text:
Ndlela yo hlula ku hanya na hi chava
ZI WONEKISA ku khwatsi a ku na nchumu wunwani wu lavako nguvu a ku khatalelwa ku hunza xinwanana xa ha ku pswaliwako. A xikhati lexi hi nga pswaliwa, hi lo khegela nguvu ka wuvikeli ga vapswali va hina. Laha hi nga kari hi dhedha, hi wa kumana ni zilo zo kala ku toloveleka zo chavisa nguvu. Loku hi nga hi na vapswali va hina laha kusuhani, zi wa hi dzukisela. Kanilezi, loku mamani kutani papai a hi khoma hi woko, hi wa tizwa na hi vikelwe.
Wunwananeni ga hina, a kutshamiseka ka hina ku wa khegele nguvu ka liranzo ni ku tiyiswa loku hi nga ku kuma ka vapswali va hina. Laha hi nga zwisisa lezaku a vapswali va hina va hi ranza, lezo zi lo engetela kuva hi tizwa na hi vikelwe. Loku va hi dzunza hi lezi hi nga kari hi maha, zi wa hi tiyisa nguvu zi tlhela zi hi kuca ku simama ku maha za zi nene.
Laha hi nga kulanyana, a vanghana va hina kambe va engetele a kuva hi tizwa na hi vikelwe. Loku hi hi navo, hi wa tizwa na hi tshamisekile, niku zi wa hungula ku chava le xikoleni.
Hakunene, a maalakanyo lawo ma komba wunwanana gi nene. A vanana vo kari va na ni vanghana vatsongwani, niku a kutala ka vanana a va kumi ku khatalelwa ko nyawula hi vapswali vabye. “Xontlhe xikhati nzi wonako mifota ya mingango yi nga ni kuzwanana na yi tira zinwe, nzi alakanya lezi: ‘O, mayiwako loku ku wo khwatsi zi no mahisa zezo ka minawu a xikhati lexi nzi nga hi nwanana!’” ku wula Melissa. * Kuzilava wenawu u alakanya zalezo.
ZIKARATO ZA KU NGA WUNDLIWI KHWATSI
Kuzilava wunwananeni ga wena u wa nga tsumbiwi khwatsi. Zi ngava lezaku u wa nga tiyiswi hambu ku ranziwa. Za koteka a ku u alakanya a tiholova ta vapswali va wena leti ti nga va maha va hambana — na u ti nyika nanzu hi kota ya kuhambana loko. A xa kubiha nguvu, kuzilava a munwe wa vapswali va wena i ku mahele kubiha hi magezu kutani hi xiviri.
Xana a nwanana a nga vikelwangiko i tolovela ku maha yini? A vokari va ti nghenisela ka timbangi kutani ku nghena hi hloko mabyaleni wusweni gabye. A vanwani va ti patsa ni zigevenga kasi vava ni vanghana. A vaswa vanwani va nga sangula ku lava zigango, na va lava ku kombiswa liranzo. Kanilezi a liranzo lelo a li tsuwukelwi hi gambo, niku a kumbhela ka lona ku tolovela ku engetela a kubinza ka xiyimo.
A vaswa va nga hiko na wuvikeli lava va potsako a mitlhamu leyo ya hombe, va nga kula na va ti wonela hasi. Ana i ngalo: “Nzi lo chikelela magumo yaku a nzi vuni nchumu, hakuva hi zalezo mamani a nga tshama hi ku nzi byela. A nzi alakanyi ne khati ginwe a nga tshuka a nzi dzunza kutani ku nzi kombisa liranzo.”
A ku nga hi na wuvikeli a zi vangiwi hi mawundlelwa ya hina ntsena. Hi nga ti zwisa lezo hi kota ya kutlhatlhiwa ka wukati ku hi bayisako nguvu, zikarato za ku khosahala, hambu ku karateka hi kucuwukeka ka hina. Kova ni xihi xigelo, xi nga hi susela litsako xi tlhela xi onha kuzwanana ka hina ni vanwani. Hi nga ku hlulisa kuyini a kutizwa loko?
NUNGUNGULU WA KHATALA HI HINA
Ngha hi tiva lezaku a xivuno xa kumeka. Ku na ni wokari a nga hi vunako hontlheni, loyi a zi lavako ku hi vuna — ku nga Nungungulu.
Hi ku tirisa muprofeti wakwe Isaya, Nungungulu i lo wula lezi: “U nga mbheli ntamu, hakuva nzi Nungungulu wa wena! Nzi ta ku tiyisa, nzi ku vunetela; Nzi ta ku seketela hi canja ga mina ga xinene ga kululama.” (Isaya 41:10, 13) A zo ku tiyisa hlana a ku tiva lezaku Nungungulu i lava ku hi khoma hi canja hi ndlela yo fananisa! A hi na xigelo xa ku karateka!
Lomu ka Biblia ku na ni zikombiso za vakhozeli va Nungungulu lava va nga hi ni kukarateka, kanilezi va gonzileko ku namarela ka woko Gakwe. Hana, a mamani wa Samueli i lo tizwa nanzu hi lezi a nga hi ngonwa. I wa tshama hi ku tseketselwa hi wungonwa gakwe. Kota wuyelo ga kona, Hana i wa tshama hi ku rila ni zakuga zi wa nga ngheni. (1 Samueli 1:6, 8) Kanilezi, anzhako ka loku a byelile Nungungulu a kukarateka kakwe, i wa nga ha karateki. — 1 Samueli 1:18.
