text:
Primary tabs
Tshitatamennde tsha Lekgotla ḽa Khabinethe ḽe ḽa farwa nga vidio nga Ḽavhuṋa, ḽa 27 Phando 2022 khathihi na Muṱangano wa Khabinethe wo Khetheaho we wa farwa na Ḽavhuṱanu, ḽa 28 Phando 2022
A. LEKGOTLA ḼA KHABINETHE
1.1. Phresidennde Vho Cyril Ramaphosa vho vhidza Lekgotla ḽa Khabinethe nga Ḽavhuṋa, ḽa 27 Phando 2022. Lekgotla iḽi ḽo dzhenelwa nga vhurangaphanḓa ho fhambanaho vhune ha imela masia oṱhe a muvhuso. Hezwi zwi katela Dziminisṱa, Vhafarisaminisṱa, Vhalangamavunḓu, Vhalangi Vhahulu khathihi na vhurangaphanḓa ha Dzangano ḽa Mivhuso Yapo ḽa Afrika Tshipembe.
1.2. Phresidennde vho ramba vharangaphanḓa vha muvhuso sa tshipiḓa tsha u ṱoḓa u ṱanganya khathihi na u dzudzanya zwavhuḓi zwine muvhuso wa tea u ita nga ha khaedu dzine shango ḽa khou ṱangana nadzo, nga maanḓa u lavhelesa nga nḓila ya tshihaḓu kha u tandulula khaedu tharu dzine dza vha vhushai, u shayea ha mishumo khathihi na u sa lingana. Vho ita khuwelelo kha vharangaphanḓa uri vha lingedze uri hu vhe na tshanduko khulwane vhukuma kha u vusulusa nyaluwo ya ikonomi khathihi na u sika mishumo ine ra i ṱoḓa nga vhunzhi.
1.3. Phresidennde vho ombedzela ndeme ya Bono ḽa 2030 ḽa Pulane ya Mveledziso ya Lushaka na Pulane ya Mvusuludzo na Mbuedzedzo ya Ikonomi hu tshi itelwa u khwaṱhisa ndingedzo dza u khwinifhadza nyimele dza MaAfrika Tshipembe.
1.4. U ḓadzisa kha zwa tshiimo tsha ikonomi khathihi na tshandukiso ya milayo, Lekgotla ḽa Khabinethe ḽo dovha hafhu ḽa davhidzana nga ha mveledziso ya themamveledziso, u ṋetshedzwa ha fulufulu, u dzhielwa nṱha ha zwibveledzwa zwapo khathihi na u bveledziswa ha nḓowetshumo, Mbuedzedzo ya Mavu na vhulimi khathihi na tshandukiso ya mabindu a muvhuso.
1.5. Ndingedzo dza u fhungudza u shayea ha mishumo na vhushai dzi ḓo katela u ṱanganyiswa ha mishumo ya kha sekhithara ya phuraivethe yo engedzwaho, mishumo ya muvhuso khathihi na magavhelo a zwa matshilisano o itelwaho u tsireledza vhathu vhane vha sa shume.
1.6. Muṱangano wo dovha hafhu wa amba nga ha khaedu khathihi na mvelaphanḓa yo no swikelwaho kha nndwa ya u lwa na vhugevhenga khathihi na zwiito zwa vhuaḓa, hu tshi katelwa na ndingedzo dza u khwaṱhisa tsireledzo na vhutsireledzi ha vhadzulapo. Wo dovha hafhu wa amba nga ha nḓisedzo ya tshumelo dza kha mivhuso yapo, hu tshi katelwa na nḓisedzo ya muḓagasi, maḓi na vhuthathazwitzhili sa tshipiḓa tsha ndeme tsha u engedza vhukoni ha mashumele a Muvhuso.
1.7. Nyambedzano dza Lekgotla ḽa Khabinethe ndi dzine dzo livhiswa kha u ḓivhadza zwipikwa zwa muvhuso kha ṅwaha u tevhelaho, zwine Phresidennde Vho Ramaphosa vha ḓo zwi bvisela khagala nga tshifhinga tsha musi vha tshi khou ṋetshedza tshipitshi tshavho tsha Nyambo ya nga ha Tshiimo tsha Lushaka nga Ḽavhuṋa, ḽa 10 Luhuhi 2022.
B. TSHEO DZA KHABINETHE
1. SA Connect – Pulane ya Luṱa lwa 2
1.1. Khabinethe yo ṱanganedza zwa u ṋetshedzwa ha luṱa lwa vhuvhili lwa thandela ya SA Connect. Pulane iyi i mbo ḓi ita uri Mbekanyamaitele ya Broadband ya shango ḽashu ye ya ṱanganedzwa nga Khabinethe nga ṅwaha wa 2013 i thome u shuma. Luṱa lwa 1 lwo vha lwa thandelathangeli ya u ṋetshedza Megabits (Mbps) dza fumi dza tshumelo dza broadband kha zwiimiswa zwa muvhuso zwa ndeme zwi linganaho 970.
1.2. Luṱa lwa vhuvhili lwo ṱanganedzwaho lu ḓo ṋetshedzwa hu tshi shumiswa zwiimiswa zwa muvhuso (Zhendedzi ḽa Thekhinoḽodzhi ya Mafhungo ḽa Muvhuso [SITA]); Broadband Infraco na Sentech) khathihi na nḓowetshumo. Kha miṅwedzi ya 36 i ḓaho, thandela iyi i ḓo ita uri zwiimiswa zwo salaho zwa muvhuso, zwitshavha na miṱa na zwone zwi kone u vha na vhuṱumani.
1.3. Thandela iyi i vhumba tshipiḓa tsha vhuḓiimiseli ha muvhuso ha u fhungudza khethululo kha tswikelelo ya didzhithaḽa, nga maanḓa kha zwitshavha zwa vhupo ha mahayani khathihi na u bveledza ikonomi ya didzhithaḽa. Zwa u shela mulenzhe ha sekhithara ya phuraivethe na zwone zwi ḓo thusa kha u tandulula thaidzo ya u shandukiswa ha sekhithara nga u katela vhashelamulenzhe vhoṱhe vho teaho kha sekhithara ya netiweke ya zwa eḽekhiṱhironiki.
1.4. Zwipikwa zwa thandela ya SA Connect ndi u swikela 80% ya tswikelo ya broadband ine ya vha na luvhilo lwa fhasisa lwa 10Mbps nga sekonde na 100 Mbps kha zwiimiswa zwine zwa vha na ṱhoḓea khulwane zwa zwitshavha na zwa muvhuso vhukati ha tshifhinga tsha miṅwaha miraru i ḓaho.
C. U THOLIWA
U tholwa hoṱhe hu ḓo khunyeledzwa nga murahu ha musi ho ranga u vha na u senguluswa ha ndalukano khathihi na u ṱanzwa dzina ho teaho.
1. Mufumakadzi Vho Nomthandazo Lichie Moyo sa Muthusamulangi Muhulu (DDG): Mveledziso ya Vhupo ha Mahayani kha Muhasho wa zwa Vhulimi, Mbuedzedzo ya Mavu na Mveledziso ya Vhupo ha Mahayani (DALRRD).
2. Vho Clinton Rossouw Heimann sa DDG: Vhupulani ha Fhethu na Ndangulo ya Kushumisele kwa Mavu kha DALRRD.
3. Vho Michael Currin sa DDG: Tshumisano vhukati ha Mihasho na Ndangulo ya Vhashelamulenzhe kha muhasho wa Sisṱeme dza Mafhungo na Vhudavhidzani ha Muvhuso (GCIS).
4. Mufumakadzi Vho Regomoditswe Dorcas Mavimbela sa DDG: Nzudzanyo na Phaḓaladzo ya Mafhungo kha GCIS.
5. Mufumakadzi Vho Nomonde Mnukwa sa DDG: Tshumelo dza Tshiimiswa tsha GCIS.
6. Vho Nhlanhla Edgar Sishi sa DDG: Ofisi ya Mugaganyagwama kha Muhasho wa Vhufaragwama ha Lushaka.
7. Dokotela Vho Litha Magingxa sa Muofisiri Mutshimbidzi Muhulwane (CEO) na Phresidennde wa Khoro ya Ṱhoḓisiso dza zwa Vhulimi. Khabinethe yo tendelana na u tholwa uhu he ha itwa nga Khoro
8. Mufumakadzi Vho Rofhiwa Irene Singo sa Muofisiri Muhulwane wa zwa Masheleni kha Muhasho wa Vhulamukanyi na Mveledziso ya Ndayotewa.
9. Vho Luvuyo Keyise sa CEO ya tshifhinganyana ya SITA (Vho tou dovha vha tholwa hafhu).
Miraḓo ya Bodo ya SITA SOC:
1. Mufumakadzi Vho Makano Mosidi (Mudzulatshidulo);
2. Dokotela Vho Stella Bvuma (Muthusamudzulatshidulo);
3. Mufumakadzi Vho Shery-Lee Moonsamy;
4. Mufumakadzi Vho Nolitha Pieterson;
5. Mufumakadzi Vho Zimbini Hill;
6. Mufumakadzi Vho Olwethu Ketsekile;
7. Dokotela Vho Tshilidzi Ratshitanga;
8. Dokotela Vho Rendani Ramabulana;
9. Mufumakadzi Vho Jeanette Morwane (Muimeli wa Muhasho wa Vhudavhidzani na Thekhinoḽodzhi dza Didzhithaḽa);
10. Mufumakadzi Vho Laura Mseme (Muimeli wa Muhasho wa Vhufaragwama ha Lushaka); na
11. Vho William Vukela (Muimeli wa Muhasho wa Tshumelo dza Muvhuso na Ndangulo).
Mbudziso: Mufumakadzi Vho Phumla Williams – Muambeli wa Khabinethe
Luṱingothendeleki: 083 501 0139


c: text/html

text:
Gandzelo
Gandzelo akuri ndzhawu leyi rhendzelaka nsinya wohlawuleka wa muti, laha aku phahliwa swikwembu kona. Aku kumeka nguvu leyi nga ta bohiwa eka nsinya naswona kuthlela kukumeka khuwana, kumbe mbita ya vumba leyi fayekeke naswona yivekiwa ehansi ka nsinya lowu wa swikwembu. Ekusuhi na wona, a kukumeka Ndhumbha ya muti.[1][2]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Henri Junod - "Life of a south african tribe". Vol 1, Page 283, 1922
- ↑ Malabela NM,Nkanelo wa maakelo, mahlayiselo ni mintirho ya tindlu ta ndzhavuko ta vatsonga, University of Limpopo - 2015

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Primary tabs
Xitatimende xa nhlengeletano ya Khabinete xa ti 31 Mhawuri 2016
1. Ku tirhisiwa ka Tiphurogiremenkulu ta Mfumo
1.1. Phuresidente Jacob Zuma u rhangerile vurhumiwa bya Mfumo wa Afrika-Dzonga ku ya eka Samiti ya Varhangeri va Mimfumo ya Nhluvukiso wa Miganga ya Ntolovelo ya le Dzongeni wa Afrika (SADC) ya vu 36 leyi nga va kona ku sukela hi ti 30 ku fikela ti 31 Mhawuri 2016 ehansi ka nhlokomhaka: “Mfambiso wa Switirhisiwa eka Vuvekisi bya Switirhisiwa swa Eneji wa Nkarhi wo Leha eka Nkatso wa Vumaki bya SADC na ku Humelela ka Rhijini”.
Samiti yi langutanile na xilaveko xo antswisa nhluvukiso wa switirhisiwa na vumaki haswimbirhi ku ndlandlamuxa hlanganiso no hlayisa mabindzu ya le rhijinini hi ku ololoxa ajenda ya nhluvukiso wa nkarhi wo leha ya SADC.
Eka xiyimo xa tipolitiki na vuhlayiseki eka rhijini, xikongomelo a xi ri eka mpfuxelelo wa vumbiwa, mabindzu ya mfumo na ya vuhlayiseki eka Mfumo wa Lesotho, ndzivalelano wa rixaka, ku tirhisiwa ka Kungu ra Xiletelo ra SADC eMadagascar na mimbhurisano ya rixaka hi ku lulamisela mihlawulo ya rixaka eRhiphabuliki ra Xidemokirasi ra Congo.
Khabinete yi hlangana na Phuresidente Jacob Zuma eku yiseni ka mikhenso eka Swirho swa Mimfumo swa SADC eka ku tshembha na vutitshembhi eku hlawuleni ka Afrika-Dzonga tanihi hi Mufambisi wa SADC loyi a ta ka hi Mhawuri 2017.
1.2. Khabinete yi amukerile vuvekisi bya matimu bya R11 biliyoni hi Nhlangano wa Misava hinkwayo wa Swifambo wa Beijing (BAIC) ku tumbuluxa feme ya vumaki bya swifambo eka Zoni ya Nhluvukiso wa Vumaki ya Coega.
Ntwanano lowu i vuvekisi lebyikulu eka swifambo eAfrika eka malembe ya 40 lawa ya nga hela no tiyisisa tiko tanihi ndzhawu ya vuvekisi ya le henhla eka vahumelerisi va mimovha emisaveni hinkwayo.
Leswi swi endliwile swi koteka hi pholisi ya mbango yo seketela ya Afrika-Dzonga, ngopfu ngopfu Phurogireme ya Vuhumelerisi bya Swifambo na Nhluvukiso leswi kokeke rinoko ra vamaki va swifambo emisaveni hinkwayo.
Vuvekisi bya BAIC i mbuyelo wa Foramu ya Ntirhisano wa China-Afrika (FOCAC) leyi khomiweke eJoni hi N’wendzamhala 2015, laha Phuresidente Jacob Zuma na Holobyenkulu wa China Xi Jinping va nga sayina mitwanano ya hi matlhelo mambirhi leyi nga ri ki ehansi ka 26 leyi durhaka kwalomuya ka R100 biliyoni.
Phurojeke yi veka Kapa Vuxa tanihi habu ya swifambo naswona yi na nkoto wo entisa xiphemu xa maendlele ya vuhumelerisi na vuhangalasi bya nhundzu, vutumbuluxi bya mitirho na nhluvukiso wa ikhonomi. Yi languteriwe ku tumbuluxa 2 500 wa mitirho yo kongoma na mitirho yo tlula 10 600 leyi nga kongomangiki.
Eku sunguleni ka lembe leri Toyota yi tivisile leswaku yi ta humelerisa timodele tintshwa ta Toyota Hilux na Fortuner tanihi xiphemu xa vuvekisi bya R6.1 biliyoni loko hi le tlhelo BMW yi lava ku aka xopo ya swiphemu ya ximanguva lawa.
Vuvekisi lebyi byi pfuneta ku ndlandlamuxa swikongomiso swa hina swo hlanganyeta nkulo wa ikhonomi, ku hlayisa mitirho leyi nga kona no tumbuluxa yo tala eka ikhonomi.
1.3. Khabinete yi amukela ku simekiwa ka Khooparethivhi yo Sungula ya Nhlangano wa swa Timali eka Vavasati va le Matikoxikaya eka Vutshila na Vuvatli hi Holobye wa Nhluvukiso wa Matikoxikaya na Mpfuxeto wa Misava, Gugile Nkwinti. Nhlangano wa swa Timali wa Vutshila na Vuvatli wa Mzansi, lowu nga tsarisiwa lembe leri emasunguleni, wu ta tirha tanihi pulatifomo yo banga eka vavatli lava va nga swirho swa tikhooparethivhi leti nga tumbuluxiwa eKwazulu Natal, Kapa Vuxa, Limpopo na Mpumalanga.
Nhlangano wu pfumelela vavasati lava ku fikelela Sisiteme ya Rixaka ya Mahakelelo, migingiriko yo endleka hi yoxe, vuviki bya kahle bya ntiyiso naswona swi ta kotisa swirho ku teka mali hi nkarhi wo xavisa, ATM na mihlangano yin’wana ya tikhooparethivi ta swa timali eAfrika-Dzonga hinkwaro. Yin’wana ya mimbuyelonkulu ya nseketelo lowu nyikiweke yi katsa ku kumiwa ka switifikheti swa ntsariso leswi nga enawini, tiakhawunti ta le bangi, switifikheti swa mbhasiso wa xibalo na mihlanganiso eka timakete tintshwa ta laha kaya na timakete ta misava hinkwayo. Pfhumba i xiphemu xa goza ra nkatso ku nyika matimba eka vavasati etindzhawini ta le matikoxikaya hi vuswikoti na vutivi ku tumbuluxa mabindzu lawa ya humelelaka.
1.4. Ku simekiwa ka pholisi ya 50/50 hi Holobye wa Nhluvukiso wa Matikoxikaya na Mpfuxeto wa Misava, swi kombisile purasi ro sungula ku va ri nghena eka xiphemu xo ringetela xa Rimba ra Pholisi eka Ku Tiyisa Timfanelo leti Yelanaka ta Vanhu lava Tirhanaka na Misava, eKwaZulu-Natal.
Purasi ra 514 wa tihekitara ra Westcliffe ri na 270 wa tihekitara leti nga na mimova, 140 wa tihekitara ta tipala na 10 wa tihekitara ta migingiriko ta khavichi leyi cheletiwaka. Ntwanano wu ta kombisa vatirhi na vinyi va mapurasi ku va vinyi swin’we va mabindzu ya mapurasi eka masipala wa muganga wa uMshwathi, ekusuhi na Greytown.
Exikarhi ka swilo swin’wana, pholisi yi kongomane no hlayisa nkarhi wa vatirhi va le mapurasini loko hi le tlhelo yi lava ku cinca tiphatheni ta vun’winyi bya misava etikweni no nyika matimba eka vatirhi ku kuma mikavelo eka mabindzu ya mapurasi. Rimba ra pholisi ya 50/50 ri tlhela ri kongomana no antswisa cinco wa ikhonomi eka sekithara ya vurimi.
