text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Leswi U Nga Swi Endlaka Loko U Ri Ni Swikweleti
Giannis: * “Bindzu ra mina ri wile loko ikhonomi ya le Greece yi wa, kutani a hi nga ha swi koti ku hakela swilaveko swa hina swa ndyangu ni makhadi yo xava hi xikweleti. A byi nga phahi hikwalaho ka ntshikilelo.”
Katerina: “A hi ake ndyangu wa hina hi rirhandzu naswona a swi ta ndzi tikela ku lahlekeriwa ha wona. Minkarhi yo tala mina na Giannis a hi holova malunghana ni ndlela leyi a hi ta langutana ni xikweleti xa hina ha yona.”
XIKWELETI xi nga vangela ndyangu xiphiqo hambi ku ri ku wu faya. Hi xikombiso, Jeffrey Dew loyi a nga muendli wa ndzavisiso, u kume leswaku vatekani lava nga ni xikweleti a va heti nkarhi wo tala va ri swin’we, va tshamela ku holova naswona a va na ntsako. Loko vatekani va holovisiwa hi xikweleti va tala ku heta nkarhi wo leha va ri karhi va holova, hakanyingi ku holova ka kona ku endla leswaku va hokoloka ni ku lwa naswona eku heteleleni va katsa ni timhaka tin’wana, leti endlaka leswaku xiyimo xexo xi nyanya. Kutani a swi hlamarisi leswi vanhu vo tala va le United States va dlayaka vukati hikwalaho ka ku nga twanani hi mali.
Xikweleti lexikulu xi nga tlhela xi veka rihanyo ra munhu ekhombyeni, ro tanihi ku va ni nkelunkelu, ku pandziwa hi nhloko, ku vava ka khwiri, vuvabyi bya mbilu ni ntshikilelo. Wansati loyi a vuriwaka Marta u ri: “Nuna wa mina Luís a a tshikileriwe swinene hi xikweleti xa hina lerova a a tala ku etlela ninhlikanhi. Wanuna loyi minkarhi hinkwayo a ndzi titshega ha yena a sungule ku ka a nga ha pfuni nchumu.” Van’wana a va swi koti ku tiyisela ntshikilelo. Hi xikombiso, Mahungu ya BBC ma vike leswaku wansati wa le dzonga-vuxa bya Indiya u tidlayile endzhaku ka loko a tsandzeke ku hakela mali leyi a yi lombeke leyi ringanaka R7 000. U lombe mali leswaku a ta hakelela vana vakwe swa vutshunguri.
Ku vuriwa yini loko ndyangu wa wena wu ri ehansi ka ntshikilelo hikwalaho ka xikweleti? A hi kambisiseni swiphiqo swin’wana leswi tolovelekeke leswi vatekani va langutanaka na swona loko va ri ni swikweleti naswona vona milawu ya Bibele leyi nga ku pfunaka ku langutana na swona.
XIPHIQO 1: Ha sola-solana.
Lukasz u ri: “A ndzi hehla nsati wa mina hi ku tlangisa mali loko hi hala tlhelo a gungula a vula leswaku a hi ta va ni mali leyi ringaneke loko a ndzi ri ni ntirho lowu vaka kona lembe hinkwaro.” Xana vatekani va nga endla njhani leswaku va nga holovisiwi hi swikweleti?
Lexi nga mi pfunaka: Tirhisanani leswaku mi lwisana ni xikweleti.
A swi pfuni nchumu ku karihela nkataku—hambiloko u nga hoxanga xandla eku endleni ka xikweleti xa kona. Leswi sweswi mi nga ni xikweleti, kumbexana ku tlula rini na rini, ndzayo ya Bibele leyi nga eka Vaefesa 4:31 yi nga tirha: “Ku leva hinkwako ni ku hlundzuka ni vukarhi ni huwa ni mavulavulelo ya nhlambha a swi susiwe eka n’wina swin’we ni vubihi hinkwabyo.”
I swa nkoka leswaku mi tirhisana ku herisa xikweleti. Loko wanuna loyi a vuriwaka Stephanos a hlamusela ndlela leyi yena ni nsati wakwe va tirhisaneke ha yona, u ri: “A hi teka xikweleti xa hina tanihi nala loyi a tolovelekeke.” Ntirhisano wo tano wu pfumelelana na Swivuriso 13:10 leyi nge: “Munhu u vanga nyimpi hi ku tikukumuxa ntsena, kambe eka lava va kanelaka swin’we ku ni vutlhari.” Ematshan’weni ya ku tikukumuxa u ringeta ku lulamisa swilo hi wexe, burisanani hi ndlela ya musa malunghana ni swiphiqo swa timali kutani mi tirhisana hi vun’we.
Vana va n’wina va nga katsiwa eka matshalatshala wolawo. Loko tatana loyi a vuriwaka Edgardo wa le Argentina a hlamusela ntokoto wa ndyangu wakwe, u ri: “N’wana wa mina wa jaha a a lava xikanyakanya lexintshwa, kambe hi n’wi hlamusele xivangelo xo va hi nga swi koti ku n’wi xavela. Ematshan’weni ya sweswo, hi n’wi nyike xikanyakanya xa kokwa wakwe wa xinuna naswona u tiphine swinene hi ku xi chayela. Ndzi dyondze nkoka wo va hi tirhisana swin’we tanihi ndyangu.”
RINGETANI LESWI: Hlelani nkarhi wo vulavula hi ku ntshunxeka ni hi ku rhula malunghana ni xikweleti xa n’wina. Amukelani swihoxo swihi ni swihi leswi mi nga ha vaka mi swi endlile. Ematshan’weni yo anakanya hi swilo swa nkarhi lowu hundzeke, ringetani ku pfumelelana ni milawu leyi nga ta mi kongomisa loko mi endla swiboho malunghana ni mali enkarhini lowu taka.—Pisalema 37:21; Luka 12:15.
XIPHIQO 2: Swi vonaka swi nga koteki ku huma exikweletini.
Enrique u ri: “A ndzi ri ni xikweleti lexikulu hikwalaho ka bindzu ra mina, lexi nyanyisiweke hi ku wa ka ikhonomi eArgentina. Kutani nsati wa mina a a fanele a endla vuhandzuri. A ndzi vona onge a ndzi nge pfuki ndzi hume exikweletini, a swi fana ni loko ndzi phasiwe hi xirimbana.” Wanuna loyi a vuriwaka Roberto wa le Brazil u lahlekeriwe hi vuvekisi byakwe hinkwabyo loko bindzu ri wa naswona a a kolota tibangi ta 12. U ri: “A ndzi khomiwa hi tingana swinene loko ndzi vona vanghana va mina. A ndzi titwa ndzi ri xikangalafula.”
Xana u nga endla yini loko u titwa u hele matimba, u tivona nandzu kumbe u khomiwa hi tingana hikwalaho ka xikweleti xa wena?
Lexi nga ku pfunaka: Hlela mali ya wena.
1. Hlela mali leyi u nga na yona sweswi. Hlayisa rhekhodo ya mali hinkwayo leyi nghenaka ni leyi humaka endyangwini wa wena ku ringana mavhiki mambirhi—kumbe n’hweti loko ku ri hileswaku sweswo swi nga tirha eka wena. Eka rhekhodo yoleyo tlhela u katsa mali yo tanihi ya swibalo, ya ndzindza-khombo kumbe ya swiambalo, leswi kumbexana swi nga hakeriwiki kumbe ku xaviwa nkarhi na nkarhi.
2. Engetela muholo wa wena. U nga tirha nkarhi lowu engetelekeke entirhweni wa wena, u tirha ntirho lowu tirhiwaka hi nguva yo karhi, u pfuna xichudeni eka tidyondzo ta xona, u xavisela tifektri swilo leswi nga tirhisiwaka nakambe kumbe u va ni xibindzwana ekaya. Xiya: Tivonele leswaku u nga pfumeleli ntirho wu kavanyeta mintirho leyi nga ya nkoka swinene, yo tanihi xiyimiso xa wena xa swilo swa moya.
3. Hunguta swilo leswi u swi xavaka kumbe ku swi hakelela. Xava xilo ntsena loko u xi lava, ku nga ri hileswi nxavo wa xona wu hungutiweke. (Swivuriso 21:5) Enrique loyi a tshahiweke laha henhla u ri: “Ku rindza leswaku u ta xava i swinene tanihi leswi swi pfunaka leswaku u endla xiboho xa loko u xi lava hakunene xilo xa kona.” Hileswi swiringanyeto swin’wana.
Yindlu: Loko swi koteka, rhurhela eka yindlu leyi u nga ta hakela mali yitsongo n’hweti ni n’hweti. Hunguta mali leyi u yi hakelaka hi ku va u tirhisa mati na gezi hi ndlela leyinene.
Swakudya: Longa swakudya leswi u nga ta swi dya hi nkarhi wo wisa kumbe swo khomisa nyoka ematshan’weni yo xava nkarhi na nkarhi. Tirhisa mathikithi lama endlaka leswaku u hunguteriwa nxavo wa swakudya naswona u xava swilo loko nxavo wa swona wu hungutiwile. Joelma wa le Brazil u ri: “Ndzi hlayisa mali hi ku xava mihandzu ni matsavu etimakete leti nga eswitarateni ekusuhi ni loko ti lava ku pfala.”
Xo famba ha xona: Xavisa mimovha leyi nga riki ya nkoka kutani u hlayisa lowu nga exiyin’weni lexinene ematshan’weni yo hatlisela ku ya xava lowa ha ku nghenaka. Tirhisa xo famba xa mani na mani kumbe u famba hi milenge loko swi koteka.
Endzhaku ka loko u hungute swilo leswi u swi xavaka ni leswi u swi hakelelaka, u ta va u lunghekele ku yi tirhisa hi ndlela leyinene mali ya wena leyi saleke.
4. Kambisisa xikweleti xa wena kutani u endla swo karhi. Xo sungula, kambisisa ntswalo wa xikweleti xin’wana ni xin’wana ni vuyelo lebyi vaka kona loko u hlwela ku hakela kumbe loko u tlula ku xi hakela ni ku hakela loko se nkarhi wu hundzile. Ma kambisise hi vukheta marito ya valombisi va mali kumbe xilipi xa leswi u swi hakelaka, tanihi leswi valombisi van’wana va nga ha kanganyisaka. Hi xikombiso, valombisi van’wana va mali va le United States va vule leswaku ntswalo wa vona wu endla 24 wa tiphesente loko entiyisweni wu tlula 400 wa tiphesente.
Xa vumbirhi, kambisisa ndlela leyi u nga ta swi hakela ha yona swikweleti swa wena. Ndlela yin’wana i ku sungula u hakela swikweleti leswi nga ni ntswalo wo tala. Kasi yin’wana i ku rhanga u hakela swikweleti swa lomu u kolotaka mali yitsongo, tanihi leswi ku kuma swilipi switsongo n’hweti ni n’hweti swa leswi u swi kolotaka swi nga ha ku tsakisaka. Loko u lombe mali leyi nga ni ntswalo wa le henhla, u nga ha vuyeriwa hi ku lomba mali yin’wana leyi ntswalo wa kona wu nga ehansi leswaku u hakela leyi nga ni ntswalo wa le henhla.
Xo hetelela, loko u nga swi koti ku hakela swikweleti swa wena, ringeta ku vulavurisana ni lava ku lombeke mali malunghana ni ndlela leyintshwa leyi u nga hakelaka ha yona. U nga ha kombela va ku engetelela masiku yo va u yi hakela kumbe va ku hungutela ntswalo. Valombisi van’wana va nga ha tiyimisela ku ku hungutela mali leyi u va kolotaka yona loko u hakela mali leyi va ku hunguteleke yona yi helerile hi nkarhi wolowo. Vana la tshembekaka naswona u va ni xichavo loko u hlamusela xiyimo xa wena xa mali. (Vakolosa 4:6; Vaheveru 13:18) Wu tsale ehansi ntwanano wihi na wihi lowu mi wu endlaka. Hambiloko xikombelo xa wena xo sungula xi nga humelelanga, tiyimisele ku phikelela u kombela ku hunguteriwa loko swi fanerile.—Swivuriso 6:1-5.
I ntiyiso leswaku u fanele u amukela xiyimo lexi nga ha vaka kona loko u ri karhi u hlela mali ya wena. Hambi ku ri kungu lerinene ri nga ha va leri nga humeleliki hikwalaho ka swilo leswi u nga swi kotiki ku swi lawula, tanihi leswi hakanyingi mali yi “[tiendlelaka] timpapa ku fana ni ta gama kutani ri haha ri ya ematilweni.”—Swivuriso 23:4, 5.
RINGETANI LESWI: Loko se mi tilunghiselele ku hlela mali ya n’wina, bulani hi ndlela leyi un’wana ni un’wana a nga hungutaka ha yona swilo leswi xaviwaka ni leswi hakeleriwaka kumbe ku engetela muholo lowu ndyangu wu wu kumaka. Ku vona hinkwenu mi titsona swo karhi swi nga pfuna leswaku hinkwenu mi lwisana ni xikweleti.
XIPHIQO 3: Xikweleti xi cinca ndlela leyi hi anakanyaka ha yona.
Ku va munhu a kayakayisiwa hi ndlela leyi a nga langutanaka ni xikweleti xakwe ha yona swi nga endla leswaku a honisa swilo swa nkoka swinene. Hilaha wanuna la vuriwaka Georgios a swi vekaka hakona, “xiphiqo xa hina lexikulu a ku ri leswaku a hi hanyela swikweleti. Timhaka leti a ti fanele ti va ta nkoka a ti salela endzhaku.”
Lexi nga ku pfunaka: U nga pfumeleli mali yi lawula vutomi bya wena.
Ku nga khathariseki matshalatshala ya wena lamakulu, swi nga ha endleka se u ri ni malembe yo tala u ri karhi u hakela vanhu lava ku lombeke mali. Kambe sweswi, u nga ha hlawula ndlela leyi u nga ta languta swiyimo swa wena ha yona. Ematshan’weni yo va nkarhi hinkwawo hi anakanya hi mali kumbe hileswi hi yi pfumalaka, i swinene ku yingisa ndzayo ya Bibele leyi nge: “Loko hi ri ni swakudya ni swifunengeto, hi ta eneriseka hi swilo leswi.”—1 Timotiya 6:8.
Loko u eneriseka hi xiyimo xa wena xa timali swi endla leswaku u “tiyiseka hi swilo swa nkoka swinene.” (Vafilipiya 1:10) “Swilo [leswi] swa nkoka swinene” swi katsa vunghana bya wena ni Xikwembu ni ndyangu wa wena. Georgios loyi a tshahiweke laha henhla, u ri: “Hambileswi hi nga si swi hakelaka hi ku helela swikweleti swa hina, a swa ha ri swa nkoka ngopfu evuton’wini bya hina. Sweswi hi ni ntsako evukatini bya hina leswi hi hetaka nkarhi wo tala ni vana va hina kumbe hi ri vambirhi naswona hi endla swilo swa moya hi ri swin’we.”
RINGETANI LESWI: Xaxametani swilo leswi entiyisweni swi nga swa nkoka eka n’wina leswi mali yi nga taka yi nga swi xavi. Nakambe kambisisani ndlela leyi mi nga wu engetelaka ha yona nkarhi ni matimba lawa mi ya hetaka eka nchumu ha wun’we eka nxaxamelo wa n’wina.
Swiphiqo swa swikweleti swi vanga ntshikilelo naswona ku langutana na swona swi lava ku titsona swo karhi; kambe vuyelo bya kona i byinene. Wanuna loyi a vuriwaka Andrzej wa le Poland u ri: “Loko ndzi twa leswaku nsati wa mina u lombe mutirhi-kulobye mali yo tala loyi a nyamalaleke a nga si n’wi tlherisela yona, ndyangu wa hina wu ve ni gome.” Kambe loko a anakanya ndlela leyi yena ni nsati wakwe va anguleke ha yona u ri: “Entiyisweni hi ye hi va ni vun’we—ku nga ri hikwalaho ka xiphiqo kambe hikwalaho ko khomisana swin’we leswaku hi xi lulamisa.”
^ ndzim. 3 Mavito man’wana ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 17 Leswaku u kuma swiringanyeto leswi engetelekeke, vona swihloko leswi tlhandlamanaka swa nhloko-mhaka leyi nge: “Ndlela Yo Hlayisa Mali” eka nkandziyiso wa Xalamuka! ya September 2011 leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
TIVUTISE . . .
Xana ndzi nga wu pfuna njhani ndyangu wa mina leswaku wu huma exikweletini?
Xana hi nga swi endla njhani leswaku hi nga rhangisi swikweleti swa hina hambi ku ri ku dlaya vuxaka bya hina?
DYONDZA SWO TALA
SWIVUTISO LESWI HLAMURIWAKA HI BIBELE
Xana Bibele Yi Nga Ku Pfuna Loko U Ri Ni Swiphiqo Swa Timali Ni Swikweleti?
Mali a yi nge endli leswaku munhu a tsaka, kambe milawu ya mune ya le Bibeleni yi nga ku pfuna etimhakeni ta wena ta timali.
XALAMUKA!
Ndlela Leyinene Yo Tirhisa Mali
Mi nga rindzi mali yi kala yi hela ku ri kona mi nga ta bula hi ndlela leyi mi nga yi tirhisaka ha yona. Dyondzani ndlela leyi mi nga yi tirhisaka ha yona mali ya n’wina yi nga si mi vangela swiphiqo.


