text:
SIERRA LEONE NA GUINEA
2002 Ku Fikela Hi 2013 Nhluvuko Lowu Veke Kona Sweswinyana (Xiyenge 1)
“Ndza Nkhensa Yehovha”
Loko xiyimo xi ri karhi xi antswa, vamakwerhu va tlhelele emakaya ya vona. Loko se nyimpi yi herile ku tlhele ku simekiwa mavandlha etindhawini leti a ma ri eka tona, ngopfu-ngopfu evuxeni bya Sierra Leone laha ku onhiweke hi nyimpi. Maphayona yo hlawuleka ya le ndhawini yin’wana leyi nga kwale ma vike leswi: “Lava veke kona eka nhlangano wa hina wo sungula a va ri 16, kasi eka lowu landzeleke a va ri 36, ivi eka lowu hi veke na wona endzhaku ka wolowo a va ri 56 kasi eXitsundzuxweni a va ri 77! A hi tsake no tlurisa!” Ku simekiwe mavandlha lamantshwa lama endlaka kaye lawa hinkwawo ka wona loko ma helerile ma endlaka 24. Ku fike varhumiwa lavantshwa va khume va le Giliyadi lava pfuneke swinene entirhweni wo chumayela. Hi 2004, lava veke kona eXitsundzuxweni a va ri 7 594, ku nga nhlayo leyi wu tlulaka ka ntlhanu ntsengo wa vahuweleri! Hilaha ku fanaka, ku ve ni nhlayo leyi andzeke eGuinea.
Hi ku hatlisa, Huvo leyi Fumaka yi humese mali yo pfuneta vahlapfa lava vuyeke leswaku va kota ku tshamiseka. (Yak. 2:15, 16) Mintlawa ya vatirhi va ku tirhandzela yi ake kumbe ku lunghisa Tiholo ta Mfumo ta 12 ni Holo ya Tinhlengeletano eKoindu. Yi tlhele yi aka tindlu ta 42 ta switina swa misava leswaku ku ta tshama mindyangu leyi makaya ya yona ma onhiweke. Makwerhu un’wana wa xisati loyi a nga noni naswona a nga ni malembe ya va-70 a a yime etlhelo ka yindlu yakwe leyintshwa leyi fuleriweke hi mazenge a ri karhi a xiririka mihloti ya ntsako a ku: “Ndza nkhensa Yehovha! Ndza nkhensa Yehovha! Ndza nkhensa vamakwerhu!”
Rhavi ri tlhele ri sungula ku aka Tiholo ta Mfumo hi mali leyi ri yi vekeleke etlhelo leswaku yi ta pfuna matiko lama nga riki na switirhisiwa. Saidu Juanah, loyi a nga nkulu tlhelo phayona wa le Vandlheni ra Bo West u ri: “Makwerhu un’wana wa xisati u ndzi byele leswi, ‘Loko ndzo twa leswaku hi ta akeriwa Holo ya Mfumo ndzi ta phokotela mavoko ndzi tlhela ndzi tlula-tlula!’ Loko ndzi tivise leswaku hi ta akeriwa holo leyintshwa, makwerhu wa xisati u tlule exitulwini xakwe a phokotela mavoko a tlhela a cina hi ku va a tlula-tlula!”
Hi 2010, Vandlha ra le Waterloo ri nyiketele Holo ya Mfumo leyintshwa leyi a yi ta ndlandlamuxiwa yi va Holo ya Tinhlengeletano leyi nga ni switulu swa 800. Siku leri vandlha ri xaveke ndhawu ha rona, n’wini wa ndhawu u endzeriwe hi munhu loyi a n’wi tshembiseke leswaku a a ta n’wi nyika mali leyi engetelekeke loko o n’wi xavisela yona. U te, “Swa antswa ndhawu ya mina yi va ya ku khomela minhlangano ya vukhongeri ematshan’weni ya leswaku yi tirhiseriwa swa mabindzu.”
Hi nkarhi wa tsima ro aka tiholo, ku akiwe Tiholo ta Mfumo ta 17 eSierra Leone kasi eGuinea ku akiwe ta tsevu. Tindhawu leti to gandzela eka tona leti akiweke hi ndlela yo olova kambe ti xiximekaka ti endle leswaku vanhu vo tala va ta eminhlanganweni.
Ku Kuma Tinyimpfu Ta Yehovha Leti Lahlekeke
Tanihi leswi vo tala a va sungule ku hiseka entirhweni wo chumayela, rhavi ri hlele tsima ra tin’hweti timbirhi ro chumayela nsimu leyi nga tirhiwiki nkarhi na nkarhi. Vahuweleri va fambise tibuku ta kwalomu ka 15 000 naswona va ve ni mintokoto yo tala yo tsakisa. Vanhu van’wana va kombele Timbhoni ta Yehovha leswaku ti va simekela mavandlha emadorobeni ya kwalaho. Eku heteleleni, sweswo swi endle leswaku ku simekiwa mavandlha mambirhi lamantshwa. Eximutanini xin’wana lexi nga ekule, vamakwerhu va kume vamakwerhu vambirhi va xisati lava hi nkarhi wa nyimpi va bohekeke ku suka emakaya ya vona kutani sweswo swi endla leswaku va nga ha swi koti ku tihlanganisa ni vamakwerhu. Hi ku hatlisa vamakwerhu va hlele leswaku ku va ni minhlangano leyi khomiwaka nkarhi na nkarhi ni ku sungula tidyondzo to hlayanyana ta Bibele eximutanini xexo.
Hi 2009, rhavi ri twe leswaku ku ni ximutana lexi nga exikarhi ka nhova eGuinea lexi nga ni vanhu lava tivulaka Timbhoni ta Yehovha. Loko rhavi ri ta va ri rhumele vamakwerhu leswaku va ya kambisisa mhaka yoleyo, ri kume leswaku ku tshame ku va ni makwerhu loyi a dyuhaleke loyi a tlheleleke eximutanini xexo xa rikwavo endzhaku ka loko a hume penceni. Emahlweni ko va a fa u dyondze ni vavanuna vo hlayanyana. Un’wana wa vavanuna volavo u ve ni ripfumelo eka Yehovha kutani a sungula ku chumayela van’wana hi vutivi lebyi a ri na byona hi Bibele. Nakambe a a khoma minhlangano hi ku tirhisa minkandziyiso ya makwerhu loyi a feke. Emahlweni ko va vamakwerhu volavo va fika, ntlawa wolowo se a wu ri ni malembe ya 20 wu ri karhi wu gandzela Yehovha. Hi ku hatlisa rhavi ri rhumele vamakwerhu leswaku va ya pfuna ntlawa wolowo hi tlhelo ra moya. Hi 2012, vanhu va 172 va le ximutanini xexo va ve kona eXitsundzuxweni xa rifu ra Kreste.
Sweswinyana ku kumiwe nhlayo leyi engetelekeke ya ‘tinyimpfu leti lahlekeke.’ Vanhu lava hi lava tshikeke ku ya evandlheni kumbe lava susiweke. Vo tala va vana volavo va vusopfa va hundzukile kutani va vuyela evandlheni. Vanhu va Yehovha va va amukele hi mandla mambirhi.
Mamoslem Ma Amukela Ntiyiso
Loko muapostola Pawulo a chumayela mahungu lamanene u ve “swilo hinkwaswo eka vanhu va mixaka hinkwayo.” (1 Kor. 9:22, 23) Hilaha ku fanaka, malandza ya Yehovha ya le Sierra Leone ni le Guinea ma antswise swingheniso swa wona leswaku swi koka rinoko eka vanhu vo hambana-hambana. Hi xikombiso, xiya ndlela leyi vahuweleri van’wana va burisanaka ha yona ni Mamoslem, ku nga ntlawa lowu vukhongeri bya wona byi taleke swinene ematikweni wolawo mambirhi.
Saidu Juanah, loyi a a ri Mumoslem u ri: “Mamoslem ma tshemba leswaku Adamu u vumbiwe hi ntshuri nileswaku eku sunguleni a a tshama eparadeyisini leyi nga etilweni. Leswaku ndzi va pfuna va twisisa ntiyiso ndzi va vutisa ndzi ku, ‘Xana ntshuri wu huma kwihi?’
“Va hlamula va ku: ‘Emisaveni.’
“Kutani ndzi ya emahlweni ndzi ku: ‘Xana sweswo swi kombisa leswaku Adamu u vumbiwe kwihi?’
“Va hlamula va ku: ‘Emisaveni.’
“Leswaku ndzi veka yinhla ya mina erivaleni, ndzi va hlayela Genesa 1:27, 28 kutani ndzi va vutisa leswaku, ‘Xana swivumbiwa swa le tilweni swi ni vana?’
“Va hlamula va ku: ‘Doo! Tintsumi a hi vavanuna kumbe vavasati.’
“Kutani ndzi va vutisa ndzi ku: ‘Loko Xikwembu xi byela Adamu na Evha leswaku va va ni vana, xana sweswo swi kombisa leswaku a va ri kwihi?’
“Va hlamula va ku: ‘Emisaveni.’
“Ndzi va vutisa ndzi ku: ‘Kutani loko Xikwembu xi vuyetela Paradeyisi, xana sweswo swi kombisa leswaku yi ta va yi ri kwihi?’
“Va hlamula va ku: ‘Laha misaveni.’
Saidu u gimeta hi ku vula leswaku, “Ku burisana ko tano hi Matsalwa ku endla leswaku Mamoslem yo tala ma ya emahlweni ma yingisela ni ku amukela minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni.”
Xiya xikombiso xa Momoh, ku nga Mumoslem, loyi a xavisaka exitolo loyi siku rin’wana a a lava ku va mufundhisi wa kereke ya Mamoslem. Loko varhumiwa lava nga Timbhoni va burisane na yena hi Matsalwa, u sungule ku lava ku tiva leswi engetelekeke. U ve kona eka xiyenge xa nhlengeletano ya xifundzha naswona leswi a swi tweke swi n’wi tsakisile. Endzhaku ka masiku ya mune, yena ni nsati wakwe Ramatu ni vana va vona va ntlhanu va ye eXitsundzuxweni xa rifu ra Yesu. Kutani Momoh u sungule ku dyondza Bibele hi ku hiseka. Endzhaku ka loko a dyondze tidyondzo to hlayanyana u tshike ku xavisa fole. U byele vaxavi vakwe leswaku fole ri vavisa vanhu naswona Xikwembu xa ri venga. U tlhele a sungula ku dyondza ni nsati wakwe ni vana exitolo xakwe. Loko vaxavi va fika hi nkarhi wa dyondzo ya ndyangu, a a va kombela ku tshama va n’wi rindza, a va byela leswaku dyondzo yoleyo a yi ri ya nkoka swinene eka ndyangu wakwe. Loko yena na Ramatu va tsarisa vukati bya vona, va ka vona va sungule ku va kaneta swinene. Handle ko chava, Momoh na Ramatu va chumayele maxaka ya vona hi xivindzi, lawa eku heteleleni ma sunguleke ku xixima mahanyelo ya vona lamanene. Momoh u khuvuriwe hi 2008 kasi Ramatu hi 2011.
Ku Seketela Ku Kwetsima Ka Ngati
Hi xivindzi vanhu va Yehovha va namarhela milawu yakwe ya mahanyelo, ku katsa ni langutelo rakwe hi ngati. (Mint. 15:29) Sweswo swi endle leswaku va xiximiwa hi vativi vo tala va swa vutshunguri va le Sierra Leone ni le Guinea.
Hi 1978, vamakwerhu va fambisele madokodela, vaongori, vafambisi va swibedlhele, magqweta ni vaavanyisi va le tikweni hinkwaro ra Sierra Leone xibukwana lexi nge Jehovah’s Witnesses and the Question of Blood. Endzhakunyana ka sweswo, makwerhu wa xisati loyi a ya eku velekeni u sungule ku huma ngati yo tala, kutani madokodela ma ale ku n’wi tshungula handle ko tirhisa ngati. Hambiswiritano, dokodela un’wana u pfumerile ku n’wi pfuna hikwalaho ka leswi a a hlaye rungula leri twisisekaka leri nga exibukwanini lexi nge Blood. Makwerhu wa xisati u veleke xifanyetana lexi hanyeke kahle naswona u hlakarhele hi ku hatlisa.
Kwalomu ka lembe ra 1991, Dok. Bashiru Koroma, loyi a nga muhandzuri eXibedlhele xa Kenema, u hlaye broxara leyi nge Xana Ngati Yi Nga Byi Ponisa Njhani Vutomi Bya Wena? Hikwalaho ko tsakisiwa hileswi nga endzeni, u sungule ku dyondza Bibele ni ku va kona eminhlanganweni ya Vukreste. Loko xifanyetana lexi nga Mbhoni lexi nga ni malembe ya kaye xi vaviseke rivengo eka mhangu, madokodela ya xona ma ale ku xi endla vuhandzuri handle ko tirhisa ngati. Ma byele vatswari va xona ma ku, “Tekani n’wana wa n’wina mi famba na yena ekaya leswaku a ya fela kona!” Vatswari va xona va ye eka Dok. Koroma, loyi a xi endleke vuhandzuri hi ndlela leyi humelelaka.
A swi tekanga nkarhi leswaku Dok. Koroma a va Makwerhu Koroma—loyi a yimelaka vavabyi leswaku va tshunguriwa handle ko tirhisa ngati. Madokodela man’wana a ma nga swi rhandzi leswi a a swi endla, kambe nkarhi na nkarhi vavabyi vakwe a va hanya loko a va endla vuhandzuri. Hi ku famba ka nkarhi, van’wana va vatirhi-kulobye va sungule ku lava mpfuno wakwe loko ku endliwa vuhandzuri lebyi rharhanganeke.
Ku sukela hi 1994, Xiyenge xa Ndzawulo ya Rungula ra Swibedlhele erhavini ra le Freetown xi simeke Tikomiti to Vulavurisana ni Swibedlhele eSierra Leone ni le Guinea. Tikomiti leti ti seketele Timbhoni to tala leti vabyaka ni ku khorwisa vativi vo tala va swa vutshunguri leswaku va tshungula Timbhoni handle ko tirhisa ngati.


