text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO
Tindlela Ta Ku Va Ni Vutomi Lebyi Tsakisaka
“Ndzi ta tsaka loko ndzi nghenela vukati ndzi va ni vana.”
“Ndzi ta tsaka loko ndzi ri ni kaya ra mina.”
“Ndzi ta tsaka loko ndzo kuma ntirho lowu.”
“Ndzi ta tsaka loko . . . ”
XANA u tshame u titwa hi ndlela yoleyo? Loko se u kume leswi u swi lavaka, xana a wu tshama u tsakile? Kumbe xana ntsako wolowo wu herile? I ntiyiso leswaku ku fikelela pakani kumbe ku kuma nchumu lowu a wu wu navela, swi nga ku endla u tsaka kambe ntsako wolowo wu nga va wa xinkarhana. Ntsako lowu nga heriki a wu sekeriwanga eka swilo leswi hi humelelaka eka swona kumbe rifuwo. Kambe ku fana ni rihanyo lerinene, ntsako wa xiviri wu titshege hi swilo swo hambana-hambana.
Un’wana ni un’wana u ni vumunhu byakwe. Leswi endlaka leswaku un’wana a tsaka swi nga endleka un’wana swi nga n’wi tsakisi. Ku engetela kwalaho, loko hi ri karhi hi kula, ha cinca. Kambe ku ni vumbhoni bya leswaku swilo swin’wana swi fambisana ngopfu ni ntsako. Hi xikombiso, ntsako wa xiviri wu fambisana ni ku eneriseka, ku nga vi na mavondzo, ku hlakulela ku rhandza van’wana ni ku va munhu a pfumelelana ni swiyimo. A hi voneni leswaku ha yini swi ri tano.
1. VANA LA ENERISEKAKA
Xichudeni xo tlhariha lexi dyondzeke hi ndlela leyi munhu a vumbiweke ha yona xi vule leswaku “mali i xisirhelelo.” Xi tlhele xi ku: “La rhandzaka silivhere ntsena a nge enerisiwi hi silivhere, hambi ku ri la rhandzaka rifuwo a nge enerisiwi hi vuyelo. Leswi na swona i vuhava.” (Eklesiasta 5:10; 7:12) Xana a xi vula yini? Loko hi lava mali leswaku hi tihanyisa, hi fanele hi papalata ku va ni makwanga kumbe ku nga eneriseki. Hosi Solomoni wa le Israyele wa khale loyi a tsaleke marito lama nga laha henhla, na yena a a fuwile naswona a a hanya vutomi bya vulovolovo leswaku a vona loko hakunene swi tisa ntsako wa xiviri. U tsale a ku: “Xin’wana ni xin’wana lexi mahlo ya mina a ma xi kombela, a ndzi ma tsonanga. Mbilu ya mina a ndzi yi tsonanga hambi ku ri muxaka wun’we wa ku titsakisa.”—Eklesiasta 1:13; 2:10.
Leswi Solomoni a a ri ni rifuwo ro tala, u ake tiyindlu letikulu, a endla mintanga yo saseka, madamu a tlhela a va ni malandza yo tala. A a ri ni xin’wana ni xin’wana lexi a a xi lava. U dyondze yini? Rifuwo ra yena a ri n’wi endla a tsaka kambe swa xinkarhana. U te: “Hinkwaswo a ku ri vuhava, a ku nga ri na nchumu lexi pfunaka.” U sungule ku venga vutomi. (Eklesiasta 2:11, 17, 18) Solomoni u dyondze leswaku vutomi bya le mafurheni byi siya munhu a nga ri na ku eneriseka ni ntsako. *
Xana minkambisiso ya manguva lawa ya pfumelelana ni vutlhari lebyi bya khale? Eka nhloko-mhaka leyi humesiweke eka magazini wa Journal of Happiness Studies ku xiyiwe leswaku “loko munhu se a enerisekile eka swilaveko swa yena, ku kuma mali leyi engetelekeke a swi n’wi tiseli ntsako.” Ku xiyiwe leswaku loko vanhu va va ni swilo swo tala leswi vonakaka ematshan’wini yo karhateka hi swilo swa nkoka evuton’wini, a va kumi ntsako.
NAWU WA BIBELE: “Mukhuva wa n’wina wa vutomi a wu pfumale rirhandzu ra mali, mi ri karhi mi eneriseka hi swilo leswi nga kona.”—Vaheveru 13:5.
2. PAPALATA MAVONDZO
Mavondzo i “ku navela loku vavisaka, ku nga ku navela ku va ni swilo leswi un’wana a nga na swona.” Ku fana ni tshumba, mavondzo ma nga hetela munhu ntsako. Xana ma nga va ni khombo hi ndlela yihi? Hi nga swi vona njhani loko hi ri mavondzo? Hi nga lwisana njhani na wona?
Encyclopedia of Social Psychology yi xiye leswaku vanhu va va ni mavondzo eka vanhu lava ringanaka na vona ku nga va hi malembe, ntokoto ni hi swa le mandleni. Hi xikombiso, n’wamabindzu swi nga endleka leswaku a nga n’wi vondzokeli mutlangi wa tifilimi la dumeke. Kambe a nga vondzokela n’wamabindzu-kulobye la dumeke.
Hi xikombiso, vatirhela-mfumo vo karhi lava tlakukeke ePeresiya wa khale, a va yi vondzokelanga hosi kambe va vondzokele mutirhela-mfumo kulobye la vuriwaka Daniyele. Vanhu volavo a va nga tsakanga hakunene hikuva va kale va endla rhengu ro dlaya Daniyele. Kambe rhengu rolero a ri humelelanga. (Daniyele 6:1-24) Encyclopedia leyi yi tlhele yi vula leswaku “i swa nkoka ku xiya leswaku ku va ni mavondzo swi ku endla u lava ku vavisa van’wana. Sweswo swi kombisa xivangelo xa ku va mavondzo ma fambisana ni rivengo.” *
Mavondzo ma nga endla leswaku munhu a nga ha swi tsakeli swilo leswinene evuton’wini
Xana u nga ma vonisa ku yini mavondzo? Tivutise: ‘Xana loko ntangha ya mina yi humelela evuton’wini, ndzi tsaka na yona kumbe swa ndzi nyangatsa? Loko makwenu, mudyondzi-kulorhi la nga ni vuswikoti kumbe mutirhi-kulorhi a tsandzeka, xana swi ndzi twisa ku vava kumbe ndza tsaka?’ Loko nhlamulo ya wena ku ri leswaku wa “tsaka,” sweswo swi kombisa leswaku u ni mavondzo. (Genesa 26:12-14) Encyclopedia of Social Psychology yi vula leswaku “mavondzo ma nga endla leswaku munhu a nga ha swi tsakeli swilo leswinene evuton’wini. . . . Mukhuva wolowo a wu n’wi pfuni munhu leswaku a va ni ntsako.”
Hi nga lwisana ni mavondzo loko hi hlakulela ku titsongahata ni xichavo ku nga swilo leswi nga ta hi pfuna leswaku hi tlangela vuswikoti ni timfanelo letinene ta van’wana. Bibele yi ri: “Mi nga endli nchumu hi ku kanetana kumbe hi ku tikurisa, kambe hi mianakanyo yo titsongahata mi teka van’wana va ri lava tlakukeke eka n’wina.”—Vafilipiya 2:3.
NAWU WA BIBELE: “Hi nga tshuki hi tikurisa, hi pfuxa ku phikizana, hi va ni mona eka van’wana.”—Vagalatiya 5:26.
3. HLAKULELA KU RHANDZA VANHU
Buku leyi nge Social Psychology yi ri: “Loko vanhu va ri ni vuxaka lebyinene ni vanhu van’wana swi endla leswaku va tsaka swinene ku tlula ntirho lowu va nga na wona, mali leyi va yi holaka, tiko leri va tshamaka eka rona ni rihanyo ra vona.” Ntiyiso hileswaku, ku va munhu a va ni ntsako wa xiviri, u fanele a rhandza a tlhela a rhandziwa. Mutsari un’wana wa Bibele u te: “Loko . . . ndzi nga ri na rirhandzu, a ndzi nchumu.”—1 Vakorinto 13:2.
Na wena u nga swi kota ku hlakulela rirhandzu. Hi xikombiso, tata wa Vanessa a a ri ni tihanyi naswona a ri xindzendzele. Loko Vanessa a ri ni malembe ya 14, u balekile ekaya a ya tshama endhawini leyi ku khathaleriwaka vana laha na kona a a nga tshamisekanga lerova u kale a kombela Xikwembu leswaku xi n’wi pfuna. Swi nga endleka leswaku a ku ri nhlamulo ya xikhongelo xakwe hikuva u yisiwe a ya tshama ni ndyangu wun’wana lowu a wu hanya hi nawu wa Bibele lowu nge, “rirhandzu ri ni mbilu yo leha ni musa.” (1 Vakorinto 13:4) Loko Vanessa a ri kwalaho, a a tihlayela Bibele naswona leswi a a swi hlaya swi n’wi pfunile leswaku a va ni ku rhula embilweni ni le mianakanyweni. U ri: “Exikolweni a ndzi sungula ku pasa kahle.”
Vanessa u tshame a twisiwa ku vava. Kambe sweswi u tsakile evukatini naswona i manana wa swinhwanyetana swimbirhi.
NAWU WA BIBELE: “Ambalani rirhandzu, hikuva i xiboho lexi hetisekeke xa vun’we.”—Vakolosa 3:14.
4. DYONDZA KU PFUMELELANA NI SWIYIMO
Xana u kona munhu loyi a nga riki na swiphiqo evuton’wini? Bibele yi vula leswaku ku ni “nkarhi wa ku rila” ni “nkarhi wa ku kalakala.” (Eklesiasta 3:4) Ku pfumelelana ni swiyimo swi hi pfuna leswaku hi va ni langutelo lerinene hambiloko hi langutane ni swiphiqo. Anakanya hi Carol na Mildred.
Carol u ni vuvabyi bya longo, bya chukela, xiphiqo xa ku hefemula loko a etlele (apnea) ni vuvabyi bya mahlo lebyi endleke leswaku tihlo ra ximatsi ri nga ha voni. Hambiswiritano, u ri: “Ndzi ringeta ku ka ndzi nga tshameli ku va ni gome. Mbilu ya mina ya vava kambe a ndzi lavi ku tshamela ku anakanya hi xiyimo xa mina naswona ndza xi nkhensa Xikwembu hi leswi ndzi kotaka ku swi endla, ngopfu-ngopfu ku endlela vanhu van’wana.”
Mildred na yena u ni vuvabyi byo hlayanyana ku katsa ni bya marhambu, khensa ya vele ni vuvabyi bya chukela. Kambe ku fana na Carol, u ringeta ku ka a nga tshameli ku ehleketa hi swiphiqo swa yena. U tsale a ku: “Ndzi dyondze ku rhandza vanhu ni ku chavelela van’wana lava vabyaka naswona sweswo swa ndzi pfuna. Entiyisweni, ndzi kume leswaku loko ndzi chavelela van’wana, a ndzi karhateki hi xiyimo xa mina.”
Hambileswi vavasati lavambirhi va swi tsakelaka ku tshunguriwa kahle, a va tshameli ku karhateka hi mavabyi ya vona kambe va ehleketa hi swiendlo ni ndlela leyi va wu tirhisaka ha yona nkarhi wa vona. Sweswo swi endla leswaku va va ni ku rhula loku ku nga riki na loyi a nga va tekelaka kona. Ku engetela kwalaho, va rhandzeka eka vanhu van’wana naswona i xikhutazo eka vanhu lava na vona va langutanaka ni swiphiqo swo hambana-hambana.
NAWU WA BIBELE: “Wa tsaka munhu la hambetaka a tiyisela ndzingo, hikuva eku amukeriweni kakwe u ta kuma harhi ya vutomi.”—Yakobo 1:12.
Loko vutlhari bya Bibele byi tirhisiwa, byi fana ni “murhi wa vutomi eka lava va khomelelaka eka byona, naswona va ta vuriwa lava tsakeke lava va khomelelaka swi tiya eka byona.” (Swivuriso 3:13-18) Tikumele vutlhari byebyo hi ku va u hlaya Bibele. Mutsari wa buku leyi yo kwetsima loyi a nga “Xikwembu lexi tsakeke,” u lava leswaku na wena u tsaka.—1 Timotiya 1:11.
^ ndzim. 11 Rungula ra Solomoni ri kumeka eka Eklesiasta 2:1-11.
^ ndzim. 17 Rungula leri khumbaka mhaka leyi i ra Yesu Kreste. Marka 15:10 yi vula leswaku ‘vaprista lavakulu hikwalaho ka mona,’ va nyikete Yesu leswaku a ya dlayiwa.
DYONDZA SWO TALA
Ndyangu Wa Wena Wu Nga Va Ni Ntsako Hi Ndlela Yihi?
Yehovha ku nga Xikwembu lexi tsakeke u lava leswaku mindyangu yi va ni ntsako. Kuma ndzayo ya Bibele leyi pfunaka leyi yaka eka vavanuna, vavasati, vatswari ni vana.
Ta Ndyangu
Tirhisa Bibele leswaku u pfuna ndyangu wa wena.
Ndlela Yo Va Tatana Lonene
Kambisisa milawu ya ntlhanu ya Bibele leyi nga ku pfunaka leswaku u va tatana loyi a nga ni rirhandzu ni loyi a khathalaka hi swilaveko swa vana vakwe.


c: text/html

text:
Dyondzo 1: Xikwembu Xi Sungula Ku Tumbuluxa Swilo
Swilo hinkwaswo leswinene leswi hi nga na swona swi huma eka Xikwembu. Xi endle dyambu leswaku ri hi voningela ninhlikanhi, ni n’weti ni tinyeleti leswaku swi hi voningela nivusiku. Naswona Xikwembu xi hi endlele misava leswaku hi ta tshama eka yona.
Kambe, Xikwembu a xi sungulanga hi ku endla dyambu, n’weti, tinyeleti ni misava. Xana wa swi tiva leswaku xi rhange xi endla yini? Xikwembu xi rhange hi ku endla vanhu lava fanaka na xona. A hi nge swi koti ku va vona vanhu lava, tanihi leswi hi nga swi kotiki ku vona Xikwembu. EBibeleni, vanhu lava va vuriwa tintsumi. Xikwembu xi endle tintsumi leswaku ti hanya na xona etilweni.
Ntsumi yo sungula leyi Xikwembu xi yi endleke a yi hlawulekile swinene. A ku ri N’wana wa Xikwembu wa mativula naswona a a tirha ni Tata wakwe. U pfune Xikwembu ku endla swilo leswin’wana hinkwaswo. U pfune Xikwembu ku endla dyambu, n’weti, tinyeleti swin’we ni misava ya hina.
Xana misava a yi ri njhani hi nkarhi wolowo? Eku sunguleni, a ku nga ta hanya munhu emisaveni. Misava hinkwayo a yi funengetiwe hi mati. Kambe Xikwembu a xi lava leswaku vanhu va tshama emisaveni. Hiloko xi sungula ku hi lunghiselela swilo. Xana xi endle yini?
Phela, xo sungula a ku laveka ku vonakala emisaveni. Hikwalaho Xikwembu xi endle leswaku dyambu ri voningela misava. Xi endle leswaku ku va ni vusiku ni nhlikanhi. Endzhaku ka sweswo Xikwembu xi endle leswaku misava yi va ehenhla ka mati ya lwandle.
Eku sunguleni, a ku nga ri na nchumu emisaveni. Misava a yi fana ni xifaniso lexi u xi vonaka laha. A ku nga ri na swiluva kumbe mirhi kumbe swiharhi. Ni tinhlampfi ta le lwandle a ti nga ri kona. Xikwembu a xa ha ri ni ntirho wo tala wo endla leswaku misava yi va ndhawu leyinene laha swiharhi ni vanhu a va ta hanya kona.
Yeremiya 10:12; Vakolosa 1:15-17; Genesa 1:1-10.
Swivutiso
- Xana swilo hinkwaswo leswinene swi huma kwihi, naswona hi swihi swin’wana swa swona?
- I yini lexi Xikwembu xi xi endleke ku sungula?
- Hikwalaho ka yini ntsumi yo sungula a yi hlawulekile?
- Hlamusela leswi misava a yi ri xiswona eku sunguleni. (Languta xifaniso.)
- Xana Xikwembu xi yi lunghiselele njhani misava leswaku swiharhi ni vanhu va kota ku tshama eka yona?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Yeremiya 10:12.
Hi tihi timfanelo ta Xikwembu leti vonakaka eka ntumbuluko wa xona?
- Hlaya Vakolosa 1:15-17.
Yesu u ve ni xiphemu xihi eku tumbuluxeni, naswona leswi swi fanele swi endla leswaku hi n’wi languta njhani?
- Hlaya Genesa 1:1-10.
Hi wahi masungulo ya misava?
