06-095828-2
- ↑ Liddell and Scott: φιλίa
- ↑ Mascaró, Juan (2003). The Bhagavad Gita. Penguin Classics. Penguin. ISBN 0-14-044918-3. (J. Mascaró, translator)
- ↑ "Article On Love". Archived from the original on 30 May 2012. Retrieved 13 September 2011.
- ↑ Helen Fisher. Why We Love: the nature and chemistry of romantic love. 2004.


text:
Vubhuda
Vubhuda i vukhongeri na ndlela yavutomi leyi hlanganisaka mindzhavuko, vupfumeri na vumoya lebyi tshegeriweke eka tidyondzo ta Bhuda. Vubhuda byi sukela eka Indiya wa khale exikarhi ka malembe xidzana ya vuntsevu (6) na vumnune (4), laha byi hangalakeke eka tiko-nkulu ra Axiya, endzhaku ku swona byi hungukeke e Indiya. Marhavi lama kulu ya Vubhuda i: Theravada (Pali: "Xikolo xa vakulu") na Mahayana (Sanskrit: "Golonyi leyi kulu"). Vubhuda i vukhongeri bya vumune lebyi kulu emisaveni, naswona byina kwalomu ka 500 watimiliyoni ta valandzeri lava tiviwaka hi Mabhuda.[1][2]
Swikolo swa fipfumelo ra vubhuda, swi hambana hi tinhlamuselo ka ndlela yo ya enkutsulweni, nkoka wa matsalwa yo kwetsima, na magandzelele ya kona. Magandzelele ya vubhuda mahlanganisa ku tumbela eka bhuda, Dharma na Sangha, ku hlahluva matswalwa, kulandzelela kutikhoma lokunene, ku ala ku navela, ku tidyondzisa ku encisa, kuhlakulela vuthlarhi, vunene; rirhandzu na ntwela vusiwana, Swiendlo swa vaMahayana swa bodhicitta na Vajrayana swa masungulo kumbe kuhetiseka.
Eka Theravada, nkutlunya lowu kulu iku hetisisa kleshas na kufikelela ndzhawu leyi nene ya Nirvana, leswi kumekaka hi ku landzelela ndlela leyi nene ya swiyenge swa nhungu (leyi thlelaka yitiviwa tani hi ndlela yale xikarhi), hindlela yeleyo, vakota ku papalata ndzendzeleko wa ku xaniseka. Theravada yina valandzeri votala eXrilanka na Axiya wale dzongeni.
Mahayana, lebyi hlanganisaka mindzhavuko yale tikweni ra Pure, Zen, Nichireni, Xinghoni na Tayitayi, byi kumeka e vuxeni bya Axiya. kuhambana na Nivhana, vuMahayana byi lava ku fikelela ndlela ya bodhisattva, vuyimo lebyi munhu a tsamaka eka ndzendzeleko wa kutswariwa leswaku vapfuna van'wana ku fikelela kuxalamuka.
vuVajrayana, i tidyondzo leti landzeleriwaka hi va Indiya vale Sidha, naswona byi voniwa tani hi rhavi ravunharhu bya vubhuda. Vubhuda bya le Thibheti, lebyi landzelelaka tidyondzo ta Vajrayana, naswona byi landzeleriwa ngopfu e tindzhawini ta Himalaya, Mongholiya na Kalmykiya.[3]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Pew Research Center. "Global Religious Landscape: Buddhists". Pew Research Center.
- ↑ "Christianity 2015: Religious Diversity and Personal Contact". gordonconwell.edu. January 2015. Archived from the original on 2017-05-25. Retrieved 2015-05-29.
- ↑ "Candles in the Dark: A New Spirit for a Plural World" by Barbara Sundberg Baudot, p305


text:
171A ku ri ni wanuna un'wana emangangeni ya Efrayimi. Vito ra yena a a ri Mika. 2Kutani a ku ka mana wa yena: “Siku rin'wana ndzi ku twile u rhuketela munhu loyi a nga vaka a yivile mali ya wena ya tisilivhere ta 1 100; mali leyi, yi tekiwile hi mina, ndzi na yona.” Kutani mana wa yena a ku: “HOSI Xikwembu a xi ku katekise, n'wananga!” 3Hiloko Mika a tlherisela mali ya tisilivhere ta 1 100 eka mana wa yena, kutani mana wa yena a ku: “Ku sivela ndzhukano lowu wu nga ku welaka we n'wananga, ndzi nyiketa silivhere leyi eka HOSI Xikwembu, yi ta pfuna ku vatla ni ku vumba swifaniso swa Xikwembu. Kutani sweswi, mali leyi ndzi yi veka emavokweni ya wena.” 4Kuteloko Mika a tlheriserile mali ya kona eka mana wa yena, yena a teka tisilivhere ta 200, a nyika mufuri wa swa silivhere, kutani munhu loyi a vatla xifaniso xa Xikwembu, a vumba ni xin'wana. Kutani swifaniso leswi swi ya vekiwa emutini wa Mika. 5Wanuna loyi Mika a a ri ni xivandla xo khongelela eka xona, kutani a endla “efodi” na “titerafi”,“efodi” na “titerafi”: Vonani Nhlamuselo ya Marito a veka un'wana wa vana va yena leswaku a va muprista wa yena. 6
Enkarhini lowu, Vaisraele a va nga ri na hosi, un'wana ni un'wana a a tiendlela hi ku rhandza.
7Eka Mika, a ku luvele jaha rin'wana ra Mulevhi. Jaha leri a ri ri ra ndyangu wun'wana wa ka Yuda, ri huma emutini wa Betlehema etikweni ra Yuda. 8Loko jaha leri ri suka emutini wa Betlehema etikweni ra Yuda, ri famba ri lava lomu ri nga tshamaka kona, ri yile ri ya humelela hi le mutini wa Mika, emagangeni ya Efrayimi. 9Kutani Mika a ri vutisa, a ku: “Xana u huma kwihi xana?” Rona ri hlamula Mika ri ku: “Ndzi Mulevhi wo huma emutini wa Betlehema etikweni ra Yuda. Ndzi famba ndzi lava ndhawu leyi ndzi nga luvelaka eka yona.” 10Mika a ku ka rona: “Tshama kwala ka mina, u va tata wa mina, tlhelo muprista wa mina. Ndzi ta ku hakela tisilivhere ta khume hi lembe, ndzi ku nyika swiambalo ni swakudya.”... swiambalo ni swakudya. Van'wana va engetela va ku: Kutani Mulevhi a ya kona 11Jaha leri ra Mulevhi ri nkhensa ku tshama na yena, kutani Mika a ri khoma tanihi un'wana wa vana va yena. 12Kutani Mika a ri veka entirhweni wa vuprista, ri tshama emutini wa yena. 13Kutani Mika a ku: “Sweswi ndza swi tiva leswaku HOSI Xikwembu xi ta endla leswaku ndzi humelela, hikuva muprista loyi ndzi nga na yena i Mulevhi!”


text:
91
4:13-14
Hee Vhaisraele, ni songo fhululedza na tou pembela na nga dziṅwe tshakha; Mudzimu waṋu o vhona ni sa fulufhedzei, no ḓiphiṋa nga malamba a phombwe luvhanḓeni luṅwe na luṅwe lwa u fhulela. 2
Luvhata lwa u fhulela na bonḓelo a zwi nga fushi vhathu, waini ya tuvhu a vha nga i wani. 3
Dan. 1:8Ek. 23:19
A vha tsha ḓo dzula shangoni ḽa Muṋe washu. Vhathu vha Efraimi vha ḓo humela Egipita, vha ḓo ḽa zwiḽiwa zwo kumalaho ngei Ashuru. 4
Dot. 26:14
A vha nga ṋekedzi Muṋe washu nduvho ya waini, na zwiṱhavhelo zwavho a zwi nga takadzi. Zwiṱhavhelo zwo raloho vha ḓo vhona zwi tshi nga zwiḽiwa zwa vha lilaho mufu, vhoṱhe vhane vha zwi ḽa vha ḓo kumala; zwi itwa ngauri vho zwi ḽa vhone vhaṋe vha zwi fhedza, a vho ngo zwi kumulula nga u isa zwiranzhe thembeleni ya Muṋe washu. 5
Musi wa vhuṱambo haṋu ho vhewaho, misi ya vhuṱambo ha Muṋe washu, ni ḓo itani? 6Naho vha ponyoka u phusukanywa, Vhaegipita vha ḓo vha kuvhanganya, vha Memfisi vha vha swiṱa.Memfisi wo vha u muḓi wa kale-kale wa Egipita wo ḓalaho zwalo zwihulu. Lupfumo lwavho lwa siliva lu ḓo sala lu mitshutshungu, mipfa i tanda dennde dzavho. 7
Misi ya u lifhedzwa i khou ḓa, misi ya tsengo yo sendela. Vhaisraele vha ḓo zwi pfa! Ni ri, “Muporofita ndi tsilu, muthu o vhonetshelwaho ndi mpengo.” Ndi nge zwivhi zwaṋu zwa anda, vhuswina haṋu ho hulela. 8Muporofita o ruṅwa nga Mudzimu wanga uri a linde vhathu vha Efraimi, naho zwo ralo vha mu retshela zwikwekwe hoṱhe hune a tshimbila hone, vhuswina a vhu fheli shangoni ḽa Mudzimu wawe.Kana: “nḓuni ya Mudzimu wawe.” 9
Rangap. 19:22-30
Vho tou ṋupela vhuvhini unga misi iḽa ya Gibia. Mudzimu u ḓo elelwa vhuvhi havho a vha rwela vhutshinyi havho.
10
Num. 25:1-5
Ps. 115:8
Muṋe washu u ri, “Ndi tshi wana Vhaisraele zwo nga muthu a tshi wana nḓirivhe phangani. Musi ndi tshi vhona vhokhotsi aṋu, zwo nga muthu a tshi vhona mutshelo wa tshiranzhe kha muhuyu. Hone musi vha tshi swika Baali Phioro, vha mbo ḓi ḓikumedza mudzimu wonoyo u shonisaho, vha mbo nengisa-vho unga tshenetsho tshithu tshe vha tshi funa. 11Vhugala ha Efraimi vhu ḓo fhufha unga tshiṋoni: a hu tsha ḓo bebwa vhana, vhasadzi a vha tsha ḓo vhifha muvhilini, ṋowa dza vhasadzi a dzi tsha ḓo fara. 12Nangwe vha alusa vhana, ndi ḓo vha dzhiela vhoṱhe nda si sie na muthihi. Na vhone vhaṋe vha ḓo zwi vhona musi ndi tshi vha ṱutshela.”
13Ndo vhona Efraimi a tshi nga Tiro, hone wo ṱavhiwa mavuni o nonelaho.Ndi uri Tiro wo vha wo fhaṱwa tshiṱangadzimeni hu si na mavu. Hone onoyo Efraimi u ḓo kumedza vhana vhawe muvhulahi. 14Muṋe washu, vha ṋee ... u ḓo vha ṋea mini? Vha ṋee mbumbelo dzine dza tshinyalelwa na maḓamu a si na mikando.
15Muṋe washu u ri, “Vhuvhi havho hoṱhe ho thoma Giligala, ndo vha vhenga henefho. Ndi ḓo vha thatha nḓuni yanga nge vha ita zwo vhifhaho. A thi tsha ḓo vha funa, vharangaphanḓa vhavho vhoṱhe ndi mashandukwa. 16Vhathu vha Efraimi vho tumulwa, midzi yavho yo puta, a vha tsha ḓo aṋwa mitshelo. Nangwe vha vhe na vhana, ndi ḓo vhulaha mbebo yavho ine vha i funa.”
17
Mudzimu wanga u ḓo vha landula nge vha si mu thetshelese. Vha ḓo vha vhatendeleki vhukati ha dzitshakha.