Davida, a muyimbeleli wa Tisimu, yenawu a zikhati zinwani i wa tizwa na a nga vikelwangi. Hosi Saule i lo mu hlota hi malembe yo tala. Davida i lo huluka makhati yo tala, niku a zinwani zikhati i wa tizwa na a mitilwe hi zikarato zakwe. (Tisimu 55:3-5; 69:1) Hambulezo, i lo tsala lezi: “Nzi ta ti lata nzi etlela hi kurula, hakuva wena Jehova wa nzi vumela ku tshama kuponeni.” — Tisimu 4:8.
Hana na Davida va lo chulula a kukarateka kabye ka Jehova, niku i lo va khatalela. (Tisimu 55:22) Hina ke, hi nga zi mahisa kuyini lezo inyamutlha?
WONA ZILO ZINHARU U NGA MAHAKO
1. Gonza ku tsumba Jehova kota Papai.
Jesu i lo hi kuca ku tiva a Dadani wakwe, a nga “Nungungulu munwe wa lisine.” (Johani 17:3, NM) Mupostoli Paule i hi tiyisa aku: Nungungulu hi loyi “a nga hiku kule ka munwe ni munwani wa hina.” (Mitiro 17:27) Jakobe i lo tsala lezi: “Tshinelani ka Nungungulu, na yena i ta tshinela ka nwina.” — Jakobe 4:8.
A ku tiva lezaku hi na ni Papai a tshamako tilweni loyi a hi ranzako a tlhela a khatala hi hina i zambo ga lisima kasi ku hlula kukarateka. Lisine a ku zi teka xikhati kasi ku a munhu aza a zi wonisa lezo, kanilezi a votala va zi wona na zi vuna. Caroline i wula lezi: “Laha Jehova a nga maha Papai wa mina, nzi lo kuma munhu wa ku mu tlhatlhela xifuva xa mina. Lezo zi lo nzi nehela kurula ka hombe!”
Rachel i alakanya lezi: “Hi Jehova ntsena a nga nzi maha nzi tizwa na nzi vikelwe, a xikhati lexi nzi nga sala nzoce na nzi nga hi na vapswali va mina. Nzi wa bhula naye nzi tlhela nzi mu kombela lezaku a nzi vuna zikarato za mina. Niku i wa nzi vuna futsi.” *
2. Kuma ngango wa moya.
Jesu i gonzisile vapizani vakwe lezaku vamakabye. I lo va byela lezi: “Nwina nwentlhe mu vamakabye.” (Mateu 23:8) I wa lava lezaku a vapizani vakwe va lisine va ranzana, zonake va wumba lezi hi nga zi vitanako ku i ngango wa hombe wa moya. — Mateu 12:48-50; Johani 13:35.
Hakunene, a mabandla ya Timboni ta Jehova ma ti karatela ku kombisa liranzo ni ku tangalisa vontlhe va lumbako ngango wa lisine wa moya. (Maheberu 10:24, 25) A vanhu vo tala va wona a mitlhangano ya Bandla kota mafura ya ku holisa zilonza ni zifuta za timbilu tabye.
Eva i alakanya lezi: “Nzi vile ni munghana wo hlawuleka ka bandla ga mina, loyi a nga zwisisa khwatsi a kubayiseka ka mbilu ya mina. I wa nzi ingisela, a nzi lerela zokari, ni ku khongela na mina. I nzi tiyisile lezaku nzi wa nga hi nzoce. I wa pepisa moya wa mina hi ku nzi maha nzi phofula zontlhe zi nga nzi karata. Hi kota ya xivuno xakwe, nzi lo sangula ku tizwa na nzi tiyile nguvu.” Rachel i engeta aku: “Nzi lo kuma ‘mamani na papai’ lomu bandleni. Va lo nzi maha nzi tizwa na nzi ranziwa ni kuva nzi vikelwe.”
3. Ranza vanwani u tlhela u va mahela wunene.
A ku kombisa liranzo ni wunene ka vanwani zi aka wunghana go tiya. Jesu i te ngalo: “Ku katekile ku nyika ku hunza ku nyikiwa.” (Mitiro 20:35) Niku hi ta wona lezaku laha hi ranzako nguvu, hi ta ranziwa nguvu kambe. Jesu i lo byela vapizani vakwe aku: “Nyikani, ku ta nyikiwa ka nwina.” — Luka 6:38.
Loku hi ranza hi tlhela hi ranziwa hi tizwa na hi vikelwe nguvu. Kota lezi a Biblia gi wulako: “A liranzo cima li nga ta fuva.” (1 Va Le Korinte 13:8) María i wula lezi a ti zwisako zona aku: “Nza zi tiva khwatsi lezaku a mawonela yo kari ya hava xungetano hi mina, a hi ya lisine. Nzi zama ku hlula mawonela lawo hi kuva nzi vuna vanwani nzi rivala za mina wutsumbu. Xontlhe xikhati nzi vunako vanwani nzi kuma litsako la hombe.”