Xana ku humelele yini eka siku ro sungula ro tumbuluxa?
Hlamusela leswi humeleleke eka siku ra vumbirhi ro tumbuluxa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tipisalema 139:1-24
Eka mufambisi. Ya Davhida. Miloti.139 Oho Yehovha, u ndzi lavisisile, naswo na wa ndzi tiva.+2 Wena u tiva ku tshama ka mina ni ku yima ka mina.+U ehleketisise hi miehleketo ya mina u ri ekule.+3 U pime riendzo ra mina ni ku dzumba ka mina,+U tiva ni tindlela ta mina hinkwato.+4 Hikuva a ri kona rito eririmini ra mina,+Kambe waswivo, Wena Yehovha, ana se u swi tiva hinkwaswo.+5 U ndzi sivelerile endzhaku ni le mahlweni;Naswona u veke voko ra wena ehenhla ka mina.6 Vutivi byo tano bya ndzi hlamarisa swinene.+Byi le henhla swinene lerova a ndzi nge byi fikeleli.+7 Xana ndzi nga ya kwihi ndzi balekela moya wa wena,+Naswona ndzi nga ya kwihi ndzi balekela xikandza xa wena?+8 Loko ndzo tlhandlukela etilweni, u ta va u ri kona;+Loko ndzo andlala sangu ra mina eSheol, waswivo, u ta va u ri kona.+9 Loko ndzo teka timpapa+ ta vurhonga,Leswaku ndzi ta tshama elwandle leri nga ekule ngopfu,+10 Ni kwalaho voko ra wena ri ta ndzi kongomisa+Naswona voko ra wena ra xinene ri ta ndzi khoma.+11 Naswona loko ndzo vula ndzi ku: “Hakunene munyama wu ta ndzi wela!”+Kutani vusiku byi ta ndzi rhendzela byi ri ku vonakala.+12 Hambi ku ri munyama a wu nge vi munyama lowukulu eka wena,+Kambe vusiku byi ta voninga ku fana ni ku vonakala ka nhlikanhi;+Munyama na wona wu nga va ku vonakala ntsena.+13 Hikuva wena u humese tinso ta mina;+U tshame u ndzi ungamerile ekhwirini ra manana.+14 Ndzi ta ku dzunisa hikuva ndzi endliwe hi ndlela yo hlamarisa, leyi chavisekaka.+Mintirho ya wena ya hlamarisa,+Hilaha moya-xiviri wa mina wu swi lemukaka kahle hakona.+15 Marhambu ya mina a ma nga fihlekanga eka wena+Loko ndzi endliwa exihundleni,+Loko ndzi lukiwa eswiphen’wini+ swa le hansi swa misava.16 Mahlo ya wena ma vone ni xitumbulukwa xa mina,+Naswona swiphemu swa xona hinkwaswo swi tsariwe ebukwini ya wena,Malunghana ni masiku lawa swi vumbiweke+ ha wonaKu nga si va ni xin’we xa swona.17 Hikwalaho, miehleketo ya wena i ya risima swinene eka mina!+Oho Xikwembu, hinkwaswo ka swona swi tele swinene!+18 Loko a ndzo sungula ku swi hlaya, a swi ta tala ku tlula ni swiribyana swa sava.+Ndzi xalamukile, kambe ndza ha ri na wena.+19 Loko Wena Xikwembu, wo dlaya lowo homboloka!+Kutani ni vanhu lava nga ni nandzu wa ngati,+ kunene va ta suka eka wena,20 Lava vulaka swilo malunghana na wena hi ku landza mianakanyo ya vona;+Va teke vito ra wena hi ndlela leyi nga pfuniki nchumu+—swirha swa wena.+21 Xana a ndzi va vengi lava ku vengaka swinene, Wena Yehovha,+Naswona, xana a ndzi va nyenyi lava ku pfukelaka?+22 Ndzi va venga hi rivengo lerikulu.+Va ve valala va mina va xiviri.+23 Ndzi lavisise, Wena Xikwembu, u tiva mbilu ya mina.+Ndzi kambele, u tiva miehleketo ya mina leyi karhataka,+24 U vona loko ku ri ni ndlela leyi nga riki yinene eka mina,+U ndzi kongomisa endleleni+ hilaha ku nga riki na makumu.


text:
NOVEMBER 26, 2014
JAPANI
Timbhoni Ti Pfuna Lava Khumbiweke Hi Ku Khuluka Ka Ndzhope eHiroshima
AEBINA, le Japani—Timpfula ta matimba eHiroshima ti vange ku khuluka ka ndzhope loku dlayeke vanhu va kwalomu ka 74 ni ku rhurha ka vanhu vo tlula 1 600 emakaya ya vona hi mixo wa August 20, 2014. Rhavi ra Timbhoni ta Yehovha eJapani ri vike leswaku ku hava Timbhoni leti feke kumbe leti vavisekeke hambileswi tiyindlu ta nhungu ta Timbhoni ti onhakeke.
Ku ne mpfula leyi ringanaka kwalomu ka 218 wa timilimitara hi nkarhi wa tiawara tinharhu ntsena naswona yi onhe ngopfu lerova mfumo wu boheke ku sungula tsima ro phalala vanhu etikweni hinkwaro. Hi ku hatlisa rhavi ra Timbhoni ta Yehovha eJapani ri simeke komiti yo phalala naswona ri hlele vatirhi va ku tirhandzela lava nga Timbhoni leswaku va pfuneta ku basisa. Vatirhi vo basisa va vumbe ntlawa wo basisa hi mabakete leswaku va humesa thyaka ni misava leyi khulukeleke etindlwini. Vatirhi va ku tirhandzele va tlhele va chela murhi wo dlaya switsongwatsongwana etindlwini leti basisiweke endzhaku ko tlherisela nhungu leyi nga onhakangiki.
Phepha-hungu ra tiko leri vuriwaka Yomiuri Shimbun yi vulavule hi matshalatshala lama endliweke hi Mbhoni yin’wana ya Yehovha leyi poneke mhangu leyi. Ri vike leswaku Kayoko Nakamizo, loyi a tshamaka eMugageni wa Yagi lowu nga ehansi ka Ndhawu ya Asaminami, u pone ri ahlamile endlwini ivi “a ya gongondza endlwini yin’wana ni yin’wana ya vaakelani vakwe ku vona loko va hlayisekile.” Hikwalaho ka sweswo, Kayoko u kote ku ponisa muakelani un’wana ni ku pfuna van’wana leswaku va suka endhawini leyi nga ni khombo.
Ichiki Matsunaga, muvulavuleri wa Timbhoni ta Yehovha eJapani, u te: “Hi twelana na vona lava khumbiweke hi ku khuluka ka ndzhope. Ku nga khathariseki xiyimo lexi xo tika, hi ringeta ku va ni langutelo lerinene loko hi ri karhi hi endla leswi nga ematimbeni ya hina ku pfuna vaakelani va hina ni ku va chavelela.”
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000
Japan: Ichiki Matsunaga, tel. +81 46 233 0005


text:
Swivutiso Swa Vahlayi
Xana Yeremiya a a vula yini loko a vulavula hi Rahele loyi a rilelaka vana va yena?
Eka Yeremiya 31:15 ha hlaya: “Yehovha u te, ‘Ku twakale rito eRhama, ku titshandza ni ku rila loku vavisaka; Rahele a rilela vana vakwe. U arile ku chaveleriwa hikwalaho ka vana vakwe, hikuva a va ha ri kona.’”
Vana vambirhi va majaha va Rahele a va n’wi rhangelanga ku fa. Hikwalaho, leswi Yeremiya a swi tsaleke malembe ya 1 000 endzhaku ka ku va Rahele a file swi nga ha tikomba swi nga ri ntiyiso.
Mativula ya Rahele a ku ri Yosefa. (Gen. 30:22-24) Endzhaku, u kume n’wana un’wana wa jaha loyi a thyiweke vito ra Benjamini. Kambe Rahele u fe a ri karhi a veleka n’wana yoloye wa vumbirhi. Hikwalaho, ku tlakuka xivutiso lexi nge: Ha yini Yeremiya 31:15 yi vula leswaku a a rila hikwalaho ka leswi vana vakwe “a va [nga] ha ri kona”?
I swa nkoka ku xiya leswaku hi ku famba ka nkarhi, mativula yakwe Yosefa u ve tata wa Manase na Efrayimi. (Gen. 41:50-52; 48:13-20) Endzhakunyana, Efrayimi u ve nyimba leyi dumeke swinene yi tlhela yi va ni matimba emfun’weni hinkwawo wa le n’walungwini wa Israyele naswona hi yena a a yimela tinyimba hinkwato ta khume. Hi hala tlhelo, nyimba leyi humeke eka Benjamini, n’wana wa vumbirhi wa Rahele, yi ve xiphemu xa mfumo wa le dzongeni, swin’we na Yuda. Hikwalaho, ku nga vuriwa leswaku Rahele u fanekisela vamanana hinkwavo va le Israyele, va le mfun’weni wa le n’walungwini ni wa le dzongeni.
Loko buku ya Yeremiya yi tsariwa, mfumo wa le n’walungwini wa tinyimba ta khume se a wu hluriwe hi Vaasiriya naswona vo tala va vanhu lava a va ri ehansi ka mfumo wolowo a va yisiwe evukhumbini. Hambiswiritano, van’wana va vatukulu va Efrayimi swi nga ha endleka a va balekele emitini leyi a yi ri eYuda. Hi 607 B.C.E., Vababilona va hlule mfumo wa le dzongeni wa tinyimba timbirhi wa Yuda. Swi tikomba onge makhumbi yo tala ma hlengeletiwe eRhama, kwalomu ka tikhilomitara ta nhungu en’walungwini wa Yerusalema. (Yer. 40:1) Kumbexana van’wana va dlayiwe kwalaho endhawini ya Benjamini laha Rahele a lahliweke kona. (1 Sam. 10:2) Hikwalaho ku va Rahele a rilela vana vakwe swi nga ha va swi vula ku rilela va nyimba ya Benjamini hi ndlela yo fanekisela kumbe ngopfu-ngopfu lava nga eRhama. Xivangelo xin’wana ku nga ha va leswaku vamanana hinkwavo va vanhu va Xikwembu va ririle hikwalaho ka ku dlayiwa kumbe ku yisiwa evukhumbini ka Vaisrayele.
Leswi Yeremiya a swi vuleke malunghana ni ku va Rahele a rilela vana vakwe a ku ri vuprofeta bya leswi humeleleke endzhaku ka madzana ya malembe loko vutomi bya Yesu loko a ha ri n’wana byi ri ekhombyeni. Hosi Heroda a a lerise leswaku vana hinkwavo va majaha lava nga ni malembe mambirhi va le mutini wa Betlehema, lowu a wu ri etlhelweni ra le dzongeni wa Yerusalema, va fanele va dlayiwa. Hikwalaho, vana volavo a va nga ha ri kona; a va file. Anakanya xirilo xa vamanana lava feriweke hi vana va vona! A swi fana ni loko xirilo xolexo xi twiwa ni le mutini wa Rhama, lowu a wu ri etlhelweni ra le n’walungwini wa Yerusalema.—Mat. 2:16-18.
Hikwalaho, enkarhini wa Yeremiya ni le nkarhini wa Yesu, ku va Rahele a rilela vana vakwe swi vula gome leri vamanana va Vayuda a va ri na rona hikwalaho ka vana va vona lava dlayiweke. Lava va feke kutani va ya “etikweni ra nala” la nga rifu, va nga ntshunxiwa eka nala yoloye loko vafi va pfuxiwa eku feni.—Yer. 31:16; 1 Kor. 15:26.


text:
TEKELELA RIPFUMELO RA VONA | YOSEFA
“Ndzi Kombela Mi Yingisa Norho Lowu”
YOSEFA u langute evuxeni a navela onge a nga balekela vanhu lava a va n’wi xavile. Laha a a ri kona etintshaveni a ku ri kusuhi ni le kaya ka vona eHebroni. Tata wakwe Yakobe u ta va a tshamile nimadyambu a nga tivi leswi humeleleke n’wana wakwe loyi a n’wi rhandzaka. Kambe Yosefa a a nga ta tlhelela eka yena, leswi a a swi tiva hileswaku swi nga ha endleka a nga ha tlheli a n’wi vona tata wakwe loyi a n’wi rhandzaka. Vaxavisi a va n’wi veke tihlo loko va ri karhi va famba ni tikamela ta vona va kongome edzongeni. Yosefa se a a ri emavokweni ya vona naswona a a nga ta baleka. Mufana loyi a a ri wa risima eka vona ku fana vurimba ni mafurha yo nun’hwela lawa a va ta ma xavisa aEgipta ivi va kuma mali yo tala.
Yosefa a a ri ni malembe ya kwalomu ka 17. Hi mahlo ya mianakanyo n’wi vone a langute xibakabaka evupela-dyambu, laha dyambu a ri ri kusuhi ni ku pela hi le ntshaveni ya Lwandle Lerikulu, a ri karhi a ringeta ku twisisa leswaku ha yini a langutana ni maxangu evuton’wini. A swi n’wi tikela ku tshemba leswaku vabuti wakwe a va lava ku n’wi dlaya ni leswaku se va n’wi xavisile tanihi hlonga. Swi fanele swi n’wi tikerile Yosefa ku tikhoma a nga rili. A a nga swi tivi leswaku vumundzuku byakwe byi n’wi khomele yini.
Swi tise ku yini leswaku Yosefa a tikuma a ri eka xiyimo xolexo? Hi nga dyondza yini eka ripfumelo ra jaha leri, leri xanisiweke ni ku lahliwa hi swirho swa ndyangu wa ka vona?
NDYANGU LOWU A WU NGA RI NA VUN’WE
Yosefa a a huma endyangwini lowukulu swinene kambe a wu nga ri na ntsako ni vun’we. Rungula ra le Bibeleni leri vulavulaka hi ndyangu wa Yakobe ri kombisa ndlela leyi swi biheke ha yona ku teka tshengwe, ku nga mukhuva lowu Xikwembu xi wu pfumeleleke eka vanhu va xona ku fikela loko n’wana wa xona a tlhele a endla leswaku ku hetiseka xikongomelo xa xona xo sungula xa leswaku munhu a teka nsati un’we. (Matewu 19:4-6) Yakobe a a ri ni vana va 14 lava a va kumeke ni vavasati va mune—vasati vakwe vambirhi Leya na Rahele ni malandza ya vona ya xisati mambirhi, ku nga Zilpa na Bilha. Ku suka eku sunguleni Yakobe a a rhandzana na Rahele lowa mbhuri. A nga kalanga a n’wi rhandza Leya sesi wa Rahele, loyi a kanganyisiweke leswaku a n’wi teka. Rivengo ri ye ri kula exikarhi ka vavasati lavambirhi naswona ri tlulele ni le ka vana va vona.—Genesa 29:16-35; 30:1, 8, 19, 20; 37:35.
Rahele a a ri mhika ku ringana nkarhi wo leha naswona loko a hetelele a veleke Yosefa, Yakobe u n’wi khome hi ndlela yo hlawuleka n’wana wa vudyuhari byakwe. Hi xikombiso, loko ndyangu wa Yakobe wu ri endleleni ku ya hlangana ni buti wakwe Esawu loyi a a lava ku n’wi dlaya, Yakobe u hlele leswaku Rahele na Yosefa loyi a ha ri xifanyetana va va endhawini leyi sirhelelekeke. Siku rero ri nga va ri byi khumbe swinene vutomi bya Yosefa. Anakanya ndlela leyi a titweke ha yona mixo wolowo loko hi ku hlamala a tivutisile leswaku ha yini tata wakwe loyi a a ha tiyile se a khuta. Swi n’wi hlamarisile ku tiva xivangelo xa kona: Tata wakwe a a tshwimbirisane ni ntsumi leyi nga ni matimba hi vusiku lebyi hundzeke. Ha yini? Hikuva Yakobe a a lava ku katekisiwa hi Yehovha Xikwembu. Yakobe u kume nkateko wa ku thyiwa vito leri nge Israyele. Rixaka hinkwaro a ri ta vitaniwa hi vito rakwe. (Genesa 32:22-31) Hi ku famba ka nkarhi Yosefa u swi tivile leswaku vana va Israyele a va ta va vatata wa tinxaka ta tiko rero.
Endzhakunyana loko Yosefa a ha ri jaha, u langutane ni khombo loko a lahlekeriwa hi munhu loyi a a n’wi rhandza swinene. Mana wakwe u file loko a ri karhi veleka ndzisana yakwe Benjamini. Tata wakwe u ve ni gome lerikulu hikwalaho ko feriwa. Anakanya Yakobe a ri karhi a sula Yosefa mihloti hi ndlela ya rirhandzu, a n’wi chavelela hi ntshembo lowu tshameke wu chavelela Abrahama kokwa wa Yakobe. Swi ta va swi n’wi khumbe swinene Yosefa ku tiva leswaku siku rin’wana Yehovha u ta pfuxa mana wakwe. Kumbexana sweswo swi endle leswaku Yosefa a ya a xi rhandza swinene “Xikwembu . . . xa lava hanyaka” ni lexi hananaka. (Luka 20:38; Vaheveru 11:17-19) Endzhaku ka loko a feriwe hi nsati, minkarhi hinkwayo Yakobe a a ma rhandza swinene majaha yakwe lawa a velekeriweke wona hi Rahele.—Genesa 35:18-20; 37:3; 44:27-29.
