text:
91Leswi Sawulo a a hisekela ku chavisa ni ku dlaya vadyondzisiwa va Hosi, a ya eka Muprista lonkulu, 2a ya kombela mapapila lama tsaleriweke masinagoga ya Damaska, leswaku loko a tshuka a kuma van'wana lava landzaka Ndlela ya Hosi, vavanuna kumbe vavasati, a va yisa eYerusalema va bohiwile.
3Loko a ha ri endleleni, a ri kusuhi na Damaska, hi nomu lo ku vonakala loku humaka etilweni ku n'wi rhendzela. 4Kutani a wela ehansi, a twa rito leri nge ka yena: “Sawulo, Sawulo! U ndzi xanisela yini?” 5Yena a ku: “U mani, Hosi?” Rito ri ku: “Hi mina Yesu, loyi u n'wi xanisaka. 6Kambe pfuka u yima, u nghena emutini, kutani u ta byeriwa leswi u fanelaka ku endla swona.” 7Lava a va famba na yena, va yima va nga vuli nchumu, hikuva a va twa rito, kambe va nga voni munhu. 8Sawulo a suka a yima, kambe loko a pfula mahlo, a nga ha koti ku vona; kutani va n'wi khoma hi voko, va n'wi yisa eDamaska. 9Kutani a tshama masiku manharhu, a nga voni, a nga dyi, a nga nwi nchumu.
10A ku ri ni mudyondzisiwa un'wana le Damaska loyi a va ku i Ananiya; Hosi yi vulavula na yena hi xivono, yi ku: “Ananiya!” Yena a ku: “Hi mina loyi, Hosi.” 11Hosi yi ku ka yena: “Suka u yima, u ya endleleni leyi vuriwaka ‘Leyo Lulama’, kutani endlwini ya Yuda u lava munhu wo huma eTarso loyi va nge i Sawulo; wa karhi wa khongela; 12hi xivono, ú vonile munhu loyi va nge i Ananiya a ri karhi a nghena, a n'wi tlhandleka mavoko leswaku a tlhela a vona.” 13Ananiya a hlamula, a ku: “Hosi, ndzi twile lavo tala va vulavula hi munhu loyi, ni leswaku ú endlile leswo biha ngopfu eka vahlawuriwa va wena le Yerusalema. 14Kutani ni kwala, ú nyikiwile matimba hi vaprista lavakulu ku khoma vanhu hinkwavo lava khongelaka vito ra wena.” 15Hosi yi ku ka yena: “Yana, hikuva munhu loyi i xitirho lexi ndzi nga tihlawulela xonaKumbe: i xibya lexi ndzi nga tihlawulela xona ku ya twarisa vito ra mina eka vamatiko, ni ka tihosi, ni ka Vaisraele; 16naswona mina ndzi ta n'wi komba hinkwaswo leswi a fanelaka ku vaviseka ha swona, hikwalaho ka vito ra mina.”
17Ananiya a famba, a ya nghena ndlwini, kutani a tlhandleka Sawulo mavoko, a ku: “Sawulo makwerhu, ndzi rhumiwile hi Hosi, a nga yena Yesu la tikombiseke ka wena endleleni leyi u nga ta ha yona; ú ndzi rhumile eka wena leswaku u tlhela u vona, ni leswaku u tala Moya lowo Kwetsima.” 18Hi nomu lo, swilo leswi fanaka ni tihakatimba swi suka ematihlweni ya Sawulo, kutani a tlhela a vona, a suka a yima, a khuvuriwa. 19Kuteloko a dyile swakudya, a tlhela a kuma matimba.
Sawulo a tshama ni vadyondzisiwa va le Damaska masiku ma nga ri mangani. 20Kutani hi ku hatlisa a sungula ku twarisa ta Yesu emasinagogeni, a ku: “Loyi hi yena N'wana wa Xikwembu.” 21Hinkwavo lava n'wi twaka, va hlamala ngopfu, va ku: “Xana munhu loyi a hi yena loyi a a ringeta ku herisa lava khongelaka vito rero eYerusalema xana? Xana ni haleno a nga telanga ku ta va khoma, a va yisa eka vaprista lavakulu xana?” 22Kambe Sawulo a a ri karhi a engeteleriwa matimba, a miyeta Vayuda lava akeke Damaska, hi ku va kombisa leswaku Yesu i Mesiya.
23
Endzhaku ka masiku layo tala, Vayuda va twanana ku dlaya Sawulo. 24Kambe yena a tivisiwa makungu ya vona. A va n'wi tumbelerile tinyangweni ta muti, vusiku ni nhlekanhi, leswaku va ta n'wi dlaya; 25kambe vadyondzisiwa va yena va n'wi teka nivusiku, va n'wi xikisa erirhangwini ra muti hi ku n'wi nembeletela hansi a ri enguleni.
26Loko Sawulo a fikile eYerusalema, a ringeta ku amukeriwa exikarhi ka vadyondzisiwa; kambe va n'wi chava hinkwavo, va nga kholwi leswaku ú hundzuke mudyondzisiwa. 27Kutani Barnaba a n'wi teka, a n'wi yisa eka vaapostola, a va hlamusela hilaha Sawulo a voneke Hosi hakona, loko a ri ndleleni, ni leswaku Hosi yi vulavule na yena; a hlamusela ni hilaha a nga dyondzisa hakona hi vito ra Yesu emutini wa Damaska, a nga chavi nchumu. 28Kutani Sawulo a tshama na vona eYerusalema, a ri karhi a famba-famba hinkwako emutini, a dyondzisa hi vito ra Hosi a nga chavi nchumu; 29naswona a vulavula ni ku hlamulana ni Vayuda vo vulavula Xigriki; kambe vona va ringeta ku n'wi dlaya. 30Kuteloko vamakwavo eHosini va swi twile, va n'wi yisa eKhezariya, kutani va n'wi hundzisela emahlweni ku ya eTarso.
31Enkarhini wolowo, kereke a yi ri ni ku rhula etikweni hinkwaro ra Yudiya, ni ra Galeliya, ni ra Samariya, yi ri karhi yi akisiwa ni ku hanya exichabyeni xa Hosi; kutani a yi andza, yi tiyisiwa hi Moya lowo Kwetsima.
32Loko Petro a ri karhi a famba-famba hinkwako, a fika ni le ka vahlawuriwa va Hosi lava akeke eLida. 33Kwalaho a kuma munhu loyi a va ku i Eniya, loyi a a ri xilema, a hetile malembe ya 8 a etlele esangwini. 34Kutani Petro a ku ka yena: “Eniya! Yesu Kriste wa ku hanyisa; pfuka, u tisongela sangu ra wena.” Hi nomu lo a pfuka a yima. 35Hinkwavo lava akeke eLida ni le Saroni, va n'wi vona, kutani va tinyiketa eka Hosi.
36Emutini wa Yopa, a ku ri ni mudyondzisiwa wa xisati, loyi a va ku i Tabita (hi Xigriki: Dorkasi, hileswaku N'wa-Mhunti); a a tala ku tirha mintirho leyinene, a tala ni ku hanana. 37Hi masiku wolawo a khomiwa hi vuvabyi, kutani a fa. Kuteloko va hlantswile ntsumbu wa yena, va n'wi veka endlwini ya le henhla. 38Muti wa Yopa a wu ri kusuhi na Lida; hikokwalaho, loko vadyondzisiwa va twa leswaku Petro ú le Lida, va n'wi rhumela vavanuna vambirhi, va ya n'wi khongela leswaku a ta eYopa, a nga hlweri. 39Kutani Petro a suka, a famba na vona. Kuteloko a fikile, va n'wi yisa endlwini ya le henhla; tinoni hinkwato ti n'wi rhendzela, ti ri karhi ti rila, ti n'wi komba tinguvu ni swiambalo leswi Dorkasi a a swi rhunga loko a ha hanya. 40Kambe Petro a va humesela handle hinkwavo; a nkhinsama hi matsolo, a khongela; kutani a hundzulukela ka ntsumbu, a ku: “Tabita, pfuka!” Kavaloko Tabita a pfula mahlo, kutani loko a vona Petro, a pfuka a tshama. 41Hiloko yena a n'wi khoma hi voko, a n'wi yimisa; kutani loko a vitanile vahlawuriwa va Hosi ni tinoni, a yisa Dorkasi eka vona a ri la hanyaka. 42Mhaka leyi yi tiviwa hi muti hinkwawo wa Yopa; kutani vanhu lavo tala va pfumela eka Hosi. 43Petro a xwa eYopa masiku layo tala, ekaya ka wanuna loyi a va ku i Simoni, mutlhuvutsi wa madzovo.Kumbe: muchuki wa madzovo


c: text/html

text:
281
“Loko mi tikarhatela ku yingisa HOSI Xikwembu xa n'wina, mi hanya hi milawu ya xona hinkwayo leyi ndzi mi lerisaka yona namuntlha, HOSI Xikwembu xa n'wina xi ta mi kurisa, mi va ehenhla ka vanhu hinkwavo emisaveni. 2Naswona, loko mi yingisa leswi HOSI Xikwembu xa n'wina xi mi byelaka swona, minkateko leyi hinkwayo yi ta mi tela hi xitalo. 3Mi ta kuma minkateko emitini ya n'wina ni le masin'wini ya n'wina. 4Mi ta va ni vana lavo tala, ni masimu lama nga ta humesa ntshovelo lowunene, ni swifuwo leswikulu ni leswitsongo leswi nga ta veleka ngopfu. 5Swirhundzu swa n'wina ni swihiso swa n'wina, na swona swi ta katekisiwa. 6Hinkwako lomu mi nga ta ya kona, mi ta katekisiwa.
7“HOSI Xikwembu xi ta mi hlulela valala lava va nga ta mi pfukela: Va ta mi tela va xaxamerile, kambe va ta tlhela hi ku tsutsuma, va hangalaka va ku bàmfée! 8Switlati swa n'wina, ni swilo hinkwaswo leswi mi nga ta swi tirha, HOSI Xikwembu xi ta swi rhumela minkateko. HOSI Xikwembu xa n'wina xi ta mi katekisa etikweni leri xi mi nyikaka rona. 9Loko mi hlayisa milawu ya HOSI Xikwembu xa n'wina, mi famba etindleleni ta xona, xi ta mi endla vanhu va xona va xiviri, hilaha xi mi hlambanyeleke hakona. 10Vanhu hinkwavo laha misaveni, va ta swi vona leswaku mi vuriwa vanhu va HOSI Xikwembu, kutani va ta mi chava. 11HOSI Xikwembu xi ta mi fumisa etikweni leri xi hlambanyeleke vatata wa n'wina leswaku xi ta mi nyika rona: Mi ta va ni vana lavo tala, swifuwo swa n'wina swi ta veleka ngopfu, ni masimu ya n'wina ma ta humesa ntshovelo lowunene. 12HOSI Xikwembu xi ta mi pfulela vuhlayiselo bya xuma xa xona, ma nga matilo, xi mi nisela mpfula etikweni ra n'wina hi tinguva ta kona; xi ta katekisa ni mintirho hinkwayo leyi mi nga ta yi tirha. Mi ta lomba vanhu va matiko layo tala swilo swa n'wina, kambe n'wina a mi nga lombi nchumu eka vona. 13Loko mi tikarhata, mi yingisa milawu ya HOSI Xikwembu xa n'wina leyi ndzi mi lerisaka yona namuntlha, mi hanya ha yona, HOSI Xikwembu xi ta mi veka emahlweni, mi nge pfuki mi vile endzhaku; mi ta tlakuka mi ya ehenhla, kambe ehansi mi nga ka mi nga yi. 14Ntsena, mi nga tshuki mi tlula ni xin'we xa leswi ndzi mi lerisaka swona namuntlha, kumbe ku ya tirhela swikwembu swin'wana mi swi gandzela.
15“Kasi loko mi nga yingisi leswi HOSI Xikwembu xi mi byelaka swona, ni loko mi nga tikarhateli ku hanya hi swileriso ni milawu hinkwayo leyi ndzi mi lerisaka yona namuntlha, makhombo lama nga ta mi tela hi xitalo hi lawa: 16Miti ya n'wina ni masimu ya n'wina swi ta rhukaniwa. 17Swirhundzu swa n'wina ni swihiso swa n'wina swi ta rhukaniwa. 18Mi ta rhukaniwa, kutani a mi nga kumi vana lavo tala, a mi nga ha tshoveli swo nyawula, swifuwo swa n'wina leswikulu ni leswitsongo a swi nga ha veleki ngopfu. 19Hinkwako lomu mi nga ta ya kona, mi ta rhukaniwa.
20“Loko mi endla leswo biha mi fularhela HOSI Xikwembu, xi ta mi rhumela makhombo,Kumbe: Loko mi endla leswo biha, mi ndzi fularhela (mina Muxe), HOSI Xikwembu xi ta mi rhumela makhombo xi mi hlanganisa tinhloko, mi hela matimba emintirhweni hinkwayo leyi mi nga ta yi endla, kutani mi ta hatla mi herisiwa, mi nyamalala. 21HOSI Xikwembu xi ta mi vangela mintungu, yi mi namarhela mi kondza mi herisiwa, mi nyamalala etikweni leri mi yaka eka rona ku ya ri teka. 22HOSI Xikwembu xi ta mi rhumela vuvabyi bya xifuva, ni dari, ni ndzhumbelo,dari, kumbe: dzedzedze; ndzhumbelo, kumbe: ku pfimba ni ku hisa ka miri; xi ta mi rhumela ni dyandza leri nga ta hisa swimilana, kumbe tshone leri ri nga ta swi borisa. Swilo leswi a swi nga mi tshiki, mi kondza mi hela. 23Tilo ri ta pfaleka ri tiya wonge i koporo, misava yona yi ta nonon'hwa kukota nsimbhi. 24Ematshan'weni ya mpfula, HOSI Xikwembu xi ta mi nisela nkuma ni ritshuri, swi huma etilweni swi mi funengeta, mi kondza mi herisiwa.
25“HOSI Xikwembu xi ta mi nyiketa emavokweni ya valala va n'wina va mi hlula. Mi ta va yela mi xaxamerile, kambe mi ta tlhela hi ku tsutsuma mi hangalaka mi ku bàmfée! Khombo leri ri nga ta mi wela ri ta chavisa vanhu va matiko hinkwawo emisaveni. 26Mintsumbu ya n'wina yi ta hundzuka swakudya swa tinyanyana hinkwato ni swiharhi, ku ta pfumaleka ni munhu wo swi hlongola. 27HOSI Xikwembu xi ta mi vangela mavabyi ya ntsandza-vatshunguri, ma nga matshumba yo fana ni lama humeke Vaegipta, ni swifambi, ni gwembe, ni tinhlalu. 28HOSI Xikwembu xi ta mi vangela ni rihuhe, mi fa na mahlo, mi hlangana tinhloko. 29Mi ta gugurhuteka ninhlekanhi; mi nga ka mi nga humeleli eka leswi mi nga ta swi endla. Minkarhi hinkwayo mi ta va eku xanisiweni, va mi tekela swa n'wina, ku pfumaleka ni munhu wo mi pfuna.
30“Vasati mi ta vuta, kambe vavanuna van'wana va ta va pfinya va etlela na vona; ni tindlu mi ta aka, kambe mi nge tshami eka tona; ni masimu ya vhinya mi ta rima, kambe mi nge yi voni mihandzu ya kona. 31Tihomu ta n'wina ti ta tlhaviwa mi langutile, kambe nyama ya kona mi nge yi dyi; timbhongolo ta n'wina mi ta tekeriwa tona hi nkanu, mi nga ha tlheriseriwi tona; mi ta tekeriwa ni tinyimpfu ta n'wina ti nyikiwa valala va n'wina, ku pfumaleka ni munhu wo mi pfuna. 32Mi ta tekeriwa vana va n'wina va xinuna ni va xisati mi langutile, va xaviseriwa vanhu van'wana; mi ta sala mi va languterile masiku hinkwawo, mahlo ya n'wina ma kondza ma karhala, hikuva a ku nga vi na lexi mi nga ta xi endla. 33Swa le masin'wini ya n'wina ni mihandzu ya nyuku wa n'wina, swi ta dyiwa hi vanhu lava mi nga va tiviki. Vutomi bya n'wina hinkwabyo mi ta va eku xanisekeni, mi tshikeleriwa, 34mi kondza mi hlangana tinhloko hikwalaho ka maxangu lawa mi nga ta va mi ri karhi mi kombiwa wona. 35HOSI Xikwembu xi ta mi vangela matshumba layo chavisa ya ntsandza-vatshunguri, lama nga ta huma emilengeni ni le mirini wa n'wina hinkwawo.
