text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Daniyele 12:1-13
12 “Enkarhini wolowo Mikayele+ u ta yima, hosana leyikulu+ leyi yi yimelaka+ vana va vanhu va wena.+ Kunene ku ta va ni nkarhi wa maxangu lama nga si tshamaka ma va kona ku sukela loko tiko ri ve kona ku fika enkarhini wolowo.+ Enkarhini wolowo vanhu va wena va ta pona,+ un’wana ni un’wana loyi a kumekaka a tsariwe ebukwini.+2 Ku ta va ni vo tala va lava va etleleke entshurini wa misava lava nga ta pfuka,+ vona va ta ya evuton’wini lebyi tshamaka hilaha ku nga heriki+ kutani lavan’wana va ta ya endzhukanweni ni le ku nyenyiweni loku tshamaka hilaha ku nga heriki.+3 “Lava va nga ni ku twisisa va ta voninga kukota ku vangama ka xibakabaka;+ lava va tisaka vo tala eku lulameni,+ va ta kotisa tinyeleti hilaha ku nga riki na makumu, hi masiku.4 “Loko ku ri wena, Wena Daniyele, endla marito lawa ma va xihundla, u lemela buku,+ ku fika enkarhini wa makumu.+ Vo tala va ta famba-famba, kutani vutivi bya ntiyiso byi ta andza.”+5 Ndzi languta, mina Daniyele, kutani waswivo, a ku ri ni van’wana vambirhi va yimile,+ un’wana a ri eribuweni leri ra xinambyana kutani un’wana a ri eribuweni lerin’wana ra xinambyana.+6 Kutani un’wana a ku eka munhu la ambaleke ntsembyana,+ loyi a a ri ehenhla ka mati ya xinambyana: “Xana makumu ya swilo swo hlamarisa ma ta teka nkarhi wo fikela kwihi ma nga si fika?”+7 Kutani ndzi twa munhu la ambaleke ntsembyana, loyi a a ri ehenhla ka mati ya xinambyana, loko a tlakusela voko rakwe ra xinene ematilweni, a hlambanya+ hi Loyi a hanyaka hilaha ku nga riki na makumu:+ “Swi ta va swa nkarhi lowu vekiweke, minkarhi leyi vekiweke ni xiphemu.+ Hi ku hatlisa loko ku fayeteriwa ka matimba ya vanhu vo kwetsima ku ta va ku herile,+ swilo hinkwaswo swi ta hela.”8 Loko ku ri mina, ndzi swi twile, kambe a ndzi nga swi twisisi;+ hiloko ndzi ku: “Wena hosi yanga, xiphemu xo hetelela xa swilo leswi xi ta va xihi?”+9 A ya emahlweni a ku: “Famba, Daniyele, hikuva marito lawa ma endliwe xihundla, ma lemeriwa ku fikela enkarhini wa makumu.+10 Vo tala va ta tiendla va tenga,+ va tibasisa+ ni ku pfumala xisandzu.+ Kunene lavo homboloka va ta endla hilaha ku hombolokeke,+ naswona a va kona vo homboloka lava va nga ta twisisa;+ kambe lava va nga ni vutlhari va ta twisisa.+11 “Ku sukela enkarhini wa ku susiwa+ ka xitlhavelo xa nkarhi hinkwawo+ kutani ku vekiwa nchumu lowu nyenyetsaka,+ lowu onhetelaka, ku ta va ni masiku ya 1 290.12 “Wa tsaka+ loyi a tshamaka a languterile, loyi a fikaka emasikwini ya 1 335!13 “Loko ku ri wena, yana emakumu;+ u ta wisa,+ kambe u ta yima u kuma xiavelo xa wena eku heleni ka masiku.”+


c: text/html

text:
Tirhela Yehovha Handle Ko Kavanyetiwa
“Mariya . . . a a ya emahlweni a yingisa rito ra [Yesu]. Marta . . . a a rivatiwa hi ku tirha mintirho yo tala.”—LUKA 10:39, 40.
TINSIMU: 94, 134
1, 2. Ha yini Yesu a a rhandza Marta, kambe hi xihi xihoxo lexi a xi endleke lexi kombiseke leswaku a a nga hetisekanga?
LOKO u anakanya hi Marta makwavo wa Lazaro, u anakanya leswaku a a ri munhu wa muxaka muni? Bibele yi kombisa leswaku Marta a a ri munghana lonkulu wa Yesu, naswona yi vula leswaku Yesu a a n’wi rhandza. Entiyisweni a a ku nga ri yena ntsena wansati loyi Yesu a a n’wi rhandza a tlhela a n’wi xixima. Hi xikombiso, Mariya makwavo wa Marta na yena a ri munghana lonkulu wa Yesu. Naswona Yesu a a rhandza mana wakwe, Mariya. (Yohane 11:5; 19:25-27) Kutani ha yini Yesu a a rhandza Marta?
2 Yesu a a rhandza Marta hikuva a a ri ni musa a tlhela a hanana naswona a a tirha hi matimba. Kambe xa nkoka swinene, Yesu a a n’wi rhandza hileswi a a ri ni ripfumelo leri tiyeke. A a swi pfumela hinkwaswo leswi Yesu a a swi dyondzisa, naswona a a nga kanakani leswaku a a ri Mesiya la tshembisiweke. (Yohane 11:21-27) Nilokoswiritano, Marta a a nga hetisekanga. A a swi endla swihoxo ku fana na hina hinkwerhu. Hi xikombiso, siku rin’wana loko Yesu a va endzerile, Marta u hlundzukele Mariya makwavo wa yena ivi a byela Yesu leswaku a n’wi tshinya. Marta u te: “Hosi, xana a swi na mhaka eka wena leswi makwerhu a ndzi siyeke ndzi ri swanga ndzi tirha swin’wana? Hikokwalaho, n’wi byele leswaku a ta ndzi pfuna.” (Hlaya Luka 10:38-42.) Ha yini Marta a vule marito wolawo, naswona hi nga dyondza yini eka ndlela leyi Yesu a n’wi hlamuleke ha yona?
MARTA U KAVANYETIWILE
3, 4. I yini leswi Mariya a swi endleke leswi tsakiseke Yesu, naswona Marta u dyondze yini? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
3 Yesu a a swi tlangela leswi Marta na Mariya a va n’wi rhambile ekaya ra vona, naswona a a lava ku tirhisa nkarhi wolowo leswaku a va dyondzisa ntiyiso wa risima. Mariya u nambe a tshama ekusuhi na yena, ‘a yingisa rito ra Yesu.’ A a lava ku dyondza swo tala eka Mudyondzisi Lonkulu. Marta na yena a a ta va a hlawule ku yingisela Yesu. Naswona a a ta va a n’wi bumabumerile hi ku va a tshike ku endla leswi a a swi endla leswaku a ta n’wi yingisela.
4 Kambe Marta u kavanyetiwile. A a khomekile hi ku lunghiselela Yesu swakudya swo hlawuleka a tlhela a endla swilo swin’wana swo tala leswaku Yesu a ta tsakela ku va endzela. Loko a vona leswaku Mariya a a nga n’wi pfuni, u hlundzukile ivi a byela Yesu. A a swi tiva leswaku Marta a a ringeta ku endla swilo swo tala ngopfu, hikwalaho hi musa u te: “Marta, Marta, u vilela ni ku karhatekela swilo swo tala.” U tlhele a ringanyeta leswaku swakudya swo olova a swi ta va swi ringanile. Endzhaku ka sweswo, Yesu u bumabumele Mariya hileswi a n’wi yingiserisiseke. U te: “Loko ku ri Mariya, u hlawule xiavelo lexinene, naswona a nge tekeriwi xona.” Mariya a nga ha va a swi rivarile swakudya leswi a swi dyeke hi siku rero, kambe a swi kanakanisi leswaku a nga swi rivalanga swilo leswi a swi dyondzeke eka Yesu ni ndlela leyi a n’wi bumabumeleke ha yona. Endzhaku ka malembe ya 60, muapostola Yohane u tsale a ku: “Yesu a a rhandza Marta ni makwavo wa xisati.” (Yohane 11:5) Marito lawa ma kombisa leswaku Marta u swi amukerile loko Yesu a n’wi tshinya hi ndlela ya rirhandzu naswona u tirhele Yehovha hi ku tshembeka vutomi byakwe hinkwabyo.
5. Ha yini swi tika swinene namuntlha ku dzikisa mianakanyo ya hina eka swilo swa nkoka swinene, naswona hi xihi xivutiso lexi hi nga ta xi hlamula?
5 Ha swi xiya leswaku namuntlha ku ni swilo swo tala leswi nga hi kavanyetaka ku tirhela Yehovha ku tlula leswi a swi ri kona enkarhini wa ku tsariwa ka Bibele. Xihondzo xo Rindza xa September 15, 1958, xi lemukise vamakwerhu leswaku va nga pfumeleli thekinoloji yi va kavanyeta ku tirhela Yehovha. Ni hi nkarhi wolowo, siku ni siku a ku endliwa nchumu lowuntshwa. Swilo swo tanihi timagazini to saseka, xiyanimoya, tifilimi ni thelevhixini se a swi dumile. Xihondzo xo Rindza xolexo xi vule leswaku loko mafambiselo lawa ma ri karhi ma ya emakumu, “a swi kanakanisi leswaku swilo leswi kavanyetaka swi ta tala.” Namuntlha, ku ni swilo swo tala swinene leswi nga hi kavanyetaka, ku tlula enkarhini lowu hundzeke. I yini leswi hi nga swi endlaka leswaku hi ta fana na Mariya hi tlhela hi dzikisa mianakanyo ya hina eku gandzeleni Yehovha?
U NGA TIRHISI MISAVA HI XITALO
6. Vanhu va Yehovha va yi tirhise njhani thekinoloji?
6 Vanhu va Yehovha va tirhise thekinoloji ya misava leyi leswaku va chumayela mahungu lamanene. Hi xikombiso, emahlweni ka nyimpi yo sungula ya misava ni loko yi ri karhi yi ya emahlweni, va kombe vanhu “Photo-Drama of Creation.” Va chumayele vanhu va timiliyoni ematikweni yo tala hi ku tirhisa tisilayidi ni tifilimi to koma leti a ti ri ni mivalavala ni mpfumawulo. Loko “Photo-Drama” yi hela a yi kombisa nkarhi wo rhula loko Yesu Kreste a ta va se a fuma misava. Hi ku famba ka nkarhi, vanhu va Yehovha va tirhise xiyanimoya ku haxa rungula ra Mfumo eka vanhu va timiliyoni emisaveni hinkwayo. Namuntlha, hi tirhisa tikhompyuta ni Internet leswaku hi fikelela vanhu kun’wana ni kun’wana laha va kumekaka kona, ni le tindhawini ta le kule swinene.
7. (a) Ha yini swi ri ni khombo ku tirhisa misava leyi hi xitalo? (b) I yini leswi hi faneleke hi tivonela eka swona? (Vona nhlamuselo ya le hansi.)
7 Bibele ya hi lemukisa leswaku hi nga tirhisi misava hi xitalo. Leswi swi katsa ku heta nkarhi wo tala hi endla swilo leswi misava yi hi tshembisaka swona. (Hlaya 1 Vakorinto 7:29-31.) Swin’wana swa swilo sweswo a swi bihanga, kambe swi nga hi dyela nkarhi wa hina wo tala. Hi xikombiso, hi nga ha tsakela ku tihungasa, ku hlaya tibuku, ku hlalela thelevhixini, ku endzela tindhawu leti tsakisaka, ku xava swilo ni ku kumisisa switirhisiwa swa elektroniki leswa ha ku endliwaka. Vo tala va tsakela ku vulavurisana hi ku tirhisa Internet, ku rhumelelana marungula ni ti e-mail kumbe va tshamela ku languta mahungu kumbe vuyelo bya swa mintlangu. Kambe van’wana va nga ha godzomberiwa hi ku endla swilo sweswo. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) (Eklesiasta 3:1, 6) Loko hi tirhisa nkarhi wa hina wo tala eka swilo leswi nga riki swa nkoka, hi ta tshika ku endla swilo leswi nga swa nkoka swinene, ku nga ku gandzela Yehovha.—Hlaya Vaefesa 5:15-17.
8. Ha yini swi ri swa nkoka swinene leswaku hi nga rhandzi swilo leswi nga emisaveni?
8 Sathana u ringeta hilaha a nga kotaka hakona leswaku a hi yenga hi kokiwa hi swilo leswi nga emisaveni yakwe a tlhela a hi kavanyeta ku tirhela Yehovha. Sathana u swi endlile swoleswo enkarhini wa vaapostola, naswona wa ha swi endla ninamuntlha. (2 Timotiya 4:10) Hikwalaho hi fanele hi tshama hi ri karhi hi kambisisa ndlela leyi hi titwaka ha yona hi swilo leswi nga kona emisaveni ivi hi endla mindzulamiso laha ku faneleke. Bibele yi hi byela leswaku a hi fanelanga hi rhandza swilo leswi nga emisaveni. Ku ri na sweswo hi fanele hi tshama hi ri karhi hi n’wi rhandza swinene Yehovha. Loko hi endla tano, swi ta hi olovela ku yingisa Yehovha ni ku tshama hi ri ekusuhi na yena.—1 Yohane 2:15-17.
TSHAMA U RI KARHI U ANAKANYA HI SWILO SWA NKOKA SWINENE
9. Yesu u dyondzise vadyondzisiwa vakwe ku dzikisa mianakanyo eka yini, naswona u va vekele xikombiso hi ndlela yihi?
9 Tanihi leswi hi musa a dyondziseke Marta leswaku a nga kavanyetiwi hi swilo swo tala, Yesu u dyondzise vadyondzisiwa vakwe ku endla leswi fanaka. U va khutaze ku dzikisa mianakanyo eka ku tirhela Yehovha ni le ka Mfumo wakwe. (Hlaya Matewu 6:22, 33.) Yesu u veke xikombiso lexinene emhakeni yoleyo. A a nga ri na swilo swo tala, naswona a a nga ri na yindlu kumbe ndhawu.—Luka 9:58; 19:33-35.
10. Hi xihi xikombiso lexinene lexi Yesu a hi vekeleke xona?
10 Yesu a nga pfumelelanga nchumu leswaku wu n’wi kavanyeta entirhweni wakwe wo chumayela. Hi xikombiso, endzhakunyana ka loko a sungule ku chumayela, mintshungu eKapernawume a a yi lava leswaku Yesu a heta nkarhi wo tala emutini wa yona. Xana u endle yini? A a anakanya swinene hi ntirho wa yena. U te: “Ni le ka miti yin’wana ndzi fanele ku vula mahungu lamanene ya mfumo wa Xikwembu, hikuva hi swona leswi ndzi rhumeriweke swona.” (Luka 4:42-44) Yesu u fambe mpfhuka wo leha a ya chumayela mahungu lamanene a tlhela a dyondzisa vanhu vo tala swinene. A a ri munhu la hetisekeke, kambe na yena a a karhala naswona a a fanele a wisa hikuva a a tirha hi matimba.—Luka 8:23; Yohane 4:6.