c: text/html

text:
Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Bibele
Xana Xikwembu xi yingisa swikhongelo hinkwaswo?
Xikwembu xi yingisa swikhongelo swa vanhu vo huma ematikweni hinkwawo. (Pisalema 145:18, 19) Rito ra xona, ku nga Bibele, ri hi khutaza leswaku hi vulavula na xona hi swilo swin’wana ni swin’wana leswi hi karhataka. (Vafilipiya 4:6, 7) Kambe swikhongelo swin’wana a swi xi tsakisi Xikwembu. Hi xikombiso, ku phindha-phindha swikhongelo leswi hlokohatiweke a swi xi tsakisi.—Hlaya Matewu 6:7.
Nakambe, Yehovha a nga swi tsakeli swikhongelo swa vanhu lava tlulaka nawu wakwe hi vomu. (Swivuriso 28:9) Hi xikombiso, eminkarhini ya ku tsariwa ka Bibele, Xikwembu xi ale ku yingisa Vaisrayele lava a va ri ni nandzu wa ku dlaya. Swi le rivaleni leswaku hi fanele hi fikelela swilaveko swo karhi leswaku hi twiwa hi Xikwembu.—Hlaya Esaya 1:15.
Hi fanele hi endla yini leswaku hi twiwa hi Xikwembu?
A hi nge khongeli eka Xikwembu hi nga ri na ripfumelo. (Yakobo 1:5, 6) Hi fanele hi kholwa leswaku xi kona naswona xa khathala hi hina. Hi nga tiyisa ripfumelo ra hina hi ku hlaya Bibele hikuva ripfumelo ra xiviri ri titshege hi vumbhoni ni switiyisekiso leswi kumekaka eRitweni ra Xikwembu.—Hlaya Vaheveru 11:1, 6.
Hi fanele hi khongela hi mbilu hinkwayo hi ku titsongahata. Hambi ku ri N’wana wa Xikwembu, Yesu, a a titsongahata loko a khongela. (Luka 22:41, 42) Kutani, ematshan’weni yo byela Xikwembu leswi xi faneleke xi swi endla, hi fanele hi ringeta ku twisisa swilaveko swa xona hi ku va hi hlaya Bibele. Kutani hi nga khongela hi ku pfumelelana ni ku rhandza ka Xikwembu.—Hlaya 1 Yohane 5:14.
DYONDZA SWO TALA
Tshinela Eka Xikwembu Hi Xikhongelo
Xana Xikwembu xa yingisa loko u khongela? Leswaku u hlamula xivutiso xexo, u fanele u twisisa leswi Bibele yi swi dyondzisaka hi xikhongelo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Luka 16:1-31
16 Kutani a ya emahlweni a byela ni vadyondzisiwa vakwe a ku: “Munhu un’wana a a fuwile naswona a ri ni mulanguteri,+ mulanguteri loyi a a hehliwa hileswaku u tlanga+ hi nhundzu ya yena.2 Hiloko a n’wi vitana a ku eka yena, ‘I yini leswi ndzi swi twaka malunghana na wena? Tisa tsalwa+ ra vulanguteri bya wena hikuva a wu nge he yi languteli yindlu leyi.’3 Kutani mulanguteri a tibyela leswi, ‘Xana ndzi ta endla yini, hikuva n’wini+ wa mina u ta ndzi tekela vulanguteri? A ndzi na matimba lama ringaneke yo cela, ndzi ni tingana to kombela.4 Aha! Ndza swi tiva leswi ndzi nga ta swi endla leswaku loko ndzi susiwa eka vulanguteri, vanhu va ta ndzi amukela emakaya ya vona.’+5 Kutani a vitana un’wana ni un’wana wa lava kolotaka n’wini wa yena a vula leswi eka lowo sungula, ‘Xana u n’wi kolota yini n’wini wanga?’6 A ku, ‘Mafurha ya mutlhwari ya swibya swa 100.’ A ku eka yena, ‘Teka ntwanano wa wena lowu tsariweke, u tshama ehansi u hatlisa u tsala 50.’7 Endzhaku, a byela un’wana, ‘Wena ke, xana u kolota yini?’ A ku, ‘Koroni ya swibya swa 100.’ A ku eka yena, ‘Tlhela ni ntwanano wa wena lowu tsariweke u tsala 80.’8 Kutani n’wini wa yena a bumabumela mulanguteri loyi, hambileswi a a nga lulamanga, hikuva u endle hi vutlhari lebyi pfunaka;+ hikuva vana va mafambiselo lawa ya swilo va tlharihile hi ndlela leyi pfunaka eka xitukulwana xa vona ku tlula vana va ku vonakala.+9 “Nakambe, ndza mi byela, Tiendleleni vanakuloni+ hi rifuwo+ leri nga lulamangiki, leswaku, loko ri hela, va mi amukela eka vutshamo lebyi nga heriki.+10 Munhu la tshembekeke eka leswitsongo wa tshembeka ni le ka swo tala, naswona munhu la nga lulamangiki eka leswitsongo a nga lulamanga ni le ka swo tala.+11 Hikokwalaho, loko mi nga kumekanga mi tshembekile mayelana ni rifuwo leri nga lulamangiki, i mani la nga ta mi tamerisa leswi nga ntiyiso?+12 Naswona loko mi nga kumekanga mi tshembekile mayelana ni leswi nga swa un’wana,+ i mani la nga ta mi nyika leswi nga swa n’wina?13 Ku hava nandza wa yindlu loyi a nga vaka hlonga ra vini vambirhi; hikuva u ta venga un’wana a rhandza un’wanyana, kumbe u ta namarhela un’wana a n’wi langutela ehansi un’wanyana. A mi nge vi mahlonga ya Xikwembu ni Rifuwo.”+14 Kutani Vafarisi, lava a va ri varhandzi va mali, a va yingise swilo leswi hinkwaswo, hiloko va sungula ku n’wi khovolela.+15 Kutani a ku eka vona: “Mi tivula lava lulameke emahlweni ka vanhu,+ kambe Xikwembu xi tiva timbilu+ ta n’wina; hikuva lexi tlakukeke exikarhi ka vanhu i xilo lexi nyenyetsaka emahlweni+ ka Xikwembu.16 “Nawu ni Vaprofeta a swi ri kona ku fika eka Yohane.+ Ku sukela kwalaho mfumo wa Xikwembu wu twarisiwa wu ri mahungu lamanene, naswona munhu un’wana ni un’wana u lwela ku wu kuma.+17 Hakunene, swi nga olova swinene leswaku tilo ni misava swi hundza+ ku ri ni ku va xiphemu+ xin’we xa nhlanga ya Nawu xi nga hetiseki.+18 “Un’wana ni un’wana loyi a tshikaka nsati wakwe a teka un’wana u endla vuoswi, naswona loyi a tekaka wansati la tshikeke nuna wa yena u endla vuoswi.+19 “Kambe munhu+ un’wana a a fuwile, naswona a a hamba a ambala xivunguvungu ni ntsembyana, a tiphina siku rin’wana ni rin’wana hi vulovolovo.+20 Kambe mukomberi un’wana la vuriwaka Lazaro a a hamba a vekiwa enyangweni ya yena, a tele swilondza21 naswona a a navela ku dya swilo leswi a swi wa etafuleni ra munhu loyi a fuweke. Ina, ni timbyana a ti ta ti nantswela swilondza swakwe.22 Kutani hi ku famba ka nkarhi mukomberi a fa+ ivi a tekiwa hi tintsumi a yisiwa exifuveni+ xa Abrahama.+“Na yena munhu loyi a fuweke a fa+ ivi a lahliwa.23 Loko a ri eHayidesi a tlakusa mahlo yakwe, yena a ri eku xanisiweni,+ hiloko a vona Abrahama ekule swinene na Lazaro a ri exifuveni xa yena.24 Kutani a huwelela a ku, ‘Tatana Abrahama,+ ndzi kombe tintswalo u rhuma Lazaro a peta makumu ya ritiho rakwe ematini a ta timula ririmi+ ra mina, hikuva ndza vaviseka emalangavini lawa ya ndzilo.’+25 Kambe Abrahama a ku, ‘N’wananga, tsundzuka leswaku u swi amukele hi ku helela swilo swa wena leswinene enkarhini wa ku hanya ka wena, kambe hilaha ku fanaka Lazaro u langutane ni swilo swo biha. Hambiswiritano, sweswi yena u kuma nchavelelo laha kambe wena u le ku vavisekeni.+26 Naswona handle ka swilo leswi hinkwaswo, ku ni riwa+ lerikulu exikarhi ka hina na n’wina,+ lerova lava lavaka ku tlulela eka n’wina va suka haleno a va nge swi koti, naswona vanhu va tsandzeka ku suka kwahalano va pelela eka hina.’+27 Kutani a ku, ‘Loko swi ri tano ndza ku kombela, tatana, leswaku u n’wi rhuma endlwini ya tatana,28 hikuva ndzi ni vamakwerhu va ntlhanu, ku endlela leswaku a va nyika vumbhoni bya rixaladza, leswaku na vona va nga ngheni endhawini leyi ya nxaniso.’29 Kambe Abrahama a ku, ‘Va na Muxe+ ni Vaprofeta;+ a va va yingise.’+30 Kutani a ku, ‘Swi nga tshuki swi va tano, tatana Abrahama, kambe loko un’wana wa lava feke a ya eka vona va ta hundzuka.’31 Kambe a ku eka yena, ‘Loko va nga n’wi yingisi Muxe+ ni Vaprofeta, a va nge khorwiseki ni loko un’wana o pfuka eka lava feke.’”


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | KU KURISA VANA
Ndlela Leyi U Nga N’wi Vekelaka Ha Yona Milawu N’wana Wa Wena Wa Kondlo-a-ndzi-dyi
NTLHONTLHO
N’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi u vula leswaku u tiyisa ngopfu voko. Kambe ku navela ka wena ko lava ku n’wi sirhelela ku ku byela leswaku a wu tiyisi voko. Kutani u tibyela u ku: ‘Loko ndzo debyisa voko, u ta nghena ekhombyeni!’
Tanihi mutswari u ni mfanelo yo vekela n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi milawu leyi twisisekaka. Kambe u fanele u rhanga hi ku twisisa leswaku i yini leswi nga ha n’wi endlaka a hlundzukisiwa hi milawu leyi u n’wi vekelaka yona.
LESWI WU VANGAKA
Leswi talaka ku vuriwa: Vana hinkwavo va kondlo-a-ndzi-dyi va lwisana ni milawu leyi va vekeriwaka yona; sweswo a swi papalateki nikatsongo.
Ntiyiso wa mhaka: A swi talanga leswaku n’wana wa kondlo-a-ndzi-dyi a xandzuka loko vatswari vakwe va n’wi vekela milawu leyi twisisekaka va tlhela va vulavula na yena ha yona.
Hambileswi ku nga ni swivangelo swo tala leswi nga ha endlaka leswaku n’wana wa kondlo-a-ndzi-dyi a xandzuka, vatswari va nga ha kucetela moya wolowo handle ko swi xiya loko milawu ya vona yi nga kombisi ku anakanyela kumbe yi nga ha fambisani ni malembe ya n’wana wa vona. Xiya leswi landzelaka:
- Milawu leyi nga kombisiki ku anakanyela. Loko vatswari va nga lavi ku cinca milawu ya vona eswiyin’weni swo karhi, n’wana wa vona wa kondlo-a-ndzi-dyi a nga ha titwa onge vatswari vakwe va n’wi vekela milawu hi xikongomelo xo lava ku n’wi lawula ematshan’weni yo n’wi sirhelela. Hikwalaho, loko a ri exihundleni a nga ha endla swilo swo biha leswi vatswari vakwe va swi yirisaka.
- Milawu leyi nga ha fambisaniki ni malembe ya n’wana. Nhlamulo ya mutswari leyi nge, “A ndzi ku vutisi ndzo ku byela,” yi nga ha va yi ringene eka n’wana lontsongo loko a vutisa leswaku ha yini a vekeriwe nawu wo karhi, kambe n’wana wa kondlo-a-ndzi-dyi u lava ku hlamuseriwa swivangelo swa kona. Phela, ku nga ri khale n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi a nga ha huma muti kutani a tiendlela swiboho leswikulu. Kutani swa antswa ku va a dyondza ku anakanyisisa hi timhaka ni ku endla swiboho leswinene sweswi, tanihi leswi a ha riki emavokweni ya wena.
Kambe u nga endla yini loko a tshamela ku nyangatsiwa hi milawu leyi u n’wi vekelaka yona?
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Xo sungula, u fanele u tiva leswaku vana va kondlo-a-ndzi-dyi va swi lava ku vekeriwa swipimelo hambileswi va nga ta ka va nga swi vuli sweswo hi nomu wa vona. Kutani vekela n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi milawu u tlhela u tiyiseka leswaku wa yi twisisa. Buku leyi nge Letting Go With Love and Confidence yi ri: “Loko vana va kondlo-a-ndzi-dyi va vekeriwa swipimelo leswi twisisekaka naswona va tiva leswaku vatswari va vona va ta va veka tihlo hi ndlela leyinene, a va tali ku phungela.” Ku hambana ni sweswo, vatswari lava nyikaka vana va vona va kondlo-a-ndzi-dyi ntshunxeko lowu tlulaka mpimo, va nga ha kombisa leswaku a va khathali. Kutani sweswo swi nga kucetela vana ku xandzuka.—Nawu wa Bibele: Swivuriso 29:15.
Kutani, u nga swi kombisa njhani leswaku wa anakanyela loko u vekela n’wana wa wena milawu? N’wi pfumelele a tiphofula malunghana ni milawu ya kona. Hi xikombiso, loko a kombela leswaku ku cinciwanyana nkarhi lowu a faneleke a vuya ha wona ekaya, rhiya ndleve loko a ri karhi a hlamusela xivangelo xa kona. N’wana loyi a tivaka leswaku u xi yingisele hi vurhon’wana xivangelo xakwe, u tala ku xixima xiboho lexi u xi tekaka ni ku fambisana na xona hambiloko a nga pfumelelani na xona.—Nawu wa Bibele: Yakobo 1:19.
Kambe loko u nga si teka xiboho, tsundzuka yinhla leyi: Vana va kondlo-a-ndzi-dyi va tala ku kombela ku nyikiwa ntshunxeko lowu engetelekeke ku tlula lowu va faneleke va va na wona, kasi vatswari va nga ha va nyika ntshunxeko lowutsongo ku tlula lowu va faneleke va va nyika wona. Kutani xi tekele enhlokweni xikombelo xa n’wana wa wena. Xana n’wana wa wena u swi kombisile leswaku u ni vutihlamuleri? Xana xikombelo xakwe xi lava leswaku u pfumelelana ni swiyimo? Tiyimisele ku pfumelelana ni swiyimo loko swi fanerile.—Nawu wa Bibele: Genesa 19:17-22.
Ku engetela emhakeni yo yingisela ndlela leyi n’wana wa wena a titwaka ha yona, tiyiseka leswaku u n’wi byela ni swilo leswi ku vilerisaka. Loko u endla tano, u nga ha n’wi dyondzisa ku nga khathali hi swilaveko swakwe ntsena kambe ni swa van’wana.—Nawu wa Bibele: 1 Vakorinto 10:24.
Xo hetelela, teka xiboho ivi u n’wi hlamusela swivangelo leswi endleke u teka xiboho xexo. Hambiloko a nga pfumelelani na xona, a swi kanakanisi leswaku swi ta n’wi tsakisa ku tiva leswaku vatswari vakwe va n’wi yingisela loko a tiphofula. Tsundzuka leswaku u le ku dyondziseni ka n’wana wa wena ndlela leyi a faneleke a tikhoma ha yona loko se a kurile. Loko u vekela n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi milawu leyi twisisekaka u tlhela u vulavurisana na yena ha yona, u ta n’wi pfuna leswaku a va ni vutihlamuleri loko se a kurile.—Nawu wa Bibele: Swivuriso 22:6.
DYONDZA SWO TALA
Vulavula Ni N’wana Wa Wena Wa Kondlo-a-ndzi-dyi
—Handle Ko Holova Na Yena
N’wana wa wena u le ku dyondzeni ku va ni mahanyelo lamanene naswona u lava ndhawu leyi a nga phofulaka mavonelo yakwe eka yona. Xana u nga n’wi pfuna njhani?
Ku Vulavurisana Ni Vana Va Wena Lava Nga eMalembeni Ya Vuntshwa
U nga vulavula njhani ni n’wana wa wena la nga muntshwa la nga swi hlamuliki swivutiso leswi u n’wi vutisaka swona?
Ndlela Yo Dyondzisa N’wana Wa Wena
Ku tshinya swi katsa swo tala ku tlula ku veka milawu ni ku xupula.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yohane 11:1-57
11 A ku ri ni wanuna un’wana la vabyaka, Lazaro wa Betaniya, wa le ximutanini lexi Mariya na Marta+ makwavo wa xisati a va tshama eka xona.2 Entiyisweni a ku ri Mariya loyi a toteke Hosi hi mafurha+ yo nun’hwela a tlhela a sula milenge ya yona yi oma hi misisi+ yakwe, loyi makwavo Lazaro a a vabya.3 Hikokwalaho vamakwavo va xisati va rhumela rito eka yena, va ku: “Hosi, waswivo, loyi u nga ni xinakulobye+ eka yena wa vabya.”4 Kambe loko Yesu a swi twa a ku: “Xikongomelo xa vuvabyi a hi rifu kambe i ku vangamisa Xikwembu,+ leswaku N’wana wa Xikwembu a vangamisiwa ha swona.”5 Yesu a a rhandza Marta ni makwavo wa xisati na Lazaro.6 Hambiswiritano, loko a twa leswaku wa vabya, kunene a tshama masiku mambirhi endhawini leyi a a ri eka yona.7 Kutani endzhaku ka sweswo a byela vadyondzisiwa vakwe a ku: “A hi tlheleleni eYudiya.”8 Vadyondzisiwa va ku eka yena: “Rabi,+ ku nga ri khale Vayudiya a va lava ku ku khandla hi maribye,+ kambe wa ha tlhelela kona ke?”9 Yesu a hlamula a ku: “Ku ni tiawara ta 12 ta ku vonakala ka siku, a hi swona ke? Loko munhu a famba eku vonakaleni ka siku+ a nga tlumbi nchumu, hikuva u vona ku vonakala ka misava leyi.10 Kambe loko munhu a famba nivusiku,+ u tlumba swilo swo karhi, hikuva ku vonakala a ku kona eka yena.”11 A vula swilo leswi, kutani endzhaku ka swona a ku eka vona: “Lazaro nakulorhi u ye eku wiseni, kambe ndzi ya kona leswaku ndzi n’wi pfuxa evurhongweni.”+12 Hikokwalaho vadyondzisiwa va ku eka yena: “Hosi, loko a ye eku wiseni, u ta hanya.”13 Hambiswiritano, Yesu a a vulavula hi rifu ra yena. Kambe a va anakanya leswaku u vulavula hi ku wisa evurhongweni.14 Hikokwalaho, enkarhini wolowo Yesu a va byela hi ku kongoma: “Lazaro u file,+15 kambe ndza tsaka hikwalaho ka n’wina hikuva a ndzi nga ri kona, ku endlela leswaku mi kholwa. Kambe a hi yeni eka yena.”16 Hikokwalaho Tomasi, loyi a a vuriwa Hahla, a byela vadyondzisiwa-kulobye a ku: “Na hina a hi yeni, leswaku hi ta fa na yena.”+17 Hikwalaho loko Yesu a fika, u kume leswaku a a ri ni masiku ya mune a ri eka sirha-bako ra xitsundzuxo.+18 Kutani muti wa Betaniya a wu ri kusuhi na Yerusalema empfhukeni wa kwalomu ka tikhilomitara tinharhu.19 Hikwalaho vo tala va Vayuda a va te eka Marta na Mariya ku ta va chavelela+ malunghana ni makwavo.20 Kutani Marta, loko a twa leswaku Yesu wa ta, a n’wi hlanganisa; kambe Mariya+ a tshama ekaya.21 Hiloko Marta a ku eka Yesu: “Hosi, loko a wu ri kona laha, makwerhu ingi a nga fanga.+22 Kambe sweswi ndza swi tiva leswaku swilo hinkwaswo leswi u swi kombelaka+ eka Xikwembu, Xikwembu xi ta ku nyika swona.”23 Yesu a ku eka yena: “Makwenu u ta pfuka.”+24 Marta a ku eka yena: “Ndza swi tiva leswaku u ta pfuka eku pfuxiweni ka lava feke+ hi siku ro hetelela.”25 Yesu a ku eka yena: “Hi mina ku pfuka ni vutomi.+ Loyi a kombisaka ripfumelo eka mina, hambiloko a fa, u ta hanya;+26 naswona un’wana ni un’wana loyi a hanyaka a tlhela a kombisa ripfumelo eka mina a nge fi nikatsongo.+ Xana wa swi kholwa leswi ke?”27 A ku eka yena: “Ina, Hosi; ndzi khorwile leswaku u Kreste N’wana wa Xikwembu, Loyi a taka emisaveni.”+28 Kuteloko a vule sweswo, a ya vitana Mariya makwavo wa xisati, a n’wi byela exihundleni a ku: “Mudyondzisi+ u fikile, wa ku vitana.”29 Yena, loko a twa sweswo, a pfuka hi ku hatlisa a ya eka yena.30 Entiyisweni, Yesu a a nga si fika eximutanini xexo, kambe a a ha ri endhawini leyi Marta a n’wi hlanganiseke eka yona.31 Hikokwalaho Vayuda lava a va ri na yena endlwini+ ni lava a va n’wi chavelela, loko va vona Mariya a pfuka hi ku hatlisa a huma, va n’wi landzela, va ehleketa leswaku a a ya eka sirha-bako ra xitsundzuxo+ a ya rila kona.32 Kutani loko Mariya a fika laha Yesu a a ri kona, a n’wi vona, a wela emilengeni yakwe, a ku eka yena: “Hosi, loko a wu ri kona laha, makwerhu ingi a nga fanga.”+33 Hikokwalaho, loko Yesu a n’wi vona a rila ni Vayuda lava teke na yena va rila, a konya emoyeni, a karhateka;+34 hiloko a ku: “Mi n’wi veke kwihi?” Va ku eka yena: “Hosi, tana u ta vona.”35 Yesu a humesa mihloti.+36 Hikokwalaho Vayuda va ku: “Vonani, xinakulobye xonghasi lexi a a ri na xona eka yena!”+37 Kambe van’wana va vona va ku: “Xana munhu loyi a pfuleke mahlo+ ya loyi a feke mahlo a nga swi kotanga ku n’wi sivela leswaku a nga fi?”38 Hikwalaho Yesu, endzhaku ko konya nakambe endzeni, a ta eka sirha-bako ra xitsundzuxo.+ Entiyisweni a ku ri bako, naswona a ri pfariwe hi ribye.+39 Yesu a ku: “Susani ribye.”+ Marta, makwavo wa mufi, a ku eka yena: “Hosi, u fanele se a nun’hwa hikuva swi endla mune wa masiku.”40 Yesu a ku eka yena: “Xana a ndzi ku byelanga leswaku loko u kholwa u ta vona ku vangama ka Xikwembu?”+41 Hiloko va susa ribye. Kutani Yesu a tlakusela mahlo yakwe etilweni+ a ku: “Tatana, ndza nkhensa hikuva u ndzi twile.+42 I ntiyiso, a ndzi swi tiva leswaku wa ndzi twa nkarhi hinkwawo; kambe ndzi vulavurile hikwalaho ka ntshungu+ lowu yimeke laha, leswaku wu kholwa leswaku u ndzi rhumile.”+43 Kuteloko a vule swilo leswi, a huwelela hi rito lerikulu a ku: “Lazaro, huma!”+44 Munhu loyi a a file a huma, milenge yakwe ni mavoko swi boheleriwe hi swo tsondzela,+ naswona nghohe yakwe a yi tsondzeriwe hi lapi. Yesu a ku eka vona: “N’wi ntshunxeni, mi n’wi tshika a famba.”45 Hikokwalaho vo tala va Vayuda lava a va te eka Mariya ni lava voneke leswi a nga swi endla va pfumela eka yena;+46 kambe van’wana va vona va ya eka Vafarisi kutani va va byela swilo leswi Yesu a swi endleke.+47 Hikwalaho vaprista lavakulu ni Vafarisi va hlengeleta Sanedri+ va ku: “Xana hi ta endla yini, hikuva munhu loyi u endla masingita+ yo tala?48 Loko hi n’wi tshika hi ndlela leyi, hinkwavo va ta pfumela eka yena,+ kutani Varhoma+ va ta fika va teka ndhawu+ ya hina ni tiko ra hina.”49 Kambe un’wana wa vona, Kayafasi, loyi a a ri muprista lonkulu lembe+ rero, a ku eka vona: “A mi tivi nchumu nikatsongo,50 naswona a mi anakanyi leswaku swi pfuna n’wina loko munhu un’we a fela+ vanhu, ematshan’weni ya leswaku tiko hinkwaro ri lovisiwa.”+51 Hambiswiritano, sweswo a nga swi vulanga hi ku tisungulela; kambe hikwalaho ka leswi a a ri muprista lonkulu lembe rero, u profete leswaku Yesu u ta fela tiko,52 naswona ku nga ri tiko ntsena, kambe leswaku vana va Xikwembu lava hangalakeke+ a va hlengeleta va va un’we.+53 Hikokwalaho ku sukela siku rero va boha makungu ya ku n’wi dlaya.+54 Hikwalaho Yesu a nga ha tlhelanga a famba-famba erivaleni+ exikarhi ka Vayuda,+ kambe u suke kwalaho a ya etikweni ra le kusuhi ni mananga, emutini lowu vuriwaka Efrayimi,+ a tshama kona ni vadyondzisiwa.55 Paseka+ ya Vayuda a yi ri kusuhi, naswona vanhu vo tala va huma etikweni rero va ya eYerusalema emahlweni ka paseka leswaku va tibasisa hi mukhuva+ wa kona.56 Hiloko va lava Yesu naswona va byelana va ri karhi va yime etempeleni va ku: “Mi swi vonisa ku yini? Xana mi vona onge a nge ti enkhubyeni nikatsongo?”57 Hilaha a swi ri hakona, vaprista lavakulu ni Vafarisi a va humese swileriso swa leswaku loko o va kona la tivaka lomu a nga kona, u fanele ku swi paluxa, leswaku va n’wi khoma.