36“HOSI Xikwembu xi ta mi rhurhisa, swin'we ni hosi leyi mi nga ta va mi yi vekile leswaku yi mi fuma, xi mi yisa exikarhi ka vanhu lava mi nga va tiviki, lava na vatata wa n'wina va nga va tivangiki. Kutani kona mi ta tirhela swikwembu swin'wana leswi endliweke hi timhandze ni maribye. 37Loko mi ri exikarhi ka lava HOSI Xikwembu xi nga ta mi yisa eka vona, mi ta nyenyiwa hi vanhu hinkwavo, mi hundzuka xihlambanyiso ni xihlekiso.
38“Emasin'wini ya n'wina, mi ta haxa mbewu yo tala, kambe a mi nga tshoveli swo tivikana, hikuva tinjiya ti ta va ti herisile swimila. 39Mi ta byala vhinya mi tlhela mi hlakulela, kambe mihandzu ya kona a mi nga dyi, hambi ku nwa vhinyo ya kona a mi nga nwi, hikuva swivungu swi ta va swi dyile. 40Etikweni ra n'wina hinkwaro, mi ta va na yona mirhi ya mitlhwari, kambe mi nge toli mafurha ya kona, hikuva mihandzu yi ta dzudzeka yi nga si vupfa. 41Mi ta veleka vana va xinuna ni va xisati, kambe a va nga vi va n'wina, hikuva va ta khomiwa va yisiwa evukhumbini. 42Mirhi ya n'wina hinkwayo ni hinkwaswo leswi milaka emasin'wini ya n'wina, swi ta va swa tinjiya.
43“Valuveri lava akeke exikarhi ka n'wina va ta ya va kula va kuma matimba, kambe n'wina mi ta ya mi lahlekeriwa ha wona, ha kutsongo-tsongo. 44Va ta mi lomba swilo, kambe n'wina mi nge va lombi nchumu. Va ta va emahlweni ka n'wina, n'wina mi va endzhaku.
45“Makhombo lawa hinkwawo ma ta mi tela hi xitalo ma mi landzelela, mi kondza mi herisiwa, hikuva mi ta va mi nga yingisanga leswi HOSI Xikwembu xi mi byelaka swona, mi nga hlayisi swileriso ni milawu leyi xi mi nyikeke yona. 46Makhombo lawa ma ta va xikombiso lexi hlamarisaka xa ku avanyisiwa ka n'wina ni ka vana va n'wina, hilaha ku nga heriki.
47“HOSI Xikwembu xa n'wina xi mi katekisile hi swilo leswo tala, kambe a mi xi tirhelanga hi timbilu leto basa leti tsakeke; 48hikokwalaho mi ta tirhela valala va n'wina lava HOSI Xikwembu xi nga ta va rhumela ku lwa na n'wina. Mi ta fa hi ndlala, ni torha, ni vusweti, mi pfumala hinkwaswo; xi ta mi tlhandleka joko ra nsimbhi xi kondza xi mi herisela makumu. 49HOSI Xikwembu xi ta mi vitanela vanhu va le kule lava vulavulaka ririmi leri mi nga ri twisisiki; va ta ta va huma emakun'wini ya misava, va mi vutla kukota gama. 50Vanhu va kona va ta mi khoma hi tihanyi, va nga tsetseleli munhu, hambi lonkulu kumbe lontsongo. 51Va ta dya leswi tswariweke hi swifuwo swa n'wina, va dya ni ntshovelo wa masimu ya n'wina, mi kondza mi herisiwa. Va ta mi tekela hinkwaswo: Mavele, ni vhinyo, ni mafurha, ni leswi velekiweke hi swifuwo swa n'wina leswikulu ni leswitsongo, va ko va mi lovisa.
52“Va ta mi rhendzela emitini ya n'wina hinkwayo; makhokholo layo leha lama tiyeke lawa mi tshembeke wona, va ta ma mbundzumuxa ma wela ehansi, etikweni hinkwaro leri HOSI Xikwembu xa n'wina xi mi nyikaka rona. 53Loko valala va n'wina va ta va va mi rhendzerile, mi ta xaniseka swinene mi kondza mi dlaya vana va n'wina va xinuna ni va xisati lava HOSI Xikwembu xa n'wina xi mi nyikeke vona, mi dya nyama ya vona. 54-55Enkarhini lowu wa ku rhendzeriwa ni ku xanisiwa hi valala emitini ya n'wina hinkwayo, hambi a ri wanuna wo tirhandza loyi a hanyaka vutomi lebyinene, swi ta fika laha a dlayaka vana va yena hikwalaho ka ku pfumala swakudya, a dya nyama ya kona a ri yexe, a tsona vamakwavo, ni nsati wa yena wa le mbilwini, ni vana lava va ha saleke. 56-57
Swir. 4:10
Enkarhini wa kona, hambi a ri wansati wo tirhandza loyi a hanyaka vutomi lebyinene, loyi ni le hansi a nga kandziyiki hi mhaka ya ku tirhandza ka yena, loko a veleka, ú ta dya leswi humaka ni n'wana, a dya ni n'wana wa kona; swilo leswi ú ta swi endla exihundleni, a dya a tsona nuna wa yena wa le mbilwini, ni vana va yena va xinuna ni va xisati, hikwalaho ka ku pfumala swakudya.
58“Loko mi nga tikarhateli ku endla hinkwaswo leswi tsariweke ebukwini leyi ya Nawu, ni loko mi nga chavi vito ro dzuneka ni ro chaviseka ra HOSI Xikwembu xa n'wina, 59Xikwembu xi ta endla leswaku n'wina ni vana va n'wina mi weriwa hi makhombo layo chavisa swinene, lama nga ta ta hi xitalo, naswona ma nga hatlisi ku tlhela, mi khomiwa hi mavabyi ya ntsandza-vatshunguri, lama nga ta va kona nkarhi wo leha. 60HOSI Xikwembu xi ta tlhela xi mi rhumela mavabyi hinkwawo yo fana ni ya le Egipta, lawa a mi ma chava, ma ta mi namarhela ma nga suki. 61Naswona HOSI Xikwembu xi ta mi rhumela mavabyi man'wana ni makhombo man'wana, ehandle ka lama tsariweke ebukwini leyi ya Nawu, mi kondza mi herisiwa. 62Hambileswi mi taleke ku fana ni tinyeleti, mi ta sala mi ri vanhu vatsongo, hikuva mi ta va mi nga yingisanga leswi HOSI Xikwembu xa n'wina xi mi byeleke swona. 63Loko HOSI Xikwembu xi mi endlela leswinene xi mi andzisa, xi swi tirhile hi ku tsaka, kutani ni loko xi ta mi lovisa xi mi herisa, xi ta swi endla hi ku tsaka. Mi ta tsuvuriwa mi susiwa etikweni leri mi nghenaka eka rona ku ri teka. 64HOSI Xikwembu xi ta mi hangalasa ni matiko lama nga matlhelo hinkwawo ya misava. Loko mi ri kwale, mi ta tirhela swikwembu swin'wana leswi endliweke hi timhandze ni maribye, leswi mi nga swi tiviki, hambi vatata wa n'wina va nga swi tivangiki. 65Ematikweni lawa, a mi nga kumi ku rhula, ni ku tshamiseka a mi nga tshamiseki. HOSI Xikwembu xi ta endla leswaku minkarhi hinkwayo mi va eku chaveni, mi tshamela ku rila, mi hela ni matimba. 66Vutomi bya n'wina byi ta va byi nga hlayisekanga; vusiku ni nhlekanhi mi ta tshama mi ri eku chaveni, mi nga tshembi leswaku mi ta pona. 67Nimpundzu mi ta ku: ‘Ri ta pela rini xana?’ kasi nimadyambu mi ta ku: ‘Ri ta xa rini xana?’ hikuva mi ta va eku chaveni lokukulu hi mhaka ya leswi mi nga ta swi vona. 68Hambileswi ndzi mi tshembiseke leswaku a mi nga ha tlheleli etikweni ra Egipta ni siku ni rin'we, HOSI Xikwembu xi ta mi tlherisela kona hi tingalava; mi ta fika kona mi tixavisa eka valala va n'wina ku va mahlonga ya vona ya xinuna ni ya xisati, kambe a ku nga vi na loyi a nga ta mi xava.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Languta, Yingisa, Hanya Buku 6
Outline: From Matthew and Mark. 24 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Script Text
Manghenelo
Xewani! (Xewani vanghana) Tanani hi ta hlangana ni Mudyondzisi-nkulu. Vito ra Yena i Yesu Kriste. Teka buku leyi ya rihlaza loko utwa mpfumawulo (xikombiso), pfula xifaniso lexi xi landzaka.
Xifaniso 1: Yesu u dyondzisa vanhu
Mateo 5
Eka xifaniso lexi, Yesu Kriste u dyondzisa vanhu timbaka ta Xikwembu. Hosi Yesu u huma eka Xikwembu, hikuva a ri N'wana wa Xikwembu, u tiva hinkwaswo hi Xikwembu. Hikuva vanhu va ri nimiehleketo yo biha ni mintirho yo biha, va ti hambanisile ni Xikwembu. Xikwembu xa va rhandza. Hosi Yesu u tile a huma hi le tilweni e ka Xikwembu ku ta dyondzisa vanhu leswaku va ta tiva Xikwembu. Yingisani! Ndzi ta mi byela leswi Hosi Yesi a dyondziseke vanhu swona. Leswi swi ta mi pfuna leswaku mi tiva Xikwembu lexi xi hanyaka xa ntiyiso.
Xifaniso 2: Ta tindlu timbirhi
Mateo 7:24-27
Eka xifaniso lexi, Hosi Yesu u byerile vanhu hi ta va vanuna va mbirhi. Wanuna wu n'wana u akile yindlu e ribyeni. (tamba) E ribye leri, imasungulo la ma tiyeke. Loko timpfula ni mabubutsa swi ta, yindlu leyi a yi wangi. Loyi un'wana wa nuna u akile e saveni. Loko timpfula ni mabubutsa swita, yindlu ya yena yi wa yi ku-kuriwa hi mimoya.Hosi Yesu a ku wa nuna loyi a akeke yindlu ya yena e ribyeni, inuna wo tlhariha. Na hina hi fanele ku aka ti yindlu ta hina e ka masungulo la ma tiyeke. Hosi Yesu hi byakwe, imasungulo la ma tiyeke ya hina hi fanele ku yingisa tidyondzo ta Yena. Loko hi n'wi yingisa, U ta hi pfuna ku hlula Sathan, ni miehleketo yo biha ni mintirho yo biha evuton'wini bya hina. Hosi Yesu u ta va Matimba ya hina, a hi rhangela minkarhi hinkwayo ni loko hi kuma eswiphiqo u vuton'wini bya hina.
Xifaniso 3: Ku vonakala a ku vonakale
Mateo 5:14-16
Vona, vavanuna la va la xifanisweni va khomile timboni (makhandlela). Munhu u endla yini hi rivoni exinyameni? Wa nuna loyi la exifanisweni u tlakusele rivoni ra yena e henhla leswaku rivoningela hinkwavo endlwini. Wa nuna un'wana a nga tlharihanga. U tumbetile rivoni ra yena ehansi ka xirhundzu. Hosi Yesu i ku vonakala ka misava. U hi komba ndlela ya ku ya ka Xikwembu. Loko hi n'wi tshemba, hi yingisa Rito ra Yena, hi hanya hi ku ya hi Rona (Rito), va n'wana va nga vona ku vonakala ka Hosi Yesu e ka hina. Hosi Yesu u te: "Ku vonakala ka n'wina a ku voningise vanhu sweswo, va ta vona mintirho ya n'wina leyo saseka va dzunisa Tata wa n'wina l'a nge tilweni."
Xifaniso 4: MuRoma u ba muYuda
Mateo 5:38-42, Rom. 12:19
Loko Hosi Yesu a hanya e tikweni ra vaYuda, vaRoma vambe a va fuma e henhla ka vona. Hi minkarhi yo tala masocha ya va Roma a ya va khoma hi tihanyi, tani hi leswi u vonaka exifanisweni lexi. Socha leri ri tekile ni jazi ra nuna loyi. Wa nuna loyi u ta endla yini? Hosi a byela vanhu aku: "U nga ti rihiseli eka munhu loyi a ku dyohelaka. Loko munhu aku makala rhama ra xinene, n'wi nyike ni rhama ra ximatsi a ri makala na rona. Loko munhu a teka hembe ya wena, a teke na rona jasi ra wena. Hi nga tshuki hi ti rihisela ka lava va hi vengaka va hi xaniseke/vaviseke, hikuva Xikwembu Xi te: I ku rihisela e ka mina, ndzita rihisela." Xikwembu xi ta ba hinkwavo lava va endlaka swo biha. Ku biwa (phanixa) loku, ku nga ha ava ku ri la vuton'wini lebyi kumbe endzhaku ka rifu. Kambe Xikwembu xi hi byela leswaku a hi hakeleni leswo biha hi ku endla leswo lulama e ka valala va hina. Xikwembu Xi ta tsaka hi swona sweswo.
Xifaniso 5: Ta ku khongela Xikwembu
Mateo 6:5-15
Eka xifaniso lexi, va vanuna va mbirhi va khongela va vulavula ni Xikwembu. U n'wana u yimile mitsendzeleni a bokoloka swikhongelo swo leha. U lava leswaku u n'wana na u n'wana a n'wi vona a ta n'wi dzunisa. Xikwembu a xi hlamuli swikhongelo swo tano. Kambe hi fanele hi fana ni wa nuna loyi un'wana e ka xifaniso lexi a khongelaka a vula vula ni Xikwembu endlwini ya yena laha a nga tweki hi munhu, a twaka a vonaka hi Xikwembu ntsena. Wa ti tsongahata ni ku tshembeka loko a vulavula ni Xikwembu. Xikwembu xi yingisa no hlamula swikhongelo swa muxaka wolowo. Hosi Yesu uri: "Loko u khongela, nghena endlwini, u pfala rivanti u khongela Tata wa wena l'a nga le matilweni (Xikwembu). Kutani Tata wa wena loyi a vonaka leswi swi endliwaka exihundleni, u ta ku hakela." (swivoniwa hi hinkwavo)
Hosi Yesu u tlhele aku, Xikwembu xi tiva leswi hi swi pfumalaka hi nga si kombela eka Yena. A hi fanelanga ku n'wi byela xilo xin'we minkarhi hinkwayo hi vuyelela kumbe hi vula vula .... tani hi leswi vanhu va endlisaka xi swona, la va va nga tiveki Xikwembu.
Hosi Yesu u te: "Khongerisani xi leswi: "Tata wa hina la nge matilweni, vito ra wena a ri hlawuleke. A ku te ku fuma ka wena, ku rhandza ka wena a ku endliwe misaveni ta nihi loko ku endliwa tilweni. U hi nyika namuntlha vuswa bya hina bya siku rin'wa na ni rin'wana. U hi rivalela swidyoho swa hina ta nihi loko na hina hi rivalela lava hi dyohelaka. u nga hi yisi emiringweni kambe u hi ponisa eka lowo biha." (Pg Bible for Today's Family, Testamente le yi ntshwa Mateo 6:9-13) (Tata wa hina la nge matilweni, (repetition as above)
(Hikuva ku fuma, ni matimba ni ku twala, i swa wena hi masiku ni masiku. Amen.)
Xifaniso 6: Lowo biha ubyala mfava
Mateo 13:24-30; 13:36-43
Nala u byala mfava emasin'wini la ma ma ha ku byariwaka. Vanhu lava (va va nuna lava) i valala va n'wini wa nsimu (Mfava lowu, wu fanana ngopfu ni mbewu le yi nene). N'wini wa nsimu a nga swikotanga ku tsuvula mfava hikuva a ta tsuvula ni mavele manene. U rindzile ku ko ku fika nkarhi wa ntshovelo. Kutani u hlengeletile mfava a ya wu hisa, endzhaku ka swona u hlengeletile ntshovelo wa mavele la manene.
Vanghana, Xikwembu xi fana ni n'wini wa nsimu Sathan inala - hi lowo biha. Laha misaveni Sathan u byarile vanhu vo biha exikarhi ka vanhu va Xikwembu. Loko nkarhi wu fikile, Yesu u ta vuya na kambe. U ta hambanyisa la vo biha e ka lava va tshembaka no yingisa Xikwembu. Hosi Yesu u ta teka va Yena va va na Yena hi laha ku nga heriki. Kambe la vo biha va ta tekiwa na Sathan va cukumetiwa e tiheleni la ha va ta ka xaniseka hi la ku nga heriki, va ta va ku le ni Xikwembu.