Yesu u hi dyondzise leswaku loko hi tshamela ku anakanya hi ku va ni swilo swo tala, hi nga kavanyeteka loko hi ri karhi hi tirhela Xikwembu
11. Yesu u endle yini loko wanuna un’wana a n’wi vutise hi xiphiqo xa yena n’wini? Hi yihi dyondzo leyi Yesu a yi dyondziseke vadyondzisiwa vakwe?
11 Endzhakunyana, loko Yesu a ri karhi a dyondzisa vadyondzisiwa vakwe dyondzo ya nkoka, wanuna un’wana u n’wi nghene enon’wini ivi a ku: “Mudyondzisi, byela makwerhu leswaku a ndzi avela ndzhaka.” Yesu a nga ringetanga ku tlhantlha xiphiqo xa wanuna loyi. A nga pfumelanga ku kavanyetiwa loko a ri karhi a dyondzisa vadyondzisiwa vakwe. Entiyisweni, u tirhise nkarhi wolowo leswaku a va dyondzisa leswaku loko va tshamela ku anakanya hi ku va ni swilo swo tala, a va ta kavanyeteka loko va ri karhi va tirhela Xikwembu.—Luka 12:13-15.
12, 13. (a) I yini leswi Yesu a swi endleke leswi tsakiseke Magriki man’wana lawa a ma ri eYerusalema? (b) Yesu u te yini loko Filipi a n’wi kombele leswaku a ya hlangana ni vanhu volavo?
12 Yesu a a ri ni ntshikilelo lowukulu eka masiku yo hetelela ya vutomi byakwe laha misaveni. (Matewu 26:38; Yohane 12:27) A a swi tiva leswaku a a ta xanisiwa hi ndlela yo vava a tlhela a dlayiwa. Nakambe a a swi tiva leswaku a a ri ni ntirho wo tala lowu a a fanele a wu endla loko a nga si fa. Hi xikombiso, hi Sonto, hi Nisani 9, Yesu u nghene eYerusalema a gade mbhongolo. Mintshungu yi n’wi amukele tanihi Hosi ya yona. (Luka 19:38) Hi siku leri tlhandlamaka, Yesu hi xivindzi u hlongole vavanuna va makwanga etempeleni lava a va xavisa swilo va swi durhisa xisweswo va dyelela vanhu.—Luka 19:45, 46.
13 Vanhu van’wana va Magriki, lava a va te eYerusalema leswaku va ta tlangela Paseka, va vone leswi Yesu a swi endleke kutani swi va tsakisa. Hikwalaho va vutise muapostola Filipi loko swi nga koteka leswaku va hlangana na Yesu. Kambe Yesu a a nga ringeti ku kuma vanhu lava a va ta n’wi seketela va tlhela va n’wi lwela eka valala vakwe. A a swi tiva leswi a swi ri swa nkoka swinene. A a tshama a ri karhi a anakanya hi ku endla ku rhandza ka Yehovha, hi leswaku, a nyikela vutomi byakwe byi va gandzelo. Hikwalaho u tsundzuxe vadyondzisiwa vakwe leswaku a a ta dlayiwa ku nga ri khale ni leswaku valandzeri vakwe hinkwavo va fanele va tiyimisela ku nyikela hi vutomi bya vona. U te: “Loyi a rhandzaka moya-xiviri wakwe wa wu lovisa, kambe loyi a vengaka moya-xiviri wakwe emisaveni leyi u ta wu hlayisela vutomi lebyi nga heriki.” Kambe Yesu u tlhele a tshembisa leswaku “Tatana u ta . . . xixima” valandzeri va Yesu kutani a va nyika vutomi lebyi nga heriki. Filipi u byele Magriki wolawo rungula leri leri khutazaka.—Yohane 12:20-26.
14. Hambileswi Yesu a a rhangisa ntirho wo chumayela evuton’wini byakwe, i yini lexi a a tiyiseka leswaku wa xi endla?
14 Loko Yesu a ha ri laha misaveni, ntirho wa yena wa nkoka a ku ri ku chumayela mahungu lamanene. Hambileswi a a teka ku chumayela swi ri swa nkoka, a a nga tshameli ku anakanya hi ku chumayela. Hi xikombiso, u ye enkhubyeni wun’we wa vukati, laha a fikeke a hundzula mati ma va vhinyo leyinene. (Yohane 2:2, 6-10) U tlhele a ya dya swakudya emakaya ya vanghana vakwe ni le ka vanhu van’wana lava a va tsakela mahungu lamanene. (Luka 5:29; Yohane 12:2) Xa nkoka swinene, minkarhi hinkwayo Yesu a a tinyika nkarhi wo khongela, wo anakanyisisa ni wo wisa.—Matewu 14:23; Marka 1:35; 6:31, 32.
“A HI HLUVULENI NTIKO WUN’WANA NI WUN’WANA”
15. Muapostola Pawulo u vule leswaku Vakreste va fanele va endla yini, naswona u xi veke njhani xikombiso lexinene?
15 Muapostola Pawulo u vule leswaku Vakreste va fana ni vanhu lava tsutsumaka eka mphikizano wa mpfhuka wo leha ni leswaku loko va ta kota ku fika emakumu va fanele va cukumeta nchumu wihi ni wihi lowu nga ha va kavanyetaka kumbe ku va tshikisa mphikizano. (Hlaya Vaheveru 12:1.) Pawulo u hi vekele xikombiso lexinene. A a ta va a fuwile a tlhela a va murhangeri wa vukhongeri wa Muyuda loyi a a dumile, kambe u tshike ntirho wolowo leswaku a ta dzikisa mianakanyo eka “swilo swa nkoka swinene.” U tirhe hi matimba entirhweni wo chumayela a tlhela a ya etindhawini to tala, ku katsa ni le Siriya, Asia Minor, Makedoniya ni le Yudiya. Pawulo a a yi langutele hi mahlongati hakelo yakwe ya ku ya hanya hilaha ku nga heriki etilweni. U te: “Ku rivala swilo swa le ndzhaku ni ku nava ndzi ya emahlweni eka swilo swa le mahlweni, ndzi lwela ku fikelela pakani ya hakelo.” (Vafilipiya 1:10; 3:8, 13, 14) Pawulo a a nga ri na nsati, kutani sweswo swi n’wi pfunile leswaku a “tirhela Hosi nkarhi hinkwawo [a] nga rivatiwi hi nchumu.”—1 Vakorinto 7:32-35.
Pawulo u tshike ntirho wakwe leswaku a ta endla “swilo swa nkoka swinene”
16, 17. Hi nga xi tekelela njhani xikombiso xa Pawulo ku nga khathariseki leswaku hi nghenele vukati kumbe a hi byi nghenelanga? Mark na Claire va swi endlise ku yini sweswo?
16 Malandza man’wana ya Yehovha namuntlha ma hlawula ku nga ngheneli vukati ku fana na Pawulo, leswaku ma ta endla leswi engetelekeke entirhweni wa Yehovha. (Matewu 19:11, 12) Vanhu lava nga byi nghenelangiki vukati a va na vutihlamuleri byo tala bya ndyangu ku fana ni lava byi ngheneleke. Kambe hinkwerhu ka hina, ku nga khathariseki leswaku hi nghenele vukati kumbe a hi byi nghenelanga, hi nga ‘hluvula ntiko wun’wana ni wun’wana’ lowu nga hi kavanyetaka ku tirhela Yehovha. Swi nga ha lava leswaku hi tshika swilo leswi a hi tolovele ku swi endla leswaku hi ta papalata ku tlanga hi nkarhi ivi hi kota ku endla leswi engetelekeke entirhweni wa Yehovha.
17 Hi xikombiso, Mark na Claire, lava kuleleke le Wales, va sungule ku phayona loko va heta xikolo. Va ye emahlweni va phayona endzhaku ka loko va tekanile. Kambe a va lava ku endla leswi engetelekeke. Mark u ri: “Hi kote ku olovisa vutomi bya hina hi ku suka endlwini ya hina leyi a yi ri ni makamara manharhu yo etlela eka wona hi tlhela hi tshika ntirho wo tihanyisa lowu a hi nga tirhi nkarhi hinkwawo, leswaku hi ta nghenela ntirho wo aka ematikweni yo hambanahambana.” Emalembeni ya 20 lama hundzeke, va ye ematikweni yo tala ya laha Afrika leswaku va ya pfuneta ku aka Tiholo ta Mfumo. Minkarhi yin’wana a va ri ni swimalana ntsena, kambe Yehovha a a va khathalela minkarhi hinkwayo. Claire u ri: “Hi titwa hi enerisekile swinene hi ku va hi tirhela Yehovha siku ni siku. Hi tiendlele vanghana vo tala ematikweni lawa hi yeke eka wona, naswona a hi pfumali nchumu. Swilo switsongo leswi hi swi tshikeke a hi nchumu loko swi pimanisiwa ni ntsako lowu hi wu kumaka hi leswi hi tirhelaka Yehovha nkarhi hinkwawo.” Vamakwerhu vo tala lava nga le ntirhweni wa nkarhi hinkwawo va titwa hi ndlela yoleyo na vona. *—Vona nhlamuselo ya le hansi.
18. Hi swihi swivutiso leswi hi nga tivutisaka swona?
18 Xana u vona onge u nga hiseka swinene loko u ri karhi u tirhela Yehovha? Xana ku ni swilo leswi ku kavanyetaka leswaku u nga rhangisi swilo swa nkoka swinene? Loko swi ri tano, xana u nga endla yini? Kumbexana u nga antswisa ndlela leyi u dyondzaka Bibele ha yona. Xihloko lexi landzelaka xi ta ku hlamusela ndlela leyi u nga swi endlaka ha yona sweswo.
^ ndzim. 7 Vona xihloko lexi nge, “Un’wana Ni Un’wana La Nga Riki Na Ntokoto U Pfumela Rito Rin’wana Ni Rin’wana.”
^ ndzim. 17 Nakambe vona mhaka ya vutomi ya Hadyn na Melody Sanderson exihlokweni lexi nge, “Ku Tiva Leswi Nga Swinene Ni Ku Swi Endla.” (Xihondzo xo Rindza xa March 1, 2006) Bindzu ra vona eAustralia a ri famba kahle, kambe va ri tshikile leswaku va nghenela ntirho wa nkarhi hinkwawo. Twana leswi humeleleke endzhaku ka loko va heleriwe hi mali loko va ri varhumiwa le Indiya.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Eklesiasta 11:1-10
11 Cukumeta xinkwa+ xa wena evuandlalweni bya mati,+ hikuva u ta tlhela u xi kuma endzhaku ka masiku yo tala.+2 Phemela vanhu va nkombo kumbe hambi va nhungu,+ hikuva a wu ri tivi khombo leri nga ta humelela emisaveni.+3 Loko mapapa ma ri ni mati yo tala, ma chulula maboboma lamakulu emisaveni;+ naswona loko murhi wu wela edzongeni kumbe en’walungwini, ndhawu leyi murhi+ wu weleke eka yona wu ta tshama wu ri eka yona.4 Loyi a langutaka mheho a nge byali mbewu; naswona loyi a langutaka mapapa a nge tshoveli.+5 Tanihi leswi u nga yi tiviki ndlela ya moya emarhambyini, ekhwirini ra loyi a tikeke,+ hi ndlela leyi fanaka a wu wu tivi ntirho wa Xikwembu xa ntiyiso, lexi endlaka swilo hinkwaswo.+6 Byala mbewu ya wena nimixo, naswona u nga ri wisisi voko ra wena ku fikela nimadyambu;+ hikuva a wu swi tivi leswaku leswi swi ta lulama kwihi,+ laha kumbe lahaya, kumbexana haswimbirhi swi ta va leswinene.7 Ku vonakala na kona i kunene, naswona i swinene leswaku mahlo ma vona dyambu;+8 hikuva loko munhu o hanya malembe yo tala, a a tsake+ eka wona hinkwawo. A a tsundzuke masiku ya munyama,+ hambiloko mo va ma tele; siku rin’wana ni rin’wana leri fikeke i vuhava.+9 Jaha, tsaka+ evuntshweni bya wena, naswona mbilu ya wena a yi ku endlele leswinene emasikwini ya vujaha bya wena, famba etindleleni ta mbilu ya wena ni hi ku landza swilo leswi voniwaka hi mahlo ya wena.+ Kambe tiva leswaku eka leswi hinkwaswo, Xikwembu xa ntiyiso xi ta ku avanyisa.+10 Kutani susa mbitsi embilwini ya wena, naswona u bakanya khombo enyameni ya wena;+ hikuva vuntshwa ni nkarhi lowu u hanyeke kahle ha wona evuton’wini i vuhava.+


text:
SWITOLOVETO SWA TIMHAKA TA BIBELE
Mintlango Ya Le Bibeleni
Ku Hanyisiwa Ka Munhu Wa Nhlokonho!
Dyondza eka rungula ra Bibele ra nhwanyana wa Muisrayele loyi a pfuneke ndhuna ya vuthu ra Siriya leswaku yi kota ku hanyisiwa eka vuvabyi bya yona. Kopa ntlango lowu, ivi u hlaya xitori lexi kutani u xi vona hi mahlo ya mianakanyo.
SWIN'WANA EKA NHLENGELETO LOWU
Titsongahate Loko U Tshinyiwa
U dyondza yini eka ndlela leyi Natani a vulavuleke ha yona na Davhida leswaku a n’wi lulamisa?
Tivonele Eka Ku Navela Loku Nga Riki Kunene
Endla xitoloveto lexi naswona u yi vona hi mahlo ya mianakanyo mhaka leyi ya le Bibeleni ya Davhida na Bati-xeba. Hi tihi tidyondzo leti hi nga ti dyondzaka?
Xikwembu Xi Horise Hezekiya
Hlaya mhaka leyi ya Bibele u vona ndlela leyi u nga antswisaka ha yona ndlela leyi u khongelaka ha yona.


text:
Dyondzo 101: Yesu A Dlayiwa
Languta nchumu wo vava lowu humeleleke! Yesu u dlayiwile. Va n’wi belele emhandzini. Swipikiri swi beleriwe emavokweni ni le milengeni yakwe. Ha yini munhu a endle nchumu wo tani eka Yesu?
Hileswi vanhu van’wana a va venga Yesu. Xana wa va tiva vanhu va kona? Un’wana wa vona i ntsumi leyo homboloka, ku nga Sathana Diyavulosi. Hi yena la endleke leswaku Adamu na Evha va nga n’wi yingisi Yehovha. Nakambe Sathana hi yena la endleke leswaku valala va Yesu va endla vugevenga lebyi byo chavisa swonghasi.
Hambiloko Yesu a nga si beleriwa emhandzini leyi, valala vakwe va n’wi khome hi tihanyi. Xana wa ha tsundzuka loko va ya entangeni wa Getsemani va ya n’wi khoma? Xana a ku ri vamani valala volavo? Ina, a ku ri varhangeri va vukhongeri. Kutani, a hi voneni leswi humeleleke endzhaku ka sweswo.
