text:
NDZIMA YO SUNGULA
Hi Yihi Dyondzo Leyi Nga Ntiyiso Malunghana Ni Xikwembu?
Xana hakunene Xikwembu xi ni mhaka na wena?
Xana Xikwembu xi njhani? Xana xi ni vito?
Xana swa koteka ku va ni vuxaka ni Xikwembu?
1, 2. Ha yini swi ri swinene ku tshamela ku vutisa swivutiso?
XANA u tshama u xiya ndlela leyi vana va vutisaka swivutiso ha yona? Vo tala va sungula ku vutisa swivutiso loko va sungula ku vulavula. U kuma va ku honolerile ivi va ku vutisa swivutiso swo fana ni leswi nge: Ha yini xibakabaka xi ri xa wasi? Tinyeleti ti endlisiwe ku yini? I mani la dyondziseke swinyenyana ku yimbelela? U nga ha ringeta hi matimba ku hlamula swivutiso swa vona kambe minkarhi yin’wana swa tika. Hambiloko u hlamule kahle, ku nga ha landzela xivutiso xin’wana lexi nge: Ha yini?
2 A hi vana ntsena lava vutisaka swivutiso. Loko hi ri karhi hi kula, na hina hi ni swivutiso leswi hi lavaka tinhlamulo ta swona. Hi vutisa swivutiso sweswo leswaku hi kuma nkongomiso, hi tiva makhombo lawa hi faneleke hi ma papalata kumbe leswaku hi eneriseka hi leswi hi lavaka ku swi tiva. Kambe swi vonaka onge vanhu van’wana va tshika ku vutisa swivutiso, ngopfu-ngopfu leswi nga swa nkoka swinene. Hambiloko va vutisa kambe va hatla va karhala ku lavisisa tinhlamulo ta kona.
3. Ha yini vanhu vo tala va tshika ku lava tinhlamulo ta swivutiso swa nkoka swinene?
3 Anakanya hi xivutiso lexi vutisiweke eka xifunengeto xa buku leyi, swivutiso leswi vutisiweke exinghenisweni kumbe leswi vutisiweke emasungulweni ya ndzima leyi. Leswi hi swin’wana swa swivutiso swa nkoka swinene, leswi u nga swi vutisaka. Kambe, vanhu vo tala va hatle va karhala ku lavisisa tinhlamulo ta swivutiso sweswo. Ha yini? Xana Bibele yi na tona tinhlamulo ta swona? Van’wana va vona onge tinhlamulo ta yona ta tika ku ti twisisa. Van’wana va vilerisiwa hi leswaku va ta kala va tihlekisa hi vanhu hikwalaho ko vutisa swivutiso. Kasi van’wana va tibyele leswaku swivutiso swo tano swi nga hlamuriwa ntsena hi varhangeri va vukhongeri kumbe hi vadyondzisi. Wena u ri yini?
4, 5. Hi swihi swivutiso swin’wana swa nkoka leswi hi nga swi vutisaka evuton’wini naswona ha yini hi fanele hi lava tinhlamulo ta swona?
4 Swi nga endleka leswaku na wena wa swi lava ku kuma tinhlamulo ta swivutiso swa nkoka evuton’wini. Handle ko kanakana, minkarhi yin’wana u tivutisa swivutiso leswi landzelaka: ‘Hi xihi xikongomelo xa vutomi? Xana vutomi byi ta tshama byi ri hi ndlela leyi ntsena? Kahle-kahle Xikwembu xi njhani?’ I swinene ku vutisa swivutiso swo tano naswona i swa nkoka leswaku u lava tinhlamulo leti enerisaka ni leti tshembekaka, kukondza u tikuma. Yesu Kreste, mudyondzisi la dumeke u te: “Hambetani mi kombela, kutani mi ta nyikiwa; hambetani mi lava, kutani mi ta swi kuma; hambetani mi gongondza, kutani mi ta pfuleriwa.”—Matewu 7:7.
5 Loko u ‘hambeta u lava’ tinhlamulo ta swivutiso swa nkoka, u ta kuma leswaku ku lavisisa ka wena ku ta ku vuyerisa swinene. (Swivuriso 2:1-5) Ku nga khathariseki leswi van’wana va ku byeleke swona, ti kona tinhlamulo, naswona u nga ti kuma eBibeleni. Tinhlamulo ta kona ta olova naswona u nga swi kota ku ti twisisa. Kasi xa nkoka swinene hi leswaku ti ku endla u va ni ntshembo naswona u tsaka. Nakambe ti nga ku pfuna leswaku u titwa u enerisekile sweswi. A hi rhange hi xivutiso lexi karhataka vanhu vo tala.
XANA XIKWEMBU A XI NA MHAKA NA HINA NASWONA A XI NA NTWELA-VUSIWANA?
6. Ha yini vanhu vo tala va ehleketa leswaku Xikwembu a xi na mhaka loko vanhu va xaniseka?
6 Vanhu vo tala va pfumela leswaku swi tano. Va vula leswaku ‘Loko Xikwembu a xi ri na mhaka na hina, misava a yi nga ta va leswi yi nga xiswona namuntlha!’ Misava leyi hi hanyaka eka yona yi tele hi tinyimpi, rivengo ni nhlomulo. Kasi hina vanhu, ha vabya, ha xaniseka naswona hi feriwa hi varhandziwa va hina. Hikokwalaho, vanhu vo tala va ri, ‘Loko Xikwembu a xi ri na mhaka na hina naswona xi twisisa swiphiqo swa hina, a xi ta swi sivela leswaku swi nga vi kona.’
7. (a) Swi tise ku yini leswaku vafundhisi va siya vanhu vo tala va ri ni miehleketo ya leswaku Xikwembu a xi na ntwela-vusiwana? (b) Kahle-kahle, i yini leswi Bibele yi swi dyondzisaka hi miringo leyi hi nga ha langutanaka na yona?
7 Leswi nyanyisaka xiyimo hi leswaku minkarhi yin’wana vafundhisi va endla leswaku vanhu va anakanya leswaku Xikwembu a xi na ntwela-vusiwana. Njhani? Loko vanhu va weriwa hi khombo, va byeriwa leswaku i ku rhandza ka Xikwembu. Entiyisweni, vafundhisi volavo va sola Xikwembu hikwalaho ka swilo swo biha leswi endlekaka. Xana hi yona dyondzo leyi nga ntiyiso malunghana ni Xikwembu? Kahle-kahle Bibele yi dyondzisa yini? Yakobo 1:13 yi hlamula yi ku: “Loko a ri endzingweni, munhu a nga vuli a ku: ‘Ndzi ringiwa hi Xikwembu.’ Hikuva Xikwembu xi nga ka xi nga ringiwi hi swilo swo biha naswona xona a xi ringi munhu.” Swi le rivaleni leswaku Xikwembu a xi si tshama xi vanga vubihi lebyi hi byi vonaka emisaveni namuntlha. (Yobo 34:10-12) I ntiyiso leswaku xa swi pfumelela swilo swo biha leswaku swi endleka. Kambe, ku pfumelela nchumu wo karhi leswaku wu endleka a swi fani ni ku wu vanga.
8, 9. (a) Xana u nga ku kombisa njhani ku hambana exikarhi ka ku pfumelela vubihi ni ku byi vanga? (b) Ha yini hi nga fanelanga hi sola Xikwembu hileswi xi pfumeleleke vanhu leswaku va famba endleleni yo biha?
8 Hi xikombiso, anakanya hi tatana la tlhariheke ni la nga ni rirhandzu, loyi a nga ni jaha leri kuleke, leri nga si humaka muti. Loko jaha leri ri xandzuka kutani ri tsuva ri suka ekaya, tatana wa rona a nga ri siveli. Jaha leri ri ta ya emahlweni ri hanya vusopfa kutani swilo swi ri fambela ximatsi. Xana ku ta va ku ri tata wa rona la vangeke leswaku ri va ni swiphiqo? Nikatsongo! (Luka 15:11-13) Hilaha ku fanaka, Xikwembu a xi va sivelanga vanhu loko va hlawula ku famba endleleni yo biha, kambe a hi xona xi vangeke swiphiqo leswi va weleke eka swona. Hakunene, a swi twali ku sola Xikwembu hikwalaho ka maxangu hinkwawo lawa vanhu va langutaneke na wona.
9 Ku ni swivangelo leswi twalaka leswi endleke leswaku Xikwembu xi pfumelela vanhu va famba endleleni yo biha. Tanihi leswi xi nga Muvumbi wa hina la nga ni matimba hinkwawo, a swi bohi leswaku xi hi hlamusela swivangelo swa kona. Hambiswiritano, Xikwembu xi swi hlamuserile swivangelo swa kona hikuva xa hi rhandza. U ta twa leswi engetelekeke hi swivangelo sweswo eka Ndzima 11. Kambe, swi tive leswaku Xikwembu a hi xona xi vangaka swiphiqo leswi swi hi kayakayisaka. Ku ri ni ku swi vanga, xi hi byela ndlela leyi nga yona ntsena yo huma eka swiphiqo leswi!—Esaya 33:2.
10. Ha yini hi tshemba leswaku Xikwembu xi ta swi herisa swilo hinkwaswo leswi karhataka vanhu?
10 Ku tlula kwalaho, Xikwembu xa kwetsima. (Esaya 6:3) Leswi swi vula leswaku xi tengile naswona a xi na xisandzu. A xi si tshama xi endla nchumu ni wun’we wo biha. Kutani hi nga xi tshemba hilaha ku heleleke. Kambe, a hi nge va tshembi vanhu va nyama hikuva minkarhi yin’wana va kanganyisa. Hambi ku ri valawuri lava tshembekaka ngopfu, minkarhi yin’wana a va swi koti ku lulamisa swihoxo leswi endliweke hi vanhu vo biha. Kambe Xikwembu xi ni matimba hinkwawo. Xi ta swi kota ku herisa ku xaniseka hinkwako loku vanhu va langutaneke na kona, loku vangiweke hi vubihi. Loko Xikwembu xi teka goza, xi ta byi herisela makumu vubihi!—Pisalema 37:9-11.
XANA XIKWEMBU XI TITWISA KU YINI HI VUHOMBOLOKI LEBYI HI LANGUTANAKA NA BYONA?
11. (a) Xana Xikwembu xi titwisa ku yini hi vuhomboloki? (b) Xana Xikwembu xi titwisa ku yini loko u xaniseka?
11 Leswi vubihi bya ha riki kona, xana Xikwembu xi titwisa ku yini hi swilo leswi endlekaka emisaveni sweswi ni leswi wena u langutaneke na swona? Bibele yi dyondzisa leswaku Xikwembu xi “rhandza vululami.” (Pisalema 37:28) Hikwalaho xi ni mhaka swinene loko xi vona leswi lulameke ni leswo biha. Xi venga nchumu wun’wana ni wun’wana lowu nga lulamangiki. Bibele yi vula leswaku Xikwembu xi ‘vavisekile embilwini ya xona’ loko xi vona misava hinkwayo yi tele vubihi, enkarhini lowu hundzeke. (Genesa 6:5, 6) Xikwembu a xi si cinca. (Malakiya 3:6) Xa ha ma venga maxangu lama nga kona emisaveni hinkwayo. Naswona Xikwembu a xi swi rhandzi ku vona vanhu va ri karhi va xaniseka. Bibele yi vula leswaku ‘xa ku khathalela.’—1 Petro 5:7.
12, 13. (a) Ha yini hi ri ni timfanelo letinene to fana ni rirhandzu, naswona rirhandzu ri endla leswaku hi titwisa ku yini hi leswi endlekaka emisaveni? (b) I yini lexi nga ku tiyisekisaka leswaku hakunene Xikwembu xi ta endla swo karhi hi swiphiqo leswi nga kona emisaveni?
12 Hi nga tiyiseka njhani leswaku Xikwembu a xi swi tsakeli ku hi vona hi xaniseka? Hi lebyi vumbhoni byin’wana. Bibele yi dyondzisa leswaku munhu u endliwe hi xifaniso xa Xikwembu. (Genesa 1:26) Hikwalaho, hi ni timfanelo letinene hikuva na xona Xikwembu xi ni timfanelo letinene. Hi xikombiso, xana wa swi tsakela ku vona vanhu lava nga riki na nandzu va xaniseka? Loko u nga swi tsakeli ku vona vuhomboloki byo tano, swi tive leswaku Xikwembu na xona xi byi venga ngopfu.
13 Nchumu wun’wana lowu endlaka leswaku hina vanhu hi va lava hlawulekeke hi leswaku hi ni rirhandzu. Yoleyo hi yin’wana ya tindlela leti kombisaka leswaku hi tekelele Xikwembu. Bibele yi dyondzisa leswaku “Xikwembu i rirhandzu.” (1 Yohane 4:8) Hi ni rirhandzu hileswi Xikwembu xi hi rhandzaka. Xana rirhandzu ri nga ku susumeta leswaku u herisa ku xaniseka ni vuhomboloki lebyi u byi vonaka emisaveni namuntlha? Loko a wu ri ni matimba yo byi herisa, xana a wu ta byi herisa? Ina, a wu ta endla tano! Swi tive ke, leswaku Xikwembu na xona xi ta herisa ku xaniseka ni vuhomboloki. Switshembiso leswi boxiweke emasungulweni ya buku leyi a hi norho ntsena kumbe mintsheketo yo hungasa ha yona. Switshembiso swa Xikwembu swi ta hetiseka! Kambe, leswaku u swi tshemba, u fanele u tiva leswi engetelekeke hi Xikwembu lexi hi tshembisaka swona.
XIKWEMBU XI LAVA U TIVA VITO RA XONA
14. Vito ra Xikwembu i mani naswona ha yini hi fanele hi ri tirhisa?
14 I yini lexi u nga xi endlaka loko u lava leswaku munhu wo karhi a ku tiva? Xana a wu n’wi byeli vito ra wena? Xana Xikwembu xi ni vito? Etikerekeni to tala va vula leswaku vito ra xona i “Xikwembu” kumbe “Hosi,” kambe wolawo a hi mavito ya xiviri. I swithopo, swo fana ni “hosi” ni “muungameri.” Bibele yi dyondzisa leswaku Xikwembu xi ni swithopo swo tala. Swin’wana swa swona i “Xikwembu” ni lexi nge “Hosi.” Hambiswiritano, Bibele yi tlhela yi dyondzisa leswaku Xikwembu xi ni vito: vito ra xona i Yehovha. Pisalema 83:18 yi ri: “Wena loyi vito ra wena u nga Yehovha, wena u ri wexe u La nge Henhla-henhla emisaveni hinkwayo.” Loko Bibele ya wena yi nga ri na rona vito leri, hi kombela u ya eka Xiengetelo lexi kumekaka eka matluka 195-7, ebukwini leyi kutani u ta kuma xivangelo xa kona. Ntiyiso wa mhaka hi leswaku vito ra Xikwembu ri humelela ko tala ematsalweni ya khale ya Bibele lama tsariweke hi voko. Hikwalaho, Yehovha u lava leswaku u tiva vito ra yena u tlhela u ri tirhisa. Hi nga ha vula leswaku u tirhisa Bibele leswaku a titivisa eka wena.
15. Xana vito leri nge Yehovha ri vula yini?
15 Xikwembu xi tithye vito leri vulaka swo tala. Vito ra xona leri nge Yehovha, ri vula leswaku Xikwembu xi ta hetisisa xitshembiso xin’wana ni xin’wana xa xona nileswaku xi ta endla xin’wana ni xin’wana lexi tiyimiseleke ku xi endla. * Hakunene vito ra Xikwembu ri hlawulekile. Ri fanela xona ntsena. Yehovha u hlawuleke hi tindlela to talanyana. Njhani?
16, 17. Swithopo leswi landzelaka swi hi dyondzisa yini hi Yehovha: (a) “[wa] Matimba Hinkwawo”? (b) “Hosi leyi nga riki na makumu”? (c) “Muvumbi”?
16 Hi swi vonile leswaku loko Pisalema 83:18 yi vulavula hi Yehovha, yi te: “Wena u ri wexe u La nge Henhla-henhla.” Nakambe i Yehovha a ri yexe loyi ku vuriwaka leswaku u ni “Matimba Hinkwawo.” Nhlavutelo 15:3 yi ri: “Yikulu naswona ya hlamarisa mintirho ya wena, Yehovha Xikwembu, xa Matimba Hinkwawo. Tindlela ta wena ti lulamile naswona i ta ntiyiso, wena Hosi leyi nga riki na makumu.” Xithopo lexi nge “[wa] Matimba Hinkwawo,” xi hi dyondzisa leswaku a ku na un’wana la nga ni matimba lawa Yehovha a nga na wona. Matimba ya yena a ma nge pimanisiwi na nchumu; i makulu ngopfu. Nakambe, xithopo lexi nge “Hosi leyi nga riki na makumu,” xi hi tsundzuxa leswaku Yehovha u hlawulekile hi ndlela yin’wana. Hi yena la veke kona minkarhi hinkwayo. Pisalema 90:2 yi ri: “U Xikwembu ku suka enkarhini lowu nga riki na makumu [kumbe hilaha ku nga heriki] ku ya enkarhini lowu nga riki na makumu.” Sweswo swi endla leswaku hi va ni xichavo lexikulu, a swi tano ke?
17 Nakambe Yehovha u hlawulekile, hikuva hi yena ntsena la nga Muvumbi. Nhlavutelo 4:11 yi ri: “Swa ku fanela, Yehovha, wena Xikwembu xa hina, ku amukela ku vangama ni ku xiximiwa ni matimba, hikuva u tumbuluxe swilo hinkwaswo, naswona hikwalaho ka ku rhandza ka wena swi ve kona, swi tumbuluxiwile.” Hinkwaswo leswi u nga swi anakanyaka—ku sukela eka swivumbiwa swa moya leswi nga le tilweni ku ya eka tinyeleti leti tateke xibakabaka ni mihandzu leyi kumekaka emirhini ku katsa ni tinhlampfi leti teleke elwandle ni le milambyeni—swi kona hileswi Yehovha a nga Muvumbi!
XANA U NGA VA NI VUXAKA NA YEHOVHA?
18. Ha yini vanhu van’wana va vona onge a swi nge koteki leswaku va va ni vuxaka ni Xikwembu, kambe i yini leswi Bibele yi swi dyondzisaka?
18 Loko vanhu van’wana va hlaya hi timfanelo ta Yehovha leti endlaka leswaku a xiximiwa swinene, va teriwa hi ku chava. Va vona onge Xikwembu xi le henhla swinene eka vona lerova a va nge pfuki va swi kotile ku va ni vuxaka na xona nileswaku a va nchumu eka Xikwembu lexi tlakukeke swonghasi. Kambe, xana i swinene ku titwa hi ndlela yoleyo? Bibele a yi pfumelelani na swona sweswo. Loko yi vulavula hi Yehovha, yi ri: ‘Entiyisweni, a nga le kule ngopfu ni un’wana ni un’wana wa hina.’ (Mintirho 17:27) Bibele yi tlhela yi hi khutaza yi ku: “Tshinelani eka Xikwembu, kutani xi ta tshinela eka n’wina.”—Yakobo 4:8.
19. (a) Hi nga byi sungurisa ku yini vuxaka ni Xikwembu naswona hi ta vuyeriwa hi yini? (b) Hi tihi timfanelo ta Xikwembu leti u ti rhandzaka ngopfu?
19 U nga byi aka njhani vuxaka ni Xikwembu? Xo sungula, hambeta u endla leswi u swi endlaka sweswi—ku nga ku dyondza hi Xikwembu. Yesu u te: “Leswi swi vula vutomi lebyi nga heriki, ku nghenisa ka vona vutivi ha wena, Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso, ni loyi u n’wi rhumeke, Yesu Kreste.” (Yohane 17:3) Ina, Bibele yi dyondzisa leswaku ku tiva Yehovha na Yesu swi yisa ‘evuton’wini lebyi nga heriki’! Hilaha se swi hlamuseriweke hakona, “Xikwembu i rirhandzu.” (1 Yohane 4:16) Nakambe Yehovha u ni timfanelo tin’wana letinene, leti endlaka leswaku a rhandzeka. Hi xikombiso, Bibele yi vula leswaku Yehovha i “Xikwembu xa tintswalo ni nsovo, la hlwelaka ku hlundzuka, la teleke musa wa rirhandzu ni ntiyiso.” (Eksoda 34:6) Hi “lonene naswona u lunghekele ku rivalela.” (Pisalema 86:5) Xikwembu xi lehisa mbilu. (2 Petro 3:9) Xa tshembeka. (Nhlavutelo 15:4) Loko u ri karhi u dyondza leswi engetelekeke eBibeleni, u ta swi vona leswaku Yehovha u swi kombisile leswaku u ni timfanelo leti ni tin’wana to tala leti endlaka leswaku a rhandzeka.
20-22. (a) Xana leswi hi nga swi kotiki ku vona Xikwembu swi vula leswaku a hi nge swi koti ku va ni vuxaka na xona? Hlamusela. (b) I yini lexi vanhu van’wana va nga ku khutazaka ku swi endla, loko va anakanya leswaku va ringeta ku ku phula ekhombyeni, hambiswiritano, u fanele u endla yini?
20 I ntiyiso leswaku u nge swi koti ku vona Xikwembu hikuva i moya. (Yohane 1:18; 4:24; 1 Timotiya 1:17) Kambe u nga tiva vumunhu bya xona hi ku dyondza Bibele. Hilaha mupisalema a vuleke hakona, u nga swi kota ku “vona ku tsakisa ka Yehovha.” (Pisalema 27:4; Varhoma 1:20) Loko u ri karhi u dyondza hi Yehovha, u ta va wa xiviri eka wena kutani u ta va ni swivangelo leswi engetelekeke swa ku n’wi rhandza ni ku titwa u ri ni vuxaka na yena.
21 U ta swi twisisa hakatsongo-tsongo leswaku ha yini Bibele yi hi dyondzisa leswaku hi teka Yehovha a ri Tata wa hina. (Matewu 6:9) Vutomi bya hina byi huma eka yena naswona u hi navelela leswinene evuton’wini—tanihi laha tatana un’wana ni un’wana a nga endlaka hakona eka vana va yena. (Pisalema 36:9) Bibele yi tlhela yi dyondzisa leswaku vanhu va nga va vanghana va Yehovha. (Yakobo 2:23) Tivone se u ri munghana wa Muvumbi wa swilo hinkwaswo leswi nga kona!
22 Loko u ri karhi u dyondza swo tala eBibeleni, u ta kuma leswaku vanhu van’wana va ta ringeta ku ku sivela ku dyondza, va nga ha anakanya leswaku va ringeta ku ku phula ekhombyeni. Swi nga ha endleka va chava leswaku u ta tshika tidyondzo leti a wu ti pfumela eku sunguleni. Kambe u nga pfumeleli munhu a ku sivela ku va munghana lonkulu wa Xikwembu.
23, 24. (a) Ha yini u fanele u ya emahlweni u vutisa swivutiso swa leswi u swi dyondzaka? (b) Hi ta bula hi yini eka ndzima leyi landzelaka?
23 I ntiyiso leswaku ku ni swilo swin’wana leswi u nga taka u nga swi twisisi eku sunguleni. Loko u titsongahatile, u ta kombela mpfuno, kambe u nga tshiki ku vutisa swivutiso hi ku chava leswaku u ta hlekiwa hi vanhu. Yesu u vule leswaku i swinene ku titsongahata ku fana ni n’wana. (Matewu 18:2-4) Naswona hilaha hi swi tivaka hakona, vana va vutisa swivutiso swo tala. Xikwembu xi lava leswaku u kuma tinhlamulo ta swona. Bibele yi bumabumela van’wana lava a va hisekela ku dyondza hi Xikwembu. Va kambisise Matsalwa hi vukheta va lava ku vona loko swilo leswi va swi dyondzeke swi ri ntiyiso.—Mintirho 17:11.
24 Ndlela leyinene ngopfu yo dyondza hi Yehovha i ku kambisisa leswi Bibele yi swi tameleke. Bibele a yi fani ni tibuku tin’wana. Hi ndlela yihi? Ndzima leyi landzelaka yi ta hlamusela mhaka leyi.
^ ndzim. 15 Rungula leri engetelekeke leri hlamuselaka vito ra Xikwembu ni ndlela leyi ri vitaniwaka ha yona ri kumeka eka Xiengetelo lexi nga eka matluka 195-7.