Xifaniso 7: Ta Yesu ni vana
Mateo 18:1-6, 19:13-15
Vona! Siku rin'wana vanhu va tisile vana eka Yesu, Va navele leswaku Hosi Yesu a va katekisa a tlhela a va khongelela. Va landzeri (vadyondzisiwa va Hosi Yesu) va ringetile ku arisa vana ku ya ka Yena.. Hosi Yesu a nga tsakisanga hi vadyondzisiwa va Yena loko va hlongola vana lava, kambe a ku ka vona: "Tshikani vana va ta ka Mina minga va siveri (aleli) hikuva ku fuma ka matilo e ka la vo fana ni lava." A tlhela a ku Hosi Yesu e ka vadyondzisiwa va Yena "Ndzi tiyisile loko mi nga hundzuki mi fana ni vana lava la va ntsongo (vatsongwana), a mi nga ngheni e ku fumeni ka matilo. (Xikwembu) Vanhu la va va nga va kulu e ku fumeni ka Xikwembu hi la va va titsongahataka ku fana ni vana lava. Vanghana! La va va ti kukumu aka (vo matikukumuxi) va e hleketa leswaku i va kula ku tlula va n'wana a hi va landzeri va Hosi Yesu va ntiyiso.
Xifaniso 8: Ta Murisi na Ti Nyimpfu
Mateo 18:12-14
Siku rin'wana Hosi Yesu u dyondzisile vadyondzisiwa va Yena a ku: "Loko munhu ari na dzana (100) ra tinyimpfu, kutani yin'we yi fambele kule yi lahleka, a nga ka a nga tshiki le ta makume nkaye-nkaye (99) a ya le tintshaveni ku ya lava yin'we le yi yi lahlekeke xana? Kutani loko a yi kumile, u tsaka ku tlula le tiya ta 99 le tiya a ti nga lahlekanga.
Swi tano ni le ka Tata wa n'wina wa le matilweni (Xikwembu) a nga lavi leswaku vanhu va Xona va n'wi lahlekela." Xikwembu Xi endlile vanhu hinkwavo va misava leyi. I va Xona Xikwembu. Loko u n'wana a landzela Sathan, u fana na nyimpfu leyi lahle ke ke. Hosi Yesu u vuriwa Murisi Lo Nene (muhlayisi wa tinyimpfu) hikuva u tile ku ta "Lava no Ponisa" lava va lahlekeke e ka Xikwembu. Ni sweswi Hosi Yesu u ha lava la va lahlekeke no va ponisa.
Xifaniso 9: Nandza loyi a nga rivaleriki
Mateo 18:21-35
Enandza u kolotile hosi mali yo tala ngopfu, kutani a nga swi kotanga ku tlherisela mali leyi. Hosi yi lerisa leswaku nandza loyi ni ndyangu wakwe va fanele ku khomiwa va ta xavisiwa, va va mahlonga. Nandza u komberile swinene eka hosi leswaku yi nwi khomelanyana (lehisela mbilu swi tsanana) a ta kondza a kota ku hakela mali leyi. Hosi yi twela nandzu loyi vusiwana.
Hosi yi surile nandzu, a n'wi tshika a famba. Kutani nandza loyi, loko a huma a kuma nandza kulibye loyi ingi a ri nanandzu na yena, wa mali yi tsongo, leyi a nga kota ngiki ku yi hakela.
A sungula a n'wi khoma a n'wi tlimba mikolo a ku humesa mali ya mina. Hikuva nandza-kubbye loyi anga swi kotanga ku n'wi tlherisela mali ya yena hi ku hatlisa, hi loko a n'wi hoxa e khotsweni ku kondza loko a ta va a hakerile mali ya yena hinkwayo.
Malandza ma n'wana ma byerile hosi leswi swi endlekeke. Hosi yi karihe swinene yiku 'Nandza lowo biha' "Wu fanele ku rivalela nandza-kuloni, tani hi leswi na mina ndzi ku rivaleleke." Kutani hosi yi hoxa nandza loyi wo bi ha e khotsweni a kondza a hakela mali ya yena. Vanghana, hi fanele ku rivalela lava va hi dyohelaka. Hakona, Xikwembu Xi ta hi rivalela milandzu ya hina le yi hi yi endleke loko hi kombela e ka Yena ni loko hi ti vula hi timbilu ta hina hinkwato hi hlundzukela swidyoho swa hina.
Xifaniso 10: Vatirhi va kuma Hlakelo
Mateo 20:1-16
N'wini wa muti loyi a humeke ku ya rhamba vatirhi ku ta tirha e nsin'wini ya yena ya vinya. U pfumelelane na vona leswaku hakelo ku ta va denani (cheleni) yin'we hi siku.
E ku heteleleni ka siku, vatirhi lava, va tile ku ta kuma hakelo ya vona. Wo sungula wo hakeriwa hi loyi a ngata nidzhenga wa madyambu. U tirhile ntirho wu tsongo. Kambe n'wini wa nsimu a lunghile (tintswalo), a n'wi nyika denari. A yiri mali ya siku.
Wa vumbirhi - u tirhile xiphemu xikulu xa siku (hafu). U n'wana u tirhile dyambu hinkwaro. Kambe vatirhi hinkwavo va kumile hakelo yo ringana. Mutirhi loyi a nga tirha siku hinkwaro, a vilela, a lava mali yo tlula van'wana. Kambe n'wini wa vinya aku: "Nakulorhi, a ndzi ku dyelelangi, hi twanane ku tirhela denari hisiku. Ndzi ni nfanelo ya ku endla leswi ndzi swi lavaka hi mali ya mina. Wa kariha loko ndzi hanana? Vanghana, Xikwembu Xi fana ni n'wini nsimu. Xikwembu Xilulamile minkarhi hinkwayo. Xi ni tintswalo Xi tlhela Xi hanana. Xi nyika nyiko yo fanana ya vutomi lebyi nga heriki e ka hinkwavo la va va yingisaka Hosi Yesu. I Nyiko ya Mahala le yi ku nga riki ya mintirho yo saseka leyi vanhu va yi endlaka la misaveni.
Xifaniso 11: Vavasati va Ntlhanu e handle ka nyangwa
Mateo 25:1-13
Hosi Yesu u va byerile xitori xa vanhwanyana va khume. Vanhwanyana lava, a ava rindzerile muteki leswaku nkhuvo wa vukati wu ta sungula. Vanhwanyana va ntlhanu a va tlharihile kambe va ntlhanu, la ma swi vona, a va nga tlharihanga. Loko muteki a fika exikarhi ka vusiku, lava va ntlhanu va nga tlhariha a va lunghile ku hlanganisa muteki. Va lulamisile mafurha emavonini ya vona, va nghena ni muteki enkhubyeni. Kambe la va ntlhanu va swiphukuphuku a va nga ri na mafurha etimbonini ta vona, kutani va famba ku ya xava mafurha. Loko va ha fambile nyangwa wu pfariwa.
Loko va vuya ku xaveni vaku: "Hi pfuleleni" ("pfulani nyangwa hi nghena") Kambe muteki aku: "Ha kunene ndzi mi byela ntiyiso, andzi mi tivi." Vanghana, Hosi Yesu u le matilweni sweswi, I Muteki wa le matilweni. Kambe siku rin'wana U ta vuya kambe la ha misaveni. A hi swi tivi leswaku rini. Hi fanele ku tshama hi rindzile sweswi hi masiku hinkwawo ku ta hlangana na Yena. Hikuva Hosi Yesu u ta teka hinkwavo lava va n'wi rhandzaka va n'wi yingisaka ku va na vona e matilweni, kambe la vo tala, ku fana na swiphukuphuku swa ntlhanu swa vanhwanyana va ta siyiwa ehandle.
Xifaniso 12: N'winyi wa muti ni malandza ya Yena
Mateo 25:14-30
U nga swi endlisa ku yini ku rindzela ku vuya ka Hosi Yesu? Yingisa. N'wankumi/Xifumi lexi xa nkoka u xi vonaka la xifanisweni xi ha ku vuya e kaya xi huma erendzweni ro leha swinene. Loko a lava ku ta famba, u vitanile malandza ya yena, a veka xuma xa yena e mavokweni ya vona. Ka un'wana nandza n n'wi nyikile ntlhanu (5) wa titalenta (timali). Nandza loyi u bindzurisile a kuma tin'wana ta ntlhanu timali (talente).
Wa vumbirhi nandza u n'wi nyikile ti talente timbirhi kutani na yena a ya bindzurisa a kuma tin'wana timbirhi. Loko n'wini wa vona a ya vuya, u va nkhensile hi ku ringana, hi ku tshembeka ka vona. Nandza wa vunharhu u nyikiwile talenta yin'we, a yi teka a yi celela, a yi tumbeta, a nga endlanga nchumu hi yona ku bindzurisa.
N'wini wakwe u n'wi kariherile ngopfu e ka nandza loyi wa ku loloha. U tekile mali ya yena e ka nandza loyi kutani a n'wi hlongola endlwini. Vanghana, Yesu in'wini, nkulukumba wa mu Kriste. U yile tilweni kambe u ta tlhela a vuya misaveni, U lerisile malandza ya Yena leswaku va sala va n'wi hanyela va byela va n'wana hi Yena. U nyikile ni Moya lowo kwetsima leswaku u va pfuna ku endla leswi. Swi sasekile ku endla hinkwaswo ku kurisa no tlakusa. Yena, hikuva u hi tshembisile ku hakela lava va n'wi tirhelaka hi ku tshembeka.
Manghenelo
Yesu u dyondzisile vanhu hi timhaka ta Xikwembu na swona a komba leswaku Yena u na matimba la makulu la ma ma humaka e ka Xikwembu. Languta swifaniso leswi, u pfula lexi landzaka loko utwa mpfumawulo lowu.
Xifaniso 13: Ta Yesu loko a khuva riwa
Mareka 1:4-11
E ka xifaniso lexi, hi vona Hosi Yesu (anga si sungula ku dyondzisa). Wa nuna loyi a nga na Yena (e nambyeni) i Yohane (mukhuvuri). Yohane u tivile khale leswaku Hosi Yesu u ta ta a huma hi le ka Xikwembu. Yohane a karhi a tshin ya va Yuda leswaku va fanele va tshika tindlela ta vona to biha va landzela Yesu. Lava va nga pfumela e ka mahungu hi Yohane la ma humaka ka Xikwembu, va khuvuriwile hi mati (enambyeni wa Yordaan). Nkhuvulo wa Yohane a wu ri mfungo wo komba leswaku va lava ku hundzuka etindleleni ta vona va hanya ku tsakisa Xikwembu. Yohane aku: "Wa ta u n'wana endzhaku ka mina, loyi a ndzi tlulaka hi matimba ...... mina ndzi khuvula hi mati kambe Yena u ta mi khuvula hi Moya lowo kwetsima lowu humaka ka Xikwembu." Kutani Yesu a ta ka Yohane. Yesu a nga tshamanga a dyoha (ku nga tsakisa Xikwembu) kambe u lavile ku khuvuriwa. Loko Yesu a ri karhi a huma e matini, ku humelela xihlamariso xo karhi. Matilo ma pfuleka ni Moya lowo kwetsima wu xikela e henhla ka Yena wu fana na tuva Kutani rito ri huma hi le tilweni riku: "U N'wananga la rhandzekaka, loyi ndzi n'wi tsakelaka."
Xifaniso 14: Ta ku vitaniwa ka Vadyondzisiwa
Mareka 1:14-20
Endzhaku ka loko Hosi Yesu a khuvuriwile, Xikwembu Xi pfumelele Sathane a ringa Hosi Yesu. sathan u homboloxe Rito ra Xikwembu ku ringa Yesu. Kambe Hosi Yesu u hlurile Sathane hi ku vula marito la wa ma humaka a ka matsalwa ya Rito ra Xikwembu hi matimba ya Moya lowo kwetsima. Loko Hosi Yesu a hlurile Sathane, U yisile mahlweni hi ntirho wakwe lowu Xikwembu Xi N'wi rhumeke wona ku wu endla. Xikwembu Xi rhumele N'wana wa Xona Yesu Kriste laha misaveni ku ta Chumayela Mahungu la Manene Ya Xikwembu ku dyondzisa vanhu; ku hanyisa la va va vabyaka ni ku herisa mintirho ya Sathan (nala).
Siku ri n'wana loko Hosi Yesu a famba e lwandle ra Galilea, u vonile vamakwavo va mbirhi ku nga Simon na Andrea va ri karhi va hoxa rikoka ra vona e matini ku phasa tihlampfi hi kuva a vari vaphasi va tihlampfi. Yesu a ku ka vona: "Ndzi landzeni ndzi ta mi endla vaphasi va vanhu." Va hatlisa va tshika tinkoka ta vona va landza Yesu. Yesu a tlhela a vona va makwavo va mbirhi ku nga Yakobe na Yohane, a va bohelela tinkoka ta vona. Na vona va hatlisile va landza Yesu loko a va vitanile.
Hosi Yesu u tlhele a langha va n'wana va nhungu (8) vavanuna lava va khume-na-mbirhi, va vile vandyondzisiwa (valandzeri) va Yesu leswaku va va na Yena va dyondza e ka Yena. Vadyondzisiwa la va va 12 endzhaku ka nkarhi va vuya va hundzuriwa va Apostola va Yesu, le swi swi vulaka leswaku: "Varhumiwa va Yena." Va chumayerile (vurile) Mahungu la Manene ya Kriste va hanyisile va vabyi hi vito ra Yesu.
Yesu u va nyikile matimba ya Moya lowo kwetsima e ka vona leswaku va swi kota ku hlongola mademona ni mimoya yo biha. A nga si tlhelela e Tilweni Yesu, U nyikile Vaapostola lava va khume-n'we (11) nawu, a ku "Fambani miya endla Vadyondzisiwa e ka tinxaka hinkwato, mi va dyondzisa ku yingisa hinkwaswo leswi ndzi mi leriseke swona." Leswi swi vula leswo, wanuna, wansati, mufana, nhwanyana un'wana na wu n'wana u fanele ku tsakela/navela ku yingisa milawu ya Hosi Yesu ni ku byela van'wana Mahungu la Manene ya Yesu ni ku endla/tirha hi matimba ya Moya lowo kwetsima. Kutani Hosi Yesi loyi a pfukeke ku feni u ta famba na vona, Xikwembu Xi ta tirha na vona.
Xifaniso 15: Ta Wanuna wa Nhlokonho
Mareka 1:40-45
Siku rin'wana wa nuna wa nhlokonho u tile ka Yesu. A nkhinsama e mahlweni ka Yena a n'wi khongela akui "Loko U swi rhandza u nga ndzi basisa" Van'wana vanhu a va chava ku tshinela kusuhi ni nuna loyi, hikwalaho ka leswi a ri xi swona hi vuvabyi lebyi. Kambe Yesu a n'wi twela vusiwana, Yesu a n'wi khumba aku: "Ndza swi rhandza, hlantsweka u basa." Kutani hi nomu lo, nhlokonho wa n'wi sukela a hlantsweka. U tsake ngopfu wa nuna loyi, a famba a byeletela vanhu hinkwavo. Vanghana, Xidyoho xi fana ni nhlokonho. Xi hi hambanisa ni Xikwembu na vona vanhu. Kambe loko hi ta ka Yesu, U ta hi hlantswa a hi basisa e swidyohweni swa hinai.
Xifaniso 16: Ta Wanuna wo Nghenisiwa hi Lwango
Mareka 2:1-12
Siku rin'wana Yesu a ri ndzenika yindlu a dyondzisa vanhu hi ta Xikwembu. Enkarhini wo lowo va va nuna va mune va naverile ku tisa munhu wo khwanyana swirho (munhu loyi anga koteki kufamba) e ka Yesu, kambe hikwalaho ka ntshungu lowu a wu tele endlwini, a va swi kotanga ku nghena.
Kutani va hahlula lwango va endla mbovo, kutani va nghenisa munhu loyi hi mbovo lowu.
Yesu a vona ku pfumela ka vona e ka Yena. Kutani a ku ka wanuna loyi wo vabya: N'wananga, u rivaleriwile swidyoho swa wena."
Kutani vatsari la va a va tshamile kwalaho va vilela loko va twa leswi - va ku: "I mani la nga rivalelaka swidyoho, loko ku ngari Xikwembu ntsena ke?"
A va pfumelanga leswaku Yesu u huma ka Xikwembu. Kutani Yesu a ku eka wo khwanyana swirho: "Pfuka u teka masangu ya wena, u famba u ya kaya."
Wa nuna loyi a hanyile/hanyisiwile! Hi mukhuva lowu, Yesu u va kombile leswaku u huma xa Xikwembu.
U ni matimba ya ku rivalela swidyoho, tani hi leswi a nga ni matimba ya Xikwembu yo hanyisa mavabyi. Hinkwerhu ha lava ku hanyisiwa loko hi vabya, kambe i swa nkoka hi leswaku hi kombela Yesu ku hi rivalela swidyoho, hi ta nyikiwa nyiko ya vutomi lebyi nga heriki hi Xona.