c: text/html

text:
GONDO 8
Ngu ku txani Txizimu txi txi tumelela wubihi ni ku xaniseka?
1. Wu bihi wu khatisile ku txani?
Wubihi wu khatile ha mafuni mbimo yi Sathane a nga ta khata makuhu. Ku khatani Sathane i ti ngelozi yo hetiseka, kambe “kha zumba ha ditshurini.” (Johane 8:44) Ene a kulisile ku navela wukhozeli wu wu fanelako Txizimu basi. Sathane a hembete wamsikati wo khata Evha, ngu ku mkuzetela ku engisa ene i si nga Txizimu. Adhamu a seketete Evha ka kwa mbi engisa Txizimu. Txisungo txa Adhamu txi bhindute tixanisa ni lifo.—Gonda Genesisi 3:1-6, 19.
Mbimo yi Sathane a nga kuzetela Evha to a si engisi Txizimu, a txo khata ku tshuralela wukoma wa Txizimu mwendo txikhunja Txakwe txova Nyatxitimwi. Ku fana ni Sathane, wungi wa vathu va lamba ku fumwa ngu wukoma wa Txizimu. Ngu koneho Sathane a ti mahile “Mkoma wa mafu.”—Gonda Johane 14:30; 1 Johane 5:19.
2. Ina ku di kova ni txihoxo ka wuvangi wa Txizimu?
Yotshe mithumo ya Txizimu yi hetisekile. Vathu ni tingelozi ti nga vangwa ngu Txizimu va ti na sikota ku engisa ngu ku hetiseka. (Dheuteronome 32:4, 5) Txizimu txi hi mahile hi di ni mkhululeko wo sawula ku maha tatinene mwendo to biha. Mkhululeko wonewo wu hi tulela nzila yo kombisa lirando ka Txizimu.—Gonda Jakobe 1:13-15; 1 Johane 5:3.
3. Ngu ku txani Txizimu txi tumelela ku xaniseka ku hokela nyamsi?
Jehovha a tumelete ti to sindakamilayo si tshuralela wukoma wakwe ku dingana mbimonyana. Ngu txani? Ti to a kombisa to ku walo mizamo yo fuma hahanze kwakwe yi vhunako vathu. (Eklesiaste 7:29; 8:9) Toneto ti vekilwe ha kubasani msana ka 6.000 malembe ya matimu a vathu. Mifumo ya vathu yi tandekile ku heta tiyimbi, wugevenga, wubihi mwendo malwati.—Gonda Jeremiya 10:23; Varoma 9:17.
Ku hambana ni mfumo wa vathu, mfumo wa Txizimu wu wuyelisa ava va wu amukelako. (Isaya 48:17, 18) I si nga kale Jehovha a na heta wukoma wotshelele wa vathu. Ha mafuni ku no sala basi vathu va va sawulako ku fumwa ngu Txizimu.—Isaya 11:9.—Gonda Dhaniele 2:44.
4. Ku timisela ka Txizimu ku hi ninga mbimo yo maha txani?
Sathane a wombile ku a walo wu a nga thumelako Jehovha ngu ku ti dhunda. Ina khu tsakeli ku kombisa to oneyo makuhu? U nga si kota! Ku timisela ka Txizimu ku hiha mbimo yo kombisa to hi seketela ku fumwa ngu Txizimu mwendo ngu vathu. Nzila yi hi hanyako ngu yona yi komba wu hi sawulaku ene ku a hi fuma.—Gonda Jobe 1:8-12; Mavingwa 27:11.
5. Hi nga kombisa ngu nzila yihi ti to hi sawula Txizimu kuva mfumi wathu?
Hi nga komba to hi sawula Txizimu kuva mfumi wathu ngu ku gonda ngu wukhozeli wa ditshuri ni ku hanya ngu ku tumelelana nawo ngu ha Dipswi da Txizimu di wombako ngu kona i ku diBhibhele. (Johane 4:23) Hi nga lamba ku fumwa ngu Sathane ngu kwa mbi seketela tipolitika ni tiyimbi nga Jesu.—Gonda Johane 17:14.
Sathane a thumisa mtamo wakwe ku kuzeta mikhuwo yo biha ni yi yi ku ni dikhombo. Hi txi lamba mikhuwo yoneyo, maxaka athu ni vangana va nga hi nyekula mwendo ku hi kaneta. (1 Pedro 4:3, 4) Ngu toneto ti lava hi sawula. Ina hi na tipata ni vathu va va dhundako Txizimu? Ina hi na engisa milayo ya txona ya wutxhari ni lirando? Hi txi maha toneto hi nava hi txo kombisa ti to Sathane a txo hemba mbimo yi a nga khene a walo wu a nga thumelako Txizimu ti txi mnemelela.—Gonda 1 Vakorinto 6:9, 10; 15:33.
Lirando li Txizimu txi ku nalo ngu vathu wufakazi wa ti to txi na heta wubihi ni ku xaniseka. Ava va vakombisako ti to va ti themba a tiya, vana ta tidila ngu wutomi wombi guma.—Gonda Johane 3:16.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Ha Yini Ndzi Nga Ri Na Vanghana?
U le ku hlaleleni ka swifaniso swa xikhubyana lexa ha ku endliwaka. Vanghana va wena hinkwavo va kona naswona swi le rivaleni leswaku a va le ku tiphineni. Kambe ku ni munhu un’wana la nga riki kona naswona munhu yoloye hi wena!
Wa tivutisa, ‘Ha yini va nga ndzi rhambanga?’
Ku navela ka wena ku lava ku tiva nhlamulo ya kona swi ku endla u hlundzuka. U titwa u xengiwile! Swi fana niloko xinghana xa wena xi hohloke ku kota yindlu leyi nga tiyangiki leyi endliweke hi makhadi. U titwa u ri ni xivundza naswona wa tivutisa, ‘Ha yini ndzi nga ri na vanghana?’
Xitoloveto xo tikambela
I Ntiyiso kumbe i Mavunwa
Loko u ri ni vanghana vo tala a wu nge vi na xivundza.
Loko u tirhisa website yo aka xinghana a wu nge vi na xivundza.
Loko u rhumela ti-SMS to tala a wu nge vi na xivundza.
Loko u endlela vanhu van’wana swilo a wu nge vi na xivundza.
Nhlamulo ya swivulwa leswa mune i mavunwa.
Ha yini?
Ntiyiso malunghana ni xinghana ni xivundza
Ku va ni vanghana vo tala a swi vuli swona leswaku a wu nge pfuki u ve ni xivundza.
“Ndza khathala swinene hi vanghana va mina kambe minkarhi yin’wana ndzi ehleketa leswaku vona a va na mhaka na mina. U nga va ni xivundza lexikulu loko u ri ni vanghana kambe va tikomba va nga ku rhandzi kumbe va nga ri na mhaka na wena.”—Anne.
Ku tirhisa website yo aka xinghana a swi vuli swona leswaku a wu nge pfuki u ve ni xivundza.
“Vanhu van’wana va va ni vanghana vo tala hilaha va hlengeletaka swipopana hakona. Kambe ku va ni kamara leri taleke hi swipopana a swi nge ku endli u titwa u rhandziwa. Loko u nga ri na xinghana lexinene, vanghana lava u nga na vona eka website yo aka xinghana a va nge ku pfuni hi nchumu ku fana ni swipopana.”—Elaine.
Ku rhumela ti-SMS to tala a swi vuli swona leswaku a wu nge pfuki u ve ni xivundza.
“Minkarhi yin’wana loko u ri ni xivundza u tshamela ku languta selfoni ya wena ku vona loko un’wana wa vanghana va wena a ku rhumele SMS. Loko ana se u ri ni xivundza ivi u xiya leswaku ku hava loyi a ringeteke ku ku fonela, sweswo swi nga endla leswaku xivundza xa wena xi nyanya!”—Serena.
Ku endlela van’wana swilo a swi vuli swona leswaku a wu nge pfuki u ve ni xivundza.
“Minkarhi hinkwayo ndzi ringeta ku endlela vanghana va mina swilo kambe ndzi xiye leswaku vona a va nga ndzi endleli nchumu. A ndzi tisoli hileswi ndzi va endleleke swilo kambe swi ndzi heta matimba leswi vona va nga ndzi kombangiki musa lowu mina ndzi va kombeke wona.”—Richard.
Leswi u faneleke u swi tsundzuka: Xivundza xi sungula emianakanyweni ya munhu. Nhwanyana la vuriwaka Jeanette u te, “Xi le ndzeni ka munhu ku nga ri ehandle.”
Xana u nga endla yini loko u nga ri na vanghana naswona u ri ni xivundza?
Ndlela yo hlula xivundza
Titshembe.
“Xivundza xi nga vangiwa hi ku nga titshembi. Swa tika ku sungula xinghana loko u tibyela leswaku vanhu va ku teka u ri xikangalafula.”—Jeanette.
Bibele yi ri: “U fanele u rhandza warikwenu kukota loko u tirhandza.” (Vagalatiya 5:14) Leswaku hi va ni xinghana lexinene hi fanele hi tirhandza kambe a hi fanelanga hi tikukumuxa.—Vagalatiya 6:3, 4.
Papalata ku titshandza.
“Xivundza xi fana ni ndhawu ya nhlangasi. Loko u tlakusa milenge, u ya u mbombomela swinene. Loko u tshamela ku titshandza, xivundza xi ta tinyika matimba naswona vanhu va ta ku papalata.”—Erin.
Bibele yi ri: “Rirhandzu . . . a ri lavi leswi vuyerisaka rona ntsena.” (1 Vakorinto 13:4, 5) Entiyisweni loko hi tiehleketelela ku tlula mpimo, hi hetelela hi nga ha vi na musa eka van’wana ivi vanhu va nga swi tsakeli ku va vanghana va hina. (2 Vakorinto 12:15) Ntiyiso wa mhaka hi lowu: Loko ku humelela ka wena ku titshege hi ndlela leyi van’wana va endlaka swilo ha yona, a wu nge humeleli! Kahle-kahle, marito yo tanihi lama nge “Ku hava la ndzi fonelaka” ni lama nge “Ku hava la tshameke a ndzi rhamba endhawini yo karhi” ma endla leswaku ntsako wa wena wu va emavokweni ya vanhu van’wana. Xana loko u endla sweswo, a wo va nyika matimba yo tala ku tlula lama va faneleke?
U nga vi munghana wa munhu un’wana ni un’wana.
“Vanhu lava nga ni xivundza va lava ku nyikiwa nyingiso kutani va nga hetelela va nga ha ri na mhaka leswaku nyingiso wolowo wu kuma eka mani. Lexi vona va xi lavaka i ku rhandziwa ntsena. Kambe vanhu van’wana va ta ku endla u titwa u rhandziwa ivi va ku dyelela. Kutani u ta va ni xivundza lexi u nga xi tshamaka u va na xona evuton’wini.”—Brianne.
Bibele yi ri: “Loyi a fambaka ni vanhu vo tlhariha u ta tlhariha, kambe loyi a tirhisanaka ni lavo hunguka, a swi nge n’wi fambeli kahle.” (Swivuriso 13:20) Munhu loyi a twaka ndlala a nga dya xin’wana ni xin’wana. Hilaha ku fanaka, vanhu lava lavaka vanghana hi mbilu hinkwayo va nga va lava etindhawini hinkwato leti hoxeke. Va nga kala va phasiwa hi ku olova hi vanhu lava nga ni swikongomelo swo biha, va tibyela leswaku vanghana vo tano a va bihanga nileswaku a va fanelanga va langutela ku va ni vanghana vo antswa.
Makumu ya mhaka: Vanhu hinkwavo va khomiwa hi xivundza minkarhi yin’wana; ko hambana nsena mpimo lowu xi va khomaka ha wona. Hambileswi xivundza xi nga tshikileleka swinene kambe xo va ndlela leyi munhu a titwaka ha yona. Hakanyingi ndlela leyi hi titwaka ha yona yi sungula emianakanyweni ya hina naswona hi nga swi kota ku lawula matitwelo ya hina.
U nga languteli leswikulu eka van’wana. Jeanette loyi a boxiweke eku sunguleni, u ri: “A hi vanhu hinkwavo lava nga ta va vanghana va wena hilaha ku nga heriki, kambe u ta va kuma vanhu lava khathalaka hi wena. Nakambe ku khathaleriwa hi kona loku lavekaka. Hi kona loku pfuna munhu a nga vi na xivundza.”
Kuma mpfuno lowu engetelekeke. Hlaya nhloko-mhaka leyi nge “ Ku Hlula Ku Chava Emhakeni Ya Vunghana.” Tlhela u kopa PDF leyi nge “Ndlela Yo Langutana Ni Ku Va Ni Xivundza.”