KUHLAYISEKA KA VANHU VONTLHE
A mazambo lawa ma tlhamuselweko laha hehla a hi ‘zilo za wuloyi’ zi nehako litsako la pinzukelwa. Kanilezi zi nga vuna nguvu. Caroline i wula lezi: “Nza tshuka nzi tizwa na nzi nga vikelwangi. Kanilezi zezi nza ti wona nzi hi wa lisima. Nza zi tiva lezaku Nungungulu wa khatala hi mina, niku nzi na ni vanghana vo tala lava vonawu va nzi mahako nzi tizwa na nzi vikelwe.” Rachel yenawu i zi wonisa lezo. I wula lezi: “Nza swireka makhati yo tala. Kanilezi nzi na ni vamakabye va moya va nga nzi nyikako wusungukati, lava va nzi vunako kuva ni mawonela ma nene. A ku tsika lezo, nzi na ni Papai wa le tilweni loyi nzi wulawulako naye siku ni siku. Lezo za nzi vuna nguvu.”
A Biblia gi wulawula hi misava yiswa yi tako, lomu hontlheni hi to tizwa na hi vikelwe
Ku na ni muri wa simasima kambe. A Biblia gi wulawula hi misava yiswa yi tako, lomu hontlheni hi to tizwa na hi vikelwe. A Mhaka ya Nungungulu yi tsumbisa lezi: A “munwe ni munwani i ta tshama lahasi ka vina wakwe, ni lahasi ka kuwu wakwe. A nga kona a ta nga va dzuxa.” (Mika 4:4) Ka xikhati lexo, i hava a to hi maha hi tizwa na hi nga vikelwangi ge hambu ku hi bayisa. Hambu zilo zo tshisa zi nga rivalekiko hi zi hanyileko, “zi nga ta ha alakanyiwa.” (Isaya 65:17, 25) Nungungulu ni N’wana wakwe, Jesu Kristu, va ta yimisa “kululama” ka lisine. A wuyelo ga kona ku tava ‘kululama ni kuvikelwa ka pinzukelwa.’ — Isaya 32:17.
^ nzi. 5 A mavito ma cicilwe


c: text/html

text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO
Xana U Kona Loyi A Nga Kotaka Ku Tiva Vumundzuku?
Hinkwerhu hi tshamela ku anakanya hi vumundzuku. Ha tivutisa leswaku vumundzuku bya hina ni bya vanhu lava hi va rhandzaka byi ta va byi ri njhani. Hi tivutisa swivutiso swo tanihi leswi: ‘Xana vana va mina va ta kala va hanya eka misava yo antswa? Xana misava yi ta lovisiwa hi ndlela yo vava? Xana xi kona lexi ndzi nga xi endlaka sweswi leswaku ndzi ta va ni vumundzuku lebyinene?’ Ku navela ku tiva vumundzuku ku kombisa leswi hi nga swona hakunene hikuva hi ntumbuluko hi lava ku tiyisekisiwa ni ku tiyiseka hi nchumu wo karhi. Loko u tiyiseka hi vumundzuku, u nga byi lunghekela.
Xana vumundzuku bya wena byi ta va njhani? Xana u kona loyi a nga swi tivaka? Vanhu lava nga ni vutshila, lava ringetaka ku vhumbha vumundzuku, swin’wana leswi va swi vhumbheke swi endlekile kambe swo tala a swi endlekanga. Kambe ku vuriwa leswaku Xikwembu xi nga profeta swiendlakalo swa nkarhi lowu taka hi ndlela leyi pakanisaka. Rito ra xona ri ri: “Loyi a vulaka ka ha ri eku sunguleni leswi nga ta humelela emakumu, ku sukela khale swinene a vula leswi nga si tshamaka swi endliwa.” (Esaya 46:10) Xana xi pakanise hi ndlela yihi?
KU HETISEKA KA VUPROFETA BYA XIKWEMBU HI NDLELA LEYI PAKANISAKA
Ha yini u fanele u tiva ndlela leyi vuprofeta bya Xikwembu byi hetisekeke ha yona hi ndlela leyi pakanisaka enkarhini wa khale? Loko u xiya leswaku muvhumbhi wa ta maxelo se i khale a vhumbha hi ndlela leyi pakanisaka siku ni siku, xana sweswo a swi nge ku endli u n’wi tshemba? Sweswo swi nga ha endla leswaku u n’wi tshemba loko a ku byela hi ta maxelo ya siku leri landzelaka. Hilaha ku fanaka, loko wo tiva leswaku Xikwembu xi profete hi swiendlakalo swo karhi naswona hinkwaswo ka swona swi hetisekile, handle ko kanakana u nga tsakela ku tiva leswi xi swi profetaka malunghana ni vumundzuku bya wena.