Xifaniso 17: Ta Yesu loko a hanyisa munhu wo khwanyana voko
Mareka 3:1-5
Laha hi vona Yesu endlwini ya Xikwembu leyi vuriwaka Tempele. Vatsari.Varhangeri va kona kwalano na vona. A ku ri siku ro hlawuleka ra vhiki ra va Yuda ro gandzela Xikwembu. Nawu wa vona hi leswaku a vafanelanga ku tirha hi siku rhero. Wanuna a a ri kona wa voko ro khwanyana ro ka ri nga pfuni nchumu. Va Yuda va langutile ku vona loko Yesu a ta hanyisa munhu loyi. Yesu a hanyisa vanhu nisweswi wa ha hanyisa. Vatsari lava a va nga hanyisa vanhu. Va lavile leswaku Yesu a tlula nawu wa vona va ta kota ku n'wi dlayela sweswo. Yesu a vutisa vatsari aku: "Nawu wa hina wu hi pfumelela ku endla yini hi siku leri, ku endla leswo lulama kumbe leswo biha, ku ponisa kumbe ku dlaya?" Va Yuda a va vulanga nchumu hikuva timbilu ta vona ta nonhon'wa. Yesu a ku ka wa nuna "Tshambuluto voko ra wena!" A ri tshambuluta, ku tani voko ra yena ri tlhela ri ololoka ri lunga ri tiya.
Vanghana, hi fanele ku gandzela no yingisa Xikwembu, ni vanhu va n'wana hi va hlayisa. Loko swi nga ri tano, magandzelo ya hina eka Xikwembu ma ta va swa hava no nga vuli nchumu.
Xifaniso 18: Ta Yesu loko a miyeta Xidzedze
Mareka 4:35-41
Eka xifaniso lexi hi vona Yesu ni vadyondzisiwa va Yena e byatsweni. A va famba naye va pelela ntsungeni. Kutani hi ku hatlisa ku pfuka xidzedze xi kulu. Magandlati a ma nghena byatsweni byi ko byi lava ku bombomela.
Yesu a etlele le ndzhaku e byatsweni. Vadyondzisiwa va Yena va n'wi pfuxile vaku: "Mudyondzisi, xana a hi nchumu ka wena loko hi lava ku nwela/lova ke?" Yesu a pfuka a tshinya mheho ni magandlati aku: "Mivela u ku ntse!" Hi nomu lo, mheho yi va yi miyela. Yesu a ku e ka vadyondzisiwa va Yena: "Hikwala ho ka yini mi ri ni vutoya ke? A mi si va ni ku pfumela xana?" Va hlamrile ngopfu vadyondzisiwa vaku: "I mani loyi? Munhu loyi mheho ni lwandle swi n'wi yingisaka?" Vanghana, Ha swi tiva leswaku Yesu i Xikwembu, na swona u ni matimba ehenhla ka vanhu hinkwavo, mimoya ni hinkwaswo leswi a nga swi endla. Ha kona, hi nga tshemba e ka Yesu leswaku a hi biyelela e makhombyeni a hi nyika ku rhula.
Xifaniso 19: Ta Wansati e Nthsungwini
Mareka 5:25-34
Wa n'wi vona wa nsati e nthsungwini lowu? Wansati loyi a ri ni vuvabyi bya ngati (swithandla) u vabyile malembe ya khume-mbirhi (12), a swo ya swi karhi swi'nyanya, U swi twile leswaku Yesu wa hanyisa vanhu. A ti byela aku: "Loko ndzo khumba nkhacu (nguvu) ya Yena ntsena, ndzi ta hanyisiwa." Kutani wansati loyi a ta entshungwini hi le ndzhaku ka Yesu a fika a khumba nguvu ya Yena. Hi nomu lo, ngati ya yena yi yima, a swi twa na yena e mirini leswaku u hanyisiwile/horile. Kan'we-kan'we Yesu a ti twa leswaku ku humile matimba man'wana e ka Yena. Kutani a hundzulukela e ka ntshungu a ku: "I mani lakhumbeke nguvu ya mina?"
A ku ri ni vanhu vo tala ngopfu la va rendzele Yesu, kambe wansati loyi u tivile leswi swi endlekeke e ka yena. Kutani nsati loyi hi ku chava lo ku kulu a rhurhumela a ta a fika a nkhinsama e milengeni ya Yesu a n'wi byela hinkwaswo leswi endlekeke ni le swaku u horisiwe ku yini. Yesu a ku ka yena: "N'wananga ku pfumela ka wena e ka Mina ku ku hanyisile. Famba hi ku rhula, ntshunxeka e nhlomulweni wa wena" (vu vabyini byaku). Ku na vanhu vo tala la misaveni leyi kombe Yesu u tiva un'wana ni wu n'wana, a tlhela a n'wi hlayisa. Na wena wa ku hlayisa. Kutani, U lava leswaku wena u ta e ka Yena u n'wi tshemba. Rito ra Xikwembu ri hi dyondzisa leswaku Yesu wa ha swi kota ku hanyisa lava va tshembaka e ka Yena.
Xifaniso 20: Ta Yesu ni n'wana loyi a feke
Mareka 5:22-24, 35-43
Enkarhini wu n'wana Yesu a ri ndleleni yo ya endlwini ya wa nuna loyi va ku e Jairus. Jairus a ri murhangeri lonkulu e ti Sinagogenita va Yuda. Kutani n'wana wa yena a vabya ngopfu. U vitanile Yesu ku ta hanyisa n'wana wa yena, kambe a nga si fika e ka Yesu, n'wana wa yena a file. Yesu a ku ka Jairus: "U nga chavi, pfumela ntsena." Endlwini ya Jairus vanhu a va tele va rila va ba nkalanga kambe Yesu a va hlongola. Yesu a teka Yairus ni nsati na vadyondzisiwa va nharu va Yena a nghena na vo ndlwini la ha ku latiweke n'wana loyi a file.
Yesu a khoma nhwanyana hi voko a ku ka yena "N'hwanyana ndzi ri ka wena, pfuka!" Kan'we-kan'we nhwanyana a pfuka a famba-famba kutani ya n'wi nyika swakudya a dya. Ina, Yesu u ni matimba ni le henhla karifu. Lava va pfumelaka va n'wi landzela a va fanelanga va va na ku chava rifu.
Xifaniso 21: Ta Yesu ni wansati wa rixaka rimbe
Mareka 7:24-30
Siku ri n'wana wa nsati wa va matiko u tile ka Yesu N'wana wa yena wa nhwanyana a ngheniwile hi moya wa thyaka. Minkarhi hinkwayo a tshama a kombela leswaku Yesu a hlongola moya wa demona e ka n'wana loyi, Yesu a n'wi byela leswaku u tile ku ta pfuna va Yuda ku sungula. Hikuva swi nga fana ni loko u nyika timbyana swa kudya swa vana u nga si nyika vana va wena loko ndzo pfuna vamatiko ndzi nga si pfuna va Yuda..
Yesu aku: "Tshika vana, va rhanga vadya va xurha hikuva a swi sasekanga ku tekela vana swakudya swa vona u nyika timbyana." Wansati a n'wi hlamula a ku: "Ina Hosi, hambi tiri timbyana leti nge hansi ka tafula, ti dya mahlanhla lama wisiwaka hi vana."
Hi loko Yesu a ku ka yena: "Hikwalaho ka rito leri, u nga ri hlamula, famba, demona ri humile eka n'wana wa wena." Wansati a tlhelela kaya a kuma n'wana a etlele esangwini, ni demona ri fambile. Yesu U rhandza no pfuna vanhu va tinxaka hinkwato ni ka matiko hinkwawo. Tanihi leswi swi nga endliwa hi nsati loyi, Yesu u rhandza leswaku hi veka ripfumelo ni ku tshemba ka hina e ka Yesu. Yesu U na matimba ya ku hi ponisa ka swidyoho swa hina ni le ka matimba ya Sathan.
Xifaniso 22: Ta Yesu ni Mbeveve la feke tindleve
Mareka 7:31-37
Vanhu va n'wana va tisela Yesu munhu un'wana, Munhu loyi a fe tindleve a tlhela ari mbeveve ku sukela e vutsongwaneni bya yena. Va kombela leswaku a n'wi tlhandleka mavoko. Kutani Yesu a n'wi susa entshungwini a n'wi tekela thlelo. Yesu a nghenisa tintiho ta Yena etindleveni ta nuna loyi. A tshuvutela marha a khumba ririmi ra nuna loyi, Yesu a languta henhla e tilweni e ka Xikwembu a ku: Pfuleka!" Hiloko tindleve ta yena ti hatla ti pfuleka ti twa a tlhela a kota ku vula vula kahle na kambe.
Vanhu va hlamarisiwile ngopfu hi leswi va ku: "Yesu U endlile hinkwaswo kahle, a tlhela a endla leswaku vo fa tindleve va kota kutwa ni timbeveve ti kota ku vulavula." Vanghana, hinkwerhu hi fanele ku twisisa tidyondzo leti ta Rito ra Xikwembu hikuva Xikwembu xi vulavula na hina hi Rito ra Xona. Ku kota leswi Yesu a horiseke tindleve ta nuna loyi ku ti twa ni ririmi ku ta vulavula e ka vanhu, hakona, Yesu a nga kota ku endla leswaku hi va lava hi tsakelaka ku yingisa Rito ra Xikwembu hi ta tiva ku rhandza ka Xona e vuton'wini bya hina. Yesu U endla leswi hi ku tirha hi Moya lowo kwetsima e ka hina. Tanihi hi mbeveve, hi ta kota ku byela van'wana hi timhaka ta Xikwembu.
Xifaniso 23: Ta Yesu loko a hanyisa lowofe-mahlo (bofu) a vona
Mareke 8:22-26
Ku te esikwini ri n'wana vanhu va tisa eka Yesu munhu lowo-fe-mahlo leswaku Yesu a n'wi khumba a n'wi horisa. Yesu a khoma lowo-fe-mahlo hi voko a n'wi yisa ehandle ka muti. A n'wi tshwutela hi marha ematihlweni a n'wi tlandleka mavoko a n'wi vutisa a ku: "Xana u vona xa nchumu ke?" Munhu loyi a hlamula aku: "Ndzi vona vanhu, ndzi vona va famba famba va fana ni mirhi." Yesu a tlhela a veka mavoko ya yena ematihlweni ya lowo-fe-mahlo. Kutani matihlo ya yena ya honoka (pfuleka) a hanyanyisiwa a vona swilo hinkwaswo swinene.
Vanghana, Sathan a nga swi lavi loko hi ta ka Yesu hi n'wi tiva kumbe ku twisisa Rito ra Yena. Loko hi tshemba e ka Yesu, U ta hi endla hi vona no twisisa ntiyiso swinne hi ku tirha hi Moya lowo kwetsima. Hi fanele ku khongela masiku hinkwawo leswaku Yesu a tirha tani e ka hina.
Xifaniso 24: Yesu loko a hanyisa n'wana loyi a nga ni Moya wa thyaka
Mareke 9:14-29
Siku ri n'wana wa nuna u tisile n'wana wa yena eka vadyondzisiwa va Yesu. U va komberile leswaku va hlongola moya wa thyaka e ka n'wana wa kwe, kambe a va swi kotanga. Endzaku u tisile n'wana wa yena e ka Yesu. Loko moya (lowa thyaka) wu vona Yesu, wu rhurhumerisa n'wana hi matimba, a wela hansi, a vumbuluka a ri karhifa tlhutlha xikhuvi hi nomu. Tata wa n'wana loyi a ri ni ku tshemba ku tsongo leswaku Yesu anga kota ku va pfuna, kutani aku e ka Yesu: "Kambe loko wo swi kota ku endla xa nchumu, hi twele vusiwana u hi pfuna."
Yesu a hlamula aku: "U ri, loko u swi kota? Hinkwaswo swi nga kota ku endleriwa la va va pfumelaka e ka Xikwembu." Tata wa n'wana a hatla a tlakusa rito a ku: "Ndza pfumela ndzi suse e ku kanakaneni ka mina." (Leswi ntshungu a wu ta hi vunyingi ku ta vona.) Yesu a vulavula ni moya wa thyaka aku: "Wena moya lowu wu nga vulavuriki, lowu nga twiki, ndza ku lerisa ndziri, huma e ka n'wana loyi, u nga ha tlheli u vuya ka yena na siku ni rin'we!" Moya lowu wu huma u karhi wu huwelela, a rhurhumela a wa a va tani hi mufi, la vo tala va ku "U file."
Kambe Yesu a n'wi khoma hi voko, a n'wi pfuxa, kutani a yima. Ku te loko va nghenile e ndlwini vadyondzisiwa va Yesu va n'wi vutisa va ri tlhelo va ku: "Xana hina hi tsandzile hi yini ku hlongola moya lowu ke?" Yesu a hlamula aku ka vona: "Moya lowo tano a wu koti ku huma loko ku ngari hi ku khongela ntsena." Endzhaku ka nkarhi wu ngari wu ngani swilo leswi swi endlekile, vatsari-varhangeri va maYuda va dlayile Yesu.
Kambe hi wona nkarhi lowu Yesu a endleke masingita la makulu e ka hinkwavo. U pfukile e kufeni. U hlurile Sathan ni rifu hi la ku nga heriki. Yesu u ni matimba ku tlula mimoya hinkwayo ni swikwembu hinkwaswo la misaveni. U ni matimba e henhla ka swilo hinkwaswo. Hikuva Yesu, hi Yena Xikwembu Xi ri Xin'we xa Ntiyiso.


text:
11
Hezwi ndi zwo iteaho misi ya Serekesese, onouḽa Serekesese we a vha a tshi vhusa madzingu ane a fhira 127 u bva India u swika Kushu. 2Misi yeneyo khosi Serekesese o vha a tshi vhusa e kha khuluṋoni yawe muḓini wa Shushani musanda wa Pheresia. 3Nga ṅwaha wa vhuraru wa muvhuso wawe a itela magota awe na vhakoma vhawe vhuṱambo. Vhalangammbi vha Pheresia na Media vho vha vhe hone, khathihi na vhaḓivhalea na magota a madzingu. 4A ita ṱano ḽa lupfumo lwa muvhuso wawe na maṱeleṱele na vhugala ha vhuhosi hawe, ha vhuya ha fhela miṅwedzi miṱanu na muthihi.
5Khosi ya fhedza nga u itela vhathu vhoṱhe vha musanda wa Shushani tshimima, vhoṱhe vhaḓivhalea na vhathu zwavho. Itsho tshimima tsho itelwa ngadeni dza pfamo ya musanda tsha fhedza vhege yoṱhe. 6Muṱa henefho wo vha wo ṱamiwa nga mbemba dza lukhaha dzi nembelelaho dza muvhala wa lutombo na mutshena, dzo vhofhelelwa thambo dza lukhaha lwa muridili lu songo vangiwaho kha nkhwe dza siliva nṱha ha phuphu dza mmabulu. Henefho muṱani ho vha ho vhewa zwidzulo zwa musuku na siliva, zwo vhewa nṱha ha mmabulu mutshena na matombo matswuku na nungu dzi penyaho na matombo a lutombo. 7Waini yo vha i tshi nwiwa nga zwinwelo zwa musuku, hu si na mbili dzi no fana, khosi i tshi vha pakulela waini ya musanda, lwo fanelaho khosi. 8Ho pfi hu songo vha na khombekhombe; khosi yo vha yo laya vhashumi vha pfamoni uri muṅwe na muṅwe a nwe nga hune a funa.
9Na mufumakadzi Vashthi o vha a tshi khou itela vhasadzi tshimima ngomu ha pfamo ya musanda ya khosi Serekesese.
10Nga ḓuvha ḽa vhuṱanu na vhuvhili ḽa itsho tshimima khosi Serekesese o vha o no wela mativhani nga waini, a vhidza khombe ṱhanu na mbili vhe vha vha vhe vhaḓinḓa vhawe, Mehumani na Bisitha na Harabona na Bigitha na Abagatha na Zethara na Kharakhasi. 11A vha laya uri vha ḓise mufumakadzi Vashthi ó ambara khare yawe ya vhuhosi. Mufumakadzi uyo o vha e musadzi o nakaho, khosi yo vha i tshi ṱoḓa u ṱana lunako lwawe uri lu vhonwe nga magota na vhaeni. 12Hone vhaḓinḓa vha tshi vhudza mufumakadzi Vashthi zwe khosi a vha laya, ene a hana u ya. Hezwo zwa sinyusa khosi a tou duga.
