text:
Luke. 10:38-42.
- Swimunhuhato nkulu eka xitori lexi i Martha na Mariya (ku katsa Na Yesu hi Xiviri). A va ri na makwerhu loyi a vitaniwa Lazaro. Hi yena loyi a nga fa a tlhela a pfuxiwa hi Yesu (swi kumeka eka John. 11:1-16). A hi hlayi swo tala hi Lazaro eka bibele, handle ka le ka John 12:2 laha hi twaka leswaku a ri e tafuleni ra swa ku dya na Yesu ni va n’wana vanhu va nhlayo nyana. A ku na vumbhoni lebyi hi kombaka leswaku eka lava nharhu a ku ri na loyi a tekiwile kumbe ku teka, a va ri xilo xin’we hi va nharhu ka vona, a va rhandzana swinene, hi kwalaho swi va oloveleke ku ti kuma va tshama eka yindlu yin’we. Ndyangu wa vona a wu ri eka xitikwana xintsongo lexi a xi vitaniwa Bethany. Ku suhi na yerusalema. Tani hi leswi swi humelelaka eka ndyangu wu n’wana na wu n’wana na vona a va pfa va tlulana milenge hi swi n’wana na swi n’wana, tani hi laha hi swi vonaki eka xiphemu lexi xa tsalwa.
- Lexi a xi hambanyisa ndyangu lowu na yi n’wana mindyangu hi leswaku Hosi Yesu a ri na xinakulobye na ndyangu lowu, ku tlula mindyangu hinkwayo leyi hi hlaya ka hi yona e ka ti evhangeli. Swi yenge swi mbirhi leswi hi swi kumaka eka matsalwa, hi loko Yesu a va na swakudya na vona ekaya ka vona, na kambe hi twa hi loko Yesu a rhumeriwa hungu ra ku fa ka Lazaro, kutani a teka riendzo ro leha ku vuyela ndzhaku ku ya pfuxa Lazaro eku feni.
- Hi ta languta matsalwa lama ku hlayiwaka ta vona.
- Luke 10:38-42 yi hlamusela hi laha Yesu a nga tshinya Martha. Hi hlanganyisa hungu leri ku kotlanisa na loko Lazaro a pfuxiwa eku feni hikuva ku na vumbhoni bya leswaku hinkarhi wo lowo Hosi Yesu a ri na vuxaka na ndyangu lowu (languta John 11:13).
- John 11:1-44 yi vulavula hi ku fa ka Lazaro Na ku pfuxiwa ka yena eku feni.
- Eka 26:6-13, Mark 14:3-9 Na John 12:1-11 yi vulavula hi loko Mariya a tota Yesu hi mafurha. Leyi mhaka yi humelela endzhaku ka ku pfuxiwa ka Lazaro.
- Hi nga languta Martha hi ku kongomisa, kambe hi nga si fika kwalaho hinga rhanga hilanguta eka matsalwa ya n’wana yo engetela mambirhi lawa, John 11:18-42 Na John 12:1-2. Ku suka eka matsalwa lawa swi vonaki leswaku Martha a ri murhangeri eka lava nharhu.
- A ri n’wini wa yindlu kungari Lazaro, Loyi a ri wanuna. Lawa a ya nga ri matshamelo lama tolovelekeke, tani hi leswi wanuna hi yena a fanele ku va murhangeri a fuma vavasati hinkwavo lava nga kwalaho.
- Ta ni hi leswi Martha a ri na yindlu swa ti komba leswaku a ri na ku ti tshembha na kambe a ri na vutihlamuleri hikwalaho wa xiximiwa. Ku na vanhu vo tala lava ehleketaka leswaku va fanele ku endleriwa hinkwaswo, va pfumela leswaku misava yi va kolota swo karhi, kutani va tshama va nga endli nchumu va langutela ku amukela swo nyikiwa, ku tlula ku va vatirhi, vona vava va nyiki eka va n’wana, ku nga ri ku amukela ntsena. A nga languti lava nga ku suhi na yena ku va n’wi hlayisa, kambe yena a ti hlayisa, ku tlula sweswo a avela vuhlayiso na byietlelo eka swirho swa ndyangu wa yena leswi mbirhi. Ha n’wi nkhensa.
- Loko o tshuka a ri eka nhlangano wo karhi, kutani ku humelela xilaveko xo karhi, a ta tlakuka hi xihatla a koka masokisi a sungula ku lulamisa leswi faneleke, a ri munhu wo va bizi swinene, loko a nyikiwa vutihlamuleri a ta tirha hi ku tiyimisela hi nkarhi na kambe a tirha ntirho wu hetiseka.
- Eka siku leri Yesu a nga va endzela hi rona u heleketiwe hi va dyondzisiwa va yena swin’we na vaakatiko lava a va lava ku vona Yesu no twa leswi a swi vula vulaka no pfuniwa hi swi n’wana na swi n’wana. Kutani Martha a hatlisa ku ringanyeta xiyimo kutani a swi vona leswaku va endzi va yena va ta khomiwa hi ndlala kutani a sungula ku va lulamisela swo dya.
- Swa ti komba leswaku a ri musweki wa ntokoto, hikuva eka John 12 hi kuma a ri mu phameri va swa ku dya eka Yesu na ntlawa wa yena eka yindlu ya un’wana, leswi swi vula leswaku loko munhu a ri na ntlangu a ta swi kota ku n’wi nyika ntirho wo phamela swa ku dya I vi a tlhela a nga khomiwi hi tingana (mufundhisi a nga va na nkateko loko u ti kuma a ri na membara yo fana na yena eka nhlengeletano).
- A ri na moya wa matimba, a swi nga ta n’wi olovela ku phemekisa hi xiyimo xihi kumbe xihi. Loko va n’wana va khavaxela mihloti hi ku rila hi kwalaho ka swi yimo swo karhi, hi yena loyi a ta va sula mihloti a va chavelela no va lavela ndlela ya leswaku va kota ku hundza eka xiyimo xexo. Loko makwerhu wa vona Lazaro a hundzile emisaveni, hi yena a nga rhanga a hlanganyisa Yesu leswaku va ta vulavurisana hi xiyimo lexi. va khandleri va nhlonge va nga si n’wi tshunelela, minkarhi hinkwayo hi yena loyi a vonakala a ri na miehleketo yo hlantsweka no ti khoma eka swi yimo hinkwaswo, kambe Mariya minkarhi yi n’wana a ta komba ku tshoveka moya, ku hela matimba no khavaxela mihloti hi ku tsandzeka ku tikhoma. Kasi Martha a ri loyi u nga tiseketelaka hi yena tani hi leswi a ri wansati wa matimba.
- Kambe vuswikoti na matimba ya Martha a swi tlhela swi va kutsana ka yena, leswi a ri munhu wa matimba no kota ku yimela swiyimo hinkwaswo swa vutomi, swi n’wi endle a languta ngopfu eka swilo swa la misaveni swo khomeka ku tlula swa ximoya. A khomelele ngopfu no tekela enhlokweni eka laha mavoko ya yena ma nga khoma kona ku tlula laha mbilu ya yena yi nga kona, nyama ku tlula swa moya. Loko hi languta tlhelo ra yena ra swa ripfumelo a ku nga ri na leswo hoxeka kumbe ku salela ndzhaku, hikuva a tiyimiserile no pfumela a tlhela a tiyisisa leswaku: “Ina Hosi, ndza pfumela leswaku u Kriste, n’wana wa Xikwembu, loyi a fanekeleke ku ta emisaveni.”
- Hi xihi xi hoxo lexi a xi endleke lexi Yesu a fanele ku xi lulamisa? U tekele ngopfu henhla nyiko ya yena yo lulamisa no kondletela swilo swi va kahle e henhla ku tlula ku tshama na Yesu, hikwalaho ka sweswo u ti endlele xifaniso xo xi gandzela. Hikwalaho a ta khunguvanyeka loko munhu un’wana a lava ku n’wi kanganyisa eka ku gandzela nyiko ya yena yo tirhela no lulamisa swilo. Ta ni hi leswi swi humeleleke eka xiyimo lexi a va ri eka xona laha. Nkarhi wu n’wana a fanele ku sweka rhayisi, a sweka na vuswa, a engeta a dlaya tihuku timbirhi kumbe ti nharhu, hi ntolovelo a va tshama va ri va nharhu, kambe eka siku leri va endzi a va tele endyangwini wa vona, xiyimo lexi xi n’wi endle a hela matimba a sungula ku ehleketa aku; “ va endzi lava se I khale va ri kona , va ngava va khomiwe hi ndlala, ndzi nge swi koti ku hatlisa ndzi heta ku endla swa ku dya, u n’wana na un’wana u ta langutisa mina, xana hikwalaho ka yini vanhu va n’wana va nga ri na mhaka na vutihlamuleri bya vona? Xana sesi wa mina wo ka a nga pfuni nchumu no loloha u kwihi? Tingati na tinsiva e mavokweni ya yena a nghena laha endlwini ya va endzi laha a va tshamile kona, a vona makwerhu wa yena Mariya a tshamile emilengeni ya Yesu. A miyerile tani hi cucumber, a ri karhi ku nwa rito rihi na rihi leri humaka eka Mudyondzisi wa yena. Loko a swi vonisa sweswo ku kwata ku tlakukela henhla, na kona a nga khunguvanyisiwi hi makwerhu wa yena Mariya ntsena, kambe a khunguvanyekela na Yesu. A ku embilwini ya yena, “swi endlekisa ku yini vanhu va nga ri na ntwela vusiwana, va ti ehleketela vona n’wini, a va ndzi ehleketeli, hi mina loyi ndzi faneleke ku tirha ku fika ku feni vona va tshamele ku dya ntsena, swi katsa na yena Yesu. U tshamile a nga vuli nchumu, u vulavula a nga heti.”
- Endzhaku ka nkarhi nyana, a yimile ku suhi na Yesu a halatela ku nkwata ka mbilu ya yena leyi vilaka, a lava na ku buluka. “Hosi a swi vuli nchumu loko u tshika makwerhu a ndzi tshika ndzi tirhela vanhu ndzi ri ndzexe ke? N’wi byele a ndzi pfuna!” marito ya lawa ya twakala eka hinkwavo lava a va ri kwalaho ku tani ku va na ku miyela, hinkwavo va hlamala loko va vona Mariya a suka a tlulela henhla.
- Kutani Yesu, u endle yini? U kombela ku tisola? E-e, a rhandza munghana loyi wa yena na mudyondzisiwa swinene a nga rhandzi ku n’wi tshika a wela eka ku xaniseka loku. Na kambe a n’wi pfumarile eka lava nga hlengeletana eka yena. Leswi a swi laveka eka yena a ku ri ku lulamisiwa leswaku a ta hlula ku tsandzeka loku ka yena, a nga ha tshami a hluphiwa ku yisa hi laha ku nga heriki, kutani a n’wi hlamula; “Martha, Martha, u vilela u tlhela u ti karhata hi swilo leswo tala; kambe ku na nchumu wun’we lowu pfumalekaka, Mariya u ti hlawulele wona, lowu wa kahle a nga ta ka a nga tekeriwi wona.”
- Leswi swi fanele swi n’wi khunguvanyisile mudyondzisiwa loyi wa yena lowo rhandzeka, a ehleketa leswaku hi vona va nga na nandzu, kasi hi yena n’wini. Marito ya yena ya ku buluka ya tlhelele ka xikandza xa yena, ku twa leswaku hi yena a nga na xi hoxo, vona E-e a va na nandzu, na kambe hi yena a fanelaka ku lulamisiwa hi Hosi ni Mudyondzisi wa yena, kambe makwerhu wa yena wa nhwana wa ku loloha a ndhundhuzeriwa. Leyi I mhaka yo khomisa tingana, no vavisa swi nene, swinyumisa ngopfu! Munhu u n’wana na un’wana u tshamisekile kahle a yingisela Hosi Yesu loko a ri karhi a dyondzisa, kasi yena wa juluka exitangeni hi ku hisa, swi languteka swi nga famba hi nongonoko wa ntolovelo.
- Eka tlhelo leri n’wana munhu a nga navela ku khumba Martha hi voko enhlaneni ku n’wi tiyisa a ri karhi a languta Yesu na Mariya ku va hehla eka mhaka leyi, kambe hi nga si endla sweswo hi nga languta xiyimo lexi. Xana swi vula leswaku munhu u fanele ku tshika hinkwaswo swa yena swi onhaka a heta nkarhi wa yena hinkwawo a endla swa Hosi? Swi timela swi ta fambisiwa hi Mani, mavhengele ma ta pfuriwa hi Mani, vana va ta hlambisiwa hi mani no va fihlula, misava yi ta rimiwa hi mani, e swikolweni vana va ta ehleketa hi mani? Ti khexe regisitara ti ta endliwa hi Mani, ku ambexa wa nuna, hinkwaswo sweswo. Kambe eka sweswo hinkwaswo, swa nkoka I ku tshama emilengeni ya Yesu. Eka masiku ya na muntlha hi na marito ya Hosi Yesu lama tsariweke eka Bibele, u nga tshama u hlaya marito lawa a nga ya vulavula e ndzhaku ka magidimbirhi ya malembe, eka nkarhi wa lowo, u famba fambile na matiko yo tala ku suka e vupeladyambu, n’walungwini,evuxeni,endzongeni a ri karhi a dyondzisa, hikwalaho a ku ri swa nkoka ku munhu a nga kuma nkateko vo n’wi yingisa loko a ri karhi a hundza eka tiko ra wena kumbe a endzela yindlu ya wena, hikuva hinkwaswo leswi a swi vula a swi huma eka Tatana wa le Tilweni hikwalaho a swi nga faneri leswaku munhu a nga hundziwa hi swona. Hikuva a swi nga ta olova ku tlhela u swi yingisa na kambe.
- Xa vumbirhi, Martha a ti tshembha ngopfu eka leswi a nga swi endlaka hi mukhuva wa yena, ku fana na ku lunghisa swakudya, a fanele a rhange a twa mavonelo ya Yesu leswaku a nga endlisa ku yini, ngopfu ku twa leswaku swa nkoka eka ku lulamisa swakudya no tshama na Yesu hi swihi swa nkoka. Hosi yi tiva hinkwaswo leswi hi lulameleke, na kambe tindlela na maendlelo ya Yona swi le henhla ka vutivi bya hina. Hina hi languta ngopfu swa laha misaveni, kambe swa Hosi I swa le Tilweni. Hina hi tirhela leswi nga ta hi vuyerisa kwala misaveni, kambe hosi yi hi dyondzisa leswi nga ta va ka na vuyelo eka hina na le evutonwini lebyi nga heriki. Mavonelo ya Hosi ya hambana na mavonelo ya hina. Ya hina ya kongoma tlhelo rin’we, kasi ya Hosi ya anamile. Loko hi ri karhi hi hlayisa leswi, hi nga languta eka leswi nga humelela.
- Ku navela ka Martha leswaku a fikelela ku enerisa swi laveko swa vanhu, swi n’wi sivele leswaku a nga vi na vudyelwana lebyo helela na Hosi. Loko Martha a lo nghena a tshama na ntlawa lowu a wu tshame va yingisela Hosi, na yena a ta va a ti phinile hi vudyelwana na Yesu, kutani loko Hosi yi tava yi va chululerile hinkwaswo leswi humaka eka Tatana, Yesu a ta ku “ vavasati vanhu va tava va khomekile hi ndlala, xana swi kona leswi mi nga swi lulamisaka ke?” kutani a va ta hatlisa ku lulamisa swakudya swa va endzi, na kambe mavoko yo n’wi pfuneta a ma nga ta pfumaleka, a va ta lulamisa va ri karhi va bula hi hinkwaswo leswi a va dyondziseke swona.
- Leswi swi hi kombisa leswaku hi fanele ku hanya vutomi bya hina hi ku fambisiwa no tsundzuxiwa hi Moya lowo kwetsima. Minkarhi yi n’wana loko hi lava ku tirha swo karhi swo ntolovelo, Moya wu nga navela ku ri hi nga si ya emahlweni no tirha hi rhanga hikuva hi yimisa ti mbilu ta hina etilweni eku ringana xinkarhana nyana, leswaku Moya wu ta hi rhangela eka minakanyo ya kahle eka ntirho wolowo, hi nga ka hi nga lahlekeriwa hi nkarhi eku endla swoleswo, kambe hi ta lemuka leswaku hi nkwaswo hi nga ta swi tirha swi ta va eka nongonoko wa kahle wa nkarhi no tlhela swi va na mbuyelo lowu nene. A nga ta ncinca ma endlelo ya Martha ya va ya Mariya, kambe a ta endla leswaku leswi nene Martha a swi endlaka, u swi endla hi nkhinkhi na ku rhangeriwa hi Moya. Loko hi rhangeriwa hi Moya lowo kwetsima, a hi nge kongomisa mianakanyo ya hina eka swa le Tilweni ntsena hi tsan’wa swa misava, kambe hi tava hi ri lava nga na miehleketo ya Tilo hi tlhela hi va na mianakanyo ya laha misaveni.
- Kasi loko a ri Mariya: Hosi yite u ti hlawulele leswa kahle, ku tlula leswi Martha a nga hlawula swona, hikuva loko Martha a ti hlawulele ku endla mintirho leyo tala, Mariya u hlawule nchumu wun’we lowu nga na nkoka. Na kambe lowu a nga ta ka a nga tekeriwi wona. Swa misava leswi hi nga swi hlengeletaka swa hundza, kambe Rifuwo ra Moya ri tshama na hina hilaha ku nga heriki. Swingwavila swo fana na, ku tenga, ripfumelo, rirhandzu, ku rhula, kurivalela, vutlharhi, vutomi lebyi nga heriki, swilo leswi swi hundzuka xi ave xa vutomi bya hina, hikwalaho swi tshama eka hina hilaha ku nga heriki na loko hi fika esirheni swi famba na hina ku fika hi laha ku nga heriki. Miri wa hina xikan’we na Rifuwo hinkwaro hi nga kotaka ku ri hlengeleta swi ta sala kwala misaveni.
- Hikwalaho a hi ti fananiseni na Mariya loyi a nga hlawula swa nkoka ku nga ku tshama emilengeni ya Yesu.
//////////
IF YOU HAVE BEEN BLESSED BY THIS STUDY GUIDE, OR HAVE ANY REQUEST, QUERY OR OTHER COMMENT, PLEASE USE THE CONTACT FORM BELOW.
WE WILL, UNFORTUNATELY ONLY BE ABLE TO READ AND RESPOND TO YOUR COMMUNICATION IF IT IS WRITTEN IN ENGLISH.
SHARE WITH OTHERS: Have you enjoyed this study guide? Then please share it with your friends by way of social media such as Facebook, etc. In so doing we join hands in bearing out the Good News.