c: text/html

text:
Xana Swi Lulamile Ku Va Vakreste Va Tirhisa Swisivela-mbeleko?
Nhlamulo ya Bibele
Yesu a nga va lerisanga valandzeri vakwe leswaku va va ni vana kumbe va nga vi na vona. Nakambe ku hava ni un’we wa vadyondzisiwa va Yesu loyi a humeseke xileriso xo tano. Ku hava laha Bibele hi ku kongoma yi solaka ku tirhisa swisivela-mbeleko. Emhakeni leyi, ku tirha nawu lowu nga eka Varhoma 14:12 lowu nge: “
Un’wana ni un’wana wa hina u ta tihlamulela eka Xikwembu.”
Hikokwalaho, mimpatswa leyi tekaneke yi ntshunxekile ku tiendlela xiboho loko yi lava ku va ni vana kumbe e-e. Yi nga tlhela yi tiendlela xiboho xa leswaku yi ta va ni vana vangani nileswaku yi ta va na vona rini. Loko nuna ni nsati va hlawula ku tirhisa swisivela-mbeleko leswaku va papalata ku tika, xexo i xiboho ni vutihlamuleri bya vona vini. Ku hava loyi a faneleke a va avanyisa.—Varhoma 14:4, 10-13.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
XiTsonga / Tsonga
- Misava hinkwayo yi hambeta yi vulavula ririmi rin'we ni ku va ni ntlawa wun'we wa marito.
- Kuteloko va ye etlhelweni ra le vuxeni, va hetelela va kuma rivala etikweni ra Xinara, va tshama kona.
- Kutani va byelana, va ku: "Tanani! A hi bakeni switina hi swi hisa." Kutani va tirhisa switina ematshan'weni ya ribye, ni nhlaka ematshan'weni ya ndzhope.
- Kutani va ku: "Tanani! A hi tiakeleni muti ni xihondzo lexi nhlohlorhi ya xona yi nga ta fika ematilweni, naswona a hi tiendleleni vito ra ndhuma, hikuva hi nga tshuka hi hangalasiwa ehenhla ka vuandlalo bya misava hinkwayo."
- Kutani Yehovha a rhelela ku ya vona muti ni xihondzo lexi vana va vanhu va xi akeke.
- Endzhaku ka sweswo Yehovha a ku: "Waswivo! I vanhu van'we naswona hinkwavo va vulavula ririmi rin'we, kutani va sungula ku endla leswi. Phela, sweswi ku hava lexi nga va tsandzaka loko vo anakanya ku xi endla.
- Tana sweswi! A hi rhelele hi fika hi pfilunganya ririmi ra vona leswaku va nga twisisani loko va vulavula."
- Ku suka kwalaho Yehovha a va hangalasela ehenhla ka vuandlalo bya misava hinkwayo, kutani hakatsongotsongo va tshika ku aka muti.
- Hi yona mhaka leyi wu thyiweke vito ra Babele, hikuva Yehovha u pfilunganye kwalaho ririmi ra misava hikwayo, naswona ku suka kwalaho Yehovha u va hangalasele ehenhla ka vuandlalo bya misava hinkwayo.
From: Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima
Tower of Babel in Bantu languages
Bemba,
Beti,
Bulu,
Chichewa,
Dawida,
Kamba,
Kikuyu,
Kinyarwanda,
Kirundi,
Koti,
Kwanyama,
Lamba,
Lingala,
Lozi,
Luba-Katanga,
Luganda,
Luragooli,
Mbunda,
Mpongwe,
Ndebele,
Ndonga,
Nkore,
Northern Sotho,
Nyakyusa,
Sango,
Sena,
Shona,
Soga,
Southern Sotho,
Sukuma,
Swahili,
Swati,
Tetela,
Tonga,
Tsonga,
Tswana,
Tumbuka,
Venda,
Xhosa,
Yao,
Zulu
Other Tower of Babel translations
By language |
By language family


text:
Dyondzo 42: Mbhongolo Yi Vulavula
Xana u tshame u twa mbhongolo yi vulavula? U nga ha ku: ‘Doo! Swiharhi a swi vulavuli.’ Kambe Bibele yi vulavula hi mbhongolo leyi tshameke yi vulavula. A hi voneni leswaku swi endlekise ku yini.
Vaisrayele se a va ri ekusuhi ni ku nghena etikweni ra Kanana. Balaka loyi a a ri hosi ya Vamowabu a a chava Vaisrayele. Kutani u rhumele wanuna wo tlhariha la vuriwaka Balama leswaku a ya rhukana Vaisrayele. Balaka u tshembise Balama mali yo tala, kutani Balama u khandziye mbhongolo yakwe a kongoma eka Balaka.
Yehovha a a nga swi lavi leswaku Balama a rhukana vanhu Vakwe. Kutani u rhumele ntsumi yi khome tlhari ro leha leswaku yi ya yima endleleni yi sivela Balama. Balama a a nga yi voni ntsumi kambe mbhongolo yakwe a yi yi vona. Xisweswo mbhongolo yi hambete yi ringeta ku hambuka laha ntsumi yi yimeke kona, naswona eku heteleleni yi etlele ehansi endleleni. Balama u hlundzuke ngopfu, kutani a ba mbhongolo yakwe hi nhonga.
Kutani Yehovha a endla leswaku Balama a twa mbhongolo yakwe yi vulavula na yena. Mbhongolo yi vutise yi ku: ‘Xana ndzi ku endle yini leswi u ndzi baka?’
Balama u te: ‘U ndzi endle xiphukuphuku. Loko a ndzi ri ni banga, a ndzi ta va ndzi ku dlele!’
Mbhongolo yi n’wi vutise yi ku: ‘Xana ndzi tshame ndzi ku khoma hi ndlela leyi?’
Balama u hlamule a ku: ‘E-e!’
Hiloko Yehovha a endla leswaku Balama a vona ntsumi leyi khomeke tlhari leyi yimeke endleleni. Ntsumi yi ku: ‘A wu yi bela yini mbhongolo ya wena? Ndzi tele ku ta ku sivela, hikuva a wu fanelanga u ya rhukana Israyele. Loko mbhongolo ya wena a yi nga hambukanga, ingi ndzi ku dlele, kambe a ndzi nga ta yi endla nchumu mbhongolo ya wena.’
Hiloko Balama a ku: ‘Ndzi dyohile. A ndzi nga swi tivi leswaku u yime endleleni.’ Hiloko ntsumi yi tshika Balama a famba kutani Balama u tlhele a ya vona Balaka. U hambete a ringeta ku rhukana Israyele, kambe Yehovha u endle leswaku a katekisa Israyele kanharhu.
Tinhlayo 21:21-35; 22:1-40; 23:1-30; 24:1-25.
Swivutiso
- I mani Balaka, naswona ha yini a rhume Balama?
- Ha yini mbhongolo ya Balama yi pavalale endleleni?
- Xana mbhongolo yi te yini eka Balama?
- Xana ntsumi yi te yini eka Balama?
- Ku humelele yini loko Balama a ringeta ku rhukana Vaisrayele?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Tinhlayo 21:21-35.
Ha yini Vaisrayele va hlule Hosi Sihoni ya Vaamori na Hosi Ogo ya Baxani?
- Hlaya Tinhlayo 22:1-40.
I yini lexi endleke leswaku Balama a ringeta ku rhukana Vaisrayele, naswona hi dyondza yini emhakeni leyi?
- Hlaya Tinhlayo 23:1-30.
Hambileswi Balama a a vulavula ku fana niloko a ri mugandzeri wa Yehovha, xana swiendlo swa yena swi kombise njhani leswaku a a nga ri yena?
- Hlaya Tinhlayo 24:1-25.
Xana rungula leri ra Bibele ri ri tiyisa njhani ripfumelo ra hina eku hetisiseni ka swikongomelo swa Yehovha?


text:
GONDO 1
Nji txani mahungu a manene?
1. Ngu yahi mahungu ya matako ngu ka Txizimu?
Txizimu txi navela ku hi tidila ngu wutomi ha mafuni. Txi vangile mafu ni sotshe si si ku ka ona nguku txi hi randako. I singa kale, txina na ninga vathu votshe ha mafuni wumangwana wa wunene. Txina thavisa ditshina di di vangako ku xaniseka.—Gonda Jeremiya 29:11.
Ku walo wukoma wu wu nga sikota ku heta mazunga, malwati mwendo kufa. Kambe ku ni mahungu a manene. I si nga kale, Txizimu txi na vhaleta mifumo yotshe ya vathu ngu mfumo wa txona. Vathu va va fumwako ngu txona vana tidila ngu ku rula ni dihanyo da dinene.—Gonda Isaya 25:8; 33:24; Dhaniele 2:44.
2. Ngu ku txani mahungu a manene i di a txikuluveta?
Ku xaniseka ku na guma basi mbimo yi Txizimu txi no heta vathu vo biha ha mafuni. (Zefaniya 2:3) Ti na maheka ditsiku toneto? Dipswi da Txizimu di profetile ngu siemo si si nemelelako vathu nyamsi. Simahakalo sa ngweno si komba ti to mbimo yo Txizimu txi teka dizambu yi hafuhi.—Gonda 2 Timoti 3:1-5.
3. Hi nga maha txani?
Hi fanete hi gonda ngu ta Txizimu ka Dipswi da txona, diBhibhele. Dona di fana ni dipapilo di hi nga bhalelwa ngu tate wa lirando. Di hi gela ti hi nga timahako ku na mana wutomi wo tsakisa nyamsi ni wutomi wo mbi guma ha mafuni ka mbimo yi yi tako. Ditshuri ti to vamwane kutilava kha vana ku tsaka ku ku wona u txi vhunwa ku pfisisa diBhibhele. Kambe kha ha fanela ku va tumelela ve hi heta mtamo wo gonda ngu wumangwana wathu wa wunene.—Gonda Mavingwa 29:25; Mtuletelo 14:6, 7.
GONDA TA TINGI
TXIEMISO TXA GONDO YA DIBHIBHELE
Ngu Ku Txani Hi txi Gonda DiBhibhele?
DiBhibhele di ningela tixamulo ta siwotiso sa lisima ka wutomi ka timilioni ta vathu ka madhawa otshe a mafuni. Ina wa ti tsakela kuva mmwane wa vona?