13Zwino khosi o vha a tshi anzela u vhudzisa vhaeletshedzi vhawe zwa khakhathi dza mulayo na vhudziki, ndi zwe a vhidzisa vhaeletshedzi vhawe, vhane vha ḓivha zwine zwa fanela u itwa. 14
Vhaswikeli vhe a vha a tshi ḓi anzela u vha vhudzisa uri vha mu eletshedze vho vha vhe Kharashena na Sethara na Adimatha na Tharashishi na Merese na Marisena na Memukhani, vhaḓivhalea vhaṱanu na vhavhili vha Pheresia na Media vhe vha vha vhe vhone vhahulwane muvhusoni. 15Khosi ya vhudza avho vhanna ya ri, “Ndo ruma vhaḓinḓa vhanga ha mufumakadzi Vashthi vha isa ndaela khae, ene a hana u thetshelesa ndaela yanga! Mulayo u ri ro fanela u itani ngae?”
16Ndi hone Memukhani a tshi ḓivhadza khosi na magota awe a ri, “Mufumakadzi Vashthi ho ngo khakhela khosi fhedzi, o khakhela na magota awe, o khakhela vhanna vhoṱhe mashangoni oṱhe a Serekesese. 17Musadzi muṅwe na muṅwe a re muvhusoni uyu u ḓo thoma u nyadza munna wawe hezwi a tshi tou pfa zwe mufumakadzi a ita. Vha ḓo ri, ‘Khosi Serekesese o vhidza mufumakadzi Vashthi uri a ḓe khae, mufumakadzi a hana.’ 18Musi vhasadzi vha vhaḓivhalea vha Pheresia na Media vha tshi pfa zwiito zwa mufumakadzi vha ḓo mbo ḓi swetha vhanna vhavho nga u ralo-vho. Vhasadzi hoṱhe-hoṱhe a vha tsha ḓo hulisa vhanna vhavho, na vhanna vha vho ḓo sinyutshela vhasadzi vhavho. 19
Dan. 6:8
Arali thovhele a tshi zwi takalela, nga a bvise nḓivhadzo ya musanda ine ya ri Vashthi a songo tsha dovha a ḓa phanḓa ha khosi Serekesese. Nga vha ite uri zwi ṅwaliwe kha milayo ya Pheresia na Media i sa shandukiswi. Zwenezwo vha mu bvise a si tsha vha mufumakadzi, vha dzhie muṅwe musadzi wa khwiṋe. 20Arali ndaela yavho yo ḓivhadzwa hoṱhe muvhusoni hoyu muhulu, vhasadzi vhoṱhe vha ḓo hulisa vhanna vhavho, vhaḓivhalea na vhathu zwavho.”
21Khosi na vhaḓivhalea vhawe vha zwi pfesesa, khosi a ita zwe Memukhani a amba. 22
8:9
Dzinguni ḽiṅwe na ḽiṅwe ḽa musanda khosi a swikisa malaedzwa nga luambo na kuṅwalele kwa dzingu ḽeneḽo, ha pfi munna muṅwe na muṅwe nga a pfiwe muṱani wawe, hu tshi tevhedzwa maitele a lushaka lwa hawe.


text:
Vhathu vha ma Tsonga vha ya divhelwa vhukuma mafhungo a muzika wavho wa mvelelo une wa itwa hu tshi khou tamba zwilidzo zwine zwa vha uri zwo vhala. Hezwi u nga zwivhea kha zwigwada zwiraru: stringed, wind na percussion.
Tshilidzo tshine tsha vha uri ndi tsha ndeme ndi stringed ho katelwa na tshine tsha vha tshi tshi khou tsukunyea (xixambi), tshine tsha tambiwa nga vha imbi vho fara string kha maṋo, na thanda ine ya vha ina redonator u mona nayo hu vha huna raba na dzi bow nntha na fhasi, nga tshifhinga tsha muzika.
Xitendze ndi bow ine ya vha na calabash ine kha yo hu vha huna zwithu zwa resonator. Havha na mgangala, ine ya kha di tambiwa na namusi, ndi thanda ine ya vha uri ina minwe, ngeno tshi xipendana hu bow ine yavha uri yo moniwa nga dzi tsimbi na zwa u fara zwo khwathaho na tsimbi ine ya vha uri yo badama. Zwishumiswa zwa wind ndi :tshitiringo tshine tsha vha na mabuli mararu, na ṋanga na maṋanga a phukha dza luvhilo (Mhalamhala).
Zwilidzo zwa Percussion hu vha huna tambourines na dzi ngoma. Ine ya vha yo ita tshipulumbu (Tsomane) i tambiwa nga vhathu vhane vha vha dzi nanga vha tshi khou lafha vhathu vhane vha vha uri vhana mimuya mivhi. Ngoma hu vha ho katelwa na ndzumba na xigubu, zwine zwa lidziwa nga tshifhinga tshine ha vha huna dzi ngoma dza vhanna na dza vhafumakadzi nga thonifho, ngoma i shumiswa huna mishumo ya u pembela.
Huna zwilidzo zwivhili ( winwe zwi ya vha zwi zwa mvelo kha vha Tsonga) zwine zwa wela nga nnda ha hezwi zwo nwaliwaho : piano yo no lidziwa nga tshanda ine ya vha na tsimbi dza malo, zwine zwa vha 10cm (u lapfa maga maṋa) na 1 cm ( liga) u vulea, ine ya vha yo itwa nga thanda, i tambiwa nga u dia kha zwithu zwa tsimbi, zwine zwi vha zwi tshi nga xylophone ine ya vha na keyboard ine ya vha uri ndi ya thanda na resonator ya calabash.
Muzika wa tshi Tsonga wo no shanduka ubva tshe wa rikhodiwa nga 1920. Namusi ndi minwe ya mizika ine ya divhea kha shango, ho tangana zwa tshi zwino na zwa sialala.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
181Loko ku hundzile masiku layo tala, rito ra HOSI Xikwembu ri ta eka Eliya hi lembe ra vunharhu ra dyandza ri ku: “Famba u ya humelela emahlweni ka Akabu. Ku nga ri khale, ndzi ta nisa mpfula emisaveni.” 2Kutani Eliya a khoma ndlela ku ya humelela emahlweni ka Akabu. Hi minkarhi yoleyo, dyandza a ri kurile ngopfu eSamariya. 3Hikokwalaho, Akabu a vitana Obadiya, mulanguteri wa swa le ntsindza. (Obadiya a a ri munhu la chavaka ngopfu HOSI Xikwembu. 4Loko Yezabele a ri karhi a dlaya vaprofeta va HOSI Xikwembu, Obadiya a a tekile dzana ra vaprofeta lava, a ya va tumbeta emabakweni mambirhi, a nghenisa 50 eka rin'we, na 50 eka lerin'wana, a va nyika swakudya ni mati.) 5Kutani Akabu a ku ka Obadiya: “Famba u ya valanga tiko, u kamba swihlovo hinkwaswo, ni minkova hinkwayo; kumbexana hi nga tshuka hi kumile byanyi byo ponisa tihanci ni timeyila, hi ta ka hi nga boheki ku hunguta ntsengo wa swifuwo swa hina.” 6Hiloko va avelana tindhawu leti va nga ta ti valanga; Akabu a kongoma tlhelo rin'we a ri yexe, na yena Obadiya a kongoma tlhelo lerin'wana a ri yexe.
7Loko Obadiya a ha ri endleleni, o tshuka a hlangene na Eliya. Obadiya a hatla a n'wi tiva, kutani a korhama, mombo wa yena wu ko wu khumba misava, a ku ka yena: “Xana hakunene hi wena Eliya n'wini wanga ke?” 8Eliya a hlamula a ku: “Hi mina! Famba u ya byela n'wini wa wena, u ku: ‘Eliya ú vuyile!’ ” 9Obadiya a ku: “Xana mina nandza wa wena ndzi onhe yini, leswi u ndzi nyiketaka emavokweni ya Akabu, leswaku a ndzi dlaya, ke? 10Ndza tiyisa emahlweni ka HOSI Xikwembu xa wena lexi hanyaka ndzi ri: N'wini wa mina ú rhumerile malandza evanhwini va tinxaka hinkwato ni va mimfumo hinkwayo, ma famba ma ku lava hinkwako. Kutani loko va hlamula Akabu va ku: ‘Eliya a nga kona laha ka hina’, yena a a sindzisa vanhu va mimfumo yoleyo ni va tinxaka toleto leswaku va hlambanya, kutani a va hlambanya va ku: ‘Eliya a hi si n'wi vona haleno.’ 11Sweswi ke, xana u vula leswaku ndzi fanele ku ya byela n'wini wanga, ndzi ku: ‘Eliya ú vuyile’, xana? 12Kasi loko hi ta va hi hambanile, Moya wa HOSI Xikwembu wu nga sala wu ku yisa endhawini leyi ndzi nga yi tiviki; kutaku loko ndzi ya fika eka Akabu, ndzi n'wi tivisa ta wena, kutani yena a nga ku kumi, hakunene ú ta ndzi dlaya, hambileswi mina nandza wa wena ndzi chaveke HOSI Xikwembu ku sukela evuhlangini bya mina. 13Xana wena n'wini wanga, a wu swi twanga leswi ndzi swi endleke xana, loko Yezabele a ri karhi a dlaya vaprofeta va HOSI Xikwembu? Xana a wu twanga hilaha ndzi nga tumbeta dzana ra vaprofeta va HOSI Xikwembu hakona, emabakweni mambirhi, hi ku nghenisa 50 eka rin'we, na 50 eka lerin'wana, xana, ni hilaha ndzi va nyikeke swakudya ni mati hakona, xana ke? 14Sweswi xana u ri, ndzi fanele ku ya byela n'wini wa mina, ndzi ku: ‘Eliya ú vuyile’, xana? Hakunene Akabu ú ta ndzi dlaya.” 15Hiloko Eliya a hlamula a ku: “Ndza tiyisa emahlweni ka HOSI ya matimba hinkwawo, leyi ndzi yi tirhelaka, ndzi ri: Namuntlha ndzi ta ya humelela hi xiviri xa mina emahlweni ka Akabu.” 16Kutani Obadiya a muka a ya tivisa Akabu emhaka leyi; hiloko Akabu a suka a ya hlangana na Eliya.
17Loko Akabu a vona Eliya, a ku ka yena: “Xana a hi wena Eliya ke, wena mupfilunganyi wa tiko ra Israele, ke?” 18Eliya a hlamula a ku: “A hi mina la pfilunganyaka tiko ra Israele, kambe hi wena swin'we ni va ndyangu wa tata wa wena, hikuva mi tshikile swileriso swa HOSI Xikwembu, mi ya gandzela swifaniso swa Baali. 19Sweswi ke, bana hungwe, u ndzi hlengeletela Vaisraele hinkwavo entshaveni ya Karmele, kun'we ni vaprofeta va Baali va 450, ni va Axera xikwembukazi va 400 lava tshamaka eka Yezabele.”
20Kutani Akabu a ba hungwe a vitana vanhu hinkwavo va Israele, a hlengeleta ni vaprofeta entshaveni ya Karmele. 21Hiloko Eliya a ta eka ntshungu hinkwawo a ta ku: “Xana mi ta khwita hi milenge mimbirhi ku fikela rini?Van'wana va ri: Xana mi ta cinela Baali ku fikela rini? N'hwari mbirhi, yin'we yi tshwa nkanga! Kumbe: Xana mi ta kanakana emahandzeni ya tindlela ku fikela rini? Loko HOSI Xikwembu xi ri Xikwembu hakunene, tirhelani xona. Kambe loko Baali a ri Xikwembu, tirhelani yena.” Kambe a nga hlamuriwanga hi munhu. 22Eliya a engeta a ku: “Eka vaprofeta va HOSI Xikwembu, ku lo sala mina ntsena, kasi vaprofeta va Baali i vavanuna va 450. 23Humesani tinkuzi timbirhi. Vona va ta tihlawulela yin'we eka tona, va yi phatlulela, va yi tlhandleka ehenhla ka tihunyi; kambe va nga tshuki va lumeka ndzilo. Kutani na mina ndzi ta dlaya nkuzi leyin'wana, ndzi yi tlhandleka henhla ka tihunyi; kambe a ndzi nga lumeki ndzilo. 24Mi ta vitana xikwembu xa n'wina, kutani mina ndzi ta vitana HOSI. Xikwembu lexi nga ta hlamula hi ndzilo, hi xona xi nga Xikwembu.” Ntshungu hinkwawo wu hlamula wu ku: “Leswi u swi vulaka swa twala.”
25Kutani Eliya a ku ka vaprofeta va Baali: “Leswi mi nga tala, sungulani mi tihlawulela nkuzi, mi yi lunghisa, kutani mi vitana xikwembu xa n'wina. Ntsena, mi nga tshuki mi lumeka ndzilo.” 26Hiloko va teka nkuzi leyi va nga ta tirha ha yona, va yi lunghisa, kutani va vitana Baali ku sukela nimixo ku ya fika ninhlekanhi, va ku: “Hi hlamule, we Baali!” Kambe a ku twalanga rito, hambi yi ri nhlamulo. Kutani va cinela Baali va ri karhi va rhendzeleka-rhendzeleka alitari leyi va yi akeke. 27Enkarhini wa nhlekanhi, Eliya a va hlekula, a ku: “Huwelelani swinene; leswi Baali a nga xikwembu na yena, kumbexana ú le timhakeni tin'wana, kumbe wa ha humile, kumbe ú khome riendzo; nkarhi wun'wana ú etlele, ú fanele ku pfuxiwa.” 28Hiloko va huwelela swinene, kutani hi ntolovelo wa vona va tixeka hi mikwana ni mabanga, ngati ya vona yi huma. 29Loko nhlekanhi wu hundzile, va ya emahlweni va kayakayeka va ba huwa,va kayakayeka va ba huwa, kumbe: va jamuka-jamuka ku fikela nkarhi wa magandzelo ya xinakulobye nindzhenga. Kambe a ku twalanga rito, a ku nga ri na loyi a va hlamulaka kumbe ku va yingisa.
30Kavaloko Eliya a vitana ntshungu hinkwawo, a ku: “Tshinelani haleno!” Kutani hinkwavo va tshinela. Eliya a sungula hi ku pfuxa alitari ya HOSI Xikwembu leyi a yi hirimuxiwile: 31
35:10
A hlawula maribye ya 12, hi ku ya hi ntsengo wa tinyimba ta vana va Yakobo (loyi HOSI Xikwembu xi n'wi thyeke vito ra “Israele”). 32Hi maribye lawa, Eliya a pfuxa alitari hi vito ra HOSI Xikwembu. Kutani a cela khele ri rhendzela alitari, ri cheriwa makhuwana mambirhi ya mati, ri tala. 33A veketela tihunyi, a tsemelela nkuzi, a yi tlhandleka ehenhla ka tihunyi. 34Kutani a lerisa a ku: “Tatani mune wa makhuwana hi mati, mi ma chela ehenhla ka mhamba leyi yi nga ta hisiwa, ni le henhla ka tihunyi.” Va chela. Eliya a ku: “Engetani mi chela!” Kutani va chela ra vumbirhi. “Engetani kambe!” Kutani va chela ra vunharhu! 35Mati ma tsakamisa matlhelo hinkwawo ya alitari, ma tata ni khele.
36Enkarhini wa magandzelo ya xinakulobye nindzhenga, muprofeta Eliya a tshinelela alitari, a ku: “We HOSI, Xikwembu xa Abrahama ni xa Isaka ni xa Yakobo, a swi tiveke namuntlha leswaku hi wena la nga Xikwembu etikweni ra Israele, ni leswaku ndzi nandza wa wena, ni leswaku ndzi endlile hinkwaswo leswi hi ku lerisiwa hi wena. 37Ndzi hlamule, we HOSI, ndzi hlamule, kutani ntshungu lowu wu ta tiva leswaku wena HOSI, hi wena la nga Xikwembu, ni leswaku hi wena la hundzuluxeke timbilu ta vona.”
38Kavaloko ndzilo wa HOSI Xikwembu wu wa hi le tilweni, wu hisetela mhamba, ni tihunyi, ni maribye ya alitari, ni misava ya yona, wu phyisa ni mati ekheleni. 39Loko vanhu va vona sweswo, va korhama hinkwavo, mimombo ya vona yi kondza yi khumba misava, kutani va huwelela va ku: “HOSI, hi xona Xikwembu! HOSI, hi xona Xikwembu!” 40Hiloko Eliya a va lerisa a ku: “Khomani vaprista va Baali, ku nga baleki ni un'we wa vona.” Kutani va va khoma; Eliya a rhelela na vona exinkobyaneni xa Kixoni, va ya dlayeriwa kona.