c: text/html

text:
Ximuwu
Ximuwu i nsinya lowu kumekaka ngopfu-ngopfu e ndzhawini yo hisa ya mananga.[1] Ku kula ka nsinya lowu, ku fambisana na vukona bya mati ya le hansi ka misava kumbe vukona bya timpfula,[2][3] naswona nsinya lowu wunga hanya malembe ya kwalomu ka magidi ya malembe.[4] Nsinya lowu wu tshembiwa ngopfu tani hi xihlovo xa swakudya, mati, vutshunguri na vundzhawu byo tsama kona wu thlela wu va na swiyilana swo hambana-hambana.[2]
Nhlamuselo[Lulamisa | edit source]
Nsinya wa Ximuwu wu kumeka hi xitalo eka xifundzankulu xa Limpopo na Mpumalanga. Nsinya lowu wa kula swinene na ku tlhela wu va na vutomi byo leha swinene kumbe ku hanya malembe lamo tala swinene. Ximuwu xi tswala mihandzu leyi vuriwaka swimuwu. Mihandzu ya murhi lowu yi na muhlovo wa ribungu ehandle ka yona, yi tlhela yi va na voya. Mihandzu ya ximuwu a yi fayeki hi ku olova handle ko tirhisa ribye kumbe nchumu wo tsindzihela. Ximuwu xi na mapa yo basa na tinyungu na tintambu to lala to basa endzeni ka xikhwakhwa xa kona.[5]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Vanhu va dya mapa ya mihandzu ya murhi wa ximuwu na ku munyunga tinyungu ta kona na ku kampfunya kunene. Vanhu va teka masi ya homu loko ma ha ku sengiwa, va chela eka mihandzu ya ximuwu va dya. Swilo leswi swi nandziyela vanhu lava va swi dyaka swinene. Mapa lawa ya kumekaka eka mbewu ya kona na wona ma nandziha swinene, kambe a ya twali chukele ro dzungelanyana. Murhi wa ximuwu wu hlawulekile eka misinya yo tala swinene hikokwalaho wu fanekerile ku hlayisiwa swinene. Matluka, marhavi na mahanti ya kona swi tirhisiwa ku tshungula vuvabyi byo hambanahambana eka vanhu.[5]
ku swekiwa matluka ya xitshopana na mihandzu ya kona kutani ku nwiwa. Matluka na mihandzu leyi loko swi swekiwile, swi tshungula vuvabyi bya mukhuflwana, nchuluko na ku hisaka miri. Vanhu va leVupeladyambu va tirhisa matluka na mahanti ku tshungula vuvabyi bya mitsakamiso na nchuluko. Matluka va ma tirhisa ku tshungula mukhuhlwana kasi vanhu va le tlhelo ra Dzonga va omisa mihandzu kutani va yi kandza ku endla mapa, va chela eka mukapu wa vana va dya. Mahanti ya nsinya lowu ya omisiwa ma rhumeriwa etindhawini to fana na Yuropa ku kota ku tshungula vuvabyi loko swi tikile laha va swi vulaka hi vito ra “cortex to cinchona bark”.[6]
Murhi lowu wu tirhisiwa ngopfu eka ku tshungula vana lavantsongo va ku fana na lavo velekiwa va biwile kumbe va ri na xa le nhlokweni kutani va ondza hikokwalaho ko xanisiwa hi vuvabyi lebyi. Ku phaphiwa mahanti ma hlanganisiwa na makhambakutani ma lovekiwa ma heta masikunyana ematini. Endzhaku ka masiku mambirhi kumbemanharhu, mati yalawa ma va ma cincile muhlovo ma va yo tshwuka. Kutani manana wa muti u pfuka na mixo swinene, a humesa xikhuwana lexi a nga lovekela mahanti na matluka a xi veka enyangweni laha a humaka hi kona, kutani a hluvula nwana loyi a vabyaka tinguvu hinkwato. Nwana u hlambisiwa miri hinkwawo a langutisisiwe evuxeni bya nyangwa wa yindlu. Loko nwana a hlambisiwa a nga fanelanga ku khoma nhloko kumbe ku hlambisiwa ni nhloko hikuva u ta va na nhloko leyikulu loko a kula.[6]
Nsinya wa ximuwu a wu tirhisiwi ku tshivela ndzilo hi wona swa yila.
mahanti na matluka swi tshungula vuvabyi bya malariya, nchuluko na mitsakamisi yo hisa. Valavisisi vo tala va vula leswaku murhi lowu wu tshungula vuvabyi byo tala hi ku hambana ka byona.[7]
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ Wickens, Gerald E.; Lowe, Pat (2008). The baobabs pachycauls of Africa, Madagascar and Australia. New York: Springer Science + Business Media, B.V. pp. 31–. ISBN 9781402064319.
- ↑ 2.0 2.1 Hankey, Andrew (February 2004). "Adansonia digitata A L.". plantzafrica. Retrieved 28 November 2015.
- ↑ Woodborne, Stephan, Dr. "Dating Africa's giants reveals far more than just age". CSIR. Retrieved 25 November 2015.
- ↑ Grové, Naas (November 2011). "Redaksionele Kommentaar". Dendron (43): 14. Retrieved 25 November 2015.
- ↑ 5.0 5.1 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.
- ↑ 6.0 6.1 Van Wyk, BE (1997). Medicinal plants of South Africa. Pretoria: Briza publications. p. 30. ISBN 1875093095.
- ↑ Grant, R (2006). Sappi tree spotting: Lowveld, including Kruger National Park. Pretoria: Jacana Media (Pty) Ltd. p. 85. ISBN 978177009237 Check
|isbn=value (help).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
81Loko a ri Yesu yena a ya eNtshaveni ya Mitlhwari. 2Nimixo, a hubuta a vuyela eTempeleni; vanhu hinkwavo va ta eka yena, kutani a tshama hansi, a sungula ku va dyondzisa. 3Vatsari ni Vafarisi va tisa wansati loyi a kumiweke a ri karhi a endla vuoswi. Va n'wi yimisa emahlweni ka vanhu hinkwavo, 4kutani va ku ka Yesu: “Mudyondzisi, wansati loyi ú kumiwile a ri karhi a endla vuoswi. 5
Dut. 22:22-24
Muxe ú hi lerisile eNawini ku khandla vavasati lavo tano hi maribye; xana wena, a ri yini ke?” 6A va vula sweswo ku ri ku n'wi ringa, leswaku va ta kuma mhaka leyi va nga n'wi vekaka nandzu ha yona. Kambe Yesu a korhama, a tsala-tsala hansi hi ritiho. 7Kutani loko va sindzisa hi ku n'wi vutisisa, a ololoka, a ku ka vona: “Loyi a nga riki na xidyoho, exikarhi ka n'wina, a a rhange a n'wi hoxa hi ribye.” 8A tlhela a korhama, a tsala-tsala hansi. 9Kuteloko va twile sweswo, va huma ha un'we un'we, ku sungula hi lavakulu; kutani Yesu a sala a ri yexe, wansati na yena a ri kwalaho. 10Kutani Yesu a ololoka, a ku ka yena: “Manana, va kwihi ke? Xana a ku na un'we la ku avanyiseke xana?” 11A ku: “Na un'we a nga kona, Hosi.” Yesu a ku ka yena: “Na mina a ndzi ku avanyisi; famba, kutani u nga ha tlheli u dyoha.”]Van'wana a va tsalanga tindzimana 7:53 – 8:11
12
Yoh. 9:5
Kutani Yesu a engeta a vulavula na vona, a ku: “Hi mina ku vonakala ka misava; loyi a ndzi landzelelaka a nga ka a nga fambi emunyameni ni siku ni rin'we, kambe ú ta va ni ku vonakala ka vutomi.” 13
Kavaloko Vafarisi va ku ka yena: “U tihumesela vumbhoni! Vumbhoni bya wena a byi tiyanga.” 14Yesu a va hlamula, a ku: “Na loko ndzi tihumesela vumbhoni, vumbhoni bya mina byi tiyile, hikuva ndzi tiva lomu ndzi humaka kona, ni lomu ndzi yaka kona; kambe n'wina a mi tivi lomu ndzi humaka kona, ni lomu ndzi yaka kona a mi ku tivi. 15N'wina, mi avanyisa hi mukhuva wa vanhu; mina a ndzi avanyisi munhu. 16Kambe, na loko ndzi avanyisa, ku avanyisa ka mina hi lokunene; hikuva a ndzi ndzexe, kambe Tatana la ndzi rhumeke ú na mina. 17Enawini wa n'wina, ku tsariwile leswaku vumbhoni bya vanhu vambirhi byi tiyile. 18Hi mina la tihumeselaka vumbhoni, kutani na yena Tatana, loyi a ndzi rhumeke, ú humesa vumbhoni ehenhla ka mina.” 19Va ku ka yena: “Tata wa wena ú kwihi?” Yesu a hlamula, a ku: “A mi ndzi tivi, hambi a ri Tata wa mina a mi n'wi tivi; loko onge mi ndzi tivile, ingi mi tivile na Tata wa mina.” 20Yesu ú vurile marito lawa loko a ri karhi a dyondzisa eTempeleni, laha swibya swa nhlengo a swi vekiwa kona; kutani a ku vanga na un'we la n'wi khomeke, hikuva nkarhi wa yena a wu nga si fika.
21Yesu a engeta a ku ka vona: “Ndza famba, kutani mi ta ndzi lava, kambe mi ta fela eku dyoheni ka n'wina. Laha ndzi yaka kona, mi nga ka mi nga yi.” 22Kwalaho Vayuda va ku: “Xana ú ta tidlaya, leswi a nge: ‘Laha ndzi yaka kona, mi nga ka mi nga yi’ xana?” 23A ku ka vona: “N'wina mi huma kwala hansi; mina ndzi huma le henhla; n'wina mi va misava leyi; mina a ndzi wa misava leyi. 24Hi swo leswi ndzi mi byeleke swona, loko ndzi te: ‘Mi ta fela eswidyohweni swa n'wina.’ Hikuva loko mi nga pfumeri leswaku ‘Mina ndzi yena’,Kumbe: hi mina loyi a nga kona mi ta fela eswidyohweni swa n'wina.” 25Kavaloko va ku ka yena: “Hi wena mani?” Yesu a ku ka vona: “Ndzi ni mhaka yihi ku tiya ndza ha vulavula na n'wina xana?Kumbe: Ku sukela eku sunguleni, ndzi loyi ndzi nga mi byela leswaku ndzi yena 26Ndzi ni leswo tala leswi ndzi nga swi vulaka ni ku swi avanyisa ehenhla ka n'wina; kambe Loyi a ndzi rhumeke i ntiyiso wa xiviri; kutani leswi ndzi swi tweke eka yena, ndzi swi tivisa misava.”
27A va tivanga leswaku a a vulavula na vona hi swa Tatana. 28Hikokwalaho, Yesu a ku ka vona: “Loko mi ta va mi tlakusile N'wana-wa-Munhu, hi kona mi nga ta tiva leswaku ‘Mina ndzi yena’. Naswona mi ta tiva leswaku a ndzi endli nchumu hi ku tirhandzela ka mina, kambe ndzi vula swilo leswi hilaha Tatana a ndzi dyondziseke hakona. 29Loyi a ndzi rhumeke, ú na mina; a nga ndzi tshikanga ndzi ri ndzexe, hikuva masiku hinkwawo ndzi endla leswi swi n'wi tsakisaka.” 30Loko a ri karhi a vula timhaka leti, lavo tala va pfumela eka yena.
31Yesu a ku ka Vayuda lava pfumeleke ka yena: “Loko mi tiyisela eritweni ra mina, mi vadyondzisiwa va mina hakunene; 32naswona mi ta tiva ntiyiso, kutani ntiyiso wu ta mi ntshunxa.” 33
Lk. 3:8
Va n'wi hlamula va ku: “Hi vatukulu va Abrahama; a hi si va mahlonga ya munhu ni siku ni rin'we. Xana u nga vurisa ku yini u ku: ‘Mi ta va lava ntshunxiweke’ xana?” 34Yesu a va hlamula, a ku: “Ndzi tiyisisile ndzi ri ka n'wina: Un'wana ni un'wana la endlaka xidyoho, i hlonga ra xidyoho. 35Hlonga a ri tshameli makumu ekaya, kambe la tshamelaka makumu i n'wana wa laha kaya. 36Hikokwalaho ke, loko N'wana a mi ntshunxa, mi ta va lava ntshunxekeke hakunene. 37Ndza swi tiva leswaku mi vatukulu va Abrahama, kambe mi lava ku ndzi dlaya, hikuva rito ra mina ri hava ndhawu eka n'wina. 38Mina ndzi vulavula hi leswi ndzi swi voneke eka Tatana, kambe n'wina mi endla leswi mi swi tweke swi huma eka tata wa n'wina.”
39Va n'wi hlamula, va ku: “Tata wa hina i Abrahama.” Yesu a ku ka vona: “Loko a mi ri vana va Abrahama, a mi ta tirha mintirho ya Abrahama. 40Kambe sweswi mi lava ku ndzi dlaya, mina loyi ndzi nga mi byela ntiyiso lowu ndzi wu tweke eka Xikwembu! Abrahama a nga endlanga swona leswi. 41N'wina mi endla mintirho ya tata wa n'wina.” Va ku ka yena: “Hina a hi vana vo tswariwa hi vuhunguki; hi ni tatana un'we ntsena, xi nga Xikwembu.” 42Yesu a ku ka vona: “Loko Xikwembu a xi ri tata wa n'wina, a mi ta ndzi rhandza, hikuva mina sweswi ndzi nga kwala ndzi huma eka Xikwembu. A ndzi lo titisa, kambe ndzi rhumiwile hi xona. 43Hikwalaho ka yini mi nga twisisi leswi ndzi swi vulaka xana? I mhaka ya leswi mi tsandzekaka ku yingisa rito ra mina. 44N'wina mi huma eka tata wa n'wina, a nga Diyavulosi, kutani mi tsakela ku endla ku navela ka tata wa n'wina. A a ri mudlayi ni le ku sunguleni. A nga yimanga entiyisweni, hikuva ku hava ntiyiso eka yena. Loko a vulavula mavunwa, ú tikomba lexi a nga xona, hikuva i muhembi, ni tata wa mavunwa. 45Kambe mina ndzi vulavula ntiyiso, kutani hi swo swi endlaka leswaku mi nga ndzi pfumeli. 46I mani eka n'wina la nga kombaka xidyoho xa mina xana? Loko ndzi vulavula ntiyiso, hikwalaho ka yini mi nga ndzi pfumeli? 47Loyi a humaka eka Xikwembu ú yingisa marito ya Xikwembu; kambe n'wina a mi yingisi, hikuva a mi humi eka Xikwembu.”
48Vayuda va hlamula, va ku ka yena: “Xana ho hemba loko hi ku, u Musamariya, ni leswaku u ni demona ke?” 49Yesu a hlamula, a ku: “Mina, a ndzi na demona, kambe ndzi xixima Tata wa mina, kutani n'wina a mi ndzi xiximi. 50A ndzi tilaveli ku dzunisiwa; ú kona la lavaka ku ndzi dzunisa, naswona wa ndzi avanyisela. 51Ndzi tiyisisile ndzi ri ka n'wina, munhu la hlayisaka rito ra mina, a nga ka a nga voni rifu ni siku ni rin'we.” 52Vayuda va ku ka yena: “Sweswi ha swi tiva leswaku u ni demona; Abrahama ú file; swi tano na vaprofeta, va file; kutani wena u ku: ‘Loko munhu a hlayisa rito ra mina, a nga ka a nga khumbiwi hi rifu ni siku ni rin'we!’ 53Xana u lonkulu ku tlula Abrahama tata wa hina loyi a nga fa xana? Vaprofeta na vona va file; xana u tivona u ri mani xana?” 54Yesu a hlamula, a ku: “Loko ndzi tidzunisa, ku tidzunisa ka mina loku a ku pfuni nchumu. La ndzi dzunisaka i Tata wa mina, loyi mi nge: ‘I Xikwembu xa hina.’ 55Kasi a mi n'wi tivi, kambe mina ndza n'wi tiva. Loko ndzi nga vula leswaku a ndzi n'wi tivi, ndzi ta va muhembi ku fana na n'wina. Kambe mina ndza n'wi tiva, kutani ndzi hlayisa rito ra yena. 56Tata wa n'wina Abrahama ú tsakile ngopfu ku vona siku ra mina; ú ri vonile, a vuya a tsaka.” 57Kwalaho Vayuda va ku ka yena: “A wu si fika ni le ka malembe ya 50, kutani xana u ri, u vonile Abrahama xana?” 58Yesu a ku ka vona: “Ndzi tiyisisile ndzi ri ka n'wina: Loko Abrahama a nga si va kona, mina a ndzi ri ‘Loyi ndzi nga yena’.”Kumbe: Mina a ndzi ri kona, Abrahama a nga si va kona 59Kutani va rhola maribye ku n'wi hoxetela, kambe Yesu a tumbela, kutani a huma eTempeleni.