KU LOVISIWA KA MUTI LOWUKULU:
Hi xikombiso, ku nga va mhaka yo hlamarisa swinene ku vhumbha hi ndlela leyi pakanisaka leswaku muti lowukulu lowu ku nga khale wu ri ni matimba, wu ta lovisiwa ku nga ri khale. Hi ku tirhisa muvulavuleri wa xona un’wana Xikwembu xi vule mhaka yo tano, ku nga ku lovisiwa ka muti wa Ninivha. (Sofaniya 2:13-15) I yini leswi van’wamatimu va swi vuleke? Hi va-700 B.C.E., endzhaku ka malembe ya kwalomu ka 15 Xikwembu xi vurile, Vababilona ni Vameda va hlasele va tlhela va hlula muti wa Ninivha. Ku tlula kwalaho, Xikwembu xi profete leswaku muti wa Ninivha wu ta va “rhumbi, wu va ndhawu leyi nga riki na mati kukota mananga.” Xana sweswo swi endlekile? Ina. Hambileswi muti lowu swi nga ha endlekaka leswaku a wu ri wukulu hi swikwere khilomitara swa kwalomu ka 518, lava wu hlaseleke a va wu hlayisanga leswaku va tshama eka wona hilaha a swi languteriwe hakona, ematshan’wini ya sweswo va wu lovisile. Handle ko kanakana a nga kona n’wa-tipolitiki loyi a a ta kota ku vhumbha swiendlakalo sweswo hi ndlela leyi pakanisaka.
MARHAMBU YA VANHU MA TA HISIWA:
I mani hakunene la nga kotaka ku vhumbha swilo leswi nga ta endleka ka ha sele malembe ya 300—a vula vito ra munhu ni rixaka ra munhu loyi a a ta hisa marhambu ya vanhu ealitarini, a tlhela a vula vito ra muti lowu alitari a yi ta va eka wona? Loko sweswo swi endlekile, a swi kanakanisi leswaku swi endle leswaku loyi a swi vuleke a tiviwa. Muprofeta wa Xikwembu u te: “N’wana la velekeriweke yindlu ya Davhida, loyi vito rakwe ku nga Yosiya, u ta hisa marhambu ya vanhu” eka alitari leyi nga emutini wa Bethele. (1 Tihosi 13:1, 2) Endzhaku ka malembe ya kwalomu ka 300, hosi leyi vuriwaka Yosiya—ku nga vito ra le Bibeleni leri nga tolovelekangiki—yi hume eka rixaka ra Davhida. Leswi swi endleke hilaha a swi profetiwe ha kona, Yosiya a rhumela rito leswaku ku ya tekiwa “marhambu eswilahlweni, ma hisiwa ehenhla ka alitari” leyi a yi ri eBethele. (2 Tihosi 23:14-16) Xana u kona munhu loyi a nga profetaka hi swilo leswi nga ni vuxokoxoko byo fana ni lebyi, lebyi pakanisaka a nga kongomisiwi hi loyi a nga ni matimba hinkwawo?
KU LOVISIWA KA MFUMO:
Swi nga hlamarisa loko munhu o vhumbha hi ndlela leyi pakanisaka vito ra munhu wo karhi a nga si velekiwa—munhu loyi a nga ta hlela ku hluriwa ka mfumo wa misava lowu nga ni matimba a tlhela a hlamusela ni tindlela leti nga tolovelekangiki leti a nga ta ti tirhisa leswaku a wu hlula. Xikwembu xi vule leswaku wanuna loyi a vuriwaka Korexe a a ta hlula tiko. Nakambe xi vule leswaku a a ta ntshunxa Vayuda evuhlongeni naswona a seketela ntirho wa ku pfuxetiwa ka tempele ya vona yo kwetsima. Ku tlula kwalaho, Xikwembu xi vule ka ha ri emahlweni leswaku ndlela leyi Korexe a a ta hlula ha yona a yi ta katsa ku phyisa mati emilambyeni nileswaku tinyangwa a ti ta siyiwa ti nga pfariwanga, leswi a swi ta endla leswaku tiko ri hluriwa. (Esaya 44:27–45:2) Xana vuxokoxoko hinkwabyo bya vuprofeta bya Xikwembu byi hetiseke hi ndlela leyi pakanisaka? Van’wamatimu va pfumela leswaku mhaka ya ku hlula ka Korexe i ntiyiso. Mavuthu ya Korexe ma tirhise ndlela yo hlamarisa loko ma hambukisa migerho ya mati ya muti wa Babilona, entiyisweni ma endle leswaku milambu yi oma. Lexi hlamarisaka, mavuthu ma nghene emutini hi tinyangwa leti siyiweke ti nga pfariwanga. Endzhaku ka sweswo, Korexe u ntshunxe Vayuda kutani a vula leswaku va nga pfuxeta tempele ya vona eYerusalema. Mhaka leyi a yi hlamarisa hikuva Korexe a a nga ri mugandzeri wa Xikwembu xa Vayuda. (Ezra 1:1-3) Xana u kona munhu un’wana handle ka Xikwembu loyi a ta kota ku vhumbha hi vuxokoxoko bya swiendlakalo swo tano?