Loko varhangeri va vukhongeri va khoma Yesu, vaapostola vakwe va balekile. Va siye Yesu a khomiwe hi valala vakwe hikuva a va chuhile. Kambe muapostola Petro na Yohane a va nga balekelanga ekule. Va va sale ndzhaku ku vona leswi nga ta humelela eka Yesu.
Vaprista va yise Yesu eka nkulukumba la vuriwaka Anasi, loyi a a ri muprista lonkulu. Ntshungu a wu tshamanga ngopfu kwalaho. Nakambe va yise Yesu endlwini ya Kayafasi, loyi a a ri muprista lonkulu hi nkarhi wolowo. Varhangeri vo tala va vukhongeri va hlengeletane endlwini ya yena.
Va n’wi konanise endlwini yoleyo ya Kayafasi. Ku tisiwe vanhu leswaku va ta vula mavunwa hi Yesu. Varhangeri hinkwavo va vukhongeri va te: ‘Yesu u fanele ku dlayiwa.’ Kutani va n’wi tshwutelele exikandzeni va tlhela va n’wi bukutela hi swibakele.
Loko swilo leswi hinkwaswo swi humelela, Petro a a yime ehandle ka xivava. A ku titimela vusiku byebyo kutani vanhu a va tshivele ndzilo. Loko va ri karhi va orha ndzilo, hiloko nhwanyana la nga nandza a languta Petro kutani a ku: ‘Wanuna loyi na yena a a ri na Yesu.’
Petro u te: ‘A swi tano nikatsongo!’
Vanhu va vule kanharhu leswaku Petro a a ri na Yesu. Kambe, nkarhi wun’wana ni wun’wana Petro u kanetile. Loko Petro a vula sweswo ra vunharhu, Yesu u hundzulukile a n’wi languta. Petro u tisorile swinene hi ku va a hembile kutani u humele handle a ya rila.
Loko ri ri karhi ri xa hi Ravuntlhanu nimixo, vaprista va yise Yesu endhawini leyikulu leyi a va hlangana eka yona, ku nga holo ya Sanedri. Kwalaho va fike va vulavula hi leswi va nga ta n’wi endla swona. Va n’wi yise eka Pontiyo Pilato, la nga mufumi wa muganga wa Yudiya.
Vaprista va byele Pilato va ku: ‘Wanuna loyi u hombolokile. U fanele a dlayiwa.’ Endzhaku ko vutisa Yesu swivutiso, Pilato u te: ‘A ndzi n’wi voni nandzu.’ Hiloko Pilato a rhumela Yesu eka Heroda Antipasi. Heroda a a ri mufumi wa le Galeliya kambe a a tshama eYerusalema. Heroda na yena a nga n’wi vonanga nandzu Yesu, kutani u n’wi tlherisele eka Pilato.
Pilato a a lava ku ntshunxa Yesu. Kambe valala va Yesu a va lava leswaku ku ntshunxiwa mubohiwa un’wana ematshan’weni ya yena. Wanuna wa kona a a ri xigevenga lexi vuriwaka Barabasi. A ku ri ni nhlikanhi loko Pilato a humesela Yesu ehandle. U byele vanhu a ku: ‘Vonani! Hosi ya n’wina!’ Kambe vaprista lavakulu va huwelele va ku: ‘N’wi suse! N’wi dlaye! N’wi dlaye!’ Hiloko Pilato a ntshunxa Barabasi kutani va teka Yesu a ya dlayiwa.
Hi Ravuntlhanu nindzhenga Yesu u beleriwe emhandzini. A wu nge swi voni laha xifanisweni kambe ku ni swigevenga leswi beleriweke ematlhelo ka Yesu. Loko Yesu a ri kusuhi ni ku fa, xin’wana xa swigevenga xi n’wi byele xi ku: ‘U ndzi tsundzuka loko u fika emfun’weni wa wena.’ Kutani Yesu u hlamule a ku: ‘Ndza ku tshembisa leswaku u ta va na mina eParadeyisini.’
Xana xexo a ku nga ri xitshembiso lexi tsakisaka? Xana wa yi tiva paradeyisi leyi Yesu a a vulavula ha yona? Xana a yi ri kwihi paradeyisi leyi endliweke hi Xikwembu eku sunguleni? Ina, a yi ri emisaveni. Naswona loko Yesu a fuma tanihi hosi etilweni, u ta pfuxa wanuna loyi leswaku a ta tsaka eParadeyisini leyintshwa emisaveni. Xana a swi hi tsakisi sweswo?
Matewu 26:57-75; 27:1-50; Luka 22:54-71; 23:1-49; Yohane 18:12-40; 19:1-30.
Swivutiso
- I mani loyi a nga ni vutihlamuleri lebyikulu eka rifu ra Yesu?
- Xana vaapostola va endle yini loko Yesu a khomiwa hi varhangeri va vukhongeri?
- Ku humelele yini endlwini ya Kayafasi, muprista lonkulu?
- Ha yini Petro a humile a ya rila?
- Loko Yesu a tlhelele eka Pilato, xana vaprista lavakulu va huwelele va ku yini?
- Ku humelele yini hi Yesu hi Ravuntlhanu nindzhenga, naswona u n’wi tshembise yini mudyohi loyi a a vambiwe emhandzini etlhelo ka yena?
- Xana Paradeyisi leyi Yesu a a vulavula ha yona yi le kwihi?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Matewu 26:57-75.
Xana swirho swa huvo-nkulu ya Vayuda swi kombise njhani leswaku a swi bihe timbilu?
- Hlaya Matewu 27:1-50.
Ha yini hi nga vulaka leswaku ku tisola ka Yudasi a ku nga ri ka xiviri?
- Hlaya Luka 22:54-71.
Hi yihi dyondzo leyi hi nga yi dyondzaka emhakeni ya Petro ya ku landzula Yesu hi vusiku lebyi a xengiweke ni ku khomiwa ha byona?
- Hlaya Luka 23:1-49.
Yesu u angule njhani eka vuhomboloki lebyi va n’wi endleke byona, naswona hi nga dyondza yini emhakeni leyi?
- Hlaya Yohane 18:12-40.
I yini lexi kombisaka leswaku hambileswi Petro a a ngheniwe hi moya wa ku chava vanhu swa xinkarhana, endzhaku u hlule xiyimo xo tano ivi a va muapostola wo hlawuleka?
- Hlaya Yohane 19:1-30.
Hi rihi langutelo leri ringaniseriweke hi swilo leswi vonakaka leri Yesu a a ri na rona?
Xana marito lawa Yesu a ma vuleke loko a fa ma kombise njhani leswaku u seketele vuhosi bya Yehovha?
DYONDZA SWO TALA
Tiva Yohane 3:16 Hi Nhloko
Dyondza leswi Yohane 3:16 yi vulaka swona kutani u tirhisa leswi u swi dyondzeke loko u ya ensin’wini.


text:
Endla Switsundzuxo Swa Yehovha Swi Tsakisa Mbilu Ya Wena
“Ndzi teke switsundzuxo swa wena swi ri ndzhaka ya mina hilaha ku nga riki na makumu.”—PS. 119:111.
1. (a) Vanhu va angula njhani loko va nyikiwa switsundzuxo, naswona ha yini? (b) Ku tikukumuxa ku nga yi khumba njhani ndlela leyi munhu a yi tekaka ha yona ndzayo?
VANHU va angula hi tindlela to hambana-hambana loko va nyikiwa ndzayo. Van’wana va nga ha amukela ndzayo leyi humaka eka munhu la nga ni vulawuri, kasi leyi humaka eka munhu la nga ntangha ya vona kumbe loyi a nga riki na vulawuri byo tala va nga ha yi ala. Loko van’wana va nyikiwa ndzayo kumbe xitsundzuxo, va nga ha angula hi tindlela to hambana-hambana. Va nga ha va ni gome, va hlunama, va khomiwa hi tingana kumbe va nga ha khutazeka, va titwa va tlhontlhiwa kumbe va lava ku antswisa. Ha yini vanhu va angula hi tindlela to hambana? Xivangelo xin’wana i ku tikukumuxa. Entiyisweni, moya wa ku tikurisa wu nga endla munhu a anakanya leswaku ndzayo yoleyo a yi tirhi eka yena, kutani a yi ala ivi a nga vuyeriwi eka ndzetelo wa nkoka.—Swiv. 16:18.
2. Ha yini Vakreste va ntiyiso va tlangela ndzayo leyi humaka eRitweni ra Xikwembu?
2 Hi hala tlhelo, Vakreste va ntiyiso va yi tlangela ndzayo leyi pfunaka, ngopfu-ngopfu loko yi sekeriwe eRitweni ra Xikwembu. Switsundzuxo swa Yehovha swi hi nyika vutlhari bya nkoka, swa hi dyondzisa swi tlhela swi hi pfuna ku papalata mintlhamu yo tanihi ku rhandza rifuwo, ku tikhoma hi ndlela yo biha hi tlhelo ra rimbewu ni ku tirhisa swidzidziharisi kumbe byala hi ndlela yo biha. (Swiv. 20:1; 2 Kor. 7:1; 1 Tes. 4:3-5; 1 Tim. 6:6-11) Ku tlula kwalaho, ha tsaka hikwalaho ka “xiyimo lexinene xa mbilu” lexi hi vaka na xona hikwalaho ko yingisa switsundzuxo swa Xikwembu.—Esa. 65:14.
3. I langutelo rihi ra mupisalema leri swi nga vaka swinene leswaku hi ri tekelela?
3 Leswaku hi hlayisa vuxaka bya hina bya risima ni Tata wa hina wa le tilweni, hi fanele hi ya emahlweni hi tirhisa swiletelo swa vutlhari swa Yehovha evuton’wini bya hina. Hi fanele hi tekelela langutelo leri fanaka ni ra mupisalema loyi a tsaleke a ku: “Ndzi teke switsundzuxo swa wena swi ri ndzhaka ya mina hilaha ku nga riki na makumu, hikuva swi endla mbilu ya mina yi khana.” (Ps. 119:111) Xana na hina hi tsakela swileriso swa Yehovha, kumbe minkarhi yin’wana hi swi teka tanihi leswi tikaka? Hambiloko minkarhi yin’wana swi hi tikela ku amukela ndzayo, a hi fanelanga hi hela matimba. Hi nga tiyisa ku byi tshemba ka hina hilaha ku tiyeke vutlhari lebyi tlakukeke bya Xikwembu! A hi kambisiseni tindlela tinharhu to endla sweswo.
TIYISA KU TSHEMBA KA WENA XIKWEMBU HI KU KHONGELA
4. Hi wihi nchumu wun’we lowu nga hundzukangiki evuton’wini bya Davhida?
4 Swilo swi n’wi fambele kahle evuton’wini Hosi Davhida swi tlhela swi nga n’wi fambeli kahle, kambe ku ni nchumu wun’we lowu nga hundzukangiki—minkarhi hinkwayo a a tshemba Muvumbi wa yena hi ku helela. U te: “Oho Yehovha, ndzi tlakusela moya-xiviri wa mina eka wena. Oho Xikwembu xanga, ndzi tshemba wena.” (Ps. 25:1, 2) I yini lexi pfuneke Davhida ku tshemba Tata wa yena wa le tilweni hi ndlela yoleyo?
5, 6. Rito ra Xikwembu ri hi byela yini malunghana ni vuxaka lebyi Davhida a a ri na byona na Yehovha?
5 Vanhu vo tala va khongela eka Xikwembu loko va ri ni swiphiqo leswikulu ntsena. Ku vuriwa yini loko munghana kumbe xaka ra wena ri vulavula na wena ntsena loko ri lava mali kumbe loko ri lava u ri endlela swo karhi? Hi ku famba ka nkarhi, u nga ha sungula ku tivutisa loko munghana lowa wena a ku rhandza hakunene. Kambe, Davhida a a nga ri tano. Vuxaka bya yena na Yehovha a a byi kombisa leswaku a a ri ni ripfumelo naswona a a rhandza Xikwembu vutomi bya yena hinkwabyo—loko swilo swi famba kahle ni loko swi nga fambi kahle.—Ps. 40:8.
6 Xiya marito ya Davhida yo dzunisa ni yo nkhensa Yehovha lama nge: “Oho Yehovha Hosi ya hina, vito ra wena i rikulu swinene emisaveni hinkwayo, wena loyi xindzhuti xa wena xi tlakukeke ehenhla-henhla ka matilo!” (Ps. 8:1) Xana wa byi vona vuxaka lebyikulu lebyi Davhida a a ri na byona ni Tata wa yena wa le tilweni? Davhida u tsakisiwe swinene hi vukulu bya Yehovha ni ku vangama ka yena lerova u susumeteleke ku n’wi dzunisa “siku hinkwaro.”—Ps. 35:28.
7. Hi vuyeriwa njhani hi ku tshinela eka Xikwembu hi xikhongelo?
7 Ku fana na Davhida, hi fanele hi vulavula na Yehovha nkarhi na nkarhi leswaku hi tiyisa ndlela leyi hi n’wi tshembaka ha yona. Bibele yi ri: “Tshinelani eka Xikwembu, kutani xi ta tshinela eka n’wina.” (Yak. 4:8) Ku tshinela eka Xikwembu hi xikhongelo i ndlela yin’wana ya nkoka leyi hi kumaka moya lowo kwetsima ha yona.—Hlaya 1 Yohane 3:22.
8. Ha yini hi fanele hi papalata ku phindha-phindha marito lama fanaka loko hi khongela?
8 Loko u khongela, xana u tolovele ku phindha-phindha marito lama fanaka? Loko swi ri tano, loko u nga si khongela, tinyike nkarhi wutsongo u anakanya hi leswi u lavaka ku swi vula. Loko a ho phindha-phindha marito lama fanaka eka munghana wa hina kumbe eka xaka ra hina nkarhi hinkwawo loko hi vulavula na rona, xana a swi ta ri tsakisa? A ri nga ha ta hi yingisa. Ina, Yehovha a nge tshiki ku yingisa xikhongelo lexi humaka embilwini xa un’wana wa malandza ya yena yo tshembeka. Kambe hi fanele hi papalata ku vula swilo leswi fanaka nkarhi hinkwawo loko hi khongela.
9, 10. (a) Hi nga ha katsa yini eka swikhongelo swa hina? (b) I yini leswi nga hi pfunaka ku khongela swi huma embilwini?
9 Swi le rivaleni leswaku loko hi lava ku tshinela eka Xikwembu a hi nge khongeli hi swilo leswi tolovelekeke. Loko hi ya hi tiphofula eka Yehovha, hi ta tshinela eka yena naswona hi ta ya hi n’wi tshemba. Kambe, hi fanele hi katsa yini eka swikhongelo swa hina? Rito ra Xikwembu ra hlamula: “Eka hinkwaswo tivisani Xikwembu swikombelo swa n’wina hi xikhongelo ni xikombelo swin’we ni ku nkhensa swikombelo swa n’wina.” (Filp. 4:6) Entiyisweni, hi nga khongela hi nchumu wun’wana ni wun’wana lowu khumbaka vuxaka bya hina ni Xikwembu kumbe vutomi bya hina tanihi malandza ya xona.