1.5. Nhlengeletano ya Cinco wa Vuhangalasi byo Mahungu byo Kandziyisiwa ya 2016 leyi a yi khomiwile Ndzawulo ya Vuhlanganisi ku burisana hi ku cinca no hambana hambana eka vuhangalasi bya mahungu bya tiko swi nyikile pulatifomo eka vakhumbheki votala lava nga kona eka mbangu wa vuhangalasi bya mahungu ku burisana hi cinco wa vuhangalasi bya mahungu bya tiko, vutihlamuleri na swikongomiso swo hambana.
Nhlengeletano, leyi a yi langutane na maendlele hinkwayo ya mahungu eka ndzhawu ya vuhangalasi bya mahungu byo kandziyisiwa, ku sukela eka vun’winyi ku ya eku kandziyisiweni, ku hangalasa, ndzavisiso na vunavetisi, swi ta tivisa papila ra nhlokomhaka leri yelanaka na cinco na ku pfuxeta vuhangalasi bya mahungu bya ndzhavuko na lebyintshwa eAfrika-Dzonga.
1.6. Afrika-Dzonga ri fungha Nhweti ya Vupfhumba hi Ndzhati ehansi ka Nhlokomhaka: “Vupfhumba eka Hinkwerhu” ku tlakusa leswi tiko ri swi nyikaka swo fuwa eka vaaki hinkwavo va Afrika-Dzonga.
Khabinete yi hlohlotela un’wana ni un’wana ku tirha kun’we ku tiyisisa leswaku swiphiqo leswi sivelaka mfikelelo swi susiwa naswona vaaki hinkwavo va Afrika-Dzonga va nyikiwa nkarhi, no tshovela ntsakelo ku valanga tiko ra hina ro tsakisa no saseka.
1.7. Hi kombela vaaki va Afrika-Dzonga ku tlangela mindzhavuko yo hambana hambana ya tinxaka ta hina tanihileswi tiko ra hina ri funghaka Nhweti ya Mfuwo hi Ndzhati ehansi ka nhlokomhaka: “Rifuwo ra Vanhu na Swikholwakholwani: Mfuwo wa hina lowu Hanyaka”.
Vaaki va Afrika-Dzonga va hlohloteriwa ku tinyungubyisa hi mfuwo wa hina lowu hanyaka no tirha ntirho wo vonaka eku tiyisiseni, ku ndlandlamuxa no wu hlayisa. Swi na nkoka leswaku tanihi hi rixaka hi tlangela Rifuwo ra Vanhu leri Hanyaka ra hina eka tindzhawu hinkwato ta miganga ya hina.
Ku tsundzuka ka lembe leri swi fungha 20 wa malembe ku sukela loko Siku ra Mfuwo ri tivisiwile hi 1996 naswona hi fanele ku tirhisa siku ku vukarha mfumo wa hina wa avelano ku aka ku humelela ka hina ku sukela hi 1994 eku tumbuluxeni ka Afrika-Dzonga leri nga nyandza yin’we.
1.8. Khabinete yi chumbuteriwile hi Nhweti ya Vukorhokeri bya Mani na Mani ya 2016 hi Ndzhati ehansi ka nhlokomhaka “Vukorhokeri bya mani na mani eka Nkulo wo Katsakanya wa Mhaka: Ku yisa Vanhu eMahlweni (Batho Pele) eka xiyimo lexi landzelaka eku yiseni ka Vukorhokeri bya Mani na Mani eMahlweni”.
Nhweti ya Vukorhokeri bya Mani na Mani ya lembe leri yi tlhela yi teka ndzhawu ya le xikarhi eka vulawuri bya vutlhanu na nhweti endzhaku ka mihlawulo ya mimfumo ya miganga. Phurogireme leyi nga leha nhweti i xiphemu xa nkoka xa Kungu ra Mpfuxelelo ra Batho Pele leri kongomiseke eka ku aka hi vuntshwa matikhomelo ya kahle, ku titshembha, ku tinyungubyisa na vuphurofexinali bya vatirhela mfumo eku nyikeni ka nhundzu na vukorhokeri bya mani na mani.
Vatirhelamfumo eka mfumo va ta tirhisa nhweti leyi ku tinghenelerisa no burisana na vaakatiko na vakhumbheki van’wana va mfumo hi mhaka ya xilaveko xa mphakelo wa vukorhokeri byo hetiseka. Leswi swi vumba xiphemu xo tiyisa ku tirhisiwa ka Kungu ra Nhluvukiso wa Rixaka hi ku hoxa xandla eku akeni ka mfumo lowu kotaka lowu tirhaka ntirho wo hluvukisa no cinca.
1.9. Vhiki ra Lembe na Lembe ra Thusong Service Centre ku sukela hi ti 19 ku fikela ti 23 Ndzhati 2016 ri ta khomiwa ehansi ka nhlokomhaka “Thusong Service Centres – Ku Yisa Vukorhokeri bya Mani na Mani eMahlweni: Hi Huma Kona, Hi na Mhaka, Ha Tirhela”. Vhiki ri kombisa vuxokoxoko bya mfumo, vukorhokeri na swivandla leswi nga kona eThusong Service Centres etikweni hinkwaro. Mitlangu yi kunguhatiwile ku tsundzuka vhiki no kombisa ku humelela ka tisenthara ku sukela loko ti tumbuluxiwile hi 1999.
1.10. Mfumo wu simekile Mbonakiso wa Kungu ra Nhluvukiso wa Rixaka (NDP) na pulani ya vuhlanganisi. Mbonakiso wa NDP wu ta hlanganisa no vumba matshalatshala ya vuhlanganisi bya mfumo eka ku humelela eku tirhisiweni ka NDP hi mbonakiso wa vutitivisi lebyi vonakaka.
2. Swibohonkulu swa Khabinete
2.1. Khabinete yi amukerile endlelenkulu ra Afrika-Dzonga eka ku nghenelela ka rona eka G20 ya lembe leri leswi nga ehansi ka Hofisi ya Phuresidente ya China, yi amukerile nhlokomhahankulu yo tirhela “Ku ya eka Ikhonomi ya Swilo Swintshwa, yo Pfuxeleleka, yo Hlanganisiwa no Katsakanya”.
Xikongomelonkulu xa G20 i ku engetela ntirhisano wa tindlela to hlaya ku pfuxa ikhonomi ya misava, ku tisa ntshamiseko eka sisiteme ya timali ta misava, ku ndlandlamuxa nkulo wa nkarhi wo leha no tiyisisa mfumo wa ikhonimi ya misava.
Phuresidente Jacob Zuma u ta ya eka Samiti ya G20 eHangzhou, China hi ti 4 na ti 5 Ndzhati 2016. Ku nghenelela ka Afrika-Dzonga eka G20 i ku nyika mbono wa pulani eku tumbuluxeni ka pulatifomo ya pholisi ya ikhonomi na ya misava hinkwayo leyi nga ta fambisa no njhekanjhekisana hi mimbuyelo leyi nga kotekaka ya Afrika-Dzonga, Afrika na misava leya ha hluvukaka. Samiti ya G20, i ro sungula eka matimu, ku tsarisa nhlayo ya matiko lawa ya ha hluvukaka lawa a ya ri kona.
2.2. Ku humesiwa ka Tihlayohlayo ta Rixaka ta Vugevenga bya Lembe na Lembe ta 2015/16, leti nga kumeka ku suka eka swikumiwa swa vugevenga lebyi nga mangariwa eka xiyimo xa xitichi xa maphorisa swi amukeriwile naswona swi ta kandziyisiwa hi ti2 Ndzhati 2016.
Ku humesiwa ka tihlayohlayo swi hoxa xandla eka mbuyelo wa pulani wa ‘Vanhu hinkwavo va Afrika-Dzonga va hlayisekile no titwa tano’.
Tihlayohlayo ta vugevenga i xikombiso xa nkoka xa nyimpi ya mfumo yo lwa na vugevenga hi xinakulobye na miganga, swa mitirho na mabindzu. Tihlayohlayo ti fanele ku langutiwa eka xiyimo xa nkulo wa nhlayo wa vanhu na xiyimo xa ikhonomi.
2.3. Khabinete yi kumile xiviko xa Mimbuyelo ya Sexini ya vu 12 ya Khomferense ya Mavandla eka Nhlengeletano ya Nhlangao wa Tinxaka ku Lwa na ku Cinciwa ka Misava yi va Savasi (UNCCD COP12) leyi khomiweke eAnkara, Turkey ku sukela hi ti 12 ku fikela ti 23 Mhawuri 2015.
Afrika-Dzonga ri boxiwile ku va ri ri rin’we ra vabindzuri va phurogireme ya nkongomiso wo veka nseketelo ya UNCCD, leyi nga ta pfuna matiko ku boxa swikongomiso swa rixaka leswi fambisanaka ka swiyimo swa rixaka na swikongomiso swa nhluvukiso.
Afrika-Dzonga ri vukarha nkatsakanyo wa Nhlengeletano na xilaveko xo tirhela matiko hinkwawo lawa ya nga hlaseriwa hi ku cinciwa ka misava yi va savasi, ku onhiwa ka misava na dyandza leswi hi le tlhelo swi nga ta tiyisisa leswaku timhaka teto ti ololoxiwa loko ti humelela eka swiyimo swa tiko na swa misava hinkwayo. Leswi swi ta tiyisisa nkatso no antswisa vuxaka na ntirhisano wa N’walungu-Dzonga.
2.4. Khabinete yi amukerile ku rhurhela swin’we ka Khomferense ya Vumbirhi yo Mamisa ya Misava hinkwayo hi Ndzawulo ya Rihanyo na Netiweke ya Migingiriko ya Swakudya swa Vana ya Misava hinkwayo, ku sukela hi ti 11 ku fikela ti 14 N’wendzamhala 2016, ehansi ka nhlokomhaka “A hi vekiseni eku tumbuluxeni ka mbangu lowu kotisaka vamanana na vana”.
Leswi swi kombisa ku tinyiketela ka Afrika-Dzonga ku tiyisisa xikombelo xo sirhelela, xo tlakusa no seketela ku mamisa no ya emahlweni no ndlandlamuxa ajenda yo phamela tincece na vana lavantsongo.
Leswi swi hoxa xandla eku humeleriseni ka rin’we ra magoza ya nkarhi wo leha ya kaye lawa ya nga tsariwa eka Kungu ra Nhluvukiso wa Rixaka; ku hunguta mafu ya vamanana, tincece na vana. Magoza ya Nhluvukiso ya Nkarhi wo Leha ya tlhela ya tshikelela eka ku antswisa mphamelo. Kungu ro Angarhela leri Tirhisiwaka eka ku Phamela Vamanana, Tincece na Vana Lavantsongo, ri na xikongomiso xin’we eka eka leswa tsevu swo phamela swa misava hinkwayo ku engetela mpimo wa mamisa hi ku hetiseka eka tinhweti ta tsevu leto sungula ku ya eka 50% hi 2025.
Ku mamisa i vuvekisi byin’we bya nkoka eka ku hanya ka n’wana. Maendlelo yo mamisa ya le hansi ka mpimo ya hoxa xandla eka mafu ya 800 000 hi lembe (13% wa mafu hinkwawo) exikarhi ka vana lava nga ehansi ka tlhanu wa malembe eka matiko lawa ya ha hluvukaka ku katsa na nhlayo ya le henhla yo sika, leswi nga tlhontlho lowukulu wa rihanyo ra vanhu eAfrika.
2.5. Khabinete yi pasisile leswaku Ndzawulo ya Rihanyo yi rhurhela Khomferense ya Misava hinkwayo ya Malawulelo ya Mirhi hi Vulawuri, ku sukela hi ti 27 Nhlangula ku fikela ti2 N’wendzamhala 2016, hi ku tirhisana na Nhlangano wa Rihanyo wa Misava (WHO). Leswi swi kombisa ku tinyiketela ka mfumo eku ololoxeni ka mitlhontlho ya rihanyo ya misava hinkwayo eku twananiseni ka milawu no antswisa vuhlayiseki, ku hetiseka na nkoka wa mirhi na switirhisiwa swa vutshunguri.
Foramu leyi ya mbhurisano eka malawulelo ya mirhi hi vulawuri bya 194 lebyi nga matiko lawa ya nga swirho swa WHO yi kongomane no ololoxa malawulelo ya mirhi na switirhisiwa swa rihanyo no twananisa milawu ya malawulelo.
Ku rhurhela swi ta tiyisa malawulele ya mirhi ya rixaka hi vulawuri, Huvo yo Lawula Mirhi, na tisisiteme ta swikumiwa swa mirhi. Mimbhurisano yi ta hoxa xandla eku sunguleni ka ntwanano no tlakusa swiyimo swa vulawuri eAfrika na le Migangeni ya Nhluvukiso ya le Dzongeni wa Afrika (SADC).
Swi tlhela swi nyika ku tekeriwa enhlokweni ka Afrika-Dzonga tanihi mutirhinkulu wa ntirho emisaveni hinkwayo eku lawuleni ka mbono wa mirhi na swikumiwa leswi yelanaka. Tiko ri ta va na nkarhi wo nghenelela eku endleni ka tipholisi ta mirhi ta misava hinkwayo leti nga bohaka eka matiko lawa ya nga swirho swa WHO.
2.6. Khabinete yi tlhele yi chumbuteriwa hi ku humelela loku nga endliea eku tirhisiweni ka Nawu wa Vufambisi bya Vulawuri bya Mfumo, wa vu 11 wa 2014. Nawu lowu wu tumbuluxa sisiteme yo fana ya vufambisi bya mfumo eka swiphemu swinharhu swa mfumo ku tlakusa no tiyisa nkoka na milawu leyi fumaka vulawuri bya mfumo tanihileswi swi nga vekiwa eka xiyenge 195 (1) xa Vumbiwa.
Nawu wu nyiketa ku tumbuluxiwa ka mihlangano yimbirhi ku nga: (i) Hofisi ya Milawu na Nandzeleriso na (ii) Yuniti ya Mpfuneto wa swa Xithekiniki. Endlele ro hlamarisa ra ku tirhisiwa ri tekiwile ku tumbuluxa leswi.
Ndzawulo ya Vatirhelamfumo na Vufambisi (DPSA) yi hlengeletile xikatsa xo sungula xa milawu leyi nga gazetiwa leswaku vanhu va nyika mavonelo hi ti 15 Mawuwani 2016. Ku tirhisana swi le ku teni na Byuro ya Milawu ya Afrika-Dzonga na mihlangano yin’wana yo lulamisa ya rixaka ku tumbuluxa xitirhisiwa xa nawu lexi nga ta rhangela eka matirhiselo na ku tumbuluxiwa ka Hofisi ya Milawu na Nandzeleriso.
DPSA yi tlhela yi va eka phurosese yo lavisisa no tumbuluxa rimba ra milawu na swiyimo, ku katsa na modele wa malulamiselo ya ku fuma leswi nga ta pfumelela ku tirhisiwa ka milawu leyi kotekaka.
2.7. Khabinete yi chumbuteriwile hi xiviko xa tihlayohlayo ta asilamu eka nkarhi wa Sunguti ku fikela N’wendzamhala 2015. Khabinete yi seketerile ku tumbuluxiwa ka xipanonyingi xa xileriso xa ndzawulo ku burisana hi phurosese yo hetelela yo fambisa vakomberi va vutumbelo lava nga aleriwa.
Xiviko xi hoxa xandla eka vufambisi bya mirhurho ku antswisa vufambisi bya vakomberi va vutumbelo na vahlapfa.
Hi ku ya hi vuxokoxoko lebyi nga kumiwa eka Sisiteme ya Rixaka ya Vuxokoxoko bya Vahlapfa, 62 159 wa vakomberi va vutumbelo vantshwa va tsarisiwile, ehenhla ka va 71 914 lava nga tsarisiwa hi 2014 na 70 010 hi 2013. 60 640 wa swiyimo swa asilamu swi hleriwile no ahluriwa eka Xiyimo xa Vutiyimiseri bya Vuhlapfa exikarhi ka Sunguti na N’wendzamhala 2015. Eka swiyimo leswi nga ahluriwa: 2 499 wa swiyimo swa asilamu swi amukeriwile, 4 093 wa swiyimo swa asilamu swi aleriwile tanihileswi swi nga kumiwangiki na 44 048 wa swiyimo swa asilamu swi aleriwile hikanene tanihileswi swi nga kumiwangiki, no va swi xanisa no va na vukungundwana.
2.8. Khabinete yi chumbuteriwile hi ku humelela loku nga endliwa hi Nawumbisi wa Vulawuri bya Vufambisi bya Mindzilekano (BMA), 2016 lowu nga pasisiwa leswaku wu yisiwa ePalamende hi ti 23 Ndzhati 2015. Nawumbisi wu yisiwile ro sungula ePalamende hi ti 8 Nhlangula 2015. Swivangelo swa ikhonomi ya vanhu, leswi nga voniwa eka mitumbuluxo ya Vulawuri bya Vufambisi bya Mindzilekano swi lavekile leswaku swi yisiwa eka NEDLAC, leswi swi endliwile hi ti 13 Nhlangula 2015.