Hi boxe swikombiso swinharhu leswi kombisaka leswaku vuprofeta bya Xikwembu bya hetiseka hakunene. A ko va vuprofeta lebyi ntsena lebyi hetisekeke. Yoxuwa loyi a a kongomisa Vayuda, u vule ntiyiso lowu vayingiseri vakwe hinkwavo a va wu tiva kahle a ku: “Mi swi tiva kahle hi timbilu ta n’wina hinkwato ni mimoya-xiviri ya n’wina hinkwayo leswaku a ri wanga ni rito rin’we eka marito hinkwawo lamanene lawa Yehovha Xikwembu xa n’wina a ma vuleke. Hinkwawo ma hetisekile eka n’wina. A ku wanga ni rito rin’we eka wona.” (Yoxuwa 23:1, 2, 14) Vanhu va le nkarhini wa Yoxuwa a va kanetanga leswaku switshembiso hinkwaswo leswi Xikwembu xi swi profeteke swi ta hetiseka. Kambe Xikwembu xi swi endla njhani? Ku ni ku hambana lokukulu exikarhi ka tindlela ta Xikwembu ni ta vanhu. I swa nkoka leswaku u swi tiva hikuva Xikwembu xi vule mhaka yin’wana yo tsakisa swinene malunghana ni vumundzuku lebyi tshineleke, leyi nga ta ku khumba swinene.
KU HAMBANA EXIKARHI KA VUPROFETA BYA XIKWEMBU NI KU VHUMBHA KA VANHU
Hakanyingi ku vhumbha ka vanhu ku sekeriwe eka swa sayense, vukambisisi lebyi nga kona kumbe eka vanhu lava vulaka leswaku vona va ni matimba yo vona swilo ka ha ri mahlweni. Loko vanhu va heta ku vhumbha, hakanyingi va rindza va vona leswaku ku ta endleka yini.—Swivuriso 27:1.
Xikwembu a xi fani ni vanhu hikuva xi tiva hinkwaswo. Leswi xi wu twisisaka kahle ntumbuluko ni mboyamelo wa vanhu, xi kota ku vona ka ha ri mahlweni ndlela leyi munhu ha un’we ni tiko hinkwaro ri nga ta angula ha yona. Nakambe Xikwembu xi nga endla swo tlula sweswo, xi nga lawula swilo ni ku swi cinca leswaku xi tiyiseka hi vuyelo bya kona. Xi ri: “Rito ra mina leri humaka enon’wini wa mina . . . a ri nge tlheleli eka mina ri nga ri na vuyelo, . . . naswona ri ta humelela hakunene.” (Esaya 55:11) Hikwalaho, minkarhi yin’wana vuprofeta bya Xikwembu byi hi byela hi leswi xi nga ta swi endla enkarhini lowu taka. Xi tiyisekisa leswaku leswi xi swi profeteke swi ta hetiseka.
VUMUNDZUKU BYA WENA
Xana swi kona leswi vhumbhiweke leswi u swi tshembaka leswi khumbaka vumundzuku bya wena ni bya vanhu lava u va rhandzaka? Loko a wu swi tiva ka ha ri emahlweni leswaku ku ta va ni xidzedze, a wu ta endla swo karhi leswaku u tisirhelela. U nga angula ku fana ni vaprofeta va le Bibeleni loko Xikwembu xi tivise hi ku cinca loku a ku ta va kona emisaveni hinkwayo ku nga ri khale. (Hlaya bokisi leri nge “ Leswi Xikwembu Xi Swi Vuleke Hi Vumundzuku.”) Vumundzuku lebyi byi hambane ngopfu ni bya vanhu vo tala lava tivulaka vavhumbhi va vutshila.
Hakanyingi swilo leswi vanhu va swi vhumbhaka hi vumundzuku a swi sekeriwanga helo kambe Bibele hi yona leyi nga hi pfunaka ku tiva leswi nga ta endleka enkarhini lowu taka. Xikwembu xi ri: “Loyi a vulaka ka ha ri eku sunguleni leswi nga ta humelela emakumu, . . . Loyi a nge, ‘Xikongomelo xa mina xi ta tiya, naswona hinkwaswo leswi ndzi swi tsakelaka ndzi ta swi endla.’” (Esaya 46:10) Wena ni ndyangu wa wena mi nga va ni vumundzuku lebyi tsakisaka. Kombela Timbhoni ta Yehovha ti ku byela leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni swiendlakalo swa nkarhi lowu taka. Timbhoni a hi vakambisisi va miehleketo naswona a va tivuli vanhu lava twaka marito yo karhi kumbe lava nga ni matimba yo hlawuleka yo kota ku vhumbha vumundzuku. I swichudeni swa Bibele leswi nga ku kombaka swilo leswinene leswi Xikwembu xi swi lunghiselelaka vumundzuku bya wena.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
XIPIMO 16
Khozela Nungungulu kota lezi a zi lavisako zona
1, 2. Xiwutiso muni u faneleko ku ti maha, niku hikuyini zi nga za lisima?
LAHA u nga kari u gonza Biblia, u gonzile lezaku a vanhu vo tala lava va nge va khozela Nungungulu, va gonzisa va tlhela va maha zilo lezi Nungungulu a zi vengako. (2 Va Le Korinte 6:17) Hi zalezo zi mahako Nungungulu aku humani ka wukhongeli ga mawunwa — “Babuloni loyi wa Hombe.” (Kuvululelwa 18:2, 4) U ta maha yini? A munwe ni munwani wa hina i fanele ku ti mahela xiboho ha yece. Hi fanele ku ti wutisa lezi kambe: ‘Nzi lava ku khozela Nungungulu hi lezi a zi lavisako zona ke, ni ku nzi lava ku simama nzi mu khozelisa zezi nzi mahisako zona?’