41Eliya a tsundzuxa Akabu a ku: “Tlhelela entshaveni, u ya dya ni ku nwa kona, hikuva ndzi twa mpfumawulo wa mpfula leyi taka.” 42
Hiloko Akabu a tlhandlukela entshaveni, a ya dya ni ku nwa kona. Eliya na yena a khandziya a fika kusuhi ni nhlohlorhi ya ntshava ya Karmele, a korhamela ehansi, a khongela hi ku veka mombo wa yena ematsolweni. 43Kutani a ku ka nandza wa yena: “Tlhandlukela enhlohlorhini, u ya languta etlhelweni ra lwandle.” Nandza a endlisa sweswo, kutani a ku: “A ku na nchumu.” Eliya a n'wi byela ku tlhelela enhlohlorhini ka 7, a ya languta. 44Loko nandza a ya ra vu-7, a ku ka muprofeta: “Ndzi vona xipapana xo ringana ni xandla xa munhu, lexi humaka hi le lwandle.” Eliya a ku ka nandza: “Famba eka Akabu, u ya n'wi byela a pana kalachi ya yena hi ku hatlisa, a rhelela, mpfula yi nga si pfala tindlela.”
45Hi nkarhinyana, tilo ri visingana, ku hunga xidzedze, kutani mpfula yi na hi matimba. Akabu a khandziya ekalichini ya yena, a ya le Yizriele. 46Eliya a khomiwa hi matimba ya HOSI Xikwembu; a tikhama, a rhangela Akabu hi ku tsutsuma ku ya fika enyangweni ya muti wa Yizriele.


text:
1
Ta ku tumbuluka ka tilo ni misava.
1Eku sunguleni Xikwembu xi tumbuluxile tilo ni misava. 2Misava a yi nga ri na xivumbeko, a yi nga ri na nchumu, kambe munyama a wu funengeta xibakabaka; Moya wa Xikwembu a wu hungela ehenhla ka mati.
3Kutani Xikwembu xi ku: “Ku vonakala a ku ve kona!” Ku vonakala ku va kona! 4Kutani Xikwembu xi vona leswaku ku vonakala ku sasekile. Xikwembu xi hambanyisa ku vonakala ni munyama. 5Xikwembu xi thya ku vonakala nhlekanhi, ni munyama xi ku, i vusiku. Kutani ku va madyambu, ku va nimixo, ri va siku ro rhanga.
6Kutani Xikwembu xi ku: “Mpfhuka a wu ve kona exikarhi ka mati, wu hambanyisa mati ni mati.” 7Xikwembu xi endla mpfhuka, xi hambanyisa mati ya le hansi ka mpfhuka, ni mati ya le henhla ka mpfhuka. Kutani swi va tano. 8Xikwembu xi thya mpfhuka tilo. Kutani ku va madyambu, ku va nimixo, ri va siku ra vumbirhi.
9Kutani Xikwembu xi ku: “Mati lama nga ehansi ka tilo a ma hlengeletane exivandleni xi ri xin'we, ku va ku humelela laha ku omeke.” Kutani swi va tano. 10Xikwembu xi thya laha ku omeke misava, ni ku hlengeletiwa ka mati, xi ku i malwandle. Xikwembu xi vona leswaku swi sasekile. 11Xikwembu xi ku: “Misava a yi mirise byanyi, ni matsavu lama vekaka mbewu, ni mirhi leyi nga ni mihandzu, leyi tswalaka vana lava nga ni timbewu ta vona, hi tinxaka ta yona ehenhla ka misava.” Kutani swi va tano. 12Misava yi mirisa mabyanyi, ni matsavu lama vekaka timbewu hi tinxaka ta wona, ni mirhi leyi tswalaka mihandzu leyi nga ni timbewu ta yona eka yona hi tinxaka ta yona. Xikwembu xi vona leswaku swi sasekile. 13Kutani ku va madyambu, ku va nimixo, ri va siku ra vunharhu.
14Kutani Xikwembu xi ku: “Swo voninga a swi ve kona empfhukeni wa matilo, swi hambanyisa nhlekanhi ni vusiku, swi va swikombiso swa tinguva, ni masiku ni malembe, 15swi tirha ku voninga empfhukeni wa matilo, swi voningela emisaveni.” Kutani swi va tano. 16Xikwembu xi endla swo voninga swimbirhi leswikulu; xo voninga lexikulu ku fuma nhlekanhi, ni xo voninga lexitsongo ku fuma vusiku, xi endla na tona tinyeleti. 17Xikwembu xi swi veka empfhukeni wa matilo, swi ta voninga emisaveni, 18ni ku fuma nhlekanhi ni vusiku, ni ku hambanyisa ku vonakala ni munyama; Xikwembu xi vona leswaku swi sasekile. 19Kutani ku va madyambu, ku va nimixo, ri va siku ra vumune.
20Kutani Xikwembu xi ku: “Mati a ma tale hi vunyingi bya leswi hanyaka, ni tinyanyana a ti hahe ehenhla ka misava, emahlweni ka mpfhuka wa matilo.” 21Xikwembu xi endla swiharhi leswikulu swa mati, ni leswi hanyaka hinkwaswo leswi fambaka leswi talaka ematini, hi tinxaka ta swona, ni leswi hahaka hinkwaswo hi tinxaka ta swona; Xikwembu xi vona leswaku swi sasekile. 22Xikwembu xi swi katekisa, xi ku: “Tswalanani, mi andza, mi tata mati ya malwandle; ni tinyanyana a ti andze ehenhla ka misava.” 23Kutani ku va madyambu, ku va nimixo; ri va siku ra vuntlhanu.
24Kutani Xikwembu xi ku: “Misava a yi humese leswo hanya hi tinxaka ta swona, swifuwo, ni swikokovi, ni swiharhi swa misava hi tinxaka ta swona.” Kutani swi va tano. 25Xikwembu xi endla swiharhi swa misava hi tinxaka ta swona ni swifuwo hi tinxaka ta swona, ni leswi kokovaka emisaveni hi tinxaka ta swona. Xikwembu xi vona leswaku swi sasekile.
26Kutani Xikwembu xi ku: “A hi endleni munhu hi xifaniso xa hina a ta fana na hina; a ta fuma tinhlampfi ta lwandle, ni tinyanyana ta tilo, ni swifuwo, ni misava hinkwayo, ni swikokovi hinkwaswo leswi kokovaka emisaveni.”
27Xikwembu xi endla munhu hi xifaniso xa xona. Xi n'wi endla a fana ni Xikwembu; xi endla wanuna ni wansati. 28Xikwembu xi va katekisa. Xi ku eka vona: “Tswalanani, mi andza, mi tata misava mi yi fuma, mi fuma ni tinhlampfi ta lwandle, ni tinyanyana ta tilo, ni swin'wana hinkwaswo leswi hanyaka emisaveni.” 29Xikwembu xi ku: “Maswivo, ndza mi nyika matsavu hinkwawo lama vekaka mbewu, lama nga ehenhla ka misava hinkwayo, ni murhi wun'wana ni wun'wana lowu nga ni mihandzu leyi vekaka mbewu swi va swakudya swa n'wina. 30Loko swi ri swiharhi hinkwaswo swa misava, ni tinyanyana hinkwato ta tilo, ni swilo swin'wana hinkwaswo leswi fambaka emisaveni, leswi nga ni ku hefemula loku hanyaka ka swona, ndzi swi nyikile byanyi byin'wana ni byin'wana bya rihlaza, swi va swakudya swa swona.” Kutani swi va tano. 31Xikwembu xi languta hinkwaswo leswi xi swi endleke, kutani maswivo, a swi ri swinene ngopfu. Kutani ku va madyambu, ku va nimixo, ri va siku ra ntlhanu na rin'we.


text:
251
Neh. 10:31
Muṋe washu o amba na Mushe thavhani ya Sinai a mu laya 2uri a ṋee Vhaisraele ndayo hedzino:
Musi ni tshi dzhena shangoni ḽine Muṋe washu a khou ni ṋea ḽone, ni hulise Muṋe washu nga u ladza masimu, ṅwaha muṅwe na muṅwe wa vhuṱanu na vhuvhili. 3Ni zwale mbeu ni tshi lima masimu aṋu, ni khwathele masimu aṋu a minḓirivhe, ni kuvhanganye zwe na lima ni ite miṅwaha miṱanu na muthihi. 4Huno ṅwaha wa vhuṱanu na vhuvhili masimu nga a ladzwe tshoṱhe, hoyo wo kumedzwa Muṋe washu. Ni songo lima masimu aṋu na zwala mbeu kana na khwathela masimu aṋu a minḓirivhe. 5Ni songo kaṋa na zwimela zwine zwa mela nga zwoṱhe, ni songo kuvhanganya nḓirivhe dzi no bva kha minḓirivhe yaṋu i songo khwathelwaho; ndi ṅwaha une masimu a awedzwa tshoṱhe. 6Naho masimu a songo limiwa nga ṅwaha wonoyo, a ḓo ṋea inwi zwiḽiwa na phuli dzaṋu na vhanna vhe na vha rendela na vhatsinda vhane vha dzula na inwi, 7na zwifuwo zwaṋu na phukha dzi re shangoni ḽaṋu. Zwoṱhe zwine a zwi medza zwi nga ḓi ḽiwa.
8
Vhalani miṅwaha miṱanu na mivhili i tshi vhalwa kaṱanu na kavhili, yoṱhe yo ṱangana ndi miṅwaha ya 49. 9Zwino-ha nga ḓuvha ḽa fumi ḽa ṅwedzi wa vhuṱanu na vhuvhili, ḽone Ḓuvha ḽa u pfumelelwa, rumani vhanna vha lidze phalaphala shangoni ḽoṱhe. 10Ngauralo ṅwaha wa 50 ni ḓo u khethela thungo, ni ḓivhadze uri vhadzulapo vhoṱhe vha shango vha hangwelane milandu. Nga ṅwaha wonoyo thundu yoṱhe ye ya rengiswa i ḓo humiselwa ha muṋe wayo kana vhaḓuhulu vhawe, muṅwe na muṅwe we a vha o rengiswa e phuli u ḓo humela muṱani wa hawe. 11Ni songo lima masimu aṋu na zwala kana na kaṋa zwiliṅwa zwine zwa mela nga zwoṱhe kana na kuvhanganya nḓirivhe masimuni aṋu a minḓirivhe i songo khwathelwaho. 12Ṅwaha woṱhe u iteni mukhethwa, ni ḓo ḽa zwine masimu a zwi bveledza nga oṱhe.
13Nga ṅwaha wonoyo thundu yoṱhe yo rengiswaho i ḓo humiselwa ha muṋe wayo. 14Zwino-ha musi ni tshi rengisela Muisraele wa haṋu tsimu kana ni tshi renga tsimu khae ni songo fhurana. 15Mutengo wo fanela u vhewa hu tshi sedzwa miṅwaha ine murengi a ḓo lima tsimu iyo hu sa athu swika ṅwaha u tevhelaho wa u hangwelana milandu. 16Arali miṅwaha i minzhi, mutengo u ḓo raha, hone arali ho sala miṅwaha i si gathi, mutengo u ḓo tsela fhasi, ngauri tshine tsha rengiswa a si tsimu, ndi zwiliṅwa fhedzi zwine zwa nga kaṋiwa tsimuni iyo. 17Ni songo fhura Muisraele wa haṋu, ofhani Mudzimu, ndi Ene Muṋe washu Mudzimu waṋu.
18Thetshelesani milayo yoṱhe ya Muṋe washu ni vhulunge ndayo dzawe, ni dzi tevhedze, ndi hone ni tshi ḓo tshila no tsireledzea shangoni. 19Shango ḽi ḓo bveledza mitshelo yaḽo, inwi ni ḓo ḽa na fura, na tshila ni sa ofhi tshithu.
20Huno muṅwe a nga ḓi vhudzisa uri nga ṅwaha wa vhuṱanu na vhuvhili hu ḓo ḽiwa mini, hufha masimu a sa limiwi a zwaliwa, hu sa kaṋiwi zwiliṅwa. 21Ni songo ofha, Muṋe washu u ḓo shudufhadza shango nga ṅwaha wa vhuṱanu na vhuthihi uri ni wane zwiḽiwa zwo linganaho miṅwaha miraru. 22Musi ni tshi lima na zwala masimu aṋu nga ṅwaha wa vhuṱanu na vhuraru, ni ḓo vha ni tshi kha ḓi ḽa zwe na kaṋa nga ṅwaha wa vhuṱanu na vhuthihi, nahone ni ḓo vha na zwo eḓanaho zwine na nga ḽa zwiliṅwa zwe na zwi zwala ṅwaha wonoyo zwa vhuya zwa kaṋiwa.
23
1 Mah. 21:3
Ps. 39:12Esek. 46:18
Tsimu i songo rengiswa tshoṱhe ngauri a si yaṋu, ndi ya Mudzimu, inwi ni tou nga vhatsinda vhane vha tendelwa u i lima.
24Musi tsimu i tshi rengiwa, muṋe wayo wa u ranga u na pfanelo ya u dovha u i rengulula. 25Arali Muisraele a vha mushai, a kombetshedzea u rengisa tsimu yawe, shaka ḽawe ḽa tsinisa nga ḽi i rengulule. 26Munna ane a si vhe na shaka ḽa u i rengulula, ngavhuya zwi nga ḓi mu nakela, a vha na zwo eḓanaho zwa u ḓirengululela. 27Arali zwo ralo o fanela u lifhela uyo munna we a ḽi renga tshelede yo eḓanaho miṅwaha yo salaho u swika ṅwaha u tevhelaho wa u vhuedzedza thundu, une a ḓo kona u dovha u wana tsimu yawe. 28Huno arali a si na tshelede yo eḓanaho u rengulula tsimu yawe, i ḓo ḓi langwa nga munna we a i renga u swika ṅwaha wa u vhuedzedza thundu. Nga ṅwaha wonoyo i ḓo humiselwa kha muṋe wayo wa kale.
29Arali munna a rengisa nnḓu muḓini wo tingeledzwaho nga mutsheṱo, u na pfanelo ya u i rengulula ṅwaha woṱhe wa u thoma u bva ḓuvha ḽe a i rengisa. 30Hone arali ho fhela ṅwaha woṱhe a sa i rengululi, ha tshee na pfanelo ya u i rengulula, zwenezwo iyo nnḓu i vha ya murengi na vhaḓuhulu vhawe tshoṱhe; nga ṅwaha wa u vhuedzedza thundu a i nga humiselwi ha muṋe wayo. 31Hone nnḓu dzi re miḓanani i songo tangeledzwaho nga mutsheṱo dzi rengiswa unga tsimu, muṋe wadzo wa kale u na pfanelo ya u dzi rengulula, nahone dzo fanelo u humiselwa ha muṋe wadzo nga ṅwaha wa u vhuedzedza thundu. 32
Vhalivi vhone vha na pfanelo ya u rengulula thundu yavho miḓini ine ya vha yavho nangwe ho fhela miṅwaha mingafhani. 33Arali nnḓu i re kha muṅwe wa iyo miḓi ya rengwa nga a si Mulivi, ya si rengululwe, yo fanela u humiselwa ha muṋe wayo nga ṅwaha wa u vhuedzedza thundu, ngauri nnḓu dzine dza vha dza Vhalivi miḓini ya havho ndi thundu yavho tshoṱhe kha Vhaisraele. 34Hone shango ḽa pfulo u mona na miḓi ya Vhalivi ḽi songo vhuya ḽa rengiswa; ndi thundu yavho misi yoṱhe.
35
Arali Muisraele wa haṋu a no dzula tsini haṋu a vha mushai, a sa koni u ḓiṱunḓela, no fanela u mu londola a nge munna we na mu hira, uri a ḓi kona u dzula tsini haṋu. 36
Ni songo mu lifhisa mavhoḓa, ofhani Mudzimu ni litshe Muisraele wa haṋu a dzule tsini haṋu. 37Ni songo mu lifhisa mavhoḓa a tshelede ine na mu adzima, nahone ni songo bindula nga zwiḽiwa zwine na mu rengisela. 38
Heyo ndi ndayo ya Muṋe washu Mudzimu waṋu, we a ni pfulusa shangoni ḽa Egipita uri a ni fhe shango ḽa Kanana, a vhe Mudzimu waṋu.
39
Dot. 15:12-18
Arali Muisraele wa hau a vha mushai lune a ḓirengisa ha iwe a vha phuli yau, u songo mu shumisa mishumo ya dziphuli. 40Nga a dzule na iwe a nge muthu we wa mu hira, a u shumele u swika ṅwaha wa u vhuedzedza thundu. 41Nga ṅwaha wonoyo ene nga a u ṱutshele na vhana vhawe a humele muṱani wawe, ha vhabebi vhawe. 42Vhaisraele ndi phuli dza Muṋe washu, ndi Ene o vha pfulusaho shangoni ḽa Egipita, vha songo rengiswa vhupulini. 43
Ni songo vha ḽela vhuhali, ofhani Mudzimu.