text:
Tinkomponi
Nkomponi itindzhawu to endla tinhundzu na vukorhokeri lebyi yelanaka hixitalo endzeni ka ikhonomi ya tiko.[1] Swihlovo swotala swa mbuyelo eka mabhinzu hi laha tikomponi tavona tisimekiweke kona na tinhudzu leti ti endliwaka.[2] Nkomponi yo edla tinhundzu hi yona komponi leyi vaka ya nkoka eku endleni mintirho yo tala etikweni-nkulu ra Yuropa na Amerikha ya N'walungu hi tinguva ta kusungula ka tinkomponi. Leswi swi fambisane na ku antswisiwa ka tithekinoloji to fana na ku ceriwa ka nsimbhi na makhala.
Kusukela eka nguva ya kuakiwa ka tinkomponi, kwalomu ka vunharhu bya mbuyelo wa mabindzu ya misava wusekeriwe eka tinkomponi. Matiko yo tala lama hluvukeke matitshege ngopfu eka vukorhokeri na mabindzu ya tinkomponi ta wona.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Industry | Define Industry at Dictionary.com "'Definition of Industry'". 2014-02-04.
- ↑ "'Definition of Industry' Investopedia". Archived from the original on 2017-07-24.


text:
Vhafumakdzi vhanzhi vha ya kona u sumbedza u shanduka ha maitele a vha Ntwana. Zwiambaro zwavho, zwishumiswa zwine vha ita na mishumo ine vha iita ya tshithu zwi ya sumbedza uri sialala vha ya i fara vhukuma, na u kona u fara midi yavho naho vha vhanna vhasiho, vhunzhi havho vho tuwa nga mulandu wa uri vha khou ya u toda mishumo.
Hunwe u toliwa ha hezwi zwithu zwine azwi ngo kona u rikhodiwa zwine zwa vha zwa maanda, zwi ya kona u bveledza mvumbo yavho, zwigwada zwa mvelelo na zwithu zwo iteaho kana na zwine zwa khou itea kha Afrika tshipembe la zwino.
Naho tshivhumbeo tsha Apron nga phanda (Thetho) tshi tshiambariwa nga vhaNtwane na vha Pedi zwi tshi fana, zwi ya fhambana kha maolo ahone. Mikumba ya ma Pedi, i na kuitele kwo rambalalaho, ku itele kwa dza vha Ntwana ku vha ku tshi suvhelela nga nnda ha zwa zwino zwine zwa vha uri zwo no khwiniswa.
Tshithu tshine tsha vhonalesa nga maanda ndi sehlora (mutshila wa squirrel): havha na dzi motif dzine dza nga rosette huna zwipulumbu zwa malungu matshena nga nnda, matsu kana madala nga ngomu ha tshipulumbu, vhukati ha vha na mutsuku na mutshena. Mbonalo ya sehlora I avha ina mushumo muhulwane kha vha Ntwane kha zwithu zwavho zwa sialala, zwi ambariwa kha thoho.
Ha vha na Apron ine ya konda u wanala (Ntepa) ine ya ambariwa nga vhafumakadzi vha BaNtwana ine ya vha na tshivhumbeo tsha zwine zwa sika triangular yo tengeledziwaho nga zwithu zwivhili zwa mukumba (Lekobe). Vhukati ha ya vha Pedi hezwi zwithu zwo tiwa sa zwine zwa talusa mbeu ya tshifumakadzi fhedzi uya nga ha vha Ntwana zwi vha zwi tshi khu sumbedza milenzhe ya phanda ya mbudzi. Zwothe zwi vha zwi tshi khou tanganiswa na mbebo ya vhafumakadzi.
Zwine zwa sumbedza kha vhukati ha ya vhafumakdzi vha vha Ntwana ndi uri unga kona u vha na vhana zwine zwa vha zwithu zwine zwa vhonala vhukuma gimwane kana popenyane — mupopi wa sialala wa u sumbedza mbebo, wo itwaho nga zwithu zwa maplastic, dzi ulu na malungu.
Zwithu zwa u kona u ita mupopi hoyu zwi ya fhiriswa ubva kha mma uya kha nwana wa musidzana. Vhasidzana vhatuku vha ya diitisa unga mipopi hei ndi vhatukana vhavho vhane vha khou do ya u ita zwa mitshino na vho kha mitatisano ya u tshina. U bva hafho ane a thuba uya kona u vha murangaphanda wa zwigwada. Vhathanga vhatuku vha ya vha tangana mudini wa musidzana muthihi, ane a tamba Gimwane nga mutala.
Vho khotsi na vho mme vha ita dzi row mbili kha matungo othe ane ha vha na mipopi vha tshina na vhafunwa vhavho. Ane a thuba, atshi do hatulwa na nga mubebi uya a wana lukanda wa mbudzi sa trophy yawe. Kanzhi vhathannga vha ya lwa kha vhugalatenga vha tshi khou toda u vhona uri ndi nnyi o thubaho vhukati havho. Malungu a muvhala ane avha anga fhasi ha gimwane adzudzanyiwa nga ndila ya sialala: mbili tshena nga nntha, ha tevhela tsuku, havha na nthihi dala, na nthihi ya pinki tshinwe tshifhinga hu ya vha na inwe tshena nga fhasi.
Kanzhi a ambariwa nga vhafumakadzi vhane vha vha uri vho maliwa vha vha Ntwana. Mutshena, mutsuku na mudala kana mutsu ndi one ane avha o dala u mona navho zwi tshi khou kwamiswa na lushaka lwa mavu u fana na mutsuku, zwine havha na lutendo uri zwi ya kona u kunga manditi, na maanda a u fhodza.
Naho zwa mipopi ya u bebisa zwi sa tou talula mbeu, inwe mbeu ya vhanwe vha gimwane zwi nga taluswa nga tshivhumbeo tsha dzi apron dzavho nga phanda. Dza vhana dzi ya vha na rectangular kha tshiambaro tsha tsini ngeno ya mufumakadzi dzi tshi nga taluswa nga tshivhumbeo tsha zwine zwa vha zwi tshi khou sumbedza Ntepana apron dzine dza konda u wanala dzine dza ambariwa nga vhasidzana vhane vha vha uri avha athu ya ngomani.
Hezwi zwithu zwa hei sialala zwi khou thoma u konda u wanala, nga mulandu wa mipopi ine ya vha uri ndi hone yo bva zwino. Hezwi zwi khou itwa ngauri gimwane a i tsha tou dzhenela kha zwithu zwa hone zwa mvelo. Zwo no tou dzhiwa sa vho sokou tou shumiswa na nga ndila ya u khavhisa nga mulandu wa u rengiswa nga vhatshena.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
Basotho vha fulufhela kha dzi nyimbo na mitshino, musi vha tshi khou fhelekedza mishumo minzhi ya tshithu na zwithu zwavho.
Nyimbo dzi ya imbiwa hu tshi khou itelwa vhanna vhane vho fhedza tshifhinga tshilapfu vha tshi khou shuma nnda ha mashango; vhanna vha fhedza nga u imba navhone dzi nyimbo dzine dza vha hedzi lifela tsa litsamaea (nyimbo dza vha tshimbili) vha tshi khou amba nga ha tshenzhemo yavho vha tshi khou shuma migodini na musi vha tshi khou dzula dzi hositele na fhasi migodini, na vhafumakdzi navhone vha ya imba vha tshi khou amba nga ha tshenzhemo yavho ya uvha dzi tshilikadzi.
Mitshino ine yavha uri yo doweleya ndi mokorotlo, mohobelo na mokhibo. Wa mokorotlo i tshiniwa nga vhanna vha tshi khou tshinela khosi musi huna mishumo ya ndeme, u fana na mitangano ya polotiki kana musi khosi na vhatevheli vhayo vha tshi khou tshimbila kha lwendo lune vha vha vha tshi khou lavhelesa zwithu.
Hu vha hu tshi khou imbiwa hu tshi iwa phanda na murahu, vha tshi khou kanda fhasi nga zwituku, ane a khou rangaphanda u imba nga ipfi line la vha uri lo hula vhukuma hune ha tevhela maipfi madenya kha vhabvumeli. Ho no fhela tshifhinga, munwe wa munna uya bva kha tshigwada a thobila a tshi khou ya kha khosi, atshi khou munedzela zwine zwa nga ndi zwa nndwa.
U mbo di tutuwedziwa nga vhanwe vhane vha fhedza vha tshi khou litsha u imba vha thoma u amba dzina lawe la u tshina. Na ene anga ita zwawe kana aluvha khosi. Ubva hafho u mbo di vhuyela he avha ahone vha isa phanda na mitshino yavho. Hezwi zwa Mohobelo zwiitwa ho nga vhanna zwi toda maanda na u kondelela, nahone zwi tshiniwa nga maanda hu vhusiku, huna mishumo kana hu tshi khou tou pembeliwa.
Ya mokhibo ndi mitshino ine ya itwa nga vhafumakadzi ine ya itwa ho gwadamiwa, muvhili u tshi khou gonya u tshi khou wa musi zwanda zwi tshi imiselwa nntha. Hu ya vha na vhaimbi vhane vha vha vho imba tsini na vhane vha khou tshina, vha tshi khou imba vha tshi khou vhanda na zwanda.
Zwa Magekha ndi mitshino ine ya vha uri yo khethea ine ya ita zwipida zwa u thoma zwa ngoma dza vhasidzana. Basotho vha na tshaka nnzhi dzo fhambanaho dza zwilidzo. Huna Morupa (murumba) ndi ngoma thukhu, ivha yo itwa nga vumba huna mukumba wo adziwa khayo, i lidzwa nga zwanda.
Havha na Lekoko I itwa nga mukumba wa kholomo ine ya vha yo omiswa, i tshi khou disa mubvumo une wa vha wo dzingindelaho. Mushumo wayo uya iledziwa hu tshi khou itela uri i shuma kha maqekha seances. Huna lesiba ine ya vha yo itwa nga mavhudzi a bere uri i kone u tsukunyea, i tshi khou bvisa mubvumo une wa nga uya tshuwisa une wa vha u tshi khou tevhelwa nga ipfi la ane akhou lidza.
Ya vha na thoho ine yavha na bow, ya dovha ya vha na mavhudzi abere ine ya vha yo khethekanyiwa nga dirata nga vhukati. Bow i tanganiswa na mvuvhelo (kana nga zwifhinga zwa zwino, hu shuma zwikoti zwa kale) zwine zwa shuma sa resonator. Tshilidzo tshi shuma musi wo tshi panga kha thanda.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
181Loko Yesu a vurile marito lawa, a huma ni vadyondzisiwa va yena, a pelela entsungeni wa xinambyana xa Kedroni. A ku ri ni ntanga kwalaho, kutani a ya nghena kona ni vadyondzisiwa va yena. 2Yudasi muxengi na yena a a tiva ndhawu leyi, hikuva Yesu a a tala ku hlengeletana ni vadyondzisiwa va yena kona. 3Yudasi a teka ntlawa wa masocha, ni malandza lama rhumiweke hi vaprista lavakulu ni Vafarisi, va ta ni timboni, ni swisana, ni matlhari.
4Yesu, hi ku tiva hinkwaswo leswi swi nga ta n'wi humelela, a huma a ya ka vona, a ku: “Mi lava mani xana?” 5Va n'wi hlamula, va ku: “Yesu wa Nazareta.” Yesu a ku ka vona: “Hi mina loyi!” Yudasi muxengi, na yena a a yimile na vona kwalaho. 6Loko Yesu a te ka vona: “Hi mina loyi!” va tlhetlha hi xindzhakwa-ndzhakwana, va wa. 7Kutani a va vutisa kambe a ku: “Mi lava mani xana?” Va ku: “Yesu wa Nazareta.” 8Yesu a hlamula a ku: “Ndzi mi byerile ndzi ku: ‘Hi mina loyi.’ Loko kunene mi lava mina, tshikani lava, va tifambela.” 9(A swi ri leswaku rito leri a nga ri vula ri hetiseka, loko a te: “A ndzi tshikanga na un'we wa lava u ndzi nyikeke vona, a lova.”)
10Simoni Petro loyi a a ri ni banga, a ri hlomula, a tsema hlonga ra Muprista lonkulu, a ri phatlula ndleve ya xinene. Vito ra hlonga leri a va ku i Malko. 11
Mk. 14:36
Lk. 22:42
Hiloko Yesu a ku ka Petro: “Tlherisela banga ra wena enkotlotweni wa rona; xana a ndzi nga nwi exinwelweni lexi Tatana a ndzi nyikeke xona xana?”
12Ntlawa wa masocha ni ndhuna leyikulu ya wona ni malandza ya Vayuda, va khoma Yesu, va n'wi boha.
13Kutani va rhanga hi ku n'wi yisa eka Anasi. N'wana wa xisati wa Anasi a a tekiwile hi Kayafasi, Muprista lonkulu wa lembe rero. 14
Hi yena Kayafasi loyi a nga tshama a tsundzuxa Vayuda leswaku a swi ta antswa loko munhu un'we a fela vanhu hinkwavo.
15Simoni Petro ni mudyondzisiwa un'wana va landza Yesu; mudyondzisiwa wa kona a a tiviwa hi Muprista lonkulu, kutani a nghena ehubyeni ya yindlu ya Muprista lonkulu na Yesu. 16Kambe Petro a a yimile handle enyangweni. Hiloko mudyondzisiwa loyi un'wana la tiviwaka hi Muprista lonkulu, a huma a ya vulavula ni nandza wa xisati loyi a a ri mulanguteri wa nyangwa, kutani a nghenisa Petro. 17Kutani nandza loyi wa xisati a ku ka Petro: “Xana a wu mudyondzisiwa wa munhu loyi ke?” A ku: “A ndzi yena.” 18Mahlonga ni malandza a ma tshiverile ndzilo wa makala, hikuva a ku ri ni xirhami; kutani a va ri karhi va tinyawusa; na yena Petro a a yimile na vona, a tinyawusa.
19Anasi Muprista lonkulu a vutisa Yesu hi ta vadyondzisiwa va yena ni ta ku dyondzisa ka yena. 20Yesu a n'wi hlamula, a ku: “Ndzi vulavurile erivaleni emahlweni ka vanhu hinkwavo. Ndzi dyondzisile minkarhi hinkwayo emasinagogeni ni le Tempeleni, laha Vayuda hinkwavo va hlengeletanaka kona, a ndzi vulanga nchumu exihundleni. 21Hikwalaho ka yini u vutisa mina? Vutisa lava va tweke leswi ndzi nga va byela swona; vona va swi tiva leswi ndzi swi vuleke.” 22Loko Yesu a vurile sweswo, un'wana wa malandza, loyi a a yimile kwalaho, a ba Yesu hi mpama, a ku: “Xana hi rona hlamulele ra wena eka Muprista lonkulu xana?” 23Yesu a n'wi hlamula, a ku: “Loko ndzi vulavurile hi ku hoxa, komba ku hoxa koloku, kambe loko ndzi vulavurile hi nawu wa kona, u ndzi bela yini xana?” 24Kutani Anasi a n'wi rhumela a bohiwile eka Kayafasi, Muprista lonkulu loyi un'wana.
25Simoni Petro a a yimile a ri karhi a tinyawusa. Va ku ka yena: “Xana na wena a wu un'wana wa vadyondzisiwa va yena ke?” Yena a kaneta, a ku: “A ndzi yena!” 26Un'wana wa mahlonga ya Muprista lonkulu, xaka ra loyi Petro a n'wi tsemeke ndleve, a ku: “Xana a ndzi ku vonanga wena entangeni u ri na yena ke?” 27Petro a engeta a kaneta; hi nomu lo, nkuku wu ringa.
28Kutani va suka na Yesu eka Kayafasi, va n'wi yisa endlwini ya vuhosi.hileswaku, ehubyeni ya Varhoma leyi a va yi vula “Praetorium” A wa ha ri mpundzu swinene; vona hi voxe a va nghenanga ndlwini ya vuhosi, ku endlela leswaku va nga tinyamisi, va ta kota ku dya nkhuvo wa Paseka. 29Hikokwalaho Pilato a huma, a ya ka vona, kutani a ku: “Xana mi hehla munhu loyi hi nandzu wihi ke?” 30Va hlamula va ku ka yena: “Loko munhu loyi a nga dyohanga, a hi nga ta n'wi nyiketa eka wena.” 31Pilato a ku ka vona: “N'wi tekeni n'wina, mi ya n'wi avanyisa hi nawu wa ka n'wina.” Vayuda va ku ka yena: “Nawu a wu hi pfumeleli ku dlaya munhu.” 32
12:32
(Leswi a ku ri ku hetisa rito leri Yesu a tshamaka a ri vula loko a fanisa rifu leri a nga ta fanela ku fa ha rona.)
33Pilato a tlhela a nghena endlwini ya vuhosi, a vitana Yesu, a ku ka yena: “Xana hi wena hosi ya Vayuda ke?” 34Yesu a hlamula, a ku: “Xana leswi u swi vulaka, swi huma eka wena, kumbe u lo byeriwa hi van'wana ke?” 35Pilato a hlamula a ku: “Xana ndzi Muyuda mina ke? Vanhu va ka n'wina ni vaprista lavakulu hi vona va ku nyiketeke ka mina. U endle yini xana?” 36Yesu a hlamula, a ku: “Mfumo wa mina a hi wa misava leyi; loko a wu ri wa misava leyi, malandza ya mina a ma ta lwa leswaku ndzi nga nyiketiwi eka Vayuda; kambe hilaha swi nga hakona, mfumo wa mina a hi wa laha hansi.” 37Pilato a ku ka yena: “Hikokwalaho, u hosi, a hi swona ke?” Yesu a hlamula, a ku: “Ku vula wena leswaku ndzi hosi. Leswi ndzi velekeriweke swona ni leswi ndzi nga tela swona laha misaveni, i ku ta ndzi ta veka vumbhoni ehenhla ka ntiyiso. Un'wana ni un'wana la nga wa ntiyiso, ú yingisa rito ra mina.” 38Pilato a ku ka yena: “Ntiyiso i ncini?”
Loko a vurisile sweswo, a huma kambe a ya eka Vayuda, a ku ka vona: “A ndzi voni nandzu ni wun'we eka yena. 39Kambe mi ni ntolovelo wa leswaku ndzi mi ntshunxela munhu un'we hi nkarhi wa Paseka; xana mi lava leswaku ndzi mi ntshunxela hosi ya Vayuda ke?” 40Va hlamula hi ku huwelela, va ku: “Ku nga ri munhu loyi, kambe Barabasi!” (Kasi Barabasi a a ri xigevenga.)