text:
Xikhongelo xo khongelela Solomoni.
721We Xikwembu, komba hosi ya tiko ndlela yo lulama,
u dyondzisa loyi vuhosi byi nga bya yena maavanyisele lamanene,
2leswaku a avanyisela vanhu timhaka ta vona hi nawu,
a biyelela swisiwana swa wena.
3Tintshava ni switsunga a swi humesele vanhu endzalo,
hikuva ku ni ku lulama etikweni.
4Mufumi wa tiko a a sirhelele swisiwana;
a a pfune lava pfumalaka,
kambe a herisa vaxanisi,
5leswaku minkarhi hinkwayo vanhu va ta chava wena ntsena,
dyambu ni n'weti swi kondza swi hela.Van'wana va ri: Dyambu a ri tlhavele hosi hilaha ku nga heriki, ni n'weti a wu yi voninge
6Mufumi wa tiko a a fane ni mpfula leyi nelaka swimila;
a a fane ni swimpfulana leswi tsutsuxaka kunene.
7A ku ve ni ku lulama enkarhini wa ku fuma ka yena,
ku rhula ku va kona ku kondza n'weti wu nga ha vonaki.
8
Mfumo wa yena a wu nave ku sukela eka lwandle rin'wana,
wu ya fika eka lerin'wana;
a wu sukele enambyeni wa Yufrata,
wu ya fika evugimamusi.
9Lava tshamaka emananga,Kumbe: Lava fambaka hi tingalava a va n'wi tirhele,
valala va yena a va wele hansi va funya ritshuri.
10Tihosi ta matiko hinkwawo ya le kule a ti n'wi humesele ndzuvo,
va le Xeba ni va le Seba a va n'wi tisele tinyiko.
11Tihosi hinkwato a ti n'wi nkhinsamele,
vanhu va tinxaka hinkwato va n'wi tirhela.
12Hakunene loko swisiwana ni lava pfumalaka mupfuni va huwelela eka yena,
wa va kutsula.
13Lava tsaneke ni vapfumari, wa va twela vusiwana,
ú sirhelela vutomi bya vona.
14Wa va humesa emaxangwini ni le tinyimpini,
hikuva a nga lavi leswaku va dlayiwa.
15Mufumi wa tiko a a hanye malembe layo tala,
vanhu va n'wi luva hi nsuku wa le Xeba;
a va n'wi khongelele minkarhi hinkwayo,
masiku hinkwawo va kombela leswaku Xikwembu xi n'wi katekisa.
16A ku ve ni mavele layo tala etikweni,
a ma kule ma bela hi moya emagangeni;
ntshovelo wa kona a wu fane ni wa le Lebanoni,
naswona a ku ve ni ndzalo emitini ku fana ni byanyi enhoveni.Van'wana va ri: tinyandza ta koroni a ti andze kukota byanyi enhoveni
17Vito ra mufumi wa tiko a ri tiviwe hilaha ku nga heriki,
a ri twakale hinkwako ehansi ka dyambu.Van'wana va ri: a ri tiye, dyambu ri ko ri nyamalala
Vanhu hinkwavo a va navelelane minkateko hi vito rero,
matiko hinkwawo ma tlangela yena n'wini wa rona.
18A ku nkhensiwe HOSI Xikwembu xa Israele,
hikuva hi xona ntsena xi endlaka mahlori!
19Minkarhi hinkwayo a ku tlangeriwe vito ra xona lero hlawuleka,
ku dzuneka ka xona a ku tate misava hinkwayo.
Amen! Amen!
20Swikhongelo swa Davhida n'wana Yese swi helela kwala.


text:
461Israele o pfuluwa na thundu yawe yoṱhe, a swika Bierisheba. Henefho a ṋekedza Mudzimu wa khotsi awe Isaka zwiṱhavhelo. 2Vhusiku honoho Mudzimu a amba na Israele e kha bono a ri, “Jakopo, Jakopo!” Ene a fhindula a ri, “Ndi fhano.”
3
Mudzimu a ri, “Ndi Nṋe Mudzimu, ndi Mudzimu wa khotsi au. U songo ofha u tsela Egipita; ndi ḓo u ita lushaka luhulu henengei. 4
Nṋe muṋe ndi ḓo ya na iwe Egipita; Nṋe muṋe ndi ḓo dovha nda vhuya na iwe. Tshanḓa tsha Josefa ndi tshone tshine tsha ḓo u vala maṱo u tshi fa.”
5Ndi hone Jakopo a tshi ṱuwa afho Bierisheba. Vhana vha Israele vha endedza khotsi avho Jakopo na vhana vhavho na vhasadzi vhavho nga dzigoloi dze Farao a dzi rumela uri dzi ye dzi vha dzhie. 6Vha dzhia thakha yavho na zwoṱhe zwe vha zwi wana shangoni ḽa Kanana, vha pfulutshela Egipita, Jakopo na muṱa wawe woṱhe – 7vhana vhawe vha vhatuka na vha vhasidzana na vhaḓuhulu vhawe vha vhatuka na vha vhasidzana – vhana vhawe vhoṱhe o vha dzhia a pfulutshela navho Egipita.
8
Madzina a vhana vha Israele vho pfulutshelaho Egipita ngea: Ndi Jakopo, na Rubeni tanzhe ḽawe, 9na vhana vha Rubeni vha vhatuka: Enokho na Phalu na Esromu na Kharami. 10Vhana vha Simioni vha vhatuka ndi Jemuele na Jamini na Ohadi na Jakhini na Tsohara, na Saulo ṅwana wa musadzi wa Mukanana. 11Vhana vha Livi vha vhatuka ndi Gerisoni na Kehathi na Mirari. 12Vhana vha Juda vha vhatuka ndi Ere na Onani na Shela na Pheretse na Zera (Ere na Onani vho fela shangoni ḽa Kanana), na Esromu na Hamuli, vhana vha Pheretse. 13Vhana vha Isakhara ndi Thola na Phua na Jashubu na Shimironi. 14Vhana vha Zebuloni vha vhatuka ndi Serede na Eloni na Jahaliele. 15Ndi vhone vhana vhe Lea a bebela Jakopo shangoni ḽa Phadani Aramu, hu sa vhalwi ṅwananyana wawe Dina. Vha vhatuka na vhasidzana vhoṱhe vho ṱangana ndi 33.
16Vhana vha Gadi vha vhatuka ndi Tsefoni na Hagi na Shuni na Etsiboni na Eri na Arodi na Areli. 17Vhana vha Ashere vha vhatuka ndi Jimina na Ishiva na Ishivi na Beria na khaladzi avho Sera. Vhana vha Beria vha vhatuka ndi Hebere na Malakhiele. 18Ndi vhone vhana vha Zilipha ṅwananyana wa phuli we Labani a mu ṋea ṅwananyana wawe Lea; ndi vhone vhe a vha bebela Jakopo. Vhoṱhe vho ṱangana ndi 16.
19Vhana vha Rahele musadzi wa Jakopo ndi Josefa na Benyamini. 20Josefa o vha na vhana vhavhili vha vhatuka shangoni ḽa Egipita: ndi Manase na Efraimi, vhe a vha bebelwa nga Asinathi ṅwananyana wa Photifera tshifhe wa muḓi wa Oni. 21Vhana vha Benyamini vha vhatuka ndi Bela na Bekhere na Ashibele na Gera na Naamani na Ekhi na Roshi na Muphimi na Huphimi na Aridi. 22Havho ndi vhone vhana vha vhatuka vhe Rahele a vha bebela Jakopo. Vhoṱhe vho ṱangana ndi 14.
23Ṅwana wa Dani wa mutuka ndi Hushimi. 24Vhana vha Nafuthali vha vhatuka ndi Jahatsiele na Guni na Jetsere na Shileme. 25Ndi vhone vhana vha Jakopo vha vhatuka vhe a vha bebelwa nga Biliha, we Labani a mu ṋea ṅwananyana wawe Rahele. Vhoṱhe vho ṱangana ndi 7.
26Vhathu vhe vha pfulutshela Egipita na Jakopo, vha malofha awe vhukuma, hu sa vhaliwi vhasadzi vha vhana vhawe, vho vha vhe 66. 27Vhana vha vhatuka vhe Josefa a vha bebelwa Egipita vho vha vhe vhavhili. Vha muṱa wa Jakopo vho pfulutshelaho Egipita vho vha vhe 70.
28Israele o ruma Juda uri a mu range phanḓa a ye ha Josefa, uri Josefa a ṱangane nae Gosheni. Musi vha tshi swika shangoni ḽa Gosheni, 29Josefa a lugiselwa gariki yawe, a yo ṱangana na khotsi awe Israele shangoni ḽa Gosheni. A tshi swika a kuvhatedza khotsi awe, a lila tshifhinga tshilapfu. 30
Israele a amba na Josefa a ri, “Zwino ndi nga ḓi ḓifela zwanga, tenda ndo zwi vhona nga anga maṱo uri ni kha ḓi tshila.”
31Ndi hone Josefa a tshi amba na vhakomana vhawe na vha muṱa wa khotsi awe a ri, “Ndi ḓo ya ha Farao nda mu vhudza aya mafhungo nda ri, ‘Vhakomana vhanga na vha muṱa wa khotsi anga vhe vha vha vha tshi dzula shangoni ḽa Kanana vho ḓa ha nṋe. 32Vhanna avho ndi vhalisa, vha fuwa zwifuwo, vho ḓa na masambi a nngu na kholomo na thundu yavho yoṱhe.’ 33Zwino-ha, arali Farao a ni vhidza a ni vhudzisa a ri, ‘Ni shuma mushumo-ḓe?’ 34ni fhindule ni ri, ‘U bva hanani hashu riṋe vhalanda vhavho ro ḓi vha vhalisa vha zwifuwo, u ḓi nga vhomakhulukuku washu.’ Ndi hone ni tshi ḓo kona u dzula shangoni ḽa Gosheni.” (Ndi uri Vhaegipita vho vha vha tshi nyala vhalisa vhoṱhe vha zwifuwo.)