44Arali ni tshi ṱoḓa dziphuli ni nga ḓi dzi renga kha tshakha dzo ni tangaho. 45Na vhana vha vhatsinda vhane na dzula navho ni nga ḓi vha renga. Vhana vhenevho vho bebwaho shangoni ḽaṋu vha nga ḓi vha thundu yaṋu, 46vha nga ḓi sala vha tshi vha ifa ḽa vhana vhaṋu, vha vha shumele vhutshilo havho hoṱhe. Hone Vhaisraele vha haṋu ni songo vha ḽela vhuhali.
47Nga ri dzou ri mutsinda ane a dzula na inwi a tshenuwa o pfuma, Muisraele wa haṋu a vha mushai, a ḓirengisa a vha phuli ya mutsinda kana muṅwe wa muṱa wa onoyo. 48Musi o no ḓirengisa, u kha ḓi vha na pfanelo ya u rengululwa. Muṅwe wa vhana vha khotsi awe 49kana malume kana khotsimunene kana muzwala kana mukomana kana muṅwe wa shaka ḽa tsini a nga ḓi mu rengulula, kana arali ene muṋe a tshi wana muholo wo eḓanaho, a nga ḓi ḓirengulula a vhofholowa. 50O fanela u ambedzana na we a mu renga, vha fanela u vhala miṅwaha u bva tshee a ḓirengisa u swika ṅwaha wa u vhuedzedza thundu, hu vhewe mutengo wa u rengululwa hawe hu tshi sedzwa muholo une wa holelwa munna o tholiwaho. 51-52O fanela u lifha tshipiḓa tsha mutengo we a rengwa ngawo hu tshi sedzwa miṅwaha yo salaho; arali i minzhi, mutengo ndi muhulu, arali i miṱuku, na wone mutengo ndi muṱuku. 53Zwi ḓo nga o tou tholiwa ṅwaha nga ṅwaha. Muṋe wawe a songo mu ḽela vhuhali. 54Arali zwi sa konadzei uri a rengululwe nga nḓila dzenedzo, ene na vhana vhawe vho fanela u rengululwa nga ṅwaha wa u vhuedzedza thundu. 55Muisraele ha koni u vha phuli tshoṱhe, ngauri Vhaisraele ndi phuli dza Muṋe washu. Ndi Ene we a vha pfulusa Egipita, ndi Ene Muṋe washu Mudzimu wavho.


text:
Maphorisa ya famba 5KM ku tsakela n’hweti ya va manana…
Hi Andrew Hlongwane
Ku hundza dzana wa vaakatiko la va welaka ehansi ka masipala wa Tzaneen kwala xifundzankulu xa Limpopo va kumile ntsako va nga tiyimiselanga loko va ehleketeriwile hi maphorisa ya vona kusuka eswitichini swo hambana-hambana.
Kusukela ku tlangeriwa n’hweti ya va manana maphorisa ya switichi swa le hansi ka xiphemu xa Tzaneen lexi rangeriwaka hi manana General Maggie Mathebula va endlile ntsako swinene eka vaakatiko vo pfumala, lava nga tirheki xikan’we na la va va nga loveriwa hi la vo tisa xinkwa etafuleni.
Vaakatiko lava va averiwile hi swakudya ku nga loko va n’wana va vile na nkateko wo akeriwa ko tumbeta nhloko.
Ku ya hi maphorisa va hlamusela leswaku leswi swi hlohlotela vaakatiko leswaku va va na vuxaka exikari ka maphorisa na vaakatiko.
Eka yin’wana ya mintirho leyi maphorisa ya Ritavi xikan’we na Mama Bheka Ntsan’wisi Foundation na Vakhegula Vakhegula va tlangerile n’hweti ya va manana hi ku xixima vamanana va swa rihlaza eRitavi Detective Hall laha mutumbuluxi wa Vakhegula Vakhegula muhlohloteri nakona muhaxi eka xitichi xa vuhaxi xa Munghana Lonene, Mama Bheka Ntsan’wisi xikan’we na Tatana Nghetlenge Case Ngobeni, va vile na burisano wa kahle na va VEP, Vakhegula Vakhegula na NGO (Global Awakening Ministries).
Maphorisa va nyikiwile hungu ro hlohlotelo leswaku va nga heli matimba loko va hlangana na swiyimo swo hambana hambana loko va ri entirhweni nakona va fanerile ku tinyungubyisa hi ntirho wa vona.
Eku pfaleni ka mintlangu hinkwayo yo tlangela n’hweti ya va manana maphorisa ya endlile leswi va nge i fun walk ku ringana mpfhuka wa 5km na aerobics eMuhlaba Cross e rivaleni ra mintlangu ra Naughty Boys sports ehansi ka maphorisa ya Ritavi.
Sergeant Manamela wa Women’s Network emaphoriseni ya Ritavi ku ve mufambisi va ntirho wa siku.
Van’wana la va a va ri kona ku katsa va yindlu ya Vukosi, Frida Mageza, Ndzawulo ya Vululami SPP Nhemo, Ndzawulo ya Rihanyo Sister Homu, vavavalangi va muganga, Pastor Shipalana SJ, va bodo ya vuhumelerisi bya swifaniso leyi ayi rhangeriwile hi Idah Maloka, Gambling board’s tatana Sehlapelo, mutshama xitulu wa CPF Tatana Mokgalabone na Vision FM.
Vaakatiko va hlamuseriwile hi khombo leswaku swi na switandzhaku loko mutswari a heleketa n’wana ku ya surisa nandzu loko n’wana a endliwile nsele.
Swin’wana va tlhele va kombisa leswaku u nga ha khomiwa loko u tlanga maphepha hi mali ya vana.
Emaheteleleni va kombisile leswaku munhu a nga ha kuma xigwevo loko vo hangalasa swifaniso swa masangu eka vuhangalasi byin’wana na byin’wana hambi ku ri WhatsApp, Facebook kumbe social media yin’wana na yin’wana.
Sergeant Sholly Mathebula muvulavuleri wa xitichi xa maphorisa ya Ritavi na Sergeant Maurice Nkhwashu ku nga muvulavuleri wa xitichi xa maphorisa ya Tzaneen a va ri kona ku va timbhoni ta mintlangu leyi.


text:
151Ku hlamula hi ndlela yo titsongahata, swi rheleta vukari,
kasi ku karihela vanhu, swa byi pfurhisa.
2Ku vulavula ka munhu wo tlhariha, ku nandzihisa vutivi,
kambe milomo ya swiphunta yi khapa vuphukuphuku.
3HOSI Xikwembu xi languta matlhelo hinkwawo,
xi xiyaxiya va mintirho leyo biha ni va mintirho leyinene.
4Marito yo tsakisa i murhi lowu nyikaka vutomi,
kasi lama khunguvanyisaka ma heta matimba.
5Xiphukuphuku xi sandza swiletelo swa tata wa xona,
kambe loyi a pfulekeke miehleketo, ú pfumela ku tshinyiwa.
6Emutini wa lowo lulama, ku ni rifuwo lero tala,
kasi xuma xa lowo homboloka xa hangalasiwa.xa hangalasiwa, kumbe: xi n'wi vangela khombo
7Loko munhu wo tlhariha a vulavula, ú haxa vutivi,
kasi emiehleketweni ya swiphunta a ku humi nchumu!
8Magandzelo ya munhu wo homboloka, HOSI Xikwembu xa ma nyenya,
kambe xi tsakela xikhongelo xa munhu wo lulama.
9HOSI Xikwembu xi venga mikhuva ya munhu lowo homboloka,
kasi munhu loyi a tikarhatelaka leswo lulama, xa n'wi rhandza.
10Loyi a tshikaka mikhuva leyinene, ú ta biwa swinene,
ni loyi a alaka ku tshinyiwa, ú ta fa.
11Leswi HOSI Xikwembu xi vonaka ni leswi swi nga hansi, exivandleni xa vafi,
xana xi nga tsandza hi yini ku vona leswi nga timbilwini ta vanhu xana?
12Musandzi a nga swi lavi ku tshinyiwa,
a nge pfuki a yile eka lavo tlhariha.
13Loko mbilu yi tsakile, nghohe yi n'wayitela,
kasi loko mbilu yi vava, munhu ú hela matimba.
14Munhu loyi a twisisaka, ú lava vutivi,
kasi swiphunta swi hanya hi ku vulavula swa vuphukuphuku ntsena.
15Masiku hinkwawo, swisiwana swi hanya enhlomulweni,
kasi ku va ni mbilu leyi tsakeke, i nkhuvo lowu nga heriki.
16Xisiwana lexi chavaka HOSI Xikwembu,
xi fumile ku tlula loyi a nga ni xuma lexo tala, lexi n'wi pfumataka vurhongo.
17Ku dya mirohomiroho, kumbe: matsavu ni lava va ku rhandzaka,
swi tlula ku dya nyama yo nona ni lava va ku vengaka.
18Munhu wa ximbilwa-mbilwana ú pfuxa madzolonga,
kasi loyi a tiyiselaka swilo, ú miyeta ku holova.
19Ndlela yo lolo yi tlhumile hi mitwa,
kasi gondzo ra lowa migingiriko,lowa migingiriko, van'wana va ri: lowo lulama ri khuleriwile ri basa.
20N'wana la tlhariheke ú tsakisa vatswari vakwe,
kambe la tiarisaka, wa va sandza.
21Vuphukuphuku byi tsakisa loyi a nga ehleketiki,
kasi munhu wo twisisa, ú languta laha a yaka kona ntsena.
22Laha ku nga riki na ku tsundzuxana, makungu ma helela empfhukeni,
kasi loko ku ri ni vatsundzuxi lavo tala, makungu ma humelela.
23Munhu wa tsaka loko a hlamurile mhaka hi ndlela leyi nga yona;
a hi ku nandziha ka swona ku vula rito leri faneleke hi nkarhi wa kona!
24Ndlela leyi munhu wo tlhariha a yi khomeke, yi tlhandlukela evutomini,
leswaku a ta ka a nga rheleli exivandleni xa vafi.
25HOSI Xikwembu xi mbundzumuxa miti ya lava tikurisaka,
kambe xi sirhelela noni ni swilo swa yona.
26HOSI Xikwembu xi nyenya miehleketo ya lavo homboloka,
kambe emahlweni ka xona, marito lama tsakisaka, ma tengile.Kumbe: kambe emahlweni ka xona, marito lama tengeke ma tsakisa
27Munhu loyi a nga ni makwanga, ú vangela muti wa yena ekhombo,
kambe loyi a alaka ku xaviwa, ú ta hanya.
28Munhu wo lulama, ú sungula a ehleketa a nga si hlamula,
kasi emilon'wini ya lavo homboloka, ku khuluka manyala ntsena.
29HOSI Xikwembu a xi tshineli kusuhi ni lavo homboloka,
kambe swikhongelo swa lavo lulama, xa swi hlamula.
30Nghohe leyi n'wayitelaka, ya tsakisa,
mahungu lamanene ma tiyisa nhlana.
31Loyi a nkhensaka ku tshinyiwa, ú ta hanya;
loko a ri exikarhi ka lavo tlhariha, ú ta titwa a ntshunxekile.
32Munhu loyi a bakanyaka switsundzuxo, wa tidlaya,
kasi loyi a yingisaka loko a tshinyiwa, ú engetelela ku twisisa.
33Loko u chava HOSI Xikwembu, u le ku dyondzeni ka vutlhari;
rhanga hi ku titsongahata, hi kona u nga ta dzunisiwa.


text:
Nkanyi
Nkanyi, (Sclerocarya birrea, Hi kuya hi xi Griki) i nsinya lowu kumekaka e, khwatini ra Miombo e dzongeni ra Afrika, e vupela-dyambu bya Afrika, na le Madagascar. Nsinya lowu wu kula wu anamisa marhavi ya wona. Mihandzu ya wona yi tirhisiwa ku endla byala bya xitsonga lebyi vuriwaka Vukanyi na bya xilungu lebyi vuriwaka Amarula. Nsinya lowu wu rhandziwa ngopfu hi vanhu lava a va ake e tinzhawini ta le kusuhi ni mati.
Mihandzu ya wona yi vupfa exikarhi ka Nwendzamhala na Nyenyankulu, yi na muvala wa xitshopana naswona wu tele vitamin C (kwalomu ka tlandla ka nhungu ka ntengo wa Vitamin C leyi kumekaka eka Lamula).[1] Endzeni ka makanyi kuna nyunge leyi khomeke mongo. Timongo ti fananyana na timanga naswona ti rhanziwa ngopfu hi makondlo na timbeva.
Matimu la ma yelanaka[Lulamisa | edit source]
Nkanyi wa dorobha ra Magudu (Kumbe Magude eMozambique), inkanyi lowu tiviwaka ngopfu hi Vatsonga. Nkanyi lowu a wuri e rivaleni ra khale ka ntsindza wa vukosi bya Hosi Magudzu Khosa.
Kuvuriwa leswaku hi nkarhi wa vukolonyi, Maphutukezi ma ringetile ku tsema nkanyi lowu leswaku vadlaya nhlohlotelo wa vuhosi bya Vatsonga. Maphutukezi maringetile kotala ku dlaya nkanyi lowu kambe vatsandzeka, nkanyi a wuhluka wuthlela wu leha kutlurisa laha ava wutsema kona. Van'wana va vula leswaku nkanyi awu tsemiwa namunthla, mundzuku wupfuka wu hlukile. Ekuheteleleni, Maphutukezi ma amukele kuhluriwa hi nkanyi ivi vahumesa nawu waleswaku kusukela kwalano navona vatahlanganela eku xiximeni kankanyi lowu hi ku nwa vukanyi na tihosi ta tiko kan'we enkhubyeni wo luma vukanyi.[2]
Kuta fikiela na namunthla xirhapa xakona xa ha tiviwa hileswaku hile "Magudu Nkanyini".
Matirhisele ya nkanyi[Lulamisa | edit source]
Timongo ta makanyi ti tele hi ti phurotheyini na mafurha naswona ti tirhisiwa ngopfu e swakudyeni. Rhavi leri omeke ra nkanyi ri tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya tinsuna (Malariya), no antswisa vuxungu bya swipamu na tinyoka. Matluka ya nkanyi wona matirhisiwa ku chucha a ndzeni na xianghulela. Ntsutsu wamakanyi wuhlanganisiwe na mati swi tirhisiwa ku susa swigalana eka tihomu.
Ntirho wa Makanyi:[Lulamisa | edit source]
Mihandzu ya nkanyi yi vuriwa makanyi. Loko makanyi ma nga si vupfa i ya rihlaza kasi loko ma vupfile i ya muhlovo wa xitshopana. Makanyi ma na mati endzeni ka wona lama ma tirhisiwaka ku endla vukanyi. Vukanyi byi va kona ku sukela hi n`hweti ya Sunguti ku ya fika Nyenyankulu eka lembe rin'wana na rin'wana. Makanyi ya rholeriwa hi vavasati, va cheletela emasakeni va rhwala va muka na wona ekaya ku ya rhumbula vukanyi hi foroko kumbe mhandzi leyi nga vatliwa tanihi foroko, endzhaku ku cheriwa mati yo ringanela leswaku byi ta tala. Endzhaku ka swona bya kukumuka leswaku byi ta tala. Vukanyi byi na khuvi ro basa. Makanyi ma tlhela ma va na comela ra wona rantumbuluko. Loko byi nga si nwiwa, ku wunguriwa khuvi leri ro basa kutani se byi nwiwa. Murhi wa nkanyi wu tirhisiwa tanihi murhi wo tshungula nchuluko eka munhu. Makanyi ma na vhithamini C yo tala swinene. Makanyi I mihandzu leyi yi rhandziwaka hi swiharhi swo fana na timfenhe. Endzhaku ka loko makanyi ma rhumburiwile ku sala mbewu ya kona leyi vanhu va yi vitanaka hi vito ra timongo, leti ti tlhelaka ti tirhisiwa ku kandzela muroho loko vavasati va sweka. [3]
Ntirho wa Mahanti ya nkanyi:[Lulamisa | edit source]
Mahanti ya nkanyi ya cakunhiwa ya mitiwa hi xikongomelo xa leswaku ya ta pfuna eka mpfuvelo wa swakudya. Mati lama ma humaka etimitswini loko ya swekiwile ya pfuna ku horisa vuvabyi bya malariya na ku pandza ka nhloko leyi nga yimeki. Mati lama ma tlhela ma pfuna ku pfula mbeleko eka vamanana loko va pfalekile mbeleko kasi hala tlhelo, mati lama ma tlhela ma pfuneta ku hanyisa vuvabyi bya masangu.