text:
Mbingano ine yavha ya u tou nangelwa ho vha hu zwithu zwine zwo doweleya vhukuma kha tshitshavha tsha Basotho na mahosi na vharangaphanda. Vhabebi vha muthannga vho vha vha tshi dzhenelela nga uya kha vhabebi vha wa musidzana. Arali vha tshi khou funa vha ya vha humbela mvuvhelo ya madi. Arali vhabebi vha tshi khou tenda wa muthannga na vhangana vhawe vha do ya vha ya u dalela musidzana lwa mulayo.
Aralo atshi khou tenda wa musidzana uya mufha tshikhafu (Moghaka). U fanela u mufha zwiliwa zwine a tea u zwi hana, ngauri hu do pfi o dela zwiliwa hu si lufuno. Naho huna uri vhuvhili havho vha nga vha vha saathu tangana vha sa divhani, vha vha vha tshi khou tenda tsheyo ye vha do dzhielwa nga vhabebi, fhedzi mathomi hangei vho vha vha tshiita mbingano kana vha ya zwifuna kana avha zwifuni.
Zwazwino ho no vha na u pfesesa-namusi muthu u tou dinangela nahone vhafumakdzi vhanzhi vha songo maliwaho vho no vha vho mme. Kale, mbingano yo vha i tshi khwathisedzwa nga zwine zwa vhidziwa upfi Bohali (lupfumo lwa wa mufumakadzi) lu tshi khou bva kha wa munna. Hunga badelwa dzi kholomo zwi tshi khou amba uri vhana vha do vha kha muta wa ha munna, hu sini ha mmeavho.
Mbalo ya kholomo dza u mala dzo vha dzi tshi swika 20, na donngi nthihi na mbudzi kana nngu dza 10, zwo vha zwi tshi badelwa zwa fhelela. Nga murahu ha musi ho no iswa kholomo dza 10, hu ya kona u iswa dzinwe nga murahu ngauri hu vha ho no vha na matshilisano na vhutama. Kale ho vha hu tshi vha na munyanya wa mbingano nga u tavhanya hu tshi tou fhedziwa u ita zwa u mala. Hu saathu vha na hezwo vhuvhili havho vho vha vha sa tendelwi u ita zwa vhudzekani kana u dzula vhothe.
Namusi vhunzhi ha dzi mbingano dzi vha hone musi munna na vhangana vhawe vho no hwala musidzana (shobel) vha muisa ha havho a tanganedzwa zwa vho tou nga ho no vha na mbingano. Hu nga vhulaiwa tshifuwo uri hu kone u humbulwa hezwi, ngeno zwo teaho zwa u mala zwi tshiiswa hahawe ene ono tuwa.
u thoma ya u mala (Bohali), hu vha hu kholomo dza rathi kana zwine zwa nga kona u dzi renga, hu vha hu u tenda ha wa munna uri ene ono tangana tshihulwane na muthu wawe, fhedzi uvha asina pfanelo ya uri vhana ndi vhawe, uri huvhe na hezwi hu fanela uvha ho bva kholomo dza 10 kana zwine zwa nga dzi renga, zwa kona u divhea na kha tshitshavha.
Namusi vhathu vhaswa vhane vha khou fhedza u vhingana vha ya balelwa uvha na mudi wavho. Wa mufumakdzi uya a dzula na vha muta wa munna wawe u fana na vho mazwale. U do bika, athusa na kha mishumo ya nduni aya u shuma na masimuni nga hetsho tshifhinga u fanela uvha atshi khou thonifha mazwale wawe vha mukalaha hezwi hu vha ho katelwa usa vha vhidza nga dzina lavho kana zwine zwa elana nalo.
Kale munna ovha tshi toda tshitentsi tshawe atshi tou fhedza u mala, nga zwituku udo kona u vhina ono imisa yawe nndu. Zwazwino zwitentsi zwi ya konda vhukuma zwi nga mudzhiela na nwaha uri a wane tshitentsi tshawe. Naho zworalo vhunzhi ha vhaselwa vha ya zwihana hezwi vha toda tshitentsi tshavho.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
Brittle Stars
Dzina Ḽa Muṱa
Brittle star
Alias
Serpentstars, basketstars
Dzina Ḽa Tshisaitsi
Ophiuroidea
Tshivhumbeo
U swika kha 60 cm
Ṱhaluso
Yo lala ya dovha ya vha na tshivhumbeo tsho no nga disk, ya vha na zwanḓa zwo no fhira zwiṱanu. Ya vha na miṱodo miṱuku ine ya vhonala I tshi nga ina mavhudzi. Mulomo unga wo kombama. Aina marahu nga nnṱha. Mivhala iya fhambana huna buraweni, mutsu, mutsuku, olive na wa swiri.
Nḓivho Yo Ḓoweleyaho
Hoyu muṱa u wela kha Echinodermata phylum, zwine zwa katela mithenga yoṱhe na ṅaledzi dza lwanzheni. I shumisa zwanḓa u tshimbila, zwanḓa zwi ya kona u ima zwavhuḓi ngazwo ina heḽi dzina.i beba nga u kudzela makumba, dzinwe tshaka dzi ya kona u dzumba vhana kha mivhili yadzo.
Kuḽele
Ila dzi detritus, dzi crustaceans ṱhukhu na zwivhungu I tou ḓivhulayela.
U Phaḓaladziwa
Dzi wanala hoṱhe hune havha na vhuḓalo ha maḓi.
Zwigwada Zwo Ḓoweleyaho
Brittle star - Ophiarachna affinis
Basket star - Ophiothrix purpurea


text:
Antakthika
Antakthika i tiko-nkulu leri nge dzongeni wa misava. mhandzi-nkokelo ya le dzongeni bya misava yikumeka eka tiko-nkulu leri, naswona rirhendzeriwe hi lwandle ra le Dzongeni. Tiko-nkulu leri ri funengeta 14,000,000 wati skwemitara hi ku anama, naswona it ravunthlanu hi kuanama eka matiko nkulu. Hi ku ringanisa, Anthakthika yi aname kambirhi kutlula tiko ra Ostraliya. Kwalomu ka 98% ya tiko-nkulu leri yi funengetiwe hi gwitsi leri enteke kwalomu ka 1.9km,[1] naswona gwitsi leri rindlandlamukela kufikela eribuweni ra tiko-nkulu leri.
Antakthika, hiku angarhela hirona tiko-nkulu leri titimelaka, leri omeke, naswona leri ngana moya kutlula matiko-nkulu hinkwawo, naswona ritlakukile kutlula matiko-nkulu man'wana.[2] Antakthika i tiko ra mananga, naswona rihava mpfula.[3] Kwalomu ka 1,000 kuya eka 5,000 wa vanhu vatshama eka tiyindlu ta vulavisisi leti akiweke atikweni-nkulu leri. Swivumbiwa leswi hanyaka eka tiko-nkulu leri swihlanganisa vulwembu bya lwandle, swimilana, swiharhi swo fana na swinyenyana swa lwandle na swin'wana.
Antakthika i tiko-nkulu ro hetelela leri tsumburiweke hi vanhu, naswona ku tsumburiwa ko sungula loku tsariweke kuve hi lembe ra 1820, hi pfumba ra vavalangi va Rhaxiya, Fabian Gottlieb von Bellingshausen na Mikhail Lazarev eka swikepe swa Vostok na Mirny. Hambiswiritano tiko-nkulu leri ri sarile ririhava vaaka tiko hikwalaho ka matshemelo ya rona lama nonohaka ku aka no hanya kona.
Antakthika yihava hulumendhe kumbe mfumo, kambe kova na mintwanano ya matiko lamahlayeke, lawa ma endlaka vulavisisi eka ndzhawu leyi. Kwalomu ka khume mbirhi wa matiko, ma tikirhetile ntwanano wa Antakthika hi 1959, naswona makume-nharhu nhungu man'wana ma tikirhetile ntwanano lowu kusukela lembe rero. Ntwanano lowu wu alela kuceriwa ka migodi ya timayini, Vusocha na switichi swa masocha, kubalesa tibhomu ta Nyukliya, naswona wu seketela vulavisisi bya Sayensi, naku sirhelela vumbango bya yona.
MintshahoEdit
- ↑ British Antarctic Survey. "Bedmap2: improved ice bed, surface and thickness datasets for Antarctica" (PDF). The Cryosphere journal: 390. Retrieved 6 January 2014.
- ↑ National Satellite, Data, and Information Service. "National Geophysical Data Center". Government of the United States. Archived from the original on 13 June 2006. Retrieved 9 June 2006.
- ↑ Joyce, C. Alan (18 January 2007). "The World at a Glance: Surprising Facts". The World Almanac. Archived from the original on 4 March 2009. Retrieved 7 February 2009.


text:
Aku tiveki swotala hi mayelana na laha vanhu va va Sotho vatumbulukaka kona, lava sweswi Vatswana vanga xiphemu xavona.
Kuya hi ndzhavuko, avari exikarhi ka vanhu va ririmi ra Bantu lava sukelaka e East African Great Lakes (Victoria na Tanganyika), kutani vateka rendzo vakongoma e dzongeni laha ava fika vakuma vutshamo eka malembe lawa yotala.
Ndzhavuko wuhlamusela kahle leswaku vanhu lava avari va muxaka un’we kutani endzhaku ka nkarhi va phatluka vava na swiyenge swo hambana hambana.
Kufana na Vasotho, matshamelo ya vona na tindzhawu leti avatshama ka tona ti hlaseriwile hi tinyimpi ta khale kwalomuya kava 1800s hinkarhi walowo Shaka aaha kukuma matimba.
Swinga fani na Vasotho, va simekile vuhosi byavona byo hambana (lebyinga hetelela byi tiveka tani hi tinxaka hikokwalaho ka mafumelo ya valungu lawa yaha hanyaka na namuntlha e Botswana) ematshan’weni ya rin’we, leri tshameke eka tindzhawu ta vupela dyambu bya tiko, laha vanga fika vakuma vanhu va San varikarhi vatsutsuma xikan’we naku tumbela kutani vaya tumbela eka tindzhawu leti ava hlota eka tona.
Exikarhi ka lava vanga hatlisela kuya tshama evuhuma dyambu, swiphemu swo nona swa laha namuntlha hinge hile Botswana akuri Kgalagadi. Kambe loko valehansi va Rolong na Tlhaping vaya tshama etibuweni ta nambu wa Molopo kutani va famba kuya e dzongeni na vupela dyambu, kutani vatswonga vanhu va Kgalagadi na San endzhawiniliya.
Lava vanga ala ku katsiwa ava boheka ku famba vaya tshama e mananga ya Kalahari laha vana vavona vaha kumekaka kufikela namuntlha. Ndzhawu leyinga eku suhi na Rustenburg, Zeerust na Lichtenburg exifundzeni xa North West xa Afrika Dzonga laha kunga fika kutshama va Hurutshe, Kwena xikan’we nava Kgatla, tindzhawu teto namuntlha tikomba vukona bya Vatswana totiya.
Vukona lebyi byi tiye kufana kambe byifanele byi hangalakile nyana naswona aswi vonaki ngopfu, emadorobeni ya xifundzha xa Gauteng. Kuya hi vumbhoni lebyinga kona byi vula leswaku valehansi va Vatswana va namuntlhaava tshama e Highveld kusukela kwalomuya kava 17th century.
Nkarhi wakona kusukela sweswiya kuta fika eka 19th century leswi aswi hlangana na ku tshamisekisiwa ka tipolotiki xikan’we na vurhangeri lebyi abyiri kona: swirho leswintsongo swa ndyangu wa vuhosi lowu awu fuma hi xitalo awu phatluka na valandzeri va wona kuya simeka ntlawa wuntshwa kun’wana, leswi kuya hi minkarhi ntlawa lowu awuta tiveka hi vito ra murhangeri yaloye.
Kusukela kwalomuya kava 1810, hambiswiritano, maendlelo lawa aya vangiwa hi swilo swimbirhi: madzolonga lawa aya vangiwa hi vanhu vo vulavula xi Nguni xikan’we na van’wana lava ava fika hinkarhi wa nyimpi ya Shaka; xikan’we na khombo raku tekeriwa misava loko valungu va fika eka ndzhawu liya, xosungula aku laviwa misava na tihomu kutani kuya laviwa vatirhi eka migodi yintshwa ya diamond na nsuku.
Leswi switise nxungeto eka vuhosi byale kusuhi kutani switisa mintolovelo yintshwa yakuva vanhu va tshama va tlimbanile leswaku vata kota ku tisirgelela kutlula eku sunguleni. Loko timhaka ta tipolotiki tisungule kuva tingaha hlayisekangi xikan’we na ntikeriwa, vuhosi byisungule kutala swinene, vuhosi lebyi abyiri kona byi kurile swinene kutani byi vekiwa kufana naleka tindzhawu tale makaya, kuva leswi namunthla tinxaka tinga xiswona.Translated by Ike Ngobeni