Vana vo tala va nga nyenyela kumbe va onhaka loko va khomiwa hi ndlela yo tano yo hlawuleka, kambe Yosefa u dyondze timfanelo to tala letinene eka vatswari vakwe naswona sweswo swi endle leswaku a va ni ripfumelo leri tiyeke ni ku kota ku hambanisa swilo leswinene ni leswo biha. Loko a ri ni malembe ya 17, a a ri murisi atlhela a pfuna vabuti wakwe loko a xiya swihoxo swin’wana leswi a va swi endla. Xana u ringekile ivi a miyela loko a va vona va endla swihoxo leswaku va ta n’wi rhandza? Eka hinkwaswo, u endle leswi faneleke. U byele tata wakwe hi mhaka ya kona. (Genesa 37:2) Swi nga ha endleka leswaku xiendlo xexo lexi kombisaka xivindzi xi endle leswaku Yakobe a n’wi rhandza swinene n’wana wakwe. Hakunene lexi i xikombiso lexinene lexi vantshwa va Vakreste va faneleke va anakanya ha xona! Loko u ringeka ku fihla xidyoho lexikulu lexi endliweke hi munhu un’wana, ku nga ha va makwenu kumbe munghana wa wena, ku ta va vutlharhi ku tekelela Yosefa u vika xidyoho xexo eka vanhu lava nga ni mfanelo yo pfuna munhu loyi a dyoheke.—Levhitika 5:1.
Hi nga tlhela hi dyondza swo karhi eka vutomi bya ndyangu wa ka va Yosefa. Hambileswi namuntlha Vakreste va ntiyiso va nga tekiki tshengwe, ku ni mindyangu ya vukati bya vumbirhi, laha ku nga ni mutswari ni vana lava nga riki vamakwavo va ngati. Hinkwerhu hi nga dyondza eka ndyangu wa Yakobe leswaku ku hlawula ndluwa u siya hove swi nga vanga ku avana endyangwini. Vatswari lava nga ni vutlhari lava ngheneleke vukati bya vumbirhi, va endla matshalatshala yo khorwisa vana va vona ni vana lava nga riki va ngati leswaku va va rhandza hinkwavo nileswaku un’wana ni un’wana wa vona u ni nyiko yo hlawuleka naswona a nga hoxa xandla leswaku ku va ni ntsako endyangwini.—Varhoma 2:11.
KU SUNGULA KA MAVONDZO
Kumbexana Yakobe u nyike Yosefa nyiko hikwalaho ka leswi jaha leri a ri ri ni xivindzi xo yimela ntiyiso. U kombele leswaku ku endliwa nguvu yo hlawuleka leswaku a ta yi nyika n’wana wakwe. (Genesa 37:3) Hakanyingi a yi vuriwa nguvu ya xivunguvungu kumbe nguvu ya mivalavala kambe ku ni vumbhoni byitsongo lebyi tiyisekisaka mhaka leyi. Swi nga ha endleka leswaku a ku ri nguvu yo leha yo saseka. Swi nga ha endleka leswaku a ku ri muxaka wa nguvu ya le handle leyi a yi ambariwa hi vanhu lava xiximekaka kumbe tihosana.
Yakobe u n’wi rhungele nguvu yoleyo hi xikongomelo lexinene naswona Yosefa u fanele a khumbeke ngopfu malunghana ni ndlela leyi tata wakwe a n’wi kombiseke rirhandzu ha yona. Kambe nguvu yoleyo a yi ta n’wi vangela maxangu. Tsundzuka leswaku mufana yoloye a a ri murisi. Wolowo a ku ri ntirho wo tika swinene. Anakanya muntshwa a ambale nguvu ya vuhosi a ri karhi a famba emakhwatini, a khandziya maribye kumbe a ringeta ku pfuna nyimpfu leyi a yi lahlekile hileswi a yi phasekile emakhwatini lama nga ni mitwa. Kambe, xana ndlela yo hlawuleka leyi Yakobe a a rhandza Yosefa ha yona, a yi ta byi khumba njhani vuxaka bya Yosefa ni vabuti wakwe?
Bibele ya hlamula yi ri: “Loko vamakwavo va vona leswaku tata wa vona u n’wi rhandza ku va tlula hinkwavo, va sungula ku n’wi venga, naswona a va nga vulavurisani na yena hi ku rhula.” * (Genesa 37:4) Swi nga ha va swi twisiseka leswaku ha yini va n’wi vondzoka, kambe a ku nga ri vutlhari ku va va pfumelele moya wolowo wo biha leswaku wu va lawula. (Swivuriso 14:30; 27:4) Xana u tshame u vondzoka munhu un’wana hileswi a a rhandziwa ku tlula wena kumbe hikwalaho ka leswi a kumeke nchumu wo hlawuleka lowu a wu wu lava? Tsundzuka vabuti wa Yosefa. Mavondzo ma va endlise swihoxo leswi eku heteleleni va tisoleke swinene hikwalaho ka swona. Xikombiso xa vona i xitsundzuxo eka Vakreste leswaku i swinene ku ‘tsaka ni vanhu lava tsakeke.’—Varhoma 12:15.
Handle ko kanakana, Yosefa u swi xiyile leswaku vabuti wakwe va n’wi venga. Xana a a yi fihla nguvu yoleyo loko vabuti wakwe va ri kona? Swi nga ha endleka a ringekile ku endla tano. Kambe, tsundzuka leswaku Yakobe a a lava leswaku nguvu yoleyo yi kombisa ndlela leyi a n’wi rhandzaka ha yona. Leswi Yosefa a a lava ku tshama a tshembekile eka tata wakwe, a a tshama a yi ambarile nguvu yoleyo. Xikombiso xakwe i xa nkoka ni le ka hina. Hambileswi Tata wa hina wa le tilweni a nga riki na xihlawuhlawu, minkarhi yin’wana ku va ni malandza ya yena yo tshembaka lawa a ma rhandzaka ngopfu. Ku engetela kwalaho, u ma kombela leswaku ma hanya hi ndlela leyinene emisaveni leyi yo homboloka. Ku fana ni nguvu yo hlawuleka ya Yosefa, mahanyelo ya Vakreste va ntiyiso ma va endla va hambana ni vanhu lava tshamaka na vona. Mahanyelo yo tano ma endla leswaku minkarhi yin’wana va vondzokiwa ni ku vengiwa. (1 Petro 4:4) Xana Mukreste u fanele a chava ku swi kombisa erivaleni leswaku i nandza wa Xikwembu? Nikantsongo, hambi ku ri Yosefa a nga yi fihlanga nguvu yakwe.—Luka 11:33.
MILORHO YA YOSEFA
Endzhakunyana ka sweswo Yosefa u lorhe milorho yimbirhi leyi nga tolovelekangiki. Eka norho wo sungula u vone yena ni vabuti wakwe va ri karhi va boha tinyandza ta vona ta maxalana. Kutani tinyandza ta vabuti wakwe tirhendzela nyandza yakwe ivi ti yi nkhinsamela loko yona yi yima yi ololoka. Enorhweni wa vumbirhi, dyambu, n’weti ni tinyeleti ta 11 a swi nkhinsamela Yosefa. (Genesa 37:6, 7, 9) Xana Yosefa a a fanele a endla yini hi milorho yoleyo?
Milorho yoleyo a yi huma eka Yehovha Xikwembu. A ku ri vuprofeta naswona Xikwembu xi tirhise Yosefa leswaku a hundzisa rungula ra byona. Hi ndlela yo karhi, Yosefa a a fanele ku endla leswi vaprofeta hinkwavo va swi endleke loko va hundzisela marungula ya Xikwembu ya vuavanyisi ni man’wana eka vanhu va xona.
Hi vutlhari Yosefa u byele vabuti wakwe a ku: “Ndzi kombela mi yingisa norho lowu ndzi wu lorheke.” Vabuti wakwe va wu twisisile norho wolowo kambe a wu va tsakisanga nikatsongo. Va te: “Xana kunene u ta va hosi ya hina? kumbe, Xana kunene u ta hi fuma?” Rungula ri ya emahlweni ri ku: “Hikwalaho va kuma xivangelo lexintshwa xo n’wi venga hikwalaho ka milorho yakwe ni hikwalaho ka marito yakwe.” Loko Yosefa a hlamusela tata wakwe ni vabuti wakwe norho wa vumbirhi, swi lo nyanyisa xiyimo. Ha hlaya: “Tata wakwe a n’wi tshinya a ku: ‘Xana norho lowu u wu lorheke wu vula yini? Xana kunene mina ni mana wa wena ni vamakwenu hi ta ta hi ta ku nkhinsamela?’” Hambiswiritano, Yakobe a tshama a ri karhi a anakanya hi mhaka leyi. A tivutisa leswaku, xana Yehovha a nga va a vulavula ni mufana loyi?—Genesa 37:6, 8, 10, 11.
Yosefa a a nga ri nandza wa Yehovha wo sungula kumbe wo hetelela loyi a komberiweke ku hundzisa rungula ra vuprofeta leri vanhu a va nga ta ri tsakela naswona a ri ta endla leswaku a xanisiwa. Yesu a a ri un’wana wa vanhu lava hundziseke marungula yo tano naswona u byele valandzeri vakwe a ku: “Loko va ndzi xanisile, na n’wina va ta mi xanisa.” (Yohane 15:20) Vakreste hinkwavo va nga dyondza eka ripfumelo ni xivindzi xa Yosefa.
RIVENGO RI TI NYIKA MATIMBA
Endzhakunyana ka sweswo Yakobe u rhume Yosefa. Vabuti wakwe a va ri eku languteleni ka mintlhambi ya vona en’walungwini ekusuni ni muti wa Xikeme, laha a va ha ku tiendlela valala lavakulu kona. Yakobe a a karhatekile hi vana vakwe hikwalaho u rhume Yosefa leswaku a ya va kamba loko va ha hlayisekile. U ehleketa leswaku Yosefa a a titwa njhani? A a swi tiva leswaku vabuti wakwe a va n’wi venga swinene. Xana a va ta titwa njhani loko a ya eka vona tanihi muvulavuleri wa tata wa vona? Hambiswiritano, Yosefa u yingisile kutani a famba.—Genesa 34:25-30; 37:12-14.
Riendzo ra kona a ri lehile swinene, kumbexana a ri teka masiku ya mune kumbe ya ntlhanu loko munhu a famba hi milenge. Muti wa Xikeme a wu ri ekule ni le n’walungwini wa Hebroni hi tikhilomitara ta kwalomu ka 80. Kambe loko Yosefa a fika eXikeme u kume leswaku vabuti wakwe va ye eDotani leyi a yi ri ekule ni le n’walungwini wa Xikeme hi tikhilomitara ta 22 kumbe ku tlula. Eku heteleleni loko Yosefa a ri ekusuhi ni muti wa Dotani, vabuti wakwe va n’wi vone a ha ta hi le kule. Hiloko rivengo ra vona rinyanya. Rungula ra kona ri hlayeka hi ndlela leyi: “Va byelana va ku: ‘Vonani! Hi loyi n’wamilorho a taka. Tanani, a hi n’wi dlayeni hi n’wi hoxa eka rin’wana ra makhele ya mati; hi ta vula leswaku xivandzana xo leva xi n’wi dlele. Kutani hi vona leswaku ku ta endleka yini hi milorho ya yena.’” Kambe, Ruveni u kombele vamakwavo leswaku va hoxa Yosefa ekheleni a ha hanya, a a tibyele leswaku u ta n’wi humesa hi ku famba nka nkarhi.—Genesa 37:19-22.
Handle ko swi xiya, Yosefa u fike eka vona a tibyele leswaku va ta hlangana hi ntsako. Ematshan’weni ya sweswo, vabuti wakwe va n’wi hlaserile. Hi tihanyi va n’wi hluvule nguvu yakwe yo hlawuleka, va n’wi kokela ekheleni ra mati leri a ri omile kutani va n’wi susumeta a wela endzeni ka rona. Loko ku chuha ku herile, u ringete hi matimba ku huma kambe u tsandzekile ku humela ehandle hi yexe. A a vona ntsena xirhendzevutana xa xibakabaka loko marito ya vabuti wakwe ma ya ma twalela ekule. U be nkalanga, a kombela mpfuno kambe va kanye mbilu va famba. Vadye swakudya ekusuni ni kwalano hi timbilu to basa. Loko Ruveni a nga ri kona, va tlhele va endla xikungu xa ku dlaya Yosefa, kambe Yuda u va kombele leswaku va nga n’wi dlayi, va n’wi xavisa eka vaxavisi lava hundzaka. Muti wa Dotani a wu ri ekusuhi ni ndlela leyi vaxavisi a va famba ha yona loko va ya aEgipta, naswona ku nga si hela nkarhi wo leha, ku fike ntlawa wa Vaiximayele ni wa Vamidiyani. Va hete ku n’wi xavisa Ruveni a nga si vuya. Vaxavise makwavo wa vona hi tixikele ta 20 leswaku a ya va hlonga. *—Genesa 37:23-28; 42:21.
Sweswi a hi tlheleleni eka rungula ra Yosefa ra ku yisiwa evuhlongeni. Loko a ri ndleleni leyi yaka edzongeni wa Egipta, a swi tikomba a nga ha ri na vuyo hikuva a se a xavisiwile. A ku ta hundza malembe yo tala a nga ha tivi nchumu hi ta ndyangu wa ka vona, ndlela leyi Ruveni a titweke ha yona loko a kuma leswaku Yosefa u fambile, ndlela leyi Yakobe a veke ni gome ha yona loko a kanganyisiwa hi ku byeriwa leswaku Yosefa u file, a nga ha ta tiva nchumu hi kokwa wakwe Isaka loyi se a dyuharile ni hi ndzisana yakwe leyi a yi rhandzaka ku nga Benjamini loyi a a ta n’wi kumbuka swinene. Xana Yosefa a nga ha salanga na nchumu hakunene?—Genesa 37:23-28; 42:21.
Yosefa a a ha ri ni nchumu wun’wana lowu vabuti wakwe a va nga ta n’wi tekela wona, ku nga ripfumelo. A a tiva swo tala hi Yehovha Xikwembu xakwe naswona a ku na nchumu lowu a wu ta n’wi tekela sweswo, hambi ku ri ku lahlekeriwa hi kaya, maxangu lawa a langutaneke na wona loko a ya evuhlongeni aEgipta kumbe ku xavisiwa leswaku a ya va hlonga ra n’wankumi wa Muegipta loyi a vuriwaka Potifaro. (Genesa 37:36) Ripfumelo ra Yosefa ni ku tiyimisela ka yena ku tshama a ri ekusuhi ni Xikwembu xakwe, swi ye swi tiya hambiloko a langutane ni maxangu. Eka swihloko leswi nga ta landzela enkarhini lowu taka, hi ta vona ndlela leyi ripfumelo rero ri endleke ha yona leswaku Yosefa a va wa risima eka Yehovha Xikwembu xakwe ni le ka ndyangu wa ka vona. Hi ta va hi endla kahle loko hi tekelela ripfumelo ra Yosefa.
^ ndzim. 15 Valavisisi van’wana va vula leswaku vabuti wa Yosefa a va ehleketa leswaku tata wa vona u nyike Yosefa nguvu yoleyo hileswi a a lava leswaku a va mativula. A va swi tiva leswaku Yosefa a a ri mativula ya nsati wa Yakobe loyi a a n’wi rhandza swinene, loyi ku sukela eku sunguleni a a lava ku n’wi teka. Ku engetela kwalaho, Ruveni mativula ya Yakobe u etlele ni nsati lontsongo wa tata wakwe, kutani a khomisa tata wakwe tingana naswona sweswo swi endle leswaku a lahlekeriwa hi mfanelo yakwe ya ku va mativula.—Genesa 35:22; 49:3, 4.
^ ndzim. 25 Hambi ku ri eka vuxokoxoko lebyi byi nga nyawuriki, rungula ra Bibele ra pakanisa. Tibuku ta hi nkarhi wolowo ti kombisa leswaku tixikele ta 20 a ku ri ntsengo lowu mahlonga a ma xavisiwa ha wona aEgipta.
DYONDZA SWO TALA
“Ndzi Nga Byi Endlisa Ku Yini Vubihi Lebyi Lebyikulu?”
Xana Yosefa u ma balekele njhani matshalatshala ya nsati wa Potifaro ya ku n’wi kanganyisa?