text:
231Pawulo a honokela huvo, a ku: “N'wina varikwerhu, ndzi hanyile ndzi ri la ntshunxekeke swinene eripfalweni ra mina ni le mahlweni ka Xikwembu, ku fikela siku ra namuntlha.” 2Kavaloko Ananiya Muprista lonkulu, a lerisa lava a va ri kusuhi na Pawulo leswaku va n'wi ba nomo. 3
Kambe Pawulo a ku ka yena: “Xikwembu xi ta ku ba, wena khumbi leri basisiweke, hikuva u tshamile kwala ku ndzi avanyisa hi nawu, kasi u tlula nawu hi ku lerisa leswaku ndzi biwa.” 4Kutani lava a va ri kusuhi na Pawulo va ku: “Xana u sola Muprista lonkulu wa Xikwembu ke?” 5
Pawulo a ku: “Vamakwerhu, a ndzi nga swi tivi leswaku i Muprista lonkulu, hikuva ku tsariwile leswaku: ‘U nga tshuki u sandza hosi ya tiko ra rikwenu.’ ”
6
Flp. 3:5
Kutani Pawulo, hi ku tiva leswaku van'wana exikarhi ka vona i Vasaduki, kasi van'wana i Vafarisi, a tlakusa rito ehubyeni a ku: “N'wina varikwerhu, ndzi Mufarisi, n'wana wa Vafarisi, kutani ndzi avanyisiwa kwala hikuva ndzi languterile ku pfuka ka vafi.”
7Loko a vurile sweswo, Vafarisi va sungula ku kanetana ni Vasaduki, kutani nhlengeletano yi avana hi le xikarhi. 8
Mk. 12:18
Lk. 20:27
(Hikuva Vasaduki va tiyisa va ku: “Vafi a va pfuki, naswona a ku na tintsumi, ni mimoya ku hava.” Vafarisi vona, va pfumela sweswo hinkwaswo.) 9Kutani ku pfuka huwa leyikulu; vatsari van'wana va ntlawa wa Vafarisi, va suka va yima, va tiyisa swinene, va ku: “A hi kumi nandzu ni wun'we eka munhu loyi; xana ku nga va yini loko ku kumeka leswaku i moya wun'wana kumbe i ntsumi yin'wana leyi vulavuleke na yena?” 10Ku kanetana ku ya ku kula ngopfu, kutani ndhuna ya nyimpi yi chava leswaku Pawulo a nga tshuka a handzuriwile hi vanhu lava, kutani yi lerisa leswaku ntlawa wa masocha wu rhelela, wu ya n'wi vutla emavokweni ya vona, wu n'wi tlherisela ekhokholweni.
11Evusikwini lebyi tlhandlamaka, Hosi yi tikomba eka Pawulo, yi ku: “Tiyisa mbilu Pawulo, hikuva kukotisa leswi u humeseke vumbhoni lebyo tiya ehenhla ka mina kwala Yerusalema, swi fanele leswaku u humesa vumbhoni lebyo tano ni le Rhoma.”
12Loko ri xa, Vayuda va endla makungu, va tiboha hi ku hlambanya, va ku: “Hi nga ka hi nga dyi ni ku nwa, loko hi nga si dlaya Pawulo.” 13Lava boheke makungu lawa a va tlula 40. 14Va ya eka vaprista lavakulu ni ka vakulukumba, va ku: “Hi tibohile hi ku hlambanya lokukulu leswaku hi nga ka hi nga dyi nchumu, hi nga si dlaya Pawulo. 15Sweswi ke, n'wina ni va huvo, yisani rito eka ndhuna ya nyimpi leswaku yi mi rhumela Pawulo, mi endla wonge hi loko mi lava ku ya emahlweni na ku kambisisa swin'wana etimhakeni ta yena; loko hi ri hina, hi ta va hi tilunghisile ku n'wi dlaya a nga si fika.”
16Kambe ntukulu wa PawuloHileswaku: n'wana wa makwavo wa xisati wa Pawulo a twa leswaku va n'wi tumbelerile; hiloko a famba, a ya ekhokholweni, a ya tivisa Pawulo. 17Pawulo a vitana yin'wana ya tindhuna ta dzana ra masocha, a ku ka yona: “Yisa jaha leri eka ndhuna ya nyimpi, hikuva ri ni mhaka leyi ri nga ta yi tivisa eka ndhuna.” 18Kutani munhu loyi a teka jaha, a ri yisa eka ndhuna ya nyimpi, a ku: “Mubohiwa Pawulo ú ndzi vitanile, a ndzi kombela leswaku ndzi tisa jaha leri ka wena; ri ni mhaka leyi ri nga ta ku byela yona.” 19Ndhuna ya nyimpi yi khoma jaha hi voko, yi ya na rona etlhelo, yi ri vutisa, yi ku: “Xana hi yihi mhaka leyi u lavaka ku ndzi tivisa yona ke?” 20Jaha ri ku: “Vayuda va twananile, va ku va ta ku kombela ku tisa Pawulo ehubyeni mundzuku, va ta endla wonge hi loko va lava ku ya emahlweni na ku vutisisa timhaka ta yena. 21U nga tshuki u va pfumelela, hikuva vavanuna lava tlulaka 40 va n'wi tumbelele, va tibohile hi ku hlambanya, va ku: ‘Hi nga ka hi nga dyi ni ku nwa, loko hi nga si n'wi dlaya.’ Nisweswi va tilunghisile, va karhi va langutela leswaku u pfumela.” 22Kavaloko ndhuna ya nyimpi yi tlherisa jaha rero, yi ri lerisa, yi ku: “U nga tshuki u byela munhu leswaku u ndzi tivisile timhaka leti.”
23Ndhuna ya nyimpi yi vitana tindhuna timbirhi ta dzana ra masocha, yi ku ka tona: “Lunghisani masocha ya 200, ni vagadi va tihanci va 70, ni vavanuna va 200 lava tamelaka matlhari, va ya eKhezariya; va ta suka hi nkarhi wa 9 wa vusiku. 24Naswona lunghiselani Pawulo swifuwo leswi a nga ta swi gada, mi n'wi fikisa eka hosi Felikisi a hlayisekile.” 25Kutani a tsala papila leri nge:
26“Klawudiyo Lisiya, eka Felikisi, hosi leyi chavisekaka: Xewani!
27“Vayuda va khomile munhu loyi; a va lava ku n'wi dlaya, kambe loko ndzi twile leswaku i Murhoma, ndzi fikile ni masocha, ndzi n'wi vutla emavokweni ya vona. 28Kutani hi ku lava ku tiva lexi va n'wi mangalelaka ha xona, ndzi n'wi yisile ehubyeni ya ka vona; 29ndzi kumile leswaku va n'wi mangalela hi timhaka ta nawu wa vona, ku ri hava nandzu lowu a fanekeriwaka ku avanyiseriwa rifu ha wona, kumbe ku bohiwa ha wona. 30Kutani loko ndzi tivisiwile leswaku Vayuda va ta tumbelela munhu loyi, ndzi n'wi rhumerile ka wena; ndzi lerisile vamangaleri va yena leswaku va hlamusela timhaka ta yena emahlweni ka wena.”
31Masocha ma endla hilaha ma lerisiweke hakona: ma teka Pawulo, ma n'wi yisa le Antipateri nivusiku. 32Loko ri xa, ma siya vagadi va tihanci kwalaho, va hundzela emahlweni na Pawulo; kutani masocha ma tlhelela ekhokholweni. 33Loko vagadi va fikile eKhezariya, va nyika hosi papila, kutani va tisa Pawulo emahlweni ka yona. 34Hosi yi hlaya papila, kutani yi vutisa Pawulo leswaku i wa tiko rihi. Loko yi twile leswaku i wa Kilikiya, 35yi ku: “Ndzi ta ku yingisa loko vamangaleri va wena va ta va va fikile na vona.” Kutani yi lerisa leswaku Pawulo a hlayisiwa endlwini ya vuhosi ya Heroda.Hileswaku: ehubyeni ya Heroda leyi Varhoma a va yi vula “Praetorium”


text:
71Zwino mutsheṱo wo vha wo no vuswa, gethe dzo no kwewa, vhalindi vha thembele na vhaimbi na Vhalivi vho vha vho no vhewa mushumoni wavho. 2Nṋe nda vhea vhanna vhavhili uri vha lange muḓi wa Jerusalema: ndi murathu wanga Hanani, na Hanania mulangi wa mutsheṱo wa dzhavhelo. Hanania o vha a tshi fulufhedzea, a tshi ofha Mudzimu u fhira vhanna vhanzhi. 3Nda vha vhudza nda ri vha songo vula khoro dza Jerusalema nga matsheloni, vha dzi vule ḽo no ṱavha, nahone dzi valiwe ḓuvha ḽi tshi kovhela dzi longwe khoṋo vhalindakhoro vha tshi kha ḓi vha mushumoni. Nda dovha nda vha vhudza uri vha vhee vhadzulapo vha Jerusalema vha vhe vhalindi, vhaṅwe vha linde he vha telwa hone, vhaṅwe vha linde tsini ha nnḓu dzavho.
4Jerusalema wo vha u muḓi muhulu, hone ho vha hu si na vhathu vhanzhi vha no dzula ngomu hawo nahone ho vha hu sa athu fhaṱwa nnḓu nnzhi. 5Mudzimu a mbo ḓi zwi dzhenisa mbiluni yanga uri ndi kuvhanganye vharangaphanḓa na vhakoma na vhathu zwavho uri vhathu vha re miṱani vha ṅwaliswe. Nda wana he ha ṅwalwa vhaḽa vhe vha ranga u vhuya vhuthubwani zwi tshi ya nga lutsinga lwavho. Nda wana ho ṅwalwa hezwino:
6Mathubwa manzhi vho ṱuwa Babele vha vhuelela Jerusalema na Juda, muṅwe na muṅwe a vhuelela muḓini wa hawe. Vhuthubwani vho vha vha tshi khou dzula Babele u bva tshee khosi Nebukhadnetsara a vha thubela hone. 7Vharangaphanḓa vhavho vho vha vhe Zerubabele na Joshua na Nehemia na Azaria na Raamia na Nahamani na Maradokai na Bilishani na Misipherethe na Bigivai na Nehumi na Baana.
Mutevhe wa mitupo ya Israele ngoyu, na mbalo ya mutupo muṅwe na muṅwe zwa vhe vha vhuya vha tshi bva vhuthubwani:
Vhathu vhe vhomakhulukuku wavho vha vha vha tshi dzula miḓini heino i tevhelaho na vhone vho vhuya:
39Mutevhe wa mitupo ya vhotshifhe vho vhuyaho vhuthubwani ngoyu:
46Mitupo ya vhanna vha no shuma thembeleni:
Tsiha na Hasupha na Tabaotho,
47Kerosi na Sia na Phadoni,
48Lebana na Hagaba na Shalamai,
49Hanani na Gidele na Gahara,
50Reaya na Retsini na Nekoda,
51Gazamu na Uza na Phasea,
52Besai na Vhameuni na Vhanefusi,
53Bakabuku na Hakufa na Harahuru,
54Batsalithi na Mehida na Harasha,
55Barakosi na Sisera na Thema,
56Netsia na Hatifa.
57Mitupo ya vhashumi vha Solomoni vho vhuyaho vhuthubwani:
Sotai na Soferethe na Pherida,
58Jaala na Darakoni na Gidele,
59Shefatia na Hatili na Phokherethe Hatsebaimi na Amoni.
60Vhashumi vha thembele na vhaḓuhulu vha vhashumi vha Solomoni vho vhuyaho vha tshi bva vhuthubwani vho vha vhe 392.
61-62Ho vha hu na vha 642 vha mitupo ya Delaya na Tobia na Nekoda vhe vha vhuya vha tshi bva miḓini ya Thele Mela na Thele Harasha na Kherubi na Adoni na Imere, hone vho vha vha sa koni u sumbedza uri ndi vhaḓuhulu vha Vhaisraele.
63-64Vha mitupo ya vhotshifhe vhe vha vha vha sa koni u wana vhuṱanzi ho ṅwalwaho vhu no sumbedza vhubvo havho ngevha: ndi Hobaya na Hakotsi na Barasilai. (Makhulukuku wa mutupo wa vhotshifhe wa Barasilai o vha o vhinga musadzi a no bva kha mutupo wa Barasilai wa Giliadi, a vhidzwa nga dzina ḽa mutupo wa khotsi a musadzi wawe.) Vhunga vho vha vha sa koni u sumbedza uri vhomakhulukuku wavho ndi vhonnyi, a vho ngo tendelwa uri vha vhe vhotshifhe. 65Muvhusi wa Majuda o vha vhudza uri vha nga si kone u ḽa zwiḽiwa zwo ṋekedzwaho Mudzimu hu sa athu vha na tshifhe ane a vhonisa nga madeṅwa makhethwa.
66-68Mathubwa oṱhe o vhuyaho ndi 42 360. Vhashumi vhavho vha vhanna na vha vhasadzi ndi 7 337. Vhaimbi vha vhanna na vha vhasadzi ndi 245. Gamela ndi 435. Donngi ndi 6 720.
69-72
Vhathu vhanzhi vho bvisa zwine vha vha nazwo hu tshi vuswa thembele:
khilogiramu dza 8 dza musuku,
ndilo dza 50,
phuraphura dza vhotshifhe dza 530.Ṱhoho dza mitupo vha bvisa:
khilogiramu dza 168 dza musuku,
khilogiramu dza 1 250 dza siliva.Vhathu vhaṅwe vha bvisa:
khilogiramu dza 168 dza musuku,
khilogiramu dza 140 dza siliva,
phuraphura dza vhotshifhe dza 67.
73Vhotshifhe na Vhalivi na vhalindi vha thembele na vhaimbi na vhunzhi ha vhathu zwavho na vhanna vha shumaho thembeleni, vhathu vhoṱhe vha Israele, vha dzula na miḓini na miḓanani ya Juda.