text:
41Loko Vaisraele hinkwavo va perile nambu wa Yordani, HOSI Xikwembu xi ku ka Yoxuwa: 2“Hlawulani vavanuna va 12 eka tinyimba ta Vaisraele; nyimba yin'wana ni yin'wana yi ta humesa wanuna un'we, 3kutani mi va lerisa mi ku: ‘Tekani maribye ya 12 kwala xikarhi ka nambu wa Yordani; mi ma teka laha vaprista a va yimile kona, mi ma rhwala mi famba na wona, mi ya ma rhula laha mi nga ta fika mi xwa kona vusiku bya namuntlha.’ ” 4Kutani Yoxuwa a vitana vavanuna va 12 lava a a va hlawurile exikarhi ka Vaisraele; eka nyimba yin'wana ni yin'wana ku huma wanuna un'we. 5Yoxuwa a ku ka vona: “Fambani emahlweni ka Areka ya HOSI Xikwembu xa n'wina le xikarhi ka nambu wa Yordani; kutani un'wana ni un'wana wa n'wina a teka ribye a ri rhwala ekatleni; maribye ya kona ma fanele ku ringana ntsengo wa tinyimba ta Vaisraele, 6leswaku ma ta va xikombiso exikarhi ka n'wina. Loko vana va n'wina va mi vutisa eminkarhini leyi taka va ku: ‘Maribye lawa ma vula yini eka n'wina xana?’ 7mi ta va byela leswaku mati ya nambu wa Yordani ma avanile emahlweni ka Areka ya HOSI Xikwembu, loko Areka yi pela nambu wa Yordani; mati ya nambu lowu ma tsemekile ma nga ha khuluki. Kutani maribye lawa, ma ta va xitsundzuxo eka Vaisraele hilaha ku nga heriki.”
8Kutani vavanuna va Israele va endla hilaha Yoxuwa a va leriseke hakona: Va teka maribye ya 12 exikarhi ka nambu wa Yordani, lama ringanaka ntsengo wa tinyimba ta Vaisraele hilaha HOSI Xikwembu xi byeleke Yoxuwa hakona. Kutani va rhwala maribye ya kona va famba na wona va ya ma rhula laha va nga fika va xwa kona. 9Kutani Yoxuwa a yimisa maribye ya 12 exikarhi ka nambu wa Yordani laha vaprista lava a va rhwele Areka ya Ntwanano a va yimile kona; maribye lawa ma ha ri kona ni namuntlha. 10Vaprista lava rhwaleke Areka va yimile exikarhi ka nambu wa Yordani ku kondza ku hela hinkwaswo leswi HOSI Xikwembu xi leriseke Yoxuwa leswaku a byela vanhu, hilaha Muxe a n'wi leriseke hakona. Vaisraele va hatlisile va pela nambu wa Yordani.
11Loko va perile hinkwavo, vaprista va khupuka ni Areka ya HOSI Xikwembu va ya rhanga emahlweni ka Vaisraele. 12Va ka Rhuveni ni va ka Gadi ni hafu ya nyimba ya va ka Manase va perile nambu va hlomile matlhari, va rhangile emahlweni hilaha Muxe a a va lerisile hakona. 13Lava hundzeke emahlweni ka HOSI Xikwembu va kongoma erivaleni ra Yeriko va hlomile matlhari va tiyimiserile ku lwa nyimpi, a va ri kwalomu ka 40 000. 14Hi siku rero, HOSI Xikwembu xi kurisile Yoxuwa emahlweni ka Vaisraele hinkwavo; kutani va sungula ku n'wi komba xichavo, ku fana ni leswi va kombeke Muxe xichavo vutomi bya yena hinkwabyo.
15Kutani HOSI Xikwembu xi ku ka Yoxuwa: 16“Lerisa vaprista lava rhwaleke Areka ya Ntwanano leswaku va khupuka va suka enambyeni wa Yordani.” 17Hiloko Yoxuwa a lerisa vaprista a ku: “Khupukani mi suka enambyeni wa Yordani.” 18Loko vaprista lava rhwaleke Areka ya Ntwanano wa HOSI Xikwembu va khupuka va suka exikarhi ka nambu wa Yordani va kandziya laha ku omeke, mati mo tlhela ma khuluka, kutani nambu wa Yordani wu tala wu fika emagangeni ku fana ni le ku sunguleni.
19Vaisraele va khupukile nambu wa Yordani hi siku ra vu-10 ra n'hweti yo sungula, kutani va ya gova eGiligala, evuxeni bya ndzilekana wa Yeriko. 20Laha Giligala, Yoxuwa ú fikile a yimisa maribye lawa Vaisraele va ma tekeke enambyeni wa Yordani; 21kutani a byela Vaisraele a ku: “Eminkarhini leyi taka, loko vatukulu va n'wina va vutisa vatata wa vona va ku: ‘Maribye lawa ma yimiseriwe yini xana?’ 22mi ta hlamusela vatukulu va n'wina leswaku n'wina Vaisraele mi tsemakanyile nambu wa Yordani hi laha ku omeke, 23ni leswaku HOSI Xikwembu xa n'wina xi phyisile mati ya nambu wa Yordani mi kondza mi khupuka, ku fana ni leswi xi swi endleke eLwandle-ro-Tshwuka leri xi hi phyiseleke rona hi kondza hi tsemakanya. 24Hikokwalaho vanhu va misava hinkwavo va ta swi tiva leswaku HOSI Xikwembu xi ni matimba lamakulu, kutani va ta xixima HOSI Xikwembu xa n'wina hilaha ku nga heriki.”Van'wana va ri: Mi ta xixima HOSI Xikwembu xa n'wina hilaha ku nga heriki


text:
41
Musi maswina a Juda na Benyamini a tshi pfa uri mathubwa a khou fhaṱela Muṋe washu Mudzimu wa Israele thembele, 2a ḓa ha Zerubabele na ha vhaṋe vha miṱa a ri, “Litshani ri ni farise u fhaṱa, ngauri na riṋe Mudzimu waṋu ri a mu ṱoḓa unga inwi, ro vha ri tshi ḓi mu ṋekedza nduvho u bva zwenezwiḽa hu tshi kha ḓi vhusa Esarahadoni khosi ya Ashuru we a ri ḓisa fhano.”
3
Ndi hone Zerubabele na Joshua na vhaṋe vha miṱa ya Israele vhoṱhe vha tshi fhindula vha ri, “A ri funi inwi ni tshi ri farisa u fhaṱela Mudzimu washu thembele. Riṋe ri roṱhe ri ḓo i fhaṱela Muṋe washu Mudzimu wa Israele, ri tshi tevhedza ndaela ya Khoreshe khosi ya Pheresia.”
4Zwenezwo tshakha dzo tangaho vhathu vha Juda dza bva dza yo kula nungo dzavho dza ita na u vha shushedza uri vha songo tsha isa phanḓa vha tshi fhaṱa. 5Vha thola na vhaeletshedzi vha u vha piringanya. Izwo vho zwi ita misi yoṱhe ya musi hu tshi vhusa Khoreshe khosi ya Pheresia na musi hu tshi vhusa Dariosi khosi ya Pheresia.
6
Musi hu tshi thoma u vhusa Serekesese vha pomoka vhathu vha Juda na vha Jerusalema.
7Musi hu tshi vhusa Arathakhesese khosi ya Pheresia, Bishilamu na Mithiredathi na Tabiele na khonani dzavho dzoṱhe vha ṅwalela Arathakhesese luṅwalo. Ulwo luṅwalo lwo ṅwalwa nga kuṅwalele kwa Tshiaramu na nga luambo lwa Tshiaramu.
8Rehumi muvhusi na Shimishai muṅwaleli vha ṅwalela khosi Arathakhesese vha tshi pomoka Jerusalema vha ri,
9“Luṅwalo ulu lu bva kha Rehumi muvhusi na Shimishai muṅwaleli na vhashumisani vhavho vhoṱhe na vhahaṱuli na vhavhusi vhahulwane vha no bva Pheresia na Erekhe na Babele, na Vhaelamu vha Shushani, 10na vhaṅwe vhathu vhe vha pfuluswa nga muhulwane, muhulisea Ashurubaniphala, a vha dzudza miḓini ya Samaria na huṅwe vunduni ḽa Seli-ha-Yufuratha.”
11Kopi ya luṅwalo lwe vha mu ṅwalela ngei:
“Lu ya ha khosi Arathakhesese, lu bva ha vhalanda vhavho, vhanna vha Seli-ha-Yufuratha.
12“Thovhele nga vha ḓivhe uri Majuda vhe vha ḓa kha riṋe vha tshi bva ha vhone vho ya Jerusalema nahone vha khou vusa muḓi houḽa muvhi wa mashandukwa. Vha khou vusa mitsheṱo, na miteo i khou tewa. 13Tshiṅwe hafhu, thovhele nga vha zwi ḓivhe uri arali uyo muḓi wa vuswa mitsheṱo yawo ya fhaṱwa, a hu tsha ḓo thelwa mithelo, nduvho a dzi tsha ḓo bviswa; zwenezwo gwama ḽa musanda ḽi ḓo fhungudzea. 14Zwino vhunga riṋe ri tshi ḽa zwi bvaho pfamoni, ri vhona zwi songo fanela ri tshi vhona khosi i tshi nyadziwa, ri khou swikisa mafhungo haya uri ri ḓivhadze vhone vhamusanda, 15hu londoloswe kha maṅwalwa a mafhungo a kale a vhomakhulu wavho. Kha maṅwalwa eneo vha ḓo wana uri muḓi hoyu ndi wa mashandukwa, vha dina mahosi na mavundu, ndi fhethu ha muvhango u bva tsha kale na kale. Ndi zwe uyo muḓi wa phusukanywa. 16Ri ḓivhadza vhothovhele uri arali muḓi hoyo wa fhaṱwa, mitsheṱo yawo ya vuswa, vha ḓo sala vha si na shango Seli-ha-Yufuratha.”
17Khosi ya vha ṅwalela luṅwalo ya fhindula ya ri,
“Luṅwalo ulu lu ya ha Rehumi muvhusi, na Shimishai muṅwaleli na vhashumisani vhavho vhoṱhe vha no dzula Samaria na huṅwe-vho Seli-ha-Yufuratha. Mulalo!
18“Luṅwalo lwe na nṅwalela lwo ṱalutshedzwa, nda vhalelwa lwone. 19
24:1,20
Ndo bvisa ndaela, ha londoloswa, ha wanala uri nangoho vhathu vha uyo muḓi vha endela u vutshela mahosi tsha kale na kale nahone ho ḓi vha fhethu ha vhathu vha muvhango na mifhirifhiri. 20Jerusalema ho vhuya ha vha na mahosi a maanḓa a tshi vhusa ḽoṱhe ḽa Seli-ha-Yufuratha, a tshi thelisa vhathu mithelo na nduvho dza tshakha-tshakha. 21Zwino bvisani ndaela i ye ha avho vhanna, hu pfi vha litshe u shuma uri muḓi uyo u si tsha vuswa ndi vhuye ndi vha vhudze. 22Ni songo litsha ayo mafhungo, zwi sa ḓo ṋaṋa u vhaisa thovhele.”
23Musi Rehumi na Shimishai muṅwaleli na vhashumisani navho vha tshi kha ḓi tou bva u vhalelwa luṅwalo lwa khosi Arathakhesese, vha mbo ḓi takuwa vha livha ha Majuda Jerusalema vha vha litshisa nga khani u fhaṱa.
24
Ngauralo mushumo wa nnḓu ya Mudzimu i re Jerusalema wa litshiwa u swika ṅwaha wa vhuvhili wa Dariosi khosi ya Pheresia.


text:
291U ni khombo we Ariele, gandzelo ra Xikwembu,
we muti lowu hosi Davhida a goveke eka wona!
Ku ta hela lembe leri, ni leri taka,
ni minkhuvo ya kona yi ta dyiwa hinkwayo,
2kutani mina HOSI, ndzi ta vangela muti wa Ariele emaxangu,
eka wona, ku ta twala nkosi ni swirilo ntsena,
muti lowu, ndzi ta wu endla “Ariele” hakunene.Rito ra “Ariele” ri vula “alitari” yo hisela ka yona magandzelo
3N'wina va le Ariele, ndzi ta mi tela, ndzi fika ndzi gova,
ndzi mi rhendzela hi mavuthu,
ndzi aka ni rirhangu leri nga ta mi sivela ku baleka.
4Mi ta va mi wele hansi,
loko mi vulavula, a mi nga twali;
swi ta endla wonge marito ya n'wina
ma huma hi le hansi ka misava,
mi ta n'unun'uta kunene ku fana ni munhu loyi a nga xivandleni xa vafi.
5Kambe mitshungu-tshungu ya valala va n'wina, yi ta hlongoriwa kukota ritshuri leri hahaka;
lava va mi xanisaka, va ta hangalasiwa ku fana ni mavivi.
Hi xinkarhanyana,
6HOSI ya matimba hinkwawo yi ta ta yi ta mi lwela;
tilo ri ta baleka, misava yi ninginika, ku va ni huwa leyikulu,
ni xidzedze, ni xihuhuri, ni ndzilo lowu pfurhaka.
7Kutani mitshungu-tshungu ya vanhu va matiko hinkwawo lava lwaka na Ariele,
hinkwavo lava ringetaka ku hlasela muti ni makhokholo ya wona, va xanisa vaaki va wona,
va ta nyamalalaVan'wana va ri: Mitshungu-tshungu ya vanhu va matiko hinkwawo lava taka hi tigolonyi ta vona ta nyimpi, va rhendzela muti va wu xanisa, va ta nyamalala kukota norho,
ku fana ni xivono xa vusiku.
8Mitshungu-tshungu ya vanhu va matiko lava lwaka na muti wa Siyoni,
va ta fana ni munhu loyi a nga ni ndlala,
kutani a lorha a ri eku dyeni,
kambe loko a pfuka, a twa a ha ri ni ndlala;
va ta fana ni munhu loyi a twaka torha,
kutani a lorha a ri eku nweni ka mati,
kambe a pfuka a ha ri ni torha.
9Dadavalani, mi tiendla madadada,
pfalani mahlo, mi tiendla lavo-fe-mahlo!
A mi nwanga vhinyo, kambe mi pyopyiwile,
ma dedeleka, kambe a mi nwanga byalwa!
10
HOSI Xikwembu xi mi huhuterile
moya wa vurhongo lebyikulu;
xi pfarile mahlo ya n'wina, va nga vaprofeta,
xi khubumeta ni tinhloko ta n'wina, va nga vamavonakule.
11Hikokwalaho, eka n'wina swivono hinkwaswo swi fana ni marito lama nga bukwini leyi pfariweke. Loko va teka buku yo tano, va nyika un'wana loyi a tivaka ku hlaya, va ku: “Hlaya buku leyi”, yena ú ta hlamula a ku: “Ndzi nge swi koti, hikuva yi pfariwile.” 12Loko vo yi teka va nyika loyi a nga tiviki ku hlaya, va ku: “Hlaya buku leyi”, yena ú ta hlamula a ku: “A ndzi swi koti ku hlaya!”
13
Mk. 7:6-7
N'wini wa hinkwaswo ú ri:
“Vanhu lava vo vula hi milomo leswaku va le ku ndzi gandzeleni,
kambe marito ya vona yo ndzi dzunisa, a ma humi etimbilwini ta vona;
xichavo lexi va ndzi kombaka xona,
i ntolovelo lowu va nga lo dyondzisiwa hi van'wana.
14
Hikokwalaho, vanhu lava ndzi ta tlhela ndzi va hlamarisa,
va ta hlamala ku tlula mpimo;
vutlhari bya tintlhari ta vona byi ta nyamalala,
lavo twisisa exikarhi ka vona, va ta lahlekeriwa hi ku twisisa ka vona.”
15Va ni khombo lava tumbetaka makungu ya vona, va tumbetela HOSI Xikwembu,
va nga vanhu lava endlaka swilo swa vona emunyameni, va ku:
“Xana ú kona loyi a hi vonaka?
I mani la tivaka lomu hi nga kona xana?”
16
N'wina mi pfilunganyisa swilo!
Xana muvumbi a nga fananisiwa ni vumba xana?
Xana xilo lexi munhu a xi endleke, xi nga vula xi ku:
“Mina a ndzi endliwanga hi yena” xana?
Kumbe loko munhu a tumbuluxe xilo, xana xi nga vula xi ku:
“A nga tivi nchumu” xana?
17Ku nga ri khale, ntshava ya Lebanoni
yi ta hundzuka nsimu yo nona swinene,
nsimu leyi sweswi yi noneke,
yi ta hundzuka xihlahla.
18Enkarhini wa kona, lava feke tindleve
va ta kota ku twa leswi hlayiwaka ebukwini,
ni lavo-fe-mahlo lava a va gugurhuteka exinyamini lexikulu,
va ta pfuleka mahlo, va vona.
19HOSI Xikwembu xi ta tlhela xi nyika vapfumari ntsako lowu hetisekeke,
swisiwana swi ta kuma ku tsaka eka Muhlawuleki wa Israele.
20Vanhu va tihanyi va ta nyamalala,
ni vasandzi a va nga ha vi kona,
lava va tshamaka va tiyimisele leswo biha,
va ta herisiwa hinkwavo, va ku bì!
21Ku ta herisiwa hinkwavo lava lumbetaka van'wana,
ni lava yimelelaka swigevenga etihubyeni,
ni lava vulavulaka mavunwa
leswaku loyi a nga dyohangiki a dyiwa hi nandzu.
22Hikokwalaho, HOSI Xikwembu xa va ka Yakobo lexi kutsuleke Abrahama, xi vurisa sweswo, xi ri:
“Va ka Yakobo a va nga ha nyumi,
va nga ka va nga khomiwi hi tingana.
23Loko vatukulu va Yakobo va vona leswi ndzi swi endleke exikarhi ka vona,
va ta twarisa vito ra mina,
Vaisraele va ta ndzi dzunisa
va ndzi komba xichavo, mina Xikwembu xa vona.
24Vanhu vo oma tinhloko, va ta sungula ku twisisa,
lava a va tinonon'hwisa, va ta pfumela ku dyondzisiwa.”