A ku ri na phurosese ya mimbhurisano yo tika eka Nawumbisi exikarhi ka Hukuri 2015 na Mudyaxihi 2016. Hi ti 12 Mudyaxihi 2016 xiviko xo hetelela xa NEDLAC eka Nawumbisi wa BMA, 2016 xi amukeriwile hi Komiti ya Vurhangeri ya NEDLAC. Nawumbisi wu tiyisisiwile hi ti 18 Mudyaxihi 2016 hi Hofisi ya Mutsundzuxinkulu wa Milawu wa Mfumo leswaku wu tivisiwa ePalamende. Khabinete yi tsundzukile leswaku Nawumbisi wa BMA, 2016 wu tivisiwile ePalamende hi ti 25 Mudyaxihi 2016 naswona mikanerisano yo sungula eka Nawumbisi yi vi le kona ePalamende hi ti 6 Mhawuri 2016.
Khabinete yi pasisile leswaku Ndzawulo ya Timhaka ta Xikaya (DHA) na Vukorhokeri bya Xibalo bya Afrika-Dzonga (SARS) swi hatlisisa ku hetisiwa ka Memorandamu ya Ntwisiso leyi yelanaka na ku seketeriwa ka vatirhi va ka SARS lava faneleke ku ya eka DHA ku seketela matshalatshala ya vufambisi na vulawuri bya le mindzilekanini bya sweswi endzhawini ya mindzilekano.
3. Milawumbisi
3.1. Khabinete yi amukerile ku tivisiwa ka Nawumbisi Ndzhundzhuluxo wa Mihlangano ya Nhlanganelo wa Miako, 2016 ePalamende. Nawumbisi wu hundzuluxa Nawu wa Mihlangano ya Nhlanganelo wa Miako, 1996 (Nawu wa vu 28 wa 1996), hi ku wu longoloxa eka xileriso xa tiko xa mpfuxeto wa misava hi ku anama.
Wu tlakusa mfumo wa xidemokirasi na ku tirhisiwa ka nkarho wo leha ka misava ya nhlanganelo leswi lawuriwaka hi mihlangano ya nhlanganelo wa miako hi ku yimela vaaki. Swi tiyisisa na malawulelo ya mihlangano yo fuma no ndlandlamuxa nseketelo wa mfumo eka wona. Nawumbisi wu lava ku tumbuluxa Hofisi ya Mihlangano ya Nhlanganelo wa Miako leyi fambisiwaka hi Matsalani wa Mihlangano ya Nhlangaelo wa Misava.
Miganga yi ta kota hi ndlela yo antswa ku kuma, ku khoma no fambisa miako hi xitirhisiwa lexi hetisekeke xa vaaki lexi tumbuluxiweke hi ndlela ya xinawu na vufambisi byo avela na vulawuri bya mihlangano ya mfumo, leswi seketeriwaka hi mfumo.
3.2. Ku tivisiwa ka Nawumbisi Ndzhundzhuluxo wa Timhaka ta Nawu, 2016 ePalamende leswi lavaka ku hundzuluxa milawu yo hlaya leyi khumbhaka vulawuri bya vululami ku kota ku lulamisa timhaka to vonaka na ta xithekiniki, ku tiyisisa vulawuri byo famba kahle naswona swi amukeriwile.
Mindzhundzhuluxo i ya ntumbuluko wolowo lowu nga vonakiki ku tlakusa Milawu Ndzhundzhuluxo ha wun’we ku humelerisa mindzhundzhuluxo leyi eka milawu leyi khumbhekaka. Mindzhundzhuluxo i ya ntumbuluko wo hambana hambana naswona yi nga hlanganisiwa eka swikongomisonkulu swa Kungu ra Nhluvukiso wa Rixaka, ku nga ku tiyisisa leswaku vanhu hinkwavo va hlayisekile no titwa tano loko ku langutiwe eka sisiteme ya vululami eka swa vugevenga leyi nga voyamelangiki tlhelo rin’we na tiyimela hi yoxe; ku hlangana ka vanhu; ku fikelela mfumo lowu hluvukaka, lowu kotaka no landzelela milawu lowu khomaka vaakatiko hi ndlela ya xindzhuti; na nkatso wa ikhonomi.
4. Mitlangu leyi ta ka
4.1. Phuresidente Jacob Zuma u ta rhangela vurhumiwa bya Afrika-Dzonga ku eka Nhlengeletano Angarhelo ya Nhlangano wa Tinxaka ya vu 71 (UNGA 71) exikarhi ka ti 13 na ti 26 Ndzhati eNew York ehansi ka nhlokomhaka: "Swikongomelo swa Nkarhi wo Leha swa Nhluvukiso."
Leswi swi nyika xivandla eka matiko lawa ya nga swirho ku xiyaxiya ku hetiseka ka Nhlangano wa Tinxaka, ngopfungopfu tanihileswi nhlangano wu nga tlangela anivhesari ya wona ya vu 70. Mikanelo yi languteriwile eka mpfuxeto wa UN, ku katsa na ku pfuxeleriwa ka UNGA; ku antswisiwa ka ntirho wa Huvo ya Ikhonomi na swa Vanhu (ECOSOC); na mpfuxeto wa Huvo ya Vuhlayiseki ya UN (UNSC) ku ndlandlamuxa swirho swa yona eka swiyenge swa nkarhi hinkwawo na leswi nga ri ki swa nkarhi hinkwawo haswimbirhi.
Leswi ku ta va ku ri nkarhi wo hetelela laha Ban Ki-moon a nga ta burisana na Nhlengeletano Angarhelo ya UN tanihi Matsalani Angarhelo.
4.2. Vukorhokeri bya Maphorisa ya Afrika-Dzonga (SAPS) byi ta rhurhela Siku ra Xitsundzuxo ra Rixaka ra Lembe na Lembe hi ti 4 Ndzhati 2016, Ku tsundzuka swirho hinkwaswo swa SAPS leswi nga lahlekela hi vutomi bya swona exikarhi ka ti1 Dzivamisoko 2015 ku fikela ti 31 Nyenyankulu 2016, loko va ri ku tirheni ka mitirho ya vona eka matshalatshala yo tiyisisa vusirheleri na vuhlayiseki eAfrika-Dzonga.
5. Xiyimo xa Khabinete eka timhakankulu embangwini
5.1. Khabinete yi kombisile ku vilela eka ku holova evanhwini loku ya ka emahlweni exikarhi ka mavandla yo hambana hambana eka mhaka leyi yelanaka na ndzavisiso wa Hawks eka timhaka leti yelanaka na SARS. Khabinete yi komberile hinkwavo lava khumbhekaka, ku katsa na swirho swa Khabinete leswi nga khomela eka swiyimo swo hambana hambana, ku tirhisa ku alela no yima ku endla switatimande evanhwini leswi kongomisiweke eka munhu un’wana ni un’wana eka mhaka leyi. Khabinete yi kombela mavandla hinkwawo ku tikhoma hi ndlela ya xindzhuti no lulama no tihlanganisa hi ndlela yo xiximeka na mavandla lawa ya khumbhekaka handle ko swi yisa eka tipulatifomo ta mani na mani.
5.2. Khabinete yi hlangana na Phuresidente Zuma eku kombiseni ka vutitshembhi hi ku helela eka Holobye wa Timali loyi, swin’we na swirho swin’wana swo hambana hambana swa Vurhangeri, mabindzu, na swa Mitirho na vaakatiko, loyi a nga eku endleni ka ntirho wa kahle eku akeni ka vutitshembhi eka ikhonomi ya hina exikarhi ka vavekisi va laha kaya na va matikomambe. Khabinete hi ku ringana yi komberile mavandla hinkwawo ku xixima no tirhisana na mihlangano ya mfumo leyi nga nyikiwa ntirho wo hlayisa nawu.
5.3. Vurhangeri byi ya emahlweni byi endla leswi byi swi kotaka ku sirhelela ikhonomi, na ntirho wa nhluvukiso wa nkoka lowu mihlangano ya mfumo yi nga na vutihlamuleri eka yona. Tiejensi hikwato ta mfumo ti na vutihlamuleri byo rhwala xileriso xa tona hi endlelo leri nga tsaniseku ntirho wa mfumo kumbe ku khumbha ikhonomi hi ndlela yo biha.
5.4. Phuresidente Jacob Zuma u yi le eka Khomferense ya Misava hinkwayo ya Vutsevu ya Tokyo eka Samiti ya Nhluvukiso wa le Afrika (TICAD VI) leyi khomiweke eNairobi, Kenya ku sukela hi ti 27 ku fikela ti 28 Mhawuri 2016. Leswi a ku ri ro sungula loko TICAD yi khomiwa eAfrika ku sukela loko yi simekiwile hi 1993.
TICAD-VI yi nyikile Varhangeri va Mimfumo na Mimfumo ku suka eAfrika xivandla xa nkoka xo landzelerisa ku humelela na ku tirhisiwa ka mitwanano ya khale ya TICAD leyi nga kongomana no hatlisisa nkulo na nhluvukiso wa Afrika.
TICAD-VI yi humelerile eka lembe ro sungula ra ku tirhisiwa ka tiajenda ta nhluvukiso wa misava hinkwayo na ta rhijini, ku nga Ajenda ya 2030 ya Nhluvukiso wa Nkarhi wo Leha na Ajenda 2063 na Kungu ro Tirhisiwa ra Malembe yo Khume yo Sungula. Hi ku fambisana swinene na tiajenda leti ta nhluvukiso, TICAD-VI yi burisanile hi timhaka leti yelanaka leti Afrika a ri hlangana na tona ku sukela loko ku vi le na TICAD-V yo hetelela eYokohama, Japan hi 2013. Leswi swi katsa vumaki, rihanyo, na ntshamiseko wa vanhu.
Khabinete yi amukela xiboho xa Holobyenkulu Shinzo Abe xa leswaku Japan yi ta fambisa timali ta ntsengo wa $30 biliyoni ta mabindzu yo ka ya nga ri ya mfumo na ya mfumo ku vekisa eAfrika eka malembe manharhu lawa ya ta ka ku ndlandlamuxa ku akiwa ka switirhisiwa eAfrika.
Nhlengeletano yi endlile mimbhurisano ya anama no enta eka vuvekisi bya mabindzu yo ka ya nga ri ya mfumo, vumaki bya tiikhonomi eAfrika, ku tumbuluxa mihlangano ya ikhonomi ya nkarhi wo leha, rihanyo no sivela mitungu yo fana na Ebola na Zika, ku lwa na vutherorisi, ku dyondzisa no nyika matimba eka vantshwa lava nga hlaseriwa hi vusweti ku sivela leswaku va nga yengiwi ku va eka mitlawa ya vugevenga na vutherorisi.
Varhangeri va mimfumo na mfumo va tiyisisile ku tinyiketela ka vona ku ya emahlweni no tiyisa phurosese ya TICAD hi milawu yo letela ya foramu yo pfuleka na nkatso, mbhurisano wa vakhumbhekinyingi, ku xaxametiwa na tiajenda ta khale ta le Afrika, ntshikelelo eka nhluvukiso lowu nga langutana na vanhu, na ku tirhisiwa ko hetiseka xikan’we na matshalatshala yo landzelerisa lawa ya hlanganisiweke.
5.5. Timhaka ta xihlawulambala leti nga mangariwa eXikolweni xa le Henhla xa Vanhwanyana xa Pitori i to vilerisa. Khabinete yi khensa xivindzi xa vadyondzi xo humesela xihlawulambala na ku voyamela etlhelo rin’we exikolweni. Hikanene i vayimeri va cinco wa vanhu, lava va lavekaka ku susa tiko ra hina eka xikhale xo avana na ku yisa ekusuhi no fikelela swikongomelo swa Afrika-Dzonga leri twananaka.
Hi kombela vaaki va Afrika-Dzonga ku xiximana no hlangana ku lwa na ku avana ka xihlawulambala eka vaakatiko va hina. Rendzo ra hina ra xidemokirasi ri akiwile eka ku tiyiselana na ku xixima.
5.6. Hi tlhela hi hlangana na mamiliyoni ya vaaki va Afrika-Dzonga hi ku khensisa Xipano xa Afrika-Dzonga eka matirhelo ya kahle eka Mitlangu ya tiOlimpiki ta Rio 2016. Xipano xi endlile leswaku tiko ri tinyungubyisa hi ku wina timendlele ta 10 eka swiyenge swo hambana hambana, ku katsa na mindlele timbirhi ta nsuku. Matirhelo ya xiyimo xa le henhla ya Wayde Van Niekerk eku wineni ka nsuku eka 400m no tshova rhekhodo ya misava, na ntsutsumo wo saseka wa ntombhi ya hina Caster Semenya eka 800m swi ta tshama nkarhi wo leha eka mihleketo ya hina hinkwerhu.
5.7. Khabinete yi khensisa vaaki va Afrika-Dzonga na IEC eka xiphemu xa vona xo tiyisisa Nhlawulo wa Mimfumo wa Miganga leyi humeleleke nakambe. Etikweni hinkwaro, tihuvo ti hlanganile ku hlawula vameyara, swipikara, na swimokonkulu eka ku hlawula loku hleketiweke eka xidemokirasi lexi nga eku tirheni.
Khabinete yi khutazile vaakatiko ku ya emahlweni no nghenelela hi Tikomiti ta Tiwadi na matshalatshala yan’wana lawa ya katsaka vaaki va mfumo wa miganga.
5.8. Xitiviso xa ndziho wa R1, 5 biliyoni leyi faneleke ku hakeriwa hi ArcelorMittal, muendlinkulu wa nsimbhi laha tikweni, ku va yi hoxise mixavo na vutsotsi eka vumaki bya nsimbhi i ndziho wu ri woxe lowukulu lowu nga nyikiwa khamphani yin’we hi vulawuri bya mphikizano.
Khamphani yi tlhele yi teka, tanihi xiphemu xa hakelo na vulawuri, ku vekisa R4, 6 biliyoni eka matirhiselo ya timali yantshwa ku tlakusa tifeme ta yona no antswisa mphikizano. Hakelo yi ya emahleni yi nyika matshalatshala ya mixavo leyi nga ta angarhela tshaku ra khamphani eka swikumiwa swa nsimbhi leswi andlalekeke eka nkarhi wa malembe ya tlhanu.
Lexi i xiphemu xo alela ku xanisiwa ka matimba ya makete no hoxisa mixavo leswi tekelaka ehansi matirhelo ya ikhonomi, swi nyika tihakelo leti nga fanelangiki eka tifeme leti basisaka oyili no onha mitirho ya laha kaya. Mfumo wu tshama wu tinyiketerile eka tlakuseni ka nkulo wa ikhonomi lowu rhangeriweke hi vuvekisi, handle ka vutsotsi bya nkulo wa ikhonomi lowu hungutekeke.
5.9. Hi kombela vaaki va Afrika-Dzonga ku tirhisa mati hi vurhonwana no ma hlayisa; hi ku tirha swin’we hi nga tiyisisa mphakelo wo tshamiseka wa mati no sirhelela switirhisiwa swa hina swa nkoka swa mati.
Ku na swiyimo swa dyandza leswi tiyelelaka eka swiphemu swa tiko swo hlaya na Gauteng sweswi yi khumbhekile naswona Sisiteme leyi Hlanganisiweke ya Nambu wa Vaal yi le hansi ka ntshikelelo lowukulu.
Ku tirhana na xiyimo xa sweswi, Ndzawulo ya Mati na Nkululo hi ku tirhisana na SALGA, CoGTA na timasipala yi ta veka mialelo eka matirhiselo ya mati eEkurhuleni, Joni, Tshwane na Mogale City.
Mphakelo wa le madorobeni wu ta hungutiwa hi 15% naswona mati yo cheleta ya ta hungutiwa hi 20%. Ku alela a ku papalateki naswona ku ta tshama ku ri kona ku hlayisa mphakelo wa mati ku fikela loko xiyimo xi antswa.
5.10. Swikumiwa na Mimpimanyeto ya Vanhu ya le Xikarhi ka Lembe hi Tinhlayonhlayo ta Arika-Dzonga swi kombisile leswaku nhlayo ya vanhu va Afrika-Dzonga yi kurile ku ya eka vanhu va 55.9 miliyoni na nkarhi wo hanya wa 62 wa malembe na mafu ya vana lawa ya kwalomuya ka 33.7 eka ku beburiwa ka 1 000 ka vana vo hanya.
Khabinete yi vilerisiwa hi ku tlakuka ka nhlayo ya HIV ku suka eka 11.2% lembe leri nga hundza ku ya eka 12.7% hi 2016 leswi hundzuluxiwaka ku ya eka mpimo wa 7.03 miliyoni wa vanhu lava hanyaka na HIV.
Khabinete yi kombela vaaki hinkwavo va Afrika-Dzonga ku tirha na mfumo ku sivela ku tluletiwa lokuntshwa hi ku kamberiwa kan’we hi lembe, ku endla swa masangu ku ri na nsirhelelo, na vavanuna na vafana ku hlamula xikombelo no hleketa ku ya yimbisiwa hi xidokodela.
5.11. Khabinete yi tsundzukile xiboho xa Khoto ya Vumbiwa eka Nawu Ndzhundzhuluxo wa ku Vuyiseriwa ka Timfanelo ta Misava, lowu nga pasisiwa hi 2014, ku pfula nakambe phurosese ya tiko yo vuyisela misava.
Khoto yi nyike Palamende malembe mambirhi ku pasisa nakambe nawu kumbe ku pasisa nawu lowuntshwa. Xiboho xi vula leswaku ku hava swikombelo swintshwa leswi nga ta yisiwa ku fikela loko Nawu lowuntshwa wo pfula nakambe ku yisiwa ka swikombelo wu pasisiwile.
Khomixini yo Vuyisela Timfanelo ta Misava yi ta endla mbhurisano na vateki va mahungu ku komba ndlela yo ya emahlweni ku landzela xiboho.