text:
XIGONZO 15
Hikuyini u faneleko ku simama?
1. U nga vunekisa kuyini hi ku simama ku gonza a Biblia?
Handle ko kanakana, a kambisiso lowu hi wu mahileko wa tigonzo ta Biblia ta xiseketelo wu tiyisile a liranzo la wena hi Jehova. A liranzo lelo li lava ku tshama hi ku hlakulelwa. (1 Pedro 2:2) A kutsumba ka wena ka wutomi ga pinzukelwa ku khegela ka kusimama ka wena a ku tshinela ka Nungungulu hi ku gonza a Mhaka yakwe. — Gonza Johani 17:3; Juda 21.
A xikhati lexi u yako u kula hi wutivi ga Nungungulu, a kukholwa ka wena ku taya ku tiya nguvu. A kukholwa ku ta ku vuna ku tsakisa Nungungulu. (Maheberu 11:1, 6) Ku ta ku kuca a ku ti sola ni ku maha lezi zi lavekako kasi ku tsakisa Nungungulu. — Gonza Mitiro 3:19.
2. Xana a wutivi ga wena xungetano hi Nungungulu gi nga vunisa kuyini vanwani?
Wena hi wece u ta kuceka ku hlengela ni vanwani a zilo lezi u zi gonzako—hontlheni ha tsaka hi ku bhulela vanwani a mahungu yo saseka. Laha u yako u simama ku gonza a Biblia, u ta gonza a ndlela ya ku tirisa a Biblia kasi u tlhamusela a kukholwa ka wena hi Jehova ni mahungu yo saseka. — Gonza Va Le Roma 10:13-15.
A kutala ka vanhu va sangula hi ku hlengela mahungu yo saseka ni vanghana kutani maxaka. Ngha uva ni kuringanisela. A wutshanwini ga ku va byela lezaku a wukhongeli gabye ga hava, va byele a zitsumbiso za Nungungulu. Alakanya kambe lezaku a kutala ka zikhati a vanhu va khumbiwa hi wunene ga wena ku hunza lezi u zi wulako. — Gonza 2 Timote 2:24, 25.
3. Kuzwanana muni u zi kotako kuva nako na Nungungulu?
A ku gonza a Mhaka ya Nungungulu zi ta ku vuna ku kula hi tlhelo ga moya. Hi kugumesa, wa zi kota ku nghena kuzwananeni ko hlawuleka nguvu na Jehova. Hakunene wa zi kota ku lumba yena kota xiro xa ngango wakwe. — Gonza 2 Va Le Korinte 6:18.
4. U nga zi kotisa kuyini a ku simama ku kula hi tlhelo ga moya?
Wa zi kota ku kula hi tlhelo ga moya hi ku simama ku gonza a Mhaka ya Nungungulu. (Maheberu 5:13, 14) Kombela yinwe ya Timboni ta Jehova lezaku yi gonza na wena a Biblia hi ku tirisa a bhuku Zini Lezi A Biblia Gi Zi Gonzisako Hakunene? A xikhati lexi u yako u gonza zo tala ka Mhaka ya Nungungulu, u taya u katekiswa nguvu. — Gonza Tisimu 1:1-3; 73:27, 28.
A mahungu yo saseka mata hi ka Jehova, a Nungungulu wo tsaka. Wa zi kota ku tshinela ka yena hi ku tshinela ka vanhu vakwe. (Maheberu 10:24, 25) Laha u simamako ku ti karatela ku tsakisa Jehova, wo hlokolokela a wutomi legi gi nga wutomi hizinene—gi nga wutomi ga pinzukelwa. Hakunene, a ku tshinela ka Nungungulu hi zona zi nga chukwana ku maha. — Gonza 1 Timote 1:11; 6:19.
GONZA ZINWANI
MITLHANGANO
Zini zi mahiwako lomu ka Salawu ya Mufumo?
Nghena u zi wona hi wece.
KU KOMBELA KU GONZA BIBLIA
Hikuyini u faneleko ku gonza a Biblia?
A vanhu vo tala misaveni yontlhe va kuma mihlamulo ya ziwutiso za lisima wutomini — lomu ka Biblia. Wenawu wa zi lava ku yi kuma?
Zini lezi a Biblia gi zi gonzisako hakunene?


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VUKATI
Ndlela Yo Herisa “Mukhuva Wo Tsuvelana”
NTLHONTLHO
Swi ta njhani leswaku vanhu vambirhi lava hlambanyeke leswaku va ta rhandzana, va tshika ku vulavurisana ku ringana tiawara to tala kumbe masiku yo hlayanyana? Va nga ha tibyela va ku ‘swa antswa hikuva hi tshike ku lwa.’ Hambiswiritano, mholovo a yi lulamisiwanga naswona havumbirhi bya vona a va tsakanga.
LESWI WU VANGAKA
Ku rihisela. Mimpatswa yin’wana yi tsuvelana hi xikongomelo xo rihisela. Hi xikombiso, a hi nge nuna u kunguhata ku endla swo karhi hi mahelo-vhiki kambe a nga n’wi byelanga nsati wakwe. Loko nsati a tshubula mhaka leyi, wa hlundzuka kutani a byela nuna wakwe leswaku a nga anakanyeli. Kutani nuna u byela nsati wakwe leswaku u hlundzikisiwa hi swilo leswi nga vuliki nchumu. Hi loko nsati a tsuva a suka emahlweni ka nuna wakwe. Entiyisweni, u ri, “U ndzi twise ku vava, na mina ndzi lava ku ku twisa ku vava.”
Ku sindzisa. Van’wana va tsuva hi xikongomelo xo lava ku kuma swilo leswi va swi lavaka. Hi xikombsio, a hi nge nuna ni nsati va kunguhata ku teka riendzo, kutani nsati u lava leswaku va famba ni vatswari vakwe. Nuna wa ala, ivi a byela nsati wakwe a ku: “U tekiwe hi mina ku nga ri hi vatswari va wena.” Endzhaku ka sweswo u tsuvela nsati a tlhela a n’wi papalata ku fikela laha nsati a pfumelelanaka na yena.
Minkarhi yin’wana loku u titwa leswaku u ya u hlundzuka ngopfu loko mi ri karhi mi holova, a swi bihanga ku miyela ku kondza u kala u vohla. Ku tsuva ko tano ku nga pfuna swinene. Bibele yi vula leswaku ku ni “nkarhi wa ku miyela.” (Eklesiasta 3:7) Kambe loko ku tsuva ku tirhisiwa hi xikongomelo xo rihisela kumbe xo sindzisa, a swi pfurheteli timholovo ntsena kambe swi tlhela swi endla leswaku mpatswa wu nga ha xiximani. U nga tisirhelela njhani eka mukhuva lowu?
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Goza ro sungula u fanele u tiva leswaku ku tsuva i yini, kambe ku swi tiva ntsena a swi nge tlhantlhi swiphiqo swa wena hi ku helela. I ntiyiso leswaku ku tsuva ku nga ha va ndlela yin’wana yo rihisela kumbe yo endla leswaku munghana wa wena wa vukati a pfumelelana na wena eka leswi u swi lavaka. Xana hi yona hakunene ndlela leyi u lavaka ku khoma munhu loyi u hlambanyeke leswaku wa n’wi rhandza? Ku ni tindlela to antswa to tlhantlha timholovo.
Vana la twisisaka. Bibele yi vula leswaku rirhandzu “a ri hlundzuki.” (1 Vakorinto 13:4, 5) Kutani, tikhome loko munghana wa wena wa vukati a ku byela timhaka a hlundzukile, to tanihi loko a ku: “A wu si tshama u ndzi yingisela” kumbe “Minkarhi hinkwayo u tshama u letile.” Ematshan’weni yo hlundzuka, twisisa leswaku ha yini a vulavula hi ndlela yoleyo. Hi xikombiso, swi nga ha endleka leswaku loko a ku, “A wu si tshama u ndzi yingisela” a a lava ku vula leswaku “Ndzi vona onge mavonelo ya mina a wu ma teki ma ri ya nkoka.”—Nawu wa Bibele: Swivuriso 14:29.
Teka munghana wa wena wa vukati tanihi munhu loyi mi tlangelaka xipano xin’we
Vulavulela ehansi. Timholovo ti nyanya ku biha loko ti hambeta ti ya emahlweni. Hambiswiritano, u nga swi kota ku sivela timholovo leswaku ti nga nyanyi ku biha. Njhani? Buku leyi nge Fighting for Your Marriage yi ri: “Ku vulavulela ehansi ni ku ma tekela enhlokweni mavonelo ya munghana wa wena wa vukati i switirhisiwa swa nkoka swinene leswi u nga swi tirhisaka leswaku u vohlisa vukarhi kumbe ku heta timholovo. Hakanyingi, sweswo swa pfuna swinene.”—Nawu wa Bibele: Swivuriso 26:20.
Ehleketelela “n’wina” ku nga ri “wena” ntsena. Bibele yi ri: “Un’wana ni un’wana a a hambete a lava leswaku ku pfuneka un’wana, hayi yena n’wini.” (1 Vakorinto 10:24) Loko u teka munghana wa wena wa vukati tanihi munhu loyi mi tlangelaka xipano xin’we, a wu nge khunguvanyeki hi ku hatlisa, a wu nge n’wi holovisi naswona a wu nge n’wi tsuveli.—Nawu wa Bibele: Eklesiasta 7:9.
Ku tsuvela munghana wa vukati a ku pfumelelani na swona leswi Bibele yi swi dyondzisaka loko yi ku: “Un’wana ni un’wana wa n’wina a a rhandze nsati wakwe hilaha a tirhandzaka hakona; hi hala tlhelo, wansati u fanele ku va ni xichavo xo enta eka nuna wakwe.” (Vaefesa 5:33) Ha yini u nga endli ntwanano ni munghana wa wena wa vukati wa leswaku a mi fanelanga mi tsuvelana evukatini bya n’wina?
DYONDZA SWO TALA
XALAMUKA!
Ndlela Yo Papalata Mavulavulelo Lama Tlhavaka
I yini leswi mi nga swi endlaka loko mi pfumelele marito lama tlhavaka ma hlakata vukati bya n’wina?
U NGA VA NI NDYANGU LOWU TSAKEKE
Titshege Hi Xikwembu Leswaku U Va Ni Vukati Lebyi Tsakisaka
Ku tirhisa swivutiso swimbirhi swo olova swi nga ku pfuna leswaku u antswisa vukati bya wena.


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Pisalema 19:1-14
Eka mufambisi. Miloti ya Davhida.19 Matilo ma twarisa ku va ngama ka Xikwembu;+Ni xibakabaka xi vula ntirho wa mavoko ya xona.+2 Siku rin’wana ni rin’wana ra vulavula,+Vusiku byin’wana ni byin’wana byi kombisa vutivi.+3 A ma vulavuli naswona a ma na marito;Ku hava rito leri twakalaka leri humaka eka wona.+4 Ngoti ya wona ya ku pima yi humele emisaveni hinkwayo,+Marito ya wona ma fike ni le makumu ka tiko leri noneke.+Xi veke ntsonga wa dyambu eka wona,+5 Ri fana ni muteki loko a huma ekamareni rakwe ra vukati;+Ri khana ku fana ni leswi munhu wa matimba a khanisaka xiswona loko a tsutsuma endleleni.+6 Ri huma emakumu man’wana ya matilo,Ri rhendzeleka ri ya fika emakumu man’wana;+A ku na nchumu lowu tumbeleleke ku hisa+ ka rona.7 Nawu+ wa Yehovha wu hetisekile,+ wu vuyisa moyaxiviri.+Xitsundzuxo+ xa Yehovha xa tshembeka,+ xi tlharihisa+ la nga riki na ntokoto.8 Swileriso+ leswi humaka eka Yehovha swi lulamile,+ swi tsakisa+ mbilu;Xileriso+ xa Yehovha xi basile,+ xi hatimisa mahlo.+9 Ku chava+ Yehovha ku tengile, ku yima hi masiku.Swiboho swa vuavanyisi+ swa Yehovha i ntiyiso;+ swi lulame+ hi ku helela.10 Swi fanele swi naveriwa ngopfu ku tlula nsuku, ina, ku tlula nsuku+ lowu tengisiweke swinene;Swi tsokombela ku tlula vulombe+ ni vulombe lebyi tshonaka eswihlengeni.+11 Swi lemukise ni nandza wa wena;+Ku swi hlayisa swi ni hakelo leyikulu.+12 Swihoxo—i mani la nga swi xiyaka?+Ndzi vule la nga riki na nandzu eka swidyoho leswi tumbeleke.+13 Nakambe, hlayisa nandza wa wena eswiendlweni swa ku tikukumuxa;+U nga swi pfumeleli leswaku swi ndzi fuma.+Hi ndlela yoleyo ndzi ta hetiseka,+Naswona ndzi ta tshama ndzi nga ri na nandzu wa ku tlula nawu swinene.14 Marito ya nomu wa mina ni ku anakanyisisa ka mbilu+ ya minaA ku tsakise emahlweni ka wena, Wena Yehovha Ribye+ ra mina ni Mukutsuri+ wa mina.


text:
Xikwembu xi lava leswaku hi hanya hi ku rhula hi tsakile hilaha ku nga heriki emisaveni leyi nga paradeyisi!
Kambe, u nga ha tivutisa u ku, ‘Xana sweswo swi nga endlekisa ku yini?’ Bibele yi vula leswaku Mfumo wa Xikwembu wu ta endla sweswo naswona i ku rhandza ka Xikwembu leswaku vanhu hinkwavo va dyondza hi ta Mfumo wolowo ni xikongomelo xa xona.—Pisalema 37:11, 29; Esaya 9:7.
Xikwembu xi lava leswaku hi vuyeriwa.
Ku fana ni tatana lonene loyi a navelelaka vana vakwe leswinene, Tata wa hina wa le tilweni u lava leswaku hi tsaka hilaha ku nga heriki. (Esaya 48:17, 18) U tshembise leswaku loyi a “endlaka ku rhandza ka Xikwembu u [ta] tshama hi masiku.”—1 Yohane 2:17.
Xikwembu xi lava leswaku hi famba etindleleni ta xona.
Bibele yi vula leswaku Muvumbi wa hina u lava ku “hi letela tindlela ta yena” leswaku hi ta “famba emintileni ya yena.” (Esaya 2:2, 3) U hlengelete ‘vanhu va vito ra yena’ leswaku va byela vanhu van’wana hi ta ku rhandza ka yena emisaveni hinkwayo.—Mintirho 15:14.
Xikwembu xi lava leswaku hi xi gandzela hi vun’we.
Vugandzeri lebyi tengeke bya Yehovha byi hlanganisa vanhu hi rirhandzu ra xiviri ematshan’weni yo va hambanisa. (Yohane 13:35) I vamani lava namuntlha va dyondzisaka vavanuna ni vavasati ndlela yo tirhela Xikwembu hi vun’we kun’wana ni kun’wana? Ha ku rhamba leswaku u tikumela nhlamulo hi ku dyondza broxara leyi.