text:
Xana U Ya Emahlweni Ni Nhlengeletano Ya Yehovha?
“Mahlo ya Yehovha ma le ka lavo lulama.”—1 PET. 3:12.
1. Hi yihi nhlengeletano leyi siveke tiko ra Israyele leri gwineheke leri a ri ri vanhu lava hlawuriweke va Yehovha? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
SWI fanerile leswi Yehovha a dzunisiwaka hi ku simeka vandlha ra Vukreste eminkarhini ya vaapostola ni hi leswi a tlheleke a vuyetela vugandzeri bya ntiyiso eminkarhini ya hina. Hilaha hi swi xiyeke hakona exihlokweni lexi hundzeke, nhlengeletano leyi vumbiwaka hi valandzeri va Kreste vo sungula yi sive tiko ra Israyele leri gwineheke leri a ri ri vanhu lava hlawuriweke va Yehovha. Nhlengeletano leyi leyintshwa, leyi a yi tsakeriwa swinene hi Xikwembu, yi ponile loko muti wa Yerusalema wu lovisiwa hi 70 C.E. (Luka 21:20, 21) Swiendlakalo swoleswo swa le minkarhini ya vaapostola a swi fanekisela swiendlakalo leswi a swi ta khumba malandza ya Yehovha ya namuntlha. Mafambiselo ya swilo ya Sathana ma ta lovisiwa ku nga ri khale, kambe nhlengeletano ya Xikwembu yi ta pona masiku yo hetelela. (2 Tim. 3:1) Hi nga tiyiseka njhani?
2. Yesu u vule yini malunghana ni “nhlomulo lowukulu,” naswona wu ta sungula njhani?
2 Yesu u vule leswi landzelaka malunghana ni vukona byakwe lebyi nga vonakiki ni makumu ya mafambiselo ya swilo: “Ku ta va ni nhlomulo lowukulu lowu ku nga si tshamaka ku humelela lowu fanaka na wona hi mpfhuka misava yi va kona ku fikela sweswi, e-e, naswona a wu nge he tlheli wu va kona.” (Mat. 24:3, 21) Nhlomulo lowu, lowu ku nga si tshamaka ku humelela lowu fanaka na wona wu ta sungula loko Yehovha a lovisa “Babilona Lonkulu,” mfumo wa misava wa vukhongeri bya mavunwa, a tirhisa mimfumo ya tipolitiki. (Nhlav. 17:3-5, 16) Ku ta endleka yini endzhaku ka sweswo?
NHLASELO WA SATHANA WU TA TLHONTLHA ARMAGEDONI
3. Endzhaku ka loko vukhongeri bya mavunwa byi lovisiwile, ku ta humelela yini eka vanhu va Yehovha?
3 Endzhaku ka loko vukhongeri bya mavunwa byi lovisiwile, Sathana ni vanhu vakwe va ta hlasela malandza ya Yehovha. Hi xikombiso, Matsalwa ma profete leswi landzelaka malunghana na “Gogo wa tiko ra Magogo” ma ku: “U ta boheka ku ta. U ta nghena kukota xidzedze. U ta funengeta tiko kukota mapapa, wena ni mavuthu ya wena hinkwawo ni vanhu vo tala lava va nga na wena.” Leswi Timbhoni ta Yehovha ti nga riki na masocha lama hlomeke naswona ti nga vanhu vo rhula swinene emisaveni, ti ta vonaka ti nga sirhelelekanga. Kambe ku ti hlasela ku ta va ku ri xihoxo lexikulu.—Ezek. 38:1, 2, 9-12.
4, 5. Yehovha u ta endla yini loko Sathana a ringeta ku hlasela malandza yakwe?
4 Xana Xikwembu xi ta endla yini loko Sathana a ringeta ku lovisa vanhu va xona? Yehovha u ta va kutsula, a kombisa mfanelo yakwe tanihi Hosi ya Vuako Hinkwabyo. Loko malandza ya Yehovha ma hlaseriwa swi fana ni loko ku hlaseriwa yena. (Hlaya Zakariya 2:8.) Hikwalaho, Tata wa hina wa le tilweni u ta hatla a teka goza leswaku a hi kutsula. Nkutsulo wolowo wu ta chaputa loko ku lovisiwa misava ya Sathana eArmagedoni, ku nga “nyimpi ya siku lerikulu ra Xikwembu xa Matimba Hinkwawo.”—Nhlav. 16:14, 16.
5 Vuprofeta bya le Bibeleni byi vula leswi landzelaka malunghana ni Armagedoni: “‘Yehovha u ni njhekanjhekisano ni matiko. Yena hi byakwe u fanele a avanyisa nyama hinkwayo. Loko ku ri lavo homboloka, u fanele a va nyikela ebangeni,’ ku vula Yehovha. Yehovha wa mavuthu u te, ‘Waswivo! Ku ni khombo leri sukaka etikweni rin’wana ri ya etikweni rin’wana, naswona ku ta pfuka xidzedze lexikulu ku suka etindhawini ta le kule ta misava. Kunene lava dlayiweke hi Yehovha esikwini rero va ta suka emakun’wini ya misava ku ya fika emakun’wini man’wana ya misava. A va nge rileriwi, hambi ku ri ku hlengeletiwa kumbe ku lahliwa. Va ta kotisa vulongo evuandlalweni bya misava.’” (Yer. 25:31-33) Armagedoni yi ta herisa mafambiselo lawa yo homboloka ya swilo. Misava ya Sathana yi ta herisiwa, kambe xiphemu xa laha misaveni xa nhlengeletano ya Yehovha xi ta pona.
LEXI ENDLAKA NHLENGELETANO YA YEHOVHA YI YA EMAHLWENI YI KULA NAMUNTLHA
6, 7. (a) Lava vumbaka “ntshungu lowukulu” va huma kwihi? (b) Hi kwihi ku andza loku veke kona emalembeni ya sweswinyana?
6 Xiphemu xa laha misaveni xa nhlengeletano ya Xikwembu xi ya emahlweni xi kula hikuva vanhu lava nga xiphemu xa yona va amukeleka eka xona. Bibele ya hi tiyisekisa: “Mahlo ya Yehovha ma le ka lavo lulama, naswona tindleve ta yena ti yingisela swikombelo swa vona.” (1 Pet. 3:12) Vanhu volavo vo lulama va katsa “ntshungu lowukulu” lowu “humaka enhlomulweni lowukulu.” (Nhlav. 7:9, 14) Vanhu lava lava poneke a vo va “ntshungu” ntsena. I “ntshungu lowukulu”—vanhu vo tala swinene. Xana na wena u tivona u ri exikarhi ka vona u pone ‘nhlomulo lowukulu’?
7 Xana lava vumbaka ntshungu lowukulu va huma kwihi? Va hlengeletiwa hikwalaho ka ntirho lowu Yesu a profeteke leswaku a wu ta va xiphemu xa xikombiso xa vukona bya yena. U te: “Mahungu lamanene lawa ya mfumo ma ta chumayeriwa emisaveni hinkwayo leyi akiweke leswaku byi va vumbhoni ematikweni hinkwawo; kutani hi kona makumu ma nga ta fika.” (Mat. 24:14) Lowu hi wona ntirho lowukulu lowu endliwaka hi nhlengeletano ya Xikwembu emasikwini lawa yo hetelela. Vanhu va timiliyoni va dyondze ku gandzela Xikwembu “hi moya ni ntiyiso,” hikwalaho ka ntirho wo chumayela ni wo dyondzisa lowu endliwaka hi Timbhoni ta Yehovha emisaveni hinkwayo. (Yoh. 4:23, 24) Hi xikombiso, ku sukela hi lembe ra ntirho ra 2003 ku ya fika hi 2012, ku nga malembe ya khume lama ha ku hundzaka, vanhu vo tlula 2 707 000 va khuvuriwile va kombisa ku tinyiketela ka vona eka Xikwembu. Sweswi ku ni Timbhoni to tlula 7 900 000 emisaveni hinkwayo, naswona vanhu va timiliyoni va hlanganyela na tona, ngopfu-ngopfu eXitsundzuxweni lexi vaka kona lembe ni lembe. A hi tibumi hi tinhlayo hikuva i “Xikwembu lexi xi swi kurisaka.” (1 Kor. 3:5-7) Nilokoswiritano, swi le rivaleni leswaku ntshungu lowukulu wa andza swinene hi ku hatlisa lembe ni lembe.
8. Ha yini nhlengeletano ya Yehovha ya manguva lawa yi kula swinene?
8 Nhlayo ya malandza ya Xikwembu yi andze swinene hikuva Yehovha u seketela Timbhoni ta yena. (Hlaya Esaya 43:10-12.) Ku andza loku ku vulavuriwe ha kona ka ha ri emahlweni hi marito lawa ya vuprofeta: “Lontsongo u ta va gidi, kasi lontsongo ngopfu u ta va tiko ra matimba. Mina Yehovha, ndzi ta swi hatlisisa hi nkarhi wa swona.” (Esa. 60:22) Masalela ya vatotiwa ma tshame ma va “lontsongo,” kambe nhlayo ya wona yi kurile loko Vaisrayele van’wana va moya va tisiwa enhlengeletanweni ya Xikwembu. (Gal. 6:16) Hikwalaho ka ku katekisiwa hi Yehovha hi ku famba ka nkarhi, vanhu va timiliyoni lava nga ni ntshembo wo hanya laha misaveni va amukele ntiyiso.
LESWI YEHOVHA A SWI LANGUTELEKE EKA HINA
9. Hi fanele hi endla yini loko hi lava ku kuma vumundzuku lebyi tsakisaka lebyi tshembisiweke eRitweni ra Xikwembu?
9 Ku nga khathariseki leswaku hi Vakreste lava totiweke kumbe hi swirho swa ntshungu lowukulu, hi nga va ni vumundzuku lebyi tsakisaka lebyi tshembisiweke eRitweni ra Xikwembu. Hambiswiritano, leswaku hi byi kuma hi fanele hi yingisa swileriso swa Yehovha. (Esa. 48:17, 18) Anakanya hi Vaisrayele lava a va ri ehansi ka Nawu wa Muxe. Xikongomelo xin’wana xa Nawu a ku ri ku sirhelela Vaisrayele hi ku va nyika milawu leyi nga ta va pfuna leswaku va tshama va tengile etimhakeni ta masangu, va endla bindzu hi ku tshembeka, va va ni mindyangu leyi tsakeke, va khoma van’wana hi musa ni swin’wana. (Eks. 20:14; Lev. 19:18, 35-37; Det. 6:6-9) Ku yingisa swileriso swa Xikwembu swi hi vuyerisa hi tindlela leti fanaka—naswona a swi hi tikeli ku endla ku rhandza ka xona. (Hlaya 1 Yohane 5:3.) Entiyisweni, milawu ya Yehovha Xikwembu ya hi sirhelela yi tlhela yi hi hlayisa hi “hanya eripfumelweni” loko hi yi yingisa, tanihi leswi Nawu a wu sirhelela Vaisrayele.—Tito 1:13.
10. Ha yini hi fanele hi tivekela nkarhi wo dyondza Bibele ni wo va ni Vugandzeri bya Ndyangu bya nimadyambu vhiki ni vhiki?
10 Xiphemu xa laha misaveni xa nhlengeletano ya Yehovha xi ya emahlweni hi tindlela to hambana-hambana. Hi xikombiso, hi ya hi wu twisisa swinene ntiyiso wa le Bibeleni. Sweswo swi fanerile hikuva “ndlela ya lavo lulama yi fana ni ku vonakala ko vangama loku vonakalaka hakatsongo-tsongo kukondza siku ri simekiwa ri tiya.” (Swiv. 4:18) Kambe hi fanele hi tivutisa: ‘Xana ndzi fambisana ni mindzulamiso leyi endliwaka malunghana ni ndlela leyi hi wu twisisaka ha yona ntiyiso wa le Matsalweni? Xana ndzi hlaya Bibele siku ni siku? Xana ndza swi hisekela ku hlaya minkandziyiso ya hina? Xana mina ni varhandziwa va mina hi va ni Vugandzeri bya Ndyangu bya nimadyambu vhiki ni vhiki?’ Vo tala va hina hi nga pfumela leswaku a swi tiki ngopfu ku endla swilo leswi. Hakanyingi hi fanele hi tivekela nkarhi wo swi endla. I swa nkoka swinene leswaku hi dyondza Matsalwa, hi tirhisa leswi hi swi dyondzaka kutani hi endla nhluvuko hi tlhelo ra moya—ngopfu-ngopfu sweswi leswi nhlomulo lowukulu wu tshineleke swinene.
11. Ha yini vanhu va Yehovha va ya eminhlanganweni, etinhlengeletanweni ni le mintsombanweni?
11 Nhlengeletano ya Yehovha yi hi navelela leswinene loko yi hi khutaza ku yingisa ndzayo ya muapostola Pawulo leyi nge: “A hi khathalelaneni leswaku hi khutazana erirhandzwini ni le mintirhweni leyinene, hi nga fularheli ku hlengeletana ka hina, hilaha ku nga ntolovelo wa van’wana, kambe hi khutazana, naswona hi endla tano hilaha ku engetelekeke ngopfu tanihi leswi mi vonaka siku ri tshinela.” (Hev. 10:24, 25) Minkhuvo ya lembe na lembe ni tinhlengeletano tin’wana ta vugandzeri a swi tiyisa vuxaka bya Vaisrayele na Yehovha. Ku tlula kwalaho, swiendlakalo swo tanihi Nkhuvo wa Mintsonga wo hlawuleka wa le nkarhini wa Nehemiya a swi ri minkarhi yo tsakisa. (Eks. 23:15, 16; Neh. 8:9-18) Na hina hi vuyeriwa hi ndlela leyi fanaka eminhlanganweni, etinhlengeletanweni ni le mintsombanweni ya hina. Hi fanele hi ringeta ku va kona eka swiendlakalo leswi hinkwaswo hikuva swi hi pfuna ku tshama hi ri ekusuhi na Yehovha naswona hi n’wi tirhela hi tsakile.—Tito 2:2.
12. Hi fanele hi titwa njhani hi ntirho wo chumayela hi Mfumo?