2 Loku makunu u humile wukhongelini ga mawunwa, u mahile khwatsi. Kanilezi, za koteka ku na ka ha hi ni zimaho kutani mikhuwo ya wukhongeli ga mawunwa leyi ya ha ku tsakisako lomu mbilwini ya wena. A hi wone a yo kari ya yona, hi tlhela hi wona lezaku hikuyini zi nga za lisima a ku yi wonisa lezi Jehova a yi wonisako zona.
KU KHOZELA ZIFANANISO NI TINGULUVE
3. a) Hikuyini a vanwani zi nga ha va karatelako ku tsika ku tirisa zifananiso loku va khozela Nungungulu? b) Zini lezi a Biblia gi zi wulako xungetano hi ku tirisa zifananiso loku hi khozela Nungungulu?
3 A vokari va na ni malembe yo tala na va hi ni zifananiso kutani tindhumba lomu mitini yabye, lezi va zi tirisako kasi ku khozelako Nungungulu hi zona. Loku u hi nazo, zi nga ha ku karatela hambu ku zi wona na zi bihile a ku khozela Nungungulu na u nga tirisi zilo lezo. Kanilezi, alakanya lezaku Jehova hi yena a hi byelako lezi hi faneleko ku mu khozelisa zona. Niku a Biblia gi wula ziku dlunya lezaku Jehova a nga lavi lezaku hi tirisa zifananiso loku hi mu khozela. — Gonza Eksodusi 20:4, 5; Tisimu 115:4-8; Isaya 42:8; 1 Johani 5:21.
4. a) Hikuyini hi nga faneliko ku phahla kutani ku khozela tinguluve? b) Hikuyini Jehova a nga byela vanhu vakwe lezaku va nga zami ku wulawula ni tinguluve?
4 A vanhu vo kari va nga mbheta xikhati xo tala ni ntamu na va zama ku tsakisa tinguluve tabye. Va ngaza va phahla kutani ku ti khozela futsi. Kanilezi, hi gonzile lezaku lava va fileko a va nge hi vuni ne ku hi mahela zo biha. A va hanyi ka wutshamu go kari. Hi lisine, a ku zama ku wulawula navo zi na ni khombo, hakuva ni wahi mahungu ma wonekisako ku khwatsi mata hi ka maxaka ya hina ma fileko, hi lisine mata hi ka madimoni. Hi xigelo lexo Jehova a nga laya vaIsraeli lezaku va nga zami ku wulawula ni tinguluve kutani ku ti nghenisela ni ka lihi lixaka la wudimoni. — Deuteronome 18:10-12; wona Tlhamuselo wa wu 26 ni wa wu 31.
5. Zini zi to ku vuna ku tsika ku tirisa zifananiso loku u khozela Nungungulu ni ku tsika ku khozela tinguluve?
5 Zini zi to ku vuna ku tsika ku tirisa zifananiso loku u khozela Nungungulu ni ku tsika ku phahla kutani ku khozela tinguluve? U fanele ku gonza Biblia u tlhela u ehleketa hi lezi Jehova a zi wonisako zona zilo lezo. Jehova i zi wona zi hi “manyala” kutani zilo zo nyenyeza. (Deuteronome 27:15) Kombela Jehova siku ni siku lezaku a ku vuna ku wona zilo kota lezi a zi wonisako zona, ni ku ku vuna ku mu khozelisa lezi a zi lavisako zona. (Isaya 55:9) Loku u maha lezo, tiyiseka lezaku Jehova i ta ku nyika ntamu wu lavekako kasi ku tsawukana ni zontlhe zi yelanako ni wukhozeli ga mawunwa.
HI FANELE KUGA KHISIMUSO KE?
6. Hikuyini ku nga hlawuliwa a 25 ka Dezembro kota siku ga ku tsakela kupswaliwa ka Jesu?
6 A Khisimuso munwe wa mibuzo yi tivekako nguvu misaveni yontlhe, niku a vanhu vo tala va alakanya lezaku a Khisimuso mubuzo wa ku tsakela siku ga kupswaliwa ka Jesu. Kanilezi, a xo tiya hi lezaku a Khisimuso gi yelana ni wukhozeli ga mawunwa. A bhuku go kari gi tlhamusela lezaku hi 25 ka Dezembro, a mahedeni ya vaRoma ma wa maha mubuzo wa ku tsakela kupswaliwa ka gambo. Hambu lezi ka ku Jesu a nga pswaliwangi hi 25 ka Dezembro, a varangeli va tichechi va lo sangula ku vumela ku a maKristu maga Khisimuso hi ku lava ku a mahedeni yo tala ma maha maKristu. (Luka 2:8-12) A vapizani va Jesu va wa ngagi Khisimuso. A bhuku go kari gi wula lezaku nzeni ka 200 wa malembe anzhako ka kupswaliwa ka Jesu, “a ku na munhu a nga zi tiva, niku vatsongwani va nga khatalela ku zi tiva a ku [Jesu] i pswalilwe rini.” (Sacred Origins of Profound Things) A Khisimuso gi sangulile ku giwa loku ku hunzile malembe yo tala nguvu anzhako ka ku Jesu a hanyile laha misaveni.