text:
MBULAVURISANO | IRÈNE HOF LAURENCEAU
Dokodela Wa Vuhandzuri Bya Marhambu U Hlamusela Hi Ta Ripfumelo Rakwe
Dok. Irène Hof Laurenceau u endla vuhandzuri bya marhambu le Switzerland. A ku ri na nkarhi laha a a kanakana leswaku Xikwembu xi kona. Kambe endzhaku ka malembe yo tala u endle xiboho xa leswaku Xikwembu xi kona ni leswaku i Musunguri wa vutomi. Mutsari wa Xalamuka! u n’wi vutise hi ntirho wakwe ni hi ripfumelo rakwe.
I yini lexi endleke leswaku u tsakela sayense?
Loko ndza ha ri xihlangi, a ndzi tsakisiwa hi ntumbuluko. Ndzi kulele le Richterswil, ku nga ximutana xo saseka le Switzerland eribuweni ra Tiva ra Zurich. Vatswari va mina na buti na sesi wa mina a va famba-famba na mina kutani va ndzi byela hi swivumbiwa ni hi swimilana leswi a hi swi vona loko hi ri endleleni.
Ha yini u dyondzele ku endla vuhandzuri bya marhambu?
Tatana a a tirha ku pfuneta ekamareni ro endlela eka rona vuhandzuri exibedlhele xa kwalaho, ku ringana nkarhi wo koma. Leswi a swi voneke kwalaho swi n’wi susumetele ku vulavula hi ku hiseka hi vuhandzuri. Ku hiseka ka yena ku ndzi tsakise swinene lerova endzhakunyana ndzi hlawule ku dyondzela ku endla vuhandzuri. Ndzi dyondzele ku endla vuhandzuri bya marhambu hikuva ndzi rhandza ndlela leyi ma titirhelaka ha yona. Madokodela ya vuhandzuri bya marhambu ma fanele ma anakanya ku fana ni munjhiniyara leswaku ma lulamisa marhambu ni misiha leswi endlaka leswaku hi kota ku famba.
Xa nkoka swinene, ndzi tsakisiwa hi ku vona vavabyi lava ndzi va endleke vuhandzuri va hlakarhela. Ndzi swi tsakela swinene ku tirha hi vanhu.
Ha yini a wu kanakana leswaku Xikwembu xi kona?
Ndzi sungule ku kanakana ndza ha ri muntshwa naswona i swilo swimbirhi ngopfu-ngopfu leswi ndzi endleke ndzi kanakana. Xo sungula, ndzi xiye leswaku vafundhisi van’wana a va ri ni mahanyelo yo biha, kutani leswi swi ndzi khunguvanyise swinene. Xa vumbirhi, exikolweni, van’wana va vadyondzisi va mina va ntivo-vutomi a va pfumela eka dyondzo ya ku tiendlekela ka swilo leyi ndzi pfumeleke eka yona, ngopfu-ngopfu loko ndzi ye eyunivhesiti.
Ha yini u pfumele eka dyondzo ya ku tiendlekela ka swilo?
A ndzi tshemba vaprofesa va mina. Ku engetela kwalaho, a ndzi anakanya leswaku ku yelana ka swivumbeko swa mimiri exikarhi ka mixaka yo karhi ya swiharhi a swi kombisa leswaku swi ni kokwana wun’we naswona a swi seketela dyondzo ya leswaku ku hundzuka ka xiaki xa xitekela swi endla leswaku ku va ni mixaka leyintshwa.
Kambe hi ku famba ka nkarhi u cince mianakanyo. I yini lexi endleke u yi cinca?
Munghana wa mina u ndzi rhambele enhlanganweni wa Timbhoni ta Yehovha. Ndzi tsakisiwe hi vandlha leri a ri ri ni xinghana ni tinkulumo leti dyondzisaka. Endzhakunyana, wansati la rhandzekaka la humaka evandlheni rolero u ndzi endzerile, kutani ndzi n’wi vutisile ndzi ku, “Ndzi nga tiyiseka njhani leswaku leswi Bibele yi swi vulaka i ntiyiso?”
U ndzi kombe vuprofeta bya le Bibeleni lebyi vulavulaka hi swiendlakalo swo tala leswi endlekaka namuntlha. Xikombiso xa kona i vuprofeta bya Yesu bya leswaku emasikwini yo hetelela ya misava leyi ku ta va ni tinyimpi ematikweni yo tala, “ku tsekatseka lokukulu ka misava” ni “mintungu ni ku kayivela ka swakudya” ko tala. * U tlhele a vulavula hi vuprofeta lebyi profeteke hi ku hohloka ka mahanyelo ni ku andza ka makwanga ni vubihi byin’wana lebyi hi byi vonaka swinene namuntlha. * Swi nga si ya kwihi, ndzi sungule ku dyondza Bibele hi mbilu hinkwayo naswona ndzi hatle ndzi swi xiya leswaku leswi yi swi profeteke minkarhi hinkwayo swa hetiseka. Ndzi tlhele ndzi sungula ku kambisisa langutelo ra mina hi masungulo ya vutomi.
Xana ndzavisiso wa wena wa swa vutshunguri wu ku pfunile leswaku u anakanyisisa hi masungulo ya vutomi?
Ina. Loko ndzi sungule ku dyondza Bibele, a ndzi endla ndzavisiso wa vuhandzuri bya tsolo. Ku sukela eku heleni ka va-1960, vativi va sayense va sungule ku yi twisisa kahle ndlela leyi rharhanganeke leyi tsolo ri tirhaka ha yona. Va kume leswaku tsolo ra munhu a ri goveki ku fana ni xikinere xa rivanti ntsena. Ku ri na sweswo, ra rhendzeleka ri tlhela ri rheta, ku nga maendlelo ya vutshila lama endlaka leswaku tsolo ri swi kota ngopfu ku rhendzeleka, leswi endlaka leswaku hi kota ku famba, ku cina, ku tshwiririka ni ku endla swilo swin’wana swo tala.
Ku ringana malembe ya 40, vakambisisi va ringete ku tiendlela tsolo. Kambe ku rharhangana ka tsolo ra munhu swi endla swi va tikela ku ri endla. Ku tlula kwalaho, swirho swa miri leswi endliweke hi vanhu a swi tirhi nkarhi wo leha loko swi ringanisiwa ni tsolo ra munhu. Hambiloko va ri ni switirhisiwa leswi antswisiweke, vanhu volavo va swi endlaka va tsaka loko swilo leswi va swi endleke swi tirha malembe ya 20. Tsolo ra munhu ri endliwe hi tisele leti hanyaka leti tshamaka ti ri karhi ti pfuxetiwa. Eka mina, tsolo ri tiyisekisa vutlhari bya Xikwembu ku nga ri leswaku ri lo tiendlekela hi endlelo ra ku tihundzukela ka swilo.
Ku vuriwa yini hi ku hundzuka ka swiaki swa xitekela ni ku yelana ka swivumbeko swa mimiri exikarhi ka swivumbiwa swa mixaka yo karhi?
Ku yelana koloko ku kombetela eka Muvumbi un’we. Ku tlula kwalaho, ku hundzuka ka swiaki swa xitekela a ku yi antswisi ndlela leyi swilo leswi hanyaka swi nga ha yona hi ku swi endla swi va swa xiyimo lexi tlakukeke. Ku ri na sweswo, ku hundzuka ka swiaki swa xitekela ku onha swiaki swa xitekela. I ntiyiso leswaku mhangu yi nga ha pfuna—ku fana ni loko xitimela xo tlumba buloho ivi ri onhaka, xisweswo doroba ri sirheleleka eka vuthu leri hlaselaka. Kambe mhangu yoleyo a yi antswisanga doroba. Hilaha ku fanaka, ku hundzuka ka swiaki swa xitekela a ku antswisi swilo leswi hanyaka. Naswona a ku nge pfuki ku endle nchumu lowu endliweke hi ndlela ya vutlhari ku fana ni tsolo ra munhu—hi nga ha vuli swirho leswin’wana swa miri wa munhu.
Ku hundzuka ka swiaki swa xitekela a ku nge pfuki ku endle nchumu lowu endliweke hi ndlela ya vutlhari ku fana ni tsolo ra munhu
Ha yini u ve Mbhoni ya Yehovha?
Loko ndzi sungule ku tirhisa milawu ya le Bibeleni, ndzi ve la enerisekaka swinene evuton’wini. Ku engetela kwalaho, hi 2003, ndzi ye entsombanweni wa matiko wa Timbhoni ta Yehovha hiloko ndzi vona vun’we lebyi hlamarisaka lebyi fanaka ni bya ndyangu, hambi ku ri exikarhi ka vapfhumba lava a va nga si tshama va hlangana. Va kombisane rirhandzu ra xiviri, kutani na mina a ndzi lava ku va un’wana wa vona.


text:
Rito A Ri Ri “Xikwembu” Hi Ndlela Yihi?
XEXO i xivutiso lexi vahundzuluxeri va Bibele a va fanele va xi kambisisa loko va hundzuluxela ndzimana yo sungula ya Evhangeli ya Yohane. Eka Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa, ndzimana leyi yi hundzuluxeriwe hi ndlela leyi: “Eku sunguleni Rito a a ri kona, naswona Rito a a ri ni Xikwembu, Rito a a ri xikwembu.” (Yohane 1:1) Tibibele tin’wana ti hundzuluxela xiphemu xo hetelela xa ndzimana leyi hi ndlela leyi kombisaka leswaku Rito a ri “fana ni Xikwembu” kumbe nchumu lowu fanaka. (A New Translation of the Bible, ya James Moffatt; The New English Bible) Hambiswiritano, Tibibele to tala ti hundzuluxela xiphemu xo hetelela xa Yohane 1:1 hi ndlela leyi: “Naswona Rito a ri ri Xikwembu.”—The Holy Bible—New International Version; The Jerusalem Bible.
Hi ku ya hi milawu ya ririmi ra Xigriki ni mongo wa mhaka ya kona, ku ni xivangelo lexi twalaka xa leswaku ndlela leyi Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa yi yi hundzuluxeleke ha yona ndzimana leyi ya pakanisa naswona a ku fanelanga ku vuriwa leswaku “Rito” i “Xikwembu” lexi ku vulavuriweke ha xona eku sunguleni ka ndzimana. Nilokoswiritano, leswi Xigriki xa hi lembe-xidzana ro sungula a xi nga ri na wona marito lama kombisaka loko ku vulavuriwa hi nchumu kumbe hi munhu, vanhu van’wana a va ri ni mavonelo lama nga faniki hi ndzimana leyi. Hi yona mhaka leyi yi tsakisaka swinene ndlela leyi ndzimana leyi yi hundzuluxeriweke ha yona eka Bibele ya ririmi rin’wana leri a ri vulavuriwa khale swinene emahlweni ka Nguva ya hina leyi Tolovelekeke.
Ririmi ra kona i Xisahidi lexi humaka eka ririmi ra Xicoptic. Xicoptic xi sungule ku vulavuriwa aEgipta endzhaku ka ntirho wa Yesu wa ku chumayela naswona Xisahidic hi rona ririmi ro sungula ku tsariwa. Malunghana ni ku hundzuluxeriwa ka Bibele yo sungula ya Xicoptic, xihlamusela-marito xin’wana xi ri: “Leswi Bibele ya [Septuagint] ni [Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki] a ma ha hundzuluxeriwa hi Xicoptic hi va-200 C.E., Bibele ya Xicoptic yi sekeriwe eka [matsalwa ya voko ya Xigriki] lama nga ya khale swinene ku tlula timbhoni to tala leti ta ha hanyaka ni sweswi.”—The Anchor Bible Dictionary.
Ku ni swivangelo swimbirhi leswi ngopfu-ngopfu swi endlaka leswaku matsalwa ya Xisahidic xa Xicoptic ma hlawuleka. Xo sungula, hilaha swi kombisiweke hakona laha henhla, ma kombisa ndlela leyi Vakreste a va ti twisisa ha yona tidyondzo ta Bibele hi va-300 C.E., ku nga nkarhi lowu ha wona dyondzo ya Vunharhu-un’we yi simekiweke ximfumo. Xa vumbirhi, milawu ya ririmi ra Xicoptic yi fana ni ya Xinghezi emhakeni yin’wana ya nkoka. Xisiriya, Xilatini ni Xicoptic i tindzimi to sungula leti Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki ma hundzuluxeriweke eka tona. Ku fana ni Xigriki lexi a xi vulavuriwa hi nkarhi wolowo, Xisiriya ni Xilatini a xi na wona marito lama kombisaka loko ku vulavuriwa hi nchumu kumbe hi munhu. Hambiswiritano, Xicoptic xi na wona. Ku engetela kwalaho, Thomas O. Lambdin, u vule leswi ebukwini yakwe: “Ndlela leyi Xicoptic xi tirhisaka marito lama kombisaka loko munhu a vulavula hi swilo hi ku angarhela kumbe hi swilo swo karhi hi ku kongoma yi fana swinene ni ya Xinghezi.”—Introduction to Sahidic Coptic.
Hikwalaho, Bibele ya Xicoptic yi ni vumbhoni lebyi tsakisaka bya ndlela leyi Yohane 1:1 a yi twisisiwa ha yona hi nkarhi wolowo. Xana hi byihi vumbhoni bya kona? Bibele ya Xisahidic xa Xicoptic yi vula leswaku Rito i “xikwembu” hi ku angarhela eka xiphemu xo hetelela xa Yohane 1:1. Xisweswo, loko Bibele ya Xicoptic yi hundzuluxeriwa eka Xinghezi xa manguva lawa yi hlayekisa xileswi: “Naswona Rito a a ri xikwembu.” Entiyisweni, vahundzuluxeri volavo va le nkarhini wolowo va swi xiyile leswaku marito ya Yohane lama tsariweke eka Yohane 1:1 a ma nga vuli leswaku Yesu a a fanele a vuriwa Xikwembu xa Matimba Hinkwawo. Rito a a ri xikwembu, ku nga ri Xikwembu xa Matimba Hinkwawo.