10 Hi nga dyondza swo tala eka swikhongelo swa vavanuna ni vavasati vo tshembeka leswi tsariweke eBibeleni. (1 Sam. 1:10, 11; Mint. 4:24-31) Tipisalema ti ni swikhongelo ni tinsimu to tala leti yaka eka Yehovha leti humaka embilwini. Swikhongelo ni tinsimu leti swi katsa swa vanhu lava a va ri ni nhlomulo ni lava a va tsake swinene. Ku kambisisa marito wolawo lama vuriweke hi vanhu vo tshembeka swi nga hi pfuna leswaku hi khongela hi ndlela leyi nga ni xikongomelo eka Yehovha.
ANAKANYISISA HI SWITSUNDZUXO SWA XIKWEMBU
11. Ha yini hi fanele hi anakanyisisa hi xitsundzuxo xa Xikwembu?
11 Davhida u te: “Xitsundzuxo xa Yehovha xa tshembeka, xi tlharihisa la nga riki na ntokoto.” (Ps. 19:7) Ina, hambiloko hi nga ri na ntokoto, hi nga va vo tlhariha loko hi yingisa swileriso swa Xikwembu. Kambe, ndzayo yin’wana ya le Matsalweni yi lava leswaku hi anakanyisisa ha yona loko hi ta vuyeriwa swinene eka yona. Sweswo swi nga ha vuriwa malunghana ni ku tshama hi tshembekile loko hi ringiwa ku endla nchumu lowu hoxeke exikolweni kumbe entirhweni, ku yingisa milawu ya Xikwembu malunghana ni ngati ni ku nga hlanganyeli etimhakeni ta nyimpi ni ku tirhisa milawu ya Bibele loko hi hlawula swiambalo ni loko hi tilunghisa. Ku anakanyisisa hi ndzayo ya Xikwembu swi ta hi pfuna leswaku hi lunghekela swiyimo swo tano. Kutani hi nga endla xiboho xa leswi hi nga ta swi endla loko swi nga si humelela. Ku tilulamisela hi ndlela yoleyo swi nga hi pfuna ku papalata swihoxo leswi twisaka ku vava.—Swiv. 15:28.
12. Hi nga hlayisa switsundzuxo swa Xikwembu loko hi anakanyisisa hi yini?
12 Loko ha ha rindzele ku hetiseka ka switshembiso swa Xikwembu, xana ndlela leyi hi hanyaka ha yona yi kombisa leswaku hi tshama hi xalamukile hi tlhelo ra moya? Hi xikombiso, xana ha tshemba hakunene leswaku Babilona Lonkulu u ta lovisiwa ku nga ri khale? Xana mikateko ya le nkarhini lowu taka, yo tanihi vutomi lebyi nga heriki emisaveni leyi nga paradeyisi, ya ha ri ya nkoka eka hina ku fana ni loko hi yi twa ro sungula? Xana ha ha hisekela ntirho wa nsimu ematshan’weni yo rhangisa ku navela ka hina? Ku vuriwa yini hi ntshembo wa ku pfuxiwa ka vafi, ku kwetsimisiwa ka vito ra Yehovha ni ku lweriwa ka vuhosi bya yena? Xana timhaka toleto ta ha ri ta nkoka eka hina? Ku anakanyisisa hi swivutiso leswi swi nga hi pfuna ku endla hilaha mupisalema a vuleke hakona, hi teka “switsundzuxo swa [Xikwembu] swi ri ndzhaka ya [hina] hilaha ku nga riki na makumu.”—Ps. 119:111.
13. Ha yini Vakreste va lembe-xidzana ro sungula swi va tikerile ku twisisa swilo swin’wana? Nyika xikombiso.
13 Ku ni swilo swin’wana leswi ku vulavuriweke ha swona eBibeleni leswi hi nga ha vaka hi nga swi twisisi hi ku helela hikuva a ku si va nkarhi wa Yehovha wo swi hlamusela. Yesu u byele vaapostola va yena hi ku phindha-phindha leswaku u ta boheka ku xanisiwa ni ku dlayiwa. (Hlaya Matewu 12:40; 16:21.) Kambe vaapostola a va nga swi twisisi leswaku a a vula yini. Va swi twisise endzhaku ka ku fa ni ku pfuxiwa ka yena loko a ambale miri wa nyama, a humelela eka vadyondzisiwa vo hlayanyana kutani a “pfula mianakanyo ya vona hi ku helela leswaku va twisisa nhlamuselo ya Matsalwa.” (Luka 24:44-46; Mint. 1:3) Hilaha ku fanaka, valandzeri va Kreste va swi twisise endzhaku ka loko moya lowo kwetsima wu chululeriwe eka vona hi Pentekosta ya 33 C.E., leswaku Mfumo wa Xikwembu a wu ta simekiwa etilweni.—Mint. 1:6-8.
14. Eku sunguleni ka lembe-xidzana ra vu-20, i xikombiso xihi lexinene lexi vamakwerhu vo tala va xi vekeke hambileswi a va ri ni ku langutela loku hoxeke hi masiku yo hetelela?
14 Hilaha ku fanaka, eku sunguleni ka lembe-xidzana ra vu-20, Vakreste va ntiyiso a va ri ni ku langutela loku hoxeke malunghana ni leswi a swi ta endleka “emasikwini yo hetelela.” (2 Tim. 3:1) Hi xikombiso, hi 1914, van’wana a va anakanya leswaku a va ta tekeriwa etilweni ku nga ri khale. Loko sweswo swi nga endlekanga, Vakreste volavo va ye emahlweni va dyondza Matsalwa kutani va swi xiya leswaku a ku fanele ku rhanga ku endliwa ntirho lowukulu wo chumayela. (Mar. 13:10) Hikwalaho, hi 1922, J. F. Rutherford, loyi hi nkarhi wolowo a a rhangela entirhweni wo chumayela, u byele lava a va hlengeletane entsombanweni wa matiko le Cedar Point, eOhio, le U.S.A. a ku: “Vonani, Hosi ya fuma! N’wina mi vayimeri va yona. Hikwalaho, twarisani, twarisani, twarisani Hosi ni mfumo wa yona.” Ku sukela hi nkarhi wolowo ku ya emahlweni, malandza ya Yehovha ya manguva lawa ma tiviwa hi ku chumayela “mahungu lamanene ya mfumo.”—Mat. 4:23; 24:14.
15. Hi vuyeriwa njhani hi ku anakanyisisa hi ndlela leyi Xikwembu xi tirhisaneke ha yona ni vanhu va xona?
15 Loko hi anakanyisisa hi ndlela yo hlamarisa leyi Yehovha a tirhisaneke ha yona ni vanhu va yena enkarhini lowu hundzeke ni namuntlha, hi ya hi byi tshemba swinene vuswikoti bya yena byo hetisisa ku rhandza ka yena ni xikongomelo xa yena enkarhini lowu taka. Hi nkarhi lowu fanaka, switsundzuxo swa Xikwembu swi hi pfuna leswaku hi tshama hi ri karhi hi anakanya hi vuprofeta bya xona lebyi hi rindzeleke leswaku byi hetiseka. Hi nga tiyiseka leswaku loko hi endla tano swi ta hi pfuna leswaku hi tshemba switshembiso swa xona.
LOKO U RI KARHI U GANDZELA XIKWEMBU, TIYISA KU XI TSHEMBA KA WENA
16. Hi yihi mikateko leyi hi yi kumaka loko hi hiseka swinene entirhweni wa nsimu?
16 Yehovha, Xikwembu xa hina i Xikwembu xa matimba swinene, Xikwembu lexi tekaka goza. Mupisalema u vutisile a ku: “I mani la nga ni matimba ku fana na wena, Wena Yah?” U tlhele a ku: “Voko ra wena ri ni ntamu, voko ra wena ra xinene ri tlakusiwile.” (Ps. 89:8, 13) Hi ku pfumelelana ni sweswo, Yehovha u tlangela a tlhela a katekisa matshalatshala lawa hi ma endlaka leswaku hi yisa timhaka ta Mfumo emahlweni. Wa swi vona leswaku malandza yakwe—ku nga khathariseki leswaku i ya xinuna kumbe i ya xisati, ma ha ri mantshwa kumbe se ma dyuharile—a ma khondli mavoko kutani ma dya “xinkwa xa vulolo.” (Swiv. 31:27) Hi tekelela Muvumbi wa hina, kutani hi tshama hi khomekile hi mintirho ya le nhlengeletanweni yakwe. Ku tirhela Xikwembu hi mbilu hinkwayo swa hi vuyerisa, naswona swi n’wi tsakisa swinene Yehovha lerova a katekisa ntirho wa hina wa nsimu.—Hlaya Pisalema 62:12.
17, 18. Ha yini hi nga vulaka leswaku swiendlo swa hina swa ripfumelo swi hi pfuna leswaku hi tiyisa ndlela leyi hi tshembaka xitsundzuxo xa Yehovha ha yona? Nyika xikombiso.
17 Swiendlo swa hina swa ripfumelo swi hi pfuna njhani ku tiyisa ndlela leyi hi tshembaka Yehovha ha yona? Anakanya hi rungula ra le Matsalweni ra ku nghena ka Vaisrayele eTikweni leri Tshembisiweke. Yehovha a a lerise vaprista lava rhwaleke areka ya ntwanano leswaku va ya nghena eNambyeni wa Yordani. Hambiswiritano, loko vanhu va ri karhi va tshinela, va swi xiyile leswaku timpfula ta ximun’wana a ti endle leswaku nambu wolowo wu tala wu khapa-khapa. Xana Vaisrayele a va ta endla yini? Xana a va ta dzima mixaxa eribuweni ra nambu kutani va rindza mavhiki kumbe ku tlula leswaku mati lama khapa-khapaka ma hunguteka? Doo, va tshembe Yehovha hi ku helela kutani va landzela swileriso swa yena. Vuyelo byi ve byihi? Rungula ra kona ri hlayeka hi ndlela leyi: “Xikan’we-kan’we loko mikondzo ya vaprista yi khumbe mati, nambu wu yima ku khuluka, . . . vaprista va yima endhawini leyi omeke exikarhi ka nambu ekusuhi ni le Yeriko loko vanhu hinkwavo va ri ku peleni.” (Yox. 3:12-17; Contemporary English Version) Anakanya ndlela leyi a swi tsakisa ha yona ku vona mati lawa a ma khuluka ma hlengeletana! Entiyisweni, ripfumelo ra Vaisrayele eka Yehovha ri tiyisiwile hikuva va tshembe swileriso swa yena.
18 I ntiyiso leswaku Yehovha a nga ha endleli vanhu va yena masingita yo tano namuntlha, kambe wa swi katekisa swiendlo swa vona swa ripfumelo. Matimba lama tirhaka ya Xikwembu ma va nyika matimba leswaku va endla ntirho lowu va averiweke wona wo chumayela rungula ra Mfumo emisaveni hinkwayo. Naswona Mbhoni leyikulu ya Yehovha, ku nga Kreste Yesu la pfuxiweke eku feni, u tiyisekise vadyondzisiwa va yena leswaku u ta va seketela entirhweni lowu wa nkoka, a ku: “Hikokwalaho fambani mi ya endla vanhu va matiko hinkwawo va va vadyondzisiwa . . . Ndzi na n’wina masiku hinkwawo ku fikela emakumu ka mafambiselo ya swilo.” (Mat. 28:19, 20) Timbhoni to tala leti a ti ri ni tingana kumbe leti a ti chava ku vulavula ni van’wana ti vula leswaku moya lowo kwetsima wa Xikwembu wu ti nyike xivindzi xo vulavula ni vanhu lava ti nga va tiviki ensin’wini.—Hlaya Pisalema 119:46; 2 Vakorinto 4:7.
19. Hi xihi xitiyisekiso lexi hi nga na xona hambiloko hi ri ni ku tsana ko karhi?
19 Vamakwerhu van’wana va xinuna ni va xisati a va ha swi koti ku endla leswi a va ta tsakela ku swi endla entirhweni wa Xikwembu hileswi va vabyaka kumbe va dyuhaleke. Kambe, va nga tiyiseka leswaku “Tatana la nga ni tintswalo letikulu tlhelo Xikwembu xa nchavelelo hinkwawo” u twisisa swiyimo swa Mukreste un’wana ni un’wana wa ntiyiso. (2 Kor. 1:3) Wa swi tlangela hinkwaswo leswi hi swi endlaka leswaku hi yisa timhaka ta Mfumo emahlweni. Hinkwerhu hi fanele hi tsundzuka leswaku ku ponisiwa ka hina ku titshege swinene hi ku va ni ripfumelo eka gandzelo ra nkutsulo ra Kreste ivi hi endla leswi hi nga kotaka ku swi endla.—Hev. 10:39.
20, 21. Hi tihi tindlela tin’wana leti hi kombisaka ha tona leswaku hi tshemba Yehovha?
20 Vugandzeri bya hina byi katsa ku tirhisa nkarhi, matimba ni rifuwo ra hina hilaha hi nga kotaka hakona. Ina, hi lava ku “endla ntirho wa muevhangeli” hi timbilu ta hina hinkwato. (2 Tim. 4:5) Ntiyiso wa mhaka hileswaku ha swi tsakela ku swi endla sweswo hikuva swi pfuna van’wana ku “fikelela vutivi lebyi kongomeke bya ntiyiso.” (1 Tim. 2:4) Swi le rivaleni leswaku ku fundzha ni ku dzunisa Yehovha swi hi endla hi fuwa hi tlhelo ra moya. (Swiv. 10:22) Naswona swi hi pfuna ku n’wi tshemba hi ku helela Muvumbi wa hina, ku nga khathariseki leswaku ku humelela yini.—Rhom. 8:35-39.
21 Hilaha se hi buleke hakona, ku tshemba nkongomiso wa vutlhari wa Yehovha a swo tiendlekela; hi fanele hi tirha hi matimba leswaku hi wu tshemba. Hikwalaho titshege hi Yehovha hi xikhongelo hilaha u nga kotaka hakona. Anakanyisisa hi ndlela leyi Yehovha a ku hetisiseke ha yona ku rhandza ka yena enkarhini lowu hundzeke ni ndlela leyi a nga ta ku hetisisa ha yona enkarhini lowu taka. Naswona yana emahlweni u tiyisa ndlela leyi u tshembaka Yehovha ha yona hi swiendlo swa vugandzeri. Hakunene, switsundzuxo swa Yehovha swi ta tshama hilaha ku nga heriki. Na wena u nga hanya hilaha ku nga heriki!