text:
21Kutani Yonasi a khongela HOSI Xikwembu xa yena a ri endzeni ka nhlampfi leyi, a ku:
2“Ekhombyeni ra mina, ndzi ku vitanile we HOSI,
kutani u ndzi hlamurile;
ndzi komberile ku pfuniwa ndzi ri exivandleni xa vafi,
kutani wena u yingisile ku rila ka mina.
3U ndzi hoxile exidziveni, exivindzini xa malwandle,
mati layo tala ma ndzi funengetile;
magandlati ya wena ni maboboma ya wena hinkwawo
ma hundzile hi le henhla ka mina.
4Kutani a ndzi ku, ndzi hlongoleriwe
kule ni mahlo ya wena.
Hambiswiritano, Tempele ya wena leyo hlawuleka,
ndzi ta tlhela ndzi yi vona.Van'wana va ri: Xana ndzi ta swi kotisa ku yini ku tlhela ndzi vona Tempele ya wena leyo hlawuleka xana?
5Mati a ma ndzi rhendzerile ku fika enhan'wini,
kutani magandlati ya xidziva ma ndzi khubumeta;
swimila swa lwandle a swi ndzi tsondzela nhloko.
6Ndzi mbombomerile emasungulweni ya tintshava,
etikweni ra le hansi leri tinyangwa ta rona
a ti lava ku ndzi pfalela hilaha ku nga heriki.
Kambe wena HOSI Xikwembu xanga,
u tsavurile vutomi bya mina ekheleni ra vafi.
7Loko ndzi ri kusuhi ni ku nyiketa moya wa mina,
ndzi ku anakanyile;
xikhongelo xa mina xi fikile eka wena,
eTempeleni ya wena leyo hlawuleka.
8Lava namarhelaka swikwembu swa hava
va hambana ni vukhongeri bya xiviri.Kumbe: a va tshike vukhongeri bya vona
9Kambe loko a ri mina,
ndzi ta endla leswi ndzi swi hlambanyeke:
Ndzi ta ku humesela magandzelo, hi tinsimu to tlangela.
Hakunene Xikwembu xa ponisa!”
10HOSI Xikwembu xi vulavula ni nhlampfi, kutani nhlampfi yi hlantela Yonasi eribuwini ra lwandle.


text:
Gandzelo
Gandzelo akuri ndzhawu leyi rhendzelaka nsinya wohlawuleka wa muti, laha aku phahliwa swikwembu kona. Aku kumeka nguvu leyi nga ta bohiwa eka nsinya naswona kuthlela kukumeka khuwana, kumbe mbita ya vumba leyi fayekeke naswona yivekiwa ehansi ka nsinya lowu wa swikwembu. Ekusuhi na wona, a kukumeka Ndhumbha ya muti.[1][2]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Henri Junod - "Life of a south african tribe". Vol 1, Page 283, 1922
- ↑ Malabela NM,Nkanelo wa maakelo, mahlayiselo ni mintirho ya tindlu ta ndzhavuko ta vatsonga, University of Limpopo - 2015


text: Pisalema ya Davhida.144 A ku dzunisiwe Yehovha, Ribye ra mina,+Loyi a dyondzisaka mavoko ya mina ku lwa,Loyi a dyondzisaka tintiho ta mina nyimpi.+2 I khokholo ra mina naswona wa ndzi rhandza,Vutumbelo bya mina ni muponisi wa mina,Xitlhangu xa mina ni Loyi ndzi tumbelaka eka yena,+Loyi a hlulaka lava nga ehansi ka mina.+3 Yehovha Xikwembu xanga, xana munhu wo va yini lerova u nga n’wi tekela enhlokweni,N’wana wa munhu wo va yini lerova u nga n’wi yingisa?+4 Munhu wo fana ni moya wunene;+Masiku yakwe ma fana ni ndzhuti lowu hundzaka.+5 Yehovha Xikwembu xanga, voyamisa matilo u ehla;+Khumba tintshava u ti endla ti tuvika musi.+6 Hangalasa valala va wena hi rihati;+Va pfilunganye hi ku va copa hi miseve ya wena.+7 Tshambuluta mavoko ya wena;Ndzi ponise u ndzi humesa ematini lama hobomulanaka,Evokweni ra vanhu va le matikweni mambe,+8 Lava vulavulaka mavunwaLava yimisaka voko ra vona ra xinene leswaku va hlambanya leswi nga riki ntiyiso.9 Xikwembu xanga, ndzi ta ku yimbelelela risimu lerintshwa.+Ndzi ta yimbelela ndzi ku dzunisa hi xitende xa tintambhu ta khume,10 Eka Loyi a endlaka leswaku tihosi ti hlula,+Loyi a ponisaka Davhida nandza wakwe eka banga leri dlayaka.+11 Ndzi kutsule u ndzi ponisa eka vanhu va le matikweni mambe,Lava vulavulaka mavunwaLava yimisaka voko ra vona ra xinene leswaku va hlambanya leswi nga riki ntiyiso.12 Kutani vana va hina va majaha va ta fana ni swimilana leswi kulaka hi ku hatlisa,Vana va hina va vanhwanyana va ta fana ni tiphuphu leti endleriweke yindlu ya vuhosi.13 Switlati* swa hina swi ta khapakhapa hi swakudya swa mixaka hinkwayo;Swifuwo swa hina swi ta andza swi va magidi, swi ta va makume ya magidi.14 Tihomu ta hina ti ta mitha naswona a ti nge holoti;A ku nge vi na loyi a nga ta rila erivaleni ra muti hikwalaho ka gome.15 Va tsaka vanhu lava swi nga tano eka vona!Va tsaka vanhu lava Xikwembu xa vona ku nga Yehovha!+


text:
Springbok
Mhala
Vito
Kuvonaka ka mhala enhoveni. Mhala [Antidorcas marsupialis]
Xivumbeko
Mhala yitiwiserile ebyasini. Ya xinuna yitika kwalomu ka 50 Kg, kasi yaxisati yikwalomu ka 37 Kg. Muhlovo wayona lowutsakisaka wuendla leswaku mhala yihatlisa kuvonaka. Makatla yayona ya vonaka yari ehansi loko kupimanyisiwa na lendzhaku. Muhlovo wayona wufana na Cinnamon laha henhla ka yona, kasi laha khwirini iyo basa yitlhela yiva na vala rantima leri sukaka eka milenge yale ndzhaku rihundza ekhwirini kuya eka yale mahlweni. Ncila wayona lowo koma iwa buraweni. Timhondzo ta leya xisati tikomile titlhela ti lala eka leta leya xinuna.
Swakudya
Mhala leyikulu na nwana wa kona. Timhala tihlawula ngopfu leswi tidyaka swona laha tidyaka swimilana leswinga lulamela swiharhi ntsena. Loko ku omile mhala yohlawulela swakudya swayona kambe loko timpfula tinile tidya byasi bya rihlaza. Mhala yitsakela ngopfu mabilomu non'wa mati kambe laha mati yakalaka yidya swirhabyani leswo tsakama.
Kutswalana
Timhaka ta masangu ti endliwa vhiki rin'we kumbe mambiri swiva swiherile hambi leswi mhala yikotaka kutswala nkarhi wunwani na wunwani wa lembe. Endzhaku ko tika 25 wa mavhiki n'wana un'we watswariwa laha atlhelaka a tumbetiwa eka masiku mambirhi yosungula. Ta xisati totala titswala elmbe na lembe kasi tinwani titswala kambirhi hi lembe. Vana va lumuriwa loko vari na mune wa tinhweti kasi leta xisati tifikelela ku endla masangu loko tiri na 7 wa tinhweti.
Mahanyelo
Vana vambirhi va mhala. Leya xinuna hiyona yilavaka ndzhawu yo endlela kona masangu. Kasi leto lava ngopfu vundzhawu tona tirhandza kutshama toxe eka tindzhawu tatona naswona mintlhambi ya tona ayi hluphi.
Vutshamo
Mhala yitshama eka ndzhawu yoka yinga tsakisi nakuka yinga hleketelerisi. Yakumeka atibuweni ta milambu nalomu kungana byasi byo koma swinene emananga. Ayitsakeli na kantsongo kuva yitshama laha kungana byasi byo leha.
Laha yi kumekaka kona
Mhala i xiharhi lexi kumekaka ngopfu exikarhi nale vupela dyambu bya Afrika Dzonga. Yin'wana mintlhambi yichuchekile kuva yiti famba fambela laha nhoveni kasi tin'wana tile mintangeni nale mapurasini. Mhala yikumeka ngopfu emintangeni yaswifundzha, ya mfumu nayoka yingari ya mfumo.
Swo switiva
Timhala hi madzanadzana yatona tijikajikile na tindzhawu tohambana hambana tale dzongeni wa Afrika himinkarhi leyi kunga fika valungu laha tikweni. Kambe mintlawa yotala yihatle yipfaleriwa eti nkambeni nale mapurasini. Xipanu xa Rugby xa tiko ra Afrika Dzonga xitiveka tani hi ti Springboks (Mhala).