text:
Xichavo Ni Xindzhuti Ehansi Ka Nkhathalelo Wa Xikwembu
LOKO Yesu a ri laha misaveni, u kombise vumunhu lebyi Tata wakwe a nga na byona hi ku helela eka ndlela leyi a a endla swilo ha yona. U te: “A ndzi endli nchumu hi ku tisungulela; kambe ndzi vulavula swilo leswi hilaha Tatana a ndzi dyondziseke hakona . . . Nkarhi hinkwawo ndzi endla swilo leswi n’wi tsakisaka.” (Yohane 8:28, 29; Vakolosa 1:15) Xisweswo, loko hi xiya ndlela leyi Yesu a tirhisaneke ha yona ni vavasati ni langutelo rakwe ha vona, hi nga vona ni ku twisisa langutelo ra Xikwembu hi vavasati ni leswi xi swi languteleke eka vona.
Hi ku ya hileswi tsariweke eka marungula ya Evhangeli, swidyondzi swo hlayanyana swi pfumerile leswaku ndlela leyi Yesu a a va teka ha yona vavasati a yi hambane swinene ni leyi a va tekiwa ha yona loko ku tsariwa Tievhangeli. Xana a yi hambane njhani? Nakambe xa nkoka swinene, xana tidyondzo takwe ta ha nyika vavasati ntshunxeko lowukulu namuntlha?
Ndlela Leyi Yesu A Khomeke Vavasati Ha Yona
Yesu a a nga teki vavasati tanihi vanhu lava endleriweke ku hlanganyela na vona timhaka ta masangu ntsena. Hi ku ya hi langutelo ra varhangeri van’wana va vukhongeri va Vayuda, ku hlangana ni munhu wa rimbewu leri hambaneke swi nga endla ntsena leswaku u tsakela ku endla timhaka ta masangu na yena. Tanihi leswi vavasati a va chaviwa leswaku va vanga ndzingo, a va nga pfumeleriwi ku vulavula ni vavanuna erivaleni kumbe ku famba va nga ambalanga duku. Hi hala tlhelo, Yesu u khutaze vavanuna leswaku va lawula ku navela ka vona ka nyama kutani va xixima vavasati ematshan’weni yo tihambanisa na vona.—Matewu 5:28.
Nakambe Yesu u te: “Mani na mani la tshikaka nsati wakwe a teka un’wana u endla vuoswi eka nsati wakwe.” (Marka 10:11, 12) Xisweswo a nga pfumelelananga na tona tidyondzo ta varhabi leti a ti pfumelela vavanuna leswaku va tshika vasati va vona “hi xivangelo xihi na xihi.” (Matewu 19:3, 9) Dyondzo ya ku va wanuna a endla vuoswi a dyohela nsati wa yena a yi nga tolovelekanga eka Vayuda vo tala. Varhabi va vona va dyondzise leswaku wanuna a nge pfuki a endlele nsati wakwe vuoswi—i wansati ntsena loyi a nga ta ka a nga tshembeki! Nhlamuselo yin’wana ya Bibele yi swi veka hi ndlela leyi, “Yesu hi ku veka wanuna ehansi ka ndzhwalo lowu fanaka wa mahanyelo ku fana ni wansati, u tlakuse xiyimo ni xindzhuti xa vavasati.”
Vuyelo bya tidyondzo takwe namuntlha: Emavandlheni ya Vukreste ya Timbhoni ta Yehovha, vavasati va hlanganyela hi ku ntshunxeka ni vavanuna eminhlanganweni. Hambiswiritano, a va fanelanga va chava leswaku va ta langutiwa hi ndlela leyi nga fanelangiki kumbe va ta va tolovela ku tlula mpimo va kala va va nghena exikhwameni hikuva vavanuna lava nga Vakreste va tikarhatela ku khoma “vaxisati lava kuleke tanihi vamanana, vaxisati lavatsongo tanihi vamakwenu vaxisati hi vutengi hinkwabyo.”—1 Timotiya 5:2.
Yesu a a tinyika nkarhi wo dyondzisa vavasati. Ku hambana ni vonelo ra varhabi lava tolovelekeke lava a va honisa vavasati, Yesu a a dyondzisa vavasati ni ku va khutaza ku tiphofula. Ematshan’weni yo tsona Mariya ntsako lowu a ta wu kuma hikwalaho ko dyondza, Yesu u kombise leswaku wansati a nga fanelanga a katseka ntsena eka mintirho ya le kaya kumbe ku khathala hi swilaveko swa nyama swa vanhu van’wana. (Luka 10:38-42) Marta makwavo wa xisati wa Mariya na yena u vuyeriwile eka tidyondzo ta Yesu hilaha swi vonakeke hakona eka ndlela yakwe ya vutlhari leyi a hlamuleke Yesu ha yona endzhaku ka rifu ra Lazaro.—Yohane 11:21-27.
Yesu a a tsakisiwa hileswi vavasati va swi anakanyaka. Loko a ri laha misaveni, vavasati vo tala va Vayuda a va pfumela leswaku ndlela yo kuma ntsako a ku ri ku va ni n’wana wa jaha, loko swi koteka a va a ri muprofeta. Loko un’wana wa vavasati a huwelele a ku: “Ra tsaka khwiri leri ku rhwaleke!” Yesu u kume nkarhi wo n’wi byela hi nchumu wun’wana wa nkoka. (Luka 11:27, 28) Hi ku kombisa leswaku ku yingisa Xikwembu i swa nkoka swinene, Yesu u n’wi kombe nchumu wa nkoka swinene ku tlula ntirho lowu hi ku ya hi ndhavuko a wu fanela vavasati.—Yohane 8:32.
Vuyelo bya tidyondzo takwe namuntlha: Vadyondzisi lava nga evandlheni ra Vukreste va ti tlangela tinhlamulo leti nyikeriwaka hi vavasati eminhlanganweni ya vandlha. Va xixima vavasati lava wupfeke hikwalaho ka leswi va nga “vadyondzisi va leswi nga swinene,” exihundleni ni ku va xikombiso. (Tito 2:3) Va tlhela va titshega ha vona ku chumayela mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu erivaleni.—Pisalema 68:11; vona bokisi leri nge “Xana Muapostola Pawulo U Arise Vavasati Leswaku Va Nga Vulavuli?” eka tluka 9.
Yesu a a khathala hi vavasati. Eminkarhini ya ku tsariwa ka Bibele, vana va vanhwanyana a va nga tekiwi va ri va nkoka ku fana ni va majaha. Buku ya Milawu ya Vayuda [Talmud] yi kombisa vonelo leri hi ku vula leswi: “Wa tsaka loyi vana vakwe ku nga vaxinuna naswona khombo eka loyi vana vakwe ku nga vaxisati.” Vatswari van’wana a va teka vana va vanhwanyana tanihi ndzhwalo lowukulu—a va boheka ku n’wi kumela nuna ivi va n’wi nyika ndzhaka naswona a va nga ta titshega hi yena leswaku a va hlayisa loko va dyuharile.
Yesu u kombise leswaku vutomi bya xinhwanyetana i bya nkoka ku fana ni bya xifanyetana—u pfuxe nhwanyana wa Yayiro hilaha a endleke hakona eka n’wana wa jaha wa noni ya le Nayini. (Marka 5:35, 41, 42; Luka 7:11-15) Endzhaku ka loko a horise wansati loyi a a karhatiwa hi “moya wa ku tsana ku ringana malembe ya 18,” Yesu u n’wi vitane “n’wana wa Abrahama,” ku nga xiga lexi a xi nga tiveki ematsalweni ya Xiyuda. (Luka 13:10-16) Hi ku tirhisa rito leri ra xichavo ni musa, a a nga n’wi xiximi ntsena hileswi a nga xirho xa tiko kambe u tlhele a xiya ripfumelo rakwe lerikulu.—Luka 19:9; Vagalatiya 3:7.
Vuyelo bya tidyondzo takwe namuntlha: Xivuriso xin’wana xa le Asia xi ri: “Ku kurisa n’wana wa nhwanyana swi fana ni ku cheleta xirhapa xa muakelani.” Ematshan’weni yo kuceteriwa hi mianakanyo yoleyo, vatatana lava nga ni rirhandzu lava nga Vakreste va va khathalela kahle vana va vona hinkwavo va majaha ni va vanhwanyana. Vatswari lava nga Vakreste va tiyiseka leswaku vana va vona hinkwavo va kuma dyondzo ni vutshunguri lebyi faneleke.
Yesu a a va tshemba vavasati. Etihubyeni ta Vayuda, vumbhoni bya wansati a byi ringanisiwa ni bya hlonga ntsena. Josephus n’wamatimu wa lembe-xidzana ro sungula u te: “Vavasati a va tshembekanga hikwalaho ka leswi va tshamelaka ku cinca leswi va swi vulaka.”
Ku hambana ni sweswo, Yesu u hlawule vavasati leswaku va nyikela vumbhoni hi ta ku pfuxiwa kakwe. (Matewu 28:1, 8-10) Hambileswi vavasati lava vo tshembeka va veke timbhoni eka ku dlayiwa ni ku lahliwa ka Hosi ya vona, vaapostola a swi va tikela ku tshemba marito ya vona. (Matewu 27:55, 56, 61; Luka 24:10, 11) Hambiswiritano, hi ku humelela eka vavasati ro sungula, Kreste la pfuxiweke u va teke tanihi vanhu lava nga va nkoka vo chumayela mahungu lamanene ku fana ni vadyondzisiwa van’wana vakwe.—Mintirho 1:8, 14.
Vuyelo bya tidyondzo takwe namuntlha: Emavandlheni ya Timbhoni ta Yehovha, vavanuna lava nga ni vutihlamuleri va kombisa ku anakanyela vavasati hi ku ma tekela enhlokweni mavonelo ya vona. Vavanuna lava tekeke lava nga Vakreste va “xixima” vasati va vona hi ku rhiya ndleve.—1 Petro 3:7; Genesa 21:12.
Milawu Ya Bibele Yi Endla Leswaku Vavasati Va Tsaka
Loko vavanuna va tekelela Kreste, vavasati va nyikiwa xichavo ni ntshunxeko lowu a wu ri xikongomelo xa Xikwembu xo sungula ha vona. (Genesa 1:27, 28) Ematshan’weni ya leswaku va seketela langutelo ra ku titwa va tlakukile ku tlula vavasati, vavanuna lava nga Vakreste va pfumelela ku kongomisiwa hi milawu ya Bibele, leswi endlaka leswaku ni vanghana va vona va vukati va tsaka.—Vaefesa 5:28, 29.
Loko Yelena a sungula ku dyondza Bibele, a a xanisiwa hi nuna wakwe. Nuna wakwe u kuriseriwe endhawini leyi nga ni madzolonga, laha ku tlhakisiwa ka vavasati ni ku xanisiwa ka vanhu a swi tolovelekile. Yelena u ri: “Leswi ndzi swi dyondzeke eBibeleni swi ndzi nyike matimba. A ndzi swi tiva leswaku ku ni munhu un’wana loyi a ndzi rhandzaka ni ku khathala ha mina swinene. Ndzi tlhele ndzi swi xiya leswaku loko nuna wa mina o hlaya Bibele, yi nga cinca langutelo rakwe hi mina.” Leswi a a swi navela swi hetisekile loko eku heteleleni nuna wakwe a pfumela ku dyondza Bibele kutani a khuvuriwa a va Mbhoni ya Yehovha. Yelena u ri: “U ve xikombiso lexinene eku kombiseni ka mfanelo yo tikhoma. Hi dyondze ku rivalelana hi ku ntshunxeka.” Xana loko a gimeta u ri yini? “Hakunene milawu ya Bibele yi ndzi pfunile leswaku ndzi titwa ndzi rhandzeka ni ku sirheleleka evukatini bya mina.”—Vakolosa 3:13, 18, 19.
Ntokoto wa Yelena wu tolovelekile. Vavasati lava nga Vakreste lava endlaka timiliyoni va tsakile hileswi vona ni vanuna va vona va tikarhatelaka ku tirhisa milawu ya Bibele evukatini bya vona. Va kuma xichavo, nchavelelo ni ntshunxeko loko va tihlanganisa ni Vakreste-kulobye.—Yohane 13:34, 35.
Vavanuna ni vavasati lava nga Vakreste va swi xiya leswaku tanihi vadyohi ni vanhu lava nga hetisekangiki, i xiphemu xa ntumbuluko wa Xikwembu lowu nga “ehansi ka vuhava.” Hambiswiritano, hi ku tshinela ekusuhi ni Xikwembu xa vona xa rirhandzu ni Tata wa vona, ku nga Yehovha, va ni ntshembo wo “ntshunxiwa evuhlongeni bya ku onhaka” kutani va tiphina hi “ntshunxeko lowu vangamaka wa vana va Xikwembu.” Mawaku ntshembo wo tsakisa eka vavanuna ni vavasati lava nga ta va ehansi ka nkhathalelo wa Xikwembu!—Varhoma 8:20, 21.


text:
“Rito Ra Xikwembu . . . Ri Ni Matimba”
“Rito ra Xikwembu ra hanya naswona ri ni matimba.”—HEV. 4:12.
TINSIMU: 114, 113
1. Ha yini hi nga kanakani leswaku Rito ra Xikwembu ri ni matimba? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
TANIHI vanhu va Xikwembu a hi kanakani leswaku Rito ra Xikwembu ku nga rungula leri xi ri tsaleleke vanhu “ra hanya naswona ri ni matimba.” (Hev. 4:12) Vo tala va hina hi ma vonile matimba ya Rito ra Xikwembu evuton’wini bya hina. Van’wana va vamakwerhu wa hina a va ri makhamba, a va godzomberiwe hi swidzidziharisi kumbe ku tikhoma ko biha hi timhaka ta masangu. Van’wana a va hanya emafurheni kambe va titwa va kayivela swo karhi. (Ekl. 2:3-11) Vanhu lava eku sunguleni a va titwa va nga ri na ntshembo sweswi va hanya vutomi lebyi nga ni xikongomelo hikwalaho ka matimba ya Bibele. Swi nga endleka leswaku u hlaye mitokoto yo tala yo fana ni leyi eka Xihondzo xo Rindza eka nhlokomhaka leyi nge, “Bibele Yi Hundzula Vutomi Bya Vanhu.” Naswona u swi xiyile leswaku hambiloko munhu se a ri Mukreste wa ha fanele a dyondza Matsalwa leswaku a va ni ripfumelo leri tiyeke.
2. Xana Rito ra Xikwembu ri ti kombise ri ri na matimba hi ndlela yihi enkarhini wa Vaapostola?
2 Xana swi fanele swi hi hlamarisa leswi vanhu vo tala enkarhini wa hina va endleke ku cinca lokukulu evuton’wini bya vona endzhaku ko dyondza Rito ra Xikwembu? Nikatsongo! Swikombiso swa vona swi hi tsundzuxa hi vamakwerhu va hina va le nkarhini wa Vaapostola lava a va ri ni ntshembo wo ya hanya etilweni. (Hlaya 1 Vakorinto 6:9-11.) Endzhaku ko xaxameta mixaka ya vanhu lava nga ta ka va nga yi dyi ndzhaka ya Mfumo wa Xikwembu muapostola Pawulo u te: “Hi leswi van’wana va n’wina a mi ri swona.” Kambe a va hundzukile hi ku pfuniwa hi Matsalwa ni moya wa Xikwembu lowo kwetsima. Van’wana endzhaku ko amukela ntiyiso va endle swidyoho leswikulu. Bibele yi boxa Mukreste un’wana loyi a totiweke wa le nkarhini wa vaapostola loyi a fanele a susiwa evandlheni kutani endzhaku ka nkarhi u vuyiseriwile. (1 Kor. 5:1-5; 2 Kor. 2:5-8) Xana a swi hi khutazi ku xiya leswaku vamakwerhu va langutane ni swiphiqo swo hambanahambana ni ku tiva leswaku va swi hlurile hi ku pfuniwa hi Rito ra Xikwembu?
3. Hi ta kambisisa yini exihlokweni lexi?
3 Leswi hi nga ni Rito ra Xikwembu leri nga ni matimba, hi fanele hi ri tirhisa hi vutlhari. (2 Tim. 2:15) Eka xihloko lexi hi ta kambisisa ndlela leyi hi nga ma pfumelelaka ha yona matimba ya Rito ra Xikwembu leswaku ma tirha (1) evuton’wini bya hina, (2) loko hi ri ensin’wini (3) ni loko hi dyondzisa evandlheni kumbe etihlengeletanweni. Switsundzuxo leswi swi ta hi pfuna leswaku hi kombisa ku tlangela ka hina rirhandzu ra Tata wa hina wa le tilweni loyi a hi dyondziselaka ku hi pfuna.—Esa. 48:17.
EVUTON’WINI BYA HINA
4. (a) Hi fanele hi endla yini leswaku Rito ra Xikwembu ri hi khumba mbilu? (b) U yi hlaya rini Bibele?
4 Leswaku Rito ra Xikwembu ri hi khumba mbilu hi fanele hi ri hlaya siku ni siku. (Yox. 1:8) I ntiyiso leswaku vo tala va hina hi tshama hi khomekile hi mitirho ya siku ni siku. Hambiswiritano a hi nge pfumeleli nchumu hambi ku ri vutihlamuleri lebyi hi nga na byona leswaku byi kavanyeta xiyimiso xa hina xa ku hlaya Bibele. (Hlaya Vaefesa 5:15, 16.) Vanhu va Yehovha vo tala va kume tindlela to olova to hlaya Bibele siku ni siku ku nga ha va nimixo kumbe ni madyambu hambi ku ri nkarhi wun’wana lowu va pfulekeleke. Va titwa ku fana ni mupisalema loyi a tsaleke a ku: “Ndzi wu rhandza swinene nawu wa wena! Ndzi anakanya ha wona siku hinkwaro.”—Ps. 119:97.
5, 6. (a) Ha yini ku anakanyisisa swi ri swa nkoka? (b) Hi yihi ndlela leyinene yo anakanyisisa? (c) U vuyeriwe njhani hi ku hlaya Rito ra Xikwembu ni ku anakanyisisa ha rona?
5 Ku engetela eka ku hlaya Bibele i swa nkoka leswaku hi anakanyisisa hileswi hi swi hlayaka. (Ps. 1:1-3) Loko hi endla tano hi ta vona ndlela leyinene leyi hi nga swi tirhisaka ha yona leswi hi swi hlayaka eRitweni ra Xikwembu leri nga hundzeriwiki hi nkarhi. Ku nga khathariseki leswaku hi hlaya Rito ra Xikwembu eBibeleni kumbe eka xitirhisiwa xa hina xa elektroniki xikongomelo xa hina hi leswaku ri khumba timbilu ta hina.
6 Hi yihi ndlela leyinene yo anakanyisisa? Van’wana va xiye leswaku swa pfuna ku yimanyana endzhaku ko hlaya tindzimana to karhi ta Bibele, kutani va tivutisa swivutiso swo fana ni leswi: ‘Xana leswi swi ndzi dyondzisa yini hi Yehovha? Ndzi yi tirhisa njhani misinya ya milawu leyi kumekaka eka tindzimana leti ta Bibele evuton’wini bya mina? Hi kwihi laha ndzi faneleke ndzi antswisa kona?’ Loko hi anakanyisisa hi Rito ra Xikwembu kutani hi khongela hi leswi hi swi hlayeke hi ta susumeteleka ku yi tirhisa hi xitalo ndzayo leyi hi yi kumaka eka rona. A swi kanakanisi leswaku loko hi endla tano hi ta va hi pfumelela matimba ya Rito ra Xikwembu leswaku ma tirha evuton’wini bya hina.—2 Kor. 10:4, 5.
LOKO HI RI ENSIN’WINI
7. Hi nga ri tirhisa njhani Rito ra Xikwembu hi ndlela leyi humelelaka loko hi ri ensin’wini?
7 I yini leswi nga hi pfunaka leswaku hi ri tirhisa kahle Rito ra Xikwembu loko hi ri ensin’wini? Xo sungula ri hlaye loko u chumayela kumbe loko u dyondzisa. Makwerhu un’wana u te: “Loko a wu famba na Yehovha hi byakwe entirhweni wo chumayela hi yindlu ni yindlu xana a wu ta vulavula u ri wexe ni n’wini wa muti kumbe a wu ta pfumelela Yehovha a vulavula na yena?” Yinhla yakwe hi leyi: “Loko hi hlaya hi ku kongoma eRitweni ra Xikwembu loko hi ri ensin’wini hi pfumelela Yehovha a vulavula ni n’wini wa muti. Ndzimana ya Bibele leyi faneleke yi nga va ni matimba ku tlula leswi hi nga swi vulaka. (1 Tes. 2:13) Tivutise, ‘Xana ndzi tiyimisela ku hlaya tsalwa ra Bibele eka lava ndzi va chumayelaka mahungu lamanene?’
8. Ha yini hi nga fanelanga hi hlaya Bibele ntsena loko hi chumayela?
8 I ntiyiso leswaku a hi fanelanga hi hlaya ndzimana ya Bibele ntsena eka lava hi hlanganaka na vona ensin’wini. Ha yini? Hikuva vo tala a va swi twisisi leswi va swi hlayaka eBibeleni. A swi ri tano enkarhini wa vaapostola naswona swa ha ri tano ninamuntlha. (Rhom. 10:2) Hikwalaho, a hi fanelanga hi anakanya leswaku loko hi hlayela n’wini wa muti tsalwa ro karhi ntsena wa ri twisisa. Hi fanele hi tlhela hi tinyika nkarhi wo n’wi komba xiphemu lexi nga xa nkoka eka ndzimana yoleyo kumbexana hi ku tlhela hi hlaya marito kumbe swiga leswi nga swa nkoka ni ku hlamusela leswi swi vulaka swona. Sweswo swi nga endla leswaku Rito ra Xikwembu ri khumba mianakanyo ni timbilu ta vayingiseri va hina.—Hlaya Luka 24:32.
9. I yini leswi hi nga swi vulaka loko hi lava ku hlaya tsalwa leswi nga ta endla leswaku vanhu va xixima Rito ra Xikwembu? Vula xikombiso.
9 Leswi hi swi vulaka loko hi lava ku hlaya tsalwa swi nga endla leswaku vanhu va xixima Bibele. Hi xikombiso hi nga ha ku: “A hi xiye leswi Muvumbi a swi vulaka hi mhaka leyi.” Loko u vulavula ni munhu loyi a nga pfumeriki eka Kreste u nga ha ku: “A hi xiye leswi Matsalwa yo Kwetsima ma swi vulaka.” Kumbe loko u vulavula ni munhu la dyondzekeke u nga ha ku: “Xana u tshame u hlaya xivuriso lexi xa khale?” Entiyisweni hi vulavula ni un’wana ni un’wana hi ku ya hi xiyimo xakwe.—1 Kor. 9:22, 23.
10. (a) Hlamusela ntokoto lowu makwerhu un’wana a veke na wona. (b) Hi yihi mitokoto leyi u veke na yona loko u tirhisa Rito ra Xikwembu ensin’wini?
10 Vanhu vo tala va xiye leswaku ku tirhisa Rito ra Xikwembu ensin’wini swi ni vuyelo lebyinene. Hi xikombiso, makwerhu un’wana u endle riendzo ro vuyela eka mukhalabye loyi a ri ni malembe yo tala a ri karhi a hlaya timagazini ta hina. Ematshwan’weni yo n’wi nyika Xihondzo xo Rindza lexa ha ku humesiwaka, makwerhu yoloye u n’wi hlayele tsalwa leri kumekaka eka magazini wolowo. U n’wi hlayele 2 Vakorinto 1:3, 4, leyi nge: “Tatana la nga ni tintswalo letikulu tlhelo Xikwembu xa nchavelelo hinkwawo, lexi hi chavelelaka enhlomulweni wa hina hinkwawo.” N’wini wa muti u khumbiwe swinene hi marito wolawo lerova a kombela makwerhu leswaku a hlaya tsalwa rolero nakambe. Mukhalabye yoloye u vule leswaku i khale yena ni nsati wakwe va lava ku chaveleriwa kutani u lave ku tiva swo tala hi Bibele. Hakunene Rito ra Xikwembu ri ni matimba entirhweni wa hina wa nsimu.—Mint. 19:20.
LOKO U DYONDZISA EVANDLHENI KUMBE ETIHLENGELETANWENI
11. Hi byihi vutihlamuleri lebyi vamakwerhu lava dyondzisaka evandlheni va nga na byona?
11 Hinkwerhu hi tsakela ku va kona emihlanganweni ya vandlha swin’we ni le tihlengeletanweni. Xikongomelo nkulu xa hina i ku ya gandzela Yehovha. Hi tlhela hi vuyeriwa swinene eka dyondzo ya Bibele leyi hi yi kumaka. Vamakwerhu lava dyondzisaka eka swiyimo leswi, va nyikiwe lunghelo lerikulu. Hi nkarhi lowu fanaka va fanele va tsundzuka leswaku va ni vutihlamuleri lebyikulu. (Yak. 3:1) Mikarhi hinkwayo va fanele va tiyiseka leswaku leswi va swi dyondzisaka swi sekeriwe hi ku helela eRitweni ra Xikwembu. Loko u averiwe ku dyondzisa evandlheni kumbe ehlengeletanweni u nga ma pfumelela njhani matimba ya Rito ra Xikwembu leswaku ma tirha eka ndlela leyi u dyondzisaka ha yona?
12. Xivulavuri xi nga ma tirhisa njhani Matsalwa leswaku ma va xisekelo xa nkulumo?
12 Tiyiseka leswaku nkulumo ya wena yi sekeriwe hi ku helela eMatsalweni. (Yoh. 7:16) Xana sweswo swi vula yini? Swi vula leswaku u fanele u tiyiseka leswaku a wu pfumeleli nchumu, ku nga ha va mitokoto, swikombiso kumbe ndlela leyi u yi nyikelaka ha yona nkulumo ya wena swi va swa nkoka ku tlula tindzimana ta Bibele leti u ti hlayeke. Nakambe tsundzuka leswaku ku hlaya Matsalwa yo tala a swi vuli swona leswaku u dyondzisa Rito ra Xikwembu hi ndlela leyinene. Entiyisweni ku hlaya Matsalwa yo tala swi nga endla leswaku vayingiseri va wena va nga ma tsundzuki hinkwawo. Hikwalaho hlawula Matsalwa lama fambisanaka kahle ni xihloko kutani u tinyika nkarhi wo ma hlaya, wo ma hlamusela, wo endla xikombiso ni ku kombisa ndlela leyi ma tirhaka ha yona. (Neh. 8:8) Loko nkulumo ya wena yi ri ni phepha ra nkulumo leri lunghiseleriweke hi nhlengeletano, ri dyondze hi vukheta swin’we ni Matsalwa lama kombisiweke. Ringeta ku twisisa ndlela leyi xivulwa lexi tsariweke eka phepha ra nkulumo xi fambisanaka ha yona ni matsalwa lama kombisiweke. Kutani tirhisa matsalwa lama kombisiweke leswaku u dyondzisa yinhla ya nkoka leyi nga eka phepha ra wena ra nkulumo. (U nga kuma swiringanyeto swin’wana eka dyondzo 21 ku ya eka 23 ya buku leyi nge, Vuyeriwa Eka Vuleteri Bya Xikolo Xa Vutirheli Bya Le Tilweni.) Ku tlula hinkwaswo, kombela Yehovha hi xikhongelo leswaku a ku pfuna u fikelela timbilu ta vayingiseri va wena hi ku tirhisa rungula ra nkoka leri nga eRitweni rakwe.—Hlaya Ezra 7:10; Swivuriso 3:13, 14.
13. (a) Makwerhu un’wana wa xisati u khumbiwe njhani hi ndlela leyi Rito ra Xikwembu ri tirhisiweke ha yona emihlanganweni? (b) Xana wena u vuyeriwe njhani eka ndlela leyi Matsalwa na tirhisiwaka ha yona emihlanganweni ya hina?
13 Ndlela leyi Rito ra Xikwembu ri tirhisiwaka ha yona emihlanganweni ya hina ya Vukreste yi khumbe makwerhu un’wana wa xisati wa le Australia swinene. Hambileswi a kurisiweke ku vava, rungula ra Bibele ri khumbe mbilu yakwe kutani u hetelele a nyiketele vutomi byakwe eka Yehovha. Hambiswiritano a swa ha n’wi tikela ku pfumela leswaku Yehovha wa n’wi rhandza. Hi ku famba ka nkarhi, u hetelele a swi xiya leswaku Xikwembu xa n’wi rhandza hakunene. U pfuniwe hi yini? U pfuniwe hi ku anakanyisisa hi tsalwa leri tirhisiweke emihlanganweni ya hina leri fambisanaka ni tindzimana tin’wana leti a ti tsundzuka. * Xana na wena u tshame u khumbiwa hi ndlela leyi Matsalwa ma tirhisiwaka ha yona emihlanganweni kumbe etihlengeletanweni?—Neh. 8:12.
14. Hi nga swi kombisa njhani leswaku ha ri tlangela Rito ra Xikwembu?
14 Xana a hi nkhensi leswi Yehovha a hi nyikeke Rito ra rakwe ku nga Bibele? A nga hi nyikanga Rito rakwe ntsena kambe u tlhele a hetisisa xitshembiso xakwe xa leswaku ri ta tshama ri ri kona. (1 Pet. 1:24, 25) Hi endla kahle loko hi hlaya Rito ra Xikwembu nkarhi na nkarhi hi ri tirhisa evuton’wini bya hina ni ku ri tirhisa ku pfuna van’wana. Loko hi endla tano hi va hi kombisa leswaku ha ri rhandza rifuwo leri nga eRitweni ra Xikwembu nakambe xa nkoka swinene hi va hi kombisa Mutsari wa rona Yehovha Xikwembu leswaku ha ri tlangela.
^ ndzim. 13 Vona bokisi leri nge “ Lexi N’wi Pfuneke.”