text:
1Se ni to engisa dipswi da hombe di txi ta ngu Dithepeleni, di txi gela tingelozi ta mtxhanu ni timbidi, di txi: “Tsulani, mi txi ya theketa txitimwi ka mafu, magombe a mtxhanu ni mambidi a kuhenya ka Txizimu.” 2Ngelozi yo khata yi to huma yi theketa digombe da yona ha mafuni. Se txilonda txo biha, txo pandisa txi to humelela ka vale va nga ti ni txixambanyo txa Txikalana ni vale va nga ti khozela txithombe txa txona. 3Ngelozi ya wumbidi yi to theketa digombe da yona lineneni; se linene li hinduka li maha mnoha, wo nga wa mthu wa kufa, ahawa ko za si fa sotshe sivangwa si si nga ti hanyela lineneni. 4Ngelozi ya wuraru yi to theketa digombe da yona minamboni ni sisimani. Se sona si hinduka si maha mnoha. 5Se ni to engisa Ngelozi ya mati yi txi: “Mlulami ngawe, u ku ho, awe u nga ti ho, awe Msawuleki, nguko u lamulisile toneto.” 6Nguko avava ngaku va nga theketa mnoha wa vasawuleki ni vaprofeti, nanawe u va ningile mnoha ve sela. Va ni fanelo yeto. 7Konako ni to engisa txiluvelo txi txi: “Inna, Mkoma, Txizimu txa mtamo wotshe. Kulamula kwako ku tate ngu ditshuri ni kululama.” 8Ngelozi ya wumune yi to theketa digombe da yona txitimwi ka ditambo; se dona di ningilwe kuhisa vathu ngu mndilo wa dona. 9Se vathu ve hya ngu kuhisa ka hombe va to khata kuruketela ditina da Txizimu txi txi ku ni mtamo txitimwi ka mitungu yiya. Kambe kha va hunduluka ve txi pfalisa. 10Ngelozi ya wutxhanu yi to theketa digombe da yona txitimwi ka txikhalo txa wukoma txa txikalana. Se mfumo wa txona wu to sala mtemani, vathu ve ti luma tidimi ngu kupandiseka; 11Se ve ruketela Txizimu txa nzumani ngu mhaka ya kupandiseka kwawe ni silonda sawe. Aniko kha va hunduluka ka mahanyelo awe. 12Ngelozi ya wutxhanu ni yimweyo yi to theketa digombe da yona txitimwi ka mnambo wa hombe wa Eufrate, se mati a mnambo ma to phwa me tulela nzila vakoma va Wutxani.Ngelozi ya mati yi txi: 13Konako ni to wona ku txi huma ngu ka mwamilambo ni mkanani ka txikalana ni mkanani ka mprofeti wa makuhu, mimoya yiraru ya nzambwa nga matxhele. 14Nguko ngu yona mimoya ya madhimoni: Yi mahako sixamaliso, yi hoka ni ka vakoma va dotshe ditiko, kasiku yi va tshanganisa kuya lwa yimbi ya ditshiku da hombe, da Txizimu txa mtamo wotshe. 15Wonani, na ta kufana ni dikhokhokho: A katekile awule a wonelelako e veketa tinguwo takwe kasiku a si tsimbili tximbwiri e wonwa tingana takwe. 16Yona mimoya yi to va tshanganisa ka wukhalo wu, ngu txihebheru wu dhanwako ku “Harmagedoni.” 17Ngelozi ya wutxhanu ni timbidi yi to theketa digombe da yona ha mpfhukani: Konako ku to huma dipswi da hombe nguDithepeleni, di txi: “Ti mahekile.” 18Konako ku to humelela kukeluka ka nzuma, mapswi, singwalangwanda ni kutsekatseka ka mtamo ka mafu: Kutsekatseka ka hombe ngutu akuwa txima kha ku zivi kuhumelela kukhukhela mthu a di tumbulukile ha mafuni. 19Didhoropa da hombe di to abaneka ngu matshelo mararu, se madhoropa a mifumo ma to wa, konako Txizimu txi to khumbula Bhabhilona, didhoropa da hombe, kasiku txi di ninga digombe da vhinya ya txiviti txa kuhenya ka txona. 20Sitondolo sotshe si to thava, mimango niyona yi to mwalala; 21ma to wa ngu nzumani, me wela vathu, maralala o nemela nga titalenta, se vathu ve khata kuruketela Txizimu ngu mhaka ya ntungu wa maralala, nguko i ti wa hombe ngutu.
Copyright
Learn More


text:
Holo Leyintshwa Ya Tinhlengeletano eKhwatini Ra Amazon
Exikarhi ka khwati ra Amazon ku akiwe Holo yo saseka leyintshwa ya Tinhlengeletano ya Timbhoni ta Yehovha. Holo leyi yi akiwe en’walungu wa doroba ra Manaus, eBrazil, laha ndhawu leyi akiweke eka yona yi nga kwalomu ka tihektara ta 52 naswona yi rhendzeriwe hi mirhi yo hambanahambana leyi swinyenyana swa mihlovohlovo swi baka huwa eka yona. Ha yini ku akiwe Holo ya Tinhlengeletano endhawini leyi?
Doroba ra Manaus ri na vaaki va kwalomu ka timiliyoni timbirhi naswona laha ri nga kona i tikhilomitara ta kwalomu ka 1 450 ku suka laha Nambu wa Amazon wu sungulaka kona. Holo leyi yi kota ku amukela Timbhoni ta kwalomu ka 7 000 leti humaka eManaus ni le madorobeni lama nga ekusuhi, ku katsa ni leti tshamaka ekusuhi ni Nambu wa Amazon. Timbhoni tin’wana ti tshama edorobeni leri nga ekule, ra São Gabriel da Cachoeira, leri ku nga mpfhuka lowu tlulaka tikhilomitara ta 800 ku suka evupela-dyambu bya Manaus. Tin’wana loko ti ya etinhlengeletanweni eka Holo leyi, ti famba masiku manharhu hi xikepe!
Ku akiwa ka Holo leyi exikarhi ka xifundzha xa Amazon a ku nga ri matlangwana. A swi katsa ku rhumela tikhotheni ta kwalomu ka 13 leti a ti ri na nhundzu yo aka ha yona ku suka ehlalukweni ra Santos, eSão Paulo, eribuweni ra Brazil kutani ti yisiwa eNambyeni wa Amazon leswaku ti ta yisiwa laha ku akiwaka kona.
Holo leyi leyintshwa ya Tinhlengeletano, leyi ku nga ya vu-27 eka leti nga akiwa eBrazil, yi nyiketeriwe hi Sonto, May 4, 2014, laha a ku ri ni vanhu va 1 956. Vo tala a va nga ha ti koti hi ntsako hikuva a ku ri ro sungula va khomela minhlangano eHolweni ya Tinhlengeletano.
Lava a va ri kona a va kota ku twa ni ku vona xivulavuri. Loku a ku ri ku cinca lokukulu hikuva khale loko va khoma tinhlengeletano ni mintsombano etiholweni leti nga riki ta Timbhoni, vo tala a va nga swi koti ku vona lava a va ri exitejini. Mbhoni yin’wana yi te: “I khale ndzi ya emintsombanweni kambe a ndzi nga koti ku vona tidrama ta Bibele, a ndzo ti yingisela kunene.” Sweswi hinkwavo va kota ku vona leswi endlekaka exitejini.
DYONDZA SWO TALA
Ha Yini Timbhoni ta Yehovha Ti Ya eTinhlengeletanweni Letikulu?
Lembe ni lembe, hi va ni tinhlengeletano tinharhu to hlawuleka. U nga vuyeriwa njhani eka tinhlengeletano leti?
Ha Yini Ku Akiwa Tiholo Ta Mfumo Ta Timbhoni Ta Yehovha Naswona Ti Akiwa Njhani?
Ha yini miako ya hina ya vugandzeri yi vitaniwa Tiholo ta Mfumo? Kuma leswi engetelekeke malunghana ni ndlela leyi miako leyi, leyi nga durhiki yi ma pfunaka ha yona mavandlha ya hina.


text:
1Khu mahungu nya giphaso nya gugirele va gu aga, kha gu vbwetegi gu mi lovelani gambe khayo. 2Kholu nyi ngu liti ligolo lanu nya ladi. Eli nyi dzi zundzago khilo vbakari ga va Makedhoniya, nyi ganela kheni: "Vakhodwa va Akaya, va dzi dongisede gukhugela mwaga wu vbedego, gu gira giphaso gyawe." Ligolo leli mu li yeyedzidego li wuside nya vangi. 3Ambari nari kharalo, nyi di wona gu rumela ava vandruye, gasi wuzundzo nyi gu nawo khu enu, wu si khali nya malipha. Khu guralo khalani na mu dongide, nga olu nyi nga mi embelani. 4Gasi nya gutshuka nyita ni vambyana vakone va Makedhoniya, nyi siti khala dzitshoni, khu guta mi mana mwasa donga gu va phasa. Kha nyi ganeli khu dzitshoni mu nga vbweta gu dzipwa nari pwani si giregide. 5Khu kota nya idzodzo, gu kala nyi alakanya gurumela vandruye vava guhegula, gasi vata mi phasa gu dongisela gwadi giphaso gyanu mu nga tumbisago. Ningelani khu gu haladza gwanu, nasiri khu gu gurumedzwa. 6Khu guralo, oyu a yalago mbewu yidugwana a na vbwera gambe sidugwana. Aholu, oyu a yalago nya yingi a na vbwera gambe nya singi. 7Muthu ni muthu a na ningele khu gu dzina nya monyo waye. Mu nga dileli esi mu ningedego, mu nga ningeli na mu si dzini. Kholu oyu a ningelago khu lihaladzo, a ngu tsakisa Nungungulu. 8Nungungulu a ngu kodza gu mi ningani nya singi, khu kotani nya esi nya sadi mu girago, gasi mu si mane gikhati gyatshavbo, esi mu vbwetago gu si thumisa khu gu girela nya sadi vambe. 9Nga edzi yi ganelago khidzo Milowo nya gu Age: "Uye ningide sisiwana khu wuhindzi. Wuwadi Waye wu ngu simama kala gupindruga." 10Nungungulu, a ningago muyali mbewu ni guhodza, a na andrisa mbewu nya mithumo yanu nya yadi, eyi mu yi girago, ni gu dandrisa mihandro nya gululame gwanu. 11Khavbo mu na gu kodzago gu yeyedza gikhati gyatshavbo wufumu nya gululame gwanu. Gasi vambe khu gu wona mavbanyelo yanu, va na rungudza Nungungulu. 12Oyu a hengelago thumoni momu nya giphaso, kha phasi vakhodwa basi, a gu andrisa gambe wuzundzo wa Nungungulu. 13Khu gu wona giphaso gyanu, avo va na dhumisa Nungungulu khu gu yingisa gwanu Mahungu nya Yadi ya Kristo, ni wuwadi mu girelago avo ni vatshavbo. 14Khu gulomba gwawe ga Nungungulu, khu enu, va gu yeyedza lihaladzo lawe nya likhongolo ngudzu khu wuwadi owu Nungungulu a nga va girela khu enu. 15A na bongwe Nungungulu khu silo nya gusamadzise a hi girelago.
Copyright
Learn More


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Hosiya 7:1-16
7 “Enkarhini lowu ndzi nga ta tshungula Israyele,+ entiyisweni ku ta tlhela ku fununguriwa+ ni xihoxo xa Efrayimi, ni swilo swo biha swa Samariya;+ hikuva va hanye hi mavunwa,+ kutani khamba ri nghena; vuthu ra vaphangi ri onhetela ehandle.+2 Naswona a va tibyeli embilwini+ ya vona leswaku vubihi bya vona hinkwabyo ndzi ta byi tsundzuka.+ Sweswi va rhendzeriwe hi mintirho ya vona.+ Yi le mahlweni ka xikandza xa mina.+3 Va tsakisa hosi hi vubihi bya vona, ni tihosana,+ hi vuxisi bya vona.4 Hinkwavo ka vona i vaoswi,+ ku fana ni khele ra ndzilo lowu tshiveriwaka hi mubaki, loyi a tshikaka ku wu hlanganyetela endzhaku ko pfuva mbila yi kondza yi kukumuka.5 Esikwini ra hosi ya hina, tihosana ti tivabyisile+—ku ni vukarhi hikwalaho ka vhinyo.+ Voko ra yona yi ri hlanganise ni vahlekuri.6 Hikuva va tshinete mbilu ya vona kukota ekheleni ra ndzilo;+ ya pfurha endzeni ka vona.+ Mubaki wa vona u etlela vusiku hinkwabyo; nimixo khele ra ndzilo ri pfurha kukota langavi ra ndzilo.+7 Hinkwavo va hisa, kukota khele ra ndzilo, entiyisweni va lovisa vaavanyisi va vona. Tihosi ta vona hinkwato ti wile;+ a nga kona loyi a ndzi huwelelaka exikarhi ka vona.+8 “Loko ku ri Efrayimi, yena hi yexe u tihlanganisa ni vanhu.+ Efrayimi u hundzuke xinkwa xa xirhendzevutana lexi xi nga hundzuluxiwangiki eka tlhelo lerin’wana.+9 Vafambi va dye matimba yakwe,+ kambe yena a nga swi tivanga.+ Naswona, misisi ya mpunga yi hundzuke yo basa eka yena, kambe yena a nga swi tivanga.10 Kutani ku tinyungubyisa ka Israyele ku nyikele vumbhoni exikandzeni xakwe,+ a va tlhelelanga eka Yehovha Xikwembu xa vona,+ naswona a va n’wi lavanga hikwalaho ka leswi hinkwaswo.+11 Efrayimi u fana ni tuva ro dadavala+ leri nga riki na mbilu.+ Va vitane Egipta;+ va ye eAsiriya.+12 “Endleleni yin’wana ni yin’wana leyi va fambaka ha yona, ndzi ta andlala rikoka ra mina ehenhla ka vona.+ Ndzi ta va wisela ehansi kukota swivumbiwa leswi hahaka swa matilo.+ Ndzi ta va laya hi ku landza xiviko xa nhlengeletano ya vona.+13 Khombo eka vona,+ hikuva va ndzi balekerile!+ Va phangeriwa, hikuva va tlule nawu wa mina! Mina ndzi va kutsurile,+ kambe vona va vulavule mavunwa ha mina.+14 A va wu kombelanga mpfuno eka mina hi mbilu ya vona,+ hambileswi a va tshamela ku rila emasangwini ya vona. Hikwalaho ka mavele ya vona ni vhinyo yo tsokombela va tshama va nga endli nchumu;+ va tshamela ku ndzi fularhela.+15 Loko ku ri mina, ndzi nyikele ndzayo;+ ndzi tiyise mavoko ya vona,+ kambe va tshamela ku boha makungu yo biha ku lwa na mina.+16 Va tlhelerile, kambe ku nga ri eka leswi tlakukeke;+ va fane ni vurha lebyi ntshunxekeke.+ Tihosana ta vona ti ta wisiwa hi banga hikwalaho ka xigwevo xa ririmi ra tona.+ Lexi xi ta va xihlekulo xa tona etikweni ra Egipta.”+


text:
Xana U Ni ‘Mbilu Ya Ku Tiva’ Yehovha?
“Ndzi ta va nyika mbilu ya ku ndzi tiva, leswaku hi mina Yehovha; kutani va ta va vanhu va mina.”—YER. 24:7.