5.12. Afrika-Dzonga ri le ku rhurheleni ka Khongirese ya swa Ntivo-Maribye ya Misava hinkwayo ya vu 35 eSenthareni ya Tihlengeletano ta Misava hinkwayo ya Kapa ku sukela hi ti 27 Mhawuri ku fikela hi ti 4 Ndzhati 2016.
Khongirese yi kongomane no hoxa xandla eka ndlandlamuxo wa ndzavisiso wa nkoka no tirhiseka eka tisayense ta swa ntivo-maribye. Ntirho wu ta kombisa ntivo-maribye wo tiveka swinene eka misava hinkwayo wa rhijini na mfuwo wa ntivo-maribye swin’we na tindzhawu ta swa ntivo-maribye na to koka rinoko. Mitlhontlho ya swa ntivo-maribye entirhweni swi ta kamberiwa.
5.13. Khabinete yi yisa michavelelo eka ndyangu na vanghana va khale ka Holobye wa Khabinete na Phiremiya wa Xifundzankulu xa Kapa Vuxa, Rhevherende Arnold Makhenkesi Stofile. Rhevherende Stofile a ri nhenha ya muyimeri wa swa tipolitiki loyi a ngheneleleke eka tiphuphu hinkwato ta nhlupheko wa Afrika-Dzonga, ku sukela eka mfambiso wo lulamisa ntshungu no va xihundla, ku ya eka ntsombano wa misava hinkwayo na vumbiwa ra ximfumo eka mihlangano ya mfumo.
Khabinete yi tlhela yi yisa michavelelo eka mindyangu ya swirho swa Vusirheleri bya Afrika-Dzonga leswi lahlekeleke hi vutomi bya vona eka nghozi ya bazi eClarens eFree State.
Khabinete yi hlangana na Phuresidente Jacob Zuma eku rhumeleni ka michavelelo eka H.E Phuresidente Sergio Mattarella, Mfumo na vanhu va Italy endzhaku ka loko ku dzinginika ka misava ku hlaserile Italy xikarhi, leswi swi fikiseke eka mafu ya vaakatiko no onhaka swinene eka madorobantsongo yo hlaya. Hi tlhela hi navelela lava nga vaviseka ku hola hi ku hatlisa.
6. Ku thoriwa
Ku thoriwa hinkwako ku ta endliwa endzhaku ka ku kamberiwa ka tdiyondzo na mbhasiso lowu faneleke.
6.1. Khabinete yi burisanile hi ku thoriwa ka Bodo ya Swihahampfhuka ya Afrika-Dzonga (SAA) no amukela ku thoriwa loku landzelaka:
a) Manana Duduzile Cynthia Myeni (ku thoriwa nakambe tanihi Mutshamaxitulu);
b) Manana Mmakeaya Magoro Tryphosa Ramano (Xandla xa Mutshamaxitulu na mulawuri wa le handle);
c) Manana Bajabulile Swazi Tshabalala (mulawuri wa le handle);
d) Manana Thandeka Nozipho Mgoduso (mulawuri wa le handle);
e) Manana Nazmeera Moola (mulawuri wa le handle);
f) Tatana Akhter Hoosen Moosa (mulawuri wa le handle);
g) Manana Gugu Sepamla (mulawuri wa le handle);
h) Tatana Siphile Buthelezi (mulawuri wa le handle);?
i) Tatana Peter Holmes Maluleka (mulawuri wa le handle);
j) Tatana Mzimkulu Malunga (mulawuri wa le handle);
k) Dokodela Martha Mbatha (mulawuri wa le handle); na
l) Tatana Peter Tshisevhe (mulawuri wa le handle).
Holobye wa Timali u ta hlangana na Bodo leyintshwa ku nyika ndlela ku suka eka mbono wa vakhumbheki.
Swivutiso:
Donald Liphoko
Riqingho: 082 901 0766


text:
Xitirhisiwa xo kopa vhidiyo xa TikTok
Download tiktok video handle ka watermark
Hi kombela mi yimela nkarhinyana...
0%
Xana u nga yi download njhani tiktok video handle ka watermark?
Goza 1:Ku kuma vhidiyo ya tiktok
- Pfula tiktok app kumbe webusayiti
- Kuma vhidiyo leyi u lavaka ku yi dawuniloda
Goza 2:Kopa xihlanganisi
- Click eka button ya share
- Click eka button ya copy link
Goza 3:Download tiktok video
- Namarheta xihlanganisi eka ndhawu ya matsalwa
- Click eka buti leyi nge download
Tikcd i yin'wana ya ti-download ta tivhidiyo ta tiktok leti dumeke swinene leti nga ku pfunaka ku hlayisa tivhidiyo ku suka eka TikTok.U nga kuma vhidiyo ya Tiktok handle ka watermark.
Download tiktok video handle ka watermark
Download tiktoks mahala
- Handle ko tsarisa
- Swi ntshunxekile hi ku helela ku swi tirhisa
Ku dawuniloda loku nga riki na swipimelo
- Tivhidiyo ta tiktok leti nga riki na swipimelo
- Tiktok MP3 leyi nga riki na swipimelo
Handle ka watermark
- Namarheta xihlanganisi eka ndhawu ya matsalwa
- Click eka buti leyi nge download


text:
221Siku Davhida a ponisiweke hi HOSI Xikwembu eka valala va yena hinkwavo ni le mavokweni ya Sawulo, ú xi dzunisile hi risimu leri nge:
2“Hosi i vuchavelo bya mina,
i khokholo ra mina ni mukutsuri wanga.
3We Xikwembu, wena ribye ranga leri ndzi chavelaka eka rona,
u xitlhangu xa mina, wena la nga ni matimba ya ku ndzi ponisa.
U khokholo ra mina ni vutumbelo bya mina,
wena muponisi wanga, wena u ndzi ponisaka eka vanhu va tihanyi.
4A ku dzunisiwe HOSI! Ndzi huwelela yona,
kutani ndzi ponisiwa eka valala ya mina.
5“Magandlati ya rifuVan'wana va ri: Mapindzi ya rifu a ma ndzi rhendzerile,
ni maboboma lama lovisaka a ma ndzi khukhurile.
6Xivandla xa vafi a xi ndzi phasa-phasile hi tinghole ta xona,
rifu a ri ndzi rhiyele ntlhamu wa rona.
7Emaxangwini ya mina, ndzi vitanile HOSI,
ndzi huwelela eka Xikwembu xanga;
kutani xi twile rito ra mina xi ri eTempeleni ya xona,
xirilo xa mina xi fikile etindleveni ta xona.
8“Kavaloko misava yi ninginika, yi tsekatseka,
masungulo ya tilo ma rhurhumela, ma gudlagudla,
hikuva HOSI a yi pfurha hi vukari.
9Tinhompfu ta yona ti huma musi,
ni nomo wa yona wu huma ndzilo lowu herisaka,
makala lama vuvumelaka ma huma eka yona.
10Kutani HOSI yi ovela matilo ehansi, yi rhelela
yi tlhandlekile milenge ehenhla ka papa ra ntima,
11yi khandziya golonyi ya mapapa,Kumbe: yi gada kerubu yi haha ha yona,
yi vonaka etimpapeni ta moya.Van'wana va ri: yi rhelela yi ri etimpapeni ta moya
12HOSI yi tisiva hi xinyami matlhelo hinkwawo,
yi rhendzeriwile hi mapapa yo tala mati.Van'wana va ri: ya rhendzeriwile hi papa ra ntima ra mati
13Rihati ri vangama emahlweni ka yona,
ri humesa ndzilo wa makala lama vuvumelaka.
14HOSI yi bonga yi ri etilweni,
Xikwembu xa le henhla-henhla xi huwelela hi rito lerikulu.
15HOSI yi copa valala hi miseve, yi va hangalasa,
yi va hlanganisa tinhloko hi rihati ra yona.
16Ehansi ka lwandle ka vonaka,
siku HOSI yi karihelaka valala va yona;
masungulo ya misava ma fununguriwa,
siku vukari bya yona byi bulukaka.
17“HOSI yi tshambulutile voko ra yona yi ri ehenhla, yi ndzi khoma,
yi ndzi humesa exidziveni.
18Yi ndzi ponisile emavokweni ya nala wa mina wa matimba,
ni ka lava a va ndzi venga, va ndzi hlula hi ntamu.
19A va ndzi sivelerile loko ndzi ri ekhombyeni,
kambe HOSI yi ndzi seketerile.
20Yi ndzi ntshunxile yi ndzi lamulela,
hikuva ya ndzi tsakela.
21“HOSI yi ndzi nyikile leswi yelanaka ni mintirho ya mina leyo lulama;
yi ndzi hakerile leswi ringanaka ku tenga ka mavoko ya mina,
22hikuva ndzi fambile etindleleni ta HOSI,
ni ku xi dyohela a ndzi xi dyohelanga, Xikwembu xa mina;
23swileriso swa xona hinkwaswo, ndzi swi hlayisile,
ni milawu ya xona, a ndzi yi tshikanga.
24HOSI a yi kumanga nandzu eka mina,
hikuva ku dyoha, a ndzi ku chava ngopfu.
25Hikokwalaho, HOSI yi ndzi hakerile
leswi yelanaka ni ku lulama ka mina,
ni ku tenga loku yi ku voneke ka mina.
26“We HOSI, u tshembekile eka loyi a tshembekaka;
a wu veki nandzu eka munhu loyi a nga riki na nandzu.Van'wana va ri: a wu veki nandzu eka nhenha leyi nga riki na nandzu
27U komba ku tenga ka wena eka loyi a tengeke;
kambe u komba ku tlhariha ka wena eka loyi a endlaka leswo homboloka.
28U ponisa vanhu lava xanisekaka
kambe u xiyaxiya lava tikurisaka, u va tsongahata.
29Hakunene, u rivoni ra mina, we HOSI!
HOSI Xikwembu xa mina, wa ndzi voningela exinyamini.
30Hi ku pfuniwa hi wena, ndzi nga pyanyetela ntlawa wa vahlaseri.Van'wana va ri: ndzi nga hangalasa ntlawa wa vahlaseri
Hi matimba ya wena we Xikwembu xanga, rirhangu, ndzi nga ri tlula.Kumbe: ndzi nga tlula ribiribiri
31“Tindlela ta Xikwembu ti hetisekile;
leswi HOSI yi swi vulaka swi kumeka swi tiyile;
hi yona xitlhangu xa hinkwavo lava chavelaka eka yona.
32“I mani la nga Xikwembu, loko ku nga ri HOSI ke?
Ribye ra vuchavelo i mani, ehandle ka Xikwembu xa hina, xana?
33Xikwembu lexi i khokholo ra mina leri tiyeke,Van'wana va ri: Hi xona Xikwembu lexi xi ndzi haverisaka matimba
xi ndzi boxela ndlela leyi baseke.
34
Xi vevukisa milenge ya mina ku fana ni ya timhunti,
xi ndzi tiyisa eka xiyimo xa mina xa le henhla.Van'wana va ri: xi ndzi tshamisisa eswitsungeni
35Xi ndzi dyondzisa malwele ya nyimpi,
mavoko ya mina ma kondza ma kota ku konga vurha bya koporo.
36We HOSI, u ndzi tamerisa xitlhangu, ku nga ku ponisa ka wena;
wa ndzi kurisa, loko u ndzi hlamula.Van'wana va ri: ku pfuna ka wena ku ndzi kurisile
37U ndzi boxele ndlela yo anama yo famba ha yona,
kutani milenge ya mina a yi rhetemuki.
38“Ndzi hlongorisa valala va mina ndzi kondza ndzi va herisa,
a ndzi vuyi ndzi nga si va herisela makumu.
39Ndzi va heta, ndzi va fayetela, kutani va tsandzeka ku pfuka,
ndzi va wisa, ndzi va kandziyela.
40U ndzi haverisa matimba ya ku ya enyimpini,
u sindzisa lava a va lwa na mina ku ndzi nkhinsamela.
41U endla leswaku valala va mina va ndzi komba xikosi,
kutani lava va ndzi vengaka, ndza va herisa!
42Va languta hala ni hala,Van'wana va ri: Va tlhava mukhosi kambe a ku na loyi a va lamulelaka;
va huwelela eka HOSI, kambe a yi va hlamuli.
43Ndzi va sila ku fana ni ritshuri,
ndzi va pyanya,Van'wana va ri: ndzi va hlongola ndzi va kandziyela kukota ndzhope egondzweni.
44“U ndzi kutsurile loko tiko ra mina ri ndzi pfukela;Van'wana va ri: loko matiko ma ndzi pfukela
hi ku hlayisiwa hi wena, ndza ha ri mufambisi wa matiko;
vanhu lava a ndzi nga va tivi, sweswi i malandza ya mina.
45Vanhu vambe va ta eka mina va tilondlile;
kan'we kan'we loko va twa ta mina, va tinyiketa ka mina.
46Vanhu vambe va hela matimba,
va huma hi ku rhurhumelaKumbe: va huma hi ku khwita emakhokholweni ya vona.
47“HOSI Xikwembu xa hanya, a ku dzunisiwe xona
xi nga ribye ra mina ra vuchavelo;
a ku twarisiwe Xikwembu xa mina,
xi nga ribye leri ri ndzi ponisaka.
48Hi xona Xikwembu lexi xi ndzi rihiselaka,
lexi sindzisaka matiko ku va ehansi ka mina.
49We Xikwembu, wa ndzi ntshunxa emavokweni ya valala va mina;
u ndzi pfuna ku hlula lava lwaka na mina,
u ndzi lamulela eka vanhu va tihanyi.
50
“Hikokwalaho, we HOSI, ndzi ta ku twarisa exikarhi ka vamatiko,
ndzi ta yimbelela tinsimu, ndzi dzunisa vito ra wena.
51HOSI Xikwembu xi nyika ku hlula lokukulu eka loyi xi n'wi vekeke ku va hosi;
xi komba tintswalo leto tshembeka eka Davhida muhlawuriwa wa xona,
ni ka vatukulu va yena hilaha ku nga heriki.”


text:
191
Muṋe washu a mmbudza a ri, “Iyo renga mvuvhelo yo vhumbwaho nga vumba, u i renge kha muvhumbi wa dzikhali. Ṱuwa na vhaṅwe vha vhahulwane vha vhathu na vha vhotshifhe, 2
u livhe Govhani ḽa Murwa wa Hinomu, tsini na Khoro ya Makwati. Henefho u ḓivhadze maipfi ane nda ḓo u vhudza, 3
1 Sam. 3:11
2 Mah. 21:12
u ri, ‘Inwi mahosi a Juda na vhathu vha Jerusalema, ipfani ipfi ḽa Yahavee. Yahavee Mulangazwoṱhe Mudzimu wa Israele u ri: Thetshelesani! Ndi ḓo ḓisa khombo hafhano fhethu, i ḓo bvumisa nḓevhe dza muṅwe na muṅwe ane a pfa ngayo. 4Ndi uri vho nṱamba vha dzhia fhethu hafhano vha hu ita ha midzimu isili; henefha vho fhisa nduvho vha tshi itela midzimu ye vhone na vhokhotsi avho na mahosi a Juda vha vha vha sa i ḓivhi, fhethu hafhano vha hu ḓadza malofha a vha si na mulandu. 5
2 Mah. 21:6
23:10
Vho fhaṱela Baali dziaḽiṱari, vha fhisa vhana vhavho vha vhatuka nga mulilo vha tshi vha ṋekedza Baali – hezwo a tho ngo vhuya nda ri zwi itwe, a tho ngo vhuya nda zwi amba, na u tou zwi elekanya a thi athu vhuya nda zwi elekanya. 6
Dot. 28:26
Huno-ha ni vhone, hu khou ḓa maḓuvha ane vhathu vha si tsha ḓo ri hafhano hu pfi Thofethe kana Govha ḽa Murwa wa Hinomu, vha ḓo ri hu pfi Govha ḽa Bulayo. 7
Hafhano fhethu ndi ḓo piringanya maano oṱhe a Juda na Jerusalema. Ndi ḓo ita uri vha ḽiwe nga pfumo ḽa maswina avho, ndi ḓo vha kumedza zwanḓani zwa vhane vha ṱoḓa u vha vhulaha, zwitumbu zwavho ndi ḓo zwi ṋea maanga na phukha. 8
Ndi ḓo phusukanya hoyu muḓi, wa tou vha ṱano wa nyadzea; vhoṱhe vhafhiri vha nḓila vha ḓo tshenuwa vha akhamala vha tshi vhona mbonzhe dzawo. 9
Zwililo 2:20
4:10
Ndi ḓo vha ḽisa ṋama ya vhana vhavho vha vhatuka na vha vhasidzana, vha dovha vha ḽana nga tshavho musi zwo vhifha vhó govhelwa nga maswina avho vha tshi ṱoḓa u vha vhulaha.’