text:
TINDLELA TO KUMA NTSAKO ENDYANGWINI
Ku Endla Leswaku Vukati Bya Vumbirhi Byi Humelela
HERMAN u ri: * “Nsati wa mina wo sungula u dlayiwe hi khensa endzhaku ka loko hi tekane malembe ya 34. Loko ndzi tlhela ndzi teka, nsati wa mina Linda a vona onge nkarhi na nkarhi ndzi n’wi fanisa ni nsati wa mina wo sungula. Lexi a xi nyanyisa timhaka hileswaku nkarhi na nkarhi vanghana va mina va khale a va vulavula hi timfanelo letinene ta nsati wa mina loyi a feke naswona leswi a swi khunguvanyisa Linda.”
LINDA u ri: “Endzhaku ka loko mina na Herman hi tekanile, a ndzi ehleketa leswaku nuna wa mina ni van’wana a va nge ndzi teki ndzi ri wa nkoka ku fana ni ndlela leyi a va teka nsati wakwe wo sungula ha yona. A a rhandziwa, a vulavuriwa kahle ni ku tlhela a va wa nkoka. Minkarhi yin’wana a ndzi tivutisa loko ndzi ta pfuka ndzi ri ni vuxaka na nuna wa mina ku fana ni ndlela leyi a ri na vuxaka ni nsati wakwe wo sungula ha yona.”
Linda u dlaye vukati ni nuna wakwe wo sungula. Yena na Herman va ni vuxaka bya kahle. Kambe hilaha va vulaka hakona, vukati bya vumbirhi byi nga va ni mintlhontlho leyi a yi nga ri kona eka byo sungula. *
Loko u nghenele vukati nakambe, xana u titwa njhani hi vukati bya wena bya vumbirhi? Wansati loyi a vuriwaka Tamara loyi a tlheleke a tekiwa endzhaku ka malembe manharhu a dlaye vukati u ri: “Loko u nghenela vukati ro sungula, u twa onge vukati bya wena byi ta tshama hilaha ku nga heriki. Kambe eka vukati bya vumbirhi, swi nga ha endleka leswaku ku titwa koloko a ka ha ri kona, loko nkarhi na nkarhi u ri karhi u swi xiya leswaku vukati bya wena byo sungula byi herile.”
Nilokoswiritano, mimpatswa yo tala yi kume ntsako endzhaku ko nghenela vukati ra vumbirhi. Yi endle vukati bya yona byi humelela—ni bya wena byi nga humelela! Njhani? Xiya swiphiqo swinharhu leswi tolovelekeke ni ndlela leyi milawu ya Bibele yi nga pfunaka ha yona leswaku u swi hlula. *
XIPHIQO 1: U TIKARHATELA KU ENDLA LESWAKU VUKATI BYA WENA BYO SUNGULA BYI NGA ONHI LEBYI U NGA EKA BYONA SWESWI.
Ellen loyi a tshamaka eAfrika Dzonga u ri: “A ndzi nge swi rivali hi ku olova swilo swa vukati bya mina byo sungula, ngopfu-ngopfu loko hi ya etindhawini to fana ni leti mina na khale ka nuna wa mina a hi ya eka tona leswaku hi ya wisa. Minkarhi yin’wana ndzi tikuma ndzi ri karhi ndzi fananisa nuna wa mina wa sweswi ni nuna wa mina wa khale.” Hi tlhelo rin’wana, loko ku ri hileswaku nkataku a a nghenele vukati eku sunguleni, swi nga ha ku vavisa loko a vulavula hi vukati byakwe bya khale.
XIRINGANYETO: Amukela mhaka ya leswaku a swi koteki leswaku wena na nkataku mi rivala vukati byo sungula hi ku olova, ngopfu-ngopfu loko mi tekane malembe yo tala. Entiyisweni, vanhu van’wana va pfumela leswaku hi xihoxo va vitane vanghana va vona va vukati hi vito ra khale ka munghana wa vona wa vukati! Xana u nga langutana njhani ni xiyimo xo tano kumbe lexi yelanaka na xona? Bibele yi ri: “Vanani ni mianakanyo leyi fanaka.”—1 Petro 3:8.
Mavondzo ma nga ku endli leswaku u sivela nkataku ku vulavula hi vukati byakwe byo sungula. Loko nkataku a lava ku vulavula hi swilo swa khale leswi a swi endla ni khale ka munghana wakwe wa vukati, n’wi yingiseli swi huma embilwini ni hi ntwela-vusiwana. Nakambe, u nga hatliseli ku gimeta hileswaku u fanisiwa na un’wana. Ian loyi a tlheleke a teka eka malembe ya khume lama hundzeke u ri: “Nsati wa mina Kaitlyn a nga khunguvanyeki loko ndzi vulavula hi nsati wa mina wa khale. Ematshan’weni ya sweswo, u swi teka tanihi ndlela yo dyondza leswi ndzi endleke ndzi va munhu loyi ndzi nga yena namuntlha.” U nga ha kuma leswaku mabulo yo tano ma ta mi pfuna leswaku mi va vanghana lavakulu.
Dzika eka timfanelo letinene ta nkataku wa sweswi. I ntiyiso leswaku nkataku a nga ha va a nga swi koti ku endla swin’wana leswi nkataku wo sungula a a swi kota. Kambe swi nga ha endleka leswaku u endla kahle eka swin’wana. Hikokwalaho, tiyisani masungulo ya vukati bya n’wina bya sweswi, “ku nga ri hi ku tiringanisa ni munhu un’wana,” kambe hi ku swi kombisa ni ku tlangela leswi u swi rhandzaka hi nkataku. (Vagalatiya 6:4) Wanuna loyi a vuriwaka Edmond, loyi a tekeke ra vumbirhi u swi veka hi ndlela leyi: “Tanihi leswi vanghana vambirhi va nga faniki, kutani ku hava vukati byimbirhi lebyi fanaka.”
Xana u nga swi ringanisela njhani swilo leswi u swi tsundzukaka swa vukati bya wena byo sungula ni vutomi lebyi u byi sunguleke ni nkataku lontshwa? Jared u ri: “Ndzi tshame ndzi byela nsati wa mina leswaku vukati bya mina byo sungula a byi saseke ku fana ni buku leyi tsariweke hi mina ni nsati wa mina wo sungula. Nkarhi na nkarhi ndzi nga ha yi pfula kutani ndzi yi hlaya ivi ndzi anakanya hi mintokoto leyinene. Kambe a ndzi hanyi hi buku yoleyo. Ematshan’weni ya sweswo, mina na nsati wa mina hi titsalela buku ya hina swin’we naswona sweswi ndzi tsakile.”
RINGETANI LESWI: Kombela nkataku a ku byela ndlela leyi a titwaka ha yona loko u sungula ku bula hi vukati bya wena byo sungula. Burisanani hi nkarhi lowu mi nga taka mi nga vulavuli hi vukati byo sungula.
XIPHIQO 2: SWA KU TIKELA KU TIHLANGANISA NI VANGHANA VA KHALE LAVA NGA N’WI TIVIKI NKATAKU LONTSHWA.
Javier loyi a tekeke eka malembe ya tsevu endzhaku ka loko a dlaye vukati u ri: “Ku ringana nkarhi wo karhi endzhaku ka loko ndzi tekile, nsati wa mina a vona onge vanghana va mina vo hlayanyana va n’wi xopaxopa.” Wanuna loyi a vuriwaka Leo u langutane ni xiyimo lexi nga faniki. U ri: “Vanhu van’wana a va byela nsati wa mina ndlela leyi a va n’wi rhandza ni ku n’wi kumbuka ha yona nuna wakwe wo sungula—laha ndzi nga kona!”
XIRINGANYETO: Ringeta ku twisisa xiyimo xa vanghana va wena. Ian loyi a tshahiweke eku sunguleni u ri: “Ndzi ehleketa leswaku minkarhi yin’wana vanghana va khale swa va tikela swinene loko va hlangana na xirho xin’we xa mpatswa lowu a va wu toloverile.” Kutani va ‘anakanyele, u kombisa ku rhula eka vanhu hinkwavo.’ (Tito 3:2) Nyika vanghana ni swirho swa wena swa ndyangu nkarhi leswaku swi tolovelana na xiyimo. Loko vukati bya wena byi ri karhi byi cinca, ni vanghana va wena va nga ha cinca. Javier, loyi a tshahiweke eku sunguleni, u vula leswaku loko nkarhi wu ri karhi wu famba, yena ni nsati wakwe va tlhele va va vanghana ni vanghana va vona va khale. U engetele a ku: “Kambe hi tlhela hi tikarhatela ku va ni vanghana lavantshwa tanihi mpatswa naswona sweswo swa pfuna.”
Anakanyela ndlela leyi nkataku a titwaka ha yona loko u heta nkarhi ni vanghana va khale. Hi xikombiso, loko u lava ku bula hi vukati bya wena byo sungula, tirhisa vutlhari ni langutelo lerinene leswaku nkataku wa sweswi a nga titwi a lahlekile. Xivuriso xa Bibele xi ri: “U kona la vulavulaka handle ko anakanya ku fana ni ku tlhava ka banga, kambe ririmi ra lavo tlhariha ra horisa.”—Swivuriso 12:18.
RINGETANI LESWI: Tshama u ri karhi u langutela leswaku ku nga va ni swinkhubyana leswi wena kumbe nkataku mi nga ta titwa mi nga ntshunxekanga eka swona. Burisanani ka ha ri emahlweni malunghana ni ndlela leyi mi nga ta hlamula swivutiso leswi vanghana va n’wina va nga ta mi vutisa swona swa vukati byo sungula.
XIPHIQO 3: SWA KU TIKELA KU TSHEMBA NKATAKU LONTSHWA HIKUVA LOWO SUNGULA A A NGA TSHEMBEKANGA.
Andrew loyi a tshikiweke hi nsati wakwe wo sungula u ri: “A ndzi chava ku tlhela ndzi xengiwa.” Endzhakunyana u tekane ni nsati loyi a nga na yena sweswi ku nga Riley. “Hakanyingi a ndzi tivutisa loko ndzi ta pfuka ndzi ve lonene ku fana ni nuna wa Riley wo sungula. Nakambe a ndzi vilerisiwa hileswaku Riley u ta vona onge a ndzi kahle kutani a ndzi tshika a ya tekiwa hi un’wana.”
XIRINGANYETO: Byela nkataku leswi ku vilerisaka hi ku ntshunxeka. Bibele yi ri: “Makungu ma pfilunganyeka laha ku nga riki na ku kanerisana ka le xihundleni.” (Swivuriso 15:22) Eku heteleleni ku kanerisana ka le xihundleni ku pfune Andrew na Riley leswaku va tshembana. Andrew u ri: “Ndzi byele Riley leswaku a ndzi nge pfuki ndzi teke ku dlaya vukati tanihi ndlela yo balekela swiphiqo naswona Riley u ndzi byele leswi fanaka. Hakatsongo-tsongo, ndzi n’wi tshembe hi ku helela.”
Loko ku ri leswaku nkataku wa sweswi u xengiwile eka vukati byo sungula, endla hinkwaswo leswi u nga swi kotaka leswaku a ku tshemba. Hi xikombiso, Michel na Sabine lava havumbirhi va dlayeke vukati, va pfumerile leswaku va ta byelana loko va ri ni vuxaka ni khale ka vanghana va vona va vukati. Sabine u ri: “Xiboho lexi xi hi endle hi titwa hi hlayisekile ni ku tlhela hi sirheleleka.—Vaefesa 4:25.
RINGETANI LESWI: Tivekeleni swipimelo malunghana ni ku bula exihundleni ni munhu wa rimbewu leri hambaneke, hambi hi ku kongoma, eka riqingho kumbe eka Internet.
Vukati byo tala bya vumbirhi byi humelerile ni bya wena byi nga humelela. Phela, ku hambana ni loko u nghenela vukati ro sungula, swi nga ha endleka leswaku sweswi u titiva kahle. Andrew loyi a tshahiweke eku sunguleni u ri: “Ndzi kume nchavelelo lowukulu eka vukati bya mina na Riley. Endzhaku ka malembe ya 13 hi tekanile, hi ve ni vuxaka lebyikulu—lebyi ndzi nga laviki leswaku byi ndzi lahlekela.”
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
^ ndzim. 5 I ntiyiso leswaku ku fa ka munghana wa vukati ni ku dlaya vukati swi herisa vukati hi ndlela leyi nga faniki. Xihloko lexi xi tsaleriwe ku pfuna munhu leswaku a va loyi a humelelaka eka vukati bya vumbirhi loko swiyimo haswimbirhi swi va kona.
^ ndzim. 7 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni mintlhontlho yo kurisa vana va vukati bya vumbirhi, hlaya swihloko swa ntlhandlamano leswi nge “Ku Humelela Ka Mindyangu Ya Vukati Bya Vumbirhi” leswi nga eka nkandziyiso wa Xalamuka! wa April 2012 lowu kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
TIVUTISE . . .
Hi tihi timfanelo tin’wana leti xiyekaka ta nkatanga leti ndzi ti tsakelaka swinene?
Loko ndzi bula hi vukati bya mina byo sungula, xana ndzi nga swi endla njhani leswaku bulo rero ri siya nkatanga a ri ni xindzhuti?
DYONDZA SWO TALA
U NGA VA NI NDYANGU LOWU TSAKEKE
Tshembeka Eka Nkataku
Xana swi kona swin’wana leswi hi faneleke hi tshembeka eka swona evukatini ku tlula ku papalata vuoswi?