1, 2. Ha yini van’wana va nga ha lavaka ku dyondza hi makuwa?
XANA wa swi tsakela ku dya makuwa, ku nga khathariseki leswaku ma tsakama kumbe ma omisiwile? Vo tala va swi tsakela, hikwalaho makuwa lama dyiwaka ma byariwa etindhawini to tala. Vayuda va khale a va teka makuwa ma ri ya nkoka swinene. (Nah. 3:12; Luka 13:6-9) Makuwa ma ni swilo leswi miri wu tsandzekaka ku swi gayela, ti-antioxidant ni timinerali; hikwalaho van’wana va vula leswaku ma yi pfuna swinene mbilu.
2 Yehovha u tshame a fanisa makuwa ni timbilu. Xikwembu a xi nga hlamuseli ndlela leyi ku dya makuwa swi nga ri pfunaka ha yona rihanyo. A a xi vulavula hi timbilu to fanekisela. Leswi xi swi vuleke hi ku tirhisa muprofeta Yeremiya swi nga pfuna mbilu ya wena ni timbilu ta varhandziwa va wena. Loko hi ri karhi hi kambisisa leswi xi swi vuleke, anakanya hi leswi hi faneleke hi swi dyondza tanihi Vakreste.
3. Makuwa lawa ku vulavuriweke ha wona eka Yeremiya ndzima 24 a ma yimela vamani?
3 A hi rhangeni hi kambisisa nchumu wun’wana lowu Xikwembu xi wu vuleke enkarhini wa Yeremiya malunghana ni makuwa. Hi 617 B.C.E., tiko ra Yuda a ri ri exiyin’weni xo biha swinene xa moya. Xikwembu xi kombe Yeremiya xivono malunghana ni leswi a swi ta endleka enkarhini lowu taka, xi tirhisa mixaka yimbirhi ya makuwa—makuwa ‘lamanene ngopfu’ ni makuwa yo ‘biha ngopfu.’ (Hlaya Yeremiya 24:1-3.) Makuwa yo biha a ma yimela Hosi Sedekiyasi ni van’wana lava fanaka na yena lava a va ta hlaseriwa hi Hosi Nebukadnetsara ni mavuthu ya yena ku nga ri khale. Kambe ku vuriwa yini hi Ezekiyele, Daniyele ni vanghana va yena vanharhu lava ana se a va ri eBabilona, ni Vayuda van’wana lava a va ta yisiwa kona ku nga ri khale? A va fana ni makuwa lamanene. Masalela ya vona a ma ta tlhelela eYerusalema ma ya wu pfuxa ni tempele ya kona. Hi ku famba ka nkarhi, sweswo swi endlekile.—Yer. 24:8-10; 25:11, 12; 29:10.
4. Hi xihi xikhutazo lexi hi nga xi kumaka eka leswi Xikwembu xi swi vuleke hi makuwa lamanene?
4 Yehovha u vule leswi malunghana ni lava a va yimeriwa hi makuwa lamanene: “Ndzi ta va nyika mbilu ya ku ndzi tiva, leswaku hi mina Yehovha; kutani va ta va vanhu va mina.” (Yer. 24:7) Yoleyo i ndzimana leyi xihloko lexi xi sekeriweke eka yona, naswona ya khutaza swinene! Xikwembu xi tiyimiserile ku nyika vanhu “mbilu ya ku [xi] tiva.” Emhakeni leyi, “mbilu” yi fambisana ni vumunhu bya munhu. A swi kanakanisi leswaku u lava ku va ni mbilu yo tano ni ku va xiphemu xa vanhu va xona. Leswaku u kota ku va munhu wo tano u fanele u dyondza u tlhela u tirhisa leswi u swi dyondzaka eRitweni ra xona, u hundzuka u tlhela u endla ku cinca evuton’wini bya wena, u nyiketela vutomi bya wena eka Xikwembu kutani u khuvuriwa evitweni ra Tatana, ra N’wana ni ra moya lowo kwetsima. (Mat. 28:19, 20; Mint. 3:19) U nga ha va se u ma tekile magoza wolawo, kumbe u nga ha va u hlanganyela ni Timbhoni ta Yehovha nkarhi na nkarhi naswona u ri endleleni yo teka magoza wolawo.
5. Yeremiya u tsale ngopfu-ngopfu hi mbilu ya vamani?
5 Ku nga khathariseki leswaku se hi ma tekile man’wana ya magoza lawa kumbe se hi ma teke hinkwawo ka wona, hi fanele hi ya emahlweni hi va ni langutelo lerinene hi tlhela hi tivonela eka swiendlo swa hina. Swin’wana leswi Yeremiya a swi tsaleke malunghana ni mbilu swi nga ku endla u swi vona leswaku ha yini u fanele u endla tano. Tindzima tin’wana ta buku ya Yeremiya ti vulavula hi matiko lawa a ma rhendzele tiko ra Yuda, kambe to tala ta tona ti vulavula hi tiko ra Yuda hi nkarhi lowu a ku fuma ntlhanu wa tihosi ta kona. (Yer. 1:15, 16) Ina, Yeremiya u tsale ngopfu hi vavanuna, vavasati ni vana lava a va tinyiketele eka Yehovha. Vakokwa wa vona a va tihlawulele ku tinyiketela eka yena. (Eks. 19:3-8) Naswona enkarhini wa Yeremiya, vanhu va tiyisekisile leswaku va tinyiketele eka Xikwembu. Va te: “Hi te eka wena, hikuva wena, Wena Yehovha, u Xikwembu xa hina.” (Yer. 3:22) Hambiswiritano, xana u anakanya leswaku xiyimo xa mbilu ya vona a xi ri njhani?
XANA A KU LAVEKA VUHANDZURI BYA MBILU YO FANEKISELA?
6. Ha yini hi fanele hi khathala hi leswi Xikwembu xi swi vuleke malunghana ni mbilu?
6 Madokodela ya manguva lawa ma nga tirhisa thekinoloji leyi hluvukeke ku vona xiyimo xa mbilu ya munhu ni ndlela leyi yi tirhaka ha yona. Kambe Yehovha a nga endla leswi engetelekeke, hilaha a endleke hakona enkarhini wa Yeremiya. Xikwembu xa swi fanelekela swinene, hilaha hi swi vonaka hakona eka marito ya xona lama nge: “Mbilu yi kanganyisa ngopfu ku tlula hinkwaswo naswona yi ni khombo. I mani la nga yi tivaka? Mina Yehovha, ndzi kambisisa mbilu, . . . leswaku ndzi nyika un’wana ni un’wana hi ku ya hi tindlela ta yena, hi ku landza mihandzu ya swiendlo swakwe.” (Yer. 17:9, 10) Ku “kambisisa mbilu” a swi katsi ku kamberiwa ka mbilu ya xiviri, leyi eka malembe ya 70 kumbe ya 80 yi nga ha baka minkarhi leyi nga vaka tibiliyoni tinharhu. Ku ri na sweswo, Yehovha a a vulavula hi mbilu yo fanekisela. “Mbilu” yoleyo hi leswi munhu a nga swona endzeni, leswi katsaka ku navela ka yena, mianakanyo ya yena, vumunhu bya yena, langutelo ra yena ni tipakani ta yena. U na yona mbilu yo tano. Xikwembu xi nga yi kambela, naswona na wena u nga tikarhatela ku yi kambela.
7. Yeremiya u yi hlamusele njhani mbilu ya Vayuda vo tala va le nkarhini wa yena?
7 Leswaku hi lunghekela ku kamberiwa loku, hi nga ha vutisa, ‘A xi ri xihi xiyimo xa mbilu yo fanekisela ya Vayuda vo tala enkarhini wa Yeremiya?’ Leswaku u kuma nhlamulo, xiya xiga lexi nga tolovelekangiki lexi Yeremiya a xi tirhiseke: “Yindlu hinkwayo ya Israyele a yi yimbanga embilwini.” A a nga vulavuli hi ku yimbisiwa loku tolovelekeke ka vanhu va xinuna va Vayuda, hikuva a a te: “‘Waswivo! Masiku ma ta,’ ku vula Yehovha, ‘ndzi ta endla leswaku un’wana ni un’wana la yimbeke, kambe a nga yimbanga hi ku hetiseka, a tihlamulela.’” Hikwalaho ni vavanuna va Vayuda lava yimbeke a va “[nga] yimbanga embilwini.” (Yer. 9:25, 26) Marito lawa a ma vula yini?
8, 9. Vayuda vo tala a va fanele va endla yini hi mbilu ya vona?
8 Hi kuma lexi nga hi pfunaka ku kuma nhlamulo ya nhlamuselo ya xiga lexi nge, “yimbanga embilwini” eka leswi Xikwembu xi khutazeke Vayuda ku swi endla: “Mi susa minsuvu ya timbilu ta n’wina, n’wina vanhu va Yuda ni vaaki va Yerusalema; leswaku vukarhi bya mina byi nga humi . . . hikwalaho ka vubihi bya mintirho ya n’wina.” Kambe, mintirho ya vona leyo biha a yi huma kwihi? Endzeni ka vona, etimbilwini ta vona. (Hlaya Marka 7:20-23.) Ina, hi ku tirhisa Yeremiya, Xikwembu xi hlamusele leswi a swi endla Vayuda va endla mintirho yo biha. Mbilu ya vona a yi xandzukile naswona a yi nga lavi ku hundzuka. Swikongomelo ni mianakanyo ya vona a swi nga xi tsakisi. (Hlaya Yeremiya 5:23, 24; 7:24-26.) Xikwembu xi va byele xi ku: “Yimbani eka Yehovha, mi susa minsuvu ya timbilu ta n’wina.”—Yer. 4:4; 18:11, 12.
9 Hikwalaho, Vayuda va le nkarhini wa Yeremiya a va fanele va endliwa vuhandzuri bya mbilu yo fanekisela—‘va yimbisa mbilu’—hilaha vanhu va le nkarhini wa Muxe va endleke hakona. (Det. 10:16; 30:6) ‘Ku susa minsuvu ya timbilu ta vona’ a swi vula ku tshika swilo leswi a swi endla mbilu ya vona yi nga yingisi—mianakanyo ya vona, ku navela ka vona kumbe swikongomelo leswi a swi endla va honisa swileriso swa Xikwembu.—Mint. 7:51.
‘MBILU YA KU N’WI TIVA’ NAMUNTLHA
10. Davhida u yi kambisise njhani mbilu ya yena yo fanekisela naswona hi nga xi tekelela njhani xikombiso xa yena?
10 Hi fanele hi nkhensa swinene leswi Xikwembu xi hi pfunaka ku twisisa mbilu yo fanekisela! Van’wana va nga ha vutisa, ‘Kambe ha yini Timbhoni ta Yehovha namuntlha ti karhateka hi mbilu ya tona?’ Vakreste vo tala emavandlheni a va fambi evubihini kumbe a hi “makuwa yo biha,” hilaha Vayuda vo tala a va ri hakona emalembeni wolawo. Ku hambana ni sweswo, malandza ya Xikwembu namuntlha i vanhu lava tinyiketeleke lava baseke. Nilokoswiritano, anakanyisisa hi xikombelo lexi Davhida a xi endleke eka Yehovha, lexi nge: “Ndzi lavisise, Wena Xikwembu, u tiva mbilu ya mina. Ndzi kambele, u tiva miehleketo ya mina leyi karhataka, u vona loko ku ri ni ndlela leyi nga riki yinene eka mina.”—Ps. 17:3; 139:23, 24.
11, 12. (a) Ha yini un’wana ni un’wana wa hina a fanele a kambela mbilu ya yena? (b) I yini leswi Xikwembu xi nga taka xi nga swi endli?
11 Yehovha u lava leswaku un’wana ni un’wana wa hina a tshama a ri exiyin’weni lexi amukelekaka eka yena. Malunghana ni lowo lulama, Yeremiya u pfumerile a ku: “Wena, Yehovha wa mavuthu, u kambela la lulameke; u vona tinso ni mbilu.” (Yer. 20:12) Loko Lowa Matimba Hinkwawo a kambisisa ni mbilu ya vanhu vo lulama, xana na hina a hi fanelanga hi tikambela hi ndlela yo tshembeka? (Hlaya Pisalema 11:5.) Loko hi endla tano, hi nga ha kuma leswaku le ndzeni-ndzeni ka mbilu ya hina hi ni langutelo, ku titwa kumbe pakani leyi endlaka leswaku hi nga khathali. Hi nga ha xiya nchumu wo karhi lowu endlaka mbilu ya hina yi nga khathali, ‘nsuvu wa mbilu ya hina’ wo fanekisela, lowu hi swi xiyaka leswaku wu fanele wu susiwa. Koloko ku ta va ku ri ku endla vuhandzuri bya mbilu yo fanekisela. Loko u pfumela leswaku swi ta va swinene ku kambela mbilu ya wena yo fanekisela, u nga ha kambela yini? Naswona u nga yi endla njhani mindzulamiso leyi faneleke yi endliwa?—Yer. 4:4.
12 Nchumu wun’we lowu hi tiyisekaka ha wona hi lowu: A hi fanelanga hi langutela leswaku Yehovha u ta hi sindzisa ku cinca. U vule leswaku “makuwa lamanene” u ta ma “nyika mbilu ya ku [n’wi] tiva.” A nga vulanga leswaku u ta va sindzisa ku cinca timbilu ta vona. A va fanele va va ni mbilu leyi kombisaka leswaku va tiva Xikwembu. Xana na hina a hi lavi mbilu leyi fanaka?
13, 14. Leswi nga embilwini ya Mukreste swi nga ha va ni khombo eka yena hi ndlela yihi?
13 Yesu u te: “Embilwini ku huma ku anakanya ko homboloka, ku dlaya hi vomu, vuoswi, vumbhisa, vukhamba, vumbhoni bya mavunwa ni swisandzu.” (Mat. 15:19) Loko mbilu ya makwerhu wa xinuna yi n’wi susumetela ku endla vuoswi kumbe vumbhisa ivi a nga hundzuki, Xikwembu xi nga tshika ku n’wi tsakela hilaha ku nga heriki. Kambe, ni munhu loyi a nga si endlaka xidyoho xolexo a nga ha va a pfumelela ku navela ko biha leswaku ku kula embilwini ya yena. (Hlaya Matewu 5:27, 28.) Ku kambela mbilu swi nga ha pfuna kwalaho. Loko u kambisisa mbilu ya wena, xana u ta kuma leswaku u anakanya hi munhu wo karhi wa rimbewu leri hambaneke ni ra wena hi ndlela leyi Xikwembu xi nga yi amukeliki naswona u fanele u susa mianakanyo yoleyo?
14 Kumbe makwerhu wa xinuna loyi a nga si “[dlayaka] hi vomu” a nga ha pfumelela rivengo ri kula embilwini ya yena lerova a venga Mukreste-kulobye. (Lev. 19:17) Xana u ta tikarhatela ku tshika ku titwa hi ndlela yoleyo loku nga endlaka mbilu ya yena yi nga yingisi?—Mat. 5:21, 22.