12 Tanihi leswi hi nga xiphemu xa nhlengeletano ya Xikwembu, hi tiphina hi ku hlanganyela “entirhweni wo kwetsima wa mahungu lamanene ya Xikwembu.” (Rhom. 15:16) Loko hi hlanganyela “entirhweni [lowu] wo kwetsima” hi va “vatirhi-kulobye” na Yehovha, “Mukwetsimi.” (1 Kor. 3:9; 1 Pet. 1:15) Ku chumayela mahungu lamanene swi hoxa xandla eku kwetsimisiweni ka vito ra Yehovha ro kwetsima. Naswona entiyisweni i lunghelo lerikulu ku tamerisiwa “mahungu lamanene lama vangamaka ya Xikwembu lexi tsakeke.”—1 Tim. 1:11.
13. Vutomi bya hina ni vunghana bya hina na Yehovha swi titshege hi yini?
13 Xikwembu xi lava leswaku hi tshama hi ri ekusuhi na xona hi tlhela hi seketela nhlengeletano ya xona eka mintirho yo hambana-hambana leyi yi endlaka. Muxe u byele Vaisrayele a ku: “Ndzi teka matilo ni misava swi va timbhoni ehenhla ka n’wina namuntlha, leswaku ndzi veke vutomi ni rifu, nkateko ni ndzhukano emahlweni ka n’wina; mi fanele mi hlawula vutomi leswaku mi ta ya emahlweni mi hanya, n’wina ni vana va n’wina, hi ku rhandza Yehovha Xikwembu xa n’wina, hi ku yingisa rito rakwe ni ku n’wi namarhela, hikuva yena i vutomi bya n’wina ni ku leha ka masiku ya n’wina, leswaku mi tshama ehenhla ka misava leyi Yehovha a yi hlambanyeleke vatata wa n’wina Abrahama, Isaka na Yakobe ku va nyika yona.” (Det. 30:19, 20) Vutomi bya hina byi titshege hi ku endla ku rhandza ka Yehovha, ku n’wi rhandza, ku yingisa rito rakwe ni ku n’wi namarhela.
14. Makwerhu un’wana u titwe njhani hi xiphemu lexi vonakaka xa nhlengeletano ya Xikwembu?
14 Makwerhu Pryce Hughes, loyi a tshameke a tshembekile eka Xikwembu ni le ka nhlengeletano ya xona, u tshame a tsala a ku: “Ndza swi tlangela swinene leswi ndzi tiveke swikongomelo swa Yehovha emahlweninyana ka 1914 . . . Nchumu lowu a wu ri wa nkoka swinene eka mina, a ku ri ku tshama ndzi ri ekusuhi ni nhlengeletano ya Yehovha leyi vonakaka. Leswi swi ndzi humeleleke loko ndza ha ri ntsongo swi ndzi dyondzise leswaku a hi vutlhari ku titshega hi mianakanyo ya vanhu. Ndzi tiyimisele ku namarhela nhlengeletano leyi leyi tshembekaka endzhaku ka loko ndzi teke xiboho xo endla tano. Leyi hi yona ntsena ndlela leyi nga endlaka leswaku munhu a tsakeriwa a tlhela a katekisiwa hi Yehovha.”
TSHAMA U RI KARHI U YA EMAHLWENI NI NHLENGELETANO YA XIKWEMBU
15. Nyika xikombiso xa le Matsalweni lexi kombisaka ndlela leyi hi faneleke hi yi teka ha yona mindzulamiso eka ndlela leyi hi ti twisisaka ha yona timhaka tin’wana ta le Bibeleni.
15 Leswaku Yehovha a hi tsakela a tlhela a hi katekisa, hi fanele hi seketela nhlengeletano yakwe hi tlhela hi amukela mindzulamiso ya ndlela leyi hi ma twisisaka ha yona Matsalwa. Anakanya hi mhaka leyi: Endzhaku ka ku fa ka Yesu, a ku ri ni magidi ya Vakreste lava a va ri Vayuda lava a va hisekela Nawu naswona a swi va tikela ku tshika ku wu landzela. (Mint. 21:17-20) Hambiswiritano, hi ku pfuniwa hi papila ra Pawulo leri a a ri tsalele Vaheveru, va amukele mhaka ya leswaku a va nga kwetsimisiwanga hi switlhavelo “leswi nyikeriwaka hi ku ya hi Nawu,” kambe “hi ku nyiketiwa ka miri wa Yesu Kreste kan’we swi helela kwalaho.” (Hev. 10:5-10) A swi kanakanisi leswaku vo tala va Vakreste volavo lava a va ri Vayuda va amukele ndzayo yoleyo kutani va cinca ndlela leyi a va anakanya ha yona. Na hina hi fanele hi hisekela ku dyondza Bibele ni minkandziyiso ya hina, naswona loko ku endliwa mindzulamiso eka ndlela leyi hi ri twisisaka ha yona Rito ra Xikwembu kumbe ntirho wa hina wo chumayela hi fanele hi yi amukela hi ku titsongahata.
16. (a) Hi yihi mikateko leyi nga ta endla leswaku swi tsakisa ku hanya emisaveni leyintshwa? (b) I yini leswi u swi languteleke emisaveni leyintshwa?
16 Vanhu hinkwavo lava tshamaka va tshembekile eka Yehovha ni le ka nhlengeletano yakwe va ta tshama va ri karhi va katekisiwa hi yena. Vanhu vo tshembeka lava totiweke va ta kuma malunghelo lamakulu yo va vadyandzhaka swin’we na Kreste etilweni. (Rhom. 8:16, 17) Loko u ri ni ntshembo wo hanya laha misaveni, anakanya ndlela leyi swi nga ta tsakisa ha yona ku hanya eParadeyisini. Tanihi leswi hi nga xiphemu xa nhlengeletano ya Yehovha, hi tsakela ku byela van’wana hi misava leyintshwa leyi Xikwembu xi yi tshembiseke. (2 Pet. 3:13) Pisalema 37:11 yi ri: “Lavo rhula va ta dya ndzhaka ya misava, hakunene va ta kuma ntsako lowu heleleke eku rhuleni lokukulu.” Vanhu “va ta aka tindlu va tshama eka tona” naswona va ta tsakela “ntirho wa mavoko ya vona.” (Esa. 65:21, 22) Ntshikilelo, vusweti ni ndlala a swi nge he vi kona. (Ps. 72:13-16) Babilona Lonkulu a nge he yi emahlweni a xisa vanhu hikuva u ta va a nga ha ri kona. (Nhlav. 18:8, 21) Vafi va ta pfuxiwa kutani va nyikiwa nkarhi wo hanya hilaha ku nga heriki. (Esa. 25:8; Mint. 24:15) Vanhu va timiliyoni lava tinyiketeleke eka Yehovha va ta kuma mikateko yoleyo! Leswaku hi kuma switshembiso swoleswo swa le Matsalweni hi fanele hi ya emahlweni hi endla nhluvuko hi tlhelo ra moya, hi ya emahlweni ni nhlengeletano ya Xikwembu, minkarhi hinkwayo hi fambisana na yona.
17. Hi fanele hi titwa njhani hi Yehovha ni nhlengeletano yakwe?
17 Leswi mafambiselo lawa ma nga le kusuhi swinene ni ku hela, a hi tshameni hi tiyile eripfumelweni naswona hi gandzela Xikwembu hi ku tshembeka swin’we ni nhlengeletano ya xona. Rolero a ku ri langutelo leri mupisalema Davhida a a ri na rona, loyi a yimbeleleke a ku: “Nchumu wun’we lowu ndzi wu kombeleke eka Yehovha—hi lowu ndzi nga ta wu rindzela, leswaku ndzi tshama endlwini ya Yehovha masiku hinkwawo ya vutomi bya mina, ndzi vona ku tsakisa ka Yehovha ni ku languta tempele yakwe hi ku tlangela.” (Ps. 27:4) Onge un’wana ni un’wana wa hina a nga tshama a ri ekusuhi na Xikwembu, a tshama a ri karhi a fambisana ni vanhu va xona naswona a ya emahlweni ni nhlengeletano ya Yehovha.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Deteronoma 16:1-22
16 “A ku hlayisiwe n’hweti ya Abibi,+ naswona u fanele u tlangela paseka eka Yehovha Xikwembu xa wena,+ hikuva hi n’hweti ya Abibi Yehovha Xikwembu xa wena u ku humese aEgipta nivusiku.+2 U fanele u endlela Yehovha Xikwembu+ xa wena xitlhavelo xa paseka entlhambini wa tinyimpfu ni le ntlhambini wa tihomu,+ endhawini leyi Yehovha a nga ta yi hlawulela vito rakwe leswaku ri tshama kona.+3 U nga tshuki u dya nchumu lowu nga ni comela swin’we na xona ku ringana masiku ya nkombo.+ U ta xi dya swin’we ni swinkwa leswo-ke-comela, xinkwa xa ku xaniseka, hikuva u hume etikweni ra Egipta+ hi ku hatlisa, leswaku u tsundzuka siku ra ku huma ka wena etikweni ra Egipta emasikwini hinkwawo ya vutomi+ bya wena.4 U nga tshuki u voniwa u ri ni mbila leyi vileke endhawini ya wena hinkwayo ku ringana masiku ya nkombo,+ naswona nyama yin’wana ni yin’wana leyi u nga ta yi endla xitlhavelo emadyambyini ya siku ro sungula yi nga tshuki yi heta vusiku hinkwabyo ku fikela nimixo.+5 A wu nge pfumeleriwi ku endla xitlhavelo xa paseka ni le ka wun’we wa miti leyi Yehovha Xikwembu xa wena a ku nyikaka yona.6 Kambe endhawini leyi Yehovha Xikwembu xa wena a yi hlawuleke leswaku vito rakwe ri tshama kona,+ u ta endla xitlhavelo xa paseka nimadyambu hi ku hatlisa loko dyambu ri pela,+ hi nkarhi lowu vekiweke wa ku huma ka wena aEgipta.7 U ta sweka u tlhela u dyela+ endhawini leyi Yehovha Xikwembu xa wena a nga ta yi hlawula,+ kutani nimixo, u fanele u hundzuluka u ya emintsongeni ya wena.8 U ta dya swinkwa leswo-ke-comela ku ringana masiku ya tsevu; kutani hi siku ra vunkombo ku ta va ni nhlengeletano yo xiximeka eka Yehovha Xikwembu xa wena.+ U nga tshuki u endla ntirho.9 “U ta tihlayela mavhiki ya nkombo. U ta sungula ku hlaya mavhiki+ ya nkombo loko rihwevo ri sungula ku tsema mahlanga ya mavele.10 Kutani u fanele u tlangela nkhuvo wa mavhiki eka Yehovha Xikwembu xa wena,+ hi ku landza gandzelo ra ku tirhandzela ra voko ra wena leri u nga ta ri nyikela, hilaha Yehovha Xikwembu xa wena a nga ta ku katekisa hakona.+11 U fanele u tsaka emahlweni ka Yehovha Xikwembu xa wena,+ wena ni n’wana wa wena wa jaha ni wa nhwanyana ni hlonga ra wena ra xinuna ni ra xisati ni Mulevhi la nga endzeni ka tinyangwa ta wena, ni muluveri+ ni n’wana+ la nga riki na tatana ni noni,+ lava nga exikarhi ka n’wina, endhawini leyi Yehovha Xikwembu xa wena a nga ta yi hlawulela vito rakwe leswaku ri tshama kona.+12 U fanele u tsundzuka leswaku u ve hlonga aEgipta,+ kutani u fanele u hlayisa naswona u hetisisa swileriso leswi.+13 “U ta tlangela nkhuvo wa mintsonga+ ku ringana masiku ya nkombo loko u hlengeleta leswi humaka exivuyeni xa wena ni le xikamelweni xa mafurha ni xa vhinyo.14 U fanele u tsaka hi nkarhi wa nkhuvo+ wa wena, wena ni n’wana wa wena wa jaha ni wa nhwanyana, ni hlonga ra wena ra xinuna ni ra xisati ni Mulevhi ni muluveri ni n’wana la nga riki na tatana ni noni, lava va nga endzeni ka tinyangwa ta wena.15 U ta tlangela nkhuvo+ eka Yehovha Xikwembu xa wena ku ringana masiku ya nkombo, endhawini leyi Yehovha a nga ta yi hlawula, hikuva Yehovha Xikwembu xa wena u ta ku katekisa+ entshovelweni wa wena hinkwawo ni le ntirhweni wun’wana ni wun’wana wa voko ra wena, u fanele u tsaka+ hilaha ku heleleke.16 “Kanharhu hi lembe vaxinuna hinkwavo va wena va fanele va humelela emahlweni ka Yehovha Xikwembu xa wena endhawini leyi a nga ta yi hlawula:+ enkhubyeni wa swinkwa leswo-ke-comela+ ni le nkhubyeni wa mavhiki+ ni le nkhubyeni wa mintsonga,+ a nga kona la nga ta humelela emahlweni ka Yehovha a nga khomanga nchumu.+17 Nyiko ya voko ra un’wana ni un’wana yi fanele yi ringana ni nkateko lowu Yehovha Xikwembu xa wena a ku nyikeke wona.+18 “U ta tivekela vaavanyisi+ ni valanguteri+ endzeni ka tinyangwa ta wena hinkwato leti Yehovha Xikwembu xa wena a ku nyikaka tona hi tinyimba ta wena, va fanele va avanyisa vanhu hi ku avanyisa ko lulama.19 U nga tshuki u soholota vuavanyisi.+ U nga tshuki u va ni xihlawuhlawu+ kumbe u amukela xifumbarheriso, hikuva xifumbarheriso xi dlaya mahlo ya lavo tlhariha,+ naswona xi soholota marito ya lavo lulama.20 Vululami—vululami u fanele u byi lava,+ leswaku u ta ya emahlweni u hanya, hakunene u teka tiko leri Yehovha Xikwembu xa wena a ku nyikaka rona.+21 “U nga tshuki u tibyalela murhi wa muxaka wihi ni wihi wu va mhandzi yo kwetsima ekusuhi ni alitari ya Yehovha Xikwembu, leyi u nga ta tiendlela yona.+22 “Naswona u nga tshuki u tiyimisela nsika yo kwetsima,+ nchumu lowu Yehovha Xikwembu xa wena a wu vengaka hakunene.+