10“Zwenezwo u pwashe mvuvhelo heyo vhoṱhe vha no khou tshimbila na iwe vha tshi zwi vhona, 11u vha vhudze uri, ‘Yahavee Mulangazwoṱhe u ri: Ndi ḓo pwasha lushaka holu na muḓi hoyu unga mvuvhelo heyo ya muvhumbi wa khali i tshi pwashiwa, ya si tsha kona u mometshedzwa. Vha ḓo swiṱa vhafu ngei Thofethe nga u shaya zwalo. 12Zwine nda ḓo ita hafhano fhethu, nda zwi ita na vha no dzula hone ndi hezwi: Hoyu muḓi ndi ḓo u kumadza unga Thofethe. 13
Nnḓu dza Jerusalema na dza mahosi a Juda dzi ḓo ḓala dzitshika unga hafhano fhethu, Thofethe – nnḓu dzoṱhe dze vha vha vha tshi dubisela ṋaledzi zwioro kha ṱhanga dzadzo, vha ita na u tevhulela miṅwe midzimu thevhula ya mahalwa vha tshi i luvha.’ ”
14Ndi hone Jeremia a tshi vhuya a tshi bva Thofethe he Muṋe washu a vha o mu ruma uri a yo ḓivhadza mafhungo a Muṋe washu, a ima muṱani wa thembele ya Muṋe washu a vhudza vhathu vhoṱhe a ri, 15
“Muṋe washu Mulangazwoṱhe Mudzimu wa Israele u ri, ‘Khombo dzoṱhe dze nda bula uri dzi ḓo wela vhathu havha, ndi khou dzi ḓisa muḓini houno na miḓini yo vhandekanaho nawo, nge vha ita tshipimbi vha si thetshelese maipfi anga.’ ”


text:
Matikhomele
Matikhomele kumbe Filosofi ya Matikhomele i rhavi ra Filosofi leri hlanganisaka kulongoloxa, kusirhelela, na ku hlohlotela matikhomele lamanene kumbe yobiha.[1] Rito Matikhomele kumbe (ethikos), risuka eka (ethos) leswi vulaka "ntolovelo".[2]
Tani hirhavi ra Filosofi, matikhomele mahlahluva swivutiso leswinge "Heyihi ndlela leyi antswaka kuhanya ha yona?" naswona "Hiswihi swi endlo leswi nene na leswo biha?" Hi kukongoma matikhomelo indlela yo tlantla swivutiso swo fana na vunene na vubhihi, vululami na vuhomboloki.
Marhavi lamanharhu eka matikhomele i:
- Masungulo ya Matikhomelo, mahlahluva nhlamuselo matikhomele na ntiyiso.
- Matikhomelo ya ntolovelo, mahlahluva ndlela yo langa matikhomele.
- Kutirhisa Matikhomele, mahlahluva ndlela leyi munhu a pfumelelaka ku tikhoma hayona.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Internet Encyclopedia of Philosophy "Ethics"
- ↑ Random House Unabridged Dictionary: Entry on Axiology.


text:
N'wansati
N'wansati i munhu wa rimbewu ra xisati. Rito n'wansati ri hlamusela munhu loyi a kuleke. N'wana wa xisati loyi anga si hundzaka eka malembe ya kondlo andzidyi u vuriwa nhwanyana.[1] Ha kanyingi, n'wansati una ti khuromozomu timbirhi ta muxaka wa "X"[2] na swona u kota ku xurha nyimba, na ku veleka ku sukela loko ata fika eka malembe ya kondlo andzidyi, ku fikela loko a ta dyuhala.
Swi hlawulekisi swa kuvumbeka ka miri wa wanuna swihlanganisa na,
- Xivelekelo
- Masenge yo anama
- Ku pfumala malebvu
- Va tala ku koma loko va ringanisiwa na vavanuna
- Va hava mipfimbiti
Eka matimu ya vanhu, xiyimo xa vavasati xitale ku va sivela eka vukorhokeri na mintirho, naswona vukhongeri byo tala byi na milawu yo karhi leyi kongomeke vanhu vaxisati. Ku herisiwa ka milawu yo tala ya sivela no lawula vanhu vaisati, eka malembe-xidzana ya vu 20, swi va pfumelele ku nghenela mintirho yo tala leyi a yiri ya vavanuna, ku hlanganisa na tidyondzo ta le henhla. Kuya hi matimu, vavanuna va tala ku vanga madzolonga na kuxanisa vanhu vavasati, e mitini kumbe migangeni ya vona. Van'wana vavasati va aleriwe timfanelo to tihlawulela eka timhaka to veleka. Ku na mapfumba yo aka ku ringana exikarhi ka vavanuna na vavasati.
Van'wana vavasati va na rimbewu ro pfangela kumbe ro hundzuluxiwa[3] naswona va tihlawulela ku hanya e handle ka kulangutela ka mindzhavuko.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Alleyne, Richard (2010-06-13). "Girls now reaching puberty before 10 – a year sooner than 20 years ago" (in en-GB). ISSN 0307-1235. Retrieved 2019-06-02.
- ↑ Hake, Laura; O'Connor, Clare (2008). "Genetic Mechanisms of Sex Determination". Scitable. Nature Education. Retrieved August 23, 2019.
- ↑ Sexual Orientation and Gender Expression in Social Work Practice, edited by Deana F. Morrow and Lori Messinger (2006, ISBN 0-231-50186-2), p. 8


text:
Dulu
Dulu (kumbe Xitlati) i yindlu ya vatsonga laha a va hlayisela kona swakudya swa muti. Dulu a ku ri wona muako lowu a wu khome muti, handle ka dulu muti a wu nga ta swi kota ku hanya. Dulu a ri tirha ku hlayisa mavele lawa a ya dyiwa emutini na swin’wana swakudya a swi hlayisiwa edulwini swo fana na mariwa, makwembe na swin’wana.[1][2]
Maakelo ya dulu[Lulamisa | edit source]
Dulu a ku ri muako wuntsongo lowu a wu ri na xihlawulekiso xa wona. Muaki wa dulu u sungula a ya tsema timhandzi to bumbula na to lala, swiphandzi a tsema timbalelo, byewu a kutla na byanyi. Loko switirhisiwa swi kumekile hi kona a ta tsala dulu ra yena. Vatsonga a va ri na ntolovelo wo tsala xirhendzevutana hi nenge ku kombisa laha muako va lavaka leswaku wu ta hi kona, kutani ku ceriwa makhele yo celela timhandzi. Hixitalo aku ceriwa nhungu wa magoji. Loko ti celeriwile timhandzi, ku tlhela ku laviwa timhandzi to bumbula ta swiphandze to koma eka leto leha. Kutani ku tekiwa tin’wana to bumbula, ti hingakanyiwa ehenhla ka swiphandzi. Kutani ku tekiwa timbalelo na byewu ti betsiwa rimbalelo ra le hansi ku ri karhi ku khomiwa timhandzi to yima na swiphandzi ti bohiwa hi byewu leswaku swi tiya. Loko timhandzi ti hlanganisiwile ti xoxelana leto lala exikarhi ka leto bumbula ku tlhela ku bohiwa rimbalelo ra le xikarhi na ro hetelela ra le henhla, ivi tikomiwa le henhla hi byewu leswaku swi ta tiya swinene.[1]
Loko ntirho wo koma wu herile ku xoxeriwa timhandzi to lala etshakwini ra dulu leswaku ku ndlaleriwa byanyi leswaku mavele na timbewu tin’wana swi nga wi. Madulu ku fana na tindlu ya endleriwa malwangu no fuleriwa hi makenya swi tiya ku sivela leswaku timbewu na swirimiwa swin’wana swi nga tsakami. Endzhaku ko fulela, dulu a ri ta endleriwa rivanti ra swimhandzani swo koma leswi a swi nga ta betsiwa kambe a swi to xoxeriwa kunene exikarhi ka rimbalelo ra le xikarhi na ra le henhla. Madulu a ya hambanile na mituruka hikuva wona loko ya hete ku akiwa a ya tlhela ya phamiwa makhumbi hi misava ya tshuka.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 Malabela NM,Nkanelo wa maakelo, mahlayiselo ni mintirho ya tindlu ta ndzhavuko ta vatsonga, University of Limpopo - 2015
- ↑ Mhinga M.E,Nkucetelo wa vukreste eka mafambisele ya muti wa ndhavuko wa vatsonga, University of Limpopo - 2012


text:
12 Lava i vavanuna lava nga ya eka Davhida eSikilaga+ hi nkarhi lowu a a baleka Sawulo+ n’wana wa Kixi naswona i van’wana va tinhenha leti n’wi pfuneke enyimpini.+2 A va hlome hi vurha naswona a va kota ku tirhisa voko ra xinene ni ra ximatsi+ va hoxa maribye hi xipelupelu+ kumbe va copa miseve hi vurha. A va ri vamakwavo va Sawulo, eka nyimba ya Benjamini.+3 Murhangeri wa vona a ku ri Ahiyezere, ku landzela Yowasi, lava a va ri vana va Xemaha wa le Gibiya;+ Yeziyele na Peleti vana va Azamavhete,+ Beraka na Yehu, wa le Anathoti,4 Iximaya wa le Gibiyoni,+ nhenha ya matimba exikarhi ka lava 30+ naswona a a ri ndhuna ya vona; ku katsa na Yeremiya, Yahaziyele, Yohanani, Yozabadi wa le Gedera,5 Eluzayi, Yerimoto, Beyaliya, Xemariya, Xefatiya wa le Harifi,6 Elkana, Ixaya, Azarele, Yowezere na Yaxobuwamu, va ka Kora;+7 na Yuwela, Zebadiya vana va Yerohamu wa le Gedori.8 Van’wana va vana va Gadi va ye laha Davhida a a ri kona endhawini leyi swi tikaka ku yi fikelela emananga;+ a va ri tinhenha ta matimba, masocha lama leteriweke ku lwa nyimpi, a va tshama va khome xitlhangu lexikulu ni tlhari, swikandza swa vona a swi fana ni swikandza swa tinghala naswona a va ri ni rivilo ku fana ni timhala loko ti tsutsuma ehenhla ka tintshava.9 Ezere a a ri ndhuna ya vona, Obadiya a a ri wa vumbirhi, Eliyabu a a ri wa vunharhu,10 Mixamana a a ri wa vumune, Yeremiya a a ri wa vuntlhanu,11 Atayi a a ri wa vutsevu, Eliyele a a ri wa vunkombo,12 Yohanani a a ri wa vunhungu, Elizabada a a ri wa vukaye,13 Yeremiya a a ri wa vukhume, Makibanayi a a ri wa vu-11.14 Lava a ku ri vana va Gadi,+ tindhuna ta vuthu. Lontsongo eka vona a a ringana ni masocha ya 100 kasi lonkulu a a ringana ni masocha ya 1 000.+15 Lava hi vona va peleke nambu wa Yordani hi n’hweti yo sungula hi nkarhi lowu a wu tele naswona va hlongole vanhu hinkwavo lava a va tshama etindhawini leti nga rivala, ku ya fika evuxeni ni le vupeladyambu.16 Vavanuna van’wana va ka Benjamini ni va ka Yuda na vona va ye laha Davhida a a tumbele kona.+17 Kutani Davhida a ya eka vona a fika a ku: “Loko mi te eka mina hi leswinene leswaku mi ta ndzi pfuna, hi ta va vanghana. Kambe loko mi tele ku ndzi xenga eka valala va mina hambileswi ndzi nga endlangiki nchumu, onge Xikwembu xa vakokwa wa mina xi nga swi vona, kutani xi mi avanyisa.”+18 Kutani moya wa Xikwembu wu fika eka Amasayi,+ ndhuna ya tinhenha ta 30, a ku:“Hi malandza ya wena, Wena Davhida n’wana wa Yese naswona hi ta ku seketela.+Vana ni ku rhula, wena ni loyi a ku pfunaka,Hikuva Xikwembu xa wena xa ku pfuna.”+Hiloko Davhida a va amukela kutani a va veka ku va van’wana va tindhuna ta masocha.19 Van’wana va ka Manase na vona va balekele eka Davhida hi nkarhi lowu a a te ni Vafilista leswaku a ta va pfuna ku lwa na Sawulo; kambe a nga ha va pfunanga hikuva tihosi ta Vafilista+ ti kanerisanile kutani ti n’wi tlherisa ti ku: “A nga hi jikela a seketela hosi yakwe Sawulo kutani hi dlayiwa.”+20 Loko a fika eSikilaga,+ lava va balekele eka yena va suka eka va ka Manase: Adina, Yozabadi, Yediyayele, Mikayele, Yozabadi, Elihu na Ziletayi, tindhuna ta masocha ya gidi ya va ka Manase.+21 Va pfune Davhida ku lwa ni vuthu ra vaphangi, hikuva hinkwavo a va ri vavanuna va matimba ni xivindzi+ naswona va ve tindhuna ta masocha.22 Siku ni siku vanhu a va ya eka Davhida+ leswaku va ta n’wi pfuna, kukondza va tala va fana ni vuthu lerikulu ra masocha, leri fanaka ni ra Xikwembu.+23 Leyi i nhlayo ya tindhuna leti a ti hlomele nyimpi leti yeke eka Davhida eHebroni,+ ku ya n’wi pfuna ku teka vuhosi eka Sawulo, hi ku landza xileriso xa Yehovha.+24 Vavanuna va Yuda lava a va tshama va hlomele nyimpi ni ku khoma xitlhangu lexikulu ni tlhari a va ri 6 800.25 Eka va ka Simiyoni, a ku ri ni masocha lama nga ni xivindzi ya 7 100.26 Eka Valevhi a ku ri 4 600.27 Yoyada+ a a ri ndhuna ya vana va Aroni+ naswona a a ri ni masocha ya 3 70028 na Sadoki+ socha leri nga ni matimba ni xivindzi ku katsa ni tindhuna ta 22 leti a ti huma eka ndyangu wa tata wakwe.29 Eka va ka Benjamini, vamakwavo va Sawulo,+ a ku ri na 3 000, lava vo tala va vona va nga tshama va rindza yindlu ya Sawulo.30 Eka va ka Efrayimi a ku ri ni vavanuna lava tivekaka va matimba ni xivindzi emindyangwini ya vatata wa vona va 20 800.31 Eka hafu ya nyimba ya Manase, a ku hlawuriwe vanhu va 18 000 leswaku va ta veka Davhida ku va hosi.32 Lava humaka eka nyimba ya Isakara, lava a va kota ku twisisa mikarhi ni ku tiva leswi tiko ra Israyele ri faneleke ri swi endla, a ku ri ni tindhuna ta 200 leti a ti rhangela vamakwavo hinkwavo.33 Eka va ka Zebuloni, a ku ri ni vanhu va 50 000 lava a va lunghekele nyimpi, hinkwavo ka vona a va hlomele nyimpi naswona a va seketela Davhida hi mbilu hinkwayo.34 Eka va ka Neftali a ku ri ni tindhuna ta 1 000 naswona a ti ri ni vanhu va 37 000 lava a va khoma xitlhangu lexikulu ni tlhari.35 Eka va ka Dani, lava a va hlomele nyimpi a va ri 28 600.36 Naswona eka va ka Axere, lava a va hlomele nyimpi a va ri 40 000.37 Entsungeni wa Yordani,+ eka va ka Rhuveni, va ka Gadi ni hafu ya nyimba ya Manase, a ku ri ni masocha ya 120 000 lawa a ma ri ni matlhari yo hambanahambana ya nyimpi.38 Hinkwavo ka vona a va ri masocha lama hlomeleke nyimpi; va te eHebroni va tiyimisele ku veka Davhida ku va hosi ya tiko hinkwaro ra Israyele naswona Vaisrayele lavan’wana hinkwavo na vona a va pfumelelanile ku endla Davhida hosi.+39 Va tshame na Davhida kwalaho ku ringana masiku manharhu, va dya ni ku nwa hikuva vamakwavo a va va lunghiselerile.40 Nakambe lava a va tshama ekusuhi na vona ni lava a va ri ekule ku ya fika etikweni ra Isakara, Zebuloni ni ra Neftali, a va tisa swakudya hi timbhongolo, tikamela, timeyila ni tihomu, mapa yo baka, makhekhe lama endliweke hi makuwa lama omisiweke ni makhekhe lama endliweke hi madiriva lama omisiweke, vhinyo, mafurha ni tihomu ni tinyimpfu to tala, hikuva a ku ri ni ntsako eIsrayele.
Tinhlamuselo ta le hansi
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA (NKANDZIYISO LOWU PFUXETIWEKE WA 2020 )


text:
Risimu ra Muyimbelerisi. Pisalema ya Davhida.
111Khokholo ra mina ri le ka HOSI Xikwembu,
kutani xana mi ndzi byelela yini, mi ku:
“Haha ku fana ni xinyanyana, u ya tumbela etintshaveni!Van'wana va ri: N'wina tinyanyana, hahani mi ya tumbela etintshaveni ta n'wina!
2Languta, lavo homboloka va konga vurha,
va vekerile miseve ya vona etingotini,
ku copa exinyamini, va tlhava vanhu va timbilu leti tengeke.
3Xana loko masungulo ma gubiwile,
munhu wo lulama a nga endla yini xana?”
4HOSI yi le ndlwini ya yona leyo hlawuleka,
xitshamu xa yona xa vuhosi xi le matilweni.
Mahlo ya yona ma languta vanhu,
hi ku copeta ka tihlo, yi va kambela.
5HOSI yi kambela lavo lulama ni lavo homboloka;
lava tsakelaka mintirho ya tihanyi yi va nyenya ngopfu.
6Lavo homboloka, yi va nisela mpfundze ni xivavula,
mpandzwa wa vona i moya lowu hisaka.
7Kambe HOSI yi rhandza mintirho leyo lulama, hikuva yona yi lulamile;
lava tengeke va ta vona mombo wa yona.


text:
21
Nga ṅwaha wa vhuvhili wa muvhuso wa Nebukhadnetsara, Nebukhadnetsara a lora miloro; mbilu yawe ya pfa u vhavha, a si tsha fara na khofhe. 2Khosi ya vhidzisa vhadziamanditi na vhabvumbi na mingome na vhaḓivhi vha zwa dziṋaledzi uri vha mu vhudze zwine miloro yawe ya amba. Vha swika vha ima phanḓa ha khosi. 3Khosi ya vha vhudza ya ri, “Ndo lora muloro, mbilu yanga i a vhavha, ndi funa u ḓivha zwine uyo muloro wa amba.”