text:
NDZIMA 6
Matimba Lama Lovisaka
—“Yehovha I Nhenha Ya Nyimpi”
1-3. (a) Hi wihi nxungeto lowu Vaisrayele va langutaneke na wona emavokweni ya Vaegipta? (b) Xana Yehovha u va lwela njhani vanhu vakwe?
VAISRAYELE a va phasekile—va ri exikarhi ka rigiyagiya ni lwandle leri a va nga ta swi kota ku ri tsemakanya. Vuthu ra Vaegipta, leri a ri tiyimisele ku va dlaya ri ku va bii, a ri ri eku va hlongoriseni. * Hambiswiritano, Muxe u khutaze vanhu va Xikwembu leswaku va nga heleriwi hi ntshembo. U va tiyisekise a ku: “Yehovha u ta mi lwela.”—Eksoda 14:14.
2 Hambiswiritano, Muxe u huwelele eka Yehovha, kutani Xikwembu xi angula xi ku: “Ha yini u hambeta u ndzi rilela? . . . Tlakusa nhonga ya wena u tshambulutela voko ehenhla ka lwandle u ri avanyisa hi le xikarhi.” (Eksoda 14:15, 16) Ehleketa hi swiendlakalo leswi landzeleke. Hi nkarhi wolowo Yehovha a rhumela ntsumi, kutani ku humelela papa endzhaku ka Vaisrayele, kumbexana ri fike ri yima ku fana ni khumbi, ri sivela vuthu ra Vaegipta leswaku ri nga hlaseli. (Eksoda 14:19, 20; Pisalema 105:39) Muxe u tshambuluta voko rakwe. Lwandle ri biwa hi moya wa matimba, kutani ri pandzeka hi le xikarhi. Mati lawa ma tiya kutani ma yima ku fana ni khumbi, ma pfula ndlela leyi anameke hilaha ku ringaneke leswaku ku hundza tiko hinkwaro!—Eksoda 14:21; 15:8.
3 Leswi a langutaneke ni xiendlakalo lexi xo chavisa, Faro a a fanele a tlherisa masocha yakwe. Ku ri na sweswo, Faro la tikukumuxaka u ma lerisa leswaku ma hlasela. (Eksoda 14:23) Vaegipta va va hlongorisa, va nghena ni le lwandle, kambe nhlaselo wa vona a wu tlhaveriwi hi dyambu, wu hundzuka mpfilumpfilu loko mavhilwa ya tikalichi ta vona ma sungula ku tlomuka. Loko Vaisrayele se va ponile va ri eka tlhelo lerin’wana, Yehovha u lerisa Muxe a ku: “Tshambulutela voko ehenhla ka lwandle leswaku mati ma tlhelela ehenhla ka Vaegipta, makalichi ya vona ya nyimpi ni vagadi va vona va tihanci.” Khumbi leriya ra mati ri wa, ri funengeta Faro ni masocha yakwe!—Eksoda 14:24-28; Pisalema 136:15.
ELwandle ro Tshwuka, Yehovha u tikombise a ri “nhenha ya nyimpi”
4. (a) Xana Yehovha u tikombise a ri yini eLwandle lero Tshwuka? (b) Xana van’wana va nga titwisa ku yini hi ndlela leyi Yehovha a hlamuseriwaka ha yona?
4 Ku kutsuriwa ka tiko ra Israyele eLwandle ro Tshwuka a ku ri xiendlakalo xa nkoka ematin’wini ya ku tirhisana ka Xikwembu ni vanhu. Kwalaho Yehovha u tikombise a ri “nhenha ya nyimpi.” (Eksoda 15:3) Xana u titwa njhani hi leswi Yehovha a hlamuseriwaka hi ndlela leyi? Entiyisweni, nyimpi yi tise ku vaviseka ni mbitsi lowukulu eka vanhu. Xana swi nga ha endleka leswaku ku tirhisa ka Xikwembu matimba ya xona ya ku lovisa swi ku endla u nga naveli ku tshinela eka xona?
Nyimpi Ya Xikwembu Yi Pimanisiwa Ni Tinyimpi Ta Vanhu
5, 6. (a) Ha yini swi fanela leswaku Xikwembu xi vuriwa “Yehovha wa mavuthu”? (b) Ha yini tinyimpi ta Xikwembu ti nga fani ni tinyimpi ta vanhu?
5 Hi minkarhi leyi lavaka ku ringana 300 eMatsalweni ya Xiheveru ni minkarhi yimbirhi eMatsalweni ya Vakreste ya Xigriki, Xikwembu xi nyikiwa xithopo lexi nge “Yehovha wa mavuthu.” (1 Samuwele 1:11) Leswi Yehovha a nga Hosi leyi Fumaka, u ni vuthu lerikulu ra tintsumi. (Yoxuwa 5:13-15; 1 Tihosi 22:19) Ya hlamarisa ndlela leyi vuthu leri ri lovisaka ha yona. (Esaya 37:36) A swi tsakisi ku ehleketa hi ku lovisiwa ka vanhu. Kambe, hi fanele hi tsundzuka leswaku tinyimpi ta Xikwembu a ti fani ni tinyimpi ta vanhu leti nga nyawuriki. Varhangeri va masocha ni va tipolitiki va nga ha ringeta ku sasa tinyimpi ta vona. Kambe, tinyimpi ta vanhu ti vangiwa hi makwanga ni vutianakanyi.
6 Hi hala tlhelo, Yehovha a nga tekeki loko a endla swiboho. Deteronoma 32:4 yi ri: “Ribye, ntirho wakwe wu hetisekile, hikuva tindlela takwe hinkwato i vululami. Xikwembu xa vutshembeki, lexi nga riki na vuhomboloki; xi ni vululami naswona xi hava xisandzu.” Rito ra Xikwembu ra byi sola vukarhi, tihanyi ni madzolonga lama nga lawulekiki. (Genesa 49:7; Pisalema 11:5) Hikwalaho Yehovha a nga teki goza handle ka xivangelo. Wa tikhoma emhakeni ya ku tirhisa matimba yakwe lama lovisaka, naswona u ma tirhisa loko se ku ri hava lexi a nga xi endlaka. Swi hilaha a vuleke hakona hi muprofeta wakwe Ezekiyele: “‘Xana ndza ku tsakela nikatsongo ku fa ka munhu wo homboloka,’ ku vula Yehovha, Hosi leyi Lawulaka, ‘ku nga ri swona leswaku a tlhela etindleleni takwe, a hambeta a hanya?’”—Ezekiyele 18:23.
7, 8. (a) Xana Yobo hi xihoxo u ehlekete yini malunghana ni ku xaniseka kakwe? (b) Xana Elihu u yi lulamise njhani ndlela leyi Yobo a a ehleketa ha yona emhakeni leyi? (c) Xana hi nga dyondza yini emhakeni ya Yobo?
7 Kutani, ha yini Yehovha a tirhisa matimba lama lovisaka? Hi nga si hlamula, hi nga ha tsundzuka wanuna wo lulama la vuriwaka Yobo. Sathana u pfuxe mphikamakaneta ya leswaku Yobo—entiyisweni, hambi ku ri mani—a nge swi koti ku tshama a tshembekile loko a ringiwa. Yehovha u hlamule mphikamakaneta yoleyo hi ku pfumelela Sathana leswaku a ringa ku tshembeka ka Yobo. Hikwalaho ka sweswo, Yobo u vabye ngopfu, a lahlekeriwa hi rifuwo rakwe ni hi vana vakwe. (Yobo 1:1–2:8) Yobo, hi ku ka a nga tivi timhaka leti a ti katseka, hi xihoxo u ehlekete leswaku ku xaniseka kakwe a ku ri nxupulo lowu nga fanelangiki lowu humaka eka Xikwembu. U vutise Xikwembu leswaku ha yini xi n’wi “hlasela,” xi n’wi endla “nala.”—Yobo 7:20; 13:24.
8 Jaha leri vuriwaka Elihu ri kombise ku hoxa ka ndlela leyi Yobo a a ehleketa ha yona, ri ku: “U te, ‘Ku lulama ka mina ku tlula ka Xikwembu.’” (Yobo 35:2) Ina, a hi vutlhari ku ehleketa leswaku hina hi tiva ku tlula Xikwembu kumbe ku ehleketa leswaku xi endle swilo hi ndlela leyi nga riki yinene. Elihu u te: “A swi ve ekule swinene ni Xikwembu xa ntiyiso leswaku xi endla hilaha ku hombolokeke, ni Lowa Matimba Hinkwawo ku endla hilaha ku nga lulamangiki!” Hi ku famba ka nkarhi u te: “Loko ku ri Lowa Matimba Hinkwawo, a hi n’wi twisisi; u tlakukile hi matimba, vululami ni ku tshembeka ko tala a nga ku languteli ehansi.” (Yobo 34:10; 36:22, 23; 37:23) Hi nga tiyiseka leswaku loko Xikwembu xi lwa, xi va xi ri ni xivangelo lexinene xo lwa. Loko ha ha anakanya hi sweswo, a hi kambisiseni swin’wana swa swivangelo leswi endlaka leswaku minkarhi yin’wana Xikwembu xa ku rhula xi lwa.—1 Vakorinto 14:33.
Lexi Endlaka Leswaku Xikwembu Xa Ku Rhula Xi Boheka Ku Lwa
9. Ha yini Xikwembu xa ku rhula xi lwa?
9 Endzhaku ko dzunisa Xikwembu tanihi “nhenha ya nyimpi,” Muxe u te: “Oho Yehovha, i mani exikarhi ka swikwembu la fanaka na wena? I mani la fanaka na wena, u tikomba u ri ni matimba evukwetsimini?” (Eksoda 15:11) Hilaha ku fanaka muprofeta Habakuku u tsarile: “Mahlo ya wena ma tengile swinene, ku va ma vona leswo biha.” (Habakuku 1:13) Hambileswi Yehovha a nga Xikwembu xa rirhandzu, nakambe i Xikwembu xo kwetsima ni lexi lulameke. Minkarhi yin’wana, timfanelo to tano ti n’wi susumetela ku tirhisa matimba yakwe ya ku lovisa. (Esaya 59:15-19; Luka 18:7) Xisweswo, Xikwembu a xi byi thyakisi vukwetsimi bya xona loko xi lwa. Ematshan’weni ya sweswo, xa lwa hikwalaho ka leswi xi kwetsimaka.—Eksoda 39:30.
10. (a) Xana xilaveko xa leswaku Xikwembu xi lwa nyimpi xi tlakuke rini naswona njhani? (b) Hi yihi ndlela yin’we ntsena leyi vulala lebyi profetiweke eka Genesa 3:15 a byi ta tlhantlhiwa ha yona, naswona vanhu lavo lulama a va ta vuyeriwa njhani?
10 Ehleketa hi xiyimo lexi tlhekekeke endzhaku ka loko mpatswa wo sungula, ku nga Adamu na Evha, wu xandzukele Xikwembu. (Genesa 3:1-6) Loko Yehovha a a lo pfumelela vuhomboloki bya vona, a a ta va a tsongahate xiyimo xakwe tanihi Hosi ya Vuako Hinkwabyo. Tanihi Xikwembu lexo lulama, a swo fanela leswaku a va gwevela rifu. (Varhoma 6:23) Eka vuprofeta byo sungula bya Bibele, u vule ka ha ri emahlweni leswaku a ku ta va ni vulala exikarhi ka malandza yakwe ni valandzeri va “nyoka,” ku nga Sathana. (Nhlavutelo 12:9; Genesa 3:15) Eku heteleleni vulala lebyi a byi ta hetiwa hi ku phyandlasiwa ka Sathana. (Varhoma 16:20) Kambe vuavanyisi byebyo a byi ta tisela vanhu lavo lulama mikateko leyikulu, byi susa nkucetelo wa Sathana emisaveni kutani byi pfula ndlela leyi yaka eparadeyisini ya misava hinkwayo. (Matewu 19:28) Kukondza ku fika nkarhi wolowo, lava a va ri etlhelweni ra Sathana a va ta hamba va xungeta vuhlayiseki bya vanhu va Xikwembu hi tlhelo ra nyama ni ra moya. Nkarhi ni nkarhi, Yehovha a a ta boheka ku nghenelela.
Xikwembu Xi Teka Goza Ra Ku Susa Vubihi
11. Ha yini Xikwembu xi vone swi fanerile leswaku xi tisa ndhambi emisaveni hinkwayo?
11 Ndhambi ya le sikwini ra Nowa a ku ri ndlela ya xona yo nghenelela. Genesa 6:11, 12 yi ri: “Misava yi onhaka emahlweni ka Xikwembu xa ntiyiso, misava yi tala madzolonga. Hikwalaho Xikwembu xi languta misava, kutani waswivo, a yi onhakile, hikuva nyama hinkwayo a yi onhe ndlela ya yona emisaveni.” Xana Xikwembu a xi ta pfumelela vanhu vo biha va herisa mahanyelo lamanene lawa a ma sele emisaveni? Doo! Yehovha u titwe a bohekile ku tirhisa ndhambi leswaku a lovisa vanhu lava a va voyamele ngopfu emadzolongeni ni le ku tikhomeni ko biha.
12. (a) Xana Yehovha u profete yini malunghana ni “mbewu” ya Abrahama? (b) Ha yini Vaamori a va fanele va herisiwa?
12 Swi ve tano niloko Xikwembu xi avanyisa Vakanana. Yehovha u paluxe leswaku eka Abrahama a ku ta huma “mbewu” leyi mindyangu hinkwayo ya misava a yi ta katekisiwa hikwalaho ka yona. Hi ku pfumelelana ni xikongomelo xexo, Xikwembu xi lerise leswaku vana va Abrahama a va ta nyikiwa tiko ra Kanana, laha a ku tshama Vaamori. Ha yini Xikwembu xi nga voniwi nandzu hikwalaho ko susa vanhu lava etikweni ra vona? Yehovha u profete leswaku ku ta hela malembe ya kwalomu ka 400 va nga si susiwa—ku fikela loko “xidyoho xa Vaamori” se xi ‘helerile.’ * (Genesa 12:1-3; 13:14, 15; 15:13, 16; 22:18) Hi nkarhi wolowo, Vaamori a va nghene hi nhloko eku tikhomeni loko biha. Kanana ri ve tiko ra vugandzeri bya swikwembu swa hava, laha ku halatiwaka ngati naswona vanhu va tikhomaka hi ndlela yo biha hi tlhelo ra rimbewu. (Eksoda 23:24; 34:12, 13; Tinhlayo 33:52) Vaaki va tiko leri a a va dlaya ni vana emagandzelweni ya vona ya ndzilo. Xana Xikwembu xo kwetsima a xi ta tshika vanhu va xona va langutana ni vubihi byo tano? Doo! Xi te: “Tiko a ri tenganga, kutani ndzi ta tisa nxupulo ehenhla ka rona hikwalaho ka xihoxo xa rona naswona tiko ri ta hlanta vaaki va rona.” (Levhitika 18:21-25) Kambe, Yehovha a ngo dlaya mani na mani. Vakanana lava voyameleke eku lulameni, vo kota Rahava ni Vagibiyoni va ponisiwile.— Yoxuwa 6:25; 9:3-27.
Ku Lwela Vito Rakwe
13, 14. (a) Ha yini Yehovha a boheke ku kwetsimisa vito rakwe? (b) Xana Yehovha u xi suse njhani xisandzu evitweni rakwe?
13 Hikwalaho ka leswi Yehovha a kwetsimaka, ni vito rakwe ra kwetsima. (Levhitika 22:32) Yesu u dyondzise vadyondzisiwa vakwe ku khongela va ku: “Vito ra wena a ri kwetsimisiwe.” (Matewu 6:9) Ku xandzuka ka le Edeni ku thyakise vito ra Xikwembu, ku endla leswaku vanhu va kanakana Xikwembu ni ndlela leyi xi fumaka ha yona. Yehovha a a nga ta ku tshika ku lumbeta loku ni vuxandzuki lebyi, leswaku swi ya emahlweni. A a boheka ku susa xisandzu evitweni rakwe.—Esaya 48:11.
14 Nakambe, ehleketa hi Vaisrayele. Loko ntsena va ha ri mahlonga aEgipta, xitshembiso xa Xikwembu eka Abrahama xa leswaku mindyangu hinkwayo leyi nga emisaveni a yi ta tikatekisa hi Mbewu yakwe, a xi nga ta hetiseka. Kambe hi ku va kutsula ni ku va simeka va va tiko, Yehovha u suse xisandzu evitweni rakwe. Hikwalaho, muprofeta Daniyele u vule leswi exikhongelweni: “Wena Yehovha Xikwembu xa hina, . . . u [humese] vanhu va wena etikweni ra Egipta hi voko leri nga ni matimba, u tiendlela vito.”—Daniyele 9:15.