15, 16. (a) Nyika xikombiso xa ndlela leyi Mukreste a nga vaka loyi a nga ‘yimbangiki embilwini’ ha yona. (b) Ha yini u anakanya leswaku ‘mbilu leyi nga yimbangiki’ a yi n’wi tsakisi Yehovha?
15 Lexi tsakisaka, Vakreste vo tala a va na xona ‘xiphiqo xo tano xa mbilu.’ Kambe, Yesu u tlhele a vulavula hi “ku anakanya ko homboloka.” Lawa i mavonelo kumbe malangutelo lama nga onhaka swiyenge swo tala swa vutomi. Hi xikombiso, munhu a nga ha anakanya leswaku ku tshembeka eka maxaka ya yena i swa nkoka swinene. I ntiyiso leswaku Vakreste va lava ku va ni “xinakulobye xa ntumbuluko” eka maxaka ya vona, a va lavi ku fana ni vanhu vo tala lava nga riki na rona rirhandzu rolero “emasikwini [lawa] yo hetelela.” (2 Tim. 3:1, 3) Kambe, hi nga ha rhandza maxaka ya hina ku tlula mpimo. Vo tala va ri, maxaka ma namarhelana ku tlula vanhu lava nga riki maxaka. Hikwalaho va nga ha yima ni maxaka ya vona ku nga khathariseki vuyelo bya kona, va khunguvanyeka loko xaka ri khunguvanyisiwile. Vamakwavo va xinuna va Dina va hlundzuke ku tlula mpimo hileswi makwavo wa vona a khomiweke hi ndlela yo biha, hikwalaho va dlaye vavanuna vo tala. (Gen. 34:13, 25-30) Nakambe anakanya leswi a swi ri embilwini ya Absalomu, leswi n’wi susumeteleke ku dlaya Aminoni, loyi a a ri makwavo wa yena hi tatana. (2 Sam. 13:1-30) Xana a hi “ku anakanya ko homboloka” loku susumeteleke vanhu lava ku endla swiendlo swoleswo?
16 Vakreste va ntiyiso a va dlayi. Hambiswiritano, xana va nga ha n’wi hlundzukela ku tlula mpimo makwerhu wa xinuna kumbe wa xisati loyi a khomeke un’wana wa maxaka ya vona hi ndlela yo biha kumbe loyi va anakanyaka leswaku u khome xaka ra vona hi ndlela yo biha? Va nga ha ala ku heta nkarhi ni mupfumeri-kulobye loyi va anakanyaka leswaku a nga ri khomanga kahle xaka ra vona kumbe va nga n’wi rhambi emakaya ya vona. (Hev. 13:1, 2) Mukreste loyi a rhandzaka vamakwavo a nge swi endli sweswo. Ina, Mukambisisi wa timbilu a nga ha yi teka mbilu yoleyo tanihi ‘mbilu leyi nga yimbangiki.’ (Yer. 9:25, 26) Tsundzuka lava Yehovha a va khutazeke a ku: “Mi susa minsuvu ya timbilu ta n’wina.”—Yer. 4:4.
ENDLA KU CINCA KUTANI U TSHAMA U RI NI ‘MBILU YA KU TIVA’ XIKWEMBU
17. Ku chava Yehovha swi nga hi pfuna njhani leswaku swi hi olovela ku endla ku cinca etimbilwini ta hina?
17 Ku vuriwa yini loko u kambela mbilu ya wena yo fanekisela kutani u kuma leswaku a yi hatli yi yingisa swileriso swa Yehovha hilaha a yi fanele yi yingisa hakona, naswona hi ndlela yo karhi ‘a yi yimbanga’? Kumbexana u xiye leswaku yi chava vanhu, yi navela ku va ni ndhuma kumbe ku hanya emafurheni, kumbe hambi ku ri ku voyamela eka ku sihalala kumbe ku tilawula. U ta va u nga ri wo sungula ku titwa hi ndlela yoleyo. (Yer. 7:24; 11:8) Yeremiya u tsale leswaku Vayuda lava a va nga tshembeki va le nkarhini wa yena a va ri ni “mbilu yo sihalala ni yo xandzuka.” U ye emahlweni a ku: “Embilwini ya vona a va vulanga va ku: ‘Sweswi a hi chaveni Yehovha Xikwembu xa hina, Loyi a nisaka maboboma ni mpfula ya xixikana.’” (Yer. 5:23, 24) Xana sweswo a swi kombisi leswaku lexi nga pfunaka ku susa ‘nsuvu wa mbilu’ i ku chava Yehovha swinene ni ku n’wi xixima? Ku n’wi chava koloko lokunene ku nga pfuna un’wana ni un’wana wa hina leswaku a endla ku cinca embilwini ya yena kutani a endla xin’wana ni xin’wana lexi Xikwembu xi lavaka hi swi endla.
18. Yehovha u va tshembise yini vanhu lava nga le ka ntwanano lowuntshwa?
18 Naswona hi nga tirha na Yehovha loko a ri karhi a hi nyika “mbilu ya ku [n’wi] tiva.” Entiyisweni, sweswo hi leswi a tshembiseke leswaku u ta swi endlela vanhu lava totiweke eka ntwanano lowuntshwa, a ku: “Ndzi ta veka nawu wa mina endzeni ka vona, naswona ndzi ta wu tsala embilwini ya vona. Ndzi ta va Xikwembu xa vona, vona va ta va vanhu va mina.” Ku vuriwa yini hi ku n’wi tiva hakunene? U ye emahlweni a ku: “Un’wana ni un’wana a nge he n’wi dyondzisi nakulobye, un’wana ni un’wana a dyondzisa makwavo, a ku, ‘Tivani Yehovha,’ hikuva hinkwavo va ta ndzi tiva, ku suka eka lontsongo ku ya fika ni le ka lonkulu . . . Hikuva ndzi ta va rivalela xihoxo xa vona, ni xidyoho xa vona a ndzi nge he xi tsundzuki.”—Yer. 31:31-34. *
19. Vakreste va ntiyiso va ni ntshembo wihi wo tsakisa?
19 Ku nga khathariseki leswaku u langutele ku vuyeriwa hilaha ku nga heriki eka ntwanano wolowo lowuntshwa etilweni kumbe laha misaveni, u fanele u lava ku tiva Yehovha u tlhela u va xiphemu xa vanhu va yena. Xilaveko xa ku kuma vuyelo byolebyo i ku va swidyoho swa wena swi rivaleriwa exisekelweni xa nkutsulo wa Kreste. Leswi u nga rivaleriwaka u fanele u susumeteleka ku rivalela van’wana, ni lava swi nga ha ku tikelaka ku va rivalela. Ku tiyimisela ku susa vukarhi kumbe rivengo rihi na rihi leri u nga ha vaka u ri na rona swi ta pfuna mbilu ya wena. Loko u endla tano u ta va u kombisa leswaku u lava ku tirhela Yehovha naswona u n’wi tiva ku antswa. U ta fana ni lava Yehovha a vuleke leswi malunghana na vona a tirhisa Yeremiya: “Entiyisweni mi ta ndzi lava mi tlhela mi ndzi kuma, hikuva mi ta ndzi lavisisa hi mbilu ya n’wina hinkwayo. Kutani ndzi ta endla leswaku mi ndzi kuma.”—Yer. 29:13, 14.
^ ndzim. 18 Ntwanano lowuntshwa ku buriwa ha wona eka ndzima 14 ya buku leyi nge Xikwembu Xi Vulavula Na Hina Hi Ku Tirhisa Yeremiya.


text:
Ku Rivalela Ka Yehovha Ku Vula Yini Eka Wena?
“Yehovha [i] Xikwembu xa tintswalo ni nsovo, la hlwelaka ku hlundzuka . . . , la rivalelaka xihoxo ni ku tlula nawu ni xidyoho.”—EKS. 34:6, 7.
1, 2. (a) Yehovha u tikombise a ri Xikwembu xa njhani eka tiko ra Israyele? (b) Ku ta tlhuvutsiwa xivutiso xihi eka xihloko lexi?
ENKARHINI wa Nehemiya, ntlawa wa Valevhi wu vule erivaleni hi xikhongelo leswaku vakokwa wa vona hi ku phindha-phindha va “arile ku yingisa” milawu ya Yehovha. Hambiswiritano, nkarhi na nkarhi Yehovha u tikombise a ri “Xikwembu xa swiendlo swa ndzivalelo ni nsovo ni tintswalo, lexi hlwelaka ku hlundzuka kambe lexi xi teleke musa wa rirhandzu.” Yehovha u hambete a va komba musa wa rirhandzu, lava va tlheleleke etikweni ra vona hi nkarhi wa Nehemiya.—Neh. 9:16, 17.
2 Un’wana ni un’wana wa hina a nga ha tivutisa a ku, ‘Xana ku rivalela ka Yehovha ku vula yini eka mina?’ Leswaku hi kuma nhlamulo ya xivutiso lexi xa nkoka, a hi xiyeni ndlela leyi Xikwembu xi tirhisaneke ha yona ni tihosi timbirhi leti vuyeriweke eka ndzivalelo wa Yehovha, ku nga Davhida na Manase.
SWIDYOHO LESWIKULU SWA DAVHIDA
3-5. I xidyoho xihi lexikulu lexi Davhida a xi endleke?
3 Hambileswi Davhida a a ri wanuna la chavaka Xikwembu, u endle swidyoho leswikulu. Swimbirhi swa swona a swi katsa mpatswa lowu tekaneke, ku nga Uriya na Bati-xeba. Swi tise vuyelo byo biha eka hinkwavo lava a va katseka. Nilokoswiritano, ndlela leyi Xikwembu xi tshinyeke Davhida ha yona yi kombisa ndlela leyikulu leyi Yehovha a rivalelaka ha yona. Xiya leswi humeleleke.
4 Davhida u rhumele vuthu ra Vaisrayele leswaku ri ya hlasela ntsindza wa Vaamoni ku nga Rhaba. A wu ri eka tikhilomitara ta kwalomu ka 80 evuxeni bya Yerusalema, entsungeni wa Nambu wa Yordani. Loko vuthu ra ha fambile, Davhida u vone Bati-xeba—wansati la tekiweke—a ri eku hlambeni, loko a ri elwangwini ra xigodlho xa yena eYerusalema. Nuna wa yena a a nga ri kona. Davhida u nyanyukile hi tlhelo ra rimbewu loko a vona Bati-xeba lerova a lerisa leswaku a tisiwa exigodlhweni xa yena, laha a fikeke a endla vuoswi na yena.—2 Sam. 11:1-4.
5 Loko Davhida a twa leswaku Bati-xeba u tikile, u lerise leswaku Uriya nuna wa yena a vuya eYerusalema, a ri ni ntshembo wa leswaku Uriya u ta etlela na Bati-xeba. Kambe Uriya a nga yanga ekaya ka yena—ku nga khathariseki matshalatshala ya Davhida yo n’wi khutaza leswaku a ya. Hikwalaho, hosi yi tsalele ndhuna ya vuthu ra yona exihundleni leswaku Uriya a vekiwa “emahlweni ka valwi va nyimpi laha nyimpi yi hisaka kona” ni ku endla leswaku masocha-kulobye ma tlhentlhela endzhaku ka yena. Hi xihatla, Uriya u dlayiwile enyimpini, hilaha Davhida a a hlele hakona. (2 Sam. 11:12-17) Hosi leyi a yi endlanga vuoswi ntsena kambe yi endle leswaku xidyoho xa yona xi va xikulu hi ku dlaya wanuna la nga riki na nandzu.
DAVHIDA A CINCA LANGUTELO RA YENA
6. Xikwembu xi endle yini loko Davhida a ta va a dyohile, naswona leswi swi hi dyondzisa yini hi Yehovha?
6 I ntiyiso leswaku Yehovha u vone hinkwaswo leswi nga humelela. A xi kona lexi a nga xi voniki. (Swiv. 15:3) Hambileswi eku heteleleni hosi yi tekeke Bati-xeba, kambe “nchumu lowu Davhida a wu endleke wu [vonake] wu bihile ematihlweni ya Yehovha.” (2 Sam. 11:27) Kutani, Xikwembu xi endle yini hi Davhida loko a endle swidyoho leswikulu? Xi rhume muprofeta wa xona Natani eka Davhida. Tanihi leswi Yehovha a nga Xikwembu lexi rivalelaka, a a lava ku komba Davhida tintswalo kambe a a lava ku vona loko Davhida a hundzukile swi huma embilwini. Swa khutaza swinene leswi Yehovha a a tsakela ku endla leswi. A nga n’wi sindzisanga Davhida leswaku a tiphofula swidyoho swa yena kambe u endle leswaku Natani a hlamusela hosi leyi xitori lexi kombisaka vukulu bya swidyoho swa yona. (Hlaya 2 Samuwele 12:1-4.) Yoleyo a ku ri ndlela leyinene ngopfu yo va Yehovha a vona ndlela leyi Davhida a titwaka ha yona!
7. Davhida u angule njhani eka xifaniso xa Natani?
7 Hosi leyi yi anakanye leswaku leswi nga endleka eka xitori xa Natani a hi swinene. Davhida u n’wi hlundzukele swinene wanuna la fuweke wa le ka xitori naswona u byele Natani a ku: “Leswi Yehovha a hanyaka, wanuna la endlaka leswi u faneriwa hi ku fa!” Davhida u tlhele a vula leswaku wanuna la tekeriweke xinyimpfana xa yena u fanele a nyikiwa swin’wana. Kutani endzhaku ka sweswo Natani u n’wi byele marito yo tika. U te: “Wanuna loyi hi wena!” Endzhaku Davhida u byeriwe leswaku hikwalaho ka vuyelo bya swiendlo swa yena, “banga” a ri nga ta suka endlwini ya yena naswona ndyangu wa yena a wu ta hlaseriwa hi khombo. Nakambe hikwalaho ka swidyoho swa yena a a ta tsongahatiwa erivaleni. Hikwalaho ka leswi Natani a swi vuleke, Davhida u byi xiyile vukulu bya swidyoho swa yena naswona u tisorile a ku: “Ndzi dyohele Yehovha.”—2 Sam. 12:5-14.
XIKHONGELO XA DAVHIDA NI KU RIVALELA KA XIKWEMBU
8, 9. Pisalema 51 yi yi hlamusela njhani ndlela leyi Davhida a a titwa ha yona naswona yi hi dyondzisa yini hi Yehovha?
8 Marito ya risimu leri Hosi Davhida a ri qambheke endzhaku ka kwalaho ma kombisa ndlela leyi a tisoleke ha yona swi huma embilwini. Pisalema 51 yi ni xikombelo xa Davhida lexi yaka eka Yehovha lexi khumbaka mbilu, naswona xi swi kombisaka erivaleni leswaku a nga pfumelanga swidyoho swa yena ntsena. U tlhele a hundzuka eka swidyoho swa yena. Davhida a a karhateka swinene hi vuxaka bya yena ni Xikwembu. U tiphofurile a ku: “Ndzi dyohele wena, wena ntsena.” U kombele Yehovha a ku: “Tumbuluxa mbilu yo tenga eka mina, Wena Xikwembu, naswona u nghenisa moya lowuntshwa, lowu tserhameke endzeni ka mina. . . . Vuyisela ku khana ka ku ponisiwa ka mina hi wena, naswona onge u nga ndzi seketela hi moya wa ku swi rhandza.” (Ps. 51:1-4, 7-12) Loko u vulavula na Yehovha hi swihoxo leswi u nga swi endla, xana u khongela swi huma embilwini ku fana na Davhida?