text:
I Yini Leswi Nxaxamelo Wa Minkarhi Ya Bibele Wu Swi Kombisaka Hi Lembe Ra 1914?
Nhlamulo ya Bibele
Nxaxamelo wa minkarhi ya Bibele wu kombisa leswaku Mfumo wa Xikwembu wu simekiwe etilweni hi 1914. Leswi swi kombisiwa hi vuprofeta lebyi tsariweke eka ndzima ya vumune ya buku ya Bibele ya Daniyele.
Nkatsakanyo wa vuprofeta byebyo. Xikwembu xi endle leswaku Hosi Nebukadnetsara ya le Babilona a lorha norho lowu nga vuprofeta wa murhi lowukulu lowu tsemiweke. Xikundzu xa wona xi bohiwile leswaku xi nga ha kuli ku ringana “minkarhi ya nkombo,” kambe loko minkarhi yoleyo yi hundza, xikundzu a xi ta tlhela xi kula.
Ku hetiseka ko sungula ka vuprofeta byebyo. Murhi lowukulu wu fanekisela Hosi Nebukadnetsara. (Daniyele 4:
Vumbhoni bya leswaku vuprofeta byebyo byi hetiseka hi ndlela leyikulu. Xikongomelo-nkulu xa vuprofeta lebyi a ku ri leswaku “vanhu lava hanyaka va ta tiva leswaku La nge Henhla-henhla i Mufumi emfun’weni wa vanhu nileswaku loyi a lavaka ku n’wi nyika u n’wi nyika wona naswona eka wona u veka hambi ku ri xisiwana evanhwini.” (Daniyele 4:
Eku sunguleni, Xikwembu xi veke mfumo lowu a wu yimela vuhosi bya xona emisaveni, ku nga tiko ra khale ra Israyele. Xikwembu xi pfumelele leswaku mfumo wolowo wu ‘onhiwa’ hikuva tihosi ta wona ti sungule ku nga ha tshembeki, kambe xi profete leswaku “loyi mfanelo yi nga ya yena” xi ta n’wi nyika vuhosi. (Ezekiyele 21:25-
Murhi lowu hlamuseriwaka eka Daniyele ndzima 4 wu fanekisela yini? Minkarhi yin’wana, eBibeleni mirhi yi fanekisela vuhosi. (Ezekiyele 17:22-
Swi vula yini ku tsemiwa ka murhi? Tanihi leswi ku tsemiwa ka murhi a swi fanekisela ku kavanyetiwa ka vuhosi bya Nebukadnetsara, swi tlhele swi fanekisela ku kavanyetiwa ka vuhosi bya Xikwembu emisaveni. Leswi swi endleke loko Nebukadnetsara a lovisa muti wa Yerusalema, laha tihosi ta Israyele a ti tshama kona “exiluvelweni xa Yehovha” tanihi vayimeri va Xikwembu.
“Minkarhi ya nkombo” yi fanekisela yini? “Minkarhi ya nkombo” yi fanekisela nkarhi lowu Xikwembu xi pfumeleleke matiko leswaku ma fuma emisaveni handle ko kavanyetiwa hi mfumo lowu xona xi wu vekeke. “Minkarhi ya nkombo” yi sungule hi October 607 B.C.E., loko muti wa Yerusalema wu lovisiwa hi Vababilona hi ku ya hi nxaxamelo wa minkarhi ya Bibele. *
“Minkarhi ya nkombo” yi teka nkarhi wo tanihi kwihi? Minkarhi yoleyo a yi nga ta va malembe ya nkombo hilaha swi veke hakona emhakeni ya Nebukadnetsara. Yesu u nyikele nhlamulo loko a vule leswaku “Yerusalema [xifaniso xa vuhosi bya Xikwembu] wu ta kandziyeriwa hi matiko, kukondza ku hetiseka nkarhi lowu vekiweke wa matiko.” (Luka 21:24) “Nkarhi lowu vekiweke wa matiko,” ku nga nkarhi lowu Xikwembu xi pfumeleleke vuhosi bya xona leswaku byi “kandziyeriwa hi matiko,” wa fana ni “minkarhi ya nkombo” leyi ku vulavuriwaka ha yona eka Daniyele ndzima 4. Kutani leswi swi vula leswaku “minkarhi ya nkombo” a yi nga si hela ni le nkarhini lowu Yesu a a ri laha misaveni.
Bibele yi nyikela ndlela yo kumisisa leswaku a yi lehe ku fikela kwihi “minkarhi ya nkombo” leyi ku profetiweke ha yona. Yi vula leswaku “minkarhi” yinharhu ni hafu yi ringana ni masiku ya 1 260, kutani “minkarhi ya nkombo” yi ringana ni nhlayo yoleyo loko yi phindhiwa kambirhi kumbe masiku ya 2 520. (Nhlavutelo 12:
^ ndzim. 10 Loko u lava vuxokoxoko byin’wana bya leswaku ha yini ku tirhisiwe lembe ra 607 B.C.E, hlaya xihloko lexi nge “Xana Muti Wa Khale Wa Yerusalema Wu Lovisiwe Rini?
DYONDZA SWO TALA
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
Xana Hi Hanya “eMasikwini Yo Hetelela”?
Anakanyisisa hi ndlela leyi swiendlo ni malangutelo ya vanhu lava hi rhendzeleke swi kombisaka ha yona leswaku sweswi hi hanya “emasikwini yo hetelela” lawa Bibele yi profeteke ha wona.


text:
Wikimedia
Wikimedia Foundation, Inc. i nhlangano wale tikweni ra Amerika woka wunga bindzuli lowungana ntsindza e San Francisco, California, eAmerika. wu languteriwa ehansi ka milawu ya xifundza xale Florida, laha wu akeke kona. Nhlangano lowu wu kongomisa tiphurojeki tohambana hambana leti ngana vatirhi votirhanzela votala kuhlanganisa ; Wikipediya, Wikixinari, Wiki-Ntshaho, Wikibuku, Wiki-Xihlovo, Tifayili ta wiki, Wiki-Swihari, Wiki-Mahungu, Yunivhesithi ya wiki, kuhlaya letikulu. Phurojeki ya wona leyi tivekaka ngopfu i Wikpediya, nsawona yihlayiwa eka matluka ya inthaneti ya khume lawa ma vhakeriwak swonghasi emisaveni hinkwayo. Nhlangano wu velekiwe hiximfumo hi siku ra 20 eka nhweti ya Khotavuxika, hilembe ra 2003, yisimekiwa hi Jimmy Wales, loyi a a kongomisa Wikipediya ehansi ka khampani yakwe ya Bomis.


text:
Xana Ma Va Papalata Lava Tshameke Va Va Swirho Swa Vukhongeri Bya N’wina?
Vanhu lava a va ri Timbhoni ta Yehovha leti khuvuriweke kambe va nga ha chumayeriki vanhu van’wana, kumbexana va kala va tshika ku tihlanganisa na hina, a hi va papalati. Entiyisweni, hi ringeta hi matimba ku va pfuna leswaku va tlhela va hisekela timhaka ta moya.
A hi nambi hi n’wi susa evandlheni munhu loyi a endlaka xidyoho lexikulu. Hambiswiritano, loko Mbhoni leyi khuvuriweke yi tshamela ku tlula milawu ya Bibele ya mahanyelo naswona yi nga hundzuki kumbe yi tisola, yi ta papalatiwa kumbe yi susiwa evandlheni. Bibele yi vula hi ku kongoma yi ku: “
Susani munhu wo homboloka exikarhi ka n’wina.”—1 Vakorinto 5:13.
Ku humelela yini hi wanuna loyi a susiweke evandlheni kambe nsati ni vana vakwe va ha riki Timbhoni ta Yehovha? Vuxaka lebyi a a ri na byona na vona hi tlhelo ra vukhongeri bya cinca kambe hi tlhelo ra nyama a byi cinci. Vuxaka bya yena ni nsati wakwe swin’we ni vana vakwe byi ya emahlweni.
Vanhu lava susiweke evandlheni va nga ta eminhlanganweni ya hina. Loko va swi tsakela, va nga tlhela va kuma ndzayo eka vakulu va vandlha. Xikongomelo xa vakulu i ku va pfuna leswaku va tlhela va faneleka ku va Timbhoni ta Yehovha. Vanhu lava susiweke evandlheni lava tshikaka mahanyelo ya vona yo biha naswona va tiyimiseleke ku hanya hi milawu ya Bibele va amukeleka leswaku va tlhela va va swirho swa vandlha.
DYONDZA SWO TALA
XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA)
Ha Yini Van’wana Va Susiwa eVandlheni?
Ndzayo ya Xikwembu ya rirhandzu yi n’wi pfuna njhani mudyohi la hundzukeke?