15. Ha yini Yehovha a kutsule Vayuda evukhumbini eBabilona?
15 Lexi tsakisaka, Daniyele u khongele hi ndlela leyi, hi nkarhi lowu Vayuda a va lava leswaku Yehovha a tlhela a teka goza, hikwalaho ka vito Rakwe. Vayuda lava nga yingisiki va tikume va ri evuhlongeni, eBabilona. Ntsindza wa vona ku nga Yerusalema, a wu sele wu ri marhumbi. Daniyele a a swi tiva leswaku ku tlherisela Vayuda etikweni ra rikwavo a swi ta dzunisa vito ra Yehovha. Hikwalaho Daniyele u khongele a ku: “Wena Yehovha, rivalela. Wena Yehovha, nyikela nyingiso, u teka goza. U nga hlweli, hikwalaho ka wena, Wena Xikwembu xanga, hikuva vito ra wena ri vitaniwile ehenhla ka muti wa wena ni le henhla ka vanhu va wena.”—Daniyele 9:18, 19.
A Lwela Vanhu Vakwe
16. Hlamusela leswaku ha yini ku hisekela ka Yehovha ku lwela vito rakwe swi nga vuli swona leswaku a nga na ntwela-vusiwana ni leswaku u ni vutianakanyi.
16 Xana leswi Yehovha a rhandzaka ku lwela vito rakwe, swi vula leswaku a nga na ntwela-vusiwana naswona u ni vutianakanyi? Doo, loko a teka goza hi ku landza vukwetsimi byakwe ni ku rhandza kakwe vululami, u va a lwela vanhu vakwe. Ehleketa hi Genesa 14. Kwalaho hi hlaya hi tihosi leti hlomeke leti tekeke Lota, n’wana wa makwavo wa Abrahama hi nkani, swin’we ni ndyangu wa Lota. Hi ku pfuniwa hi Xikwembu, Abrahama u hlule mavuthu lama nga ni matimba swinene! Rungula ra ku hlula loku swi nga ha endleka ku ri rona ro sungula leri nghenisiweke “ebukwini ya Tinyimpi ta Yehovha,” endzeni ka buku leyi swi nga ha endleka ku ri ni marungula ya tinyimpi tin’wana leti nga tsariwangiki eBibeleni. (Tinhlayo 21:14) Ku hlula ko tala a ku ta landzela.
17. I yini lexi kombisaka leswaku Yehovha u lwele Vaisrayele endzhaku ka ku nghena etikweni ra Kanana? Nyikela swikombiso.
17 Endzhakunyana ka loko Vaisrayele va nghene etikweni ra Kanana, Muxe u va tiyisekisile: “Yehovha Xikwembu xa n’wina hi yena la fambaka emahlweni ka n’wina. U ta mi lwela hi ku landza hinkwaswo leswi a swi endleke hi n’wina . . . aEgipta.” (Deteronoma 1:30; 20:1) Ku sukela eka Yoxuwa, la tlhandlameke Muxe, ni ku ya emahlweni enkarhini wa Vaavanyisi ni hi nkarhi wa ku fuma ka tihosi to tshembeka ta Yuda, kunene Yehovha u va lwerile vanhu vakwe, a va pfuna ku hlula valala va vona hi tindlela to tala leti hlamarisaka.—Yoxuwa 10:1-14; Vaavanyisi 4:12-17; 2 Samuwele 5:17-21.
18. (a) Ha yini hi fanele hi tsaka hi leswi Yehovha a nga cincangiki? (b) Xana ku ta humelela yini loko vulala lebyi hlamuseriweke eka Genesa 3:15 byi fikelela nhlonhlorhi ya byona?
18 Yehovha a nga cincanga; hambi ku ri swikongomelo swakwe swa ku endla pulanete leyi yi va paradeyisi yo rhula a swi cincanga. (Genesa 1:27, 28) Xikwembu xa ha byi venga vubihi. Hi nkarhi lowu fanaka, xi va rhandza ngopfu vanhu va xona naswona xi ta teka goza ku nga ri khale. (Pisalema 11:7) Kahle-kahle, vulala lebyi hlamuseriweke eka Genesa 3:15 ku languteriwe leswaku byi ta kuma ndzhuti byi yima ku nga ri khale. Leswaku Yehovha a kwetsimisa vito rakwe ni ku lwela vanhu vakwe, ku nga ri khale u ta tlhela a va “nhenha ya nyimpi”!—Zakariya 14:3; Nhlavutelo 16:14, 16.
19. (a) Kombisa ndlela leyi ku tirhisa ka Xikwembu matimba ya ku lovisa ku nga hi kokelaka ekusuhi na xona ha yona. (b) Xana ku tiyimisela ka Xikwembu ku hi lwela ku fanele ku va ni vuyelo byihi eka hina?
19 Ehleketa hi xikombiso lexi: A hi nge ndyangu wa wanuna wo karhi wu hlaseriwe hi xiharhi xo leva kutani wanuna yoloye a sungula ku lwa na xona ivi a xi dlaya. Xana a wu ta langutela leswaku nsati wakwe ni vana vakwe va n’wi venga hikwalaho ka leswi a nga xi dlaya? Doo, a wu ta rindzela leswaku va tsaka hikwalaho ka leswi a va rhandzaka hi ndlela yo pfumala vutianakanyi. Hi ndlela leyi fanaka, a hi nge xi vengi Xikwembu hikwalaho ko tirhisa matimba ya xona ya ku lovisa. Ku tiyimisela ka xona ku hi sirhelela, ku fanele ku hi endla hi xi rhandza ngopfu. Ndlela leyi hi ma xiximaka ha yona matimba ya xona lamakulu, na yona yi fanele yi ya yi kula. Xisweswo, hi nga “[endlela] Xikwembu ntirho wo kwetsima hilaha ku amukelekaka hi nchavo lowu nga ni vukwembu ni ku xixima.”—Vaheveru 12:28.
Tshinela Eka “Nhenha Ya Nyimpi”
20. Loko hi hlaya rungula ra Bibele malunghana ni tinyimpi ta Xikwembu, leri swi nga ha endlekaka hi nga ri twisisi hi ku helela, xana hi fanele hi endla yini, naswona ha yini?
20 Ina, Bibele a yi hi nyiki vuxokoxoko hinkwabyo bya tinyimpi leti Yehovha a ti lweke. Kambe hi nga tiyiseka hi leswi: Yehovha a nga tirhisi matimba yakwe ya ku lovisa hi ndlela leyi nga fanelangiki, ya tihanyi kumbe ya nsele. Minkarhi yo tala, ku kambisisa leswi mongo wa Bibele wu swi vulaka kumbe rungula rin’wana leri katsekaka, swi nga hi pfuna ku twisisa mhaka hinkwayo. (Swivuriso 18:13) Hambiloko hi nga ri na byona vuxokoxoko hinkwabyo, kambe ku dyondza swo tala hi Yehovha ni ku anakanyisisa hi timfanelo takwe ta risima swi nga hi pfuna leswaku hi susa ku kanakana hinkwako loku nga ha vaka kona. Loko hi endla leswi, hi sungula ku vona leswaku hi ni swivangelo swo tala swo tshemba Yehovha Xikwembu.—Yobo 34:12.
21. Hambileswi minkarhi yin’wana Yehovha a nga “nhenha ya nyimpi,” kambe u ni mbilu ya njhani?
21 Hambileswi Yehovha a nga “nhenha ya nyimpi,” loko xiyimo xi koxa sweswo, sweswo a swi vuli leswaku mbilu yakwe yi voyamele enyimpini. Exivonweni xa Ezekiyele xa kalichi ya le tilweni, Yehovha u kombisiwa a lunghekele ku lwa ni valala vakwe. Kambe, Ezekiyele u vone Xikwembu xi rhendzeriwe hi nkwangulatilo—xikombiso xa ku rhula. (Genesa 9:13; Ezekiyele 1:28; Nhlavutelo 4:3) Kunene, Yehovha u ni moya wo rhula. “Xikwembu i rirhandzu,” ku tsale muapostola Yohane. (1 Yohane 4:8) Timfanelo hinkwato ta Yehovha ti ringaniseriwa hi ndlela leyi hetisekeke. Xisweswo, hi ni lunghelo lerikulu ra ku tshinela eka Xikwembu xa matimba swinene, lexi nga ni rirhandzu!
^ ndzim. 1 Hi ku ya hi n’wamatimu wa Muyuda Josephus, Vaheveru a va “hlongorisiwa hi tikalichi ta 600 ni vagadi va tihanci va 50 000 swin’we ni masocha ya 200 000 lawa a ma hlome ku hloma, lawa a ma famba hi milenge.”—Jewish Antiquities, II, 324 [xv, 3].
^ ndzim. 12 Swi le rivaleni leswaku “Vaamori” lava ku vulavuriwaka hi vona laha i vanhu hinkwavo va Kanana.—Deteronoma 1:6-8, 19-21, 27; Yoxuwa 24:15, 18.
DYONDZA SWO TALA
Xana I Yini Siku Ra Vuavanyisi?
Dyondza ndlela leyi Siku ra Vuavanyisi ri nga ta va nkateko ha yona eka vanhu hinkwavo vo tshembeka.


text:
XIYENGE 1
Muvumbi U Nyike Munhu Paradeyisi
Xikwembu xi vumbe matilo ni misava swin’we ni swilo leswi hanyaka laha misaveni; xi tumbuluxe wanuna ni wansati lava hetisekeke kutani xi va veka entangeni wo xonga xi tlhela xi va nyika swileriso leswi a va fanele va swi yingisa
MARITO lama landzelaka ma vuriwa marito lama dumeke swinene lama tshameke ma tsariwa. Ma ri: “Eku sunguleni Xikwembu xi tumbuluxe matilo ni misava.” (Genesa 1:1) Hi marito wolawo yo olova kambe lama nga ni matimba, Bibele yi vulavula hi Munhu loyi a nga wa nkoka eMatsalweni yo Kwetsima, ku nga Yehovha Xikwembu xa matimba hinkwawo. Ndzimana yo sungula ya Bibele yi hi komba leswaku Xikwembu xi tumbuluxe swilo hinkwaswo ematilweni ni laha misaveni ku katsa ni pulanete ya hina. Tindzimana leti landzelaka ti hlamusela leswaku ku hundze nkarhi wo leha, lowu fanekiseriwaka hi masiku, Xikwembu xi ri karhi xi lunghisa misava leswaku hi ta hanya eka yona, xi endla swilo hinkwaswo swo hlamarisa leswi nga kona emisaveni.
Nchumu wo hlamarisa lowu Xikwembu xi nga wu tumbuluxa emisaveni i munhu. Munhu u endliwe hi xifaniso xa Xikwembu—u kota ku kombisa timfanelo leti Yehovha a nga na tona, to fana ni rirhandzu ni vutlhari. Xikwembu xi tumbuluxe munhu hi ntshuri wa misava. Hiloko xi n’wi thya vito ra Adamu kutani xi n’wi veka eparadeyisini, ku nga ntanga wa le Edeni. Xikwembu xi lo tiendlela hi xoxe ntanga wolowo, xi endla leswaku wu va ni mirhi yo xonga ni leyi vekaka mihandzu.
Xikwembu xi swi vonile leswaku wanuna u fanele a va ni munghana. Xi tirhise rimbambu rin’we ra Adamu leswaku xi endla wansati loyi hi ku famba ka nkarhi a nga thyiwa vito ra Evha, hiloko xi n’wi yisa eka Adamu a va nsati wakwe. Tanihi leswi Adamu a a tsakile swinene, u tlhokovetsele a ku: “Eku heteleleni leri i rhambu ra marhambu ya mina ni nyama ya nyama ya mina.” Hiloko Xikwembu xi ku: “Hikokwalaho wanuna u ta siya tata wakwe ni mana wakwe naswona u fanele ku namarhela nsati wakwe, kutani va fanele va va nyama yin’we.”—Genesa 2:22-24; 3:20.
Xikwembu xi nyike Adamu na Evha swileriso swimbirhi. Xo sungula, Xikwembu xi va byele leswaku va rima ni ku khathalela misava leyi a yi ri kaya ra vona nileswaku hi ku famba ka nkarhi va fanele va tata misava hi vana va vona. Xa vumbirhi, xi va byele leswaku va nga dyi mihandzu ya murhi wun’we ntsena eka yo tala leyi a yi ri kona entangeni wolowo lowukulu, ku nga “murhi wa ku tiva leswinene ni leswo biha.” (Genesa 2:17) A va ta fa loko va nga xi yingisi Xikwembu. Hi ku tirhisa swileriso sweswo, Xikwembu xi nyike vanhu volavo nkarhi wo kombisa leswaku va tsakela leswaku Xikwembu xi va Mufumi wa vona. Loko va yingisa, a va ta komba leswaku va ni rirhandzu nileswaku va nkhensa. A va ri ni swivangelo swo tala swa ku pfumela ku fumiwa hi ndlela yoleyo ya musa. Vanhu volavo a va hetisekile naswona a va nga ri na xidyoho. Bibele yi ri: “Xikwembu xi vona hinkwaswo leswi xi swi endleke, kutani waswivo, a swi ri swinene ngopfu.”—Genesa 1:31.
—Xi sekeriwe eka Genesa ndzima 1 na 2.
DYONDZA SWO TALA
Hi Xihi Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Misava?
Bibele yi hlamusela xivangelo xo va Xikwembu xi tumbuluxe misava, nkarhi lowu ku xaniseka ku nga ta hela ni leswi vumundzuku byi yi khomeleke swona misava ni lava tshamaka eka yona.
Leswi Vo Tala Va Nga Swi Tiviki Hi Ku Tumbuluxiwa Ka Swilo
Xana rungula ra le Bibeleni ra ku tumbuluxiwa ka swilo ra pfumelelana ni leswi vuriwaka hi sayense?


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | XANA XIKWEMBU XI RI YINI HI TINYIMPI?
Ndlela Leyi Xikwembu Xi Langutaka Tinyimpi Ha Yona Namuntlha
Namuntlha vanhu va tshikileriwa. Vo tala va rila hi ku phikelela eka Xikwembu va lava mpfuno naswona va tivutisa loko mpfuno wolowo va ta wu kuma. Xana Xikwembu xa swi twa swirilo swa vona swo lava mpfuno? Xana ku vuriwa yini hi lava lwaka nyimpi hi xikongomelo xo lwisana ni lava va va tshikilelaka? Xana Xikwembu xa ma seketela matshalatshala ya vona, xi languta nyimpi ya vona tanihi leyi amukelekaka?
Xo sungula, onge marito lawa ma nga ku chavelela: Xikwembu xa ku vona ku xaniseka loku nga kona emisaveni namuntlha naswona xi ti yimisele ku endla swo karhi hi kona. (Pisalema 72:13, 14) Eka Rito ra xona ku nga Bibele, xi tshembisa leswaku ‘lava weriwaka hi nhlomulo, xi ta va hakela hi ku va wisisa.’ Rini? “Eku hlavuteriweni ka Hosi Yesu a huma etilweni swin’we ni tintsumi takwe ta matimba . . . a tisa ndzihiselo eka lava va nga xi tiviki Xikwembu ni lava va nga ma yingisiki mahungu lamanene malunghana ni Hosi ya hina Yesu.” (2 Vatesalonika 1:7, 8) Ku hlavuteriwa loku ka Yesu ku ta endleka enkarhini lowu taka, lowu Bibele yi wu vitanaka “nyimpi ya siku lerikulu ra Xikwembu xa Matimba Hinkwawo” leyi nakambe yi vuriwaka Armagedoni.—Nhlavutelo 16:14, 16.
Eka nyimpi yoleyo Xikwembu a xi nge tirhisi vanhu kambe xi ta tirhisa N’wana wa xona, Yesu Kreste, swin’we ni tintsumi ta xona ta matimba ku herisa lavo biha. Nyimpi ya Xikwembu yi ta herisa ku xaniseka hinkwako.—Esaya 11:4; Nhlavutelo 19:11-16.
Ndlela leyi Xikwembu xi langutaka nyimpi ha yona a yi se cinca. Xa ha languta nyimpi tanihi leyi fanelekaka ku va xi yi tirhisa ku herisa ntshikilelo ni vubihi. Hilaha matimu ma kombisaka hakona, Xikwembu hi xona ntsena lexi vulaka leswaku nyimpi yi ta lwiwa rini naswona hi vamani. Hilaha hi swi xiyeke hakona, Xikwembu se xi vurile leswaku nyimpi leyi nga ta herisa vubihi ni ku va xi rihiselela lava tshikileriwaka, i nyimpi ya le nkarhini lowu taka naswona yi ta lwiwa hi N’wana xona Yesu Kreste. Leswi vulaka leswaku tinyimpi leti lwiwaka namuntlha, Xikwembu a xi ti seketeli ku nga khathariseki xivangelo xa kona.