text:
Nkombiso Wo Hlawuleka Wa Bibele
Hlalela nkombiso lowu kombisaka matimu ya vito ra Xikwembu eBibeleni, lowu nga entsindza wa hina wa misava hinkwayo.
DYONDZA SWO TALA
Xana Xikwembu Xi Ni Vito?
Xikwembu xi ni swithopo swo tala, swo tanihi lexi nge Lowa Matimba Hinkwawo, Muvumbi ni lexi nge Hosi. Kambe vito ra xona ri tirhisiwa minkarhi ya kwalomu ka 7 000 eBibeleni.
Lexi Endlaka Swi Tika Ku Tiva Vito Ra Xikwembu
Twana leswaku i mani loyi a lavaka ku ku sivela ku va ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu.
Leyi I Ndzhaka Ya Hina Ya Moya
Tiyisa ku tlangela ka wena ndzhaka ya hina ya moya hi ku kambisisa leswi Yehovha a swi endleleke vanhu ni vanhu vakwe.


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | U NGA VA MUNGHANA WA XIKWEMBU
Xana U Titwa U Ri Ni Vunghana Ni Xikwembu?
“Ku va ni vuxaka ni Xikwembu swi ku endla u titwa u sirhelelekile, u tsakile u tlhela u eneriseka. U titwa onge Xikwembu xi tshama xi langute leswinene leswi u swi endlaka.”—CHRISTOPHER, JAHA RA LE GHANA.
“Xikwembu xa swi vona swiyimo swa wena leswi nga tsakisiki naswona xa ku rhandza xi tlhela xi khathala hi wena minkarhi hinkwayo.”—HANNAH LA NGA NI MALEMBE YA 13 EALASKA LE U.S.A.
“Swa tsakisa swi tlhela swi rhurisa mbilu ku tiva leswaku u ni vuxaka ni Xikwembu.”—GINA, WANSATI WA LE JAMAICA LA NGA EMALEMBENI YA VA-40.
Christopher, Hannah, na Gina, a hi vona ntsena lava titwaka hi ndlela leyi. Vanhu vo tala emisaveni hinkwayo, va tiyiseka leswaku Xikwembu xi va teka tanihi vanghana va xona. Wena ke? Xana u titwa u ri kusuhi ni Xikwembu? Kumbe, xana u nga swi tsakela ku va ni vuxaka ni Xikwembu? Swi nga ha endleka u tivutisa u ku: ‘Xana swa koteka leswaku munhu a va ni vuxaka ni Xikwembu xa Matimba Hinkwawo? Loko swi ri tano, xana swi koteka njhani?’
SWA KOTEKA KU VA NI VUNGHANA NI XIKWEMBU
Bibele yi vula leswaku swa koteka ku va ni vuxaka ni Xikwembu. Yi tlhela yi vula leswaku Xikwembu xi byele Abrahama loyi a a ri Muheveru xi ku i “nakulorhi.” (Esaya 41:8) Nakambe xiya xirhambo lexi nga eka Yakobo 4:8 lexi nge: “Tshinelani eka Xikwembu, kutani xi ta tshinela eka n’wina.” Hikwalaho, swi le rivaleni leswaku swa koteka ku va ni vuxaka ni Xikwembu. Kambe leswi Xikwembu xi nga vonakiki, u nga swi kotisa ku yini ku ‘tshinela’ eka xona ni ku va munghana wa xona?
Leswaku hi hlamula xivutiso lexi, xiya leswi lavekaka leswaku vunghana bya vanhu byi kula. Xo sungula vanhu vambirhi va fanele va tivana mavito. Endzhaku ka sweswo, loko va tshamela ku vulavurisana, va phofulelana ta le mbilwini, sweswo swi endla leswaku vuxaka bya vona byi kula. Loko va endla matshalatshala yo endlelana leswinene, vunghana bya vona bya kula. Swi tano ni hi ku va ni vuxaka ni Xikwembu. A hi voneni leswaku ha yini hi vula tano.


text:
SIERRA LEONE NA GUINEA
1915 Ku Ya Fika Hi 1947 Eminkarhini Ya Khale (Xiyenge 3)
Hi Chumayela eSwifundzheni Ku Ya Fika eTindhawini Ta Le Kule
Leswi a ri hisekela ntiyiso, Vandlha ra le Freetown ri ve leri ‘khomekeke ngopfu hi rito.’ (Mint. 18:5) Alfred Joseph u ri: “Hakanyingi a ndzi bohelela bokisi ra tibuku leti sekeriweke eBibeleni eka xithuthuthu xa mina lexikulu lexi vitaniwaka Norton. A ndzi khandziyisa Makwerhu Thomas kumbe Sylvester Grant hi ya ematiko-xikaya ni le swidorobanini leswi nga ekusuhi ni le Freetown leswaku hi ya chumayela.”
Kukondza ku fika 1927, vahuweleri va chumayele ngopfu eFreetown ni le ndhawini leyi vuriwaka The Colony. Kambe ku sukela hi 1928, lembe ni lembe loko mpfula yi nga si na, vandlha a ri hirha bazi kutani ri ya eswifundzheni. Lava a va nga yi a va pfuna lava yaka hi mali, laha maendzo wolawo a ma hleriwa hi Melbourne Garber. Mintlawa leyi a yi famba hi bazi, a yi chumayela emadorobeni ni le swimitanini leswi nga evuxeni bya Kailahun ni le dzongeni ekusuhi ni ndzilakano wa Liberia. Hi Sonto yo sungula ya n’hweti yin’wana ni yin’wana, a yi tlhelela leswaku yi ya pfuna vanhu lava yi va kumeke leswaku va ya emahlweni va tsakela ntiyiso.
Hi nkarhi wolowo, Makwerhu Brown u endzele eWest Indies kutani a vuya ni movha lowu a ku ri wona wo sungula ku nghena eSierra Leone. Movha wolowo a wu ri ni swikurisa-marito leswi a swi endleriwe ku chumayela etindhawini ta mani na mani. Makwerhu Brown a ta paka movha wolowo endhawini ya mani na mani kutani a chaya vuyimbeleri lebyi tsakisaka leswaku a koka vanhu rinoko. Kutani a a ta nyikela nkulumo yo koma kumbe a tlanga nkulumo leyi rhekhodiweke ivi a byela vanhu lava teke leswaku va ti tekela minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni. Movha lowu vulavulaka—hilaha vanhu a va wu vitana hakona—a ku ri wo chumayela etindhawini ta mani na mani naswona vanhu a va khitikanela eka wona leswaku va ya yingisela.
Makwerhu Brown u hundzele ensin’wini leyi a yi nga si tshama yi twa hi rungula ra Mfumo, ku nga matiko ya le Vupela-dyambu bya Afrika laha ku vulavuriwaka Xinghezi. Eku heleni ka va-1920, u sungule maendzo yo ya chumayela eGambia, Ghana, Liberia ni le Nigeria. Eka rin’wana ni rin’wana ra matiko lawa, Makwerhu Brown a a kuma vanhu lava tsakelaka, kambe vanhu va le Nigeria hi vona a va tsakela swinene. Hi 1930, yena ni ndyangu wakwe va rhurhe eFreetown va ya Lagos. Ku sukela kwalaho, u hambete a langutela ntirho wa Mfumo ematikweni ya le Vupela-dyambu bya Afrika.
Sweswi ku ni Timbhoni to tlula 500 000 leti gandzelaka Yehovha ematikweni ya le Vupela-dyambu bya Afrika
Hi 1950, Makwerhu Brown u boheke ku tlhelela eJamaica hikwalaho ka mavabyi kambe nilokoswiritano ntirho wa yena wu tswale mihandzu. Ku tlula malembe ya 27, yena ni nsati wakwe va vone nhlayo ya Timbhoni ta le Vupela-dyambu bya Afrika yi andza ku suka eka Timbhoni timbirhi ku ya eka to tlula 11 000. Va vone ku hetiseka ka vuprofeta bya Esaya hi xiviri lebyi nge: “Lontsongo u ta va gidi, kasi lontsongo ngopfu u ta va tiko ra matimba.” (Esa. 60:22) Namuntlha, endzhaku ka malembe yo tlula 60 ntsena, “tiko ra matimba” ra Timbhoni to tlula 500 000 ri gandzela Yehovha ematikweni ya le Vupela-dyambu bya Afrika.
Ku Tiyisela Loko Ntirho Wo Chumayela Wu Yirisiwile
Loko Nyimpi ya Vumbirhi ya Misava yi sungurile eAfrika, vanhu va Yehovha va le Sierra Leone va ale ku ya evusocheni. (Mik. 4:3; Yoh. 18:36) Vafumi va le Britain va va teke tanihi vaxengi, kutani va hoxe tihlo eka mintirho ya vona naswona va yirise minkandziyiso ya vona. Maphorisa ya le Freetown ma kume minkandziyiso leyi a yi rhumeriwa kun’wana hiloko ma yi hisa. Vamakwerhu van’wana va khomiwile hikwalaho ko kumiwa ni minkandziyiso leyi yirisiweke kambe va hatle va ntshunxiwa. *
Hambiloko ntirho wu yirisiwile, Timbhoni ti hambete ti chumayela. Pauline Cole u ri: “Makwerhu loyi a a ri mulanguteri exikepeni lexi a xi ta nkarhi na nkarhi a a hambeta a hi nyika tikopi ta Xihondzo xo Rindza. Loko hi ti kumile a hi thayipa tikopi leti engetelekeke leswaku hi ta ti tirhisa eminhlanganweni. A hi endla leswi fanaka ni le ka swiphephana leswi vulavulaka hi tinhloko-mhaka ta Bibele kutani hi swi fambisela vanhu. Nakambe vamakwerhu va hambete va nyikela tinkulumo ta le rivaleni ni ku tlanga tinkulumo leti rhekhodiweke ta Makwerhu Rutherford, ngopfu-ngopfu eswimitanini leswi nga ehandle ka tiko.”
Hambileswi a hi nga tiyiseki leswaku matshalatshala wolawo ma ta humelela, swi ve erivaleni leswaku Yehovha u ma katekisile. James Jarrett, loyi a nga ni nkarhi wo leha a ri nkulu a tlhela a va phayona ro hlawuleka u ri: “Hi nkarhi wa nyimpi, a ndzi tirha ku tsema maribye loko makwerhu wa xisati loyi a dyuhaleke a ndzi nyika xiphephana lexi nge Refugees. Tanihi leswi vahlapfa vo tala a va fiketela eFreetown, xihloko xa xona xi ndzi tsakisile. Ndzi hlaye xiphephana xexo hi vusiku byebyo naswona ndzi nambe ndzi swi xiya leswaku ndzi kume ntiyiso. Hi mixo lowu landzelaka, ndzi kume makwerhu yoloye wa xisati kutani ndzi kombela tikopi tin’wana leswaku ndzi ta nyika vamakwenu va mina vanharhu va xinuna. Hinkwerhu ka hina hi amukele ntiyiso.”
Loko nyimpi yi hela hi 1945, Vandlha ra le Freetown a ri ri ni vahuweleri va 32. Vahuweleri va tshame va tshembekile ni ku hiseka hi tlhelo ra moya. A va tiyimisele ku ya emahlweni.
Tsima Ro Khoma Minhlangano Ya Mani Na Mani
Hi August 29, 1945, eka Nhlangano wa Ntirho wa vhiki ni vhiki, Vandlha ra le Freetown ri bule hi tsima lerintshwa leri boxiweke eka Informant ya December 1944 (leyi sweswi yi vitaniwaka Vutirheli Bya Hina Bya Mfumo). Vandlha rin’wana ni rin’wana a ri fanele ri navetisa ni ku va ni minhlangano ya mani na mani ya mune “edorobeni rin’wana ni rin’wana ni le swimitanini” leswi nga endhawini leyi nga ekusuhi ni nsimu ya rona. Eka nhlangano wun’wana ni wun’wana a ku ta nyikeriwa nkulumo leyi tekaka awara hi makwerhu wa xinuna (loyi a nga ni malembe ya 18 kumbe ku tlula) loyi a endleke nhluvuko eka Xikolo xa Vutirheli bya le Tilweni. Endzhaku ka minhlangano ya mune, vamakwerhu a va hlela mintlawa leyi dyondzisaka Bibele leswaku yi pfuna vanhu lava tsakelaka etindhawini hinkwato.
Xana vahuweleri va titwise ku yini hi lunghiselelo leri lerintshwa? Tinhla leti tekiweke eka Nhlangano wa Ntirho wa le Vandlheni ra le Freetown hi leti landzelaka:
Mutshama-xitulu u te: “Xana mi ehleketa leswaku ri ta famba njhani tsima leri?”
Makwerhu Wo Sungula u te: “A hi fanelanga hi langutela ku vona leswi humeleleke eAmerika. Hikuva vanhu va laha a va fani na vona.”
Makwerhu Wa Vumbirhi u te: “U tiyisile.”
Makwerhu Wa Vunharhu u te: “Ha yini hi nga swi ringeti?”
Makwerhu Wa Vumune u te: “Kambe hi ta langutana ni swiphiqo.”
Makwerhu Wa Vuntlhanu u te: “Kambe, hi fanele hi landzela nkongomiso lowu humaka enhlengeletanweni ya Yehovha.”
Makwerhu Wa Vutsevu u te: “Kambe a swi nge hi fambeli kahle etikweni leri.”
Makwerhu Wa Xisati Wo Sungula u te: “Nilokoswiritano, nkongomiso lowu nga eka Informant wu lo dlaa, erivaleni. A hi wu ringeteni!”
Kutani va endle tano. Ku sukela edorobeni ra Freetown leri nga eribuweni ku ya edorobeni ra Bo, leri nga edzonga-vuxa ku ya fika eKabala le timbaleni ta le n’walungwini, vamakwerhu a va khoma minhlangano etitlilasini, etindhawini ta vuxaviselo ni le makaya ya vamakwerhu. Ntirho lowu wu pfunete leswaku vandlha ri tlhela ri hiseka naswona “rito ra Yehovha ri [ye] ri engeteleka ni ku hangalaka.”—Mint. 12:24.
Nilokoswiritano vahuweleri a va ha lava ku leteriwa ntirho wo chumayela. Kutani sweswo hi swona leswi Yehovha a swi endleke.
^ ndzim. 10 Ku yirisiwa ka ntirho wa hina ku hele hi 1948.


text:
APRIL 22, 2013
UNITED STATES
Ku Buluka Ka Tibomo eMarathoni Ya Le Boston
Hi April 15, 2013, tibomo timbirhi ti bulukile ekusuhi ni laha Marathoni ya le Boston yi chaputaka kona naswona ti dlaye vanhu vanharhu ivi ti vavisa va 176. Swiviko swo sungula swi kombise leswaku ku hava Timbhoni ta Yehovha leti vavisekeke. Timbhoni tin’wana ta kwalaho ti pfune lava vavisekeke tanihi leswi ti rhangeke ti fika eka mhangu yoleyo. J. R. Brown, muvulavuleri wa Timbhoni u ri: “Lava vavisekeke swin’we ni mindyangu ya vona hi ehleketa ha vona naswona ha va khongelela. Xikongomelo xa hina i ku va chavelela hi Matsalwa hinkwavo lava khunguvanyisiwaka hi swiendlo swo tano swa madzolonga.”
Media Contact:
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000


text:
Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Bibele
Xana rifu ra Yesu ri hi vuyerisa njhani?
Loko Xikwembu xi vumba vanhu, a xi lava leswaku va hanya hilaha ku nga heriki emisaveni handle ko vabya kumbe ku fa. Hambiswiritano, munhu wo sungula, ku nga Adamu, a nga n’wi yingisanga Muvumbi kutani u lahlekeriwe hi lunghelo ro hanya hilaha ku nga heriki. Tanihi vatukulu Adamu, ha fa hikwalaho ka yena. (Varhoma 5:8, 12; 6:23) Xikwembu xa ntiyiso, ku nga Yehovha, xi rhumele N’wana wa xona Yesu ku ta emisaveni leswaku a ta hi fela ni ku riha leswi Adamu a lahlekeriweke ha swona.—Hlaya Yohane 3:16.
Yesu u file leswaku vanhu va ta kota ku kuma vutomi lebyi nga heriki. Xana u ehleketa leswaku byi ta va byi ri njhani vutomi lebyi nga riki na makumu emisaveni?
Rifu ra Yesu ri endla swi koteka leswaku hi rivaleriwa swidyoho swa hina ni ku kuma vutomi lebyi nga heriki. Bibele yi endla hi anakanya hi ndlela leyi vutomi byi nga ta va ha yona emisaveni laha hi nga ta ka hi nga ha dyuhali, hi nga ha vabyi ni ku fa.—Hlaya Esaya 25:8; 33:24; Nhlavutelo 21:4, 5.
Hi fanele hi ri tsundzuka njhani rifu ra Yesu?
Hi vusiku bya le mahlweni ka rifu rakwe, Yesu u byele valandzeri vakwe leswaku va tsundzuka rifu rakwe hi ku endla nkhuvo wo olova. Ku tsundzuka rifu ra Yesu hi ndlela yoleyo lembe ni lembe, swi endla leswaku hi anakanyisisa hi ndlela leyi Yesu na Yehovha va rhandzaka vanhu ha yona.—Hlaya Luka 22:19, 20; 1 Yohane 4:9, 10.
Lembe leri, Xitsundzuxo xa rifu ra Yesu xi ta va hi Musumbhunuku, April 14, endzhaku ka ku pela ka dyambu. Wa rhambiwa leswaku u hlanganyela ni Timbhoni ta Yehovha ta laha u tshamaka kona.—Hlaya Varhoma 1:11, 12.
DYONDZA SWO TALA
Xitsundzuxo Xa Rifu Ra Yesu
Lembe ni lembe vanhu va timiliyoni va hlangana leswaku va ta tsundzuka siku ra ku fa ka Yesu. Na wena wa rhambiwa ku va u ta twa leswaku xiendlakalo lexi xa nkoka xi ku khumba njhani.
Yesu Kreste I Mani?
Dyondza xivangelo lexi endlaka Yesu a va Mesiya loyi a tshembisiweke, laha a humaka kona ni leswaku ha yini a ri N’wana wa Yehovha loyi a tswariweke a ri swakwe.
Nkutsulo I Nyiko Ya Nkoka Leyi Humaka Eka Xikwembu
I yini nkutsulo? Xana wu nga ku vuyerisa hi ndlela yihi?