text:
11
Hi lembe ra vumbirhi ra loko Vaisraele va humile etikweni ra Egipta, hi siku ro sungula ra n'hweti ya vumbirhi, HOSI Xikwembu xi vulavula na Muxe eka Ntsonga lowo Hlawuleka, emananga ya Sinayi, xi ku: 2“Hlayani ntsengo wa Vaisraele hinkwavo, hi tinyimba ta vona ni mindyangu ya vona, mi tsala mavito ya vavanuna ha rin'we rin'we. 3Vaisraele hinkwavo lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, wena na Aroni mi fanele ku va hlaya hi ku ya hi mavuthu ya vona. 4Eka nyimba yin'wana ni yin'wana, ku ta huma wanuna un'we la nga nhloko endyangwini wa yena, a ta mi pfuna. 5Mavito ya vavanuna lava va nga ta mi pfuna hi lawa:
“Eka nyimba ya ka Rhuveni i Elizuri n'wana Xedewuru;
6eka nyimba ya ka Simiyoni i Xelumiele n'wana Suri-Xadayi;
7eka nyimba ya ka Yuda i Nahaxoni n'wana Aminadaba;
8eka nyimba ya ka Isakara i Netanele n'wana Sawara;
9eka nyimba ya ka Zebuloni i Eliyabu n'wana Heloni;
10eka nyimba ya ka Efrayimi n'wana Yosefa i Elixama n'wana Amihudi;
eka nyimba ya ka Manase n'wana Yosefa i Gamaliele n'wana Pedasuru;
11eka nyimba ya ka Benjamini i Abidana n'wana Gidiyoni;
12eka nyimba ya ka Dani i Ahiezere n'wana Amixadayi;
13eka nyimba ya ka Asere i Pagiele n'wana Okirani;
14eka nyimba ya ka Gadi i Eliyasafa n'wana Duwele;Duwele; van'wana va ri: Rhuwele; vonani 2:14; 7:42,47; 10:20
15eka nyimba ya ka Neftali i Ahira n'wana Enana.”
16Lava hi vona lava hlawuriweke exikarhi ka ntshungu, va ri varhangeri va tinyimba ta ka vona ni tinhloko ta mindyangu ya Vaisraele.Kumbe: ni vafambisi va mavuthu ya Vaisraele lama nga ni masocha ya 1 000 17Muxe na Aroni va amukela vavanuna lava mavito ya vona ma vuriweke. 18Kutani hi siku ro sungula ra n'hweti ya vumbirhi, va hlengeleta Vaisraele hinkwavo, kutani vanhu lava nga ni malembe ya 20 ni ku tlula, va tsarisa mavito ya vona ha un'we-un'we hi ku landza tinyimba ta vona ni mindyangu ya vona, 19hilaha HOSI Xikwembu xi leriseke Muxe hakona. Hi ndlela leyi, Muxe a hlaya ntsengo wa Vaisraele, emananga ya Sinayi.
20A ku ri ni vanhu va ka Rhuveni mativula ya IsraeleIsraele, kumbe: Yakobo hi nyimba ya vona, ni mindyangu ya vona, ni miti ya vona; loko vavanuna va hlayiwa ha un'we-un'we hi mavito, va ri lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 21ntsengo wa vona wu kumeka wu ri 46 500, va ri va nyimba ya ka Rhuveni;
22naswona a ku ri ni vanhu va ka Simiyoni, hi nyimba ya vona, ni mindyangu ya vona, ni miti ya vona, loko vavanuna lava tsariseke mavito va hlayiwa hi un'we un'we, va ri lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 23ntsengo wa vona wu kumeka wu ri 59 300, va ri va nyimba ya ka Simiyoni;
24ni vanhu va ka Gadi, hi nyimba ya vona, ni mindyangu ya vona, ni miti ya vona, loko va hlayiwa hi mavito va ri lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 25ntsengo wa vona wu kumeka wu ri 45 650, va ri va nyimba ya ka Gadi;
26ni vanhu va ka Yuda, hi nyimba ya vona, ni mindyangu ya vona, ni miti ya vona, loko va hlayiwa hi mavito, va ri lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 27ntsengo wa vona wu kumeka wu ri 74 600, va ri va nyimba ya ka Yuda;
28ni vanhu va ka Isakara, hi nyimba ya vona, ni mindyangu ya vona, ni miti ya vona, loko va hlayiwa hi mavito, va ri lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 29ntsengo wa vona wu kumeka wu ri 54 400, va ri va nyimba ya ka Isakara;
30ni vanhu va ka Zebuloni, hi nyimba ya vona, ni mindyangu ya vona, ni miti ya vona, loko va hlayiwa hi mavito, va ri lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 31ntsengo wa vona wu kumeka wu ri 57 400, va ri va nyimba ya ka Zebuloni;
32ni vanhu va ka Efrayimi n'wana Yosefa, hi nyimba ya vona, ni mindyangu ya vona, ni miti ya vona, loko va hlayiwa hi mavito ya vona, va ri lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 33ntsengo wa vona wu kumeka wu ri 40 500, va ri va nyimba ya ka Efrayimi;
34ni vanhu va ka Manase, hi nyimba ya vona, ni mindyangu ya vona, ni miti ya vona, loko va hlayiwa hi mavito, va ri lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 35ntsengo wa vona wu kumeka wu ri 32 200, va ri va nyimba ya ka Manase;
36ni vanhu va ka Benjamini, hi nyimba ya vona, ni mindyangu ya vona, ni miti ya vona, loko va hlayiwa hi mavito, va ri lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 37ntsengo wa vona wu kumeka wu ri 35 400, va ri va nyimba ya ka Benjamini;
38ni vanhu va ka Dani, hi nyimba ya vona, ni mindyangu ya vona, ni miti ya vona, loko va hlayiwa hi mavito, va ri lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 39ntsengo wa vona wu kumeka wu ri 62 700, va ri va nyimba ya ka Dani;
40ni vanhu va ka Asere, hi nyimba ya vona, ni mindyangu ya vona, ni miti ya vona, loko va hlayiwa hi mavito, va ri lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 41ntsengo wa vona wu kumeka wu ri 41 500, va ri va nyimba ya ka Asere;
42ni vanhu va ka Neftali, hi nyimba ya vona, ni mindyangu ya vona, ni miti ya vona, loko va hlayiwa hi mavito, va ri lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 43ntsengo wa vona wu kumeka wu ri 53 400, va ri va nyimba ya ka Neftali.
44Lava hi vona lava hlayiweke hi Muxe na Aroni, va pfuniwa hi varhangeri va Vaisraele, un'wana ni un'wana a yimela nyimba ya ka vona, naswona a ri nhloko endyangwini wa yena.Van'wana va ri: un'wana ni un'wana a yimela ndyangu wa yena 45Kutani ntsengo wa Vaisraele hinkwavo lava hlayiweke, hi mindyangu ya vona, lava ringaneke ku hloma matlhari, va malembe ya 20 ni ku tlula, 46wu kumeka wu ri 603 550, loko va helerile.
47Kambe vanhu va nyimba ya ka Levhi a va katsiwanga loko ku hlayiwa tinyimba letin'wana, 48hikuva HOSI Xikwembu xi byerile Muxe, xi ku: 49“Lava u nga ta ka u nga va hlayi, i va nyimba ya ka Levhi ntsena; vona u nga tshuki u hlaya ntsengo wa vona u wu katsa ni wa Vaisraele lavan'wana; 50kambe va veke ku va vahlayisi va Ntsonga wa Ntwanano, ni swingolongondzwana swa wona hinkwaswo, ni swilo hinkwaswo leswi nga swa wona. Va ta rhwala Ntsonga ni swingolongondzwana swa wona hinkwaswo, naswona va ta tirha eka wona, va dzima ni mixaxa ya vona yi wu rhendzela. 51Loko Ntsonga wu fanele ku simuriwa, Valevhi hi vona va nga ta wu ntlhantlha; loko wu lava ku dzimiwa, hi vona va nga ta wu yimisa. Munhu loyi a nga riki Mulevhi, loko a tshuka a tshinela kusuhi na wona, ú ta dlayiwa. 52Vaisraele lavan'wana va ta gova hi ku ya hi mavuthu ya vona; un'wana ni un'wana ú ta va enxaxeni wa yena, laha ku nga ni vandla ra ka vona.Kumbe: enxaxeni wa yena, kusuhi ni mujeko wa ka vona 53Kambe Valevhi vona va ta gova va rhendzela Ntsonga wa Ntwanano, leswaku vukari bya mina byi nga tshuki byi pfurha ehenhla ka ntshungu wa Vaisraele; naswona Valevhi hi vona va nga ta hlayisa Ntsonga wa Ntwanano.” 54Kutani Vaisraele va endlisa sweswo; va endla hinkwaswo hilaha HOSI Xikwembu xi leriseke Muxe hakona.


text:
Gurnards
Dzina la muta lo doweleyaho
Gurnards
Alias
Sea robins
Dzina la tshisaitsi
Triglidae
Tshivhumbeo
U swika kha 1m, yo linganelaho ndi 40cm.
Ṱhaluso
Ṱhoho ya yo i ya lingana thungo dzoṱhe ya dovha ya hula. mutshila wa nga matungo wo khethekanyiwa nga zwithu zwivhili uya kha zwiraru. Mivhala ndi gireyi na mutsu kha mutumbu ine ya vha yo tingeledziwa nga unonga makole hafha kha mutshila waga matungo.
Nḓivho yo ḓoweleyaho
Muṱa wa Triglidae ndi 14 wa vha na zwigwada zwa 100 dzi dzula mathomoni. Dza shumisa dzi Rays kha u pala zwiliwa. Iya kona u ita munwe munngo nga kubambelele kwa yo tshinwe tshifhinga dzi ya vhoniwa dzi tshi khou fhufha arali dzo khakhiswa nga zwikepe. Zwiita nga u tatamudza mitshila ya nga nnṱha.
Kuḽele
Dzi ḽa nga maanḓa dzi molluscs na dzi crusteans ṱhukhu.
U phaḓaladziwa
Dzi ya wanala hoṱhe hune ha vha na vhuḓalo ha maḓi.
Zwigwada zwo ḓoweleyaho
Bluefin gurnard - Chelidonichthys kumu
Flying gurnard - Dactylopteridae orientalis
Tub gurnard - Trigla lucerna


text:
‘Yehovha u hi rhwalela mindzhwalo ya hina siku ni siku’ (19)
Eka mufambisi. Pisalema Ya Davhida. Miloti. Risimu.68 Xikwembu a xi humelele, valala va xona a va hangalake,Lava xi vengaka a va xi baleke.+2 Onge u nga va hlongola va nyamalala ku fana ni musi;Ku fana ni mhula* leyi n’okaka loko yi twa ndzilo,Lavo homboloka a va love emahlweni ka Xikwembu.+3 Kambe lavo lulama a va tsake;+Onge va nga tsaka swinene emahlweni ka Xikwembu;Onge va nga khana va tsaka.4 Yimbelelelani Xikwembu; yimbelelani mi dzunisa vito ra xona.+Yimbelelelani Loyi a hundzaka hi le mananga.*Vito ra yena i Yehovha!*+ Tsakani emahlweni ka yena!5 Tata wa vana lava nga riki na tatana ni musirheleri* wa tinoni+I Xikwembu lexi tshamaka endhawini ya xona yo kwetsima.+6 Xikwembu xi nyika lava nga riki na mupfuni kaya;+Xi tshunxa vabohiwa xi endla leswaku va humelela.+Kambe lava omeke tinhloko* va boheka ku tshama emananga.+7 Xikwembu xanga, loko u rhangela vanhu va wena,+Loko u famba emananga, (Selah)8 Misava yi tsekatsekile;+Tilo ri nise mpfula hikwalaho ka Xikwembu;Sinayi leyi yi tsekatsekile hikwalaho ka Xikwembu, Xikwembu xa Israyele.+9 Xikwembu xanga u nise mpfula leyikulu;U nyike vanhu* va wena lava karhaleke matimba.10 Va tshame ematendeni ya wena;+U pfune swisiwana hikwalaho ka vunene bya wena, wena Xikwembu.11 Yehovha u lerisile;Vavasati lava twarisaka mahungu lamanene i vuthu lerikulu.+12 Tihosi ta mavuthu ta baleka,+ ti dya hansi!Wansati la saleke ekaya u averiwa leswi phangiweke.+13 Hambileswi n’wina vavanuna a mi etlele ekusuhi ni ndzilo wa le nxaxeni,*Ku ta va ni tuva leri nga ni timpapa ta silivhereLeri nga ni timpapa ta nsuku wa xiyimo xa le henhla.14 Loko Lowa Matimba Hinkwawo a hangalasa tihosi,+Ku we gamboko eZalmona.*15 Ntshava ya Baxani+ i ntshava ya Xikwembu;*Ntshava ya Baxani i ntshava leyi nga ni tinhlohlorhi.16 Hikwalaho ka yini n’wina tintshava ta tinhlonhlorhi, mi yi languta hi ku vondzokaNtshava leyi Xikwembu xi hlawuleke* ku tshama eka yona?+Kunene, Yehovha u ta tshama kwalaho hilaha ku nga heriki.+17 Makalichi ya nyimpi ya Xikwembu i makume ya magidi, i magidi ya magidi.+Yehovha u te endhawini yo kwetsima a huma eSinayi.+18 U tlhandlukele ehenhla;+U teke mahlonga;U kume tinyiko leti ku nga vavanuna,+Hambi ku ri lava nga ni nkanu,+ leswaku wena Yehovha Xikwembu u ta tshama exikarhi ka vona.19 A a dzunisiwe Yehovha, loyi siku ni siku a hi rhwalelaka mindzhwalo ya hina,+Xikwembu xa ntiyiso lexi hi ponisaka. (Selah)20 Xikwembu xa ntiyiso i Xikwembu lexi hi ponisaka;+Naswona Yehovha Hosi Leyi Tlakukeke wa hi ponisa eka rifu.+21 Ina, Xikwembu xi ta phyandlasa tinhloko ta valala va xona,Thavathava leyi nga ni misisi ya un’wana ni un’wana loyi a nga tshikiki ku dyoha.+22 Yehovha u te: “Ndzi ta va humesa eBaxani;+Ndzi ta va tsavula exikarhi ka lwandle,23 Leswaku nkondzo wa wena wu ta kandziyela ngati+ ya valala va wena,Ni ririmi ra timbyana ta wena ri nantswela ngati ya valala va wena.”24 Xikwembu xanga, va vona vanhu va wena va longoloka,Ku longoloka ka vanhu va Xikwembu xanga, Hosi yanga, loko va ya endhawini yo kwetsima.+25 Vayimbeleri a va rhange emahlweni, endzhaku ka vona ku va ni vatlangi va switende;+Exikarhi a ku ri ni vanhwanyana va ri karhi va ba swingomana.+26 Dzunisani Xikwembu exikarhi ka ntshungu;*Dzunisani Yehovha, n’wina lava humaka eXihlobyeni xa Israyele.+27 Kwalaho ku na Benjamini+ lontsongo, wa va hlula,Ni tihosana ta Yuda ni ntshungu wa tona lowu baka pongo,Tihosana ta Zebuloni, tihosana ta Neftali.28 Xikwembu xa n’wina xi vule leswaku mi ta va ni matimba.Kombisa matimba ya wena, Xikwembu xanga, loyi a hi pfuneke.+29 Tihosi ti ta ku tisela tinyiko,+Hikwalaho ka tempele ya wena leyi nga eYerusalema.+30 Tshinya swiharhi leswi tshamaka exikarhi ka tinhlanga,Tinkuzi+ ni marhole leswi hlengeletaneke,Ku fikela loko vanhu va khinsama va tisa* silivhere.Kambe u hangalasa vanhu lava tsakisiwaka hi nyimpi.31 Swibya swa bronzi swi ta huma* eEgipta;+Kuxi u ta hatlisela ku nyika Xikwembu tinyiko.32 Yimbelelelani Xikwembu n’wina mifumo ya misava,+Yimbelelani mi dzunisa Yehovha, (Selah)33 Loyi a fambaka ehenhla ka tilo leri ku nga khale ri ri kona.+Vonani! Wa dzindza hi rito rakwe, rito rakwe ra matimba.34 Dzunisani Xikwembu hikuva xi ni matimba.+Vukulu bya xona byi le henhla ka IsrayeleNi matimba ya xona ma vonaka exibakabakeni.*35 Xikwembu xi lava ku chaviwa ni ku xiximiwa endhawini ya xona yo kwetsima.+I Xikwembu xa Israyele,Lexi nyikaka vanhu va xona matimba.+A ku dzunisiwe Xikwembu.
Tinhlamuselo ta le hansi
^ Ku nga mafi lama damarhelaka lama kumekaka laha tinyoxi ti endlelaka xihlenge kona.