Hi xikombiso: Anakanya hi vamakwavo vambirhi lava sungulaka ku lwa loko tata wa vona a ha fambile. Va tshika ku lwa swa xinkarhana ivi va fonela tata wa vona. Un’wana u vula leswaku makwavo wakwe hi yena loyi a nga sungula a n’wi ba, kasi loyi un’wana u vula leswaku makwavo wakwe a nga n’wi khomanga kahle. Ha vumbirhi bya vona, va byela tata wa vona mhaka leyi va ri ni ntshembo wa leswaku u ta va seketela. Hambiswiritano, endzhaku ka loko va n’wi byerile, tata wa vona u va byela leswaku va nga lwi, wa vuya leswaku a ta tlhantlha xiphiqo xa vona. Kutani va n’wi rindza swa nkarhinyana. Kambe hi ku hatlisa va tlhela va sungula ku lwa. Loko tata wa vona a vuya, wa va ba hileswi va nga n’wi yingisangisiki.
Namuntlha, loko matiko ma ya enyimpini ma tala ku kombela Xikwembu leswaku xi ma seketela. Kambe a xi ti seketeli tinyimpi ta namuntlha. Ematshan’wini ya sweswo, eBibeleni xi ri: “Mi nga tlheriseli swo biha hi swo biha hambi eka mani” naswona, “Mi nga tirihiseli.” (Varhoma 12:17, 19) Nakambe xi vule leswaku vanhu va fanele ‘va xi rindza hi ku lehisa mbilu’ leswaku xi teka goza, ku nga leswi xi nga ta swi endla eArmagedoni. (Pisalema 37:7) Kambe loko matiko ma tsandzeka ku rindza Xikwembu leswaku xi teka goza hi nkarhi wa xona ivi wona ma nghenela tinyimpi, sweswo swa xi hlundzukisa. Xisweswo, Xikwembu xi ta kombisa ku hlundzuka ka xona eArmagedoni ni ku herisa ku lwa emisaveni hinkwayo hi ku “herisa tinyimpi ku ya fika emakumu ya misava.” (Pisalema 46:9; Esaya 34:2) Hakunene, Armagedoni ku ta va nyimpi yo herisa tinyimpi hinkwato.
Ku herisiwa ka tinyimpi i yin’wana ya mikateko leyi nga ta tisiwa hi Mfumo wa Xikwembu. Yesu u vulavule hi mfumo wolowo eka xikhongelo xa yena lexi dumeke: “Mfumo wa wena a wu te. Ku rhandza ka wena a ku endleke emisaveni, hilaha ku endlekaka hakona etilweni.” (Matewu 6:10) Mfumo wa Xikwembu a wu nge herisi tinyimpi ntsena, wu ta tlhela wu herisa vuhomboloki, ku nga byona byi vangaka tinyimpi. * (Pisalema 37:9, 10, 14, 15) A swi hlamarisi leswi valandzeri va Yesu va yi languteleke hi mahlongati mikateko leyi nga ta tisiwa hi Mfumo wa Xikwembu.—2 Petro 3:13.
Xana hi fanele hi rindza nkarhi wo tanihi kwihi leswaku Mfumo wa Xikwembu wu herisa ku xaniseka, ntshikilelo ni vuhomboloki? Ku hetiseka ka vuprofeta bya Bibele swi kombisa leswaku hi hanya “emasikwini yo hetelela” ya mafambiselo lawa ya swilo. (2 Timotiya 3:1-5) * Ku nga ri khale, Mfumo wa Xikwembu wu ta herisa mafambiselo lawa ya swilo hi nyimpi ya Armagedoni.
Hilaha hi swi xiyeke hakona eku sunguleni, lava nga ta lovisiwa eka nyimpi leyi yo hetelela, hi lava va nga “ma yingisiki mahungu lamanene malunghana ni Hosi ya hina Yesu.” (2 Vatesalonika 1:8) Kambe, tsundzuka leswaku Xikwembu a xi ku tsakeli ku fa ka munhu un’wana ni un’wana, hambi ku ri lowo homboloka. (Ezekiyele 33:11) Leswi ‘xi nga naveliki leswaku ku lova ni un’we’ eka nyimpi leyi yo hetelela, xi endla leswaku mahungu lamanene malunghana ni Hosi ya hina Yesu ma “chumayeriwa emisaveni hinkwayo leyi akiweke leswaku byi va vumbhoni ematikweni hinkwawo” makumu ma nga si fika. (2 Petro 3:8, 9; Matewu 24:14; 1 Timotiya 2:3, 4) Ntirho wo chumayela wa Timbhoni ta Yehovha lowu endliwaka emisaveni hinkwayo, wu nyika vanhu nkarhi wa leswaku va dyondza hi Xikwembu ni ku yingisa mahungu lamanene malunghana na Yesu leswaku va ta pona eka nyimpi yo hetelela.
^ ndzim. 9 Mfumo wa Xikwembu wu ta tlhela wu herisa nala wa vanhu, ku nga rifu. Hilaha swi hlamuseriweke hakona eka nhlokomhaka leyi nge “Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Bibele” xa nkandziyiso lowu, Xikwembu xi ta pfuxa vanhu va tsandza va hlayi, ku katsa ni vo tala lava dlayiweke etinyimpini.
^ ndzim. 10 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke hi masiku ya makumu, hlaya ndzima 9 ya buku leyi nge, Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
DYONDZA SWO TALA
Sathana Hi Yena A Vangaka Nyimpi Ni Ku Xaniseka
Xana Bibele yi yi hlamusela njhani nyimpi ya le tilweni ni nyimpi ya misava ni maxangu ya laha misaveni?
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Yi eNyimpini?
Emisaveni hinkwayo Timbhoni ta Yehovha ti tiviwa hi ku nga yi enyimpini. Dyondza hi leswaku ha yini hi nga yi.


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO
Xana Bibele Ya Pfuna Namuntlha?
‘I ro sungula ndzi kuma ntsako evuton’wini.’
HILTON a a rhandza ku ba xibakele. Loko a ri ni malembe ya nkombo, a a rhandza ku lwa loko a ri endhawini yo lwela eka yona xibakela ni loko a nga ri eka yona! Loko a ri exikolweni xa le henhla, a a rhendzeleka ni vanghana va yena a lava loyi a nga lwaka na yena. U ri: “A ndzi yiva, ndzi gembula, ndzi hlalela swilo swo navetisa timhaka ta masangu, ndzi xanisa vavasati ni ku rhuketela vatswari va mina. Mahanyelo ya mina a ma bihe ngopfu lerova vatswari va mina a va nga ha tshembi leswaku ndzi nga cinca. Endzhaku ka loko ndzi hete xikolo xa le henhla, ndzi sukile ekaya.”
Loko Hilton a vuya endzhaku ka malembe ya 12, vatswari va yena a va nga tshembi leswaku hi yena n’wana wa vona! A a ri munhu wo rhula, la kotaka ku tilawula a tlhela a xixima. I yini leswi nga endla leswaku a kota ku cinca? Loko a ha fambile, u sungule ku anakanyisisa hi leswi vutomi bya yena byi n’wi khomeleke swona. U tlhele a hlaya Bibele ku vona loko yi ta n’wi pfuna leswaku a cinca mahanyelo ya yena. Hilton u ri: “Ndzi hanye hi milawu ya Bibele naswona sweswo swi endle leswaku ndzi cinca mahanyelo ya mina ya khale ni ku yingisa xileriso lexi nga eka Vaefesa 6:2, 3 lexi vulaka leswaku ndzi fanele ndzi xixima vatswari va mina. I ro sungula evuton’wini bya mina ku va ndzi kuma ntsako wa xiviri naswona ndzi endla leswaku papa na mama va tsaka, ku nga ri ku va vangela nhlomulo!”
Mhaka ya Hilton yi kombisa leswaku milawu ya Bibele ya pfuna naswona ya swi kota ku hundzula vutomi bya munhu. (Vaheveru 4:12) A hi xiyeni timfanelo tin’wana leti nga ta nkoka—ku tshembeka, ku tikhoma, ku tshembeka evukatini, rirhandzu ni ndlela leyi ti nga antswisaka vutomi bya hina ha yona.
DYONDZA SWO TALA
Xana Bibele Ko Va Buku Leyinene Ntsena?
Ha yini vanhu va veka vutomi bya vona ekhombyeni leswaku vava ni Bibele ni ku yi hlaya?


text:
Ku Ta Tisa Ku Yini Ku Rhula Emisaveni?
Nhlamulo ya Bibele
Ku rhula emisaveni a ku nge tisiwi hi matshalatshala ya vanhu kambe ku ta tisiwa hi Mfumo wa Xikwembu, lowu nga hulumendhe ya le tilweni leyi hosi ya wona ku nga Yesu Kreste. Xiya leswi Bibele yi hi dyondzisaka swona malunghana ni ntshembo lowu, lowu hlamarisaka swonghasi.
Xikwembu xi ta “
herisa tinyimpi ku ya fika emakumu ya misava,” xisweswo xi hetisisa xitshembiso xa xona xo tisa ‘
ku rhula emisaveni eka vanhu lava xi va tsakelaka.’—Pisalema 46:9; Luka 2:14, Bibele—Mahungu lamanene.
Mfumo wa Xikwembu wu ta fuma misava hinkwayo wu ri etilweni. (Daniyele 7:14) Tanihi leswi wu nga hulumendhe ya misava, wu ta herisa moya wo rhandza tiko, ku nga wona lowu kucetelaka tinyimpi to tala emisaveni.
Yesu, Mufumi wa Mfumo wa Xikwembu, u vitaniwa “
Hosana ya Ku Rhula” naswona u ta endla leswaku ‘
ku rhula ku nga vi na makumu.’—Esaya 9:6, 7.
Vanhu lava tiyimiseleke ku tshamela ku lwa a va nge pfumeleriwi ku hanya ehansi ka Mfumo wa Xikwembu, tanihi leswi ‘
moya-xiviri wa Xikwembu wu n’wi vengaka un’wana ni un’wana la rhandzaka madzolonga.’—Pisalema 11:5; Swivuriso 2:22.
Xikwembu xi dyondzisa lava nga ta hanya ehansi ka mfumo wa xona ndlela yo hanya hi ku rhula. Loko Bibele yi hlamusela vuyelo bya ndzetelo lowu, yi ri: “
Kutani va ta fula mabanga ya vona ma va swikomu ni mafumu ya vona ma va swikhutulo. Tiko a ri nge tlakuseli tiko rin’wana banga, naswona a va nge he dyondzi nyimpi.”—Esaya 2:3, 4.
Timbhoni ta Yehovha ta timiliyoni emisaveni hinkwayo ana se ti le ku dyondzeni eka Xikwembu ndlela yo hanya hi ku rhula. (Matewu 5:9) Hambileswi hi humaka eka tinxaka to hambana-hambana naswona hi tshamaka ematikweni lama tlulaka 230, a hi pfumeli ku ya enyimpini hi ya lwa ni vanhu-kulobye.
Namuntlha Timbhoni ta Yehovha ti dyondza tindlela to hanya hi ku rhula
DYONDZA SWO TALA
I Yini Mahungu Lamanene?
Dyondza leswaku hi wahi mahungu lama humaka eka Xikwembu, leswaku ha yini ma ri ma xihatla ni leswi u faneleke u swi endla.
Timbhoni Ta Yehovha I Vanhu Va Njhani?
I tingani Timbhoni ta Yehovha leti u ti tivaka? I yini leswi hakunene u swi tivaka hi hina?


text:
“Yimani Mi Tiyile eRipfumelweni”
“Yimani mi tiyile eripfumelweni, . . . vanani ni matimba.”—1 VAKORINTO 16:13.
TINSIMU: 60, 64
1. (a) Ku humelele yini eka Petro hi nkarhi lowu a ku ri ni xidzedze elwandle ra Galeliya? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.) (b) Ha yini Petro a sungule ku nwela?
SIKU rin’wana nivusiku, muapostola Petro ni vadyondzisiwa van’wana a swi va tikela ku tluta eLwandle ra Galeliya hikwalaho ka xidzedze. Hi xitshuketa, va vone Yesu a ri karhi a famba ehenhla ka mati. Hiloko Petro a huwelela Yesu, a n’wi vutisa loko a ta swi kota ku famba ehenhla ka mati a ya eka yena. Loko Yesu a n’wi byele leswaku a ta, Petro u hume exikepeni kutani a ya eka yena. Kambe a nga si ya kwihi, Petro u sungule ku nwela. Ha yini? Hikuva u langute xidzedze ni magandlati kutani a sungula ku chava. U huwelele a kombela ku pfuniwa kutani hi ku hatlisa Yesu a n’wi khoma, ivi a ku: “Wena wa ripfumelo leritsongo, ha yini u kanakana?”—Matewu 14:24-32.
2. I yini leswi hi nga ta swi kambisisa sweswi?
2 A hi kambisiseni swilo swinharhu leswi hi nga swi dyondzaka eka leswi humeleleke Petro malunghana ni ripfumelo: (1) ndlela leyi Petro a a tshemba ha yona eku sunguleni leswaku Yehovha u ta n’wi pfuna, (2) xivangelo xo va a heleriwe hi ripfumelo ni (3) lexi n’wi pfuneke leswaku a tlhela a va na ripfumelo. Ku kambisisa tinhla leti swi ta hi pfuna ku vona ndlela leyi hi nga ‘yimaka hi tiyile eripfumelweni’ ha yona.—1 Vakorinto 16:13.
HA TIYISEKA LESWAKU XIKWEMBU XI TA HI PFUNA
3. Ha yini Petro a hume exikepeni naswona i yini lexi hi nga xi endla ku fana na yena?
3 Petro a a ri ni ripfumelo ro tiya. Ha yini hi vula tano? Loko Yesu a n’wi vitanile, Petro u hume exikepeni kutani a sungula ku famba ehenhla ka mati. A a tshemba leswaku matimba ya Xikwembu ma ta endla leswaku a kota ku famba ehenhla ka mati ku fana na Yesu. Hilaha ku fanaka, loko Yesu a vule leswaku hi n’wi landzela, hi tinyiketele eka Yehovha ivi hi khuvuriwa. Ha yini? Hikwalaho ka leswi hi nga ni ripfumelo eka Yehovha ni le ka Yesu ni leswi hi tshembaka leswaku va ta hi pfuna.—Yohane 14:1; hlaya 1 Petro 2:21.
Ripfumelo ra Petro ri endle leswaku a kota ku endla nchumu lowu eka munhu a wu vonaka onge a wu nge koteki
4, 5. Ha yini ripfumelo ku ri nchumu wa risima?
4 Ripfumelo i nchumu wa risima. Ripfumelo ra Petro ri endle leswaku a kota ku famba ehenhla ka mati, ku nga nchumu lowu eka munhu a wu vonaka onge a wu nge koteki. Ripfumelo ri nga tlhela ri hi pfuna ku endla swilo leswi nga ha vonakaka onge a swi nge koteki. (Matewu 21:21, 22) Van’wana va hina hi cince mahanyelo ya hina lerova vanhu lava a va hi toloverile, va vona hi cincile. Hi endle mindzulamiso yoleyo hileswi hi rhandzaka Yehovha ni hileswi a hi pfuneke leswaku hi yi endla. (Hlaya Vakolosa 3:5-10.) Ripfumelo ri hi susumetele ku tinyiketela eka Yehovha naswona hi vanghana vakwe, ku nga nchumu lowu a hi nga ta pfuka hi wu endlile handle ko pfuniwa hi yena.—Vaefesa 2:8.
5 Ripfumelo ra hina ra hi tiyisa. Hi xikombiso, ri hi pfuna ku lwisana ni minhlaselo ya Diyavulosi, nala wa hina la nga ni matimba. (Vaefesa 6:16) Nakambe leswi hi tshembaka Yehovha, a hi vileli ngopfu loko hi ri ni swiphiqo. Yehovha u hi tshembise leswaku u ta hi nyika leswi hi swi lavaka loko hi ri ni ripfumelo eka yena ni loko hi rhangisa Mfumo wakwe. (Matewu 6:30-34) Xa nkoka swinene, Yehovha u ta hi nyika nyiko leyikulu ya vutomi lebyi nga heriki hikwalaho ka ripfumelo leri hi nga na rona.—Yohane 3:16.
LOKO HI ANAKANYISISA HI SWIPHIQO SWA HINA HI NGA HELERIWA HI RIPFUMELO
6, 7. (a) Hi nga xi fanisa na yini xidzedze ni magandlati lama chaviseke Petro? (b) Ha yini hi fanele hi swi tiva leswaku ripfumelo ra hina ri nga tsana?
6 Loko Petro a ri karhi a famba eLwandle ra Galeliya, u sungule ku chava. Ha yini? Hikwalaho ka xidzedze ni magandlati. Swilo sweswo swi nga ha fanisiwa ni miringo yo tala leyi Vakreste va langutanaka na yona namuntlha. Hambiloko miringo leyi yi tika swinene, hi nga swi kota ku yi tiyisela hi ku pfuniwa hi Yehovha. Kambe tsundzuka leswi humeleleke Petro. Lexi n’wi endleke a nwela a ku nga ri xidzedze ni ku biwa hi magandlati. Ematshan’weni ya sweswo, Bibele yi ri: “Loko a languta xidzedze, a sungula ku chava.” (Matewu 14:30) Petro u tshike ku languta Yesu kutani a anakanyisisa hi xidzedze lexi a xi ri ni matimba. Sweswo swi endle leswaku ripfumelo rakwe ri sungula ku tsana. Hilaha ku fanaka, loko hi anakanyisisa hi swiphiqo swa hina, hi nga sungula ku kanakana leswaku Yehovha u ta hi pfuna.