Mahanti ya nkanyi ma tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya malaria na ku tlhela ma tirha ntirho lowukulu eka loko swa vukati swi nga fambi kahle, waxisati a nga tswali swihlangi. Ku tirhisiwa mahanti ya murhi lowu ku tshungula wansati lowo tani. Mahanti ya murhi wa nkanyi ya omisiwa ya kandziwa hi tshuri. Muhlovo wa wona i wo tshwuka. Loko ku kandziwile ku tlhela ku sefiwa mapa lama ma cheriwa emukapini ku dyiwa, ya tlhela ya tirhisiwa ku hangalasa ku tlhaviwa hi ngati.[3]
Ntirho wa Matluka ya nkanyi:[Lulamisa | edit source]
Mati ya matluka ya nkanyi ma tshungula vuvabyi bya chukela eka munhu loyi a vabyaka byona. Mati lama ya matluka ma swekiwa, ma nga hlanganisiwi na nchumu kutani ya nwiwa kunene.[3]
Ntirho wa Timitsu ya nkanyi:[Lulamisa | edit source]
Timitsu ta nkanyi na tona ta swekiwa kutani mati ya kona ya tirhisiwa ku horisa mukhuhlwana na muthundangazi. Tin`anga ti wu tirhisa ngopfu ku tshungula vuvabyi byo hambanahambana. Murhi lowu wu tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya chukele eka matiko man'wana ya Afrika-Dzonga.[3]
Ntirho wa Marhavi ya nkanyi:[Lulamisa | edit source]
Marhavi ya nkanyi ma tirhisiwa ku tshungula swirhumbana leswi humaka ematihlweni. Loko ma swekiwa ku huma ximusi lexi ku orheliwaka nkahelo wa kona. Loko munhu a va orhelile nkahelo lowu, u kumeka a tshungulekile eka vuvabyi bya yena bya matihlo.[3]
Mulumulo wa makanyi[Lulamisa | edit source]
Nthsovelo wa mihandzu yo sungula ya nguva wufambelana na swiyalana swa wona eka Vatsonga. Hi kuya hi ndhavuko wa Vatsonga, mihandzu yo sungula ya makanyi yi fanele ku lumiwa kuya hi swiyenge swa rixaka leswaku ntshovelo wu ta katekisiwa. Mulumulo wa makanyi kumbe ku luma vukanyi inkuvo low yelanaka na kuwa ka makanyi e xikarhi ka tin'wheti ta N'wendzamhala na Sunguti. Eka nguva leyi yo nwa vukanyi kuhava ntirho lowu endliwaka e tikweni, hinkwaswo swilo swa yimisiwa. Kuni swiyenge swa mune swa nkuvo wo luma vukanyi, hi laha kulandzelaka.[4]
Ku luma ka swikwembu na Hosi[Lulamisa | edit source]
"Hi yo nguva...
Hi nga dlayani...
A hi n'weneni ha hombe!"
Makanyi yo sungula kuwa, ma hlengeletiwa ivi ma yisiwa entsindzeni wa hosi ta ni hi magandzelo yo endla vukanyi byo sungula e tikweni. Swikwembu na hosi hi Makanyi lawa mahlengeletiweke e ntsindzeni, boxiwa ivi makamiwa. Ntsutsu wo basa lowu humaka hibyona byala bya vukanyi. Byala lebyi byi ta cheriwa/halateriwa swikwembu egandzelweni ra hosi leyi loveke. Byala lebyi byi cheriwa/halateriwa eka nsinya wa swikwembu, naswona swivitiwa kuta katekisa nguva leyintswa ya nkhuvo wo luma vukanyi.[4] Hi kuya hi xiviko xa Henri Junod, Ndhuna Nkolele wa le Libombo a a katekisa nkuvo lowu hi xikhongelo lexi nga e xineneni. Ndlela yinwana yo katekisa vukanyi lebyi he leyinge:
"Vukanyi lebyi byi, a byi pfumali vuxungu...
Byinga hi pyopyi hi dlayana...
Byinga vangi tinyimpi!" [5]
Loko swikwembu swi heta kuluma vukanyi, marhambu ma ta hlahluviwa. Loko mawa kahle, Hosi hi yona leyi nga ta landzela ku luma vukanyi naswona yi hetisekisa Ku pfuriwa ka nkuvo.
Ku luma ka mavuthu ya nyimpi[Lulamisa | edit source]
Endhzaku ka Ku luma ka swikwembu na Hosi, vantswa va va hlenegeltiwa leswaku va basisa ntsindza na mapatu ya tiko, leswaku ku sungula nkhuvo wo luma vukanyi.Vavasiti va le ntsindzeni wa tiko vapfuka namixo va ba minkulungungwana (Swibubutana), naswona va ta hlengeleta makanyi etikweni naswona va matisa e rivaleni ra ntsindza watiko. Ntirho woboxa makanyi wa sunguriwa. Makanyi maboxiwa hi rimhandzana rototswa naswona ntsutsu wakona wu hlengeletiwa jomeleni. Byala byaVukanyi byi teka masiku manharhu kuvila. Kwalomu ka khume wa Miphongolo yita hlengeletiwa leswaku yikhoma byala lebyi talaka.[5]
Loko byi virile, mavuthu ya nyimpi mahlengeletiwa kuta luma vukanyi. Lavangata fika kusungula e ntsindzeni wa tiko i tinhenha ta nyimpi leti dlayeke enyimpini n'wexemo. Tinhenha ti fika ti ambale tinjhovo naswona va khome swithlangu swavona leswi tsongo swo tlanga. Muphongolo wunwe wu ta hlawuriwa ivi ku cheriwa vuhlungu byi milurhu leswaku lava va dlayeke valala vanga hetiwi matimba hi mimoya yavalala kumbe va xengiwa mahlo. Vavanuna va ta hi kulandzelelana (ku katsa na hosi loki a dlele munhu enyimpini) ivi va nyikiwa ndzheko wa vukanyi lebyi nga ni vuxungu.[6] Un'wana na un'wana a nwaka vukanyi u fanele ku tsutsumela e nyangweni wa ntsindza ivi a tshutela vukanyi lebyi nga e nonweni ivi aku.
"Tatana na whee manana, a ndzi hanye,
ndzikhoma ndzheko lowu na mundzuku!
Hi laha kunga heriki!"[6]
Mavuthu-kulori Lava hlaleleke va hleka ivi va yimbelela nghoma ya nyimpi vaku:
"Hi nwa nkanyi lomu'ntswa !
A hi nga vuli leswaku hi ta nwa ndzheko lowu na kambe"[6]
Enzhaku ka loko tinhenha leti dlayeke n'wexemo ti hetile kunwa, miphongolo leyi saleke ya pfuriwa ivi mavuthu hinkwawo ya nyimpi matiphina hi byala bya vukanyi. Tindhuna ta nyimpi ti ta vitana nhlangano wa nyimpi ivi mavuthu ya nyimpi ma nyikiwa nawu lowu landzelaka:
"Minwa ha hombe. Minga onhi vukanyi lebwi
hi ku thlava vamakwenu hi mathlarhi.
Fambani miya nwa e migangeni yan'wina,
naswona minga pfuki tinyimpi nalava
va tsemakanyaka emigangeni ya n'wina."[7]
Ku herisa sweleswo Ku luma ka mavuthu ya nyimpi.
Kuluma vukanyi ka muganga[Lulamisa | edit source]
Ntirho wo pfula nkhuvo wo luma vukanyi wu hetisekile, sweswi i nkarhi wo sungula nguva ya vukanyi e migangeni hinkwayo ya tiko. Vavasati lava a vasele emakaya loko vavanuna na tinhenha ta nyimpi, va hete ku hlengeleta makanyi yo tala, leswi nsinya lowu wu teleke e tikweni. Nkhuvu lowu wu fanele wukatekisiwa hi ndhuna ya muganga, hi ku sungula yinwa vukanyi emahlweni ka va akatiko. Endzhaku kaswona, un'wana na un'wana u thsunxekiwe ku n'wa vukanyi lebyi kamiweke e mugangeni nale muntini wa yena hi kurhandza.[7]
Va aka tiko va ta nwa vukanyi hikuya hi makotele ya vona, vusiku na nhlikanhi ku kondza nguva ya vukanyi yi hela. Loko vu kanyi byihela e mutini, vanhu vata famba va byi lava eka va akelani vavona kumbe eka muganga un'wana. Vukanyi lebyi endliwaka hi nkanyi wa nunge hi byona lebyi bhavaka kutlurisa.[8] Hi kuya hi kuxiyaxiya ka Henri Junod hi nguva ya vukanyi, nawu wa tiko a wutiyi. Hambi swiritano, xibhalo xa hosi a xirivariwi. Va akatiko va yisa vukanyi e hosini e ka nguva ya vukanyi naswon swivuriwa ku "Lumisa Hosi". Ntirho wo lumisa hosi wu endliwa hi kuya hi miganga. Vavasati va tisa majomela lama teleke maku ni tshiki! hi vukanyi e hosini. Ti ndhuna leti amukelaka, kotala ti tekela majomela yo karhi, hambi swiritano byala byiva byitele le kamkhulu. Hosi yi ta thlerisela majomela mangari mangani eka vu pfhimba lava tiseke vukanyi. Vavasati lava rhurheriwa naswona va tiphina hi vukanyi lebyi va byitiseke. Hi xa mundzuku va ta pfuka va thlelela e migangeni ya vona.[9]
Nkhuvo wa hosi ya muganga[Lulamisa | edit source]
Lowu intirho wo hetelela wo katekisa nguva ya vukanyi. E kuheleni ka nguva ya vukanyi, ma byanyi masungule ku leha tani hi leswi tiko a riri e nkhuveni naswona kuri hava loyi a hlakulaka. Makanyi ma sungula ku vupfa ngopfu naswona amaha talanga. Nwheti ya hela na swona nweti lowutswa wu tshinele naswona wuvuriwa Sivandlela hi kuva ndlela yo ya eka minkanyi yi mile byanyi.[9]
E tikweni ra ka nkuna sivandlela yi landzeriwa hi nkhuvo wo tsema lembe (kumbe kudya nwaka). Nkhuvo lowu wu tlangeriwa hi ku sweka kwembe leri swekiweke e nstindzeni wa tiko ra yena. Kwembe ri swekiwe na mirhi yo nisa mpfula, naswona hosi yi ta dya kwembe leri na madyambu. Loko yi hetile yi tsala xihambano eka xighubhu, endzhaku ka swona vanhu vata vitaniwa hi nghoma ya xighubu. Vavanuna va ta na swinangana leswi va hlayisaka kona murhu wo nisa mpfula. Swinangana naswona swifanela ku dyisiwa nwaka ku katekisa nsthovelo. Loyi a kumekaka a rhangele hosi kudya mihandzu yo sungula uta vabya kumbe afa, kumbe a tekeriwa nkavi yin'we.[10]
Matirhisele ya nsinya lowu hi Xilungu[Lulamisa | edit source]
Masiku lawa, Makanyi wa tirhisiwa hixitalo ku endla byala bya xilungu lebyi vitiwaka Amarula, lebyi nga eka xiyimo xavumbirhi e misaveni eka byala lebyi katsiweke na meleke.[11] Nkomponi ya MIMRMA leyi nga ePhalaborwa, yihlengeleta kwalomu ka Magidi ya mune (4 000) wa tithani ta makanyi hi lembe eka va aka tiko vale matiko-xi-kaya. Byala lebyi va byi kamelaka kusuka eka makanyi, byi yisiwa eka nkomponi leyi vitiwaka Distel eKapa-Vupela dyambu, laha byi fikaka byihlanganisiwa na maleke ivi byi virisiwa. Kusuka kona byi cheriwa e mabhodleleni ivi byi xavisiwa misava hinkwayo.
Minkombo[Lulamisa | edit source]
- ↑ Wickens, G. E.; Food and Agriculture Organization (1995). "Potential Edible Nuts". Edible Nuts. Non-Wood Forest Products 5. Rome: Food and Agriculture Organization. ISBN 92-5-103748-5. OCLC 34529770. Archived from the original on 2008-10-29. Retrieved 2008-11-10.
- ↑ Binding Memories: Women as Makers and Tellers of History in Magude, Mozambique - Friends of Magude (February 1995) - Last accessed 16 January 2015
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.
- ↑ 4.0 4.1 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 370
- ↑ 5.0 5.1 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 371
- ↑ 6.0 6.1 6.2 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 372
- ↑ 7.0 7.1 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 373
- ↑ Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 374
- ↑ 9.0 9.1 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 375
- ↑ Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 376
- ↑ Datta, P.T. Jyothi (July 7, 2007). "Capturing the taste of Africa". The Hindu Business Line (Kasturi & Sons). Archived from the original on 2009-02-16. Retrieved 2009-02-09.


text:
Valehansi va vanhu lava vulavulaka ririmi xa San onge hivona vanga sungula ku tshama e Dzongeni wa Afrika Dzonga, laha kungana tindzhawu ta archaeology ta khale ku ringana madzana dzana na magidigidi wa malembe.
Tindzhawu kusukela eka malembe yava 10,000 ya Stone Age lawa yangana vutshila xikan’we na vumbhoni bya maendlelo na tindlela ta vutomi lebyiva hlanganisaka na matimu xikan’we na va San va 20th-century. Hambi valehansi valava akuri va 'San' aswitiveki, sweswi misava yi hlamuselaka vanhu lava vulavulaka ririmi leringana 'click' eka rona eka tindzimi ta mintlawa ya Khoisan, naswona tindzhawu leti ati hlamuseli tindzimi.
Vale hansi va San ava hanya ngopfu varikarhi va hlengeleta swimilani, vahlota swiharhi leswikulu xikan’we naku phasa leswintsongo. Ekusuhi na lwandle, vanhu ava dya swakudya leswi aswikumeka e lwandle (hlampfi, shellfish naswihadyani swale matini).
Avangari na ndzhawu ya nkarhi hinkwawo leyi ava tshama eka yona naswona ava famba tindzhawu leti tingana swilaveko swa vona, kuringana kwalomu ka 2,000 wa malembe lawa yanga hundza, vanhu va Khoekhoe (varisi lava ava fambafamba na tinyimpfu ta vona na tihomu) kukatsa na van’wamapurasi vakhale (lava avari na swifuwo naku rima masimu, leswi aswilava ndzhawu yin’we yotshama kona) varhurhele e dzongeni wa Afrika Dzonga.
Kusuka eka Khoekhoe, laha xinkavani na ririmi ra vona swisukelaka kona, valehansi va San vakume kona vutshila byo vumba timbita. Hambi leswi vanga tekelangiki ndlela yo switirhisiwa swa tinsimbhi leswi aswi endliwa hi van’wamapurasi va Iron Ages, swiendliwa swa nsimbhi eka tindzhawu ta Stone Age swikomba leswaku akuri na kuhlangana eka vahloti na van’wamapurasi.
Switikomba onge vanhu lava vangana ti ikhonomi to hambana hambana, eka minkarhi yava koloni, mintlimbo yive kona (xikombiso, e Drakensberg, laha va San vanga hundzuka vativi nkulu vaku yiva tihomu na tihanci eka van’wamapurasi va vantima na valungu).
Ku fa ka ndzhavuko na ntlawa wa ikhonomi ya va San vale dzongeni swingava swivangiwe hi malembe lawa yotala xikan’we na ntshikelelo wava koloni kusukela eka 17th century kuya emahlweni: vanhu lava vulavulaka San vahundzuriwe mahlonga naswona hi minkarhi yin’wani vahungutiwa.
Van’wani votala vahundzuke vatirhi eka tindzhawu ta valungu tale kusuhi na mapurasi, leswinga endla leswaku kuherisiwa mindzhavuko yotala eka va San vale Dzongeni eku sunguleni ka century leyi.
Hambi leswi ava tsan’wiwa hi xitalo, hambi namuntlha, va San vatekelele maendlelo yotala ya ikhonomi, ndzhavuko xikan’we nati polotiki leswaku vata hanya. Xikombiso, masiku lawa vanga fuwa swifuwo swale kaya (kufana na timbuti, ti donki na tihomu) naswona va tekelele na swin’wana leswi fambelanaka naku risa swifuwo tani hindlela ya vutomi.
Ku kondzelela ka xrixaka ra San aswi kanakanisi leswaku swi sukela eka mfuwo na vukhale bya ndzhavuko wa vona, leswinga vapfuna swinene kuva vakuma ndzhawu eka mananga lawa yanga oma e Kalahari, laha na mpfula yikalaka xikan’we na mahiselo yale henhla swinene.Translated by Ike Ngobeni