text:
Tinkavavangaheti!
Lembe ni lembe, eku sunguleni ka n’hweti ya July, le ribuweni ra lwandle ra Santa Catarina, le Brazil, ku fika tinkavavangaheti ta xisati leti vuriwaka ti southern right (Eubalaena australis). Ti huma exifundzheni xa subantarctic, lexi nga le kule hi tikhilomitara ta magidi, leswaku ti ta tswala ni ku kurisa vana va tona ematini lama nga entangiki ngopfu. Ku ringana tin’hweti to hlayanyana, vaakatiko ni vaendzi lava yaka etimbuweni ta lwandle, va tsakisiwa hi ku hlalela tinkavavangaheti loko ti ri karhi ti tlanga ematini ni vana va tona! *
Swivumbiwa Leswikulu Swa Le Matini
Nkavavangaheti ya xisati yi nga leha ku ringana 16 wa timitara, mpimo lowu ringanaka ni tibazi timbirhi leti hlanganisiweke, yi tlhela yi tika 80 wa tithani! Hi ntolovelo miri wa yona i wa ntima, nkarhi wun’wana yi nga ha tlhela yi va ni muvala wo basa ekhwirini. Nhloko ya yona i yikulu swinene, yi ringana ni kotara ya miri wa yona hi ku anama. Nomu wa yona wu lehile wu tlhela wu voyama. Nkavavangaheti leyi a yi na xicapila (dorsal fin) ku fana ni mixaka yin’wana ya tona. Leswaku yi ya emahlweni, yi yisa ncila wa yona lowukulu ehenhla ni le hansi, ku nga ri ematlhelo hilaha tinhlampfi ti endlaka hakona. Loko yi lava ku ya eka tlhelo rin’wana, yi tirhisa swipapila (flippers) swa yona. Leswi swi fana ni ndlela leyi xihahampfhuka xi kongomisiwaka ha yona.
Lexi tsakisaka, ku nga khathariseki ndlela leyi tinkavavangaheti ti kuleke ha yona, swa ti olovela ku endla swilo swo hlamarisa endzeni ka mati. U nga ti vona ti hlambela elwandle ti yimise ncila ehandle ka mati, ku ringana nkarhi wo leha, ti ba mati hi wona, ti tlulela ehenhla ti huma ematini loko ti vuya, ti ba mati hi ndlela leyi nga voniwaka ni le kule.
Ndlela Leyi Ti Langutekaka Ha Yona
Enhlokweni, ti ni swiphemu swo hlayanyana leswi rhendzeriweke hi switsotswana swa xitshopana ni swo basa, leswi tiviwaka tanihi tinhwala ta nkavavangaheti. Karina Groch, murhangeri wa tsima ra Brazilian Right Whale u ri: “Xitsotswana xin’wana ni xin’wana xi hlawulekile, ku fana ni migandliso ya tintiho ta munhu, sweswo swi endla leswaku tinkavavangaheti ti hambaniseka. Hi teka swifaniso swa switsotswana leswi nga eka tinkavavangaheti loko ti endzela ndhawu ya hina ni ku tlhela hi hlayisa swifaniso sweswo laha ku hlayisiwaka vuxokoxoko bya tona.”
Vativi va swilo swa ntumbuluko va vula leswaku tanihi leswi ti nga riki na matino, loko ti fa swa tika ku tiva malembe lawa a ti ri na wona. Va ringanyeta leswaku ti hanya kwalomu ka 65 wa malembe. *
Ndlela Yo Hlamarisa Leyi Ti Dyaka Ha Yona
Ti dya switsotswana. Endzeni ka nomu wa tona eka tlhelo ha rin’we ti ni voya eka tinhlaya ta tona ta le henhla lebyi yimeke hi tilayini ta madzana lebyi vuriwaka tibaleen plate. Loko ti hlambela, nomu wa tona lowu tshamaka wu pfulekile wu endla leswaku mati ma nghena eka tibaleen plate leswaku voya lebyi nga eka baleen byi khoma switsotswana. Hi ndlela yoleyo nkavavangaheti yin’we yi nga dya switsotswana leswi ringanaka tithani timbirhi hi siku.
Hi ximumu (January/February) ti ya eLwandle ra Antarctic laha ti kumaka swakudya kona naswona emirini wa tona ku vumbeka mafurha. Mafurha lawa ma endla leswaku ti twa ku kufumela loko ti ri ematini yo titimela ni ku tlhela ma va swakudya swa tona loko ti rhurhela endhawini yin’wana.
Ha Yini A Ti Hlotiwa?
Ku sukela emalembeni ya va 1700 ku ya emahlweni, vahloti va tona va ti hlote ngopfu eXiphen’wini xa le Dzongeni. Va hlawule ku hlota tona hikuva a ti hlambela hi ku nonoka, a ti khomeka hi ku olova, a ti khomiwa hambi ku ri hi vahloti lava a va ri emabyatsweni lama nga tiyangiki lama endliweke hi mapulanga, lava a va kota ku ti hlota ntsena hi ku tirhisa swibalesa. Handle ka sweswo, ku hambana ni tinkavavangaheti tin’wana, ti right whale ta phaphamala loko ti dlayiwile hikwalaho ka leswi ti taleriweke hi mafurha. Xisweswo, vahloti va tona a va ta ti koka hi ku olova va ti yisa eribuweni.
Ku engetela kwalaho, mafurha ya tona ni baleen a swi ri swa nkoka hi nkarhi wolowo hikuva a swi xavisiwa ngopfu. Mafurha lawa a ma tirhisiwa eka timboni ta le xitarateni ni le ka swin’wana. Baleen a yi tirhisiwa ku endla swilo swo tanihi minkhamu, swimoko ni swambhulele. Entiyisweni, ti baleen plate leti a ti huma eka nkavavangaheti yin’we a ti durha swinene!
Eku sunguleni ka malembe ya va 1900, ku hlotiwa ka tinkavavangaheti ku endle leswaku ti hunguteka naswona a swi nga ha pfumeleriwi ku ti hlota. Le Brazil, ntsindza lowu vahloti va tinkavavangaheti a va fikela eka wona wu pfariwe hi 1973. Hambileswi swi tekeke nkarhi leswaku ti tlhela ti andza, mixaka leyin’wana ya tona a ya ha hlayisekile.
Ti right whale i xikombiso lexikulu xa swivumbiwa leswi hlamarisaka leswi hanyaka laha misaveni. Ti byi paluxa kahle vutlhari ni matimba ya loyi a tiendleke, Mutumbuluxi Lonkulu, ku nga Yehovha Xikwembu.—Pisalema 148:7.
^ ndzim. 2 Mati lama nga entangiki lawa swivumbiwa swin’wana swa le matini swi kotaka ku tswala eka wona hi le kusuhi ni tindhawu ta le ribuweni, etimbuweni ta Argentina, Australia, Afrika Dzonga, Uruguay, ku katsa ni le swihlaleni swa Auckland.
^ ndzim. 8 Van’wasayense va vula leswaku ku ni mixaka yinharhu ya ti right whale. Handle ka ti Eubalaena australis leti nga eXiphen’wini xa le Dzongeni, ku ni ti Eubalaena glacialis ni ti Eubalaena japonica leti kumekaka eXiphen’wini xa le N’walungwini.
DYONDZA SWO TALA
Xana Swilo Leswi Hanyaka Swi Lo Tumbuluxiwa?
I swa nkoka leswi u swi pfumelaka malunghana ni masungulo ya vutomi.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Eksoda 8:1-32
8 Kutani Yehovha a byela Muxe a ku: “Yana eka Faro, u ku eka yena, ‘Yehovha u te: “Tshika vanhu va mina va famba leswaku va ta ndzi tirhela.+2 Loko u hambeta u ala ku va tshika va famba, ndzi ta ba ndhawu ya wena hinkwayo hi khombo ra machela.+3 Kutani Nambu wa Nayili wu ta tala hi machela, kunene ma ta huma ma nghena endlwini ya wena ni le kamareni ra wena ra le ndzeni ro etlela eka rona ni le sangwini ra wena ni le tindlwini ta malandza ya wena ni le vanhwini va wena ni le switikweni swa wena ni le swibyeni swa wena swo pfuvela eka swona.+4 Machela ma ta ta eka wena ni le ka varikwenu ni le ka malandza ya wena hinkwawo.”’”+5 Endzhaku Yehovha a byela Muxe a ku: “Byela Aroni u ku, ‘Tshambulutela voko leri nga khoma nhonga+ ehenhla ka milambu, misele ya Nayili ni swidziva swa tinhlanga u endla leswaku machela ma ta ehenhla ka tiko ra Egipta.’”6 Hiloko Aroni a tshambulutela voko ehenhla ka mati ya Egipta, kutani machela ma sungula ku huma ma funengeta tiko ra Egipta.7 Hambiswiritano, vaprista lava endlaka masalamusi va endla leswi fanaka hi vutshila bya vona bya le xihundleni kutani va endla leswaku machela ma huma ehenhla ka tiko ra Egipta.+8 Hi ku famba ka nkarhi Faro a vitana Muxe na Aroni a ku eka vona: “Kombelani Yehovha+ leswaku a susa machela eka mina ni vanhu va mina, hikuva ndzi tiyimiserile ku tshika vanhu va famba leswaku va ya endlela Yehovha+ xitlhavelo.”9 Hiloko Muxe a byela Faro a ku: “Teka ku vangama loku nga eka mina, u ndzi byela leswaku ndzi ku kombelela rini, wena ni malandza ya wena ni vanhu va wena, leswaku machela ma susiwa eka wena ni le tindlwini ta wena. Ma ta sala ntsena eNambyeni wa Nayili.”10 Hiloko a ku: “Mundzuku.” Kutani yena a ku: “Swi ta endleka hilaha u vuleke hakona, u ta tiva leswaku a ku na munhu un’wana la fanaka na Yehovha Xikwembu+ xa hina,11 hikuva kunene machela ma ta suka eka wena ni le tindlwini ta wena ni le ka malandza ya wena ni le ka vanhu va wena. Ma ta sala+ ntsena eNambyeni wa Nayili.”12 Hikwalaho Muxe na Aroni va huma eka Faro, kutani Muxe a huwelela eka Yehovha+ hikwalaho ka machela lawa a a ma tise eka Faro.13 Hiloko Yehovha a endla hi ku pfumelelana ni rito+ ra Muxe, machela ma sungula ku fa etindlwini, eswivaveni ni le nhoveni.14 Kutani va ma hlengeleta hi tinhulu-nhulu, tiko ri sungula ku nun’hwa.+15 Loko Faro a vona leswaku u pfuniwile, a nonon’hwisa+ mbilu yakwe; a nga va yingisanga, hilaha Yehovha a vuleke+ hakona.16 Kutani Yehovha a byela Muxe a ku: “Byela Aroni u ku, ‘Tshambuluta nhonga+ ya wena u ba ntshuri wa misava, wu ta va tinyonyori etikweni hinkwaro ra Egipta.’”17 Hiloko va endla sweswo. Hikwalaho Aroni a tshambuluta voko leri khomeke nhonga a ba ntshuri wa misava, kutani ku va ni tinyonyori eka vanhu ni le ka swiharhi. Ntshuri hinkwawo wa misava wu hundzuka tinyonyori etikweni hinkwaro ra Egipta.+18 Vaprista lava endlaka masalamusi va ringeta ku endla leswi fanaka hi vutshila+ bya vona bya le xihundleni, leswaku va vanga tinyonyori, kambe a va tsandzeka.+ Kutani tinyonyori ti va eka vanhu ni swiharhi.19 Hikwalaho vaprista lava endlaka masalamusi va byela Faro va ku: “I ritiho+ ra Xikwembu!”+ Kambe mbilu ya Faro yi hambeta yi sihalala,+ a nga va yingisanga, hilaha Yehovha a vuleke hakona.20 Hiloko Yehovha a byela Muxe a ku: “Pfuka nimpundzu swinene u ya yima emahlweni ka Faro.+ Waswivo! Yena u ya ematini! Kutani u ta n’wi byela u ku, ‘Yehovha u te: “Tshika vanhu va mina va famba leswaku va ta ndzi tirhela.+21 Kambe loko u nga tshiki vanhu va mina va famba, ndzi rhumela mabawa, eka wena ni malandza ya wena ni vanhu va wena ni le tindlwini ta wena; kutani tindlu ta Egipta ti ta tala hi mabawa,+ ni misava leyi ti nga ehenhla ka yona.22 Kunene hi siku rero ndzi ta endla leswaku tiko ra Goxeni laha vanhu va mina va nga kona ri hlawuleka, ku nga vi na mabawa kona;+ u ta swi tiva hakona leswaku hi mina Yehovha exikarhi ka misava.+23 Hakunene ndzi ta endla leswaku ku va ni ku hambana exikarhi ka vanhu va mina ni vanhu va wena.+ Xikombiso lexi xi ta endleka mundzuku.”’”24 Yehovha a hambeta a endla tano; kutani mabawa yo tala ma sungula ku hlasela yindlu ya Faro ni tindlu ta malandza yakwe ni tiko hinkwaro ra Egipta.+ Tiko ri onhaka hikwalaho ka mabawa.+25 Eku heteleleni Faro a vitana Muxe na Aroni a va byela a ku: “Fambani mi ya endlela Xikwembu xa n’wina xitlhavelo etikweni.”+26 Kambe Muxe a ku: “A swi amukeleki ku endla tano, hikuva hi ta va hi endlela Yehovha Xikwembu xa hina xitlhavelo lexi nyenyetsaka eka Vaegipta.+ A hi nge, hi endla xitlhavelo lexi nyenyetsaka emahlweni ka mahlo ya Vaegipta; xana a va nge hi khandli hi maribye?27 Hi ta teka riendzo ra masiku manharhu hi ya emananga, hakunene hi ta endlela Yehovha Xikwembu xa hina xitlhavelo, hilaha a hi byeleke hakona.”+28 Kutani Faro a ku: “Mina—ndzi ta mi tshika mi famba,+ hakunene mi ta endlela Yehovha Xikwembu xa n’wina xitlhavelo emananga.+ Ntsena mi nga yi ekule ngopfu. Ndzi kombeleleni.”+29 Hiloko Muxe a ku: “Ndza suka eka wena, hakunene ndzi ta ku kombelela eka Yehovha, kunene mundzuku mabawa ma ta suka eka Faro, eka malandza yakwe ni le ka vanhu vakwe. Ntsena Faro a nga ha tlheli a hi kanganyisa hi ku ka a nga tshiki vanhu leswaku va ya endlela Yehovha+ xitlhavelo.”30 Endzhaku ka sweswo Muxe a huma eka Faro, a kombela eka Yehovha.+31 Kutani Yehovha a endla hi ku ya hi rito ra Muxe,+ mabawa ma suka eka Faro, eka malandza yakwe ni le ka vanhu+ vakwe. A ku salanga ni rin’we.32 Hambiswiritano, Faro a nonon’hwisa mbilu yakwe ni le nkarhini lowu, a nga va tshikanga vanhu va famba.+