text:
61
Sanibalati na Tobia na Gesheme wa Muarabia na vhaṅwe maswina ashu vha zwi pfa uri ro fhedza u vusa mutsheṱo na uri a hu tshee na ho piḓimuwaho, naho ro vha ri sa athu kwea dzigethe miṋangoni. 2Ndi hone Sanibalati na Gesheme vha tshi ruma muḓinḓa a ḓa ha nṋe na mafhungo a no ri ri ṱangane Khefirimu Govhani ḽa Ono. Ho vha vhu vhukwila fhedzi ha uri vha nkhuvhadze. 3Nṋe nda ruma vhaḓinḓa uri vha vha vhudze vha ri, “Nṋe ndi khakhathini ya mushumo muhulwane, ndi nga si kone u takuwa nda tsela henengei; arali nda litsha mushumo nda ḓa u ni vhona, zwoṱhe zwi ḓo ima.”
4Vhone vha nthumela malaedzwa o raloho lwa ita luṋa, nṋe ndi tshi ḓi vha fhindula-vho nga u ralo.
5Ndi hone Sanibalati a tshi ruma muṅwe wa vhakoma vhawe a ḓa ha nṋe lwa vhuṱanu. Ayo o vha o tou ṅwalwa kha luṅwalo lu songo pfuṋelwaho. 6Luṅwalo ulwo lwo vha lu tshi ri, “Gesheme u mmbudza uri hu khou pfala phungo kha tshakha i no ri inwi na Majuda ni khou ṱoḓa u shandukela khosi, ndi zwine na khou vusa mutsheṱo. Ha dovha ha pfi inwi no dzudzanya uri ni vhe khosi 7na uri no no ḓi vhudza vhaṅwe vhaporofita uri vha ḓivhadze Jerusalema uri inwi ni khosi ya Juda. Vhukumakuma khosi i ḓo a pfa mafhungo hayo, ndi zwine nda ri nṋe na inwi ri ṱangane ri ambe ayo mafhungo.”
8Nṋe nda mu rumela phindulo nda ri, “Zwine vhone vha amba ndi zwitshele fhedzi. Ndi zwitshele zwavho fhedzi.”
9Vhone vho vha vha tshi tou linga u ri shushedza uri ri litshe mushumo. Nṋe nda rabela nda ri, “Mudzimu, khwaṱhisa zwanḓa zwanga!”
10Ḽiṅwe ḓuvha nda yo dalela Shemaya, ṅwana wa Delaya ṅwana wa Mehetabele, we a vha o ḓihoṋela nḓuni. Ene a mmbudza a ri,
“Nga ri ṱuwe ri yo dzumbama
fhethu hukhethwa ha thembele,Muthu e si tshifhe o vha a sa tendelwi u sokou dzhena thembeleni, zwihulwane o luvhedzwaho unga Nehemia (Dot. 23:1).
ri hoṋe mahothi, vha khou ḓa u vha vhulaha;
vha ḓo ḓa vhusiku vha vha vhulaha.”
11
2 Koron. 26:16-20
Nṋe nda fhindula nda ri, “Munna a no nga nṋe a nga shavha a dzumbama naa? Ndi nga ḓitshidza nga u yo dzumbama thembeleni? Izwo ndi nga si zwi ite.” 12Ndo vha ndo zwi vhona uri Mudzimu o vha a songo amba na Shemaya. Ndi Tobia na Sanibalati vhe vha vha vho mu putisa uri a ḓe a mmbudze nga u ralo. 13Vho mu thola uri a ntshutshedze ndi wele tshivhini, uri vha ntshinye dzina, vha nnyadzise.
14
Nṋe nda rabela nda ri, “Mudzimu, elelwa zwe Tobia na Sanibalati vha ita, u vha lifhedze. Elelwa uḽa muporofita wa musadzi Nuadia na vhaṅwe vhaporofita vhoṱhe vhe vha linga u ntshutshedza.”
15Mutsheṱo wo fhela u fhaṱwa nga ḓuvha ḽa 25 ḽa ṅwedzi wa Elulu, hó fhela maḓuvha a 52 u tshi fhaṱwa. 16Musi maswina ashu a tshakha dzo ri tangaho a tshi zwi pfa, vha kulea nungo, nge vha vha vha tshi zwi ḓivha uri uyo mushumo wo shumiwa nge Mudzimu a ri farisa.
17Vhaṅwe vharangaphanḓa vha Majuda vho vha vha tshi khou ḓi ṅwalelana na Tobia. 18Vhathu vhanzhi vha Juda vho vha vha tshi ima nae nge khotsi a musadzi wawe a vha e Mujuda, ndi Shekhania ṅwana wa Ara. Ṅwana wawe Jehohanani a dovha a vhinga ṅwananyana wa Mishulamu ṅwana wa Berekhia. 19Vhathu vho vha vha tshi ḓi mmbudza zwivhuya zwoṱhe zwe Tobia a ita, vha ita na u mu sevha zwoṱhe zwe nṋe nda amba. Ene a ḓi dzula a tshi nṅwalela a tshi linga u ntshenusa.


text:
Nghunghunyana
Hosi Mdungazwe Nghunghunyana Nxumalo (1850 - 1906), hosi yo hetelela ya mfumo wa le kaGaza( e mozambhiki) laha a fumeke kusukela hi lembe ra 1884 kuya e ka lembe ra 1895. Mdungazwe i hosana ya muti wa ka Dlamini. Nghonyama ya Gaza (tani hi leswi a a tivewa ha kona) yi yi kote ku tiyisa mfumo wa kaGaza, hi ku tirhisa mano na vutsila bya vuthu rakwe ra nyimpi nkarhi wo ringana malembe yo tlulanyana makume nkombo-nthlanu (75) a nga si khotsiwa hi ka ntsikelelo wa maphutukezi.
Kutani eku heteleleni u hluriwile, naswona u bohiwile a yisiwa e tikweni ra maphutukezi e ntsindza wa kona kunga Lisbon. U tekiwe na vasati vakwe va nkombo; n'wana, malume wakwe na swirho swin'wana swa vuthu rakwe. Endzhaku ko tshama xinkadyana e lisbon, u rhurhiseriwe e xihlaleni xa Azore, laha a tshameke kona kufikela loko a khinsama ra makumu endzhaku ka malembe ya khume-nw'e a ri mubohiwa e azore.
Malembe ya vutomi bya yena[Lulamisa | edit source]
Kutswariwa na rixaka[Lulamisa | edit source]
Mdungazwe kumbe Mudungazi loyi a tlakuseriwe e xiluvelweni xa vukosi bya le kaGaza hi lembe ra 1884, u tswariwile e vukosini hi lembe ra 1850 kun'wana e xikarhi ka nambu wa Zambhezi na nambu wa Nkomati, naswona swinga endleka leswaku u tswaleriwe kunwana kusuhi na ribuwa ra Limpopo laha ntsindza wa mfumo wale kaGaza a wu simekiwe kona.
Mdungazi i n'wana wa Hosi Mzila Nxumalo (loyi a fumeke kusukela hi lembe ra 1861 kuya e ka lembe ra 1884) na Yosiwo, loyi a tshuriweke vito ra Umpebekecana endzhaku ka rifu rakwe. Kokwa wakwe a a ri n'wana wa Hosi Soshangane Manukosi Nxumalo, murhangheri wa Vangoni lava va tsutsumeke nyimpi e tikweni ra kaZulu hi nkarhi wa Matiwana(Kumbe Mfecane), naswona a aka mfumo wa le kaGaza.
Malembe ya vunthswa (1850-1864)[Lulamisa | edit source]
Mdungazwe u kule enkarhini lowu madzolonga na ku chava a ku hlasele tiko hinkwaru. Kokwa wakwe Manukosi a a ha ku rhurhela en'walungu wa tiko ku suka etikweni ra kaZulu, a a rhangele vuthu leri chavekaka ra Vangoni ( Va-angune kumbe Vatuwa hikuya hi maphutukezi) hinkarhi wa tinyimpi ta mpisana kwalomu ka lembe ra 1820. Manukosi u simeke mfumo wa le kaGaza (Vito ra Kokwa wakwe Gaza), lowu a wu aname hi 56 000 km² naswona u lange muganga wa Chayimeti tani hi ntsindza wa mfumo.
Hi xona xiyimo lexi Mdungazi loyi a a tava Nghunghunyani Nghonyama ya Gaza a tswaleriweke e hansi ka xona, n'wana wa Hosi Mzila waka Nxumalo, Hosana ya muti wa ka Dlamini. U kule a dyondza nyimpi naswona a a hoxa xandla eka tinyimpi leti ntsongo to ndlandlamuxa mfumo leti a ti lulamisiwa hi kokwa wakwe, ndzhaku tata wakwe lembe ni lembe. Nghunghunyani a a akekele kulwa, naswona a nga hlwelanga ku twisisa ndlela ya nyimpi leyi sunguriweke hi kokwa wakwe Manukosi na Hosi Shaka.
Mfumo wa Hosi Mzila (1864-1884)[Lulamisa | edit source]
Endzhaku ka ku khinsama ka Soshangane ra makumu, ku sung ule nyimpi yo lwela vukosi e xikarhi ka Mamewe na Mzila, naswona hambi leswi Manukosi a a lange Mzila tani hi mudyandzhaka wa yena, Mawewe u tekile vukosi. Mzila u hlurile makwavo hi ku pfuniwa hi maphutukezi hi lembe ra 1864 naswona u sungurile ku kurisa vukosi bya kwe e mfun'weni hinkwawo wa tiko ra le ka Gaza.
Hi nkarhi lowu, Mdungazwe a a sungula ku tolovela ehubyeni ya Mzila. Loko tata wa kwe a khinsama ra makumu, Mafemani a ari yena mudyanzhaka tani hi leswi mana wakwe a kuri yena Nsati-nkulu (Nkosikazi), kambe Mdungazi u sungele nyimpi yo lwela vukosi naswona u dlayile mafemani leswaku a kuma xiluvelo xa vukosi bya le kaGaza. Leswi swi bohe Hanyani na Mafabazi leswaku va ya e vuchavela-hwahwa.
Hikwalaho hi lembe ra 1884, Mdungazwe u hlambanyisiwe tani hi mufumi wa le kaGaza naswona a ti tshula vito ra Nghunghunyana n'wana wa Mzila wa ka Nxumalo Nghonyama ya Gaza.
Hosi Nghunghunyana (1884 -1895)[Lulamisa | edit source]
U ku sunguleni ka ku fuma kakwe, mfumo wa le kaGaza a nase wu ndlandlamuke kufikela kwalomu ka 90 000 km² hi ku anama naswona a wuri na va aka tiko va kwalomu ka nthanu wa madzana-dzana ( 500 000 ). Nghunghunyani a rhurherise ntsindza wa mfumo wakwe ku suka e Chayimeti naswona a wusimeka e Mandhlakazi (Manjacaze) hi rona lembe rero.
A ri na ma lembe ya makume-nharhu mune (34), u sungule ku fuma e nkarhini lowu kotlaneke na ntsombano wa le Berlin ( Hi 15 Nhlangula (October) 1884 ku ya ka 26 Nhlangula 1885 ) laha Afrika yi aviweke hi matiko lamakulu ya Yuropa. Xikan'we-kan'we huvo ya hosi nghunghunyani yi rhumerile pfhumba hi n'hweti ya Sunguti e ka muyimeri wa mfumo wa ma phutukezi e dorobeni ra ka Xiluvani, leswaku va yisa nyiko ya vunghana no tivisa mufumi lontshwa.
Murhangeri wa rhavi Agostinho Coelho e ka Xiluvani narona ri hlamule hi ku rhumela muyimeri wa rona eka huvo ya nghunghunyana e xikarhi ka lembe ra 1885. Muyimeri loyi a langiweke a ku ri Casaleiro Jose de Alegria Rodrigues, loyi a hatleke a xiximeka e hubyeni leyi. Ku hlawuriwa ka Casaleiro ku haxe mbewu ya makwanga e xikarhi ka vayimeri va maphutukezi lava a va ri eka xiluvani, naswona leswi swi vange ma dzolonga lama landzeleke.
Casaleiro u nyikiwe ntirho wo tsundzuxa hosi nghunghunyana hi ta ntwanano wa lembe ra 1861 lowu a wu ri kona e xikarhi ka Maputukezi na tata wa kwe Hosi Mzila wa ka Nxumalo, lowu a nase a wu rivariwile. Nghunghunyana u pfumerile ntwanano wolowo ivi ku vumbiwa phfumba ra vukosi leswaku ri ya yimela Hosi Nghunghunyana (Hikwalaho kaswiyilana leswi a swi sivela vanhu vale vukosini ku tluta lwandle) hale ka malwadle e tikweni ra Maphutukezi, e mahlweni ka Hosi Louis wosungula. Pfhumba leri a ri akiwa hi vavanuna vambirhi lava a vari e hubweni ya Hosi Nghunghunyana, kunga Mathanda-Konke (60 wamalembe hi vu khale) na Maphinda (60 wamalembe hi vu khale). Pfhumba leri ri fike eDorobeni ra Lisbon naswona vahlangana na Hoi hi 18 September 1885.[kulaveka vumbhoni]
Hambileswi pfhumba leri ari kanakanisa e mahlweni ka huvo ya Hosi Louis, vasayinile ntwanano wa vunghana e xikarhi ka Hosi Nghunghunyana wa mfumo wa le kaGaza na Hosi Louis wosungula wa mfumo wa maphutukezi hi siku ra 12 October?? 1885, leswi kandziyisiweke eka Gazzete ya xifundza xa Mozambhiki hi siku ra 9 Sunguti 1886.
Ntwanano a wu tiyisekisa vukona bya maphutukezi e tikweni ra mfumo wa le kaGaza nawona wu pfumelela ku famba-famba na ku fambisa mabindzu, hi hala thlelo wu nyika hoi nghunghunyani mfanelo ya ku rhangela ntlawa wa vumbhirhi wa vuthu ra maphutukezi naswona yena navuthu rakwe va nyikiwa Unifomo ya mavuthu ya maphutukezi. Ntwanano lowu a wu amukeriwanga kahle hikwalaho ka ku kanakanisa ka pfhumba leri rhumeriweke na nhlohlotelo lowu Casaleiro a a hleketeriwa ku va nawona.
Pfhumba ra vumbirhi ri rhumiwile hi hosi nghunghunyani kuya e ka hosi Louis wo sungula hi lembe ra 1887, laha ku rhumiweke N'Tonga wa yindlu ya Mandlakazi na Udaka wa yindlu ya Udengo. pfhumba leri ri antswine ngopfu ku tlula lero sungula. Ri amukeriwe Hi Hosi Louis na nghamu yakwe, naswona va memeriwe eka rendzo ra ximfumo ro hlahluva mavuthu na swibalesa swa mfumo.
Hambiswiritano xiboho xa ntsombano wa Berlin wo aviwa ka Afrika xi vule leswaku maphutukezi a ma boheka ku tiyisisa vukolongi bya mfumo wa vona e mozambhiki. Nghunghunyana u sungule ku xunghetiwa hi vafiki lava kunga maphutukezi na maghezi tanihileswi a a swivona leswaku va lwetana hi ku lava ku lawula tiko ra yena. leswi swi sungule ku byala mano yobiha hi huvo ya yena na hi vamakwavo lava a va rile vuchavela-whawha.
Minkombo ya le handle[Lulamisa | edit source]
- Ngungunhane Archived 2010-02-17 at the Wayback Machine.
- Nota biográfica de Gungunhana. Archived 2008-02-24 at the Wayback Machine.
- Gungunhana no seu reino.
- O último discurso de Gungunhana.
- O império de Gaza.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ "Binding Memories: Sinai Mundlovu clan history". www.gutenberg-e.org. Retrieved 2017-09-10.