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Ndlela Yo Hlula Swihinga Leswi Mimpatswa Leya Ha Ku Cataka Yi Langutanaka Na Swona
Nuna u ri: “Swa ndzi hlamarisa ku xiya leswaku mina ni nsati wa mina hi hambanile swinene! Hi xikombiso, mina ndzi rhandza ku hatla ndzi pfuka, kambe yena wa hlwela. Mahanyelo yakwe a ndzi ma twisisi! Hi hala tlhelo, loko ndzi sweka u tshamela ku ndzi xopa-xopa, ngopfu-ngopfu ndlela leyi ndzi tisulaka ha yona mavoko hi lapi ro sula swibya.”
Nsati u ri: “Nuna wa mina a nga vulavuli ngopfu naswona mina ndzi kulele endyangwini lowu vanhu va kona va rhandzaka ku vulavula, ngopfu-ngopfu hi nkarhi wa swakudya. Loko nuna wa mina a sweka, u tirhisa lapi rin’we ku sula swibya ni mavoko yakwe! Leswi swa ndzi karhata! Ha yini vavanuna va hlwela ku twisisa? I yini leswi vanhu va nga swi endlaka leswaku vukati bya vona byi tsakisa?”
LOKO ku ri leswaku na wena wa ha ku cata, xana u langutana ni swiphiqo leswi fanaka? Xana swi tikomba onge munghana wa wena wa vukati u sungule ku xiya swihoxo leswi a a nga swi voni loko mi nga si cata? I yini leswi u nga swi endlaka leswaku u hunguta “swiphiqo swa siku ni siku leswi vanhu lava tekaneke va nga ta langutana na swona”?—1 Vakorinto 7:28, Today’s English Version.
Tsundzuka leswi, u nga ehleketi leswaku leswi se mi nga cata, wena ni munghana wa wena wa vukati swi ta mi olovela ku tolovela vutomi lebyintshwa lebyi se mi byi sunguleke. Swi nga ha endleka leswaku u dyondze ku hanyisana ni vanhu van’wana loko u nga si cata naswona mfanelo leyi yi ye yi kula loko u nga si cata. Hambiswiritano, vukati byi ta ku pfuna u vona loko hakunene u ri na yona mfanelo yoleyo naswona swi nga ha endleka leswaku swi ta lava leswaku u yi antswisa. Xana swi nga ha endleka leswaku u pfa u endla swihoxo? Ina. Xana u nga swi kota ku va ni timfanelo leti u faneleke u va na tona? Ina, u nga swi kota.
Ndlela leyinene ngopfu yo antswisa nchumu wun’wana ni wun’wana i ku ya eka munhu la wu tivaka kahle nchumu wolowo naswona u tirhisa leswi a ku byelaka swona. Yehovha Xikwembu hi yena la byi tivaka kahle vukati. Phela hi yena Loyi a hi vumbeke hi ri ni ku navela ku nghenela vukati. (Genesa 2:22-24) Xiya ndlela leyi Rito rakwe, ku nga Bibele, ri nga ku pfunaka ha yona leswaku u hlula swiphiqo ni ku ku pfuna leswaku u va ni timfanelo leti nga ta endla leswaku u tiphina vutomi bya wena hinkwabyo evukatini bya wena.
GOZA 1. DYONDZANI KU VULAVURISANA
Hi swihi swiphiqo swa kona?
Keiji, * wanuna la tshamaka eJapani, minkarhi yin’wana a a rivala leswaku swiboho leswi a swi endlaka swi khumba nsati wakwe. U ri: “A ndzi amukela swirhambo handle ko rhanga ndzi vulavula ni nsati wa mina. Endzhaku ka nkarhi, ndzi xiye leswaku nsati wa mina u va a khomekile hi nkarhi lowu hi faneleke hi ya laha hi nga rhambiwa kona.” Allen, wanuna la tshamaka eAustralia, u ri: “A ndzi ehleketa leswaku a swi bohi leswaku ndzi rhanga ndzi vulavula ni nsati wa mina hi swiboho leswi ndzi faneleke ndzi swi endla.” Sweswo a swi vangiwa hi ndlela leyi a kurisiweke ha yona. A swi ri tano ni le ka Dianne, la tshamaka eBritain. U ri: “Loko ndzi lava mpfuno a ndzi tolovele ku rhanga ndzi vutisa swirho swa ndyangu wa ka hina. Loko ndzi fanele ndzi endla swiboho, a ndzi endla leswi fanaka, ematshan’weni yo rhanga ndzi vulavula ni nuna wa mina.”
I yini lexi nga pfunaka?
Tsundzuka leswaku Yehovha Xikwembu u teka mpatswa wu ri “nyama yin’we.” (Matewu 19:3-6) A ku na vuxaka byin’wana lebyi a byi tekaka byi ri bya nkoka ku tlula bya nuna ni nsati! Leswaku vuxaka byebyo byi tshama byi tiyile, i swa nkoka ku vulavurisana.
Nuna ni nsati va nga dyondza swo tala hi ku kambisisa ndlela leyi Yehovha Xikwembu a vulavuleke ha yona na Abrahama. Hi xikombiso, hi kombela u hlaya rungula leri nga eka Genesa 18:17-33. Xiya tindlela tinharhu leti Yehovha a n’wi xiximeke ha tona Abrahama. (1) U n’wi byele leswi a a lava ku swi endla. (2) U n’wi yingisile loko a vula mavonelo yakwe. (3) U endle leswaku xiboho xakwe xi fambisana ni leswi Abrahama a swi kombeleke. Xana wena u nga swi endlisa ku yini leswi, loko u vulavula ni munghana wa wena wa vukati?
RINGETA LESWI: Loko mi bula hi swilo leswi nga ta khumba munghana wa wena wa vukati, (1) hlamusela ndlela leyi a wu ta rhandza ku yi tamela ha yona mhaka yoleyo, kambe u yi veka tanihi xiringanyeto; (2) kombela munghana wa wena wa vukati leswaku a hlamusela ndlela leyi a yi vonaka ha yona mhaka yoleyo naswona swi tekele enhlokweni leswi a swi vulaka hambiloko a nga yimi na wena; naswona (3) “ku anakanyela ka [wena] a ku tiviwe hi vanhu hinkwavo” hi ku va u amukela vonelo ra munghana wa wena wa vukati loko swi koteka.—Vafilipiya 4:5.
GOZA 2. VANA NI VUXIYAXIYA
Hi swihi swiphiqo swa kona?
Swi nga ha endleka leswaku ndyangu lowu u kuleleke eka wona ni ndhavuko wa wena swi endle leswaku u tolovela ku tiphofula hi ndlela leyi nga ha khunguvanyisaka van’wana. Hi xikombiso, Liam la tshamaka eYuropa u ri: “Vanhu va laha ndzi tshamaka kona va vulavula handle ko anakanya. Ndlela leyi a ndzi vulavula ha yona loko ndzi lava swilo a yi hlundzukisa nsati wa mina. Ndzi boheke ku dyondza ku va la olovaka.”
I yini lexi nga pfunaka?
U nga ehleketi leswaku munghana wa wena wa vukati u ta yi tsakela ndlela leyi u toloveleke ku vulavula ni vanhu van’wana ha yona. (Vafilipiya 2:3, 4) Ndzayo leyi muapostola Pawulo a yi nyikeke Timotiya yi nga va mpfuno lowukulu eka vanhu lava ha ku cataka. U te: “Hlonga ra Hosi a ri fanelanga ri lwa, kambe ri fanele ri olova.” Hi ku ya hi Xigriki xo sungula, rito leri hundzuluxeriweke ri va “olova,” ri nga ha tlhela ri vula “ku va ni vuxiyaxiya.” (2 Timotiya 2:24) Vuxiyaxiya i vuswikoti byo kota ku tamela mhaka hi vukheta handle ko khunguvanyisa munhu un’wana.
RINGETA LESWI: Loko munghana wa wena wa vukati a ku hlundzukisile, swi teke ku fana ni loko u hlundzukisiwe hi munghana wa wena kumbe muthori wa wena. Xana rito ra wena a ri ta va njhani? Xana hi wahi marito lawa a wu ta ma tirhisa? Kutani teka munghana wa wena wa vukati tanihi loyi u faneleke u vulavula na yena hi xichavo ni hi vuxiyaxiya ku tlula munghana wa wena kumbe muthori wa wena.—Vakolosa 4:6.
GOZA 3. TOLOVELA VUTIHLAMULERI LEBYINTSHWA LEBYI U NGA NA BYONA
Hi swihi swiphiqo swa kona?
Swi nga ha endleka leswaku loko ma ha ku cata wanuna a rhangela ndyangu hi ndlela leyi hlundzukisaka nsati wakwe kumbe u kuma leswaku nsati wakwe a nga swi tolovelanga ku endla swilo hi vuxiyaxiya. Hi xikombiso, Antonio, wanuna la tshamaka eItaly u ri: “Tatana a a endla swiboho handle ko rhanga a vulavula na manana. Kutani na mina a ndzi endla leswi fanaka loko ndza ha ku cata.” Debbie, wansati la tshamaka eCanada u ri: “A ndzi lava leswaku nuna wa mina a hleleka, kambe ndlela leyi a ndzi vulavula na yena ha yona yi endle leswaku a nga ndzi yingisi.”
I yini lexi nga pfunaka wanuna?
Vavanuna van’wana va hlanganisa leswi Bibele yi swi vulaka hi ku titsongahata ka vavasati ni leswi yi swi vulaka hi ku va n’wana a yingisa mutswari wakwe. (Vakolosa 3:20; 1 Petro 3:1) Nilokoswiritano, Bibele yi vula leswaku wanuna u ta “namarhela nsati wakwe, kutani lavambirhi va ta va nyama yin’we”; a yi vuli leswi fanaka eka mutswari ni n’wana. (Matewu 19:5) Yehovha u vule leswaku wansati i mupfuni wa nuna wakwe. (Genesa 2:18) A nga si tshama a vula leswaku n’wana i mupfuni wa mutswari wakwe. Kutani loko wanuna a khoma nsati wakwe ku fana ni n’wana wakwe, xana u ta va a ri xixima lunghiselelo ra vukati?
Entiyisweni, Bibele yi khutaza vavanuna leswaku va khoma vasati va vona hi ndlela leyi Yesu a ri khomaka ha yona vandlha ra Vukreste. Nsati wa wena swi nga n’wi olovela ku ku xixima tanihi nhloko loko (1) u nga langutelanga leswaku a titsongahata hi ndlela leyi hetisekeke eka wena naswona (2) u n’wi rhandza hi ndlela leyi u wu rhandzaka ha yona miri wa wena naswona sweswo u swi endla hambiloko mi ri ni swiphiqo.—Vaefesa 5:25-29.
I yini lexi nga pfunaka wansati?
Tsundzuka leswaku nuna wa wena u byarhisiwe hi Xikwembu ku va nhloko ya ndyangu, kutani swi amukele sweswo. (1 Vakorinto 11:3) Loko u xixima nuna wa wena swi fana ni loko u xixima Xikwembu. Loko u nga byi xiximi vunhloko byakwe, u va u kombisa leswaku ni Xikwembu a wu xi xiximi swin’we ni milawu ya xona.—Vakolosa 3:18.
Loko mi bula hi swiphiqo swo karhi, ringeta ku tlhantlha xiphiqo xa kona ematshan’weni yo hlasela nuna wa wena. Hi xikombiso, Hosi ya xisati, Estere, a a lava leswaku Hosi Ahasuwerusi nuna wakwe, a herisa vuhomboloki lebyi a byi ri kona. Ematshan’weni yo n’wi hlasela, u n’wi byele ndlela leyi a titwaka ha yona hi xichavo. Nuna wakwe u n’wi yingisile kutani a endla leswi nga swinene. (Estere 7:1-4; 8:3-8) Nuna wa wena u ta ya a ku rhandza swinene loko (1) u n’wi nyika nkarhi wa ku va a tolovela vutihlamuleri bya ku va nhloko ya ndyangu naswona (2) u n’wi xixima hambiloko a pfa a endla swihoxo.—Vaefesa 5:33.
RINGETA LESWI: Ematshan’weni yo hlayela swilo leswi munghana wa wena wa vukati a faneleke a antswisa eka swona, languta leswi wena u faneleke u antswisa eka swona. Vavanuna: Loko ndlela leyi u wu rhangelaka ha yona ndyangu wa wena yi khunguvanyisa nsati wa wena, n’wi kombele a ku byela laha u nga antswisaka kona kutani u swi tsala ehansi swiringanyeto swa kona. Vavasati: Loko nuna wa wena a vona onge a wu n’wi xiximi, n’wi kombele a ku byela laha u nga antswisaka kona kutani u swi tsala ehansi swiringanyeto swa kona.
U Nga Languteli Swilo Leswikulu
Ku hlayisa ntsako endyangwini swi fana ni ku dyondza ku fambisa xikanyakanya. Loko u ri eku dyondzeni u ta pfa u wa. Hilaha ku fanaka, ni le vukatini bya wena u ta pfa u endla swihoxo leswi khomisaka tingana.
Vana ni langutelo lerinene. Yi tekele enhlokweni mhaka leyi karhataka munghana wa wena wa vukati, kambe swi nga ku karhati swihoxo leswi u pfaka u swi endla. Loko ma ha ku cata, endla leswaku munghana wa wena vukati a tiphina. (Deteronoma 24:5) Xa nkoka swinene, pfumelelani Rito ra Xikwembu ri mi kongomisa. Hi ku endla tano, vukati bya n’wina byi ta ya byi tiya lembe ni lembe.
^ ndzim. 9 Mavito man’wana ma cinciwile.
TIVUTISE . . .
Loko u ri ni swiphiqo, xana u bula ha swona ni vanhu van’wana ematshan’weni yo bula ha swona ni munghana wa wena wa vukati?
Eka tiawara ta 24 leti hundzeke, i yini leswi ndzi swi endleke leswi kombisaka leswaku ndza n’wi rhandza naswona ndza n’wi xixima munghana wa mina wa vukati?
DYONDZA SWO TALA
XIHONDZO XO RINDZA
Ku Tlhantlha Swiphiqo eVukatini Bya Wena
Milawu ya Bibele yi nga ku pfuna leswaku u tlhantlha swiphiqo hi ndlela ya rirhandzu ni ya xichavo. Xiya magoza ya mune.
U NGA VA NI NDYANGU LOWU TSAKEKE
Titshege Hi Xikwembu Leswaku U Va Ni Vukati Lebyi Tsakisaka
Ku tirhisa swivutiso swimbirhi swo olova swi nga ku pfuna leswaku u antswisa vukati bya wena.


text:
Moya-xiviri I Yini?
Nhlamulo ya Bibele
EBibeleni, rito “moya-xiviri” ri hundzuluxeriwe ku suka eka rito ra Xiheveru leri nge ne′phesh ni ra Xigriki leri nge psy·khe′. Hi ku kongoma rito ne′phesh ri vula “xivumbiwa lexi hefemulaka” kasi rito psy·khe′ ri vula “xivumbiwa lexi hanyaka.” * Kutani moya-xiviri i xivumbiwa hi xoxe, ku nga ri nchumu wo karhi endzeni ka xona lowu hambetaka wu hanya loko miri wu fa. Xiya ndlela leyi Bibele yi swi kombisaka ha yona leswaku moya-xiviri wa munhu hi yena hi byakwe:
Loko Yehovha Xikwembu a vumbe munhu wo sungula Adamu, Bibele yi vula leswaku u “ve moya-xiviri lowu hanyaka.” (Genesa 2:7) Adamu a a nga nyikiwanga moya-xiviri, kambe u ve moya-xiviri lowu hanyaka kumbe munhu.
Bibele yi vula leswaku moya-xiviri wu nga swi kota ku tirha, ku navela swakudya, ku dya, ku yingisa milawu ni ku khumba ntsumbu. (Levhitika 5:2; 7:20; 23:30; Deteronoma 12:20; Varhoma 13:1) Mintirho leyi hinkwayo yi endliwa hi munhu.
Xana moya-xiviri a wu fi?
E-e, wa fa. Tindzimana to tala ta Bibele ti vulavula hi moya-xiviri tanihi lowu faka. Hi leswi swikombiso swin’wana:
“Moya-xiviri lowu dyohaka—wona wu ta fa.”—Ezekiyele 18:4, 20.
Etikweni ra khale ra Israyele, ‘moya-xiviri a wu fanele wu dlayiwa’ tanihi nxupulo wa swidyoho leswikulu leswi wu swi endleke. (Eksoda 12:15, 19; Levhitika 7:20, 21, 27; 19:8) Munhu yoloye a a “ta dlayiwa.”—Eksoda 31:14.
Eka tindzimana tin’wana ta Bibele ku tirhisiwa rito leri nge “moya-xiviri lowu feke” ku kombetela eka ntsumbu loko munhu a file. (Levhitika 21:11; Tinhlayo 6:6) Hambileswi vuhundzuluxeri byo tala bya Bibele byi tirhisaka rito leri nge “ntsumbu” kumbe “munhu loyi a feke” eka tindzimana teto, Xiheveru xo sungula xi tirhisa rito leri nge ne′phesh kumbe “moya-xiviri.”
Rito “moya-xiviri” ri nga ha vula “vutomi”
Bibele yi tlhela yi tirhisa rito “moya-xiviri” tanihi mavizweni wa rito “vutomi.” Hi xikombiso, Yobo 33:22 yi tirhisa rito ra Xiheveru leri nge “moya-xiviri” (ne′phesh) tanihi leri kombetelaka eka leri nge “vutomi.” Hilaha ku fanaka, Bibele yi kombisa leswaku moya-xiviri wa munhu kumbe vutomi, swi nga ha va ekhombyeni kumbe swi lahleka.—Eksoda 4:19; Vaavanyisi 9:17; Vafilipiya 2:30.
Matirhiselo lawa ya rito leri nge “moya-xiviri” ma hi pfuna ku twisisa Genesa 35:18 leyi vulaka leswaku moya-xiviri “wu huma.” Xiga-ririmi lexi xi kombisa leswaku vutomi bya munhu a byi ri eku heleni. Vuhundzuluxeri byin’wana bya Bibele eka Genesa 35:18 byi hundzuluxele xiga lexi byi ku “a a ri kusuhi ni ku fa.”
Lomu dyondzo ya moya-xiviri lowu nga fiki yi humaka kona
Vukhongeri bya Vukreste lebyi pfumelaka eka dyondzo ya moya-xiviri lowu nga fiki a byi yi kumanga eBibeleni, kambe byi yi kume eka filosofi ya khale ya Magriki. Encyclopædia Britannica yi ri: “Loko Bibele yi vulavula hi moya-xiviri ni ku hefemula yi va yi kombetela eka nchumu wun’we, leswi kombisaka leswaku a ku na ku hambana exikarhi ka moya-xiviri ni miri. Tidyondzo ta vukhongeri bya Vukreste ta leswaku ku ni ku hambana exikarhi ka moya ni miri ti huma eka dyondzo ya khale ya Magriki.”
Xikwembu a xi swi lavi leswaku hi hlanganisa tidyondzo ta xona ni tifilosofi ta vanhu, to tanihi dyondzo ya ku nga fi ka moya-xiviri. Hikokwalaho, Bibele ya hi lemukisa: “Tivoneleni: swi nga ha endleka ku va ni un’wana loyi a nga ta mi phasa hi filosofi ni vuxisi bya hava hi ku ya hi ndhavuko wa vanhu.”—Vakolosa 2:8.
^ ndzim. 3 Hlaya buku leyi nge The New Brown, Driver, and Briggs Hebrew and English Lexicon of the Old Testament, eka tluka 659 ni buku leyi nge Lexicon in Veteris Testamenti Libros, eka tluka 627. Vuhundzuluxeri byo tala bya Bibele byi tirhisa marito lama nge ne′phesh na psy·khe′ hi ku ya hi mongo wa mhaka, hi ku tirhisa marito lama nge “moya-xiviri,” “vutomi,” “munhu,” “xivumbiwa” kumbe “miri.”
DYONDZA SWO TALA
XIHONDZO XO RINDZA
Xana Moya-xiviri A Wu Fi?
Dyondza leswi Bibele yi swi vulaka hi moya-xiviri wa munhu.
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
Lava Feke Va Kwihi?
Dyondza hi leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni lava feke ni leswaku ha yini vanhu va fa.
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
I Yini Leswi Rito “Moya-xiviri” Ni “Moya” Ma Vulaka Swona Hakunene?
Vanhu vo tala va anakanya leswaku loko munhu a fa moya wakwe wa huma kutani wu ya emahlweni wu hanya. Xana Rito ra Xikwembu ri hi byela yini?