4Vha vhuṱali vha fhindula khosi vha ri,U bva afha u swika kha Dan. 7:28 bugu yo ṅwalwa nga Tshiaramu. “Ngavhe thovhela a tshi lalama! Nga vha ri vhudze uyo muloro, ri konou vha ṱalutshedza zwine wa amba.” 5Khosi ya fhindula Vhakhaladia ya ri, “Zwe nda khwaṱhisa ngezwi: Arali na sa mmbudza zwe nda lora, na si nṱalutshedze uri zwi amba mini, ndi ḓo ita uri ni paḓukanywe miraḓo, nnḓu dzaṋu dzi thuthwe hu sale matumba. 6Huno arali na mmbudza zwe nda lora, na nṱalutshedza uri zwi amba mini, ndi ḓo ni ṋea zwifhiwa na pfufho nda ni hulisa zwihulu. Zwino-ha mmbudzeni zwe nda lora na uri zwi amba mini.”
7Vhone vha dovha vha ri, “Thovhele nga vha ri vhudze zwe vha lora, ndi hone ri tshi ḓo kona u vha ṱalutshedza.”
8Huno khosi ya fhindula ya ri, “Ndi khou zwi vhona uri ni khou ntikisa luwa, nga u ḓivha uri zwe nda amba ndo khwaṱhisa: 9na sa mmbudza zwe nda lora, ṱhamu ndi nthihi. Hone inwi no langana u mmbudza zwithu zwi xedzaho zwo vhifhaho ngeno ni tshi khou ntikisa luwa. Zwino-ha mmbudzeni zwe nda lora, ndi hone ndi tshi ḓo kona u ḓivha arali ni tshi kona u zwi ṱalutshedza kana ni sa koni.”
10Vhakhaladia vha fhindula khosi vha ri, “A hu na na muthu na muthihi shangoni ḽoṱhe ane a nga ṱalutshedza zwine thovhele vha zwi ṱoḓa; a hu na na khosi na nthihi, naho e na vhuhulwane na maanḓa mangafhani, we a vhuya a vhudzisa vhadziamanditi kana vhabvumbi kana Vhakhaladia mbudziso yo raloho. 11Mbudziso ine thovhele vha vhudzisa i a konḓa, a hu na ane a nga kona u fhindula thovhele, arali i si midzumi, i sa dzuli na vhathu vha ṋama.”
12Khosi i tshi pfa zwenezwo a sinyuwa a tou halifha, a ri vhaṱali vhoṱhe vha Babele vha vhulawe.
13Musi hu tshi vhewa mulayo wa uri vhaṱali vha vhulawe, ha ruṅwa vhathu vha yo londa na Daniele na khonani dzawe uri vha vhulawe. 14Huno musi Ariokho mulangammbi wa u linda khosi a tshi bva a tshi yo vhulaha vhaṱali vha Babele, Daniele a ya khae a amba nae nga maipfi a vhuṱali, a ṱhalukanyo. 15Daniele a vhudzisa Ariokho a ri, “Ndi mini khosi yo vhofha zwa tshiṱuhu tshingafhangafha?”
Ariokho a ṱalutshedza Daniele ayo mafhungo, 16Daniele a konou ya ha khosi a humbela uri a thome u wana tshifhinga tsha u dzumbululela khosi zwine muloro wa amba. 17Ndi hone Daniele a tshi ya hayani a yo vhudza khonani dzawe Hanania na Mishaele na Azaria zwe zwa itea, 18a vha ṱuṱuwedza uri vha humbele Mudzimu wa makoleni a sumbedze khathutshelo yawe kha mafhungo ayo a tshiphiri, uri Daniele na khonani dzawe vha si vhulawe na vhaṅwe vhaṱali vha Babele. 19Itsho tshiphiri tsha dzumbululelwa Daniele kha bono vhusiku; Daniele a renda Mudzimu wa ṱaḓulu 20a ri,
“Dzina ḽa Mudzimu nga ḽi rendwe lini na lini!
Vhuṱali na maanḓa ndi zwawe e eṱhe.
21
1 Sam. 2:7
Jobo 12:13-21
Mir. 2:6
A no langa kutshimbilele kwa tshifhinga
na khalaṅwaha, ndi Ene;
u vhumba mahosi a a sudzulusa,
vhaṱali ndi Ene a vha ṋeaho vhuṱali,
vha re na ṱhalukanyo ndi Ene a no vha ṋea nḓivho.
22Ndi Ene a no dzumbulula zwo dzumbamaho na zwiphiri,
u ḓivha zwo dzumbamaho swiswini;
u dzula tshedzani.
23Iwe Mudzimu wa vhokhotsi anga ndi a u livhuha,
ndi a u renda zwe wa nṋea vhuṱali na maanḓa.
Zwino wo ntsumbedza zwe ra u humbela,
wo ri dzumbululela zwi dinaho khosi.”
24Ndi hone Daniele a tshi ya ha Ariokho, we a vhewa nga khosi uri a vhulahe vhaṱali vha Babele, a mu vhudza a ri, “Vha songo vhulaha vhaṱali vha Babele. Nga vha ntswikise ha thovhele, ndi ḓo ṱalutshedza thovhele zwine muloro wa amba.”
25Ariokho a mbo ḓi ṱavhanya a swikisa Daniele ha thovhele, a ri, “Kha mathubwa a no bva Juda ndo wana munna ane a nga kona u ṱalutshedza thovhele zwine muloro wa amba.”
26Khosi ya amba na Daniele (we a vha a tshi pfi Beletheshatsara) ya ri, “Ni nga mmbudza zwe nda lora na uri zwi amba mini naa?”
27Daniele a lavhelesana na khosi a fhindula a ri, “A hu na na muṱali na muthihi kana mubvumbi kana mudziamanditi kana mungome we a kona u vhudza thovhele ngoho ya tshiphiri tshe thovhele a vhudzisa, 28
hone hu na Mudzimu wa ṱaḓulu ane a dzumbulula zwiphiri, ndi Ene o sumbedzaho khosi Nebukhadnetsara zwine zwa ḓo itea misi i ḓaho. Zwino-ha muloro na mabono zwe vha zwi vhona vho fama vhulaloni ngezwi: 29Musi thovhele vho fuma vhulaloni havho, mihumbulo yavho ya vhona zwine zwa kha ḓi ḓo itea, Mudzumbululi wa zwiphiri o vha sumbedza zwine zwa ḓo itea. 30Tshiphiri itsho tshó dzumbululelwa nṋe, a si uri ndo ṱalifha u fhira vhathu vhoṱhe, zwo itelwa uri thovhele vha ḓivhe ṱhalutshedzo yazwo, vha ṱalukanye zwine vha elekanya mbiluni. 31Thovhele vho vhona bono, zwe vha zwi vhona ngezwi: ndi tshifanyiso tsho vhumbwaho, tshifanyiso tshihulu tshi no penya lwa u kalula, tshó ima phanḓa havho, tsha tou ofhisa muthu a tshi tshi vhona. 32Ṱhoho ya itsho tshifanyiso yo vha i ya musuku wavhuḓi, khana na zwishasha zwi siliva, tshiḽelo na zwirumbi zwi musinaseṱha, 33milenzhe i ya tsimbi, ṋayo dzi tsimbi yo vanganaho na vumba. 34Musi vha tshee vho sedza, ha kunguluwa tombo ḽi songo kwamiwa nga tshanḓa, ḽa rwa tshiḽa tshifanyiso kha ṋayo dza tsimbi yo vanganaho na vumba ya dzi kuekanya. 35Ndi hone tsimbi yo vanganaho na vumba, na musinaseṱha, na siliva, na musuku, zwoṱhe zwi tshi pwashea zwa tou kuekanywa zwa nga mungu u luvhanḓeni lwa u fhulela tshilimo. Muya wa zwi vhudzulela kule, ha sala hu si tsha vhonala tshithu. Tombo ḽiḽa ḽe ḽa rwa tshiḽa tshifanyiso ḽa aluwa ḽa vha thavha khulu, ya ḓadza ḽifhasi ḽoṱhe. 36Hoyo ndi wone muloro, zwino ri ḓo ṱalutshedza thovhele zwine wa amba.
37
Jer. 28:14
“Thovhele ndi vhone khosi ya mahosi, Mudzimu wa ṱaḓulu o vha ṋea muvhuso na nungo na maanḓa na vhugala, 38a ita uri vha lange vhathu na phukha dza shango na zwiṋoni zwi fhufhaho, hoṱhe hune zwa dzula hone, a zwi kumedza vhone, a vha ita khosi yazwo zwoṱhe. Vhone ndi vhone heyo ṱhoho ya musuku. 39Vhone vha ḓo ri u fhedza u vhusa ha vuwa muṅwe muvhuso, wone a u nga vhi na bvumo ḽi no nga ḽa wavho, ha dovha ha vha na wa vhuraru, wa musinaseṱha; wonoyo u ḓo vhusa shango ḽoṱhe. 40Hu ḓo vha na muvhuso wa vhuṋa wo khwaṱhaho unga tsimbi, ngauri yone i pwashekanya ya kuya zwoṱhe. Zwino unga tsimbi i tshi pwashekanya zwoṱhe, na wone u ḓo pwasha wa kuekanya mivhuso yoṱhe ya u ranga. 41
Ṋayo na zwikunwe dze vha dzi vhona dza vumba ḽo vanganaho na tsimbi, ndi muvhuso une wa ḓo fhandekana wa vha zwipiḓa zwipiḓa; hone u ḓo ḓi vha na u khwaṱha ha tsimbi sa zwenezwo, sa zwe vha vhona vumba ḽo vangana na tsimbi. 42Ṋayo na zwikunwe í tsimbi yo vanganaho na vumba, zwi amba uri muvhuso wa hone u ḓo khwaṱha nga ḽiṅwe sia, nga ḽiṅwe wa tseka. 43Vhunga vho vhona tsimbi yo vangana na vumba, zwenezwo izwo zwivhili zwi ḓo vangana nga u dzetshelana ha vhathu, hone a zwi nga nambatelani, unga na tsimbi i sa nambatelani na vumba.
44
Dan. 7:14,27
Luk. 1:33
1 Korint. 15:24-28
“Misi ya mahosi eneo Mudzimu wa ṱaḓulu u ḓo vusa muvhuso une wa sa ḓo phusukana, muvhuso hoyo a u nga dzhiwi nga luṅwe lushaka: u ḓo phusukanya mivhuso yoṱhe ya u ranga wa i mila, wone wa ima lini na lini, 45sa zwe vha vhona tombo ḽi songo kwamiwaho nga tshanḓa ḽi tshi kunguluwa ḽi tshi bva thavhani ḽa pwashekanya tsimbi na musinaseṱha na vumba na siliva na musuku. Mudzimu muhulu o sumbedza thovhele zwine zwa ḓo itea misi i ḓaho. Muloro uyo ndi wa ngoho, ṱhalutshedzo ndi yone-yone.”
46
Khosi Nebukhadnetsara a ri u pfa zwenezwo a wa nga tshifhaṱuwo phanḓa ha Daniele a mu luvha, a ri Daniele a ṋekedzwe nduvho a dubiselwe zwioro. 47
Khosi ya vhudza Daniele ya ri, “Vhukuma Mudzimu waṋu ndi Mudzimu wa midzimu, ndi Muṋe wa mahosi, ndi Mudzumbululi wa zwiphiri, vhunga no kona u dzumbulula itsho tshiphiri.” 48Khosi ya vhea Daniele vhuimoni vhuhulwane, ya mu ṋea zwifhiwa zwinzhi zwa u naka. A dovha a mu ita muvhusi wa shango ḽoṱhe ḽa Babele, a mu ita muhulwane wa vhaṱali vha Babele. 49Daniele a humbela khosi uri i vhee mafhungo a shango ḽa Babele zwanḓani zwa Shadraka na Mishaka na Abedenego, ene muṋe a dzula muṱani wa musanda.


text:
Languta, Yingisa, Hanya Buku 4
Outline: Ruth, Samuel, David, Elijah. 24 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Script Number: 421
Language: Tsonga
Theme: Multiple themes
Audience: General
Style: Monolog
Genre: Bible Stories & Teac
Sophistication: General
Purpose: Teaching
Bible Quotation: Extensive
Status: Publishable
Script Text
Manghenelo
Avuxeni vanghana. Xikwembu xi rhandza hinkwerhu, (unwana mkuhlayisa un'wana na va nwi xixi maku) kambe ngopfu eka lava va xi yingisaka ni ku nwi tirhela. Yingisani eka leswi nga humelela malembe lama hundzeke tani hi leswi swi nga tsariwa eka Rito ra Xikwembu (Bibele), mi tlhela mi languta eka swifaniso eka buku ya Xitshopani. Loko mi twa mpfumawulo lowu (NOTI) langutani eka xifaniso lexi landzelaka.
Xifaniso 1: Ndyangu wu baleka ndlala
Rhuti 1:1-5
Xikwembu xi tumbuluxile vanhu hinkwavo, kambe hinkwavo ka vona va xi hundzukerile, Xikwembu xi hlawule vanhu va Israele ku xi tiva ni ku xi gandzela. Kambe na matiko ya Israele nkarhi wun'wana, A va ta gandzela swikwembu swa hava, tani hi matiko lama nga rhendzela tiko ra Israele. Xikwembu xi tisile nyimpi ni ndlala eka vanhu va Israele ku ringeta ku va vuyisa eka xona.
Enkarhini wolowo wa ndlala ndyangu wun'wana wu hleketa ku famba wu ya tikweni ra Mowabu ku ya lava swakudya. Malembe ya 10(khume) vatshamile kona etikweni rolero. Tatana wa vona u lovele kona kwalaho. Majaha ya yena ya lovole va sati va va Mowabu kambe majaha ya lovele ko kwalaho. Mana wa vona u sele na vingi va yena xa mbirhi etikweni rolero.
Xifaniso 2: Nawumi na Rhuti va tlhelela e Israele
Rhuti 1:6-22
Manana wa ndyangu wolowo a vuriwa Nawumi.Yingi ya yena ava ri va Moabi akuri Rhuti na Oripa. Nawumi u ehleketile ku tlhelela etikweni ra Israele. Rhuti na Oripa va hume rendzo ro ya e Israele, kutani Nawumi aku ka vona, "hikokwalaho ka yini mi lava ku famba na mina xana?" ndza ha ta kuma vanuna van'wana vambirhi va majaha lava va nga ta hundzuka vanuna va n'wina ke? Tlhelelani ekaya vana va mina. Ndzi kurile ku va ndzi nga ha tlhela ndzi kuma van'wana, Xikwembu xi ndzi hundzukerile.
Oripa a tswontswa Nahumi, hi loko a tlhelela eka vatswari va yena. Kambe Rhuti xinga a vukarha Nahumi aku: "Ndzi lava ku famba na wena, a ndzi lavi kuku siya, laha u yaka kona ndza famba, laha u nga ta tshama kona ndzi ta tshama na wena. Vanhu va wena vata va vanhu va mina, Xikwembu xa wena ixa mina" Rhuti hi loko a famba na Nahumi e Betlehema e tikweni ra Israel.
Xifaniso 3: Rhuti na emasin'wini
Rhuti 2:1-23
Endzhaku ka loko va tlhelele e Betlehema Rhuti aku ka Nawumi, "ndzi pfumeleri ndzi asin'wini ndzi ya khwaja minchocho eka un'wana ni un'wana loyi anga ta ndzi komba tintswalo". Nawumi na Rhuti a vari swisiwana. Hi loko a famba a ya emasin'wini a ya khwaja laha akuri na vatshoveri. Bowazi ari n'winyi wa nsimu, kutani Bowazi a vutisa nandza wa yena aku: "n'wana loyi I wa ka mani ke?" Kutani un'wana wa vona a hlamula aku: "nhwana loyi I wa le tikweni ra Mowabu wa ha ku vuya na Nahumi.
Bowazi u twile hi laha hi laha a khome n'wingi wa yena ha kona, uswi vonile leswaku I xitirhi nopfu, kutani aku ka Rhuti, "tshama kwala ni vatirhi va mina va xisati, langutani masimu laha vavanuna lava tshovelaka, na kona landzelela vanhwanyana lava laha va yaka kona, kutani u byela vavanuna lava tirhaka ka yena leswaku va nga tshuki va n'wi karhata, kambe va n'wi nyika koroni leswaku ati hlengeletela.
Madyambu yalawo, Rhuti na Nawumi a va vulavula hi laha Bowazi anga lungha ha kona. Nawumi aku: "Xikwembu axin'wi katekise, I xaka ra hina ra le kusuhi.
Xifaniso 4: Rhuti na Bowasi exivuyeni
Rhuti 3:1-18
Loko wanuna a lova e Israele xaka ra yena ra le kusuhi u fanele a teka nsati wa muferiwa. Siku rin'wana Nawumi n'wingi wa Rhuti a ku ka yena, "n'wananga, xana ndzi nge ku laveli muti lowu u nga ta kota ku tshamiseka eka wona ke", Bowazi I xaka ra hina, loko ri rhengile Bowazi u tava eku huleni ka maxalana exivuyeni.
Kutani ke, hlamba u tola mafurha u u mbala minceka ya wena u rhelela exivuyeni. Kutani Rhuti u endlile hi laha n'wingi wa yena a n'wi leriseke ha kona. Kutani u rhelerile a ya exivuyeni kambe anga tikombisangi eka wanuna loyi ku kondza loko a heta ku dya ni ku n'wa.