text:
211Kuteloko hi hambanile na vona, hi nghena engalaveni, hi famba hi nga rhendzeleki, hi ya fika eKosi; loko ri xa, hi fika eRhoda, kutani hi hundzela emahlweni ku ya ePatara. 2Kona hi kuma ngalava leyi yaka eFenikiya, kutani hi nghena ka yona, hi suka. 3Loko hi fika laha ku langutaneke ni xihlale xa Kipra, hi xi bela evokweni ra ximatsi, hi kongoma eSiriya, kutani hi fika eTiri, hikuva hi kona laha ngalava a yi fanele ku humesa mindzhwalo ya yona kona.
4Kuteloko hi kumanile ni vadyondzisiwa, hi heta na vona masiku ya 7. Vona va tsundzuxa Pawulo hi matimba ya Moya wa Xikwembu leswaku a nga tshuki a tlhandlukela eYerusalema. 5Loko hi hetile masiku wolawo, hi suka hi famba; vadyondzisiwa hinkwavo va hi heleketa ku ya fika ehandle ka muti, va ri ni vavasati ni vana; kutani hi nkhinsama eribuweni ra lwandle, hi khongela. 6Kuteloko hi lelanile na vona, hi nghena engalaveni, kutani vona va tlhelela ekaya. 7Loko hi ri hina hi ya emahlweni ni riendzo ra hina; hi suka eTiri, hi ya fika ePitolemayi, laha hi pfuxelaneke na vamakwerhu kona, hi xwa siku rin'we na vona.
8
8:5
Hi siku leri tlhandlamaka, hi suka hi ya fika eKhezariya; kutani hi nghena ekaya ka Filipi muvuri wa Rito, un'wana wa lava 7, hi tshama ka yena. 9A a ri ni vana va vanhwanyana va mune lava a va vula Rito. 10
A hi tshamile kona masiku ma nga ri mangani, loko ku ta fika muprofeta un'wana loyi a va ku i Agabo, a huma eYudiya. 11A ta ka hina, a teka banti ra Pawulo, a tiboha mavoko ni milenge ha rona, a ku: “Moya lowo Kwetsima wu vula leswi: Wanuna loyi banti leri ri nga ra yena, Vayuda va ta n'wi bohisa xisweswo eYerusalema, va n'wi nyiketa emavokweni ya vamatiko.” 12Loko hi twa mhaka leyi, hina ni va muti wolowo hi khongotela Pawulo leswaku a nga tshuki a tlhandlukela eYerusalema. 13Kambe Pawulo a hlamula, a ku: “Xana mi endla yini loko mi rila hi mukhuva lowu ni ku ndzi tlhava mbilu ke? Kasi mina a ndzi tilunghiselanga ku bohiwa ntsena, kambe ndzi tilunghisele ni ku ya fela vito ra Hosi Yesu eYerusalema.” 14Loko hi vona leswaku a nga pfumeli ku khorwisiwa, hi swi tshika, kutani hi ku: “A ku endliwe ku rhandza ka Hosi!”
15Endzhaku ka masiku wolawo, hi longa, kutani hi tlhandlukela eYerusalema. 16Vadyondzisiwa van'wana va Khezariya va famba na hina, va hi fikisa emutini wa Mnasoni, munhu wo huma eKipra, un'wana wa vadyondzisiwa lavo rhanga, laha a hi ya rhurheriwa kona.
17Kuteloko hi fikile eYerusalema, vamakwerhu va hi amukela hi ku tsaka. 18Hi siku leri tlhandlamaka, Pawulo a ya na hina eka Yakobo, kutani vakulukumba hinkwavo va hlengeletana kona. 19Pawulo a va xeweta, a va rungulela hinkwaswo leswi Xikwembu xi swi endleke exikarhi ka vamatiko hi ku tirha ka yena. 20Loko va twa timhaka teto, va dzunisa Xikwembu; kutani va ku ka Pawulo: “Wa swi vona, makwerhu, leswaku ku ni madzana-dzana ya vanhu lava pfumeleke exikarhi ka Vayuda; hinkwavo i vanhu lava hisekelaka Nawu; 21va byeriwile ta wena, ni leswaku u dyondzisa Vayuda hinkwavo lava akeke exikarhi ka vamatiko ku tshika Nawu wa Muxe, va nga ha yimbisi vana va vona, naswona va nga ha fambi hi mikhuva ya ka hina. 22Kutani, hi ta endla yini xana? Hikuva loko ku ri ku swi twa, va ta swi twa leswaku u fikile. 23
Loko swi ri tano, endla leswi hi ku byelaka swona. Hi ni vavanuna va mune kwala, lava tiboheke hi ku hlambanya; 24famba na vona, u tibasisa na vona, u va hakelela leswi lavekaka, leswaku va ta kota ku byewuriwa tinhloko; kutani hinkwavo va ta tiva leswaku a ku tiyanga ni mhaka ni yin'we ya leti va nga byeriwa tona hi tlhelo ra wena, kambe va ta tiva leswaku na wena u landza Nawu, ni leswaku wa wu hlayisa.
25
“Loko va ri vamatiko lava pfumeleke, hi va tsalerile papila ku va byela leswi hi swi boheke: Hileswaku va tivonela, va nga dyi tinyama leti tlhaveriweke swikwembu swa hava, va nga dyi ngati kumbe leswi vanhu va swi dlayeke hi ku swi tlimba minkolo, va tshika ni vuoswi.”
26Hiloko Pawulo a teka vavanuna volavo; hi siku leri tlhandlamaka a tibasisa na vona, kutani a nghena eTempeleni ku ya tivisa leswaku masiku ya ku tibasisa ka vona ma ta hela rini, ni leswaku ku ta humesiwa rini magandzelo ya un'wana ni un'wana wa vona.
27Loko masiku ya 7 ma ri kusuhi ni ku hela, Vayuda vo huma etikweni ra Asiya va vona Pawulo eTempeleni, kutani va pfilunganya ntshungu hinkwawo, va n'wi khoma, 28va huwelela, va ku: “Vavanuna va Israele, hi pfuneni! Munhu loyi a dyondzisaka vanhu hinkwavo, ematikweni hinkwawo, ku sandza tiko ni Nawu ni xivandla lexi, hi yena loyi! Naswona ú nghenisile Vagriki eTempeleni, a nyamisa xivandla lexi xo hlawuleka.” 29
A va vula sweswo hikuva a va vonile Trofimo wa Efesa emutini, a ri na Pawulo, kutani a va anakanya leswaku Pawulo ú n'wi nghenisile eTempeleni.
30Muti hinkwawo wu endla mpfilumpfilu, vanhu va ta hi ku tsutsuma endhawini yin'we; kuteloko va khomile Pawulo, va n'wi kokela ehandle ka Tempele; kutani tinyangwa ti pfariwa hi ku hatlisa. 31Loko va ri karhi va ringeta ku dlaya Pawulo, ndhuna ya nyimpiNdhuna ya nyimpi a yi fambisa masocha ya 1 000 yi twa leswaku ku pfukile dzolonga emutini hinkwawo wa Yerusalema. 32Kan'we-kan'we yi teka ntlawa wa masocha ni tindhuna ta wona, yi ta entshungwini hi ku tsutsuma; loko vanhu va vona ndhuna ya nyimpi ni masocha, va tshika ku ba Pawulo. 33Kavaloko ndhuna ya nyimpi yi kongoma Pawulo, yi n'wi khoma, yi lerisa leswaku a bohiwa hi tinketani timbirhi; kutani yi vutisa yi ku: “Munhu loyi i mani xana? Ú endlile yini ke?” 34Van'wana exikarhi ka ntshungu va ba huwa va vula swin'wana, van'wana va vula swin'wana; kutani leswi ndhuna yi siveriwaka hi pongo ku kuma ntiyiso wa kona, yi lerisa leswaku Pawulo a yisiwa ekhokholweni. 35Kuteloko va fikile eswikhandziyeni swa rona, masocha ma rhwala Pawulo, hikuva ntshungu a wu karihile ngopfu; 36vanhu lavo tala a va va landza hi le ndzhaku, va ri karhi va huwelela, va ku: “N'wi dlaye!”
37Loko Pawulo a ri kusuhi ni ku nghenisiwa ekhokholweni, a ku ka ndhuna: “Xana ndzi nga va ni rito na wena ke?” Ndhuna yi ku: “Kasi u tiva ririmi ra Xigriki xana? 38Xana a hi wena Muegipta loyi a pfuxeke dzolonga masiku lama hundzeke, ni ku yisa emananga ntlawa wa vadlayi lava a va ringana 4 000 xana?” 39Pawulo a ku: “Mina ndzi Muyuda wa le Tarso etikweni ra Kilikiya; ndzi wa muti lowu tivekaka swinene; ndzi kombela leswaku u ndzi pfumelela ku vulavula ni tiko.” 40Ndhuna yi n'wi pfumelela, kutani Pawulo a yima eswikhandziyeni, a kwehleta vanhu hi voko. Kuteloko va miyerile va ku hwììì, a vulavula na vona hi ririmi ra Xiheveru, a ku:


text:
1151We HOSI, ku dzunisiwa a hi swa hina,
hakunene a hi swa hina, kambe i swa wena ntsena,
hikuva u ni rirhandzu, wa tshembeka.
2Vamatiko va ha vulela yini va ku:
“Xana Xikwembu xa vona xi kwihi ke?”
3Xikwembu xa hina xi le matilweni,
xi tirha hi ku rhandza;
4
Nhlav. 9:20
kasi swikwembu swa vona swa swifaniso swi endle hi vanhu,
i nsuku ni silivhere ntsena.
5Milomo swi na yona, kambe a swi vulavuli,
swi ni mahlo, kambe a swi voni.
6Swi ni tindleve, kambe a swi twi,
tinhompfu swi na tona, kambe a swi nun'hweti.
7Swi ni mavoko, kambe a swi khomi nchumu,
milenge swi na yona, kambe a swi famba-fambi;
minkolo ya swona a yi humesi mpfumawulo.
8Lava va swi vumbaka ni hinkwavo lava va swi tshembaka,
a va fane na swona.Kumbe: va ta fana na swona
9N'wina Vaisraele, tshembani HOSI Xikwembu,
hi xona xitlhangu ni mupfuni wa n'wina.Van'wana va ri: Vaisraele va tshemba HOSI Xikwembu, hi xona xitlhangu ni mupfuni wa vona
10N'wina va ka Aroni, tshembani HOSI Xikwembu,
hi xona xitlhangu ni mupfuni wa n'wina.
11N'wina mi chavaka HOSI Xikwembu, tshembani xona,
hi xona xitlhangu ni mupfuni wa n'wina.
12HOSI Xikwembu a xi hi rivalanga,
xi ta hi katekisa,
xi ta katekisa Vaisraele,
xi katekisa ni va ka Aroni.
13
19:5
Lava va xi chavaka, lavakulu ni lavatsongo,
xi ta va katekisa.
14HOSI Xikwembu a xi mi andzise,
n'wina ni vana va n'wina!
15Xona lexi endleke tilo ni misava,
a xi ve xona xi mi katekisaka!
16Matilo i ya HOSI Xikwembu xi ri xoxe,
kasi vanhu xi va nyikile misava.
17Lava feke, va nga hinkwavo lava nga rhelelela exivandleni xa vafi,
va nga ka va nga dzunisi HOSI Xikwembu;
18kambe hina hi ta xi dzunisa
ku sukela namuntlha ni minkarhi hinkwayo.
Dzunisani HOSI!


text:
11Mina Pawulo ndzi nga muapostola, ku nga ri hi ku hlawuriwa hi vanhu kumbe ku rhumiwa hi munhu, kambe hi ku rhumiwa hi Yesu Kriste ni Xikwembu Tatana la n'wi pfuxeke exikarhi ka vafi, 2ndzi tsala ndzi ri ni vamakwerhu hinkwavo lava nga na mina haleno, hi tsalela tikereke ta Galatiya, hi ri:
3Tintswalo ni ku rhula a swi ve na n'wina, swi huma eka Xikwembu Tata wa hina, ni ka Hosi Yesu Kriste, 4yena loyi a tinyiketeke hikwalaho ka swidyoho swa hina, leswaku a ta hi kutsula eka nguva leyo biha ya masiku lawa. Ú endle sweswo hi ku yingisa ku rhandza ka Xikwembu Tata wa hina; 5eka xona a ku ve ku dzuneka hilaha ku nga heriki! Amen.
6Ma ndzi hlamarisa: Hi nkarhinyana wu nga ri wungani, mi fularhele loyi a mi vitaneke hi tintswalo ta Kriste, kutani mi tsutsumela eka Evhangeli yin'wana. 7Kasi Evhangeli yin'wana ku hava. Ndzi vula leswi hikuva ku na van'wana lava va mi pfilunganyisaka tinhloko, lava ringetaka ku soholota Evhangeli ya Kriste.
8Kambe hambiloko hina kumbe ntsumi yo huma etilweni, hi nga tshuka hi mi dyondzisa Evhangeli yin'wana ehandle ka leyi hi tshamaka hi mi dyondzisa yona, mudyondzisi wo tano a a rhukaniwe! 9Tanihi leswi hi tshamaka hi mi byela, nisweswi ndzi engeta kambe ndzi ku: Loko un'wana a mi dyondzisa Evhangeli yin'wana ehandle ka leyi mi yi amukeleke, a a rhukaniwe!
10Xana sweswo swi komba leswaku ndzi navela ku nkhensiwa hi vanhu kumbe hi Xikwembu ke? Xana ndzi vonaka ndzi ri la ringetaka ku tsakisa vanhu ke? Loko onge ndza ha ringeta ku endla sweswo, a ndzi nga ta va nandza wa Kriste.
11Ndza mi tsundzuxa, vamakwerhu, leswaku Evhangeli leyi ndzi mi dyondziseke yona, a yi humanga eka vanhu. 12A ndzi yi kumanga ka munhu ni un'we, ku hava na un'we loyi a ndzi dyondziseke yona. Yesu Kriste hi xiviri xa yena, hi yena loyi a nga yi hlavutela eka mina.
13
22:4-5
26:9-11
Mi twile leswi a ndzi hanyisa swona khale, loko ndza ha hanya Xiyuda. Mi tiva hilaha ndzi nga xanisa ni ku herisa kereke ya Xikwembu hakona, ndzi nga tsetseleri munhu. 14
Hi ku hanya Xiyuda, a ndzi tlula lavo tala va tintangha ta mina exikarhi ka va ka hina, ndzi ri karhi ndzi hisekela ngopfu mikhuva ya vatata wa hina.
15
22:6-10
26:13-18
Kambe Xikwembu lexi xi ndzi hlawuleke ndzi nga si velekiwa, xi ndzi vitanile hi tintswalo ta xona; 16xi swi tsakerile ku hlavutela N'wana wa xona eka mina, leswaku ndzi ta n'wi twarisa exikarhi ka vamatiko. Enkarhini wolowo, a ndzi vutisanga munhu, 17naswona, a ndzi tlhandlukelanga eYerusalema eka lava va nga ndzi rhangela ku va vaapostola, kambe ndzi yile xikan'we le Arabiya, endzhaku ndzi vuyela eDamaska.
18
Kutani, endzhaku ka malembe manharhu, hi kona ndzi tlhandlukeleke eYerusalema ku ya vonana na Petro,Petro, kumbe: Kefasi kutani ndzi xwe na yena masiku ya 15. 19Kambe a ndzi vonananga na un'we wa vaapostola lavan'wana, ehandle ka Yakobo makwavo wa Hosi. 20Timhaka leti ndzi mi tsalelaka tona ti tiyile, ndzi vula sweswo emahlweni ka Xikwembu, a ndzi hembi.
21Endzhaku ka swona ndzi yile ematlhelweni ya Siriya na Kilikiya. 22Kambe enkarhini wolowo, tikereke ta Kriste leti nge Yudiya, a ti nga si ndzi vona hi mahlo; 23ntsena a ti twile van'wana loko va ku: “Munhu loyi khale a a hi xanisa ni ku ringeta ku herisa ta ku pfumela, sweswi ú dyondzisa tona.” 24Kutani a ti dzunisa Xikwembu hikwalaho ka mina.