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Luka 21:1-38
21 Kuteloko a languta, a vona lava fuweke va hoxa tinyiko ta vona emabokisini ya xuma.+2 Hiloko a vona noni yin’wana leyi pfumalaka yi hoxa swimalana swimbirhi swa nsimbi swa ntikelo wa le hansi swinene,+3 kutani a ku: “Ndzi mi byela ntiyiso, Noni leyi, hambileswi yi nga xisiwana, yi hoxe swo tlula leswi hoxiweke hi lavan’wana hinkwavo.+4 Hikuva lava hinkwavo va hoxe tinyiko leti va ti pambuleke eka leswi swi va taleleke, kambe wansati loyi hambileswi a a pfumala u hoxe hinkwaswo leswi a a ri na swona swa ku tihanyisa.”+5 Endzhaku, loko van’wana va ri karhi va vulavula malunghana ni tempele, hi ndlela leyi a yi sasekisiwe ha yona hi maribye lamanene ni swilo leswi nyiketeriweke,+6 a ku: “Malunghana ni swilo leswi mi swi vonaka, ma ta masiku lawa ku nga ta ka ku nga vi na ribye leri nga ta siyiwa ehenhla ka ribye rin’wana ri nga wisiwi.”+7 Kutani va n’wi vutisa, va ku: “Mudyondzisi, xana swilo leswi kahle-kahle swi ta endleka rini, naswona xi ta va xihi xikombiso xa nkarhi lowu swilo leswi swi nga ta humelela ha wona?”+8 A ku: “Tivoneleni leswaku mi nga xisiwi;+ hikuva vo tala va ta ta hi vito ra mina, va ku, ‘Ndzi yena,’ ni leswaku, ‘Nkarhi lowu faneleke wu tshinele.’+ Mi nga va sali endzhaku.9 Ku tlula kwalaho, loko mi twa hi ta tinyimpi ni mpfilumpfilu, mi nga chavisiwi.+ Hikuva swilo leswi swi fanele ku humelela ku sungula, kambe makumu a ma humeleli hi nkarhi wolowo.”10 Kutani a ya emahlweni a ku eka vona: “Tiko ri ta pfukela tiko+ rin’wana, ni mfumo wu ta pfukela mfumo+ wun’wana;11 ku ta va ni ku tsekatseka lokukulu ka misava, naswona ku ta va ni mintungu ni ku kayivela ka swakudya ;+ ku ta va ni swivono leswi chavisaka ni swikombiso leswikulu leswi humaka etilweni.+12 “Kambe emahlweni ka swilo leswi hinkwaswo vanhu va ta mi khoma, va mi xanisa,+ va mi nyiketa emasinagogeni ni le makhotsweni, mi ta huduleriwa emahlweni ka tihosi ni le ka tindhuna-nkulu hikwalaho ka vito ra mina.+13 Swi ta endla leswaku mi nyikela vumbhoni.+14 Hikokwalaho swi vekeni etimbilwini ta n’wina leswaku mi nga hleli ka ha ri emahlweni ndlela leyi mi nga ta tihlamulela ha yona,+15 hikuva ndzi ta mi nyika nomu ni vutlhari, lebyi lava lwisanaka na n’wina hinkwavo va nga ta ka va nga swi koti ku byi kaneta kumbe ku byi landzula.+16 Ku tlula kwalaho, mi ta nyiketiwa hambi ku ri hi vatswari+ ni vamakwenu ni maxaka ni vanakuloni, naswona va ta dlaya+ van’wana va n’wina;17 vanhu hinkwavo va ta mi venga hikwalaho ka vito+ ra mina.18 Kambe hambi ku ri nsisi+ wa tinhloko ta n’wina a wu nge tshuki wu lova.19 Hi ku tiyisela ka n’wina mi ta londzovota mimoya-xiviri+ ya n’wina.20 “Ku tlula kwalaho, loko mi vona Yerusalema wu rhendzeriwa+ hi mavuthu lama goveke, swi tiveni leswaku ku lovisiwa ka wona ku tshinele.+21 Kutani lava nga eYudiya a va balekele etintshaveni, lava nga exikarhi ka wona a va suke, lava nga etindhawini ta le handle va nga tshuki va nghena emutini;+22 hikuva lawa i masiku yo tisa vululami, leswaku swilo hinkwaswo leswi tsariweke swi hetiseka.+23 Khombo eka vavasati lava tikeke ni lava an’wisaka vana emasikwini+ wolawo! Hikuva ku ta va ni xilaveko lexikulu etikweni ni vukarhi eka vanhu lava;24 kutani va ta wa hi vukarhi bya banga, va yisiwa evukhumbini ematikweni+ hinkwawo; naswona Yerusalema wu ta kandziyeriwa hi matiko, kukondza ku hetiseka nkarhi+ lowu vekiweke wa matiko.25 “Nakambe, ku ta va ni swikombiso edyambyini+ ni le n’wetini ni le tinyeletini, matiko ma ta kayakaya emisaveni, ma nga tivi leswaku ma ta endla yini hikwalaho ka ku pfuma ka lwandle+ ni vukarhi+ bya rona,26 kasi vanhu va ta titivala hikwalaho ka ku chava+ ni ku langutela swilo leswi taka ehenhla ka misava+ leyi akiweke; hikuva matimba ya matilo ma ta ninginisiwa.+27 Endzhaku ka sweswo va ta vona N’wana wa munhu+ a ta a ri epapeni hi matimba ni ku vangama lokukulu.+28 Kambe loko swilo leswi swi sungula ku humelela, yimani mi ololoka ivi mi tlakusa tinhloko ta n’wina, hikuva ku kutsuriwa ka n’wina ka tshinela.”29 Hiloko a va byela xifaniso a ku: “Langutani nkuwa ni mirhi leyin’wana hinkwayo:+30 Loko se yi hluka, hi ku yi languta, mi swi vona kahle leswaku ximumu xi kusuhi.+31 Hi ndlela leyi, na n’wina loko mi vona swilo leswi swi humelela, tivani leswaku mfumo wa Xikwembu wu kusuhi.+32 Ndzi tiyisile ndzi ri eka n’wina, Xitukulwana lexi xi nga ka xi nga hundzi ku nga si humelela swilo leswi hinkwaswo.+33 Tilo ni misava swi ta hundza,+ kambe marito ya mina ma nga ka ma nga hundzi.+34 “Kambe tivoneleni leswaku timbilu ta n’wina ti nga tshuki ti tshikileriwa hi ku dya ngopfu ni ku nwa ngopfu+ ni ku vilela+ hi vutomi, kutani hi xitshuketa siku rero ri mi wela hi xihatla+35 ku fana ni ntlhamu.+ Hikuva ri ta wela hinkwavo lava tshamaka emisaveni hinkwayo.+36 Kutani, hitekani+ nkarhi hinkwawo mi endla xikombelo+ leswaku mi ta humelela loko mi balekela swilo leswi hinkwaswo leswi nga ta humelela, ni ku yima emahlweni ka N’wana wa munhu.”+37 Kutani ninhlikanhi a a dyondzisa etempeleni,+ kambe nivusiku a a huma a ya tshama entshaveni leyi vuriwaka Ntshava ya Mitlhwari.+38 Naswona vanhu+ hinkwavo a va ta eka yena nimpundzu etempeleni va ta n’wi yingisela.


text:
Yuropa
Yuropa i rinwana ra Matiko-nkulu (hi xiyenge xa Politiki) ya nkombo, naswona rivumba ribuwa ra Tiko-nkulu (Hi xiyenge xa Mbangu) ra Yuraxiya. Yuropa ri angarhiwe enwalungwini hi Lwandle ra Akthika, e vupela-dyambu hi Lwandle ra Atlanthika, e dzongeni hi Lwandle ra Meditera, na le vuxeni bya le dzongeni hi Tintshava ta Khakhasu, Lwandle ra Ntima na mati-ndlela lama hlanganisaka Lwandle ra Ntima na Meditera. E vuxeni Yuropa ri avanyisiwa na Axiya hi mati ya Tintshava ta Ura, Nambu wa Ura, na hi Lwandle ra Kaspa.[1]
Yuropa yi funengeta kwalomu ka 10,180,000km2 hi ku anama, kumbe 2% wa Misava hinkwayo. Yuropa, yina matiko ya 50, laha Rhaxiya ringa rona tiko leri kulu ngopfu hi ku anama naswona rithlela riva na vaakatiko vutala kutlula matiko man'wana ya tiko-nkulu leri. Ntsengo wa vaaka tiko va tiko-nkulu leri wu kumbeteriwa kwalomu ka 740 wa timiliyoni.[2] Ntshamelo ma xelo wa tiko-nkulu leri ma hlohloteriwa hi lwandle ra Atlanthika, laha tinguva ti cincacincaka kutlurisa mpimo, ngopfungopfu ekusuhi na ribuwa ra lwandle leri.
Tiko ra Griki ra khale rivoniwa tani hi xihlovo xa nhluvuko wale vupela dyambu,[3][4] naswona endzaku ka mfumo wa xigriki, ku landzerile mfumo wa ma Rhoma, ivi kulandzela nguva ya mpfuxelelo na Rivoningo eka tiko nkulu leri. Kusukela eka nguva ya kutsumbula, ku hlanganisa na nguva ya tinkomponi, Yuropa yi rhangerile matiko ya misava eka minhluvuko yo tala. exikarhi ka malembe xidzana ya 16 kuya eka 20, Tihulumendhe ta matiko ya Yuropa, ti lawule matiko ya Amerikha wa le N'walungu na le Dzongeni, matiko ya Afrika hi kutala, Oxeniya na matiko yo tala ya le Axiya.
Kusunguriwa ka nguva wa tinkomponi, luku sunguleke e tikweni ra Brithani eku heleni ka lembe-xidzana ra vu 18, kutisile nhluvuko lowukulu eka timhaka ta ikhonomi, ndzhavuko, na mahanyele ya vanhu. Hivumbirhi bya Tinyimpi ta misava, ti lweriwile etikweni-nkulu leri, naswona tihoxe xandla eku hungutekeni ka matimba ya tiko-nkulu leri emisaveni, naswona rihambukela matiko ya Amerikha na Rhaxiya.[5] Hi nguva wa Nyimpi yo titimela, Yuropa ayi tsemiwe exikarhi ka NATO evupela dyambu na Xipfumelelwano xa Warsaw evuxeni, kufikela eka nguva ya Kulwela Ntshuxeko ka malembe ya 1989 na Kuwisiwa ka khumbi ra Berlin.
Hilembe ra 1955, Huvo ya Yuropa yi simekiwile endzaku ka nkulumo ya Nkul, Winston Churchill, leswaku yihlanganisa Yuropa eka tipakani leti fanaka. Huvo leyi yihlanganise matiko hinkwawo ya tiko-nkulu leri, handle ka Belarus, Kazakhstan na Dorobha ra Vatikhani. Kuhlanganisiwa ka matiko man'wana eka huvo leyi ku tise ku simekiwa ka Nhlangano wa Matiko ya Yuropa.[6] Mali leyi tirhisiwaka etikweni-nkulu leri yi vuriwa Yuro.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2007. ""Europe"". Retrieved 2007-12-27.
- ↑ "World Populations Prospects, the 2015 RevisionS". United Nations - Department of Economic and Social Affairs - Population Division.
- ↑ Kim Covert (1 July 2011). Ancient Greece: Birthplace of Democracy. Capstone. p. 5. ISBN 978-1-4296-6831-6. "Ancient Greece is often called the cradle of western civilization. ... Ideas from literature and science also have their roots in ancient Greece."
- ↑ Ricardo Duchesne (7 February 2011). The Uniqueness of Western Civilization. BRILL. p. 297. ISBN 90-04-19248-4. "The list of books which have celebrated Greece as the “cradle” of the West is endless; two more examples are Charles Freeman's The Greek Achievement: The Foundation of the Western World (1999) and Bruce Thornton's Greek Ways: How the Greeks Created Western Civilization (2000)"
- ↑ National Geographic, 534.
- ↑ "The European union—a federation or a confederation?". Retrieved 4 August 2017.


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | KU KURISA VANA
Ndlela Yo Dyondzisa Vana Ku Tirhisa Internet Hi Ndlela Leyinene
NTLHONTLHO
Swiviko swa mahungu swi endla leswaku Internet yi languteka onge hi lomu ku kumekaka swifamona, vapfinyi ni swigevenga leswi yivaka vuxokoxoko bya vanhu. Swi nga endleka leswaku wa karhateka hi sweswo hikwalaho ka swivangelo swo karhi: N’wana wa wena u tshama a ri eka Internet naswona swi tikomba onge a nga ma xiyi makhombo lawa ma nga ha n’wi welaka.
U nga dyondzisa n’wana wa wena ndlela leyinene yo tirhisa Internet. Xo sungula, xiya swilo swin’wana leswi u faneleke u swi tiva leswi endlekaka eka Internet.
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Vana va nga kota ku nghena eka Internet hi ku tirhisa selfoni. Mhaka ya leswaku khompyuta yi vekiwa laha un’wana ni un’wana a kotaka ku yi vona ekaya, ya pfuna swinene. Kambe n’wana wa wena swi nga n’wi olovela ku nghena eka internet hi tiselfoni ta manguva lawa kumbe ti-tablet, wena tanihi mutswari u nga swi tivi.
Vana van’wana va heta nkarhi wo tala va ri eka internet. Xin’hwanyatana lexi nga ni malembe ya 19, xi ri: “Ndzi pfula khompyuta hi xikongomelo xo hlaya ti-email hi timinete ta ntlhanu kambe ndzi tikuma ndzi hlalela tivhidiyo ku ringana tiawara to hlayanyana. Ndzi fanele ndzi lawula ndlela leyi ndzi yi tirhisaka ha yona.
Vana va nga tirhisa internet ku tlula mpimo. Vanhu lava nga ni swikongomelo swo biha eka Internet va nga tirhisa rungula ra vantshwa leri nga eka Internet ro tanihi leswi va swi tsaleke, swifaniso leswaku va tiva leswaku va tshama kwihi, va nghena kwihi xikolo ni leswaku hi rini laha va nga ta va voxe ekaya.
Vana van’wana a va swi twisisi leswaku swilo leswi va swi nghenisaka eka Internet swi nga va peta ekhombyeni ku fikela kwihi. Leswi u swi nghenisaka eka Internet, a swi rhabeki. Minkarhi yin’wana leswi u swi tsalaka ni swinepe leswi khomisa tingana, swi kumeka endzhaku ka nkarhi—hi xikombiso, swi nga kumiwa hi muthori loko a ri karhi a endla ndzavisiso ha wena loko u lava ntirho.
Hambiswiritano, tsundzuka leswi: Internet a hi nala wa wena. Kambe nchumu lowu nghenisaka vanhu ekhombyeni i ku nga yi tirhisi hi ndlela leyinene.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Dyondzisa n’wana wa wena ku rhangisa swilo leswi nga swa nkoka ni ku tirhisa nkarhi hi vutlhari. Leswaku a ta va ni vutihlamuleri loko se a kurile, u fanele a dyondza ku rhangisa swilo leswi nga swa nkoka sweswi. Ku vulavurisana ni swirho swa ndyangu, ku endla ntirho-kaya wa le xikolweni, ni ku endla mintirho yin’wana ya le kaya i swa nkoka swinene ku tlula ku tihungasa hi ku tirhisa Internet. Loko u karhateka hi nkarhi lowu n’wana wa wena a wu hetaka eka Internet, n’wi vekele swipimelo swa nkarhi lowu a faneleke a wu heta eka yona.—Nawu wa Bibele: Vafilipiya 1:10.
Dyondzisa n’wana wa wena leswaku a sungula hi ku anakanyisisa a nga si nghenisa swo karhi eka Internet. Pfuna n’wana wa wena leswaku a tivutisa swivutiso swo tanihi leswi nge: Xana leswi ndzi lavaka ku swi tsala swi ta vavisa un’wana? Xana xinepe lexi, xi ta yi khumba njhani ndlela leyi ndzi tivekaka ha yona? Xana swi ta ndzi khomisa tingana loko vatswari va mina kumbe vanhu van’wana lavakulu vo vona xinepe kumbe rungula leri ndzi ri tsaleke? Xana va ta gimeta hi ku vula leswaku ndzi munhu wa muxaka muni loko vo swi vona? Xana a ndzi ta n’wi teka njhani munhu un’wana loyi a tsaleke kumbe ku hoxa xinepe xo fana ni lexi xa mina eka Internet?—Nawu wa Bibele: Swivuriso 10:23.
Dyondzisa n’wana wa wena leswaku a kota ku hambanisa swilo leswinene ni leswo biha. A wu nge swi koti ku vona swilo hinkwaswo leswi n’wana wa wena a swi endlaka nkarhi ni nkarhi. Kambe, tsundzuka leswaku pakani ya wena tanihi mutswari, a hi ku lawula n’wana wa wena kambe i ku n’wi pfuna leswaku ‘matimba ya yena ya ku twisisa a ma tirhisa leswaku a hambanisa leswi lulameke ni leswi hoxeke.’ (Vaheveru 5:14) Xisweswo, ematshan’wini yo n’wi byela milawu ni leswi u nga ta n’wi endla swona loko a onhile, n’wi dyondzise mahanyelo lamanene. Xana u lava ku tiveka tanihi munhu wa njhani? Hi yihi mikhuva leyi a lavaka ku tiveka ha yona? Pakani ya wena i ku pfuna n’wana wa wena leswaku a endla swiboho swa vutlhari ku nga khathariseki leswaku wena u kona kumbe a wu kona.—Nawu wa Bibele: Swivuriso 3:21.
“Vana va tiva swo tala hi thekinoloji. Kambe vatswari va tiva swo tala hi vutomi”
Ku fana ni ku chayela movha, ku tirhisa Internet swi lava vuxiyaxiya ku nga ri ku kota ku yi tirhisa ntsena. Ndzetelo lowu u n’wi nyikaka wona tanihi mutswari i wa nkoka swinene. Parry Aftab mutshila eka vuhlayiseki byo tirhisa Internet, a a vula a tiyisile, loko a ku: “Vana va tiva swo tala hi thekinoloji. Kambe vatswari va tiva swo tala hi vutomi.”
DYONDZA SWO TALA
TIVHIDIYO TA TIPOPAYI
Vana Ni Vutlhari Loko U Tirhisa Ndhawu Yo Endla Xinghana Eka Internet
Tiphine u tlhela u hlayiseka loko u ri karhi u vulavurisana ni vanghana va wena eka Internet.
VANTSHWA VA VUTISA
I Yini Leswi Ndzi Faneleke Ndzi Swi Tiva Hi Ku Rhumela Ti-SMS?
Ku rhumela ti-SMS swi nga ku onhela vito ni vunghana. Kuma leswaku sweswo swi nga endlekisa ku yini.


text:
NGUDO 6
U Kuvhangana Na Vhakriste Nga Riṋe Zwi Ri Vhuyedza Hani?
Ri ya miṱanganoni yashu ya Vhukriste misi yoṱhe naho zwi tshi nga ṱoḓa uri ri tshimbile ḓakani ḽo pinzanaho kana u konḓelela mutsho u si wavhuḓi. Hu sa londwi khaedu dza vhutshilo na maneto nga murahu ha mushumo wa ḓuvha, ndi ngani Ṱhanzi dza Yehova vha tshi ita vhuḓidini ho raloho ha u kuvhangana na vhatendi ngavho?
Zwi ita uri ri takale. Musi muapostola Paulo a tshi amba nga ha vhane ra kuvhangana navho tshivhidzoni, o ri: “Kha ri sedzane nga tshashu.” (Vha-Heberu 10:24) Eneo maipfi a amba u “humbula nga vhuronwane,” ndi uri u ḓivhana. Nga zwenezwo, maipfi a onoyo muapostola a ri ṱuṱuwedza uri ri kwamee nga vhaṅwe. Arali ra ḓivha miṅwe miṱa ya Vhakriste, ri ḓo ṱhogomela uri vhaṅwe vhavho vho kunda khaedu dzi fanaho na dzashu na uri vha nga ri thusa uri ri bvelele.
Zwi ita uri ri vhe na vhushaka ho khwaṱhaho. Vhahashu vhane ra kuvhangana navho miṱanganoni yashu, ndi khonani dzashu khulwane, a si vhathu vhe ra sokou vha ḓowela. Nga zwiṅwe zwifhinga, ri ḓiphina navho nga vhuḓimvumvusi vhu homolosaho. Honoho u kuvhangana hu vhuyedza hani? Ri guda u dzhielana nṱha nahone zwenezwo zwi khwaṱhisa mbofho dzashu dza lufuno. Nga zwenezwo, musi vhahashu vha tshi sedzana na thaidzo, ri ṱavhanya ra vha thusa nga ṅwambo wa vhushaka ho khwaṱhaho he ra vhu ṱahulela. (Mirero 17:17) Musi ri tshi kuvhangana na miraḓo yoṱhe ya tshivhidzo tshashu, ri sumbedza uri ri a “vhavhalelana.”—1 Vha-Korinta 12:25, 26.
Ri ni ṱuṱuwedza uri ni khethe khonani dzine dza ita zwi funwaho nga Mudzimu. Khonani dzo raloho ni ḓo dzi wana vhukati ha Ṱhanzi dza Yehova. Nga khumbelo ni songo tendela naho tshi tshini tshi tshi ni thivhela u kuvhangana na riṋe.
Ndi ngani zwi tshi ri vhuyedza u kuvhangana roṱhe miṱanganoni?
Ni nga takalela lini u ḓa tshivhidzoni tshashu?