text:
XIPIMO 3
Kasi Nungungulu i va vangele yini vanhu?
1. Hikuyini Nungungulu a nga vanga vanhu?
LEZI Nungungulu a nga va vangela zona vanhu zi nene nguvu. Nungungulu i vangile wanuna ni wasati vo sangula Adamu na Eva, kasi va hanya paradiseni. I wa lava lezaku vava ni vana, va maha misava yontlhe yiva paradise, va tlhela va hlayisa zihari. — Genesisi 1:28; 2:8, 9, 15; wona Tlhamuselo wa wu 6.
2. a) Hi zi tivisa kuyini lezaku Nungungulu i ta maha lezi a nga tsumbisa? b) Vanhu va matshamela muni lava Nungungulu a lavako lezaku va hanya laha misaveni, kona hi xikhati xo kota kwihi?
2 Hi mawonela ya wena, hina vanhu hi ta tshuka hi hanya paradiseni ke? Jehova i hi byela lezi: “Nzi zi wulile, nzi ta zi maha zi tatiseka.” (Isaya 46:9-11; 55:11) Kunene, i ta maha lezi a tsumbisileko, niku a xi kona xi to mu valela. Jehova i wula lezaku i mahile misava hi xigelo xo kari. A ‘nga yi mahelangi kuva xiwula.’ (Isaya 45:18) I lava lezaku a misava yontlhe yi tala hi vanhu. Vanhu va matshamela muni lava Nungungulu a lavako lezaku va hanya laha misaveni, kona hi xikhati xo kota kwihi? A Biblia gi ngalo: “A valulamileko [kutani lava va ingisako] va taga tshomba ya tiko, va aka ka gona kala kupinzuka.” — Tisimu 37:29; Kuvululelwa 21:3, 4.
3. Ziwutiso muni u nga ha wutisako hi kota ya lezi a vanhu va babyako ni kufa?
3 Kanilezi, inyamutlha a vanhu va babya va tlhela vafa. Ka matshamu yo tala, valwa va tlhela va dayana. Handle ko kanakana, lezo a hi zona lezi Nungungulu a nga kari a zi lava! Makunu, u nga ha lava ku tiva lezi: Zini zi nga humelela, niku hikuyini? A Biblia hi gona goce gi nga hi tlhamuselako.
NALA WA NUNGUNGULU
4, 5. a) Himani a nga wulawula na Eva hi ku tirisa nyoka? b) Xana a munhu wa mu nene ni wo tsumbeka a nga cicisa kuyini a maha khamba?
4 A Biblia gi hi byela ku Nungungulu i na ni nala wo kari a vitaniwako ku hi “Satani.” Satani i wulawulile na Eva lomu sinwini ga Edeni hi ku tirisa nyoka. (Kuvululelwa 12:9; Genesisi 3:1) I lo maha lezaku a nyoka yi ku khwatsi yo wulawula. — Wona Tlhamuselo wa wu 7.
5 Hi Jehova a nga vanga Satani ke? Ahihi! A ngelosi yo kari yi nga hi kona le tilweni a xikhati lexi Nungungulu a nga longisela misava kasi Adamu na Eva va hanya ka yona, yi lo cica yi maha Satani. (Joba 38:4, 7) Zi mahisile kuyini? Ehleketa hi lezi: Inyamutlha, a munhu wa mu nene ni wo tsumbeka i cicisa kuyini a maha khamba ke? A nga pswaliwi na a hi khamba. Kanilezi, i sangula hi ku navela a nchumu wu nga mu lumbiko, a tshama hi ku wu alakanyela, zonake a kunavela kakwe ko biha ku kula. Makunu, loku ku tshuka ku humelela lungelo go kari, a se yiva. Hi ndlela leyo, a se ti maha khamba hi yece. — Gonza Jakobe 1:13-15; Wona Tlhamuselo wa wu 8.
6. Zi mahisile kuyini a kuza a ngelosi yo kari yi maha nala wa Nungungulu?
6 Hi zalezo zi nga humelela ka ngelosi leyo. Loku Jehova a vangile Adamu na Eva, i va byelile lezaku va pswala vana va “tata misava.” (Genesisi 1:27, 28) Kuzilava a ngelosi leyi yi alakanyele lezi: ‘A vanhu vontlhe lava va wa ta khozela mina wutshanwini ga ku khozela Nungungulu!’ Laha yi ngaya yi tshama hi ku zi alakanyela, yi loya yi navela nguvu lezi zi lumbako Jehova. A ngelosi leyo yi wa lava lezaku a vanhu va khozela yona. Hikwalaho, yi lo hembela Eva yi mu kalavela. (Gonza Genesisi 3:1-5.) Hi ndlela leyo, yi lo maha Satani — a nala wa Nungungulu.
7. a) Hikuyini Adamu na Eva va fileko? b) Hikuyini hi khosahalako hi tlhela hifa?
7 Adamu na Eva va lo tsika ku ingisa Nungungulu zonake vaga hanzu. (Genesisi 2:17; 3:6) Va lo onhela Jehova. Hi kufamba ka xikhati, va lofa, kota lezi Nungungulu a nga wulile ku zi wa ta maheka. (Genesisi 3:17-19) A vana va Adamu na Eva va lo maha vaonhi, hikwalaho vonawu va lofa. (Gonza Va Le Roma 5:12.) Kasi ku hi vuna ku zwisisa lezaku hikuyini a vana va Adamu na Eva vonawu va nga maha vaonhi, ehleketa hi xikombiso lexi: Ti alakanye na u maha pawa lomu ka pani go phateka. A pawa leyo yi ta huma na yi phatekile a ku fana ni pani ga kona. A xikhati lexi Adamu a nga onha, i lova muonhi. Kota lezi hi nga vana va Adamu, hontlheni hi vaonhi, kutani ku hi na ni “kuphateka,” a ku fana ni loku Adamu a nga hi nako. Hikwalaho, ha onha. Niku hi kota ya lezi hi nga vaonhi, ha khosahala hi tlhela hifa. — Va Le Roma 3:23; wona Tlhamuselo wa wu 9.
8, 9. a) Zini lezi Satani a nga lava lezaku Adamu na Eva va zi kholwa? b) Hikuyini Jehova a nga kala ku tekela ku daya Satani na Adamu na Eva?
8 A xikhati lexi Satani a nga kucetela Adamu na Eva va onhela Nungungulu, hi lisine i wo rangela wuhluwuki. I wa lava lezaku Adamu na Eva va kholwa ku Jehova wa hemba, a nga zi tivi ku fuma niku i wa nga lavi lezaku Adamu na Eva va hanya khwatsi. Satani i waku a zi laveki ku a vanhu va fumelwa hi Nungungulu, niku Adamu na Eva va nga zi tiva ha voce lezi zi nga zi nene ni lezi zi bihileko. Makunu, Jehova i wa ta maha yini? Kuzilava i wa ta tekela ku daya vaonhi lavo a mbheta wuhluwuki. Kanilezi, xana lezo zi wa ta komba lezaku Satani hi yena a hembako ke? Ahihi, na zi nga kombangi.
9 Hikwalaho, Nungungulu a nga tekelangi ku daya Satani na Adamu na Eva. Wutshanwini ga lezo, i lo nyika vanhu a xikhati xa lezaku va ti fuma ha voce. Lezo zi wa ta komba ziku dlunya lezaku Satani hi yena a hembako, niku Jehova hi yena a tivako lezi zi nga zi nene ka vanhu. Lomu ka Xipimo 11 xa bhuku legi, hi ta gonza hi mhaka leyi. Kanilezi, u zi wonisa kuyini lezi Adamu na Eva va zi mahileko? Xana va mahile khwatsi hi ku kholwa lezi Satani a nga zi wula, va tsika ku ingisa Nungungulu? Jehova hi yena a nga va nyikile zontlhe lezi va nga hi nazo. I wa va nyikile wutomi go mbhelela, wutshamu go saseka kasi ku hanya kona ni ntiro wa wu nene nguvu. Kanilezi, ku wa nga hi na nchumu wa wu nene lowu Satani a nga va mahele. Loku ku wa hi wena ke, na u mahile yini?
10. Xiboho muni xa lisima lexi hontlheni hi faneleko ku xi maha?
10 Inyamutlha, a munwe ni munwani wa hina i fanele ku maha xiboho xo fana ni lexo, niku a xiboho hi to xi maha xi wula wutomi kutani kufa. Hi nga hlawula ku fumelwa hi Jehova hi tlhela hi vunetela ku komba lezaku Satani muhembi, kutani hi hlawula ku fumelwa hi Satani. (Tisimu 73:28; gonza Mavingu 27:11.) Vanhu vatsongwani nguvu misaveni leyi lava va hlawulako ku ingisa Jehova. Hi lisine, Nungungulu a hi yena a fumelako misava inyamutlha. Makunu, lezi a kalako a nga hi yena, himani?
HIMANI A FUMELAKO MISAVA LEYI?
11, 12. a) Lezi Satani a nga zama ku nyika Jesu a mifumo yontlhe ya misava zi komba yini? b) Mitsalo muni yi kombako lezaku Satani hi yena a fumelako misava ke?
11 Jesu i wa mu tiva loyi a fumako misava leyi. Ka khati go kari, Satani i lo komba Jesu ‘a mifumo yontlhe ya misava ni wuhosi ga yona.’ Satani i lo gumesa a tsumbisa Jesu aku: “Nzi ta ku nyika zontlhe lezi zilo, loku uwa lahasi u nzi khozela.” (Mateu 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Ti wutise lezi: Loku a mifumo leyo yi wa nga hi yakwe Satani, na a zamile ku nyika Jesu ke? Ahihi. A mifumo yontlhe ya Satani.
12 Kuzilava wa ti wutisa aku: ‘Zi mahisa kuyini a ku kuva Satani a fumelako misava leyi? Kasi Jehova, a Nungungulu wa ntamu wontlhe, a hi yena a nga vanga zilo zontlhe ke?’ (Kuvululelwa 4:11) Ina, hi yena futsi. Kanilezi, Jesu i wulile hi kukongoma lezaku Satani hi yena “hosana ya tiko legi.” (Johani 12:31; 14:30; 16:11) Mupostoli Paule yenawu i wulile lezaku Satani i “nungungulu wa misava leyi.” (2 Va Le Korinte 4:3, 4) Na mupostoli Johani yenawu i tsalile lezaku “a tiko gontlhe gi le ntanwini wa loyi wa kubiha.” — 1 Johani 5:19.
LEZI A TIKO GA SATANI GI TO LOVISISWA ZONA
13. Hikuyini ku lavekako misava yiswa?
13 A tiko legi giya gi tala hi wubihi. Kontlhe lomu hi yako kona, hi wona tiyimpi, wukanganyisi, ni wugevenga. A vanhu a va zi koti ku mbheta a zikarato zontlhe lezi hambu loku va ti karata hi ndlela muni. Kanilezi na ku nga hi kale, Nungungulu i ta lovisa a tiko legi go biha xikhatini xa yimpi yakwe ya Har–Magedoni, a gi valeta hi misava yiswa yo lulama. — Kuvululelwa 16:14-16; wona Tlhamuselo wa wu 10.
14. a) Himani loyi Nungungulu a mu hlawulileko lezaku ava Hosi ya Mufumo Wakwe ke? b) Zini lezi a Biblia gi zi wulileko na ka ha hi mahlweni xungetano hi Jesu?
14 Jehova i hlawulile Jesu Kristu lezaku ava Hosi ya Mufumo wakwe wa le tilweni. Kaleloko, a Biblia gi wulile na ka ha hi mahlweni lezaku Jesu i wa ta fuma kota “Hosi ya Kurula,” ni lezaku a mufumo wakwe wu wa nga tava ni magumo. (Isaya 9:6, 7) Jesu i gonzisile valanzeli vakwe a ku kombela lezaku a Mufumo lowu wuta a xikhati a nga va byela ku va khongela vaku: “A wute mufumo wa wena. Kuranza ka wena a ku mahiwe misaveni, kota lezi ku mahiwako le tilweni.” (Mateu 6:10) Lomu ka Xipimo 8, hi ta gonza lezi a Mufumo wa Nungungulu wu to valetisa zona a mifumo yontlhe ya misava. (Gonza Danieli 2:44.) Anzhako ka loku a mifumo yontlhe yi valetilwe, a Mufumo wa Nungungulu wu ta hunzula misava yiva paradise go saseka.— Wona Tlhamuselo wa wu 11.
A MISAVA YISWA YI LAHA KUSUHANI!
15. A “misava yiswa” ku wuliwa yini?
15 A Biblia gi tsumbisa lezi: “Hi kota ya xitsumbiso xakwe [Nungungulu], hina ha langutela a matilo maswa ni misava yiswa, lomu a kululama ku tshamileko kona.” (2 Pedro 3:13; Isaya 65:17) Loku a Biblia gi wulawula hi “misava,” ka zikhati zo kari gi wula a vanhu lava va hanyako laha misaveni. (Tisimu 33:8) Hikwalaho, a “misava yiswa” yo lulama, ku wuliwa vanhu vontlhe lava va ingisako Nungungulu a tlhela a va katekisa.
16. Xinyikiwo muni xa lisima lexi Nungungulu a to nyika lava va to hanya misaveni yiswa, niku zini hi faneleko ku maha kasi hi xi kuma?
16 Jesu i tsumbisile lezaku lava va to hanya misaveni yiswa ya Nungungulu va ta kuma “wutomi ga pinzukelwa.” (Marku 10:30) Zini hi faneleko ku maha kasi hi kuma xinyikiwo lexi? Kasi u kuma hlamulo wa kona gonza Johani 3:16 ni Johani 17:3. Zezi a hi wone lezi a Biblia gi wulako ku a wutomi gi ta tshamisa zona paradiseni.
17, 18. Hi zi tivisa kuyini lezaku ku tava ni kurula misaveni yontlhe niku hi ta hanya kuruleni?
17 A wubihi, tiyimpi, wugevenga, ni tiholova zi nga ta hava kona. Laha misaveni ku nga ta hava ni vanhu vo biha. (Tisimu 37:10, 11) Nungungulu i ta fuvisa “tiyimpi kala magumelweni ya misava.” (Tisimu 46:9; Isaya 2:4) A misava yi ta tala hi vanhu va ranzako Nungungulu va tlhela va mu ingisa. Ku tava ni kurula kala kupinzuka. — Tisimu 72:7.
18 A vanhu va Jehova va ta hanya kuruleni. Xikhatini xa kutsaliwa ka Biblia, loku a vaIsraeli va ingisa Nungungulu, va wa hanya kuruleni. (Levi 25:18, 19) Paradiseni, hi nga ta chavisiwa hi nchumu ne hi munhu. Xontlhe xikhati hi ta hanya kuruleni! — Gonza Isaya 32:18; Mika 4:4.
19. Hi zi tivisa kuyini lezaku ku tava ni zakuga zo tala misaveni yiswa ya Nungungulu?
19 Ku tava ni zakuga zo tala nguvu. “A mavele ma ta pfuna nguvu tikweni ni lomu hehla ka zitsunga.” (Tisimu 72:16) Jehova “Nungungulu wa hina, i ta hi katekisa,” niku ‘a misava yi ta humesa a mihanzu ya yona.’ — Tisimu 67:6.
20. Hi zi tivisa kuyini lezaku a misava yi tava paradise?
20 A misava yontlhe yi tava paradise. A vanhu va tava ni tiyindlu ni masimu ya zitsangi zo saseka. (Gonza Isaya 65:21-24; Kuvululelwa 11:18.) A misava yontlhe yi ta saseka ku fana ni simu ga Edeni. Jehova i ta hi nyika zontlhe hi zi lavako. A Biblia gi wula lezi xungetano hi Jehova: “U vulula canja ga wena, u xurisa zontlhe lezi zi hanyako.”— Tisimu 145:16.
21. Hi zi tivisa kuyini lezaku ku tava ni kurula xikari ka vanhu ni zihari?
21 Ku tava ni kurula xikari ka vanhu ni zihari. A zihari zi nga ta ha bayisa munhu. Hambu nwanana tsongwani a nga ta chava zihari lezi nyamutlha hi zi tivako na zi daya. — Gonza Isaya 11:6-9; 65:25.
22. Zini lezi Jesu a to mahela lava va babyako?
22 A ku na munhu a to babya. A xikhati lexi Jesu a nga hi laha misaveni, i hanyisile vanhu vo tala va nga kari va babya. (Mateu 9:35; Marku 1:40-42; Johani 5:5-9) Kanilezi, kota Hosi ya Mufumo wa Nungungulu, Jesu i ta hanyisa a vanhu vontlhe va babyako. A ku na munhu a to tshuka aku: “Nza babya!” — Isaya 33:24; 35:5, 6.
23. Zini lezi Nungungulu a to maha ka lava va fileko?
23 Lava va fileko va ta vuka. Nungungulu i tsumbisa ku i ta vuxa vanhu vo tala nguvu lava va fileko. Ku ta vuka “valulamileko ni va nga lulamangiko.” — Gonza Johani 5:28, 29; Mitiro 24:15.
24. U ti zwisa kuyini loku u ehleketa hi ku hanya Paradiseni?
24 Hontlheni hi fanele ku maha xiboho xo kari. Hi nga hlawula ku gonza ni ku tirela Jehova, kutani ku ti mahela lezi hi zi lavako ntsena. Loku hi hlawula ku tirela Jehova, hi nga kuma zilo za zi nene nguvu xikhatini xi tako. Jesu i byelile a wanuna loyi a nga kari afa laha tlhelweni gakwe aku: “U tava na mina Paradiseni.” (Luka 23:43) Ngha hi simama ku gonza zinwani xungetano hi Jesu Kristu ni lezi a to tatisisa zona a zitsumbiso za Nungungulu.