Loko Bowazi a pfuka u kumile Rhuti emilengeni ya yena, kutani xikan'we a swi tiva leswaku a lava ku lovoriwa hi yena. Hi loko Bowazi aku ka Rhuti, "unga chavi, rhula mbilu ndzi ta ku endlela hinkwaswo leswi u swi kombelaka. Malandza ya mina hinkwawo, va muti wa ka hina va swi tiva leswaku u wansati wo xiximeka wa mahanyele la maneno.
Xifaniso 5: Bowazi na kulukumba va e Betlehema
Rhuti 4:1-22
Bowazi u vitanile kulu kumba wa yena lava khume enyangweni wa le Betlehema. Un'wana wa maxaka u pfumeleriwa ku lovola Rhuti, kambe hinkwavo va pfumelelane leswaku Bowazi a n'wi lovola. Un'wana wa vadya ndzhaka u hluvurile ntangu leswaku ku va nfungho etikweni ra Israele. A va funghisa sweswo timhaka etikweni ra Israele, kutani Bowazi u tekile Rhuti a n'wi endla nsati wa yena. Kutani va katekisiwile hi n'wana wa mufana, kutani va n'wi thya vito ra Obede. Vavasati va ku ka Nahumi, "a ku nkhensiwe hosi hikuva a yi ku tsonanga mudyandzhaka namuntlha".
Vito ra yena ari twakale etikweni ra Isarele, uta ku antswisela vutomi ni ku va nxongotelo ra wena loko u dyuhala, naswona muveleki wa wena loyi I n'wingi wa wena loyi u n'wi rhandzaka, loyi eka wena a tlulaka majaha ya nkombo. Vanghana, Rhuti u kume ntsako loko a tirhela hosi Xikwembu ni vanhu va xona. Obede u vile kokwa wa Davida, hosi ya Israele endzhaku ka vena ku tile hosi y atihosi. Hi ta dyondza hi vona eka xifaniso lexi landzelaka.
Xifaniso 6: Maria na ntsumi ya Xikwenbu
Luka 1:26-38, 2:1-7
Endzhaku ka nkarhi wolowo wa Rhuti, Xikwembu xi hlawurile wansati un'wana ku xi gandzela. Vito ra wansati loyi ari Mariya. Mariya a nga si tshama a vona kumbe ku hlangana ni wanuna. Mariya a tshembisiwile hi wanuna loyi a vuriwa Josefa. Vanga si tekana ntsumi ya Xikwembu yi rhumiwile eka Mariya. Ntsumi yi fikile yi ku eka Mariya, "unga chavi wena Mariya hikuva u kumile tintswalo emahlweni ka Xikwembu, uta tika kutani u ta veleka n'wana wa mufana, uta n'wi thya vito ra Yesu. U ta fuma rixaka ra u ta va Nwana. Yakopo hilaha ku nga heriki, vuhosi bya yena byi nga ka byi nga vi na makumu". Wa Xikwembu xa le henhla henhla.
Mariya hi loko aku ka ntsumi, "a ku endliwe hi laha u nga vula ha kona hikuva ndzi mutirhi wa Xikwembu." Moya lowo kwetsima wa ta xikela ka wena ni matimba ya loyi ange le henhla hikwalaho n'wana loyi uta vuriwa n'wana wa Xikwembu. Kutani Mariya u vile mana wa Yesu n'wana wa Xikwembu. Mariya a yingisa Xikwembu hikokwalaho ka Yesu loyi a velekiweke hi yena. Loko hi yingisa Xikwembu Xi nga endla swilo ni masingita hikwalaho ka hina.
Xifaniso 7: Annah a khongela Xikwembu
1 Samuel 1:1-20
Endzhaku ka nkarhi wa Rhuti, e tikweni ra Israele akuri ni wansati loyi a vuriwa Annah, a gandzela Xikwembu ni ku xi tirhela. Nuna wa yena a n'wi rhandza kambe Annah anga tsakangi hikuva a nga kumi vana. Lembe na lembe ava ya endlwini ya hosi (ndzhawu leyi a va gandzela Xikwembu e shilo).
Ava humesa minyikelo, Annah u yile endlwini ya Xikwembu a fika aku, wena hosi ya mina, hakunene loko undzi anakanya, u nga rivali mina nandza wa wena, u ndzi nyika n'wana wa mufana, ndzi ta ku nyika yena ava wa wena, vutomi bya yena hinkwabyo. Annah a heta nkarhi wa yena ari karhi a khongela hosi Xikwembu. Heli a ko a xiyaxiya nomo wa yena kutani Heli a vona wonge Annah u lo pyopyiwa.
Kutani heli u twile xikhongelo xa Annah, kutani a hlamula aku: "hiswona famba hi ku rhula, Xikwembu xa Israele axi ku nyike leswi u swi kombelaka." Kutani u thyile n'wana vito ra Samuel. Vanghana, Hosi Xikwembu xa le matilweni loko hi xi rhandza, hi kombela ku pfuniwa ka hinkwaswo, Xikwembu xi tiva leswi vana va xona va swi lavaka, Xikwembu xi kota ku nyika lava kotaka ku xi yingisa hi vita ra hosi Yesu.
Xifaniso 8: Samuel endlwini ya Xikwembu
1 Samuel 1:24-28, 2:12-21, 3:1-21
Loko Samuel a hari n'wana, Annah u n'wi nyiketile eka Xikwembu, u n'wi tekile aya tshama na Heli etempeleni ya Xikwembu. Heli u dyondzise Samuel ku dzunisa Xikwembu. Heli ari na vana vambirhi, vana va Heli avari vaprista lava ava nga pfuni nchumu. Siku rin'wana Samuel a etlele ni vusinku e ndlwini ya Xikwembu, Xikwembu xi n'wi vitanile. Samuel u tsutumele eka Heli a fika aku: "Hi mina loyi hikuva undzi vitanile, kambe Heli aku ka Samuel, andzi ku vitananga, tlhela uya etlela. Leswi swi humelele ka nharhu.
Kutani Heli u swi vonile leswaku u vitaniwa hi Xikwembu. Hi loko a byela Samuel leswaku a tlhelela eku etleleni, Kutani an'wi byela leswaku loko a vitaniwa nakambe a hlamula aku: "vulavula hosi hikuva mina nandza wa wena ndzi yingisile. Xikwembu xi vulavula na Samuel ko tala, Samuel ko tala, Samuel u vile muprista lonkulu, muprofeta na murhangeri wa Israele, Xikwembu xa ha vitana vanhu ku xi tirhela tani hi loko xu vitanile Samuel. A hi yingiseni Xikwembu, hi yingisa vito ra xona.
Xifaniso 9: Samuel a khongelela vaIsraele
1 Samuel 7:2-14; Eksoda 20:2-5
Xikwembu xi ba vana va Eli vo homboloka. A va dlayiwile enyimpini kutani va Israele ava hluriwile hi va Filista. Eka malembe ya 20 va Filista ava fambisa tiko ra Israele, Loko mi tlhelela ka Xikwenbu hi timbilu ta mwana hinkwato, kutani ke, susani swikwembu swa n'wina swa hava, mi tinyiketela eka hosi (Xikwembu), mi xi tirhela, kutani u ta xi mi susa (kurhula) emavokweni ya va Filista.
Va Israele va yingisile Samuel, va hlanganile endzawini yin'we, kutani Samuel u ti nyiketele ku tirhela Xikwembu ni ku khongelela va Israele. Va filista va hlanganile ku lava lu lwa na va Israele, kutani Xikwembu xi rhumele va Filista va tsutsuma hi ku chava, va Israele va swi kotile ku va hlula hinkwavo. Xikwembu xi tisile milawu eka matiko hinkwawo, "hi mina Xikwembu xa wena, unga tshuki u gandzela Xikwembu xin'wana kambe gandzela mina ntsena.
Xifaniso 10: Samuel loko a cheriwa hi mafurha enhlokweni kutani Samuel a fuma vanhu ila
1 Samuel 8:1 - 10:1
Xikwembu a xi ri ntiyiso xa Isarele na Samuel, ku fuma ka Xikwembu, hikuva matiko laman'wana a mari na tihosi ta vona. Va Israel ava lava ku va na hosi ya yona. Samuel a nga swi tsakelanga loko a twa mhaka leyi. Kutani Xikwembu xi ta yingisa hinkwavo vanhu ka leswi va swi vulaka, a hi wena u nga tshikiwa ku va hosi ya vona, kambe hi mina. A kuri na jaha leri ava ku I Saul, a lehile ava ni tlhohe. Kutani siku rin'wana Saul a vhakela Samuel, Saul ari mburi yo languteka a tlhela a leha. Xiku a xi ri Xikwembu xa ntiyoso xa Israel. Ehansi ka Xikwembu Samuel u rhangerile vanhu. Loko Samuel a n'wi vona a teka bodlhela ra mafurha hi loko a chela Saul hi wona e nhlokweni. A kuri xikombiso xa leswaku u hlawuriwile ku va hosi. Eka malembe ya 40 saul u fambisile tiko ra Israele ari hosi.
Xifaniso 11: Saul a handzula nkhacu wa Samuel
1 Samuel 15:1-29
Va-amaleke avari vanhu vo homboloka laha ava karhata va Israele. Kutani Samuel aku ka Saul, "yingisa mahungu lawa humaka ka Xikwembu. Hlula va amaleke, kutani u onha hinkwaswo leswi nga swa vona u nga va tshiki. Xikwembu xi pfunile Saul na vuthu ra yena ku hlula va Amaleke. Kambe a va hloniphanga Xikwembu, ava pfunana na va-amaleke, swiharhi swi rila eka Xikwembu, na kona ava dlayanga hosi ya va Amaleke.
Kutani Samuel aku ka Saul, hikuva mi kanete rito ra hosi Xikwembu na yena u ku tshikile. Samuel u hundzulukile a lava ku famba, kutani Saul u tekile nkhacu wa Samuel a wu handzula wu handzukela emavokweni ya yena, kutani Samuel aku Xikwembu xi handzurile mfumo wa Israel, xi nyikile va akela ni va wena.
Vanghana, Saul u tinyiketile ku tirhela Xikwembu, kambe anga xi yingisangla. Samuel u yingisile ni ku tirhela Xikwembu masiku ya yena hinkwawo ya ku hanya. Xikwembu xi ri swi antswa ku xi yingisa ku tlula ku tiyimisela. Xikwembu xi vulavurile na kambe leswaku xi ta nyika nhlonipho eka hinkwavo lava xi hloniphaka.
Xifaniso 12: Ta Yesu endlwini ya Xikwembu
Luke 1:35, 2:41-50
Malembe lamo tala laya hundzeke endzhaku ka samuel, ku vile na n'wana wa mu-Israel, vito ra yena ava ku i Yesu. Mariya ari mana wa Yesu, kambe Xikwembu ari tata wa yena. Yesu u yingisila Xikwembu muukarhu hinkwayo, loko Yesu ari na malembe ya 12, Mariya na Yosefa va yile e Jerusalema na Yesu u fambe na vona. Eku vuyeni ka vona Yesu u salele ndzhaku, kambe va n'wi lavile.
Endzhaku ka masiku manharhu, va kumile Yesu endlwini ya Xikwembu e tempeleni, a vulavula va xadyondzisi va va Yuda hi timhaka ta Xikwembu na Mariya aku ka yena, "jaha ra mina hikwalaho ka yini u fanele u endla mhaka yo tani ke? Hi vilerile ngopfu hi lavana na wena". Kambe Yesu aku ka vona, "Ami ndzi lavela yini ami swi tivi leswaku ndzi fanele ndzi va endlwini ya tatana ke?"
Loko Yesu a ahari jaha a fana na samuel, uswi tivile leswaku u tele ku ta tirhela Xikwembu. Yesu utile ku ta rhangela vanhu va thlaleka ka Xikwembu. Yesu u tele ku ta e ka Xikwembu. Hikuva Xikwembu I hosi ya ntiyiso na murhangeri eka un'wana na un'wana.
Manghenelo
Vavanuna van'wana lavakulu lava hanyeke khale ava ri malandza ya Xikwembu. Khasete leyi yi ta mi hlamusela (hi xihundla) hi laha Xikwembu xi va endleke varhangeri va vanhu. Loko u twa mpfumawulo (NOTI) pfula papila leri landzelaka.
Xifaniso 13: Davida, Murisi wa xivindzi
1 Samuel 16:1-13, 17:34-35
Saul a ri hosi yo sungula ya Israel, kambe a tshama a nga landzeleri milawu ya Xikwembu. Kutani Xikwembu xi tshikile Saul xi nga ha n'wi pfuni hi nchumu na kan'we. A ku ri na jaha leri tsonga leri a vca ku i Davida. A risa tinyimpfu ta tata wa yena. Davida a tshembha eka Xikwembu lexi hanyaka na kona a nga rina ku chava ni kun'we. Siku rin'wana nghala yi teke yin'we ya tinyimpfu. Davida u dlaye nghala kutani a pfuna tinyimpfu. U endlile tinsimu leto saseka a tlhela a yimbelela ku dzunisa Xikwembu. Tinsimu leti a ti vuriwa ti pisalema, ti kumeka kona ebukwini ya Xikwembu ku nga Bibele.
Davida u hundzukile wanuna loyi Xikwembu xi lavaka leswaku wanuna un'wana na un'wana a va xi swona.
Xifaniso 14: Davida na xihontlovila
1 Samuel 2:30, 17:1-54
A kuri na nyimpi exikarhi ka va Filista na va Israele. Va Filista a va ri na xihontlovila lexi ava ku i Goliyadi. Goliyadi u huwelerile va Israele aku, "hlawulani wanuna, loko ata swi kota ku lwa ni ku dlaya mina, hi ta va malandza (mahlonga) ya n'wina, kambe loko ndzi n'wi dlaya, n'wina mi ta va malandza ya hina". Vavanuna va Israele a va chava Goliyadi. Aku ri hava loyi a ta lwa na yena. Kutani Davida lontsongo aku: "I mani mu Filista loyi chavukativeku Xikwembu xana. Anga fanelanga ku chavisa swivumbiwa swa Xikwembu.
Davida anga n'wi chavi Goliyadi. A swi tiva leswaku Xikwembu xi ta dlaya xihontlovila lexi hikuva i Xikwembu xa nyimpi. Davida u teke xipelupelu xa yena a copa Goliyadi a wela ehansi kutani Davida a tsutsumela Xihontlovila, a teka tlhari ra Goliyadi a n'wi tsema nhloko kutani masocha ya Israele ya kote ku hlula vaFilista. Nhenha ya vona yi file kutani va tsutsumari Marutho ya Israel ya va hlurile.
Xifaniso 15: Saul a ringeta ku dlaya Davida
1 Samuel 18:1 - 19:10
Eku sunguleni Saul a tsakile hikuva Davida u pfunile Israele. avida a hundzuke socha ra matimba swinene a tlhela ava murhangeri eIsraele. Kutani Saul a va ni mavondzo a tlhela a va ni ku chava eka Davida. Siku rin'wana Davida ari ku tlangeleni ka Saul rinsimu hi haripa ya yena. Saul a teka nseve wa yena a wu lahlela eka Davida, kambe wu n'wi hupile wu tlhava khumbi.
Endzhaku ka sweswo Saul u ringetile ku dlaya Davida mikarhi yo tala, kambe Xikwembu xi sirhelela Davida hikuva xi rhumele n'wana wa Saul wa jaha loyi a va ku i Jonathan na va Israele lavo tala ku pfuna Davida eka valala va yena. Kambe Davida a fanele ku baleka a ya etindhawini ta le kule ku va a tsutsuma Saul.
Xifaniso 16: Davida u hlayisa vutomi bya Saul
1 Samuel 26:1-25; Varhoma 12:19
Saul na mavutho ya yena va yile ku ya khoma Davida mananga (esavasini). Vusiku byin'wana loko Saul na vavanuna va yena va ha etlele, Davida na munghana wa yena Abner, va ngungumerile va ya endzeni ka kambu ya Saul, Abishai u lave ku dlaya hosi leyi a yi etlele, kambe Davida an'wi kavanyeta. Davida aku, "Xikwembu xi ta xanisa xi vavisa un'wana na un'wana loyi anga ta vavisa hosi ya yena leyi hlawuriweke".
Davida a teka tlhari na Jomela ra mati a veka etinhlokweni ta Saul. Loko va ha humile ekhempeni kutani Davida a huwelela ehenhla leswaku a pfuxa vavanuna lava etleleke, Kutani aku eka Abner, wanuna loyi a fanele ku hlayisa hosi, "Anga (wu) hlayisanga hosi ya yena". Languta ematlhelo ka wena. Xana makwihi matlhari ya hosi na Jomela ra mati leri ari ri kusuhi na nhloko ya yena?
Endzhaku ka swona Davida aku eka Saul, "ku fana (kota) ni leswi ndzi hlayiseke vutomi bya wena bya namuntlha, onge Xikwembu xi nga ndzi hlayisa eka vutomi bya mina ni ku ndzi biyelela eka makhombo hinkwawo lawa ndzi nga na wona". Kutani Davida u fambile hi ndlela ya yena na Saul a vuya ekaya. Vanghana, minga tshuki mi rihisela eka lava mi dyoheleke, hikuva Xikwembu hi xoxe hi xona xi nga ta rihisela eka lava swi va faneleke.
Xifaniso 17: Davida a vekiwa vuhosi
1Samuel 31:1-6; 2 Samuel 5:1 - 7:16
Va Filista va ta nakambe ku lwa na Israele. Hosi Saul, n'wana wa yena Jonathani na ya makwavo va dlayiwile enyimpini. Kutani vanhu va veka Davida ku va hosi ya Israele. U akile xidlodlo wa yena edorobeni ra Jerusalema. Xikwembu xi ku eka Davida, "ndzi ku tekile eku riseni ka tinyimpfu, kutani ndzi ku endlile hosi ehenhla ka vanhu va mina va Israele. Ndzi ta ku kurisa, ku fana na vanuna lavankulu va misava, kutani Xikwembu xi vekile Davida ku va lonkulu ni matimba yo hlula valala va Israele.