text:
THERO I RE KHA GWATI | BIVHILI I RI MINI NGA HA VHUTSHILO NA LUFU?
Naa Zwi A Konadzea U Tshila Nga Murahu Ha U Fa?
HU NA mavhonele manzhi nga ha vhutshilo na lufu. Vhaṅwe vha vhona u nga vha ḓo bvela phanḓa vha tshi khou tshila musi vho fa, khamusi vhe kha tshiṅwe tshivhumbeo kana huṅwe fhethu. Vhaṅwe vha vhona u nga vha ḓo dovha vha bebwa uri vha tshile huṅwe fhethu. Vhaṅwe vha vhona u nga lufu ndi ambadzifhele.
Hu nga vha hu na zwine na zwi tenda nga ha enea mafhungo, zwi tshi ya nga nḓila ye na aluswa ngayo kana hune na bva hone. Samusi vhathu vhe na mavhonele a sa fani nga ha zwine zwa itea musi muthu a tshi fa, naa hu na muthu kana huṅwe fhethu hune ra nga wana hone phindulo ya vhukuma ine ra nga i fulufhela ya yeneyi mbudziso?
Lwa miṅwaha ya maḓana, vharangaphanḓa vha vhurereli vho gudisa pfunzothendwa ya uri muya wa muthu u bvela phanḓa u tshi tshila. Vhatevheli vha vhurereli vhunzhi—Vhakriste, Vhahindu, Vhayuda, Vhamuslim na vhaṅwe—vha tenda uri muya wa muthu u bvela phanḓa u tshi tshila, zwine zwa amba uri muya a u fi musi muvhili u tshi fa nahone u bvela phanḓa u tshi tshila huṅwe fhethu. Kha ḽiṅwe sia, Vhabudda vha tenda uri muthu u a bebwa lunzhi-lunzhi hune a swika kha vhuimo vhune a si tsha bebwa nahone u vha a si tsha pfa vhuṱungu, honoho vhuimo vhu vhidzwa Nirvana.
Nga nṱhani ha dzenedzo pfunzo, vhunzhi ha vhathu shangoni ḽoṱhe vha tenda uri lufu lu vulela vhathu tshibuli tsha u dovha vha tshila kha ḽiṅwe shango. Nga zwenezwo, kha vhanzhi, lufu ndi tshipiḓa tsha ndeme vhukuma tsha uri muthu a kone u dovha a tshila nahone kha vhenevho vhathu u fa zwi vhonala u nga ndi lufuno lwa Mudzimu. Fhedzi Bivhili i ri mini nga ha enea mafhungo? Ri humbela uri ni vhale thero i tevhelaho. Phindulo ya yeneyo mbudziso i nga ni mangadza.


text:
Dzimboni dza Jehovha–Khethu Vamani?
Ethu hi vathu va ntumbunugeyago omu nya mazanazana nya masaho ni malimi. Ambari ulolo hi ngu pwanana kholu hi gu na ni makungu mamowo. Guvbindra isoso, ethu ha gu vbweta gu dzundza Jehovha, Nungungulu a ganedwago omu nya Bhibliya ni Muvangi nya silo satshavbo. Ha gu gira satshavbo hi si kodzago gasi gu pimiseya Jesu Kristo hi bwe hi dzipwa matshandza khu gu ranwa pwani hi makristo. Moyo ni moyo wathu a gu thumisa tepo yaye gasi gu phasa vambe guti Bhibliya ni Mufumu wa Nungungulu. Khu kotani nya gu ninge wukustumunyu, mwendro gu ganeya, khu Jehovha Nungungulu ni Mufumu waye, ha gu tidwa kha nga Dzimboni dza Jehovha.
Beya omu nya website yathu. Leri Bhibliya omu nya interneti. Hiti ubwe uti esi hi si khodwago.


text:
Xana Swidyondzi Swa Pfumela Leswaku Yesu U Tshame A Hanya Emisaveni?
Swidyondzi swi ni swivangelo leswi twalaka swo pfumela leswaku Yesu u tshame a hanya emisaveni. Malunghana ni timhaka leti tsariweke hi van’wamatimu va lembe-xidzana ro sungula ni ra vumbirhi leti vulavulaka hi Yesu ni Vakreste vo sungula, Nkandziyiso wa 2002 wa Encyclopædia Britannica wu ri: “
Timhaka teto ti kombisa leswaku eminkarhini ya khale hambi ku ri vanhu lava a va lwisana ni vukhongeri bya Vukreste a va si tshama va kanakana mhaka ya leswaku Yesu u tshame a hanya emisaveni, leyi kanetiweke ro sungula eku heleni ka lembe-xidzana ra vu-18, hi lembe-xidzana ra vu-19 ni le ku sunguleni ka lembe-xidzana ra vu-20 handle ka swivangelo leswi twalaka.”
Hi 2006 buku leyi nge Jesus and Archaeology yi te: “
Namuntlha ku hava xidyondzi lexi dumeke lexi kanakanaka leswaku Muyuda la vuriwa Yesu n’wana wa Yosefa u tshame a hanya laha misaveni; swo tala swi pfumela hi ku helela leswaku sweswi hi tiva swilo swo tala malunghana ni swiendlo ni tidyondzo ta yena ta xisekelo.”
Bibele yi vulavula hi Yesu tanihi munhu wa xiviri. Yi hi byela mavito ya maxaka ya yena ni vandyangu wa ka vona. (Matewu 1:1; 13:55) Yi tlhela yi hi byela hi tihosi leti dumeke leti hanyeke enkarhini wa Yesu. (Luka 3:1, 2) Vuxokoxoko byebyo byi endla leswaku vakambisisi va kota ku kambisisa loko rungula leri nga eBibeleni ri pakanisa hakunene.
DYONDZA SWO TALA
XIHONDZO XO RINDZA
Xivangelo Xo Tshemba Tibuku Ta Mune Ta Bibele Ta Matewu, Marka, Luka Na Yohane
Xiya vumbhoni bya matsalwa ya khale lama tsariweke hi voko.
XALAMUKA!
Mfumo Wa Rhoma eMatin’wini Ya Bibele
Mfumo wa Rhoma wa khale wu byi hetisise njhani vuprofeta bya le Bibeleni?


text:
Xana Diyavulosi A Nga Va Lawula Vanhu?
Nhlamulo ya Bibele
Diyavulosi ni madimona va kucetela vanhu swinene lerova Bibele yi ri: “Lowo homboloka u lawula misava hinkwayo.” (1 Yohane 5:19, New Century Version) Bibele yi boxa tindlela leti Diyavulosi a va kucetelaka ha tona vanhu.
Vuxisi. Bibele yi khutaza Vakreste leswaku va “lwisana ni marhengu ya Diyavulosi.” (Vaefesa 6:11) Rhengu rin’wana i ku xisa vanhu va tshemba leswaku vatirheli vakwe i malandza ya Xikwembu.—2 Vakorinto 11:13-15.
Vungoma. Diyavulosi u xisa vanhu hi ku tirhisa vungoma, vavhumbhi ni vahlahluvi kumbe vungoma bya swilo swa le mpfhukeni. (Deteronoma 18:10-12) Ku tirhisa swidzidziharisi, ku tekela munhu dzano ni vuloyi.—Luka 11:24-26.
Vukhongeri bya mavunwa. Vukhongeri lebyi dyondzisaka mavunwa byi hambukisa vanhu leswaku va nga yingisi Xikwembu. (1 Vakorinto 10:20) Bibele yi vula leswaku tidyondzo teto ta mavunwa i ‘tidyondzo ta madimona.’—1 Timotiya 4:1.
Ku va ni madimona. Bibele ya vulavula hi mimoya yo biha leyi lawulaka vanhu. Minkarhi yin’wana vanhu lava nga ni madimona va va mabofu, va nga koti ku vulavula kumbe hambi ku ri ku tivavisa.—Matewu 12:22; Marka 5:2-5.
Ndlela yo papalata nkucetelo wa Diyavulosi
A wu fanelanga u tshama u ri karhi u chava ku lawuriwa hi madimona hikuva Bibele yi kombisa ndlela leyi u nga kanetaka Diyavulosi ha yona:
Dyondza ku xiya tindlela ta Diyavulosi leswaku u “ma tiva makungu yakwe.”—2 Vakorinto 2:11.
Nghenisa vutivi lebyi humaka eBibeleni naswona u tirhisa leswi u swi dyondzaka. Loko u endla tano, swi ta ku sirhelela eka nkucetelo wa Diyavulosi.—Vaefesa 6:11-18.
Cukumeta xin’wana ni xin’wana lexi fambisanaka ni mintirho ya madimona. (Mintirho 19:19) Sweswo swi katsa vuyimbeleri, tibuku, timagazini, swifaniso ni tivhidiyo leti khutazaka vungoma.
DYONDZA SWO TALA
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
Ndlela Leyi Swivumbiwa Swa Moya Swi Khumbaka Vutomi Bya Wena Ha Yona
Bibele yi vulavula hi tintsumi ni madimona. Xana swivumbiwa leswi swa moya i swa xiviri? Xana swi nga byi khumba vutomi bya wena?


text:
Ha Yini Ku Nga Ri Na Ku Rhula Emisaveni?
Nhlamulo ya Bibele
Matshalatshala ya munhu yo tisa ku rhula emisaveni ma tsandzekile naswona ma ta hambeta ma tsandzeka hikwalaho ka swivangelo swo hlayanyana:
“
Munhu loyi a fambaka a nga ka a nga wu kongomisi nkondzo wa yena.” (Yeremiya 10:23) Vanhu a va nga vumbiwanga na byona vuswikoti kumbe mfanelo yo tifuma, kutani a va nge swi koti ku tisa ku rhula loku nga heriki emisaveni.
“
Mi nga tshembi vanhu va xiyimo xa le henhla, hambi ku ri n’wana wa munhu wa nyama, loyi a tsandzekaka ku ponisa. Moya wakwe wa huma, a tlhelela entshurini wa yena; hi siku rero miehleketo yakwe ya lova.” (Pisalema 146:3, 4) Varhangeri va tihulumendhe hambi ku ri lava nga ni swikongomelo leswinene, a va nge tisi ntlhantlho lowu heleleke wa swiphiqo leswi vangaka tinyimpi.
“
Emasikwini yo hetelela ku ta fika minkarhi ya mangava leyi swi nonon’hwaka ku langutana na yona. Hikuva vanhu va ta va . . . lava nga ni tihanyi, lava nga rhandziki vunene, vaxengi, lava omeke tinhloko, lava tikukumuxaka hi ku tinyungubyisa.” (2 Timotiya 3:1-4) Hi hanya “
emasikwini yo hetelela,” ya misava leyi yo homboloka, ku nga nkarhi lowu mikhuva ya vanhu leyi tinyikeke matimba yi endlaka leswaku swi tika swinene ku kondletela ku rhula.
“
Khombo eka misava ni lwandle, hikuva Diyavulosi u xikele eka n’wina, a hlundzukile swinene, hi ku tiva leswaku u ni nkarhi wo koma.” (Nhlavutelo 12:12) Leswi nala wa Xikwembu Diyavulosi a lahleriweke laha misaveni, u kucetela vanhu leswaku va va ni moya wo biha. Loko a ha ri “
mufumi wa misava leyi,” ku rhula a hi nge ku voni.—Yohane 12:31.
“
[Mfumo wa Xikwembu] wu ta pfotlosa kutani wu herisa mimfumo leyi hinkwayo [leyi kanetanaka ni Xikwembu], kambe wona wu ta tshama hilaha ku nga riki na makumu.” (Daniyele 2:44) Mfumo wa Xikwembu wu ta enerisa ku navela ka hina ko lava misava leyi nga ni ku rhula loku nga heriki, ku nga ri hulumendhe yihi ni yihi ya vanhu.—Pisalema 145:16.


text:
Nkuwa kumbe Nkuwa wa le Kapa (Ficus sur) [note 1] i nsinya lowu kumekaka ngopfu e tikweni-nkulu ra Afrika. Ninya lowu wu tshamaka wu tsakile lembe hinkwaro naswona wu kula hi xihatla [1] ku fikelela kwalomu ka timitara ta 5 ku ya fika eka 12, [2] [3] naswona yin'wana ya yona yinga kula ku fikela eka 35 kya eka 40 wa timitara hi kuleha. [2] [4] Nsinya lowu kula ivi wu endla ndzhuti wo anama. [4] Nsinya lowu wu tswala makuwa yohlaya eka rhavi rin'we, hiswona leswi endlaka leswaku nsinya lowu wu fambisana na mbeleko naswona wuthlela wu tirhisiwa tani hi gandzelo. [3]
Nkuwa wu kumeka ngopfu e matikweni yo hlanganisa Cape Verde, Senegambia evupela-dyambu bya Afrika kufika e Cameroon. Wakumeka nale vuxa-dyambu e Eritrea, N'walungu wa Somalia na le Yemen, kasi wuthlela wukumeka ematikweni hinkwayo ya le dzongeni bya Afrika ehandle ka Lesotho na mananga ya Botswana, Namibia na Afrika Dzonga. [2] Nsinya lowu wukumeka e makhwatini na tindzhawu ta mabyasi. [3]


text:
Tihele I Yini? Xana I Ndhawu Leyi Vanhu Va Xanisiwaka Eka Yona Hilaha Ku Nga Heriki?
Nhlamulo ya Bibele
Vuhundzuluxeri byin’wana bya Bibele byi tirhisa rito “tihele” ematshan’weni ya leri nge “Sheol” hi Xiheveru ni leri nge “Hayidesi” hi Xigriki, lawa ha mambirhi ka wona ma vulaka sirha leri tolovelekeke. (Pisalema 16:10; Mintirho 2:27) Vanhu vo tala va pfumelelana ni mhaka ya ndzilo wa tihele hilaha xifaniso xa vukhongeri lexi nga eka xihloko lexi xi kombisaka hakona. Hambiswiritano, Bibele yi dyondzisa leswi hambaneke ni sweswo.
Lava nga etiheleni a va tivi nchumu naswona a va twi ku vava. “A ku na ntirho hambi ku ri kungu, vutivi kumbe vutlhari eSheol.”—Eklesiasta 9:10.
Vanhu lavanene na vona va ya etiheleni. Yakobe na Yobo vavanuna vo tshembeka, a va swi tiva leswaku va ta ya kona.—Genesa 37:35; Yobo 14:13.
Rifu hi rona hakelo ya xidyoho ku nga ri ku hisiwa etiheleni. “Loyi a feke, xidyoho xa yena xi hlanguriwile.”—Varhoma 6:7.
Ku xanisiwa hilaha ku nga heriki a ku fambisani ni vululami bya Xikwembu. (Deteronoma 32:4) Loko wanuna wo sungula Adamu a dyohile, Xikwembu xi n’wi byele leswaku nxupulo wa yena i ku nga ha hanyi: “U ntshuri u ta tlhelela entshurini.” (Genesa 3:19) Xikwembu a xi ta va xi hemba loko entiyisweni a xi yisa Adamu endzilweni wa tihele.
Xikwembu a xi nge tshuki xi anakanye hi ku xanisa vanhu hilaha ku nga heriki. Mhaka ya leswaku xi xanisa vanhu endzilweni wa tihele a yi fambisani ni dyondzo ya Bibele leyi nge, “Xikwembu i rirhandzu.”—1 Yohane 4:8; Yeremiya 7:31.