text:
Bivhili kha Inthanethe | ṰHALUTSHEDZELO YA SHANGO ḼISWA YA MAṄWALO A TSHIKRISTE A LUGERIKA
Naa ni nga takalela u vhala iyi thero kha %%?
Mateo 20:1-34
20 “Ngauri Muvhuso wa ṱaḓulu u fana na muthu, muṋe wa muḓi, we a bva hu tshee matsheloni-tsheloni uri a thole vhashumi tsimuni yawe ya minḓirivhe.2 Musi o no tendelana na vhashumi uri u ḓo vha holela dinari* nga ḓuvha, a vha rumela tsimuni yawe ya minḓirivhe.3 Musi a tshi dovha u bva nga tshifhinga tsha vhuraru,* a vhona vhaṅwe vho ima makete vha si na mushumo,4 a amba na vhenevho a ri, ‘Na inwi iyani tsimuni ya minḓirivhe, na inwi ndi ḓo ni ṋea zwo ni teaho.’5 Vha mbo ḓi ya. A dovha a bva nga tshifhinga tsha vhurathi* na nga tsha vhuṱahe* a ita zwi fanaho.6 Mafheleloni a bva nga tshifhinga tsha vhufumi-nthihi (11),* a wana vhaṅwe vho sokou ima, a amba navho a ri, ‘Ndi ngani no sokou ima afha ḓuvha ḽoṱhe ni si na mushumo?’7 Vha mu fhindula vha ri, ‘A hu na muthu o ri tholaho.’ A amba navho a ri, ‘Na inwi iyani tsimuni ya minḓirivhe.’8 “Musi ḽo no kovhela, muṋe wa tsimu ya minḓirivhe a amba na muthu we a vha a tshi khou i ṱhogomela a ri, ‘Vhidza vhashumi nahone u vha holele, u thome nga vhe vha ḓa murahu u fhedzisele nga vha u thoma.’9 Musi hu tshi ḓa vhe vha swika nga tshifhinga tsha vhufumi-nthihi (11), muṅwe na muṅwe a holelwa dinari.10 Musi hu tshi ḓa vhaḽa vhe vha swika u thoma, vha humbula uri vha ḓo ṋewa muholo wo engedzeaho, fhedzi na vhone vha ṋewa dinari.11 Musi vha tshi ṋewa dinari, vha thoma u gungulela muṋe wa muḓi12 vha ri, ‘Huufha avha vha u fhedzisela vho shuma awara nthihi, ndi ngani na vhone vho ṋewa muholo u fanaho na washu ngeno riṋe ro shuma vhukuma ḓuvha ḽoṱhe ri tshi khou swa nga ḓuvha?’13 A fhindula muṅwe wavho a ri: ‘Khonani, a tho ngo u khakhela. Naa a ro ngo pfana nga yeneyo dinari?14 Dzhia zwi re zwau u ṱuwe. Ndi ṱoḓa u ṋea uyu wa u fhedzisela zwine zwa fana na zwau.15 Naa mulayo a u ntendeli u ita zwine nda funa nga zwi re zwanga? Naa ḽiṱo ḽau ndi ḽivhi* nge wa vhona u luga hanga?’16 Nga yeneyo nḓila, vha u fhedzisela vha ḓo vha vhone vha u thoma, nahone vha u thoma vha vha vha u fhedzisela.”17 Samusi zwino Yesu o vha e tsini na u gonya Yerusalema, a vhidzela thungo vhafunziwa vhawe vha fumi-mbili (12) nahone a amba navho e nḓilani a ri:18 “Ri khou gonya Yerusalema, nahone Murwa-muthu u ḓo kumedzwa vhotshifhe vhahulu na vhamaṅwalo, nahone vha ḓo mu haṱulela lufu.19 Vha ḓo mu kumedza kha vhathu vha dzitshaka uri vha mu goḓe, vha mu rwe na u mu ombela kha danda, nahone a vuswa nga ḓuvha ḽa vhuraru.”20 Nga zwenezwo, mme a vharwa vha Sebedeo a ḓa khae e na vharwa vhawe, a gwadama e na tshine a ṱoḓa u mu humbela tshone.21 Yesu a amba nae a ri: “U ṱoḓa’ni?” Ene a ri: “Mpfulufhedzise uri Muvhusoni wau muṅwe wa avha vharwa vhanga vhavhili u ḓo dzula thungo ya tshanḓa tshau tsha u ḽa muṅwe a dzula thungo ya tsha monde.”22 Yesu a fhindula a ri: “A ni ḓivhi zwine na khou humbela zwone. Naa ni nga kona u nwa tshinwelo tshine nda ḓo tshi nwa hu si kale?” Vha amba nae vha ri: “Ri nga kona.”23 A amba navho a ri: “Ndi ngoho uri ni ḓo nwa tshinwelo tshanga, fhedzi u dzula thungo ya tshanḓa tshanga tsha u ḽa na thungo ya tsha monde a si zwine nda nga ni ṋea zwone, fhedzi ndi zwa vhe vha lugiselwa nga Khotsi anga.”24 Musi vhaṅwe vha fumi vha tshi zwi pfa, vha sinyutshela avho murathu na mukomana.25 Fhedzi Yesu a vha vhidza a amba navho a ri: “Ni a zwi ḓivha uri vhavhusi vha dzitshaka vha a vhusa dzenedzo tshaka nahone vharangaphanḓa vha a dzi langa.26 A zwo ngo ralo kha inwi, fhedzi naho e nnyi ane a ṱoḓa u vha muhulwane kha inwi u fanela u vha mushumeli waṋu,27 muṅwe na muṅwe ane a ṱoḓa u vha wa u thoma vhukati haṋu u fanela u vha mulanda waṋu.28 Murwa-muthu ho ngo ḓela u shumelwa, fhedzi o ḓela u shumela vhaṅwe na u ṋekedza vhutshilo hawe uri vhu vhe tshirengululi a tshi itela vhanzhi.”29 Musi vha tshi bva Yeriko, gogo ḽa mu tevhela.30 Nahone henefho thungo ha nḓila ho vha ho dzula vhanna vhavhili vho pofulaho, musi vha tshi pfa uri Yesu u khou fhira nga henefho, vha vhidzelela vha ri: “Murena, Murwa wa Davida, ri khathutshele!”31 Fhedzi gogo ḽa vha kaidza ḽa ri vha fhumule; naho zwo ralo vha tou ṱavha mukosi, vha ri: “Murena, Murwa wa Davida, ri khathutshele!”32 Yesu a mbo ḓi ima, a vha vhidza a amba navho a ri: “Ni ṱoḓa ndi tshi ni itela mini?”33 Vhone vha ri: “Murena, bonyolosa maṱo ashu.”34 Yesu a vha pfela vhuṱungu, a kwama maṱo avho, nga u ṱavhanya vha mbo ḓi vhona, nahone vha mu tevhela.


text:
Bivhili kha Inthanethe | ṰHALUTSHEDZELO YA SHANGO ḼISWA YA MAṄWALO A TSHIKRISTE A LUGERIKA
Naa ni nga takalela u vhala iyi thero kha %%?
Vharoma 6:1-23
6 Nga zwenezwo, ri nga ri mini? Naa ri nga bvela phanḓa ri tshi ita tshivhi, uri vhuthu vhuhulu vhu engedzee?2 Na kathihi! Samusi ro vhofhololwa kha tshivhi, ri nga bvela hani phanḓa ri tshi khou tshila zwivhini?3 Kani a ni zwi ḓivhi uri roṱhe ro lovhedzwaho ri vhathihi na Kristo Yesu nahone ro lovhedzelwa lufuni lwawe?4 Nga zwenezwo, ro vhulungwa nae nge ra lovhedzelwa lufuni lwawe, uri samusi Kristo o vuswa vhafuni nga vhugala ha Khotsi, na riṋe nga hu fanaho ri fanela u tshila vhutshilo vhuswa.5 Ngauri arali ri na vhuthihi nae nga u fa vhunga ene, ri ḓo vuswa vhunga ene, nahone nga yeneyo nḓila ri vha vhathihi nae;6 samusi ri tshi zwi ḓivha uri vhumuthu hashu ha kale ho ombelwa kha danda khathihi nae, uri mivhili yashu i re na zwivhi i si tsha vha na maanḓa, uri ri si bvele phanḓa ri vhalanda vha tshivhi.7 Ngauri o faho o vhofhololwa kha zwivhi zwawe.8 Zwiṅwe hafhu, arali ro fa na Kristo, ri tenda uri ri ḓo dovha hafhu ra tshila nae.9 Ngauri ri a ḓivha uri samusi Kristo o vuswa vhafuni, ha tsha ḓo dovha a fa; lufu a lu tshee na maanḓa khae.10 Ngauri lufu lwawe lwo vha lu lwa u fhelisa lufu lwa tshoṱhe; fhedzi u tshilela u ita zwine Mudzimu a zwi funa.11 Na inwi nga hu fanaho: ivhani vho faho siani ḽa tshivhi, fhedzi ni vhe vha tshilelaho u ita zwine Mudzimu a zwi funa nga Kristo Yesu.12 Nga zwenezwo, ni songo tendela tshivhi tshi tshi bvela phanḓa tshi tshi vhusa mivhili yaṋu na u tevhela nyemulo dzayo.13 Nahone ni songo kumedza miraḓo yaṋu kha vhutshinyi sa zwishumiswa* zwi songo lugaho, fhedzi ḓikumedzeni kha Mudzimu sa vho vuswaho vhafuni, ni dovhe ni kumedze miraḓo yaṋu kha Mudzimu sa zwishumiswa zwo lugaho.14 Tshivhi a tsho ngo fanela u ni langa, samusi ni siho fhasi ha mulayo, fhedzi ni tshi vhuyelwa nga vhuthu vhuhulu ha Mudzimu.15 Zwenezwi zwi amba mini? Naa ri fanela u ita tshivhi ngauri a ri ho nga fhasi ha mulayo, fhedzi ri tou vhuyelwa nga vhuthu vhuhulu ha Mudzimu? Na kathihi!16 Naa a ni zwi ḓivhi uri ane na ḓikumedza khae sa vhalanda nahone na thoma u mu thetshelesa, ni vha vhalanda vha onoyo ane na mu thetshelesa, zwine zwa amba uri ni nga kha ḓi vha vhalanda vha tshivhi tshine tsha isa lufuni, kana vhalanda vhane vha thetshelesa vhane vha ḓo pfi vho luga?17 Fhedzi ri livhuha Mudzimu uri naho kale no vha ni vhalanda vha tshivhi, fhedzi na vho thetshelesa zwi tshi bva mbiluni na ṱanganedza pfunzo ye na funzwa yone.18 Zwino no vhofhololwa kha tshivhi, no no vha vhalanda vha u luga.19 Ndi khou amba nga nḓila ine vhathu vha amba ngayo nga nṱhani ha vhushayanungo ha ṋama yaṋu: zwa zwino ni kumedza miraḓo yaṋu sa vhalanda vha u luga uri ni ite mishumo mikhethwa, samusi no vha no kumedza miraḓo yaṋu uri i vhe vhalanda vha zwithu zwi songo kunaho na vhutshinyi, uri ni ite mishumo mivhi.20 Musi ni tshi kha ḓi vha vhalanda vha tshivhi, no vha no vhofholowa ni sa vhuswi nga u luga.21 Nga zwenezwo, ndi mutshelo ufhio we na vha ni tshi anzela u u kaṋa nga tshenetsho tshifhinga? Zwithu zwine zwino zwa ni shonisa. Ngauri magumo a zwenezwo zwithu ndi lufu.22 Ngauralo, zwino no vhofhololwa kha tshivhi na vha vhalanda vha Mudzimu, ni khou kaṋa mutshelo waṋu malugana na vhukhethwa, nahone mafheleloni ni ḓo wana vhutshilo vhu sa fheli.23 Ngauri malamba a tshivhi ndi lufu, fhedzi tshifhiwa tshine ra ṋewa nga Mudzimu ndi u tshila tshoṱhe nga Kristo Yesu Murena washu.


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | KU KURISA VANA
Ku Dyondzisa Vana Ku Tikhoma
NTLHONTLHO
N’wana wa wena wa malembe ya tsevu a nga twisisi leswaku ku tikhoma i yini. Loko a lava xilo u xi lava sweswi! Loko a hlundzuka, minkarhi yin’wana wa kalakala. U nga ha tivutisa u ku: ‘Xana swi tolovelekile leswaku n’wana wa mina a tikhoma hi ndlela leyi? Xana i nchumu lowu nga ta hundza, kumbe ndzi fanele ndzi sungula ku n’wi dyondzisa ku tikhoma?’
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Namuntlha ku tikhoma a ku tekiwi ku ri nchumu wa nkoka. Dokodela David Walsh u tsale a ku: “Vanhu va masiku lawa, lavakulu ni lavatsongo va tshamela ku twa leswaku va fanele va endla xin’wana ni xin’wana lexi va xi lavaka. Vanhu lava lavaka ku pfuna van’wana leswaku va antswisa vutomi bya vona, va va avela mintokoto, vutivi ni ku va nyika switsundzuxo, kasi van’wana va nyika vanhu switsundzuxo leswi nga pfuniki nchumu leswaku va va dyela mali ntsena.” *
I swa nkoka ku dyondzisa vana ku tikhoma va ha ri vatsongo. Eka ndzavisiso lowu heteke nkarhi wo leha, valavisisi va nyike ntlawa wa vana va malembe ya mune xiwitsi xin’we xin’we kutani va va byela leswaku loko vo yima nkarhinyana va nga dyi, va ta kuma xiwitsi xin’wana ku va hakela leswi va nga lehisa mbilu. Loko se va kurile naswona va pasile exikolweni xa sekondari, lava a va tikhoma loko va ha ri ni malembe ya mune, sweswi va tlula tintangha ta vona hi mahanyelo, ku vulavurisana ni van’wana, ni le xikolweni.
Ku nga dyondzisi vana ku tikhoma swi nga va ni vuyelo byo biha. Valavisisi va pfumela leswaku ndlela leyi byongo bya n’wana byi tirhaka ha yona, byi nga cinciwa hi leswi nga ta n’wi humelela evuton’wini. Dokodela Dan Kindlon u hlamusela leswi sweswo swi vulaka swona a ku: “Loko hi lema vana va hina, hi nga va dyondzisi ku tikhoma, va ta kula va nga titshembi kahle.” *
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Vana xikombiso lexinene. Xana wa swi kota ku tikhoma? Xana n’wana wa wena u ku vona u hela mbilu laha ku nga ni ntlimbano wa timovha, u nghenelela loko u ri elayinini exitolo, kumbe u nghena van’wana enon’wini? Kindlon u tsale a ku: “Ndlela leyi kongomeke yo pfuna vana leswaku va tikhoma i ku va hina vatswari hi tikhoma.”—Nawu wa Bibele: Varhoma 12:9.
Dyondzisa n’wana wa wena hi vuyelo bya leswi a swi endlaka. Pfuna n’wana wa wena hi ku ya hi malembe yakwe, ku tiva leswaku ku ni vuyelo bya ku tikhoma ni loko munhu a nga tikhomi. Hi xikombiso, loko n’wana wa wena a hlundzukisiwe hi un’wana n’wi pfune a tivutisa leswaku, ‘xana ku rihisela swi ta pfuna kumbe swi ta onha? Xana ku ni ndlela yo antswa yo langutana ni xiyimo xexo kumbe u ta yimanyana leswaku vukarhi byi vohla? Xana swa antswa ku suka u famba?’—Nawu wa Bibele: Vagalatiya 6:7.
Khutaza n’wana wa wena. Bumabumela n’wana wa wena loko a tikhoma. N’wi byele leswaku a hi minkarhi hinkwayo swi olovaka ku tikhoma kambe loko a endla tano swi ta kombisa leswaku wa kula. Bibele yi ri: “Munhu la nga swi kotiki ku lawula moya wakwe u fana ni muti lowu boxekeke, lowu nga riki na rirhangu.” (Swivuriso 25:28) Ku hambana ni sweswo, “loyi a hlwelaka ku hlundzuka wa antswa ku ri ni wanuna wa matimba.”—Swivuriso 16:32.
Titolovete ku swi endla. Endla ntlangu lowu nge, “U Ta Endla Yini?” kumbe “Swiboho leswinene, Ni Leswi Nga Riki Swinene” kumbe swin’wana swo fana ni sweswo. Vulavula hi swiyimo leswi nga ha humelelaka kutani mi kombisa ndlela leyi a mi ta angula ha yona ivi mi vona leswaku mi nga swi vula “leswinene” kumbe “leswo biha.” U nga ha tirhisa swipopana, u dirowa kumbe u endla swin’wana leswaku ntlango wu tsakisa wu tlhela wu va lowu dyondzisaka. Xikongomelo xa wena i ku pfuna n’wana ku vona leswaku ku tikhoma swa antswa ku ri ni ku endla swilo hi nkarhi wolowo.—Nawu wa Bibele: Swivuriso 29:11.
Lehisa mbilu. Bibele yi vula leswaku “vuphukuphuku byi tsimbiwe embilwini ya mufana.” (Swivuriso 22:15) Hikwalaho, u nga languteli leswaku n’wana wa wena a dyondza ku tikhoma hi siku rin’we. Buku leyi nge, Teach Your Children Well yi ri: “Swi teka nkarhi wo leha ku dyondza ku tikhoma, minkarhi yin’wana swi nga ha tika.” Kambe loko u endla matshalatshala swi ta ku pfuna. Buku leyi yi ya emahlweni yi ku: “N’wana loyi a kotaka ku tikhoma sweswi u ta swi kota ku ala swidzidziharisi loko a ri ni malembe ya 12 ni ku nga ngheneli timhaka ta masangu loko a ri ni malembe ya 14.”
^ ndzim. 6 Mhaka leyi yi huma eka buku leyi nge, No: Why Kids—of All Ages—Need to Hear It and Ways Parents Can Say It.
^ ndzim. 8 Mhaka leyi yi huma eka buku leyi nge, Too Much of a Good Thing—Raising Children of Character in an Indulgent Age.
DYONDZA SWO TALA
XALAMUKA!
Milawu Leyi Tirhaka Eka Vanhu Hinkwavo
—Ku Tikhoma
I yini lexi pfuneke wanuna loyi a vuriwaka Cassius leswaku a lawula ku va ni ximbilwambilwana?
XALAMUKA!
Ndlela Yo Lawula Ku Hlundzuka Ka Wena
Magoza ya Ntlhanu lama sekeriweke eBibeleni lama nga ku pfunaka ku lawula ku hlundzuka ka wena.