text:
1Azio'du alᴜrisi Mariamu Magadaleni eri emu gᴜlea drio, de nga angᴜ atini kᴜ, nga ndre yi gᴜ oni gᴜle tiarisi 'bo. 2Eri nga nzᴜ ongusi ani, emu Simoni Petero pi vᴜ, 'ba azini Yesuni imbale leleri be, eri 'yo yi tia, Yi 'du Opini gᴜlearisi ra, te ama nini pari yini eri 'bazᴜri kᴜ. 3Petero nga di fᴜ 'ba erini imbale aziniri be, yi bi geri muzᴜ gulea. 4'Ba iri 'diyini nzᴜria tualᴜ, 'ba erini imbale aziniri aga Peteroni ongusi ra, ca gᴜle tia oko; 5eri avu aleni luzᴜ, ndre bongo emverᴜni laria ko'bo 'daa, te eri fini kᴜ. 6Simoni Petero nga di vini eca indi, erini votini biria, eri nga fi gᴜle alia ra; eri ndre bongo emverᴜni laria ko'bo 'daa, 7ndre vini kitambala ndra ovᴜpi eri ma driari, kitambala nde ovᴜni bongo emverᴜ be tualᴜ kᴜ, te ovᴜ trazarᴜ a'dule pari inia. 8'Ba erini imbale azini te ecapi gᴜle tia okori nga di fi ra, ndre ra, a'i ra. 9Te yi vani nga e'yo siza kini eri ma enga 'ba draza ma eselia rari kᴜ. 10'Ba erini imbale 'diyi nga mvi aku yinia dika. 11Te Mariamu so pa gᴜle tia amve awᴜ be, erini wᴜria, eri nga avu luzᴜ gᴜle alia; 12eri ndre malaika iri bongo emverᴜ be yi ruaa yini riria, alᴜri drinialerᴜ, aziniri panialerᴜ, pari te Yesu ma avᴜni lazᴜria. 13Yi 'yo eri tia, Okᴜ, mi wᴜ a'disi ya? Eri 'yo yi tia, Yini Opi mani 'dule rarisi, te ma nini pari yini eri 'bazᴜri kᴜ. 14Eri ka 'yo 'dini, eri nga ti ja ngᴜkᴜalerᴜ, nga Yesuni ndre pa soria, te eri nini eri Yesu'i kᴜ. 15Yesu nga 'yo eri tia, Okᴜ, mi wᴜ a'disi ya? Mi a'dini nda ya? Te eri'i, erini egaria i asia kani eri 'ba amvu 'yapiri'i yani, nga 'yo eri tia, Opi la, mi ka eri 'du ji mi'i, mi olᴜ mani pari mini eri 'bazᴜri fo, ma nga eri 'du beni. 16Yesu nga 'yo eri tia, Mariamu. Eri nga i oja, 'yo eri tia Ebrania tisi, Raboni! (efini, 'Ba 'ba Imbapiri). 17Yesu nga 'yo eri tia, Mi bi ma 'dani kᴜ, a'disikᴜ ma tuni nga Ata vᴜ kᴜ; te mi mu adripi mani vᴜ, mi 'yo yi tia, ma tu ma Ati vᴜ, emi Ati vᴜ indi, Mungu mani vᴜ, Mungu emini vᴜ indi. 18Mariamu Magadaleni nga emu e'yo olᴜ 'ba erini imbale 'diyi ma tia kini, Ma ndre Opini 'bo; kini eri 'yo i tia e'yo 'diyi ra. 19Azio'du alᴜ 'dari ma ondresi, jotileni de ovᴜria opizarᴜ pari 'ba erini imbale 'diyini yi okᴜzᴜria yini 'ba Yahudini rᴜlerisi, Yesu emu pa so yi eselia, nga 'yo yi tia, Asi anzurᴜ ma ovᴜ emi vᴜ. 20Eri ka e'yo 'diri 'yo 'bo, eri ece yi dri i ma dri piyi i ma eje be. 'Ba erini imbale 'diyi nga ovᴜ ayikosi ani yini Opini ndrelerisi. 21Yesu nga di 'yo yi tia dika ani, Asi anzurᴜ ma ovᴜ emi vᴜ. Ekile Atani ma ti epelerile, ma pe emi ti 'dinile indi. 22Eri ka e'yo 'diri ‘yora, eri nga ava vᴜ yi ma dria, nga 'yo yi tia, Emi a'i di Orindi Alatararᴜ. 23'Ba dria alᴜ alᴜ ma e'yo onzi emini kᴜle ra 'diyi, yi ma ovᴜ kᴜzarᴜ yi dri; 'ba dria alᴜ alᴜ ma e'yo onzi emini kᴜle kᴜ 'diyi, yi ovᴜni kᴜzarᴜ yi dri kᴜ. 24Te Toma, 'ba alᴜ 'ba mᴜdri drini iri 'diyi ma eselia omvele Ejorᴜri, ovᴜni yi be etu Yesuni ecazᴜrisi kᴜ. 25'Ba erini imbale azini 'diyi nga 'yo eri tia, Ama ndre Opini 'bo. Te eri 'yo yi tia, Ma ka musumari ma pamvᴜ ndre drinia kᴜ, azini ma ka ma dridrile sᴜ musumari ma pamvᴜa kᴜ, ma ka ma dri sᴜ ejenia kᴜ indi, ma ngani a'i alᴜni kᴜ. 26O'du aro ma vᴜtia, 'ba erini imbale 'diyi nga yi okᴜ jo alia dika, Tomani de yi be indi. Yesu emu de eci jotile ci, eri so pa yi eselia, kini, Asi anzurᴜ ma ovᴜ emi vᴜ. 27Eri nga di 'yo Toma tia, Mi ejᴜ mi dridrile 'doa, mi ndre ma dri; mi ejᴜ mi dri, mi sᴜ eri ma ejea; mi ma ovᴜ a'ita kokorᴜ kᴜ, te a'ita be. 28Toma nga e'yo omvi 'yo tinia, Opi mani, Mungu mani indi! 29Yesu nga 'yo eri tia, Mini ma ndrele 'borisi mi di a'i ani 'di; te 'ba ma a'ipi rua ndrekokorᴜ 'diyi yi drilebarᴜnini. 30Yesu 'ye eceta azini kakaᴜ 'ba erini imbale 'diyi ma milia, yini sile buku 'diri ma alia kᴜ 'diyi; 31te si 'diyi emini a'izᴜ ani Yesu eri Kristo Mungu ma Mvi'i, azini emini a'iria emi ma ovᴜ ani idri be eri ma rusi.
Copyright
Learn More


text:
2
Ta nkhuvo wa vukati le Kana
1Loko ku hundzile masiku mambirhi, ku va ni nkhuvo wa vukati emutini wa Kana eGaleliya. Mana wa Yesu na yena a a ri kona. 2Yesu ni vadyondzisiwa va yena, a va rhambiwile na vona enkhubyeni. 3Kuteloko vhinyo yi herile, mana wa Yesu a ku ka yena: “A va ha ri na vhinyo.” 4Yesu a ku ka yena: “We manana, hikwalaho ka yini u nghenelela etimhakeni ta mina ke? Nkarhi wa mina a wu si fika.” 5Mana wa yena a ku ka malandza: “Endlani hinkwaswo leswi a nga ta mi byela swona.” 6Hi mhaka ya leswi Vayuda va toloveleke ku hlamba va tibasisa va nga si dya, tinkho#tinkho, kumbe: mimphando, tinkhwa ta maribye ta 6 a ti tikirhetiwile kwalaho, yin'wana ni yin'wana yi ri leyi tatiwaka hi makhuwana ya mune kumbe ntlhanu.#hileswaku kwalomu ka tilitara ta 100 7Yesu a ku ka malandza: “Tatani tinkho leti hi mati.” Va ti tata hi mati ti khapa. 8A ku ka vona: “Kelelani sweswi, mi yisa eka mufambisi wa nkhuvo.” Kutani va yisa. 9Mufambisi wa nkhuvo a nantswa mati lama hundzukeke vhinyo; kambe a a nga tivi laha yi humaka kona, a swi tiviwa ntsena hi malandza lawa a ma kelerile mati. Kutani a vitana muteki, a ku ka yena: 10“Vanhu hinkwavo va toloverile ku humesa vhinyo leyo nandziha eku sunguleni, kutani loko ku nwiwile swinene, va humesa leyo ka yi nga nandzihi ngopfu; kambe wena u hlayisile vhinyo leyo nandziha ku fikela sweswi!”
11Mahlori lawa, hi wona layo sungula lawa Yesu a nga ma endla, loko a ri emutini wa Kana eGaleliya, a komba ku twala ka yena; kutani vadyondzisiwa va yena va pfumela eka yena. 12#Mt. 4:13Endzhaku ka swona a rhelela a ya eKapernawume, a ri ni mana wa yena ni vamakwavo ni vadyondzisiwa va yena; kutani va xwa kona masiku ma nga ri mangani.
Ta ku basisiwa ka Tempele
Mt. 21:12-13; Mk. 11:15-18; Lk. 19:45-46
13 # Eks. 12:1-27 Nkhuvo wa Paseka ya Vayuda a wu ri kusuhi, kutani Yesu a tlhandlukela eYerusalema. 14ETempeleni, a kuma vanhu lava xavisaka tihomu ni tinyimpfu ni matuva, ni lava ncincaka timali va tshamile. 15Kuteloko a endlile nkharisa#nkharisa, kumbe: xisephu wa tingoti, a va hlongola va huma hinkwavo eTempeleni, ni tinyimpfu ni tihomu; a hangalasa ni mali ya lava bindzulaka, a wisetela ni matafula ya vona. 16Kutani a byela lava xavisaka matuva, a ku: “Susani swilo leswi la; mi nga teki yindlu ya Tata wa mina, mi yi endla ya ku bindzulela eka yona.” 17#Ps. 69:9Kutani vadyondzisiwa va yena va tsundzuka leswi tsariweke eMatsalweni, loko va te: “Ku hisekela yindlu ya wena, we Xikwembu, swa ndzi dya.”
18Kutani Vayuda va n'wi vutisa va ku: “U nga hi komba xikombiso xihi xa leswaku u na matimba yo endla leswi xana?” 19#Mt. 26:61; 27:40; Mk. 14:58; 15:29Yesu a va hlamula, a ku: “Hindzimuxani Tempele leyi, kutani mina ndzi ta yi pfuxa hi masiku manharhu.” 20Hiloko Vayuda va ku: “Tempele leyi yi tekile malembe ya 46, ku aka yona, kutani wena, xana u ri u ta yi pfuxa hi masiku manharhu xana?” 21Kambe Yesu a a vula Tempele ya miri wa yena. 22Hikokwalaho loko a pfukile eku feni, vadyondzisiwa va yena va tsundzukile leswaku mhaka leyi ú tshama a yi vula; kutani va pfumela Matsalwa ni rito leri Yesu a ri vuleke.
Yesu ú tiva vanhu hinkwavo
23Loko a ri eYerusalema, enkhubyeni wa Paseka, vanhu lavo tala va pfumela eka yena, hi ku vona mahlori lawa a ma endlaka. 24Kambe Yesu a nga kokiwanga mbilu hi vona, hikuva a a tiva vanhu hinkwavo swinene; 25naswona a swi nga kali swi fanela leswaku a byeriwa ta munhu hi munhu un'wana, hikuva a a tiva leswi nge mbilwini ya munhu.


text:
Bulo Ni Muakelani
Xana Xikwembu Xi Xupula Vanhu eTiheleni?
TIMBHONI TA YEHOVHA ta swi rhandza ku bula ni vaakelani va tona hi Bibele. Xana ku ni mhaka yo karhi eBibeleni leyi u tshameke u tivutisa yona? Xana ku ni leswi u lavaka ku swi tiva hi tidyondzo to karhi nileswi Timbhoni ta Yehovha ti swi pfumelaka? Loko swi ri tano, u nga kanakani ku ti vutisa loko u hlangana na tona. Ti ta swi tsakela ku ku pfuna.
Bulo leri landzelaka ri kombisa ndlela leyi Mbhoni ya Yehovha yi nga bulaka ha yona ni muakelani. Hi xikombiso, Matimba la nga Mbhoni u endzele wanuna la vuriwaka Gezani.
Xana Xikwembu Xi Ta Xupula Vanhu Vo Homboloka?
Matimba: Swa tsakisa ku tlhela ndzi ku vona, Gezani.
Gezani: Na mina swa tsakisa ku tlhela ndzi ku vona.
Matimba: A ndzi ri karhi ndzi ehleketa hi mhaka leyi u yi vuleke enkarhini lowu nga hundza loko ndzi ri laha.
Gezani: Hi yihi mhaka ya kona?
Matimba: U vule leswaku u hlamarile loko u twa leswaku Timbhoni ta Yehovha a ti pfumeli eka tihele.
Gezani: Ina, swi ndzi hlamarisile. Naswona ku vula ntiyiso, swa ndzi tikela ku amukela leswaku a mi pfumeli eka tona.
Matimba: Ndza nkhensa ku ndzi byela sweswo. Minkarhi hinkwayo ndza swi tsakela ku twa mavonelo ya van’wana. Tanihi leswi vanhu va nga ni mavonelo yo tala yo hambana-hambana hi tihele, xana u nga hlamusela leswi u swi tshembaka ha tona?
Gezani: Ndzi tshemba leswaku loko vanhu vo homboloka va fa va ya etiheleni naswona kwalaho va xanisiwa hilaha ku nga heriki.
Matimba: Rolero i vonelo leri tolovelekeke. Ndzi kombela ku ku vutisa, xana u tshame u humeleriwa hi swilo swo biha evuton’wini bya wena?
Gezani: Ina. Sesi wa mina u dlayiwile eka malembe ya ntlhanu lama hundzeke.
Matimba: Yoleyo i mhaka yo vava. Ndza tshemba leswaku wa n’wi kumbuka hakunene.
Gezani: Swi tano. Ndzi n’wi tsundzuka siku ni siku.
Matimba: Ndzi kume leswaku vanhu van’wana va ti tshemba tihele hikuva va khumbiwe hi swiendlo swa vanhu vo homboloka. Phela, vanhu lava nga riki ni nandzu va lava ku vona vanhu vo homboloka va xupuriwa hikwalaho ka leswi va swi endlaka.
Gezani: U be kona! Ndzi lava leswaku wanuna loyi a nga ni vutihlamuleri eku dlayeni ka sesi wa mina a hakela eka leswi a swi endleke eka ndyangu wa ka hina.
Matimba: Swi tolovelekile ku titwa hi ndlela yoleyo. Bibele yi dyondzisa leswaku Xikwembu na xona xa hlundzuka loko vanhu lava nga riki na nandzu va xanisiwa—naswona xi tshembisa leswaku xi ta xupula vanhu vo homboloka. Xiya leswi tsariweke eka Esaya 3:11, yi ri: “Khombo eka lowo homboloka! —Khombo; hikuva ndlela leyi a khomeke van’wana ha yona u ta khomiwa ha yona na yena!” Kutani hi nga tiyiseka leswaku Xikwembu xi ta xupula vanhu vo homboloka.
Gezani: Kambe xana sweswo swi ta kotekisa ku yini loko ku nga ri na tihele, hilaha u vulaka hakona?
Matimba: Xexo i xivutiso xa kahle. Hi ku komisa, nhlamulo hi leswaku Xikwembu xi xupula vanhu vo homboloka hi ku va lovisela makumu. Xiya leswi Bibele yi swi vulaka eka 2 Vatesalonika 1:9. Xana u nga swi kota ku hlaya ndzimana yoleyo?
Gezani: Ina. Yi ri: “Vona va ta kuma nxupulo wa vuavanyisi bya ku loviseriwa makumu emahlweni ka Hosi.”
Matimba: Kutani wa swi vona Gezani, vanhu vo homboloka a va na ntshembo hikuva Xikwembu xi ta va xupula hi rifu hilaha ku nga heriki. A va na ntshembo wo kuma vutomi enkarhini lowu taka.
Gezani: Ndza swi vona leswi ndzimana leyi yi swi vulaka, kambe swi tikomba ku nga ri ku anakanyela. Hinkwerhu ha fa. Xana vanhu vo homboloka a va faneriwi hi nxupulo lowukulu hakunene?
Ha Yini Vululami Byi Laveka?
Matimba: Ndza swi vona leswaku u munhu loyi a khathalaka hi vululami.
Gezani: Ndza khathala swinene.
Matimba: Sweswo swa bumabumeriwa. Ntiyiso hileswaku vanhu va ni vuswikoti byo tiva leswinene ni leswo biha hikuva Xikwembu xi hi tumbuluxe na byona. Na xona xa khathala swinene hi vululami. Kambe loko varhangeri va vukhongeri va dyondzisa leswaku Xikwembu xi xanisa vanhu etiheleni, entiyisweni va hlamusela Xikwembu tanihi lexi pfumalaka vululami.
Gezani: Xana u vula njhani?
Matimba: U nge ndzi ku nyika xikombiso. Xana u tolovelane na rona rungula ra Bibele ra Adamu na Evha?
Gezani: Ina. Xikwembu xi va byele leswaku va nga dyi mbhandzu wa murhi wo karhi, kambe a va yingisanga.
Matimba: U be kona. Ndzi kombela leswaku hi languta swin’we rungula leri ra Bibele. Ri kumeka eka Genesa 2:16, 17. Tindzimana teto ti ri: “Yehovha Xikwembu a tlhela a nyika munhu xileriso a ku: ‘U nga ha tidyela u eneriseka eka murhi wun’wana ni wun’wana wa ntanga. Kambe loko ku ri murhi wa ku tiva leswinene ni leswo biha u nga tshuki u wu dya hikuva siku u nga ta wu dya, u ta fa hakunene.’” Kutani, xana Xikwembu xi te ku ta endleka yini loko Adamu o dya mbhandzu lowu yirisiweke?
Gezani: Xi vule leswaku Adamu u ta fa.
Matimba: U tiyisile. Kambe anakanya: Hikwalaho ka xidyoho xa yena, Adamu u endle leswaku rixaka hinkwaro ra vanhu ri tswariwa ri ri vadyohi. * Kambe hambiswiritano, xana Xikwembu xi vule swin’wana malunghana ni ku xupuriwa etiheleni?
Gezani: Doo!
Matimba: Kambe loko ku ri leswaku Adamu na Evha a va ri ekhombyeni ro xanisiwa hilaha ku nga heriki, xana Xikwembu a xi nga fanelanga xi va tsundzuxile? Xana a ku nga ta va xiendlo xa rirhandzu ku endla tano?
Gezani: Ndzi nga vula tano.
Matimba: Xiya leswi Xikwembu xi swi byeleke Adamu na Evha endzhaku ka loko va dyohile. Xana u nga swi tsakela ku hlaya Genesa 3:19?
Gezani: Ndzi nga swi tsakela. Yi ri: “U ta dya xinkwa hi nyuku wa xikandza xa wena kukondza u tlhelela emisaveni hikuva u humesiwe eka yona. Hikuva u ntshuri u ta tlhelela entshurini.”
Matimba: Ndza nkhensa. Hi ku ya hileswi Xikwembu xi swi vuleke, xana Adamu a a ta ya kwihi loko a fa?
Gezani: Xi vule leswaku a a ta tlhelela entshurini wa misava.
Matimba: U be kona. Sweswi, xana a wu nge pfumeli leswaku loko munhu a fanele a tlhelela endhawini yo karhi, u fanele a tshame a va eka yona eku sunguleni?
Gezani: Wa vurisa.
Matimba: Xana Adamu a a ri kwihi loko Xikwembu xi nga si n’wi tumbuluxa?
Gezani: A a nga ri kona.
Matimba: U tiyisile. Nakambe u ta swi xiya leswaku a ku boxiwanga tihele eka vuavanyisi bya Xikwembu. Xana Xikwembu a xi ta va xi anakanyela loko xi byela Adamu leswaku u ta tlhelela emisaveni leyi a endliweke hi yona loko ku ri hileswaku hakunene a a ya etiheleni?
Gezani: Nikatsongo, a xi ta va xi nga anakanyeli.
Xana Diyavulosi U Endla Ku Rhandza Ka Xikwembu?
Matimba: Ku ni swilo swin’wana leswi hi nga swi kambisisaka malunghana ni dyondzo ya tihele.
Gezani: Hi swihi swilo swa kona?
Matimba: Xana vanhu hi ntolovelo va ri i mani loyi a nga ni “vutihlamuleri” eka tihele? I mani loyi ku vuriwaka leswaku u xupula vanhu lava nga etiheleni?
Gezani: I Diyavulosi.
Matimba: Kambe, Diyavulosi i nala lonkulu wa Xikwembu. Loko ku ri leswaku Xikwembu xi yisa vanhu etiheleni leswaku va ya xanisiwa hi Diyavulosi, xana a swi nga ta vula leswaku Xikwembu na Diyavulosi va tirhisana?
Gezani: A ndzi nga si tshama ndzi tivutisa hi mhaka leyi.
Matimba: Ku fanisa mhaka leyi—u tatana, a hi swona?
Gezani: Hi swona, ndzi na n’wana wa jaha. U ni malembe ya 15.
Matimba: A hi nge n’wana wa wena u sungula ku xandzuka. A sungula ku endla swilo swo tala swo biha leswi ku dyisaka mbitsi. Xana a wu ta endla yini?
Gezani: A ndzi ta ringeta ku n’wi pfuna.
Matimba: Ndza tshemba a wu ta ringeta hi ku phindha-phindha ku n’wi pfuna leswaku a cinca mahanyelo yakwe.
Gezani: I ntiyiso.
Matimba: A hi nge ku nga khathariseki matshalatshala ya wena hinkwawo, u ala leswi u n’wi byelaka swona. Eku heteleleni, u nga ha twa onge ku hava lexi u nga xi endlaka kambe u fanele u n’wi xupula hi ndlela yo karhi.
Gezani: Swi tano.
Matimba: Kambe xana a wu ta endla yini loko u kuma leswaku munhu wo homboloka u le ku kuceteleni ka n’wana wa wena wa jaha?
Gezani: Ndzi nga n’wi hlundzukela munhu yoloye.
Matimba: Sweswi ndzi nga tsakela nhlamuselo ya wena. Ku tiva leswaku munhu wo homboloka, la nga ni mahanyelo yo biha u kucetele n’wana wa wena leswaku a ku xandzukela, xana a wu ta ya eka munhu yoloye kutani u n’wi kombela leswaku a ku xupulela n’wana wa wena?
Gezani: Nikatsongo. Sweswo a swi nga ta twala.
Matimba: Kutani, xana swa twala hakunene leswaku Xikwembu a xi ta kombela Sathana Diyavulosi—yena loyi a kucetelaka vanhu vo biha—leswaku a xupula vanhu volavo?
Gezani: Doo, a ndzi tshembi leswaku a xi ta endla tano.
Matimba: Hikwalaho ka xivangelo xexo, loko Xikwembu xi lava leswaku vanhu vo homboloka va xupuriwa, ha yini Diyavulosi—nala lonkulu wa Xikwembu—a fambisana ni ku navela ka Xikwembu kutani a va xanisa?
Gezani: A ndzi nga si tshama ndzi tivutisa hi mhaka leyi!
Yehovha U Ta Herisa Vuhomboloki Hinkwabyo
Matimba: Kambe hi ku tiyiseka lokukulu, Xikwembu xi ta teka goza ehenhla ka vanhu vo homboloka. Kumbexana ndzi nga burisana na wena hi tsalwa ro hetelela leri vekaka mhaka leyi erivaleni. Tsalwa ra kona i Pisalema 37:9. Xana u nga swi tsakela ku hlaya ndzimana yoleyo?
Gezani: Ina. Yi ri: “Lava endlaka swo biha va ta herisiwa, kambe lava tshembaka Yehovha hi vona lava nga ta dya ndzhaka ya misava.”
Matimba: Ndza nkhensa. Xana wa swi xiya leswi Yehovha Xikwembu a nga ta swi endla eka vanhu lava endlaka swo biha?
Gezani: Ndzimana leyi yi vula leswaku Xikwembu xi ta va herisa.
Matimba: Wa vurisa. Hi marito man’wana xi ta va herisela makumu. Kambe vanhu vo lulama—“lava tshembaka Yehovha”—va ta tiphina hi vutomi hilaha ku nga heriki kwala misaveni. I ntiyiso leswaku leswi swi nga endla leswaku u va ni swivutiso emianakanyweni ya wena. Hi xikombiso, ha yini Xikwembu xi nga nambanga xi endla leswaku vanhu va tshika ku endla swilo swo biha? Nakambe loko hakunene xi lava ku xupula vanhu vo homboloka, ha yini xi nga swi endli sweswi?
Gezani: I swivutiso swo tsakisa.
Matimba: Kumbexana ndzi nga ku komba tinhlamulo ta le Bibeleni loko hi tlhela hi hlangana. *
Gezani: Ndzi nga swi tsakela sweswo.
^ ndzim. 35 Hlaya Varhoma 5:12.
^ ndzim. 79 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, vona ndzima 11 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
DYONDZA SWO TALA
Ha Yini Xikwembu Xi Pfumelela Leswaku Ku Va Ni Ku Xaniseka?
Vanhu vo tala va anakanya leswaku Xikwembu xi fanele xi soriwa hikwalaho ka leswi misava hinkwayo yi xanisekaka. Wena u ri yini? Dyondza hi swivangelo leswi Xikwembu xi swi vulaka malunghana ni ku xaniseka.