Xifaniso 18: Davida na Bathsheba
2 Samuel 11:1 - 12:20; Eksoda 20:14
Siku rin'wana Davida ari ku fambeni elwangwini ra xidlodlo yindlu ya yena. U vone wansati wo saseka a karhi a hlamba. Davida a n'wi navela leswaku a va wa yena. Vito ra wansati loyi a va ku i Bathsheba. A ri nsati wa Uriah loyi ari socha eka vutho ra Davida. Uriah a fambile a ya ekule ku ya lwa na valala va Israele. Kutani Davida a rhumela mahungu eka murhangeri wa nyimpi.
U byerile murhangeri wa nyimpi leswaku a vona kuri Uriah a dlayiwa enyimpini. Kutani Davida a teka Bathsheba leswaku a va nsati wa yena. Kambe leswi Davida a nga swi endla a swi tsakisanga Xikwembu. N'wana wa mativula wa jaha wa Davida na Bathsheba na swona u nga tshuki wu dlaya a fa, kutani Davida a fanele ku kombela ku rivaleriwa eka Xikwembu eka swilo swo chavisa leswi a nga swi endla. Marito ya Xikwembu ya ri, "u nga tshuki u oswa".
Xifaniso 19: Yindlu ya Xikwembu
1 Tikronika 22:1-19
Davida a dyoherile Xikwembu, hambi leswi a rhandza Xikwembu na swona a lava ku xi tirhela. A lava ku aka yindlu leyikulu (leyi a va ku i tempele), laha vanhu a va fanele ku hlangana kona va khongela Xikwembu kambe Xikwembu a xi te, "a wu fanelanga ku aka yindlu hi vito ra mina hikuvu u dlayile vanhu votala. U ta va ni n'wana wa jaha loyi anga ta va hhosi ya ku rhula na ku wisa. Vito ra yena u ta va Solomon.
Hi yena loyi anga ta aka yindlu ya vito ra mina. Ndzi ta tumbuluxa vukosi na vutomi eka Israele hi laha ku nga heriki. Davida a lunghisa swilo swo tala swa yindlu ya Xikwembu anga si fa, kambe aku ri Solomon loyi a yi akile. Yindlu liya ya Xikwembu ayi sasekile. Yi tekile malembe ya nkombo ku akiwa. Vanhu va-Israel ava dzunisa Xikwembu eka yindlu leyi eJerusalema, ku ringana dzana wa malembe. Naswona ava rivalanga leswaku Davida ari hosi ya yi kulu.
Xifaniso 20: Ta Yesu loko a nghena e Jerusalema
Mateo 21:1-11
Eka malembe ya gidi lama hundzeke, Yesu u velekiwile, e ka ri xaka ra hosi Davida. Mariya mana wa Yesu anga tivi wanuna, tata wa Yesu akuri Xikwembu xa le henhla-henhla etilweni. Yesu ari mutirhi lonkulu wa Xikwembu. U dyondzisile vanhu ntiyiso hi Xikwembu. Yesu a endla masingita yo tala hi matimba ya Xikwembu. Saul na Davida ni hinkwavo vanhu laha misaveni va dyohele Xikwembu.
Kambe Yesu yena anga zangi a dyohela Xikwembu. Siku rin'wana u fambile a ya e Jerusalema hi mbongolo. Vanhu va yile va ya vona Yesu vari karhi va huwelela hosana eka n'wana Davida, hosana swi vula ku pona. Va huwelerile nakambe va ku: "loyi a taka a huma hi le matilweni, hi vito ra Xikwembu wa hlonipheka, a kurisiwe". Hikuwa vanhu a va swi vona leswaku Yesu ari lonkulu nile ka Davida. Hi yena Hosi ya tihosi.
Xifaniso 21: Ta xinyenyani ti tisela Eliya swakudya
1 Tihosi 17:1-6
Endzhaku ka Davida na Solomon tihosi tin'wana tifume Israele. Ahabu ari un'wana wa vona, ari na nsati wa mona a va ku vitaniYisabela. Wansati loyi u dlayile vanhu lavo tala lava ava landzelela milawu ya Xikwembu, ava kucetela ku kongela swikwembu swa hava. Eliya ari muprofeta lonkulu (mudyondzisi) wa Xikwembu. Kutani Eliya u yile eka Ahabu a fika aku, "tani hi leswi Xikwembu xa Israele xi hanyaka lexi ndzi xi gandzelaka, a ku nga havi na mberha kumbe mpfula eka malembe lama taka handle ka marito ya mina.
Xikwembu xi rhumele dyandza eka tiko ra Israele. Xikwembu xi tshame xi ri karhi xi ti hlayisela mutirhi wa xona Eliya. Kutani Xikwembu xi rhumele Eliya endzhawini leyi vuriwaka Cherithi, laha a fanele ku nwa mati ya le nambyaneni mpundzu ni na madyambu, kutani swinyenyana swi ta n'wi tisela xinkwa na nyama. Xikwembu xi tshama minkarhi hinkwayo xiri karhi xi ti hlayisela vatirhi va xona, kutani ke, a hi xi tirheleni, hi xi tshemba leswaku xi ta hi hlayisa.
Xifaniso 22: Ta Eliya ni ndzilo wa Xikwembu
1Tihosi 18:16-46
Endzhaku ka malembe manharhu ya ndlala Eliya a byela Ahabu ku vitanela vanhu hinkwavo va Israel na vaprofeta lava khongelaka swikwembu swa hava swa Baal e ntshaveni ya karmela. Kutani aku ka vona, "Loko Yehova ari Xikwembu, n'wi landzeleni, kambe loko Baal ari Xikwembu xa n'wina, xi landzeleni, kambe anga kona na un'we anga hlamula. Kutani Eliya aku ka hinkwavo lava avari kona, kumani tinkuzi ti timbirhi, ni vaprofeta va Baal, tihlawuleleni nkuzi yin'we ya n'wina, ndzi ta lunghisa nkuzi na mina kambe andzi nge tshiveli ndzilo eka yona, humani ke mi huwelela vito ra Xikwembu xa n'wina, na mina ndzi ta huwelela eka vito ra Xikwembu xa mina". Eliya a vulavula hi Xikwembu lexi xi vulavuleke na vanhu, Xikwembu lexi khomeke marito ya xona.
Kutani Eliya aku, "Xikwembu lexi hlamulaka hi ndzilo hi xona Xikwembu. Kutani Xikwembu xi pfumelelana na Eliya. Kambe siku hinkwaro vaprista va Baal va huwelela eka swikwembu swa vona, va cina va tinyikela va ti tsema hi mikwana, kambe a va vanga ni ndzilo. Ni madyambu Eliya u lunghisile minyikelo.
U komberile vanhu ku chela mati yo tala eka minyikelo ya yena ni le ka tihunyi kutani a khongela eka Xikwembu. Nkarhinyana ndzilo wu xika hi le matilweni hi mikhongelo ya Eliya. Kutani wu hisile nkuzi na mati lawaya xikan'we, vanhu hinkwavo va huwelela "Xikwembu Yehova".
Xifaniso 23: Eliya a ya etilweni
1 Tihosi 19:1-21; 2 Tihosi 2:1-14
Eliya u dlayile vaprista va Baal, hikokwalaho ka ku karhata ka vona. Kutani hosi Ahabu ari ni nsati loyi a karhata ngopfu, Yisabele, kutani a hlohlotela ku dlaya Eliya. Eliya a chavile ngopfu, kutani a tsutsumela endzhawini ya le kule enhoveni, kwalaho Xikwembu xi hlanganile na Eliya.
Endzhaku ka loko Eliya a vulavule na Xikwembu a nga ha chavangi, kutani u yile emahlweni a dyondzisa vanhu ku khongela Xikwembu Yehova (Xikwembu xa ntiyiso). Eku tinyiketeleni ka Xikwembu Elixa u vile mupfuni wa Eliya. Siku rin'wana vari eku fambeni, ndzilo wu tile hi rivilo wu tsutsumela exikarhi ka vona Xikwembu xi tekile Eliya xi n'wi yisa etilweni hi xihuhuri. Kutani Elixa a nga ha zangi a n'wi vona na kambe.
Xifaniso 24: Eliya na Muxe vari na Yesu
Luka 9:28-36
Malembe ya ma dzana-nkombo endzhaku ka Eliya, loko Yesu a hanya emisaveni, kutani Yesu u tekile vadyondzisiwa va yena lava nharhu (lava nga kusuhi) a famba na vona entshaveni va ya khongela. Loko Yesu a hari ku khongeleni, Moxe na Eliya va tile va ta humelela. Vadyondzisiwa lava nharhu va va vonile (Yesu, Moxe na Eliya) vari karhi va hatima hi ntsako.
Kutani Xikwembu hi xoxe xivulavula xiri etilweni xiku, "loyi i n'wananga, loyi ndzi n'wi hlawuleke, n'wi yingiseni". Vanghana, Xikwembu ni hinkwavo lavakulu vavanuna va Israele va hlawule Yesu. Yesu u tile emisaveni ku ta hi fela tani hi gandzelo ra swidyoho swa vanhu hinkwavo nkarhi hinkwavo.
Hikuva Xikwembu xi lava ku pfuna vanhu hi ndlela ya Yesu. Yesu i mupfuni wa hina loyi Xikwembu xi n'wi pfuxeke eku feni. Kambe Xikwembu xi tise vutomi lebyi nga heriki. Yingisani eka rito ra yena, n'wi tshembeni mi n'wi dzunisa. N'wi yingiseni kutani mi ta kuma vutomi lebyi nga heriki eka vutomi bya yena.


text:
Lesedi a rhandza tinyeleti. Loko vana lava n’wina va jahile leswku ku va mixo, yena a jahela leswaku ri va nkarhi wa vusiku. A nga xi chavi xinyami na switsanana. A rhandza ku ya ehandle loko nkarhi wa ku etlela wu nga si fika ntsena ku ya languta ematilweni.
Sweswi, anakanya hi tinyeleti hinkwato leti a nga ti vona. Madzana ya madzana ya tinyeleti leto vangama, to tsayiteta na n’weti lowukulu, wa xirhendzevutani, wa xitshopani.
“Nkarhi wo etlela wu le kusuhi, Lesedi!” ku huwelela manana wa nhwana lontsongo.
“Ndza ta, Mama!” ku hlamula Lesedi.
Kambe Lesedi a nga si lulamela ku nghena endlwini. A lava ku hlaya tinyeleti. “N’we, mbirhi, nharhu, mune …” Lesedi u hlayele kufika eka dzanamakumenharhunharhu loko a twa manana wa yena va n’wi vitana nakambe.
Loko a hundzuluka leswaku a nghena ndzeni, a vona rivoni lerikulu, leri a ri vangama ematilweni. A ri vona ri ta ekusuhi katsongo na katsongo. A ku ri xibamubamu lexikulu! Lesedi a nga copetangi na switsongo kutani a xi languta loko xi ri karhi xi phatsama emahlweni ka xirhapa xa ka vona.
Lesedi a tshinelela xibamubamu kutani a xi khumbha. A xi rhetela na ku vangama naswona a xi kufumela. Rivanti lerikulu ra le tlhelo ri pfuleka kutani xitepisi xi enhlela ehansi.
“Kumbexana ndzi hlometelanyana hi xihatla hala ndzeni,” ku anakanya Lesedi.
Hi ku nonoka, a famba ehenhla ka xitepisi. A ku ri na timboni to vangama na tibatheni to tshwuka na ta wasi hinkwakonkwako. Kambe a ku ri na batheni leyikulu ya xilamula leyi a yi ri ehansi ka rin’wana ra mafasitere leyi nga n’wi koka rinoko.
“Hambi ku ta humelela yini loko ndzo yi tshikilela?” u vulavulela ehenhla.
PIPIIIPI ku twala ku rila loko a yi tshikilela. Kutanu rivanti ri gandlaza ri pfaleka kutani ku twala VHUUM! loko njhini yi sungula ku duma. Leswi nga landzela, a twa rito kusuka exipikareni ri ku, “Xibamubamu xa suka hi 3, 2, 1…”
Lesedi a twa xibamubamu xi suka! Xi ninginika xi ya eximatsani na le xineneni; xi ninginika xi ya ehenhla na le hansi, kutani xi tlakuka hi ku buluka.
“Manana u ta hlundzuka swinene,” ku anakanya Lesedi, kambe a ri na n’wayitelo lowukulu exikandzeni xa yena. Emaheteleleni a ya exibakabakeni! Hi le mafasitereni ya xibamubamu, a kota ku vona muti wa ka vona wu ri karhi wu ya wu va wutsongo na wutsongo loko a ri karhi a hahela ehenhla.
A tatayisa a ku, “Bayi bayi, Mama! A ndzi nga hlweli!”
Ehenhla, henhla, henhla xibamubamu xi gonya. Xi tsemakanya na ku rhendzela tinyeleti. Xi khokhomela ematlhelo na le matlhelweni ya tipulanete xi thlela xi gonya xi ya ehenhla exibakabakeni. “Yima kufikela loko ndzi byela Tshepo na Amina hi mhaka leyi exikolweni,” a anakanya.
Lesedi a ha langutile ehandle hi fasitere loko a vona xin’wana ehenhla ka yena. Xana ku nga va ku ri …? Ina, a ku ri wona! A ku ri n’weti … naswona a ku ri na munhu loyi a yimile ehenhla ka wona. A ti komba a ri karhi a n’wi tatayisela.
“I wanuna wa le n’wetini!” ku n’wayitela Lesedi hi ku nyanyuka.
Wanuna a tshamela ro tatayisa kufikela loko xibamubamu xi phatsama hi ku olova en’wetini. Endzhaku a famba kufikela loko a ya gogondza efasitereni ra Lesedi.
“Ahee,” a vulavula hi le nghilazini. “A ndzi kumi vaendzi vo tala. Xana vito ra wena i mani?”
“Hi mina Lesedi,” a vula hi ku tinyungubyisa. “A ndzi nga fanelanga ku va laha. lexi a hi xibamubamu xa mina. Xi phatsamile exirhapeni xa ka hina, kutani ndzi nghena hiloko xi tlakuka!”
“Leswi swi endla hi ku u tswariwile u ri muvalangi,” ku vula wanuna.
“Ndzi yena. ndzi rhandza xibakabaka naswona ndzi rhandza ngopfu tinyeleti. Hi ntiyiso, vito ra mina, Lesedi, ri vula rivoningo,” a hlamusela.
“I mhaka ya kahle! Hi lowu nchumu wun’wana lowu u nga ta famba na wona ekaya.” Lesedi u pfula fasitere a humesa voko ra yena. Wanuna luya u n’wi nyikile xiribyana. “I ribye ro hlawuleka ra le n’wetini. Sweswi u na nchumu lowu wu nga ta tshamela ro ku pfuna ku tsundzuka riendzo ra wena.”
“Ndza khensa swinene, Wanuna wa le n’wetini!”
Hambileswi Lesedi a tiphina hi riendzo ra yena, a sungula ku titwa a karhelenyana.
“Yoo mhane! Mama u ta vilela hi mina!” a anakanya, a ri karhi a ahlamula. A languta ematlhelo. “Kumbexana loko ndzo tshikilela batheni liya ya xilamula nakambe, xibamubamu xi ta ndzi tlherisela ekaya.”
Kutani a yi tshikilela. Hi nkarhi wolowo, rito ri huma endzeni ka xipikara nakambe, ri ku, “Riendzo ro tlhela ra sungula hi 3, 2, 1…”
“Sala kahle, Wanuna wa le n’wetini,” ku vula Lesedi hi xihatla.
“Famba kahle, Lesedi. Ndzi tsakela ku ku vona nakambe,” a vula hi ku n’wi tatayisela.
Xibamubamu xi tlakukile en’wetini kutani xi hundzuluka hi ku nonoka. Lesedi a kota ku vona Pulanete Misava ekule ehansi. A yi languteka ku fana na bolo ya wasi leyi bambaka leyi yena na vanghana va yena a va rhandza ku tlanga hi yona. Endzhaku a twa xibamubamu xi karhi xi ku vhuum xi enhlela hansi, hansi, hansi, kufikela loko xi ya phatsama exirhapeni xa ka vona hi ku bamba kutsongo. Rivanti ri pfuleka, kutani xitepisi xi enhlela ehansi.
“Ndzi le kaya!” ku huwelela Lesedi.
A tsutsuma exitepisini a languta ehenhla a vona n’weti lowukulu, wa xirhendzevutani, wa xitshopani, kutani a anakanya leswaku u vone wanuna lontsongo a ri karhi a tatayisa.
Loko manana wa Lesedi a humela ehandle a ri karhi a n’wi lava, u kumile nhwana wa yena a etlerile ehansi ebyanyini.
“Ooh nhwana wa mina lontsongo, u fanele u karhele swinene,” a vula hi ku n’wi tlakula.
U tlakurile Lesedi a n’wi nghenisa endlwini a n’wi lata emubedweni. Endzhaku a twa xin’wana evokweni ra Lesedi. A ku ri ribye ra xirhendzevutani, ra mpunga.
“Nhwana lontsongo wo tsakisa,” a n’wayitela, a ri karhi a tswontswa mombo wa Lesedi.
Endzhaku a tima rivoni kutani a huma ekamareni, a nga swi lemuki leswaku ribye lera xirhendzevutani, ra mpunga ri le ku voningeni exinyamini.