7. Hikuyini a maKristu ma kalako ma ngagi Khisimuso?
7 A vanhu vo tala va zi tiva lezaku a Khisimuso ni mikhuwo ya gona yontlhe — yo kota mibuzo ni ku nyikana zinyikiwo — zi tumbulukele ka wuhedeni. Hi xikombiso, le Inglaterra ni ka matiko manwani ya América, kuve ni xikhati lexi zi nga beletelwa a kuga Khisimuso hi kota ya lezi gi tumbulukeleko wuhedenini. Ni wihi a ngaga Khisimuso, i wo tsayisiwa. Kanilezi, hi kufamba ka xikhati a vanhu va lo tlhela va sangula kambe a kuga Khisimuso. Hikuyini a maKristu ma kalako ma ngagi a Khisimuso? Hi lezaku ma lava ku tsakisa Nungungulu ka zontlhe ma zi mahako.
HI NGA MAHA A MUBUZO WA KU TSAKELA SIKU GA KUPSWALIWA KA MUNHU KE?
8, 9. Hikuyini a maKristu yo sangula ma nga kala ma nga mahi mubuzo wa kutsakela siku ga kupswaliwa ka munhu?
8 A mubuzo wunwani wu tiviwako nguvu hi vanhu mubuzo wa ku tsakela siku ga kupswaliwa ka munhu. Xana a muKristu i fanele ku maha mubuzo lowo? A mibuzo ya tshamela legi yi kumbukiwako lomu ka Biblia, yi mahilwe hi vanhu va nga kala va nga khozeli Jehova. (Genesisi 40:20; Marku 6:21) A mibuzo ya ku tsakela siku ga kupswaliwa ka munhu yi wa mahelwa ku dumisa vanungungulu va mawunwa. Hi xigelo lexo a maKristu yo sangula ma nga kari ma “wona a mubuzo wa kutsakela a siku ga kupswaliwa ka munhu kota mukhuwo wa wuhedeni.” — Ku wula bhuku The World Book Encyclopedia.
9 A vaRoma ni vaGreki va kale va wa kholwa lezaku ka siku legi a munhu ni munhu a pswaliwako, ku na ni xivangwa xa moya xi wonelelako a kupswaliwa ka munhu loye, xi gumesa xi mu vikela wutomini gakwe gontlhe. A bhuku go kari gi tlhamusela lezi: “A xivangwa lexo xa moya xi wa yelana hi tlhelo ga wungoma ni nungungulu loyi a siku ga kupswaliwa kakwe gi nga kotlana ni ga munhu loye.” — Ku wula bhuku The Lore of Birthdays.
10. Hikuyini a maKristu inyamutlha ma nga faneliko ku maha mubuzo wa kutsakela siku ga kupswaliwa ka munhu?
10 Hi mawonela ya wena, Jehova wa yi tsakela a mibuzo yi yelanako ni wukhongeli ga mawunwa ke? (Isaya 65:11, 12) Ahihi, a nga yi tsakeli. Hi xigelo lexo hi nga mahiko mibuzo ya kutsakela siku ga kupswaliwa ka munhu kutani feriado yinwani yi yelanako ni wukhongeli ga mawunwa.
LEZI A MIBUZO YI NGA TUMBULUKISA ZONA ZA LISIMA KE?
11. a) Hikuyini a vanhu vo kari va mahako mibuzo ya masiku ya tiferiado? b) Zini hi faneleko ku zi nyika nguvu lisima?
11 A vokari va zi tiva lezaku a Khisimuso ni tiferiado tinwani zi ntumbulukile ka wuhedeni, kanilezi a va tsiki ku patseka ka zona. Va wona mibuzo leyo kota xikhati xi nene xa ku tshama ni mingango yabye. Wenawu u zi wonisa lezo ke? Kunene, a zi bihangi a ku a mingango yi mbheta xikhati na yi hi zinwe. Jehova hi yena mutumbuluxi wa ngango, niku i lava lezaku hi hanya hi kuzwanana ni maxaka ya hina. (Va Le Efesusi 3:14, 15) Hambulezo, hi fanele ku nyika nguvu lisima a wuxaka ga hina na Jehova ku hunza ku tsakisa maxaka ya hina hi ku patseka ka tiferiado ta wukhongeli ga mawunwa. Hi xigelo lexo mupostoli Paule a ngaku: “Hlolani mu tiva lezi zi tsakisako Hosi.” — Va Le Efesusi 5:10.
12. Xini xi mahako lezaku a feriado yo kari yi nga mu tsakisi Jehova?
12 A vanhu vo tala a va na mhaka hi lomu a tiferiado to kari ti nga tumbulukela kona. Kanilezi, Jehova a nga zi wonisi lezo. A nga ti tsakeli a tiferiado ti tumbulukeleko ka wukhozeli ga mawunwa ni leti ti dzunzako vanhu kutani matiko. Hi xikombiso, a vaGipite va wa hi ni mibuzo yo tala leyi va nga mahela vanungungulu vabye va mawunwa. A xikhati lexi a vaIsraeli va nga huma le Gipite, va lo pimanyisa a munwe wa mibuzo leyo va wu vitana ku “mubuzo wa Jehova.” Kanilezi, Jehova i lo va tsayisa hi kota ya mubuzo lowo. (Eksodusi 32:2-10) A kufana ni lezi muprofeti Isaya a nga wula, a hi faneli ku ‘khumba ni xilo xinwe xi nga hlazekangiko!’ — Gonza Isaya 52:11.