9 Yehovha a nga n’wi sirhelelanga Davhida eka vuyelo byo biha bya swidyoho swa yena. A byi ta hambeta byi n’wi karhata vutomi bya yena hinkwabyo. Kambe leswi Davhida a a ri ni “mbilu leyi tshovekeke yi tlhela yi pfotloseka” kumbe ku hundzuka, Yehovha u n’wi rivalerile. (Hlaya Pisalema 32:5; Ps. 51:17) Xikwembu xa Matimba Hinkwawo xa ku tiva ku titwa ka xiviri ni swivangelo leswi endlaka leswaku munhu a dyoha. Kutani Yehovha a nga pfumelelanga vaavanyisi lava nga vanhu leswaku va dlaya Davhida na Bati-xeba, hilaha Nawu wa Muxe wu vulaka hakona, ematshan’weni ya sweswo u va avanyise hi yexe naswona u va kombe tintswalo. (Lev. 20:10) Xikwembu xi tlhele xi endla leswaku n’wana wa vona Solomoni a va hosi leyi tlhandlamaka ya Israyele.—1 Tikr. 22:9, 10.
10. (a) Hi xihi xivangelo xin’wana lexi endleke leswaku Yehovha a rivalela Davhida? (b) Munhu u fanele a endla yini leswaku a ta rivaleriwa hi Yehovha?
10 Kumbexana xivangelo xin’wana lexi endleke leswaku Yehovha a rivalela Davhida hileswi Davhida a kombiseke Sawulo tintswalo. (1 Sam. 24:4-7) Hilaha Yesu a hlamuseleke hakona, Yehovha u hi khoma hi ndlela leyi hi khomaka van’wana ha yona. Yesu u te: “Tshikani ku avanyisa leswaku mi nga avanyisiwi; hikuva ku avanyisa loku mi avanyisaka ha kona, mi ta avanyisiwa ha kona; naswona xipimo lexi mi pimaka ha xona, va ta mi pimela ha xona.” (Mat. 7:1, 2) Swa chavelela ku tiva leswaku Yehovha u ta hi rivalela swidyoho swa hina—hambi ku ri swidyoho leswikulu swo fana ni vuoswi kumbe ku dlaya! U ta endla tano loko hi ri ni moya wo rivalela, loko hi tiphofula swidyoho swa hina eka yena niloko hi kombisa ku hundzuka eka swiendlo swa hina swo biha. Loko vadyohi va hundzuka swi huma embilwini, Yehovha u ta va nyika “tinguva ta ku phyuphyisiwa,” kumbe a va pfuna leswaku va va ni ripfalo leri baseke.—Hlaya Mintirho 3:19.
MANASE U ENDLE SWIDYOHO LESWIKULU KAMBE ENDZHAKU U HUNDZUKILE
11. Hosi Manase u endle swilo swo biha hi tindlela tihi ematihlweni ya Xikwembu?
11 Xiya xikombiso xin’wana xa le Matsalweni lexi kombisaka leswaku Yehovha u tiyimisele ku rivalela hambi ku ri swidyoho leswikulu swinene. Emalembeni ya kwalomu ka 360 endzhaku ka loko Davhida a sungule ku fuma, Manase u ve hosi ya Yuda. Mfumo wa yena wa malembe ya 55 a wu dume hi ndlela yo biha naswona mikhuva ya yena yo nyenyetsa yi endle leswaku a xupuriwa hi Yehovha. Hi xikombiso, Manase u endlele Bali tialitari, a gandzela “vuthu hinkwaro ra le matilweni,” a hundzisa vana va yena endzilweni ni ku khutaza vanhu leswaku va endla vungoma. Ina, u “[endle] swilo swo biha hi mpimo lowukulu ematihlweni ya Yehovha.”—2 Tikr. 33:1-6.
12. Manase u tlhelele njhani eka Yehovha?
12 Eku heteleleni, Manase u khomiwile kutani a yisiwa ekhotsweni le Babilona. Loko a ri kwalaho swi nga ha endleka a tsundzuke marito lawa, lawa Muxe a ma byeleke Vaisrayele a ku: “Loko mi ri enhlomulweni lowukulu naswona marito lawa hinkwawo ya mi kumile eku heleni ka masiku, mi ta boheka ku tlhelela eka Yehovha Xikwembu xa n’wina naswona mi yingisa rito rakwe.” (Det. 4:30) Manase u tlhelerile eka Yehovha. Njhani? U “[hambete] a titsongahata ngopfu” naswona u ‘hambete a khongela’ eka Xikwembu (hilaha swi kombisiweke hakona eka tluka 21). (2 Tikr. 33:12, 13) Bibele a yi hi byeli hi ku kongoma marito lawa Manase a ma vuleke eswikhongelweni swa yena, kambe swi nga endleka leswaku ma fana ni marito ya Hosi Davhida lama nga eka Pisalema 51. Ku nga khathariseki leswaku ma fana kumbe a ma fani, kambe lexi hi xi tivaka hileswaku Manase u hundzukile swi huma embilwini.
13. Ha yini Yehovha a rivalele Manase?
13 Yehovha u swi hlamule njhani swikhongelo swa Manase? “A pfumela leswaku [Manase] a n’wi kombela, kutani Yena a twa xikombelo xakwe xa tintswalo.” Ku fana na Davhida, Manase u xiye vukulu bya swidyoho swa yena naswona u hundzukile swi huma embilwini. Hi yona mhaka Xikwembu xi rivaleleke Manase kutani xi n’wi pfumelela leswaku a tlhelela eYerusalema a ya va hosi. Hikwalaho, “Manase [u tive] leswaku Yehovha i Xikwembu xa ntiyiso.” (2 Tikr. 33:13) Swa chavelela swinene ku dyondza ni le ka xikombiso lexi leswaku Xikwembu xi ni tintswalo naswona xi rivalela lava hundzukaka swi huma embilwini!
XANA YEHOVHA U RIVALELA MINKARHI HINKWAYO?
14. I yini lexi endlaka Yehovha a rivalela vadyohi?
14 A va talanga eka vanhu va Xikwembu namuntlha lava nga ta lava ku rivaleriwa swidyoho leswikulu ku fana ni swa Davhida ni swa Manase. Kambe hi nga dyondza eka swikombiso swa vona leswaku Xikwembu xa hina xi tiyimisele ku rivalela hambi ku ri swidyoho leswikulu loko mudyohi a hundzuka swi huma embilwini.
15. Hi swi tiva njhani leswaku Yehovha a nga rivaleli vanhu hinkwavo swidyoho swa vona minkarhi hinkwayo?
15 Ina, a hi fanelanga hi anakanya leswaku minkarhi hinkwayo Yehovha u rivalela vanhu hinkwavo swidyoho swa vona. Langutelo ra Davhida ni ra Manase a ri hambane swinene ni ra vanhu lava nga yingisiki va Israyele ni va Yuda. Xikwembu xi rhume Natani leswaku a ya eka Davhida naswona xi n’wi nyike nkarhi wo va a cinca langutelo ra yena. Davhida u wu tlangerile nkarhi wolowo naswona u hundzukile. Manase na yena a a ri eka xiyimo xo tika swinene naswona u swi xiyile leswaku u fanele a hundzuka eka swidyoho swa yena. Kambe vanhu va Israyele ni va Yuda hakanyingi a va hundzukanga eswidyohweni swa vona. Hikwalaho, Yehovha a nga va rivalelanga. Ku ri na sweswo, hi ku phindha-phindha u rhume vaprofeta va yena leswaku va va hlamusela ndlela leyi a langutaka ku nga yingisi ka vona ha yona. (Hlaya Nehemiya 9:30.) Ni le ndzhaku ka loko Vaisrayele va suke eBabilona va tlhelela eYuda, Yehovha u hambete a rhumela varhumiwa va yena vo tshembeka, vo tanihi muprista Ezra na muprofeta Malakiya. Loko vanhu va hanya hi ku pfumelelana ni ku rhandza ka Yehovha, a va tsaka swinene.—Neh. 12:43-47.
16. (a) Ku endleke yini hi tiko ra Israyele hileswi ri aleke ku hundzuka eswidyohweni swa rona? (b) Hi rihi lunghelo leri Yehovha a ri nyikaka lava nga swirho swa Israyele wa ntumbuluko?
16 Endzhaku ka loko Yesu a rhumiwe laha misaveni leswaku a ta va xitlhavelo xa nkutsulo lexi hetisekeke xa vanhu hinkwavo, Yehovha a a nga ha swi amukeli switlhavelo swa swiharhi leswi a swi laveka eka Vaisrayele. (1 Yoh. 4:9, 10) Loko Yesu a ri laha misaveni, u kombise langutelo ra Tata wa yena loko a vule marito lawa lama khumbaka mbilu, a ku: “Yerusalema, Yerusalema, mudlayi wa vaprofeta ni loyi a va khandleke hi maribye lava rhumiweke eka yena,—i ko tala ndzi lava ku hlengeleta vana va wena, hi ndlela leyi mbhaha wu hlengeletaka ha yona swiciwana swa wona ehansi ka timpapa ta wona! Kambe n’wina a mi swi lavanga.” Kutani Yesu u te: “Maswivo! Yindlu ya n’wina yi tshikeriwa n’wina.” (Mat. 23:37, 38) Hikwalaho, tiko ra Israyele leri endlaka swidyoho ni leri nga hundzukiki ri siviwe hi Israyele wa moya. (Mat. 21:43; Gal. 6:16) Kambe ku vuriwa yini hi xirho ha xin’we xa Israyele wa ntumbuluko? Va amukeleka leswaku va vuyeriwa eka ku rivaleriwa ni le ka tintswalo ta Yehovha loko va kombisa ripfumelo eka Xikwembu ni le ka xitlhavelo xa Yesu Kreste. Hi nkarhi wa ku pfuka ka vafi laha misaveni, Yehovha u ta tlhela a rivalela vanhu lava va feke va nga hundzukanga eswidyohweni swa vona.—Yoh. 5:28, 29; Mint. 24:15.
KU VUYERIWA EKA KU RIVALERIWA HI YEHOVHA
17, 18. Hi nga rivaleriwa njhani hi Yehovha?
17 Leswi Yehovha a tiyimiseleke ku rivalela, hi fanele hi endla yini? Hakunene hi fanele hi endla hilaha Davhida na Manase va endleke hakona. Hi fanele hi pfumela swidyoho swa hina, hi hundzuka, hi kombela Yehovha leswaku a hi rivalela naswona hi n’wi kombela leswaku a tumbuluxa mbilu yo tenga eka hina. (Ps. 51:10) Loko hi endle xidyoho lexikulu, hi fanele hi tlhela hi kombela mpfuno wa moya eka vakulu. (Yak. 5:14, 15) Ku nga khathariseki leswaku xidyoho xa hina i xikulu ku fikela kwihi, swa chavelela ku tsundzuka leswaku Yehovha u hilaha a tihlamuseleke hakona eka Muxe—“Xikwembu xa tintswalo ni nsovo, [lexi] hlwelaka ku hlundzuka, [lexi] teleke musa wa rirhandzu ni ntiyiso, [lexi] hlayiselaka vanhu va magidi musa wa rirhandzu, [lexi] rivalelaka xihoxo ni ku tlula nawu ni xidyoho.” Yehovha a nga si cinca.—Eks. 34:6, 7.
18 Yehovha u tshembise Vaisrayele lava hundzukeke leswaku u ta va rivalela hi ku helela swidyoho swa vona, a endla leswi a swi ri swa “ribungu” swi basa ku fana ni “gamboko.” (Hlaya Esaya 1:18.) Kutani ku rivalela ka Yehovha ku vula yini eka hina? Hi nga rivaleriwa swidyoho swa hina hi ku helela, ntsena loko hi tlangela ku rivalela ka Yehovha naswona hi hundzuka.
19. Hi ta kambisisa yini exihlokweni lexi landzelaka?
19 Hi nga tiyimisela njhani ku rivalela van’wana hilaha Yehovha a tiyimiseleke ku rivalela vanhu hakona? Hi nga va rivalela njhani van’wana loko va hi dyohele hi ndlela leyikulu kutani va hundzuka swi huma embilwini? Xihloko lexi landzelaka xi ta hi pfuna leswaku hi kambisisa timbilu ta hina leswaku hi ta fana ni Tata wa hina, Yehovha loyi a nga “lonene naswona [a lunghekeleke] ku rivalela.”—Ps. 86:5.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tipisalema 21:1-13
Eka mufambisi. Miloti ya Davhida.21 Oho Yehovha, hosi ya tsa ka+ hi ntamu wa wena;Mawaku ndlela leyi yi lavaka ku tsaka swonghasi hi ku ponisa ka wena!+2 U yi nyike leswi naveriwaka hi mbilu ya yona,+A wu yi tsonanga+ leswi milomu ya yona yi swi navelaka. Se′lah.3 Hikuva u yi hlangavete hi mikateko leyinene,+Ni ku veka harhi ya nsuku+ lowu tengisiweke enhlokweni ya yona.4 Yi kombele vutomi eka wena. U yi nyikile,+Ku leha ka masiku hilaha ku nga riki na makumu, hi masiku.+5 Ku vangama ka yona i kukulu eku poniseni ka wena.+Xindzhuti ni ku vangama u swi veka ehenhla ka yona.+6 Hikuva wa yi katekisa swinene hi masiku;+U yi endla yi khana hi ku tsaka exikandzeni+ xa wena.7 Hikuva hosi yi tshemba Yehovha,+Ni musa wa rirhandzu wa La nge Henhlahenhla. Yi nga ka yi nga tsekatsekisiwi.+8 Voko ra wena ri ta va kuma hinkwavo valala+ va wena;Voko ra wena ra xinene ri ta va kuma lava ku vengaka.9 U ta va endla va va khele ra ndzilo leri pfurhaka hi nkarhi lowu vekiweke wa ku va nyika nyingiso.+Yehovha u ta va mita hi ku hlundzuka kakwe ni ndzilo wu ta va lovisa.+10 Mihandzu ya vona u ta yi lovisa emisaveni+ leyi,Ni vana va vona exikarhi ka vana va vanhu.+11 Hikuva va kongomise swo biha ehenhla ka wena;+Va ni mianakanyo leyi va nga swi kotiki ku yi hetisisa.+12 Hikuva u ta endla leswaku va hundzuluka va baleka+Hi vurha bya wena lebyi u byi endleke byi lunghekela xikandza+ xa vona.13 Oho Yehovha,+ tlakusiwa hi ntamu wa wena.Hi ta yimbelela, hi yimbelelela matimba+ ya wena miloti.