Loko hi anakanyisisa hi swilo swo biha, ripfumelo ra hina ri nga tsana hi ku hatlisa
7 Hi fanele hi swi tiva leswaku ripfumelo ra hina ri nga tsana. Ha yini? Hikuva Bibele yi vula leswaku ku heleriwa hi ripfumelo i “xidyoho lexi hi phasaka hi ku olova.” (Vaheveru 12:1) Ku fana na Petro, loko hi anakanyisisa hi swilo swo biha, ripfumelo ra hina ri nga tsana hi ku hatlisa. Hi nga swi tiva njhani leswaku ripfumelo ra hina ri le khombyeni? Swivutiso leswi landzelaka swi ta hi pfuna leswaku hi tikambisisa.
8. Switshembiso swa Xikwembu swi nga ha tikomba swi nga ha ri swa xiviri ku fana ni le ku sunguleni hi ndlela yihi?
8 Xana switshembiso swa Xikwembu swa ha ri swa xiviri eka mina ku fana ni le ku sunguleni? Hi xikombiso, Xikwembu xi tshembise leswaku xi ta herisa misava ya Sathana. Hambiswiritano, xana ku nga humelela yini loko ho heta nkarhi wo tala eka vuhungasi byo hambanahambana lebyi nga kona emisaveni yakwe? Loko ho endla tano, hi nga ha sungula ku kanakana leswaku makumu ma le kusuhi. (Habakuku 2:3) Ehleketa hi xikombiso xin’wana. Yehovha u hi nyike nkutsulo a tlhela a hi tshembisa leswaku u ta hi rivalela swidyoho swa hina. Kambe loko hi tshamela ku anakanyisisa hi swihoxo leswi hi tshameke hi swi endla, hi nga ha sungula ku kanakana leswaku Yehovha hakunene u hi rivalerile. (Mintirho 3:19) Hikwalaho ka sweswo, hi nga ha sungula ku nga ha swi tsakeli ku tirhela Xikwembu kutani hi tshika ku chumayela.
9. I yini leswi nga ha endlekaka loko hi anakanyisisa hi swilo leswi tsakisaka hina ntsena?
9 Xana ndza ha tirhela Yehovha hilaha ndzi nga kotaka hakona? Loko hi tikarhatela ku tirhela Yehovha, swi hi pfuna ku anakanyisisa hi ntshembo wa hina wa le nkarhini lowu taka. Hambiswiritano, ku vuriwa yini loko hi sungule ku anakanyisisa hi swilo leswi tsakisaka hina ntsena? Hi xikombiso, hi nga ha amukela ntirho lowu holelaka kambe wu endla leswaku hi nga ha swi koti kahle ku tirhela Yehovha. Sweswo swi nga tsanisa ripfumelo ra hina naswona hi nga sungula ku ‘va ni vulolo,’ hi nga ha tirheli Yehovha hilaha hi nga kotaka hakona.—Vaheveru 6:10-12.
Vadyondzisiwa va Yesu va dyondze leswaku va fanele va va ni ripfumelo leswaku va ta kota ku rivalela van’wana
10. Hi swi kombisa njhani leswaku hi ni ripfumelo eka Yehovha loko hi rivalela van’wana?
10 Xana swa ndzi tikela ku rivalela van’wana? Loko van’wana va hi khunguvanyisa kumbe va hi twisa ku vava, xana ha va hlundzukela kumbe hi tshika ku va vulavurisa? Loko hi endla tano, hi ta va hi anakanyela hina ntsena. Loko hi rivalela van’wana hi kombisa leswaku hi ni ripfumelo eka Yehovha. Njhani? Loko munhu un’wana a hi dyohela, u ni nandzu eka hina. Loko hina hi dyohela Yehovha, hi ni nandzu eka yena. (Luka 11:4) Hikwalaho loko hi rivalela van’wana, hi tshemba Yehovha. Hi tshemba leswaku u ta katekisa langutelo ra hina naswona mikateko yakwe i ya nkoka swinene ku tlula ku rihisela. Vadyondzisiwa va Yesu va dyondze leswaku va fanele va va ni ripfumelo leswaku va ta kota ku rivalela van’wana. Loko Yesu a va byele leswaku va rivalela ni vanhu lava va dyoheleke ko tala, va n’wi kombele va ku: “Hi nyike ripfumelo leri engetelekeke.”—Luka 17:1-5.
11. I yini lexi nga ha endlaka hi nga dyondzi nchumu eka ndzayo leyi hi nyikiweke yona?
11 Xana ndza khunguvanyeka loko ndzi nyikiwa ndzayo? Languta leswi u nga swi dyondzaka eka ndzayo yoleyo ematshan’weni yo xopaxopa swihoxo kumbe ku tsana ka munhu loyi a ku nyikeke yona. (Swivuriso 19:20) Dyondza ku anakanya hi ndlela leyi Yehovha a anakanyaka ha yona!
12. I yini lexi nga ha vaka xi hoxile loko munhu a tshamela ku sola vanhu lava rhangelaka?
12 Xana ndzi sola lava rhangelaka evandlheni? Vaisrayele va sole Muxe na Aroni hikwalaho ka leswi va anakanyisiseke hi xiviko xo biha xa tinhlori ta khume. Endzhaku ka sweswo, Yehovha u vutise Muxe a ku: “Xana va ta pfumala ripfumelo eka mina ku fikela rini?” (Tinhlayo 14:2-4, 11) Entiyisweni, Yehovha a a swi tiva leswaku Vaisrayele a va nga n’wi tshembi hikuva va sole Muxe na Aroni, ku nga vavanuna lava a tihlawuleleke vona. Hilaha ku fanaka, loko hi tshamela ku sola vanhu lava Yehovha a va tirhisaka ku rhangela vanhu vakwe namuntlha, leswi swi nga ha kombisa leswaku ripfumelo ra hina eka Xikwembu ri tsanile.
13. Ha yini hi nga fanelanga hi hela matimba loko hi kuma leswaku ripfumelo ra hina ri tsanile?
13 Endzhaku ka ku kambisisa swivutiso leswi, u nga heli matimba loko u kuma leswaku ripfumelo ra wena ri tsanile. Tsundzuka leswaku hambi ku ri muapostola Petro u ve ni ku chava ivi a sungula ku kanakana. Naswona minkarhi yin’wana, Yesu u tshinye vaapostola vakwe hinkwavo hileswi a va ri ni “ripfumelo leritsongo.” (Matewu 16:8) Kambe hi nga dyondza mhaka ya nkoka eka leswi humeleleke Petro. Xiya leswi a swi endleke endzhaku ka loko a sungule ku kanakana ivi a nwela elwandle.
TIYISA RIPFUMELO RA WENA HI KU LANGUTA EKA YESU
14, 15. (a) Petro u endle yini loko a sungula ku nwela? (b) Hi nga “languta swinene-nene” eka Yesu hi ndlela yihi?
14 Petro u endle yini loko a sungula ku n’wela? Petro a a swi kota ku hlambela, hikwalaho a a ta va a hlambele a tlhelela exikepeni. (Yohane 21:7) Kambe ha yini a nga tlhelelanga? Hikuva a a swi tiva leswaku a nge swi koti ku tipfuna. U tlhele a languta eka Yesu ivi a amukela mpfuno wakwe. Loko hi xiya leswaku ripfumelo ra hina ri tsanile, hi fanele hi tekelela Petro. Hi nga swi endlisa ku yini sweswo?
15 Leswi Petro a tlheleke a languta eka Yesu leswaku a n’wi pfuna, na hina hi fanele hi “languta swinene-nene” eka Yesu. (Hlaya Vaheveru 12:2, 3.) Kambe a hi nge swi koti ku n’wi vona hilaha Petro a n’wi voneke hakona. Kutani hi nga “languta swinene-nene” eka Yesu hi ndlela yihi? Hi ku hlaya leswi a swi dyondziseke ni leswi a swi endleke kutani hi n’wi tekelela swinene. Loko hi endla tano, swi ta hi pfuna leswaku hi tiyisa ripfumelo ra hina. A hi kambisiseni tindlela tin’wana leti hi nga tekelelaka Yesu ha tona.
16. Bibele yi nga hi pfuna njhani leswaku hi tiyisa ripfumelo ra hina?
16 Tiyisa ndlela leyi u tshembaka Bibele ha yona. Yesu a a khorwiseka leswaku Bibele i Rito ra Xikwembu ni leswaku yi hi nyika xitsundzuxo lexinene. (Yohane 17:17) Leswaku hi tekelela Yesu, hi fanele hi hlaya Bibele siku ni siku, hi tlhela hi anakanyisisa hi leswi hi swi dyondzeke. Hi fanele hi tlhela hi lava tinhlamulo ta swivutiso leswi hi nga ha vaka hi ri na swona. Hi xikombiso, xana wa tshemba hakunene leswaku hi hanya emasikwini ya makumu? Tiyisa ndlela leyi u tiyisekaka ha yona leswaku makumu ma tshinele hi ku kambisisa vuprofeta bya le Bibeleni lebyi kombisaka leswaku hi hanya emasikwini ya makumu. Xana u lava ku tiyisa ripfumelo ra wena eka leswi Xikwembu xi hi tshembiseke swona enkarhini lowu taka? Kutani kambisisa vuprofeta bya le Bibeleni lebyi hetisekeke. Xana wa tshemba hakunene leswaku Bibele ya pfuna namuntlha? U nga hlaya mintokoto ya vamakwerhu lava Bibele yi va pfuneke leswaku va hundzula vutomi bya vona byi va lebyinene. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.)—1 Vatesalonika 2:13.
17. Ha yini Yesu a kote ku tiyisela miringo yo tika swinene, naswona u nga n’wi tekelela njhani?
17 Anakanyisisa hi mikateko leyi Yehovha a hi tshembiseke yona. Yesu u anakanyisise hi mikateko ya le nkarhini lowu taka naswona sweswo swi n’wi pfunile leswaku a tiyisela miringo yo tika swinene. (Vaheveru 12:2) A nga rivatiwanga hi swilo swa misava. (Matewu 4:8-10) Hi nga xi tekelela njhani xikombiso xa Yesu? Hi ku anakanyisisa hi switshembiso leswi tsakisaka leswi Yehovha a hi tshembiseke swona. Tianakanye u ri emisaveni leyintshwa. Tsala kumbe u dirowa leswi u nga ta swi endla eParadeyisini. Kumbe u tsala mavito ya vanhu lava u nga ta tsakela ku vulavula na vona loko se va pfuxiwile ni swilo leswi u nga ta tsakela ku va byela swona. Na wena teka switshembiso leswi swa Xikwembu tanihi leswi kongomisiweke eka wena hi ku kongoma.
18. Xikhongelo xi nga ku pfuna njhani leswaku u tiyisa ripfumelo ro wena?
18 Khongelela ku va ni ripfumelo leri engetelekeke. Yesu u dyondzise vadyondzisiwa vakwe leswaku va kombela moya lowo kwetsima eka Yehovha. (Luka 11:9, 13) Loko u ri karhi u kombela moya lowo kwetsima, khongelela ni ku va ni ripfumelo leri engetelekeke. Ripfumelo i yin’wana ya timfanelo ta moya lowo kwetsima. Leswi u swi lavaka u nga swi vula hi ku kongoma loko u ri karhi u khongela. Hi xikombiso, loko u xiya leswaku swa ku tikela ku rivalela van’wana, kombela Yehovha leswaku a tiyisa ripfumelo ra wena a tlhela a ku pfuna leswaku u kota ku va rivalela.
19. Hi nga va hlawula njhani vanghana lavanene?
19 Hlawula vanghana lava nga ni ripfumelo leri tiyeke. Yesu u hlawule vanghana vakwe lavakulu hi vukheta. Vaapostola lava a va ri vanghana vakwe lavakulu, a va tshembekile naswona a va n’wi yingisa. (Hlaya Yohane 15:14, 15.) Tekelela Yesu naswona u hlawula vanghana va wena hi vukheta. Va fanele va va ni ripfumelo leri tiyeke va tlhela va yingisa Yesu. Vanghana va ntiyiso va vula ntiyiso, hambiloko va fanele va nyika van’wana ndzayo kumbe ku yi amukela.—Swivuriso 27:9.
20. Ku ta humelela yini loko hi pfuna van’wana leswaku va va ni ripfumelo leri tiyeke?
20 Pfuna van’wana leswaku va va ni ripfumelo leri tiyeke. Yesu u pfune vadyondzisiwa vakwe leswaku va tiyisa ripfumelo ra vona hileswi a swi vuleke ni ku swi endla. (Marka 11:20-24) Hi fanele hi tekelela xikombiso xa Yesu. Loko hi endla tano, hi ta tiyisa ripfumelo ra hina ni ra van’wana. (Swivuriso 11:25) U nga va pfuna njhani vanhu va le nsin’wini ya n’wina? Loko u dyondzela van’wana Bibele, kandziyisa vumbhoni bya leswaku Xikwembu xi kona, leswaku xa hi khathalela ni leswaku Bibele i Rito ra Xikwembu. U nga va pfuna njhani vamakwenu leswaku va tshama va ri ni ripfumelo leri tiyeke? Loko u xiya leswaku un’wana u sola vamakwerhu lava rhangelaka, u nga hatliseli ku n’wi papalata. Ringeta ku n’wi pfuna hi vutlhari leswaku a tlhela a tiyisa ripfumelo rakwe. (Yudha 22, 23) Loko wa ha nghena xikolo ivi mudyondzisi wa wena a vulavula hi dyondzo ya ku tihundzukela ka swilo, lwela ripfumelo ra wena hi ku vulavula hi xivindzi hi ntumbuluko. Ndlela leyi mudyondzisi wa wena ni vadyondzikuloni va nga ta angula ha yona yi nga ha ku hlamarisa.
21. I yini leswi Yehovha a swi tshembisaka un’wana ni un’wana wa hina?
21 Yehovha na Yesu va pfune Petro leswaku a hlula ku kanakana ni ku chava. Endzhaku ka nkarhi, Petro u vekele van’wana xikombiso lexinene xa ripfumelo. Hilaha ku fanaka, Yehovha u pfuna un’wana ni un’wna wa hina leswaku a yima a tiyile eripfumelweni. (Hlaya 1 Petro 5:9, 10.) Leswaku hi va ni ripfumelo leri tiyeke swi lava hi endla matshalatshala, kambe Yehovha u ta hi katekisa loko hi ma endla.
^ ndzim. 16 Hi xikombiso, vona swihloko leswi nge “Bibele Yi Hundzula Vutomi Bya Vanhu” eka nkandziyiso wa vanhu hinkwavo wa Xihondzo xo Rindza.


text:
Bibele Ya Bedell
—Matshalatshala Lama Endliweke Leswaku Bibele Yi Twisisiwa Ku Antswa
LOKO mufundhisi wa Munghezi William Bedell a endzele tiko ra Ireland hi lembe ra 1627, u kume xiyimo lexi a xi nga twisiseki. Tiko ra Ireland a ri tele hi Makhatoliki kambe a ri fumiwa hi Maprotestente ya le Britain. Vaseketeri va Maprotestente a va hundzuluxele Bibele hi tindzimi hinkwato leti a ti vulavuriwa eYuropa. Kambe a ku nga ri na loyi a a tsakela ku hundzuluxela Bibele ku ya eka Xiirish.
Bedell a a nga lavi leswaku vanhu lava vulavulaka Xiirish “va honisiwa kukondza va dyondza Xinghezi.” Kutani u endle malunghiselelo yo hundzuluxela Bibele hi Xiirish. Kambe u langutane ni nkaneto lowukulu, ngopfungopfu eka Maprotestente. Hikwalaho ka yini?
KU LWISANA NI KU TIRHISIWA KA XIIRISH
Bedell u tidyondzise Xiirish. Loko a va nhloko ya xikolo xa Kholichi ya Trinity eDublin ni loko hi ku famba ka nkarhi a ve bixopo wa le Kilmore, u khutaze swichudeni swakwe leswaku swi vulavula Xiirish. Loko Hosi ya Xisati Elizabeth wo Sungula wa le Nghilandhi a sungula Kholichi ya Trinity, a a endlela leswaku ku ta va ni vafundhisi lava nga ta dyondzisa malandza yakwe Bibele hi tindzimi ta vona. Bedell u ringetile ku swi fikelela sweswo.