text:
271Loko ri xile, vaprista hinkwavo ni vakulukumba va kanela makungu ya ku dlaya Yesu. 2Kuteloko va n'wi bohile, va famba na yena, va ya n'wi nyiketa eka hosi Pilato.
3
Loko Yudasi loyi a nga n'wi xenga a vona leswaku Yesu ú avanyisiwile, a tivona nandzu, kutani a ya tlherisa mali ya tisilivhere leta 30 eka vaprista lavakulu ni ka vakulukumba, 4a ku ka vona: “Ndzi dyohile hi ku xenga munhu la nga riki na nandzu.” Va ku: “Ku yini ka swona eka hina ke? Swi vone wena hi wexe sweswo.” 5Kavaloko Yudasi a ya cukumeta mali ya kona eTempeleni, kutani a suka, a ya tisunga. 6Vaprista lavakulu va teka mali leyi, kutani va ku: “Leswi yi nga mali ya ngati, a swi fanelanga leswaku yi nghenisiwa enhlengweni wa Tempele.” 7Kuteloko va kanerile makungu, va tirhisa mali leyi ku xava nsimu leyi vuriwaka “Nsimu ya muvumbi”, ku lahlela kona vamatiko. 8Hikwalaho ka sweswo nsimu leyi yi vuriwa “Nsimu ya ngati” ni namuntlha. 9
Hi laha ku hetisekeke leswi vuriweke hi muprofeta Yeremiya, loko a te: “Va tekile mali yo ringana tisilivhere ta 30, yi nga nhlayo leyi vanhu va Israele a va pimile leswaku munhu wa kona ú ta xaviwa ha yona, 10kutani va humesile mali leyi ku xava ‘Nsimu ya muvumbi’, hilaha Hosi yi ndzi leriseke hakona.”
11Yesu a yimisiwa emahlweni ka hosi; kutani yona yi n'wi vutisa, yi ku: “Xana u hosi ya Vayuda ke?” Yesu a ku ka yona: “U vula swona!” 12Kambe loko vaprista lavakulu ni vakulukumba va n'wi veka nandzu, a nga hlamulanga nchumu. 13Hiloko Pilato a ku ka yena: “Xana a wu ti twi timhaka leto tala leti va ku vekaka nandzu ha tona ke?” 14Kambe Yesu a nga ha n'wi hlamulanga nchumu, hosi yi kondza yi hlamala ngopfu.
15Hi nkarhi wa nkhuvo, hosi a yi tolovele ku ntshunxa mubohiwa un'we loyi tiko ri n'wi kombelaka. 16Enkarhini wolowo a ku ri ni mubohiwa un'wana loyi a tiviweke swinene, loyi a va ku i Barabasi.Van'wana va ri: loyi a va ku i Yesu Barabasi 17Loko va hlengeletanile, Pilato a ku ka vona: “Xana mi lava leswaku ndzi mi ntshunxela wihi: Barabasi, kumbe Yesu la vuriwaka Mesiya ke?” 18A a vutisisa sweswo hi ku tiva leswaku a va nyiketile Yesu hikwalaho ka mavondzo.
19Kuteloko Pilato a tshamile exitshan'wini xa ku avanyisa, nsati wa yena a rhumela rito eka yena, a ku: “U nga tshuki u nghena emhakeni ya munhu yoloye wo lulama, hikuva matolo ndzi vavisekile ngopfu enorhweni hikwalaho ka yena.”
20Kambe vaprista lavakulu ni vakulukumba va hlohlotela ntshungu leswaku va kombela Barabasi, Yesu yena a dlawa.
21Hosi yi engeta yi va vutisa yi ku: “Xana mi lava leswaku ndzi mi ntshunxela wihi eka lavambirhi lava?” Va ku: “Barabasi!” 22Pilato a ku ka vona: “Loko swi ri tano, Yesu la vuriwaka Mesiya, ndzi ta endla yini ha yena ke?” Hinkwavo va ku: “A a vambiwe!” 23Kavaloko hosi yi ku: “Xana ú endlile yini xo biha ke?” Vona va huwelela hi matimba, va ku: “A a vambiwe!”
24
Loko Pilato a vona leswaku a nga ha pfuni nchumu, ni leswaku dzolonga ri ya ri kula, a teka mati, a hlamba mandla emahlweni ka ntshungu, a ku: “A ndzi na nandzu wa rifu ra munhu loyi, swi voneni mi ri n'wina.” 25Tiko hinkwaro ri hlamula, ri ku: “Rifu ra yena a ri ve ehenhla ka hina ni le henhla ka vana va hina.” 26Kutani a va ntshunxela Barabasi; kambe a lerisa leswaku Yesu a biwa, kutani a n'wi nyiketa leswaku a vambiwa.
27Masocha ya hosi ma yisa Yesu endlwini ya vuhosi,hileswaku: ehubyeni ya Pilato leyi Varhoma a va yi vula “Praetorium” kutani ma hlengeleta ntlawa hinkwawo wa masocha, wu n'wi rhendzela. 28Va n'wi hluvula swiambalo swa yena, va n'wi ambexa xin'wana xo tshwuka, 29kutani va luka harhi ya mitwa, va n'wi tlhandleka enhlokweni, va n'wi tamerisa nhonga evokweni ra xinene; kutani va nkhinsama hi matsolo emahlweni ka yena, va n'wi tseketsela, va ku: “Xewani, Hosi ya Vayuda!” 30Va n'wi tshwutela marha; va teka nhonga, va n'wi ba nhloko ha yona. 31Kuteloko va hetile ku n'wi tseketsela, va n'wi hluvula xiambalo xa kona, va tlhela va n'wi ambexa swa yena, kutani va famba na yena va ya n'wi vamba.
32Loko va ri karhi va huma, va hlangana ni wanuna un'wana wa Kirene, loyi a va ku i Simoni, va n'wi sindzisa ku rhwala xihambano xa Yesu. 33Loko va fikile endhawini leyi va nge i Gologota, hileswaku “Ndhawu ya Pala”, 34va n'wi nyika vhinyo leyi pfanganyisiweke ni nyongwa leswaku a nwa; kambe loko a nantswile, a ala ku yi nwa.
35
Loko va n'wi vambile, va avelana swiambalo swa yena hi ku hoxa vuhlolotwana, 36kutani va tshama hansi kwalaho, va n'wi rindza. 37Ehenhlanyana ka nhloko ya yena, va nameketa papila ra nandzu wa yena leri nge: “Loyi i Yesu, Hosi ya Vayuda.” 38Kutani va n'wi vamba swin'we ni swigevenga swimbirhi, xin'wana evokweni ra xinene, xin'wana eka lera ximatsi.
39
109:25
Vahundzi va ndlela va n'wi rhuketela, va hlakahla tinhloko, va ku: 40
Yoh. 2:19
“Wena la nhlanhlaka Tempele, u ku u ta yi pfuxa hi masiku manharhu, tiponise ke, u xika la xihambanweni, loko u ri N'wana wa Xikwembu!” 41Hi mukhuva wolowo, na vona vaprista lavakulu, swin'we ni vatsari ni vakulukumba, va n'wi tseketsela, va ku: 42“U ponisile van'wana, kambe wa tsandzeka ku tiponisa! A hi ku, hi yena Hosi ya Israele. A a xike sweswi exihambanweni, hi ta pfumela eka yena. 43
Ú tshembile Xikwembu, a xi n'wi ponise sweswi loko xi n'wi tsakela, hikuva ú te: ‘Ndzi N'wana wa Xikwembu.’ ” 44Ni swigevenga leswi nga vambiwa kun'we na yena, a swi n'wi sandza hi mukhuva wolowo.
45Ku sukela nkarhi wa 12 ni nhlekanhi ku fikela nkarhi wa 3 ni ndzhenga, munyama wu funengeta tiko hinkwaro. 46
Loko ku lavile ku va nkarhi wa 3 ni ndzhenga, Yesu a huwelela hi rito leri tlakukeke, a ku: “Eli, Eli, lama sabaktani?” hileswaku: “Xikwembu xanga, Xikwembu xanga, u ndzi tshikele yini?” 47Van'wana lava a va ri kona kwalaho, loko va n'wi twa, va ku: “U vitana Eliya.” 48
Kan'we-kan'we un'wana wa vona a tsutsuma, a ya teka xiponji, a xi peta endzeni ka ntsuvi, kutani a xi tlhoma erihlangeni, a n'wi nyika leswaku a nwa. 49Kambe van'wana va ku: “Tshika, hi ta vona loko kunene Eliya a ta ta, a ta n'wi ponisa.”
50Kavaloko Yesu a engeta a huwelela hi rito leri tlakukeke, kutani a hlala a fa.
51
Hi nomu lo, xisirhelelo xa Tempele xi handzuka hi le xikarhi, ku sukela ehenhla, ku ya fika ehansi; misava yi tsekatseka, ni maribye ma pandzeka. 52Masirha ya pfuleka; vahlawuriwa va Xikwembu lavo tala lava a va file, va pfuka eku feni hi miri wa vona; 53va suka emasirheni, kutani loko Yesu a pfukile eku feni, va nghena eMutini lowo hlawuleka, va ri karhi va voniwa hi lavo tala.
54Loko ndhuna ya dzana ra masocha ni lava a va ri na yona ku rindza Yesu, va vona ku tsekatseka ka misava ni leswi humeleleke, va chava ngopfu, va ku: “Hakunene munhu loyi a a ri N'wana wa Xikwembu.”
55
A ku ri ni vavasati lavo tala kwalaho, a va languta va ri kule. A va ri lava a va landzelele Yesu ni ku n'wi tirhela loko a huma eGaleliya. 56Exikarhi ka vona, a ku ri na Mariya wa Magadala, na Mariya mana wa Yakobo na Yosefa, ni mana wa vana va Zebediya.
57Kuteloko ri ya eku peleni, ku ta mufuwi un'wana wa le Arimatiya; vito ra yena a a ri Yosefa, kutani na yena a a ri mudyondzisiwa wa Yesu. 58A ta eka Pilato, a ta kombela ntsumbu wa Yesu; kutani Pilato a lerisa leswaku va n'wi nyika wona. 59Kuteloko Yosefa a wu tekile, a wu phutsela hi nceka lowu a wu nga si tirhisiwa, 60kutani a veka ntsumbu esirheni ra yena lerintshwa, leri a a ri kovotlile eribyeni; kutani a vumbuluxa ribye lerikulu ro pfala nomo wa sirha, a tifambela. 61Mariya wa Magadala na Mariya loyi un'wana, a va ri kwalaho, va tshamile va langutene ni sirha.
62Loko ri xa hi siku leri tlhandlamaka, ri nga ra Savata, vaprista lavakulu ni Vafarisi va hlengeletana eka Pilato, va ku: 63
17:23
20:19
Mk. 8:31
9:31
10:33-34
Lk. 9:22
18:31-33
“Hosi, ha ha tsundzuka leswaku muxisi loyi, loko a ha hanya, ú te: ‘Endzhaku ka masiku manharhu, ndzi ta pfuka eku feni.’ 64Hikwalaho, lerisa leswaku sirha ri rindziwa ku ko ku fika siku ra vunharhu, leswaku vadyondzisiwa va yena va nga tshuki va ta n'wi yiva, kutani va ta byela vanhu va ku: ‘Ú pfukile ku feni!’ Vunwa lebyi a byi ta tlula lebyo rhanga hi ku biha.” 65Pilato a ku ka vona: “Mi ni ntlawa wa valanguteri, yanani mi ya rindza sirha, hilaha mi swi vonaka hakona.” 66Kutani va ya, va ya tiyisa ribye hi mfungho wa vona, va veka ni valanguteri leswaku va sala va rindza.