text:
Xana A Wu Swi Tiva?
Xana hakunene Vayuda a va suka “eka matiko hinkwawo” va ya eYerusalema hi Pentekosta ya 33 C.E.?
Ku engetela eka rungula ra Bibele leri nga eka Mintirho 2:5-11, Philo, mutsari wa Muyuda wa nkarhi wolowo u tsale rungula leri a ri vulavula hi ntshungu wa vanhu lava a va khitikanela eYerusalema hi Pentekosta ya 33 C.E.
Loko Philo a tsala hi vanhu lava a va ya eYerusalema, u te: “Mitshungu leyi nga hlayekiki a yi suka eka matiko yo tala, van’wana a va suka entsungeni wa tiko, van’wana entsungeni wa lwandle, evuxeni ni le vupela dyambu, en’walungu ni le dzongeni, va ta eka khuvo wun’wana ni wun’wana.” U tlhele a tshaha eka papila leri a ri ya eka Mufumi wa le Rhoma Caligula, ri huma eka Agripa I, ku nga ntukulu wa Heroda Lonkulu. Eka rona, Agripa u tsale leswi mayelana na Yerusalema: “Muti wo Kwetsima . . . a hi ntsindza wa Yuda ntsena kambe ni wa matiko man’wana yo tala, sweswo swi vangiwa hileswi nkarhi ni nkarhi tikoloni a ti rhumeriwa ematikweni lama akelaneke na wona.”
Agripa u xaxamete matiko lama simekiweke hi tikoloni ta Vayuda, ku katsa ni matiko ya le kule yo tanihi Mesopotamiya, Afrika N’walungu, Asia Minor, Greece ni le swihlaleni swa Mediteraniya. Xidyondzeki Joachim Jeremias u ri: “Hambileswi nxaxamelo lowu wu nga hlamuselangiki nchumu hi maendzo yo ya eYerusalema, mhaka leyi a yi hlamuseriwanga hi vuenti, tanihi leswi a ku ri vutihlamuleri bya Vayuda hinkwavo ku ya endla magandzelo eYerusalema.”—Deteronoma 16:16.
Xana magidi ya vanhu lava a va ya eYerusalema eka minkhuvo ya Vayuda a va etlela kwihi?
A ku endliwa minkhuvo yinharhu hi lembe eYerusalema, Paseka, Pentekosta ni Nkhuvo wa Mitsonga. Hi va 100 BCE, vanhu va kwalomu ka madzana ya magidi va ye eYerusalema leswaku va ya tlangela swiendlakalo sweswo, a va suka eIsrayele ni le matikweni man’wana laha Vayuda a va tshama kona. (Luka 2:
Van’wana a va tshama ni vanghana va vona; van’wana va rhurheriwa etindlwini ta vaendzi. Vo tala a va tshama ematendeni emutini wolowo kumbe ematlhelo ka wona. Loko Yesu a ya eYerusalema ro hetelela, u rhurheriwe ekusuhi ni muti wa Betaniya.
Ku kumiwe miako yo tala yi ri ni mabavhu yo hlambela ekusuhi ni tempele. Ku vuriwa leswaku emiakweni leyi, hi laha vaendzi a va tshama kona va tlhela va hlambela kona, va nga si nghena etempeleni. Tsalwa leri kumiweke eka yin’wana ya miako leyi ri kombisa leswaku Theodotus, muprista ni murhangeri esinagogeni ra kwalaho u “ake sinagoga leswaku ku ta hlayiwa Torah eka yona . . . u tlhele a aka ndhawu yo rhurhela vaendzi lava nga swisiwana, a hoxa ni tiphayiphi ta mati eka yona.”


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Zakariya 4:1-14
4 Ntsumi leyi a yi vulavula na mina yi vuya kutani yi ndzi pfuxa, kukota munhu la pfuxiwaka evurhongweni.+2 Kutani yi ku eka mina: “Xana u vona yini?”+Hiloko ndzi ku: “Ndzi langutile, kutani waswivo, a ku ri ni xo tlhoma rivoni, hinkwaxo ka xona xi ri xa nsuku,+ a ku ri ni nkambana ehenhla ka xona. Timboni ta xona ta nkombo ti ri ehenhla ka xona, nkombo wa tona;+ timboni leti ti nga ehenhla ka xona ti ni tiphayiphi ta nkombo.3 Etlhelo ka xona ku ni mitlhwari yimbirhi,+ wun’wana wu ri etlhelweni ra xinene kasi wun’wana wu ri etlhelweni ra ximatsi.”4 Kutani ndzi angula ntsumi leyi a yi vulavula na mina ndzi ku: “Xana swilo leswi swi vula yini, hosi yanga?”+5 Ntsumi leyi a yi vulavula na mina yi ndzi hlamula yi ku: “Xana a wu swi tivi hakunene leswaku swilo leswi swi vula yini?”Hiloko ndzi ku: “Ina, hosi yanga.”+6 Hikwalaho yi ndzi hlamula yi ku: “Leri i rito ra Yehovha leri yaka eka Zerubabele, ri ku: ‘“Ku nga ri hi vandla ra nyimpi,+ kumbe hi matimba,+ kambe hi moya wa mina,”+ Yehovha wa mavuthu u vurile.7 Xana hi wena mani, Wena ntshava leyikulu?+ Emahlweni ka Zerubabele+ u ta va tiko leri nga rivala. Kunene u ta humesa ribye leri nga nhloko.+ Ku ta huweleriwa+ eka rona, va ku: “Mawaku ku xonga ka rona! Mawaku ku xonga ka rona!”’”+8 Rito ra Yehovha ri ya emahlweni ri fika eka mina, ri ku:9 “Mavoko ya Zerubabele ma veke masungulo ya yindlu leyi,+ kutani mavoko ya yena ma ta yi heta.+ Mi ta swi tiva leswaku Yehovha wa mavuthu hi yena loyi a ndzi rhumeke eka n’wina.+10 Hikuva i mani loyi a ri languteleke ehansi siku ra swilo leswitsongo?+ Kunene va ta tsaka,+ va vona ngoti ya ku kongomisa evokweni ra Zerubabele. Leti ta nkombo i mahlo ya Yehovha.+ Ma famba-famba emisaveni hinkwayo.”+11 Ndzi ya emahlweni ndzi n’wi hlamula ndzi ku: “Xana mitlhwari leyi yimbirhi etlhelweni ra xinene ra xo tlhoma rivoni ni le tlhelweni ra xona ra ximatsi, yi vula yini?”+12 Kutani ndzi n’wi angula ra vumbirhi ndzi ku: “Xana tinyandza timbirhi ta mahlahla ya mitlhwari leyi i yini, leti ti humesaka xihalaki xa nsuku hi tiphayiphi timbirhi ta nsuku?”13 Kutani yi ku eka mina: “Xana a wu swi tivi hakunene leswaku swilo leswi swi vula yini?”Hiloko ndzi ku: “Ina, hosi yanga.”+14 Hikokwalaho yi ku: “Leti i vatotiwa vambirhi+ lava va yimeke etlhelo ka Hosi ya misava hinkwayo.”+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Nahume 1:1-15
1 Ku avanyisiwa ka Ninivha:+ Buku ya xivono xa Nahume lowa Muelikoxo:2 Yehovha i Xikwembu lexi lavaka ku tinyiketela loku hlawulekeke,+ lexi rihiselaka; Yehovha wa rihisela+ naswona wa kariha.+ Yehovha wa tirihisela eka swirha swa yena,+ naswona u karihela valala va yena.+3 Yehovha u hlwela ku hlundzuka+ naswona u ni matimba lamakulu,+ Yehovha a nge tshiki ku xupula.+Ndlela ya yena yi le mhehweni ni le xidzedzeni, papa lerikulu i mapa ya milenge yakwe.+4 U tshinya lwandle, a ri omisa;+ entiyisweni u omisa milambu hinkwayo.+Baxani na Karimeli ti vunile,+ ku rhumbuka ka Lebanoni ku vunile.5 Tintshava ti ninginikile hikwalaho ka yena, switsunga swi n’okile.+Misava yi ta ninginika hikwalaho ka xikandza xa yena; ni tiko leri noneke swin’we ni vanhu hinkwavo lava tshamaka eka rona.+6 I mani loyi a nga yimaka emahlweni ka xigwevo xa yena?+ I mani loyi a nga yimaka a langutana ni ku hlundzuka ka yena lokukulu?+Kunene vukarhi bya yena byi ta chuluriwa ku fana ni ndzilo,+ naswona maribye ma ta hirimuxiwa hikwalaho ka yena.7 Yehovha hi lonene,+ i khokholo+ esikwini ra maxangu.+U xiya lava va lavaka vutumbelo eka yena.+8 Hikuva u ta herisa ndhawu ya muti lowu hi ndhambi,+ munyama wu ta hlongorisa valala va yena.+9 Xana i yini lexi mi nga xi anakanyaka ku lwa na Yehovha?+ U herisa hilaha ku heleleke.Maxangu a ma nge vi kona ra vumbirhi.+10 Hambileswi va tsondzelanaka ku fana ni mitwa,+ nileswi va endlaka onge va dakwisiwe hi byala bya mavele,+ kunene va ta lovisiwa ku fana ni mahlanga lama omeke hi ku helela.+11 Entiyisweni eka wena ku ta huma loyi a anakanyaka swo biha ku lwa na Yehovha,+ loyi a bohaka makungu ya leswi nga riki swa nkoka.+12 Yehovha u te: “Hambileswi a va ri exiyin’weni lexi heleleke nileswi a ku ri ni vo tala va xiyimo xexo, va fanele va lovisiwa va ri exiyin’weni xexo;+ ku fanele ku hundza munhu. Kunene ndzi ta ku xanisa, leswaku ndzi nga ha tlheli ndzi ku xanisa.+13 Kutani ndzi ta tshova joko ra yena leri nga ehenhla ka wena,+ ni switsimbo leswi nga ehenhla ka wena ndzi ta swi tsema hi le xikarhi.+14 Yehovha u lerisile malunghana na wena, ‘A ku nge he byariwi nchumu xa vito ra wena.+ Endlwini ya swikwembu swa wena ndzi ta tsema xifaniso lexi vatliweke ni xifaniso lexi n’okisiweke.+ Ndzi ta ku endlela xilahlo,+ hikuva a wu vanga nchumu nikatsongo.’15 “Waswivo! Ehenhla ka tintshava ku ni milenge ya lo-yi a tisaka mahungu lamanene, loyi a twarisaka ku rhula.+ Wena Yuda, tlangela minkhuvo ya wena.+ Hetisisa switshembiso swa wena leswi hlambanyiweke;+ hikuva ku hava munhu la nga pfuniki nchumu la nga ta tlhela a tsemakanya eka wena.+ Kunene u ta dlayiwa hi ku helela.”+