Exifundzheni xa Kilmore, vanhu vo tala a va vulavula Xiirish. Hikwalaho Bedell u sindzise leswaku ku va ni vafundhisi lava vulavulaka Xiirish. U endle xikombelo xakwe hi ku khutaziwa hi marito ya muapostola Pawulo lama nga eka 1 Vakorinto 14:19 lama nge: “Evandlheni swi nga antswa ndzi vulavula marito ya ntlhanu hi mianakanyo ya mina, leswaku ndzi letela ni van’wana hi nomu, ku ri ni ku vulavula marito ya 10 000 hi ririmi rimbe,” leri nga twisisiwiki hi vanhu vo tala.
Kambe vanhu lava nga eswikhundlheni swa le henhla va ringetile ku n’wi sivela. Van’wamatimu van’wana va vule leswaku ku vulavula Xiirish a swi ri ni “khombo eka Tiko rero” naswona van’wana va vule leswaku “a swi lwisana ni Mfumo.” Van’wana a va vula leswaku vanhu va le Nghilandhi a va ehleketa leswaku tiko ra vona ri ta vuyeriwa loko Mairish ma va emunyameni. Entiyisweni, ku vekiwe milawu leyi a yi vula leswaku Mairish ma tshika ririmi ni mindhavuko ya vona naswona va dyondza Xinghezi ni ku landzela ndhavuko wa xona.
NTIRHO WA BEDELL WO HUNDZULUXELA BIBELE
Bedell a nga hetiwanga matimba hi vakaneti vakwe. Eku sunguleni ka va 1630, u sungule ku hundzuluxela Bibele ya Xinghezi ya (King James Version ya lembe ra 1611) hi Xiirish. A a lava ku humesa Bibele leyi a yi ta twisisiwa hi vanhu vo tala. U vule leswaku loko Bibele yi nga si hundzuluxeriwa, swisiwana a swi nge koti ku kambisisa Matsalwa leswaku swi kuma ndlela leyi yisaka evuton’wini lebyi nga heriki.—Yohane 17:3.
Bedell a a nga ri wo sungula ku vona mhaka leyi. Emalembeni ya kwalomu ka 30 emahlweni ka yena, bixopo William Daniel u swi xiyile leswaku a swi tika ku twisisa Bibele “hi ririmi leri nga tiviwiki.” Daniel u hundzuluxele Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki hi Xiirish. Bedell u sungule ntirho wa ku hundzuluxela Matsalwa ya Xiheveru. Bibele ya Bedell yi katsa ntirho wakwe ni wa William Daniel. Hi ku famba ka nkarhi, Bibele ya Bedell ku nga yo sungula leyi heleleke hi Xiirish, a ku ri yona ntsena leyi hundzuluxeriweke hi Xiirish eka malembe ya 300 lama landzeleke.
Bedell xidyondzi xa Xiheveru, u kombele vanhu vambirhi lava vulavulaka Xiirish leswaku va n’wi pfuna ku hundzuluxela ku suka eka Xinghezi ku ya eka Xiirish. Loko va ri karhi va endla ntirho wa vona, Bedell swin’we ni vapfuni vakwe vo tshembeka, va kambisise ndzimana yin’wana ni yin’wana hi vukheta. Leswaku va kuma rungula leri engetelekeke, va kambisise vuhundzuluxeri bya Xiitaliya lebyi a byi tsariwe hi mutivi wa ta vukhongeri wa le Switzerland Giovanni Diodati, swin’we ni Septuagint ya Xigriki ni Bibele ya khale ya Xiheveru.
Ntlawa lowu wu landzele ndlela leyi vahundzuluxeri va King James Version va hundzuluxeleke ha yona (vo tala va vona Bedell a a va tiva) kutani va tlhele va nghenisa Vito ra Xikwembu eBibeleni ya vona. Hi xikombiso, eka Eksoda 6:3 va nghenise Vito ra Xikwembu leri nge “Iehovah.” Matsalwa yo sungula lama tsariweke hi Bedell ma hlayisiwe eka Layiburari ya Marsh, eDublin le Ireland.—Hlaya bokisi leri nge “Ku Tsundzukiwa Ni Ku Xiximiwa Ka Bedell.”
KU KANDZIYISIWA KA BIBELE
Bedell u hete ntirho wakwe hi va 1640. Kambe a nga wu kandziyisanga hi nkarhi wolowo. Ha yini? Hikuva a a langutane ni ku kanetiwa lokukulu. Vaxopaxopi va onhe vito ra un’wana wa lava tirhisaneke na Bedell eka vuhundzuluxeri, va ri ni ntshembho wa leswaku u ta tshika ntirho wakwe. Va tlhele va n’wi pfalela ekhotsweni a nga dyanga xa munhu. Ku tlula kwalaho, Bedell u tikume a langutane ni ntlawa wa vaxandzuki va tihanyi lava lwisanaka ni Manghezi, lava sunguleke hi 1641. Kambe vanhu va kwalaho lava vulavulaka Xiirish va nwi sirhelerile hambileswi a a ri Munghezi hikuva a va swi vona leswaku wa khathala hi vona. Eku heteleleni vaxandzuki lava va masocha va n’wi pfalele ekhotsweni laha xiyimo xa kona a xi tika. Swi le rivaleni leswaku xiyimo xolexo hi xona xi endleke leswaku a fa hi 1642. A nga wu vonanga ntirho wakwe loko wu kandziyisiwa.
A ku sale katsongo ntirho wa Bedell wu hundzuke nyuku wa mbyana loko muti wakwe wu hlaseriwa. Kambe lexi tsakisaka hileswaku munghana wakwe lonkulu u ponise ntirho hinkwawo lowu a a wu hundzuluxerile. Hi ku famba ka nkarhi, Narcissus Marsh loyi a veke mubixoponkulu wa kereke ya Armagh tlhelo mufundhisinkulu wa Kereke ya Ireland, u kume matsalwa wolawo. U kume nseketelo wa timali eka n’wasayense Robert Boyle a tlhela a humesa Bibele ya Bedell hi 1685.
GOZA RA NKOKA
A va nga talanga lava a va tsakela Bibele ya Bedell. Kambe a yi ri ya nkoka hileswi a yi ta pfuna vanhu leswaku va twisisa Bibele ngopfungopfu vanhu lava a va vulavula Xiirish—ku nga ri etikweni ra Ireland ntsena kambe eScotland ni le tindhawini tin’wana. A va ta kota ku va ni vuxaka ni Xikwembu loko va ri karhi va dyondza Rito ra xona hi ririmi ra manana.—Matewu 5:3, 6.
“Loko hi hlaya Bibele ya Bedell, a hi twa rungula ra le Bibeleni hi ririmi ra manana. Leswi swi ndzi pfunile ni ndyangu wa mina leswaku hi dyondza hi ntiyiso lowu hlamarisaka lowu kumekaka eMatsalweni”
Bibele ya Bedell yi ye emahlweni yi pfuna vanhu lava a va rhandza ku tiva ntiyiso ku sukela hi nkarhi wolowo ku ta fikela sweswi. Wanuna un’wana wa Muirish loyi sweswinyana a dyondzeke leswi Bibele yi swi dyondzisaka hakunene u te: “Loko hi hlaya Bibele ya Bedell, a hi twa rungula ra le Bibeleni hi ririmi ra manana. Leswi swi ndzi pfunile ni ndyangu wa mina leswaku hi dyondza hi ntiyiso lowu hlamarisaka lowu kumekaka eMatsalweni.”
DYONDZA SWO TALA
Ku Byarhisiwa Vutihlamuleri Byo Hundzuluxela “Marito Lama Hlawulekisiweke Ya Xikwembu”
—Varhoma 3:2
Timbhoni ta Yehovha ti tirhise vuhundzuluxeri byo tala emalembeni ya dzana lama hundzeke. Ha yini ti hundzuluxele Bibele hi Xinghezi xa manguva lawa?


text:
MBULAVURISANO | IRÈNE HOF LAURENCEAU
Dokodela Wa Vuhandzuri Bya Marhambu U Hlamusela Hi Ta Ripfumelo Rakwe
Dok. Irène Hof Laurenceau u endla vuhandzuri bya marhambu le Switzerland. A ku ri na nkarhi laha a a kanakana leswaku Xikwembu xi kona. Kambe endzhaku ka malembe yo tala u endle xiboho xa leswaku Xikwembu xi kona ni leswaku i Musunguri wa vutomi. Mutsari wa Xalamuka! u n’wi vutise hi ntirho wakwe ni hi ripfumelo rakwe.
I yini lexi endleke leswaku u tsakela sayense?
Loko ndza ha ri xihlangi, a ndzi tsakisiwa hi ntumbuluko. Ndzi kulele le Richterswil, ku nga ximutana xo saseka le Switzerland eribuweni ra Tiva ra Zurich. Vatswari va mina na buti na sesi wa mina a va famba-famba na mina kutani va ndzi byela hi swivumbiwa ni hi swimilana leswi a hi swi vona loko hi ri endleleni.
Ha yini u dyondzele ku endla vuhandzuri bya marhambu?
Tatana a a tirha ku pfuneta ekamareni ro endlela eka rona vuhandzuri exibedlhele xa kwalaho, ku ringana nkarhi wo koma. Leswi a swi voneke kwalaho swi n’wi susumetele ku vulavula hi ku hiseka hi vuhandzuri. Ku hiseka ka yena ku ndzi tsakise swinene lerova endzhakunyana ndzi hlawule ku dyondzela ku endla vuhandzuri. Ndzi dyondzele ku endla vuhandzuri bya marhambu hikuva ndzi rhandza ndlela leyi ma titirhelaka ha yona. Madokodela ya vuhandzuri bya marhambu ma fanele ma anakanya ku fana ni munjhiniyara leswaku ma lulamisa marhambu ni misiha leswi endlaka leswaku hi kota ku famba.
Xa nkoka swinene, ndzi tsakisiwa hi ku vona vavabyi lava ndzi va endleke vuhandzuri va hlakarhela. Ndzi swi tsakela swinene ku tirha hi vanhu.
Ha yini a wu kanakana leswaku Xikwembu xi kona?
Ndzi sungule ku kanakana ndza ha ri muntshwa naswona i swilo swimbirhi ngopfu-ngopfu leswi ndzi endleke ndzi kanakana. Xo sungula, ndzi xiye leswaku vafundhisi van’wana a va ri ni mahanyelo yo biha, kutani leswi swi ndzi khunguvanyise swinene. Xa vumbirhi, exikolweni, van’wana va vadyondzisi va mina va ntivo-vutomi a va pfumela eka dyondzo ya ku tiendlekela ka swilo leyi ndzi pfumeleke eka yona, ngopfu-ngopfu loko ndzi ye eyunivhesiti.
Ha yini u pfumele eka dyondzo ya ku tiendlekela ka swilo?
A ndzi tshemba vaprofesa va mina. Ku engetela kwalaho, a ndzi anakanya leswaku ku yelana ka swivumbeko swa mimiri exikarhi ka mixaka yo karhi ya swiharhi a swi kombisa leswaku swi ni kokwana wun’we naswona a swi seketela dyondzo ya leswaku ku hundzuka ka xiaki xa xitekela swi endla leswaku ku va ni mixaka leyintshwa.
Kambe hi ku famba ka nkarhi u cince mianakanyo. I yini lexi endleke u yi cinca?
Munghana wa mina u ndzi rhambele enhlanganweni wa Timbhoni ta Yehovha. Ndzi tsakisiwe hi vandlha leri a ri ri ni xinghana ni tinkulumo leti dyondzisaka. Endzhakunyana, wansati la rhandzekaka la humaka evandlheni rolero u ndzi endzerile, kutani ndzi n’wi vutisile ndzi ku, “Ndzi nga tiyiseka njhani leswaku leswi Bibele yi swi vulaka i ntiyiso?”
U ndzi kombe vuprofeta bya le Bibeleni lebyi vulavulaka hi swiendlakalo swo tala leswi endlekaka namuntlha. Xikombiso xa kona i vuprofeta bya Yesu bya leswaku emasikwini yo hetelela ya misava leyi ku ta va ni tinyimpi ematikweni yo tala, “ku tsekatseka lokukulu ka misava” ni “mintungu ni ku kayivela ka swakudya” ko tala. * U tlhele a vulavula hi vuprofeta lebyi profeteke hi ku hohloka ka mahanyelo ni ku andza ka makwanga ni vubihi byin’wana lebyi hi byi vonaka swinene namuntlha. * Swi nga si ya kwihi, ndzi sungule ku dyondza Bibele hi mbilu hinkwayo naswona ndzi hatle ndzi swi xiya leswaku leswi yi swi profeteke minkarhi hinkwayo swa hetiseka. Ndzi tlhele ndzi sungula ku kambisisa langutelo ra mina hi masungulo ya vutomi.
Xana ndzavisiso wa wena wa swa vutshunguri wu ku pfunile leswaku u anakanyisisa hi masungulo ya vutomi?
Ina. Loko ndzi sungule ku dyondza Bibele, a ndzi endla ndzavisiso wa vuhandzuri bya tsolo. Ku sukela eku heleni ka va-1960, vativi va sayense va sungule ku yi twisisa kahle ndlela leyi rharhanganeke leyi tsolo ri tirhaka ha yona. Va kume leswaku tsolo ra munhu a ri goveki ku fana ni xikinere xa rivanti ntsena. Ku ri na sweswo, ra rhendzeleka ri tlhela ri rheta, ku nga maendlelo ya vutshila lama endlaka leswaku tsolo ri swi kota ngopfu ku rhendzeleka, leswi endlaka leswaku hi kota ku famba, ku cina, ku tshwiririka ni ku endla swilo swin’wana swo tala.
Ku ringana malembe ya 40, vakambisisi va ringete ku tiendlela tsolo. Kambe ku rharhangana ka tsolo ra munhu swi endla swi va tikela ku ri endla. Ku tlula kwalaho, swirho swa miri leswi endliweke hi vanhu a swi tirhi nkarhi wo leha loko swi ringanisiwa ni tsolo ra munhu. Hambiloko va ri ni switirhisiwa leswi antswisiweke, vanhu volavo va swi endlaka va tsaka loko swilo leswi va swi endleke swi tirha malembe ya 20. Tsolo ra munhu ri endliwe hi tisele leti hanyaka leti tshamaka ti ri karhi ti pfuxetiwa. Eka mina, tsolo ri tiyisekisa vutlhari bya Xikwembu ku nga ri leswaku ri lo tiendlekela hi endlelo ra ku tihundzukela ka swilo.
Ku vuriwa yini hi ku hundzuka ka swiaki swa xitekela ni ku yelana ka swivumbeko swa mimiri exikarhi ka swivumbiwa swa mixaka yo karhi?
Ku yelana koloko ku kombetela eka Muvumbi un’we. Ku tlula kwalaho, ku hundzuka ka swiaki swa xitekela a ku yi antswisi ndlela leyi swilo leswi hanyaka swi nga ha yona hi ku swi endla swi va swa xiyimo lexi tlakukeke. Ku ri na sweswo, ku hundzuka ka swiaki swa xitekela ku onha swiaki swa xitekela. I ntiyiso leswaku mhangu yi nga ha pfuna—ku fana ni loko xitimela xo tlumba buloho ivi ri onhaka, xisweswo doroba ri sirheleleka eka vuthu leri hlaselaka. Kambe mhangu yoleyo a yi antswisanga doroba. Hilaha ku fanaka, ku hundzuka ka swiaki swa xitekela a ku antswisi swilo leswi hanyaka. Naswona a ku nge pfuki ku endle nchumu lowu endliweke hi ndlela ya vutlhari ku fana ni tsolo ra munhu—hi nga ha vuli swirho leswin’wana swa miri wa munhu.
Ku hundzuka ka swiaki swa xitekela a ku nge pfuki ku endle nchumu lowu endliweke hi ndlela ya vutlhari ku fana ni tsolo ra munhu
Ha yini u ve Mbhoni ya Yehovha?
Loko ndzi sungule ku tirhisa milawu ya le Bibeleni, ndzi ve la enerisekaka swinene evuton’wini. Ku engetela kwalaho, hi 2003, ndzi ye entsombanweni wa matiko wa Timbhoni ta Yehovha hiloko ndzi vona vun’we lebyi hlamarisaka lebyi fanaka ni bya ndyangu, hambi ku ri exikarhi ka vapfhumba lava a va nga si tshama va hlangana. Va kombisane rirhandzu ra xiviri, kutani na mina a ndzi lava ku va un’wana wa vona.


text:
Basic Information
This app is currently not active on Google Play
Google Play Rating history and histogram
Changelog
- Jul 1, 2015 Unpublished
- May 13, 2014 Installs 100+ installs
- Feb 12, 2014 New App Version 1.0.2 in ARCADE for Free
Developer information
Description
Instructions: swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe swipe. You're dead.
Made for #flappyjam
Recent changes:
- enhanced Tutorial
- added URL in twitter share
Comments
We don't have enough comments to generate tag clouds. Please check back later.