text:
Loyi a hlulekeka ku hakela xikweleti i mukoloti loyi ndzhaka ya yena (hinkwaswo leswi munhu a nga na swona, ku katsa na mali) swi tekiwa hi nawu. Loko u ri muhluleki wo hakela swikweleti kutani u lava ku pfuxeleriwa (u nga ha vi muhluleki wo hakela swikweleti) ku nga se hela malembe ya khume ya ku va a hlambanyiwile ku va muhluleki wo hakela swikweleti, u nga endla xikombelo eka huvo leswaku u pfuxeleriwa.
Kuma vuxokoxoko byo tala hi ta ku endla xikombelo xa ku pfuxelela lava hlulekaka ku hakela swikweleti kumbe u tihlanganisa na Ndzawulo ya Vululami na Nhluvukiso wa Vumbiwa kumbe eka 012 357 8205, kumbe hi ku rhumela imeyili eka: Chiefmaster@justice.gov.za.


text:
Kamara ro dzumba eka rona ra Dr Peter Magubane ritaleriwe hi swimbitani swokhavisa swa mihlovo-hlovo leswingana vuhlalu xikan’we na swovatliwa. E khoneni kuna gramophone yakhale swinene leyingalo gel aha etlhelo kayona kungana xifaniso xa yena a khome poropita xa muhlovo wa ntima na wobasa.
Endzhaku nyana kuna xidloko, ni jaha ntiyela ra Sophiatown riyimekile. Loko atshama kusuhi na fasitere, kusungula kuva naku vonakala hi misisi ya Dr Magubane leyi yandhuma yobasa. Xifaniso lexi hinga siyiwa na xona hi lexi xa wanuna loyi ntirho wakwe evuton’wini awu hambanyiseki ni matimu yaku ringana hafu ya century ya tiko ra Afrika Dzonga.
Sophiatown,1955. I muqivela namadyambu. Majaha na tintombi lavanga bomba se vahumile kuya hungasa, vabombile swinyawula. Tintanghu ta swirhendze swo leha tiku rat-a-tat-tat eka switarata leswi swa ritshuri. Vunanga byo tsokombela bya jazz byi ku tshuneta ekusuhi na shebeen yale kusuhi.
Endzeni kutwala foot-tapping, saxophones na mabulu yoka yanga heli. E khoneni kutshame jaha ntiyela ro yimeka ra 23 wa malembe Peter loyi adya mabulu nivanghana vakwe kusuka eka Drum, Can Themba 'the English master' na Bob Gosani 'the brilliant photographer'.
Kunga se hela na lembe Peter atirhile swinyawula kusuka eka kuva muchayeri kuya eka muteki wa swinepe eka magazine leyi. Vayisa lavanharhu, hivan’wana va tinyiko leti Sophiatown yinga tikurisa. Loko van’wana vahlawule tipolotiki kuva valwisana na ntshikelelo xikanwe na xihlawuhlawu, Peter a hlawule camera. Aya emahlweni a hlamusela, 'Andzi lava ku hlayisa vutomi bya vantima va Afrika Dzonga hinkarhi walowo. Leswi hileswi nga ndziyisa eka kuteka swinepe.'
Peter hinkarhi wava 1955 anga switivi leswaku malembe lawa ya landzelaka yan’wi khomele yini. Sophiatown, namuntlha. Loko Peter akarhi a chayela exikarhi ka Sophiatown kuya e Soweto, a tsundzuka vuhlangi byakwe eswitarateni leswi. Tiyindlu ta xikhale tale mayini, leti akiweke eka ndzhawu leyi ya Sophiatown ti akeriwa ndzhawu yo tshama valungu ya Triomf ('Triumph'), misava leyinga fuwa swinene hi matimu.
Swatika swinene kutsundzuka masiku yankoka yale Sophiatown leyinga tswala valweli vantshuxeko na vanhu va vutshila kufana na Peter. Switarata leswi switele hi matimu ya vujaha bya yena: camera yakwe yosungula leyi tata wakwe anga n’wi nyika yona, rirhandzu ra mama wakwe naku tikhoma kahle, yindlu ya xibokisani leyi ndyangu wakwe awutshama eka yona, kutlhaviwa himukwana siku rin’wana ari eku tlangeni.


text:
Demokhrasi
Demokhrasi (Kumbe δnuokpatίa, dēmokratía hi xigriki, leswivulaka "Mfumo wa vanhu"), i xiyimiso xa hulumendhe laha va akatiko va hlawulaka vayimeri vavona leswaku va aka mfumo na Phalamendhe.[1] Mfumo wa xidhemokhrasi wu tiviwa tani hi "mfumo wa ntalo wa vanhu".[2] Hindlela yin'wana mfumo wa xidemokhrasi i xiyimiso xofuma lava mintlimbo naku ololoxiwa ka yona swititshege eka leswi vanhu vaswi endlaka, kambe kuri hava loyi anga na matimba, kumbe mbuyelo yakona. Leswi endla leswaku mintlawa hinkwayo yi phikizana ku fuma.[3]
Hikuya hi N'wa tipolitiki Larry Diamond, Demokhrasi yina swiyenge swa mune: (a) Xiyimiso xatipolitiki xo langha no cinca hulumendhe hi ku tirhisa nhlawulo lowu ntshuxekeke; (b) Kunghenelela ka va akatiko eka swatipoliki na vutomi bya vanhu; (c) Kusirhelela timfanelo ta ximunhu ta vaakatiko hinkwavo, kuhlanganisa na (d) Mfumo wa nawu, laha nawu na vulandzeleri bya wona byi endliwaka hi ku ringana eka vanhu hinkwavo.[4]
ReferencesEdit
- ↑ Oxford English Dictionary: Democracy.
- ↑ "Democracy – Definition of Democracy by Merriam-Webster".
- ↑ Przeworski, Adam (1991). Democracy and the Market. Cambridge University Press. pp. 10–14.
- ↑ Diamond, L., Lecture at Hilla University for Humanistic Studies January 21, 2004: "What is Democracy"; Diamond, L. and Morlino, L., The quality of democracy (2016).


text:
201Ku suka kwalaho, Abrahama a famba a kongoma ematlhelweni ya le dzongeni, a ya fika a luvela emutini wa Gerara, exikarhi ka Kadexe na Xuru, a tshama kona. 2
26:7
Kutani Abrahama a byela vanhu leswaku Sara nsati wa yena i makwavo wa yena; hiloko Abimeleke hosi ya muti wa Gerara a rhuma vanhu va ya teka Sara. 3Kambe nivusiku, Xikwembu xi ta eka Abimeleke hi norho, xi ku: “Wena, u ta fa, hikwalaho ka wansati loyi u n'wi tekeke, hikuva i nsati wa munhu.” 4Abimeleke a a nga si tshinela eka Sara; hiloko a ku: “We n'wini wanga, xana u ngo dlaya vanhu lava nga riki na nandzu xana? 5Abrahama ú vule hi yexe a ku: ‘Loyi i makwerhu.’ Kasi na yena wansati ú vule hi nomo wa yena a ku: ‘Loyi i makwerhu.’ Mhaka leyi, ndzi yi endlile ndzi ntshunxekile embilwini, ndzi nga voni nchumu xo biha eka yona.” 6Hiloko Xikwembu xi vulavula na yena enorhweni xi ku: “Kunene wa vurisa; ndza swi tiva leswaku u endlile mhaka leyi hi mbilu yo ntshunxeka, hikokwalaho ndzi endleke leswaku u nga ndzi dyoheli. Hi mina ndzi ku siveleke ku khumba wansati loyi. 7Kutani sweswi, tlherisela wansati loyi eka nuna wa yena, hikuva wanuna loyi i muprofeta, ú ta ku khongelela u hanya, kambe loko u nga tlherisi wansati loyi, swi tive leswaku u ta fa hakunene, wena ni va ka n'wina hinkwavo.”
8Kutani Abimeleke a pfuka nimpundzu swinene, a vitana malandza ya yena hinkwawo, a ma vikela swilo hinkwaswo leswi humeleleke; kutani vavanuna lava va khomiwa hi ku chava lokukulu. 9Kwalaho Abimeleke a vitana Abrahama a ku: “Xana i mhaka muni leyi u hi vangeleke yona xana? Xana ndzi ku dyohele yini, lero kala u ndzi vangela xidyoho lexikulu, mina ni tiko ra mina xana? Mhaka leyi u ndzi endleleke yona, a yi nga fanelanga ku va yi endlekile.” 10Kutani Abimeleke a vutisa Abrahama a ku: “Xana a wu ehleketa yini loko u endla mhaka leyi xana?” 11Abrahama a ku: “Loko ndzi endla mhaka leyi, a ndzi ehleketa leswaku endhawini leyi ku ta va ku ri hava na munhu na un'we loyi a chavaka Xikwembu, kutani a ndzi anakanya leswaku vanhu va kona va nga ndzi dlaya hikwalaho ka nsati wa mina. 12Kasi nakona, loyi wo va makwerhu hakunene; hi lo hambana ntsena hi vamanana, tatana i un'we; kambe sweswi i nsati wa mina. 13Loko Xikwembu xi ndzi susa emutini wa tatana ndzi famba ndzi tsendzeleka, ndzi te ka nsati: ‘Xilo lexi ndzi kombelaka leswaku u ndzi pfuna ha xona hi lexi: Endhawini yin'wana ni yin'wana leyi hi fikaka eka yona, va byele leswaku u makwerhu!’ ” 14Kutani Abimeleke a teka tinyimpfu, ni tihomu, ni mahlonga ya xinuna ni ya xisati, a nyika Abrahama; a n'wi tlherisela na Sara nsati wa yena. 15Kutani Abimeleke a ku: “Loko ri ri tiko ra mina, hi reri u ri vonaka; tiakele laha u ku rhandzaka.” 16Kutani Abimeleke a ku ka Sara: “Ndzi nyikile makwenu mali ya tisilivhere ta 1 000; leswi swi ta va xikombiso eka vanhu hinkwavo lava u nga na vona, leswaku a wu na nandzu, naswona u lulamile emahlweni ka munhu un'wana ni un'wana.” 17Hiloko Abrahama a khongela Xikwembu, kutani xona xi horisa Abimeleke ni nsati wa yena, ni mahlonga ya yena ya xisati, leswaku va kota ku kuma vana, 18hikuva va ka Abimeleke hinkwavo HOSI Xikwembu a xi va pfarile mbeleko hikokwalaho ka Sara nkata Abrahama.


text:
Baloyi
Va ka Baloyi, Kumbe Varodzwi va tumbuluka etikweni ra Zimbabwe vatukulu va Changameri Dombo Hosi ya Varodzwi. Lowu i muti lowu tivekaka eka miti ya Vatsonga. Namuntlha kuna Miti mimbiri yaka Makhuva na Nwamitwa lava nga miti leyintsongo eka lowu wa vatukulu va Changamire vanga Tinhloko ta Muti wa vuhosi lowu yimeleke hi Madanci Xidlavuta Changamire Baloyi.
== Xithopo Khalanga, mthondolovhana,munyayi, vale ncila a va ololi, loko vo olola wa tshoveka, va olola hi xigombo sangweni, va ma khandziya hi murhi ma ehla hi rhavi, va ma dyela ntshaveni. Mathevula, Valoyi
Matimu ya muti[Lulamisa | edit source]
Va ka Baloyi va huma eka N'wa-Hlongeni (A xihaheni). Vatekeriwe vukosi bya vona hileswi vakokwa-xinuna wa vona, va nyikeke Mabhunu swibhamu leswi a vaswikume hinkarhi wa nyimpi ya Mabhunu na Manghezi. Va aka tiko va le ka Bhungeni va ale ku fumiwa hi N'wa-Xivambu hi leswi a ari hosi ya n'wansati. (Xiyenge lexi axi hetisekanga hikuva Varodzwi ava zanga va tekeriwa Vuhosi. Va longoloke kuya fika eMozambique laha ku nga huma nyimba ya Makhuva na Nwamitwa. Namuntlha vatukulu va Changamire va kumeka ePitori vanga ndyanngu ya Vukosi leswi va nga hangalaka Afrika Dzonga,Zimbabwe,Malawi,Botswana na Mozambique avana hosi kanmbe nhloko ya muti wa Barodzwi loya nga ntukulu wa Changamire na Gulukhulu wa nyimba ya Magulasavi hi hala kava mana wakwe i ntukulu wa Gwamba Mativula ya Munyayi. Vakulela eka vakokwa wa vona mbeleka manana loyi aari ntombhi ya Mhlengwe yaka Cawuke. Nhloko ya Muti lowu i Xidlavuta Madanci Changamire Baloyi loyi anga muyimeri kuya hi tidyondzo ta yena. Vanwana vava ntukulu va changameri vakumeka e Afrika Dzonga eLimpopo haha ku nga Giyani na Malamulele vona vativitana vana kumbe va Ntukulu va Maguxe Vona Veri hi vona vaka Baloyi-Maguxe
Rhavi eka swiyenge swa rixaka ra Vatsonga[Lulamisa | edit source]
Hi ku ya hi Henri Junod va ka Baloyi, va hlayiwa eka rhavi ra Va N'walungu eka rixaka ra Vatsonga. Leri i rhavi Leri kulu eka ma rhavi ya mune lawa Junod a tsaleke ha wona.[1] Vaka Baloyi ahi Machangana i Vatsonga Henri Junod hi nkarhi lowu anga tsala aanga switivi leswaku Vatsonga ni Machangana ahi Nyimba yin'we.
Swivongo leswi yelanaka[Lulamisa | edit source]
Swivongo leswi fambisanaka na xivongo lexi i : Mathebula, Mkansi, Makaringe, Magoveni, Munyai, Matjokana, Xilowa, lowani na Mkhalangana hileswi vanga Vakalanga. Va tumbuluka eka Nyimba ya Changamire (Cangamela) Loyi aa a fuma etolo andzhawini ya Mapungubwe namuntlha.
Minkombo[Lulamisa | edit source]
- ↑ Henry Junod - Life of a South African Tribe - Vol 1, Pages 16 - 19
Xipata[Lulamisa | edit source]
baloyi,makaringe,xilowa. ndzi mthondolovhana wa gwamba,wa madanci,wa nengwani,wa magulasavi,wa makhuva, wa nkami, wa phangweni, wa ghulukhulu, wa changamire. ndzi ncila ava ololi loko wo olola wu ta tshoveka wu oloriwa hi mbita ya nyama, ndzi mudyi wa swipame, mudyi wa mihandzu, ndzi khandziya nsinya ndzi chika hi marhavi, ahee khalanga ahee murodzwi ahee ntukulu wa gwamba.


text:
Tshopi
Muvala wa Tshopi i muvala lowunge xikarhi ka xitshopana na muvala wo tshwuka eka nxaxamelo wa mavala ya rivoningo. Mahlo ya vanhu ma kota ku vona muvala lowu loko va languta rivoningo leri ngana magandlati ya kwalomu ka 585 na 620 wa ti nanomitara. Eka vupfapfarhuti na tidyondzo ta mavala, tshopi wu endliwa hi ku hlanganisa xitshopana na wasi-lwandle. Muvala lowu wutoloveleke naswona wuthlela wutiviwa hi muvala wa muhandzu wa mulamula.
Muvala wa tshopi i muvala wa tikherotsi, makwembe, mihlata, malamula, na mihandzu kuhlanganisa na miroho yo hambanahambana leyingana Carotene. Carotene leyi yi hundzula matimba ya miseve ya dyambu leyi orhiweke hi swimilana, yiva swakudya swo kurisa swimilana.
E tikweni-nkulu ra Yuropa na tiko ra Amerikha, muvala wa tshopi wu yelanisiwa na mafenya, ku kufumela, ndzilo, matimba, ku nantswa na kunyuwhela, nguva ya ximun'wana, naswona i muvala wa mujeko wa tiko ra Nedalendi na yindlu ya vukosi byakona ya House of Orange. Wu thlela wutirhisiwa ngopfu hi mavandla ya tipolitiki lawa mangana mboyamelo wa vukreste.[1] E tikweni -nkulu ra Axiya, muvala lowu wu yelanisiwa ngopfu na vupfumeri bya vuBhuda na vuHindu.[2]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Reuchamps, Min (17 December 2014). Minority Nations in Multinational Federations: A Comparative Study of Quebec and Wallonia (in English). Routledge. p. 140. ISBN 9781317634720.
- ↑ Eva Heller, Psychologie de la couleur: effets et symboliques, pp. 149–158


text:
Seaweeds
Vito ra Ntolovelo ra Xidyangu
Seaweeds
Vito Rinwana
Sea plants
Vito ra xi Science
Chromalveolata
Size
Ku fika eka 15 m (kelp).
Nhlamuselo
Swimilani leswi swina swivumbeko na kuleha ku hambana. Swimila eka ti reefs, emaribyeni kumbe ti lagoons. Swa mila hi xinwe xinwe kumbe swimila switele. Muhlovo ku tala kuva swarihlaza, swotshuka kumbe buraweni.
Vuxokoxoko
Ndyangu wa Chromalveolata wukatsa nkuxu wa buraweni, rihlaza nayo tshuka. Chlorophyta (rihlaza) yina swivumbeko swinharhu: flat sheets, filaments, nati tubes. Phaeophyta (buraweni) yona yina swivumbeko swohambana swinene: fans, forking plants, cushions and tree-like kelps. Rhodophyta (tshukad) iintlawa lowukulu swinene. Muxaka lowu wutiye lero wukota naku kondzelela gandlati. Hinkwaswo swimilani leswi swina chlorophyll leyi tirhaka swinene eka photosynthesis. Swimilani leswi swikota kuti andzisa hiswoxe.
Swakudya
Swikula hi photosynthesis.
Kuhangalaka
Swikumeka eka tinxaka hinkwato ta malwandle ya laha misaveni.
Common Species
Bladder kelp
Macrocystis sp
Different leafed sargassum
Sargassum heterophyllum
Upright codium
Codium extricatum