text:
Ri Tsariwe Rini Rungula Leri Vulavulaka Hi Yesu?
Nhlamulo ya Bibele
Loko muapostola Yohane a vulavula hi swiendlakalo swa vutomi bya Yesu leswi a tsaleke ha swona, u te: “
Loyi a swi voneke u nyikele vumbhoni, vumbhoni byakwe i bya ntiyiso, naswona munhu yoloye wa swi tiva leswaku u vula swilo swa ntiyiso, leswaku na n’wina mi kholwa.”—Yohane 19:35.
Xivangelo xin’wana xo tshemba rungula ra Tievhangeli leri tsariweke hi Matewu, Marka, Luka na Yohane hileswaku ri tsariwe enkarhini lowu vo tala va lava voneke swiendlakalo leswi va tsaleke ha swona a va ha hanya. Hi ku ya swihlovo swin’wana, Evhangeli ya Matewu yi tsariwe eku sunguleni ka lembe ra vunhungu endzhaku ka loko Kreste a file, ku nga kwalomu ka lembe ra 41 C.E. Swidyondzi swo tala swi vula leswaku yi tsariwe endzhaku ka lembe rero, kambe ku ni vumbhoni lebyi khomekaka bya leswaku tibuku hinkwato ta Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki ti tsariwe hi lembe-xidzana ro sungula C.E.
Vanhu lava voneke Yesu loko a nga si dlayiwa, loko a fa niloko se a pfuxiwile, va nga tiyisekisa leswaku rungula ra Tievhangeli i ntiyiso. Nakambe a va ta vula loko ku tsariwe swin’wana leswi nga riki ntiyiso. Profesa F. F. Bruce u ri: “
Vaapostola vo sungula a va chumayela rungula leri ana se vayingiseri va vona a va ri tiva; naswona a va vulanga ntsena va ku, ‘Hi timbhoni ta swilo leswi,’ kambe va tlhele va ku, ‘Hilaha na n’wina mi tivaka hakona’ (Mintirho 2:22).”
DYONDZA SWO TALA
XIHONDZO XO RINDZA
Xana Bibele Yi Hi Nyika Vuxokoxoko Hinkwabyo Malunghana Na Yesu?
Xana hi nga tshemba tibuku ta evhangeli tanihi leti pakanisaka ni ku tshembeka ematin’wini ya vutomi bya Yesu?


text:
Xana Yesu A A Ri Munhu Lonene Ntsena?
Nhlamulo ya Bibele
Yesu a a nga ri munhu lonene ntsena. U tikombise a ri munhu loyi a susumeteleke vanhu vo tala swinene ematin’wini. Xiya leswi van’wamatimu ni vatsari lava va swi vuleke ha yena:
“Yesu wa Nazareta . . . a swi kanakanisi leswaku ku vulavuriwa ngopfu ha yena ematin’wini ku tlula vanhu hinkwavo.”—H. G. Wells, n’wamatimu wa Munghezi.
“Ku hava munhu ni un’we loyi a susumeteleke vanhu vo tala ematin’wini ku tlula [Yesu], loyi hambi ku ri sweswi a ha va susumetelaka.”—Kenneth Scott Latourette, n’wamatimu tlhelo mutsari wa Muamerika.
Bibele ya hlamusela leswaku ha yini Yesu a susumetele vanhu vo tala ku tlula vanhu van’wana lavanene lava tshameke va hanya. Loko Yesu a vutise vaapostola vakwe leswaku va ehleketa leswaku hi yena mani, un’wana wa vona u hlamule kahle a ku: “
U Kreste, N’wana wa Xikwembu lexi hanyaka.”—Matewu 16:16.
DYONDZA SWO TALA
XIHONDZO XO RINDZA
I Mani Yesu Kreste?
Ha yini Yesu a file? Xana Yesu u endla yini sweswi? Kuma ta tinhlamulo ta kona ni swivutiso swin’wana eBibeleni ya wena.


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Daniyele 2:1-49
2 Hi lembe ra vumbirhi ra vuhosi bya Nebukadnetsara, Nebukadnetsara u lorhe milorho;+ moya wakwe wu sungula ku karhateka,+ vurhongo byakwe byi hela.2 Kutani hosi yi humesa rito leswaku ku vitaniwa vaprista lava va endlaka masalamusi+ ni vangoma ni valoyi ni Vakalidiya leswaku va ta hlamusela hosi milorho ya yona.+ Hiloko va fika va yima emahlweni ka hosi.3 Hosi yi ku eka vona: “Ndzi lorhe norho, naswona moya wa mina wu karhatekile, wu lava ku tiva norho lowu.”4 Hiloko Vakalidiya va vulavula ni hosi hi Xiaramu,+ va ku: “Wena hosi, hambeta u hanya hilaha ku nga riki na makumu.+ Byela malandza ya wena norho wa kona, kutani hi ta vula nhlamuselo ya wona.”+5 Hosi yi hlamula yi byela Vakalidiya yi ku: “Ndzi humesa rito: Loko mo ka mi nga ndzi tivisi norho lowu, ni nhlamuselo ya wona, mi ta phatluleriwa,+ naswona tindlu ta n’wina ti ta hundzuriwa swihambukelo swa vanhu hinkwavo.+6 Kambe loko mo vula norho ni nhlamuselo ya wona, ndzi ta mi nyika tinyiko ni xihanano ni xichavo lexikulu.+ Hikokwalaho ndzi byeleni norho lowu ni nhlamuselo ya wona.”7 Va hlamula ra vumbirhi va ku: “Hosi a yi byele malandza ya yona norho lowu, kutani hi ta vula nhlamuselo ya wona.”8 Hosi yi hlamula yi ku: “Entiyisweni, ndza swi lemuka leswaku mi ringeta ku kuma nkarhi, tanihi leswi mi xiyeke leswaku mina ndzi humesa rito.9 Hikuva loko mo ka mi nga ndzi tivisi norho lowu, xigwevo+ lexi xi ri xoxe xi ta va ehenhla ka n’wina. Kambe mi pfumele ku ndzi byela rito ro hemba, leri hoxeke,+ kukondza nkarhi wu hundzuka. Hikokwalaho ndzi byeleni norho lowu kutani ndzi ta swi tiva leswaku mi nga swi kota ku hlavutela nhlamuselo ya wona.”10 Vakalidiya va hlamula emahlweni ka hosi, va ku: “A ku na munhu emisaveni leyi omeke loyi a nga kotaka ku kombisa mhaka leyi ya hosi, tanihi leswi yi nga riki kona hosi leyikulu kumbe ndhuna leyikulu leyi vutiseke nchumu wo kota lowu eka muprista un’wana ni un’wana la endlaka masalamusi kumbe emungomeni kumbe eka Mukalidiya.11 Kambe nchumu lowu hosi yi wu vutisaka wa nonon’hwa, a nga kona munhu loyi a nga wu kombisaka emahlweni ka hosi handle ka swikwembu,+ leswi swi nga tshamiki swin’we ni nyama.”+12 Hikwalaho ka sweswo hosi yi hlundzuka, yi kariha ngopfu,+ yi humesa rito ra leswaku ku lovisiwa vavanuna hinkwavo vo tlhariha va Babilona.+13 Hiloko xileriso xi huma, vavanuna vo tlhariha a va ri kusuhi ni ku dlayiwa; kutani va lava Daniyele ni vanakulobye, leswaku ku va vona va dlayiwaka.14 Enkarhini wolowo Daniyele, a a vulavula hi vutlhari ni hi ku twisisa+ eka Ariyoko murhangeri wa varindzi va hosi, lava a va humile ku ya dlaya vavanuna vo tlhariha va Babilona.15 A hlamula Ariyoko ndhuna ya hosi, a ku: “Hikwalaho ka yini hosi yi humesa xileriso xo tika hi ndlela leyi?” Hiloko Ariyoko a tivisa Daniyele mhaka leyi.+16 Kutani Daniyele a nghena, a kombela hosi leswaku yi n’wi nyika nkarhi wo hlavutela nhlamuselo hilaha ku heleleke ehosini.+17 Endzhaku ka sweswo Daniyele a ya endlwini yakwe; kutani a vula mhaka leyi eka Hananiya, Mixayele na Azariya vanakulobye,18 leswaku va kombela tintswalo+ eka Xikwembu xa le tilweni+ malunghana ni xihundla lexi,+ leswaku va nga n’wi lovisi Daniyele ni vanakulobye ni vavanuna vo tlhariha lava va seleke va Babilona.+19 Hiloko xihundla xi hlavuteriwa Daniyele exivonweni xa nivusiku.+ Hikwalaho Daniyele a dzunisa+ Xikwembu xa le tilweni.20 Daniyele a hlamula a ku: “Vito ra Xikwembu a ri dzunisiwe+ ku sukela enkarhini lowu nga riki na makumu ku ya enkarhini lowu nga riki na makumu, hikuva vutlhari ni matimba—i swa xona.+21 Xi hundzula minkarhi ni tinguva,+ xi susa tihosi ni ku veka tihosi,+ lavo tlhariha xi va nyika vutlhari ni lava nga ni ku twisisa+ xi va nyika vutivi.22 Xi hlavutela swilo swo enta ni swilo leswi tumbetiweke,+ xi tiva leswi nga emunyameni;+ ku vonakala+ ku tshama na xona.23 Wena Xikwembu xa vatatana, ndza ku dzunisa ni ku ku bumabumela,+ hikuva u ndzi nyike vutlhari+ ni matimba. Kutani u ndzi tivise leswi hi swi kombeleke eka wena, hikuva u hi tivise mhaka ya hosi.”+24 Hikwalaho ka leswi Daniyele u nghene eka Ariyoko,+ loyi hosi yi n’wi vekeke leswaku a lovisa vavanuna vo tlhariha va Babilona.+ U yile, a n’wi byela a ku: “U nga tshuki u lovisa ni un’we eka vavanuna vo tlhariha va Babilona. Ndzi yise emahlweni ka hosi,+ leswaku ndzi ta vula nhlamuselo ehosini.”25 Hiloko Ariyoko, hi ku hatlisa, a yisa Daniyele emahlweni ka hosi, a ku eka yona: “Ndzi kume munhu la tiyeke emirini eka lava va nga makhumbi+ ya Yuda loyi a nga tivisaka hosi nhlamuselo.”26 Hosi yi hlamula Daniyele, loyi vito rakwe a a ri Beltexatsara,+ yi ku: “Xana u swi fanelekela kahle ku ndzi tivisa norho lowu ndzi wu voneke, ni nhlamuselo ya wona?”+27 Daniyele a hlamula a ri emahlweni ka hosi a ku: “Xihundla lexi hosi yi xi vutisaka vavanuna vo tlhariha, vangoma, vaprista lava endlaka masalamusi ni vangoma va swilo swa le mpfhukeni, a va swi koti ku xi hlamusela hosi.+28 Hambiswiritano, xi kona Xikwembu ematilweni lexi xi nga Muhlavuteri wa swihundla,+ naswona xi tivise Hosi Nebukadnetsara leswi nga ta humelela exiphen’wini xo hetelela xa masiku.+ Norho wa wena ni swivono swa nhloko ya wena esangwini ra wena—hi leswi:29 “Loko ku ri wena, Wena hosi, loko u ri esangwini+ ra wena ku fike miehleketo ya wena malunghana ni leswi swi nga ta humelela endzhaku ka leswi, kutani Loyi a nga Muhlavuteri wa swihundla u ku tivise leswi swi nga ta humelela.+30 Loko ku ri mina, xihundla lexi xi hlavuteriwe mina ku nga ri hikwalaho ka leswi ndzi nga ni vutlhari byo tlula bya van’wana lava hanyaka,+ kambe leswaku nhlamuselo yi tivisiwa hosi hi yoxe nileswaku u tiva miehleketo ya mbilu ya wena.+31 “Wena hosi, u langutile, kutani waswivo, a ku ri ni xifaniso xin’wana lexikulu. Xifaniso xexo, lexi a xi ri xikulu, lexi ku vangama ka xona a ku nga tolovelekanga, a xi yime emahlweni ka wena, xivumbeko xa xona a xi chavisa.32 Loko ku ri xifaniso xexo, nhloko ya xona a yi endliwe hi nsuku lowunene,+ xifuva xa xona ni mavoko ya xona a swi ri swa silivhere,+ khwiri ra xona ni mindzhumbi ya xona a swi ri swa koporo,+33 milenge ya xona a yi ri ya nsimbi,+ xiphemu xa mikondzo ya xona a xi ri xa nsimbi, xiphemu xin’wana a xi ri xa vumba.+34 U ye emahlweni u languta kukondza ribye ri phemeka, ku nga ri hi mavoko,+ kutani ri ba xifaniso emikondzweni ya xona ya nsimbi ni ya vumba, ri xi pfotlosa.+35 Hi nkarhi wolowo nsimbi, vumba, koporo, silivhere ni nsuku, hinkwaswo ka swona, swi pfotlosiwa swi fana ni mungu lowu humaka exivuyeni hi ximumu,+ kutani mheho yi swi fambisa lerova vuthala bya swona a byi kumekanga nikatsongo.+ Loko ku ri ribye leri ri beke xifaniso lexi, ri hundzuke ntshava leyikulu, ri tata misava hinkwayo.+36 “Lowu i norho, naswona nhlamuselo ya wona hi ta yi tivisa hosi.+37 Wena hosi, hosi ya tihosi, wena loyi Xikwembu xa le tilweni xi ku nyikeke mfumo,+ matimba, ntamu ni xindzhuti,38 loyi xi vekeke evokweni ra wena,+ ndhawu yin’wana ni yin’wana leyi vana va vanhu va tshamaka eka yona, swivandzana swa nhova ni swivumbiwa leswi nga ni timpiko swa matilo, loyi xi ku endleke mufumi ehenhla ka swona hinkwaswo, wena u nhloko ya nsuku.+39 “Endzhaku ka wena ku ta humelela mfumo+ wun’wana lowu nga wutsongo eka wena;+ ni mfumo wun’wana, wa vunharhu, wa koporo, lowu wu nga ta fuma ehenhla ka misava hinkwayo.+40 “Loko ku ri mfumo wa vumune,+ wu ta tiya kukota nsimbi.+ Tanihi leswi nsimbi yi pfotlosaka ni ku sila xin’wana ni xin’wana, hikwalaho, kukota nsimbi leyi yi fayaka, wu ta pfotlosa ni ku faya hinkwayo ka yona.+41 “Tanihi leswi u voneke xiphemu xa mikondzo ni swikunwana swi ri vumba bya muvumbi ni xiphemu xin’wana xi ri nsimbi,+ mfumo lowu wu ta avana,+ kambe eka wona ku ta va ni ku tiya loku fanaka ni ka nsimbi, tanihi leswi u voneke nsimbi yi pfanganisiwe ni vumba byo tsakama.+42 Naswona leswi xiphemu xa swikunwana swa mikondzo xi nga nsimbi, xiphemu xin’wana xi nga vumba, mfumo lowu wu ta va ni matimba eka tlhelo rin’wana, kasi eka tlhelo rin’wana wu ta va lowu fayekaka.43 Tanihi leswi u voneke nsimbi yi pfanganisiwe ni vumba, swi ta pfangana ni vana va vanhu; kambe swi nga ka swi nga namarhelani, xin’wana eka xin’wana, hilaha nsimbi yi nga pfanganiki ni vumba.44 “Emasikwini ya tihosi+ teto Xikwembu xa le tilweni+ xi ta veka mfumo+ lowu wu nga ta ka wu nga lovisiwi.+ Mfumo lowu wu nga ka wu nga hundziseriwi eka vanhu van’wana.+ Wu ta pfotlosa kutani wu herisa mimfumo leyi hinkwayo,+ kambe wona wu ta tshama hilaha ku nga riki na makumu;+45 tanihi leswi u voneke leswaku ribye a ri phemiwanga hi mavoko entshaveni,+ nileswaku ri pfotlose nsimbi, koporo, vumba, silivhere ni nsuku.+ Xikwembu Lexikulu+ xi tivise hosi leswi nga ta humelela endzhaku ka leswi.+ Naswona norho lowu wa tshembeka, nhlamuselo ya wona ya tshembeka.”+46 Enkarhini wolowo Hosi Nebukadnetsara a wela ehansi hi xikandza, a kombisa xichavo eka Daniyele, kutani a humesa rito leswaku a endleriwa nyiko ni murhi wa risuna.+47 Hosi yi angula Daniyele yi ku: “Entiyisweni Xikwembu xa n’wina i Xikwembu xa swikwembu+ ni Hosi ya tihosi+ ni Muhlavuteri wa swihundla, hikuva wena u kote ku hlavutela xihundla lexi.”+48 Hikwalaho hosi yi endla Daniyele a va munhu lonkulu,+ yi n’wi nyika tinyiko to tala letikulu, yi n’wi endla mufumi ehenhla ka muganga hinkwawo lowu nga ehansi ka vulawuri bya Babilona+ ni mulawuri lonkulu ehenhla ka vavanuna hinkwavo vo tlhariha va Babilona.49 Kavaloko Daniyele, a kombela hosi, kutani eka vukongomisi bya muganga lowu nga ehansi ka vulawuri bya Babilona yi veka Xadraka, Mixaka na Abedinigo,+ kambe Daniyele a tshama exivandleni+ xa hosi.