text:
Tsessebe
Dzina
Tsessebe
Tshivhumbeo
Dza tshinna dzi lemela 140kg na vhulapfu ha 1.2m kha mahaḓa, dzo hula u fhira dza tshisadzi dzine dza lemela henefha kha 120kg.
Dzoṱhe dza tshisadzi na dza tshinna dzina maṋanga, a ya munna avha mahulu nga maanḓa arali wo alavhelesa unga phanḓa a vha na tshivhumbeo tsho no nga tsha ṅwedzi u songo fhelelaho.
Tsha vha na ḽivhala ḽitsu kha phanḓa, na munwe muvhala wa phephulu kha mahaḓa, ngeno muvhili wayo wo ita buraweni yo tsukaho.
Kuḽele
Zwi ya ḓi palela zwiḽiwa zwi funesa u ḓala ha mahatsi. Dzi funesa maṱari u fhira matsinde, dzi funesa zwimela zwiswa zwine zwa kha ḓi tou mela, dza funa na fhethu hune ho swa nga mulilo.
Kubebele
I beba nga khalaṅwaha, dzire Afrika Tshipembe dza beba nga nwedzi wakhubvumedzi/ tshimedzi zwa beba ṅwana muthihi nga murahu ha u ḓi hwala lwa minwedzi 7.
Dzi ḓi hwala kana u ṱangana lwa vhudzekani vhukati ha nwedzi wa luhuhi u swikela ṱhafamuhwe. Nga zwifhinga zwa u ḓi hwala dza tshinna dzi ya ita lugwada lwa u ita mushumo wa u ṱangana tshihulwane.
Kuitele
Ndi tshipuka tshine tsha tshilea natsho nga maanḓa, na lugwada lwadzo lure na phukha ṱhukhu dzine dza beba, inwe na inwe iya ḓi ṋetshedza vhana vha rathi uya kha fumi ubva kha miṱa yadzo.
Lugwada lwa dza khombe na lwa hedzi dzine dza ḓi ita khuluyadanga dzi ya ṱangana dzi tshi swika 30 dzine dza vha na maanḓa vhukuma. Hezwi zwi vhonalesa nga maanḓa tsini na milambo na fhethu hune ha vha na pfulo.
Lugwada lwa dzine dza kha ḓi beba a dzi haniselwi u ya u vha kha lunwe lugwada. Kha fhethu hune heyi phukha ya ya hone hu fanela u vha hu fhethu hune ho tsitsikana, dza tshinna dzi ya wana zwithu zwi songo doweleaaho zwino vhidzwa upfi”lek”.
Ṱhukhu dza tshinna dzine dza vha dzi tshi khou bva kha madanga a dzi khombe dzi ya bviseliwa nnḓa ha danga dzo no vha na ṅwaha muthihi.
Hune Dza Wanala Hone
Dzi wela kha muṱa muthihi na wildebeest na hartebeest, dzoṱhe dzine dza khethululwa nga tshivhumbeo tshine tshi sa khwaṱhe nga mulandu wa mahaḓa ayo ane avha o leḓa. Lugwada luthihi lune lwa kona u vhonala, lu wanala madzinguni maṱuku.
Afrika Tshipembe dzi ya wanala fhethu ho omaho hune ha vha na maḓaka. Dzo ḓala na Kruger National Park na kha mavunḓu manwe hune ha vha na dzi game reserves. Dzo vhuyedzedziwa na fhethu ha tshidzumbe.
Tshitatisitiki
Dzina ḽa tshi Latini: Damaliscus Lunatus
Tshileme (tshisadzi): 126kg
Tshileme (tshinna): 140kg
Vhulapfu (tshisadzi): 170cm
Vhulapfu (tshinna): 170
Tshifhinga tsha uḓi hwala: Minwedzi ya 10
Mbalo ya vhana: Muthihi
U vhibva lwa vhudzekani: Minwedzi ya 26-40
Tshileme tshi tshi fhedza u bebiwa: 11kg
Nzudzanyo: Artiodactyla
Muṱa: Bovidae
Luvhilo lwa u gidima: 60km/h
Maṋanga: 35cm (malapfusa 47cm)
Kubebele: Nwana muthihi uya bebiwa nga ṅwedzi wa khubvumedzi-kha ḽara nga murahu ha uḓi hwala lwa minwedzi ya malo.
Magannḓisi
I tshiitela u langa vhudzulo hadzo kana ha muṱa wayo, dza tshinna dzine dza vha khuluyadanga iya konḓisa zwi tshi ḓa kha u ṱanganelana na dzinwe.
Dzoṱhe dza tshinna na dza tshisadzi dzi ya tsireledza hune dza dzula hone kha madamu, fhedzi zwikoneswa nga dza tshinna, dzi ya kona na u vhumbuludza khofheni hadzo fhasi mavuni, kanzhi kha masunzi kana muṱavha I tshi nga i khou ṱoḓa u gwadama nga magona, nga maanḓa I zwi ita hu tshi khou fhedza una mvula.
Heyi phukha ina zwipiḓa zwa muvhili wazwo zwine zwo bvelela ngaur ina maḓamu kha milenzhe ya phanḓa, ya tshinna khuluyadanga iya kona u dzula ya ita mikaṋo ya hune ya dzula hone nga u gwa fhasi.


text:
Dolphins
Vito Ra Ntolovelo Ra Xindyangu
Dolphins
Tinwana Eka Ndyangu
Bottlenose, Common, Dusky, Humpback, Spinner, Spotted, Striped
Vito Ra Xi Science
Delphinidae
Sayizi
Kusuka eka 1,5m kuya eka 6m.
Nhlamuselo
Yisasekile na miri woleha. Tinwani tina ti Dorsal fins. Yina gomo rikulu laha ritlhela ri humelaka ehandle. Tinwana tina mixaka ya mihlovo yinwana, hixitalu yiva yiri ya mpunwa, yo basa, naya ntima. Blowhole iya ntima laha henhla ka nhloko
Vuxokoxoko
Ndyangu wa Delphinidae wuna kwalomu ka 17 wa tinxaka na 32 wa tinxakanxaka. Mammal. Yitika kusuka eka 50-900kg. Echo-location yitirhisiwa kukuma swo dlaya swona. Lowu i muxaka wun’wana wotlhariha swinene wale matini ya lwandle. Wa hatlisa swinene, wu hlambela hi matimba.
Ncila kumbe swohlambela hiswona swiva swiri hi xivumbeko xa horizontal endzeni ka mati. Yikota kutswala vana na muxaka wun’wana. Yihanya hi mintlawa eka mati lawa yanga netangiki. Minkarhi yin’wana yina ntirhisano kuva yikota ku khoma nala wa yona, kufana nati sardines. Viviparous. Vana vatswariwa va helerile.
Swakudya
Yidya ngopfu tinhlampfi nati squid.
Kuhangalaka
Yikumeka eka maxelo hinkwawo nale ka tinxaka hinkwato ta malwandle.
Tinxaka to Toloveleka
Humpback dolphin
Sousa chinensis
Common dolphin
Delphinus delphis
Bottlenose dolphin
Tursiops truncatus


text:
Amerikha ya le Dzongeni
Amerikha ya le Dzongeni i tiko-nkulu leri kumekaka eka halufu ya misava ya vupela dyambu bya le dzongeni. Naswona ringa vonaiwa tani hi tiko-nkulu ra switikwana swa Amerikha wa ririmi ra xilatina.[1][2] Matirhisele ya rito, tiko-nkulu ra Amerikha yale dzongeni, masungule ku andza kutlula rito, "matiko ya Amarikha wa xilatina", naswona leswi swi endliwe hi nhluvuko wa tiko ra Brazil.[3]
Tiko-nkulu leri ri angarheliwa evupela dyambu hi lwandle ra Phasifiki na lwandle ra Atlanthiki e n'walungu nale vuxeni; kasi e n'walungu ri angarheliwa hi tiko-nkulu ra Amerikha wa le N'walungu na Lwandle ra Kharibhiyeni. Tiko-nkulu leri rina matiko ya khume mbirhi.
Amerikha ya le Dzongeni yina ku anama ka kwalomu ka 17,840,000 wa ti Skwemitara. Ntsengo wa vaaka tiko va rona a wu kumbeteriwa kwalomu ka 371,090,000 hi lembe ra 2005. Tiko-nkulu leri ira vumune hi ku anama, (kulandzela Axiya, Afrika na Amerika wa le N'walungu) naswona i ravunthlanu hi ntalo wa vaaka tiko (Endzhaku ka Axiya, Afrika, Yuropa na Amerikha wa le N'walungu). Tiko ra Brazil hirona leri teleke vaaka tiko kutlula man'wana eka tiko-nkulu leri, rilandzeriwa hi Colombiya, Argentina, Venezuwela na Peru. Eka ma lembe lama hakuhundzaka, Brazil yi kote ku teka vurhangeri eka ta mabindzu na ikhonomi, eka tiko nkulu leri.
Mindzhavuko na mahanyele ya vaaka tiko varona masukela eka vanhu vosungula varona na minjhekanjhekisano leyiveke kona exikarhi ka vona na vakolonyi vale Yuropa, kuhlanganisa na mahlonga lama fikeke kusuka e Afrika. Hikwalaho ka malembe yotala ya mimfumo ya vukolonyi bya Yuropa, vaaka tiko va tiko-nkulu leri va vulavula xiphutukezi na xipanichi.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ "South America". Encyclopædia Britannica.
- ↑ "Map And Details Of All 7 Continents". worldatlas.com. Retrieved September 2, 2016. "In some parts of the world students are taught that there are only six continents, as they combine North America and South America into one continent called the Americas."
- ↑ ""Unveiling the South American Balance" in Estudos Internacionais, 2(2): 215-232. | Luis L Schenoni". Academia.edu. 1970-01-01. Retrieved 2016-12-08.


text:
91Timhaka leti ti fikile etindleveni ta tihosi hinkwato ta Vahiti, ni Vaamori, ni Vakanana, ni Vaperesi, ni Vahivhi ni Vayebusi, leti a ti tshama emagangeni ni le timbaleni hi tlhelo ra vupeladyambu bya nambu wa Yordani, ku lulama ni Lwandle ra Mediteraniya ku ya fika etintshaveni ta Lebanoni. 2Hiloko ti hlengeletana ti yima hi rito rin'we ra ku hlasela Yoxuwa ni Vaisraele.
3Kambe kuteloko vaaki va le Gibiyoni va twa leswi Yoxuwa a swi endleke eYeriko ni le Ayi, 4va sungula ku luka mano, va endla wonge va rhumiwile,Van'wana va ri: va longa timbuva kutani va teka masaka yo hlakala va rhwexa timbhongolo ta vona, va teka ni minkwama ya dzovo yo chela vhinyo, leyi handzukeke yi tlhela yi rhungiwa, 5va ambala ni tintanghu to hlakala ti tlhela ti rhungiwa, ni swiambalo swo hlakala. Timbuva ta vona hinkwato a ti omile ti tlhela ti furha. 6Hiloko va ya eka Yoxuwa le Giligala va fika va byela yena ni vakulukumba va Israele va ku: “Hi ta hi huma etikweni ra le kule; hi kombela leswaku mi endla ntwanano na hina.” 7
34:12
Dut. 7:2
Kambe Vaisraele va hlamula Vahivhi lava va ku ka vona: “Kumbexana mi tshama kwala tikweni reri, kutani hi nga swi kotisa ku yini ku endla ntwanano na n'wina xana?” 8Vona va ku ka Yoxuwa: “Hina hi malandza ya wena.” Hiloko Yoxuwa a ku ka vona: “Hi n'wina vamani xana? Naswona mi huma kwihi ke?” 9Va hlamula Yoxuwa va ku: “Hina malandza ya wena hi ta hi huma etikweni ra le kule swinene, hikuva hi twile ndhuma ya HOSI Xikwembu xa n'wina; hi runguleriwile hi ta xona, ni hinkwaswo leswi xi swi endleke le Egipta, 10
ni hinkwaswo leswi xi swi endleke tihosi timbirhi ta Vaamori leti a ti tshama entsungeni wa nambu wa Yordani, ku nga Sihoni hosi ya Hexiboni na Ogo hosi ya Baxani, loyi a a tshama le Axitaroto. 11Kutani Vakulukumba ni vaaki hinkwavo va tiko ra ka hina va hi lerisile leswaku hi teka timbuva hi khoma ndlela, hi ta hi ta mi hlanganisa, hi ku ka n'wina: ‘Hina hi malandza ya n'wina, kutani sweswi hi kombela leswaku mi endla ntwanano na hina.’ 12Swakudya swa hina hi leswi; siku hi sukeke emakaya hi ta haleno ka n'wina, swakudya leswi hi swi tekile leswaku swi ta va timbuva ta hina swa ha kufumela, kambe sweswi vonani, swi omile swi tlhela swi furha. 13Minkwama leyi ya dzovo, hi cherile vhinyo eka yona ya ha ri leyintshwa, kambe sweswi vonani, yi handzukile; swiambalo leswi swa hina ni tintanghu swi hlakarile hikwalaho ka ku leha ka ndlela.” 14Hiloko vavanuna va IsraeleVan'wana va ri: Hiloko varhangeri va Israele va dya timbuva ni vanhu lava, va nga rhanganga va vutisa eka HOSI Xikwembu. 15Kutani Yoxuwa a endla xinakulobye na vona, a tlhela a endla na vona ntwanano wa leswaku va ta tshikiwa va hanya; na vona varhangeri va ntshungu va tshembisana na vona hi ku hlambanya.
16Endzhaku ka masiku manharhu loko va endlile ntwanano ni vanhu lava, Vaisraele va twa leswaku vanhu volavo va akile kusuhi na vona etikweni reri va nga eka rona. 17Kutani Vaisraele va suka va famba, va fika emitini ya vanhu lava hi siku ra vunharhu. Miti ya vona a ku ri Gibiyoni, na Kefira, na Berota, na Kiriyata-Yeyarimi. 18Kambe vavanuna va Israele a va va dlayanga, hikuva varhangeri va ntshungu a va tshembisanile na vona hi ku hlambanya emahlweni ka HOSI, Xikwembu xa Israele. Kutani ntshungu hinkwawo wu dzumadzumela varhangeri. 19Kutani varhangeri hinkwavo va byela ntshungu va ku: “Hi va hlambanyerile emahlweni ka HOSI, Xikwembu xa Israele, kutani sweswi hi nga ka hi nga va endli nchumu. 20Leswi hi faneleke ku swi endla eka vona, i ku va tshika va hanya, hikuva loko hi nga endli tano, hi ta va hi tivitanela vukari hikwalaho ka leswi hi tiboheke eka vona hi ku hlambanya.” 21Kutani varhangeri va ku ka ntshungu: “Va tshikeni va tihanyela. Kambe vanhu lava va ta hamba va hi tshovela tihunyi, va hi kela na mati.” Kutani ntshungu wu nkhensa leswi varhangeri va vuleke swona.
22Yoxuwa a vitana vanhu va le Gibiyoni a ku ka vona: “Hikwalaho ka yini mi hi kanganyisile mi ku: ‘Hi ta hi huma etikweni ra le kule swinene’, kasi mi tshama kwala tikweni reri xana? 23Hikokwalaho, ku sukela namuntlha mi rhukaniwile; van'wana va n'wina va ta hamba va va mahlonga va tshova tihunyi, va tlhela va ka mati, va ma yisa endlwini ya Xikwembu xa mina.” 24Va hlamula Yoxuwa va ku ka yena: “Hina malandza ya wena hi endlile swilo leswi hikuva hi twile leswaku hakunene HOSI Xikwembu xa n'wina xi lerisile Muxe nandza wa xona leswaku a mi nyika tiko hinkwaro, ni ku herisa vaaki va rona va suka emahlweni ka n'wina. Kutani hi chavile swinene hi ehleketa leswaku mi nga hi dlaya. 25Kutani vonani, sweswi hi le mavokweni ya n'wina, hi endleni hinkwaswo leswi mi swi tsakelaka.” 26Leswi Yoxuwa a swi endleke, u lo va lamulela emavokweni ya Vaisraele; kutani a va va dlayanga. 27Kambe ku sukela siku rero, Yoxuwa a va nyika ntirho wo hamba va tshova tihunyi ni ku ka mati ya ntshungu ni ya alitari ya HOSI Xikwembu. Vanhu lava ni namuntlha va ha ya emahlweni ni ku tirha ntirho lowu endhawini leyi HOSI Xikwembu xi tihlawuleleke yona.