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VUKATI
Loko Vana Va Hume Miti
NTLHONTLHO
Mikarhi yo tala vatekani va langutana ni swiphiqo leswikulu loko vana va vona va kurile naswona va hume miti. Loko vana va nga ha ri kona ekaya swi endla leswaku vatswari va sala va ri ni xivundza. M. Gary Neuman, loyi a nga mutivi wa ta ndyangu u tsale a ku: “Ndzi pfuna vatekani vo tala lava swi va tikelaka ku ya emahlweni ni vutomi swin’we loko vana va fambile. Leswi vana va nga famba [vatswari] a va ha ri na swo tala swo vulavula ha swona.” *
Xana swi tano ni hi vukati bya n’wina? Loko swi ri tano mi nga swi kota ku lulamisa xiphiqo lexi. Kambe, a hi rhange hi kambisisa swivangelo leswi kumbexana swi endleke leswaku swilo swi nga ha fani ni le ku sunguleni.
LESWI VANGAKA SWIPHIQO
Malembe lawa hinkwawo, vatswari a va rhangisa swilaveko swa vana vona. Vatswari vo tala va rhangisa swilaveko swa vana ivi va rivala hi vukati bya vona. Kutani loko vana va fambile swi sala swi vonaka leswaku vatswari a va hanyela vana ku nga ri ku hanya tanihi nuna na nsati. Wansati la tekiweke wa malembe ya 59 u ri: “Loko vana va hina va nga si huma miti, hakanyingi a hi endla swilo tanihi ndyangu.” Kambe endzhaku ka loko vana va fambile, u te: “Swilo swi cincile.” U kale a byela nuna wakwe a ku: “Kahlekahle se ha phirhana.”
Vatswari van’wana a va swi lunghekelanga ku sala va hanya swin’we loko vana va hume miti. Buku leyi nge Empty Nesting, yi ri: “Loko vana va fambile, vatekani vo tala va sala va titwa onge va lo nghenela vukati byin’wana.” Leswi va vonaka onge a ku na nchumu lexi va xi endlaka swin’we, un’wana ni un’wana wa vona u tihanyela byakwe onge hiloko va lo tikuma va tshama yindlu yin’we hi xihoxo.
Lexi tsakisaka hileswaku mi nga swi papalata sweswo ivi mi tiphina leswi se mi saleke mi ri vambirhi. Bibele yi nga mi pfuna emhakeni leyi. A hi voneni leswaku yi nga mi pfuna hi ndlela yihi.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Tiyimisele ku amukela xiyimo lexintshwa. Loko Bibele yi vulavula hi vana lava kuleke yi ri: “Wanuna u ta siya tata wakwe ni mana wakwe.” (Genesa 2:24) Tanihi vatswari, pakani ya n’wina a ku ri ku letela vana leswaku va kota ku tihanyela loko se va kurile. Loko mhaka leyi u yi languta hi ndlela leyi, ku huma ka vona miti ku ta va nchumu lowu u tinyungubyisaka ha wona.—Nsinya wa nawu wa le Bibeleni: Marka 10:7.
I ntiyiso leswaku u ta tshama u ri mutswari eka vana va wena. Kambe sweswi a wu nge he heti nkarhi wo tala na vona ku fana ni le ku sunguleni. Ku cinca loku ku endla leswaku u tama wa ha ri ni vuxaka lebyinene ni vana va wena kambe u rhangisa ngopfu munghana wa wena wa vukati. *—Nsinya wa nawu wa le Bibeleni: Matewu 19:6.
Vula leswi swi ku karhataka. Byela munghana wa wena wa vukati ndlela leyi ku cinca loku ku ku khumbaka ha yona naswona tiyimisele ku n’wi yingisela loko na yena a tiphofula. Lehisa mbilu u tlhela u twisisa. Swi nga ha teka nkarhi leswaku wena ni munghana wa wena wa vukati mi tlhela mi rhandzana ku fana ni le ku sunguleni, kambe ku endla tano i swa nkoka.—Nsinya wa nawu wa le Bibeleni: 1 Vakorinto 13:4.
Endlani swilo swintshwa swin’we. Bulani hi tipakani leti mi tsakelaka ku ti fikelela kumbe swilo leswi mi tsakelaka ku swi endla tanihi vatekani. Leswi u kumeke ntokoto hi leswi u kuriseke vana, ha yini u nga pfuni van’wana?—Nsinya wa nawu wa le Bibeleni: Yobo 12:12.
Tikarhatele ku tiyisa vukati bya wena. Anakanya hi timfanelo leti ku endleke u rhandza munghana wa wena wa vukati. Anakanya hi nkarhi wo tsakisa lowu mi tiphineke ha wona swin’we ni swiphiqo leswi mi koteke ku swi tiyiselela. Ku cinca loku ku nga ha va kunene. Entiyisweni, loko mi khomisana mi ta pfulekeriwa hi nkarhi wo tiyisa vukati bya n’wina ni ku tlhela mi rhandzana ku fana ni le ku sunguleni.
^ ndzim. 4 U tsale sweswo eka buku yakwe leyi nge Emotional Infidelity.
^ ndzim. 12 Loko wena ni munghana wa wena wa vukati mi kurisa vana, tsundzuka leswaku mi “nyama yin’we.” (Marka 10:8) Vana va titwa va sirhelelekile loko va vona vatswari va vona va rhandzana.
DYONDZA SWO TALA
U NGA VA NI NDYANGU LOWU TSAKEKE
Tshembeka Eka Nkataku
Xana swi kona swin’wana leswi hi faneleke hi tshembeka eka swona evukatini ku tlula ku papalata vuoswi?


text:
Dyondza Eka Rito Ra Xikwembu
Ha Yini Xikwembu Xi Rhume Yesu eMisaveni?
Xihloko lexi xi tlakusa swivutiso leswi u nga ha vaka u tivutisa swona ni ku ku komba laha tinhlamulo u nga ti kumaka kona eBibeleni ya wena. Timbhoni ta Yehovha ti ta swi tsakela ku bula na wena hi tinhlamulo ta kona.
1. Yesu a a ri kwihi loko Xikwembu xi nga si n’wi rhuma emisaveni?
Yesu a a hanya etilweni tanihi munhu wa moya loko a nga si velekiwa eBetlehema. A a ri xivumbiwa xo sungula xa Xikwembu naswona hi yena ntsena loyi a vumbiweke hi Xikwembu hi ku kongoma. Xisweswo, swa fanela leswi a vuriwaka N’wana wa Xikwembu la tswariweke a ri swakwe. Hakanyingi loko a ri etilweni, a a vulavula tanihi muyimeri wa Xikwembu. Hi yona mhaka leyi a vitaniwaka Rito. U tlhele a tirha tanihi mupfuni wa Xikwembu naswona u hoxe xandla eku tumbuluxeni ka swilo leswin’wana hinkwaswo. (Yohane 1:2, 3, 14) Yesu u hanye ni Xikwembu etilweni ku ringana nkarhi lowu nga pimekiki emahlweni ko va vanhu va tumbuluxiwa.—Hlaya Mikiya 5:2; Yohane 17:5.
2. Xana Xikwembu xi n’wi rhume njhani N’wana wa xona emisaveni?
Yehovha u tirhise moya lowo kwetsima leswaku a hundzisela vutomi bya Yesu ku suka etilweni ku ya embelekweni wa Mariya. Kutani Yesu u velekiwe handle ka tatana wa nyama. Tintsumi ti twarise ku velekiwa kakwe eka varisi van’wana va le ndhawini yoleyo, lava a va ri enhoveni nivusiku va rindza mintlhambi ya vona. (Luka 2:8-12) Xisweswo, Yesu u velekiwe kwalomu ka October, loko maxelo ya ha kufumelanyana, ku nga ri hi xixika. Endzhakunyana, Mariya ni nuna wakwe, Yosefa, va teke Yesu va n’wi yisa ekaya ka vona eNazareta laha va n’wi kuriseleke kona. Yosefa u khathalele Yesu tanihi tata wakwe wa muwundli.—Hlaya Matewu 1:18-23.
Loko Yesu a ri ni malembe ya kwalomu ka 30, u khuvuriwile naswona Xikwembu xi swi vule erivaleni leswaku a a ri N’wana wa xona. Kutani Yesu u sungule ntirho lowu Xikwembu xi n’wi rhumeke wona.—Hlaya Matewu 3:16, 17.
3. Ha yini Xikwembu xi rhume Yesu emisaveni?
Xikwembu xi rhume Yesu leswaku a ya dyondzisa vanhu ntiyiso. Yesu u dyondzise malunghana ni Mfumo wa Xikwembu, ku nga hulumendhe leyi nga ta tisa ku rhula emisaveni hinkwayo. U nyikele ntshembo wa vutomi lebyi nga heriki. (Yohane 4:14; 18:36, 37) Yesu u tlhele a dyondzisa vanhu swilo swo tala malunghana ni ku kuma ntsako wa xiviri. (Matewu 5:3; 6:19-21) A a hanya hileswi a a swi dyondzisa. Hi xikombiso, u kombise ndlela ya ku endla ku rhandza ka Xikwembu hambi ku ri eka swiyimo swo tika. Loko a xanisiwa, a nga rihiselanga.—Hlaya 1 Petro 2:21-24.
Yesu u dyondzise valandzeri vakwe ku va ni rirhandzu leri nga riki ni vutianakanyi. A a ri ni xikhundlha xo hlawuleka swinene etilweni ni Tata wakwe, kambe hi ku titsongahata u yingise Tata wakwe kutani a ta emisaveni leswaku a ta hanya ni vanhu. A nga kona loyi a nga hi vekelaka xikombiso lexinene xa rirhandzu ku tlula Yesu.—Hlaya Yohane 15:12, 13; Vafilipiya 2:5-8.
4. I yini leswi Yesu a swi hetisiseke hi ku fa kakwe?
Xikwembu xi tlhele xi rhuma Yesu leswaku a ta fela swidyoho swa hina. (Yohane 3:16) Hinkwerhu ka hina hi vadyohi, leswi vulaka leswaku a hi hetisekanga naswona hi ni xidyoho. Hi yona mhaka leyi hi vabyaka hi tlhela hi fa. Ku hambana na hina, wanuna wo sungula, ku nga Adamu a a hetisekile. A a nga ri na xidyoho naswona a a nga ta fa kumbe ku vabya. Kambe endzhaku ka loko a nga xi yingisanga Xikwembu, u ve la nga hetisekangiki. Hi kume xidyoho eka Adamu ni hakelo ya xona, ku nga rifu.—Hlaya Varhoma 5:12; 6:23.
Yesu, loyi a a hetisekile, a nga felanga swidyoho swa yena n’wini. U fele swidyoho swa hina. Rifu ra Yesu ri endla leswaku swi koteka eka hina leswaku hi tiphina hi vutomi lebyi nga heriki hi tlhela hi katekisiwa hi Xikwembu.—Hlaya 1 Petro 3:18.
DYONDZA SWO TALA
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
Yesu Kreste I Mani?
Dyondza xivangelo lexi endlaka Yesu a va Mesiya loyi a tshembisiweke, laha a humaka kona ni leswaku ha yini a ri N’wana wa Yehovha loyi a tswariweke a ri swakwe.
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
Nkutsulo I Nyiko Ya Nkoka Leyi Humaka Eka Xikwembu
I yini nkutsulo? Xana wu nga ku vuyerisa hi ndlela yihi?


text:
Mitha Tiwana ( Pakistan )
Kaugus linnade vahel
- Vahed Mitha Tiwana - Karachi
- Vahed Mitha Tiwana - Lahore
- Vahed Mitha Tiwana - Faisalabad
- Vahed Mitha Tiwana - Rāwalpindi
- Vahed Mitha Tiwana - Multan
- Vahed Mitha Tiwana - Hyderabad
- Vahed Mitha Tiwana - Gujranwala
- Vahed Mitha Tiwana - Peshawar
- Vahed Mitha Tiwana - Quetta
- Vahed Mitha Tiwana - Muzzafarabad
- Vahed Mitha Tiwana - Kotli
- Vahed Mitha Tiwana - Islāmābād
- Vahed Mitha Tiwana - Bahawalpur
- Vahed Mitha Tiwana - Sargodha
- Vahed Mitha Tiwana - Sialkot
- Vahed Mitha Tiwana - Sukkur
- Vahed Mitha Tiwana - Larkana
- Vahed Mitha Tiwana - Sheikhupura
- Vahed Mitha Tiwana - Bhimbar
- Vahed Mitha Tiwana - Jhang Sadr
- Vahed Mitha Tiwana - Gujrat
- Vahed Mitha Tiwana - Mardan
- Vahed Mitha Tiwana - Malir Cantonment
- Vahed Mitha Tiwana - Kasur
- Vahed Mitha Tiwana - Mingora
- Vahed Mitha Tiwana - Dera Ghazi Khan
- Vahed Mitha Tiwana - Sahiwal
- Vahed Mitha Tiwana - Nawabshah
- Vahed Mitha Tiwana - Okara
- Vahed Mitha Tiwana - Mirpur Khas
- Vahed Mitha Tiwana - Chiniot
- Vahed Mitha Tiwana - Shahkot
- Vahed Mitha Tiwana - Kamoke
- Vahed Mitha Tiwana - Sadiqabad
- Vahed Mitha Tiwana - Burewala
- Vahed Mitha Tiwana - Jacobabad
- Vahed Mitha Tiwana - Muzaffargarh
- Vahed Mitha Tiwana - Muridke
- Vahed Mitha Tiwana - Jhelum
- Vahed Mitha Tiwana - Shikarpur
- Vahed Mitha Tiwana - Hafizabad
- Vahed Mitha Tiwana - Kohat
- Vahed Mitha Tiwana - Khanpur
- Vahed Mitha Tiwana - Dadu
- Vahed Mitha Tiwana - Gojra
- Vahed Mitha Tiwana - Mandi Bahauddin
- Vahed Mitha Tiwana - Tando Allahyar
- Vahed Mitha Tiwana - Daska
- Vahed Mitha Tiwana - Pakpattan
- Vahed Mitha Tiwana - Bahawalnagar
- Vahed Karachi - Mitha Tiwana
- Vahed Lahore - Mitha Tiwana
- Vahed Faisalabad - Mitha Tiwana
- Vahed Rāwalpindi - Mitha Tiwana
- Vahed Multan - Mitha Tiwana
- Vahed Hyderabad - Mitha Tiwana
- Vahed Gujranwala - Mitha Tiwana
- Vahed Peshawar - Mitha Tiwana
- Vahed Quetta - Mitha Tiwana
- Vahed Muzzafarabad - Mitha Tiwana
- Vahed Kotli - Mitha Tiwana
- Vahed Islāmābād - Mitha Tiwana
- Vahed Bahawalpur - Mitha Tiwana
- Vahed Sargodha - Mitha Tiwana
- Vahed Sialkot - Mitha Tiwana
- Vahed Sukkur - Mitha Tiwana
- Vahed Larkana - Mitha Tiwana
- Vahed Sheikhupura - Mitha Tiwana
- Vahed Bhimbar - Mitha Tiwana
- Vahed Jhang Sadr - Mitha Tiwana
- Vahed Gujrat - Mitha Tiwana
- Vahed Mardan - Mitha Tiwana
- Vahed Malir Cantonment - Mitha Tiwana
- Vahed Kasur - Mitha Tiwana
- Vahed Mingora - Mitha Tiwana
- Vahed Dera Ghazi Khan - Mitha Tiwana
- Vahed Sahiwal - Mitha Tiwana
- Vahed Nawabshah - Mitha Tiwana
- Vahed Okara - Mitha Tiwana
- Vahed Mirpur Khas - Mitha Tiwana
- Vahed Chiniot - Mitha Tiwana
- Vahed Shahkot - Mitha Tiwana
- Vahed Kamoke - Mitha Tiwana
- Vahed Sadiqabad - Mitha Tiwana
- Vahed Burewala - Mitha Tiwana
- Vahed Jacobabad - Mitha Tiwana
- Vahed Muzaffargarh - Mitha Tiwana
- Vahed Muridke - Mitha Tiwana
- Vahed Jhelum - Mitha Tiwana
- Vahed Shikarpur - Mitha Tiwana
- Vahed Hafizabad - Mitha Tiwana
- Vahed Kohat - Mitha Tiwana
- Vahed Khanpur - Mitha Tiwana
- Vahed Dadu - Mitha Tiwana
- Vahed Gojra - Mitha Tiwana
- Vahed Mandi Bahauddin - Mitha Tiwana
- Vahed Tando Allahyar - Mitha Tiwana
- Vahed Daska - Mitha Tiwana
- Vahed Pakpattan - Mitha Tiwana
- Vahed Bahawalnagar - Mitha Tiwana