KOMBISA WUNENE LOKU U TIRISANA NI VANWANI
13. Zini u nga lavako ku zi tiva loku u tsika ku maha mibuzo yi nga mu tsakisiko Jehova?
13 Laha u tsikako ku maha mibuzo leyo, u nga ti wutisa zotala. U nga ha ti wutisa lezi: Nzi ta va byela yini a vatiri-kuloni loku va nzi wutisa ku hikuyini nzi kalako nzi ngagi Khisimuso? Loku a wokari a nzi nyika xinyikiwo ke, nzi fanele ku maha yini? Ahati loku a sati kutani nuna wa mina a lava lezaku hiva zinwe ka mubuzo wo kari wu nga basangiko ke? Nzi nga va vunisa kuyini a vana va mina kasi va nga xukuvali hi ku kala va ngagi Khisimuso, kutani loku hi nga mahi mubuzo loku va tlhanganyisa malembe ke?
14, 15. Zini u nga mahako loku a wokari a ku wutisa ku u taga yini a Khisimuso legi, kutani loku a ku nyika xinyikiwo?
14 Za lisima a ku ranga hi ku ehleketa khwatsi kasi u tiva xo wula ni xo maha ka xiyimo xinwe ni xinwani. Hi xikombiso, loku va tshuka va ku wutisa a ku u taga yini a Khisimuso legi, u nga ha va byela lezaku a nzi longiselangi nchumu. Hambulezo, ka xiyimo lexi a wokari kuzilava a tsakelako ku tiva zinwani, u nga ha mu tlhamusela a ku hikuyini u kalako u nga mahi a mibuzo leyo. Kanilezi, xontlhe xikhati tlhamusela a xiyimo xa wena khwatsanyana, u tlhela u kombisa xichawo ni wunene. A Biblia gi ngalo: “Ngha kuwulawula ka nwina ku hi ni tipswalo xontlhe xikhati, na ku lungilwe hi munyu, lezaku mu fela ku tiva lezi mu ta nga hlamulisa zona ka munwe ni munwani.” (Va Le Kolosi 4:6) Kuzilava u nga va tlhamusela lezaku wenawu wa tsaka hi ku maha mibuzo ni ku nyikana zinyikiwo, kanilezi u zi wona zi hi chukwana ku zi maha hi xikhati xinwani.
15 Ahati loku a wokari a ku nyika xinyikiwo ke, zini u faneleko ku maha? A Biblia a gi xaxameti milayo ya lezi u faneleko ku maha. Kanilezi, gi wula lezaku hi fanele ku maha lezi zi to hi siyela livalo li basileko. (1 Timote 1:18, 19) Kuzilava loyi a ku nyikako xinyikiwo lexo a nga zi tivi a ku a wu hlengeli ka mubuzo lowo. Kutani a nga ha wula lezi: “Nza zi tiva lezaku a wu hlengeli ka mubuzo lowu. Hambulezo, nzi lava ku ku nyika lezi.” Ka xiyimo xinwe ni xinwani, u fanele ku ti mahela xiboho xa ku u ta teka ke. Kanilezi, ni xihi xiboho u to xi maha, xi fanele ku ku siyela livalo li basileko. Hi wa nga ta tsakela ku maha nchumu wu nga wa ta onha wuxaka ga hina na Jehova.
KUTIRISANA NI MAXAKA
16. Zini u faneleko ku maha loku a maxaka ya wena ma lava ku maha mubuzo wo kari?
16 Ahati loku a maxaka ya wena ma lava ku maha mubuzo wo kari? A zizi zi lava ku u holovisana nawo. Alakanya lezaku munhu ni munhu i fanele ku hlawula ha yece lezi a lavako ku ti mahela. Kombisa xichawo ni wunene. U nga kurumeti a mawonela ya wena, a ku fana ni lezi wenawu u lavako ku va nga ku kurumeti mawonela yabye. (Gonza Mateu 7:12.) Makunu, ahati loku va lava ku wenawu uva navo ka mubuzo lowo ke? Na u nga se maha xiboho, ranga hi ku kombela Jehova lezaku a ku vuna ku maha xiboho xa xi nene. Ehleketa khwatsi hi xiyimo lexo u tlhela u kambisisa lomu ka mabhuku ya hlengeletano. U nga rivali lezaku xontlhe xikhati u fanele ku tsakisa Jehova.
17. Zini u nga mahako kasi ku vuna vana va wena lezaku va nga tizwi na va luza xokari loku va wona vanwani na va maha mibuzo hi masiku ya tiferiado?
17 U nga va vunisa kuyini a vana va wena loku va wona vanwani na va maha mibuzo yi nga tsakisiko Jehova? A xa xi nene, ku ta na u va mahela zilo zo hlawuleka. U ngata na u va nyika zinyikiwo zo kari. Niku a xinwe xa zinyikiwo za zi nene lezi u nga nyikako vana va wena, ku ti nyika xikhati xa ku tshama navo ni ku va ranza.
HANYA HI WUKHOZELI GA LISINE
18. Hikuyini hi faneleko kuya mitlhanganweni ya wuKristu?
18 Kasi ku tsakisa Jehova, hi fanele ku huma wukhongelini ga mawunwa hi tlhela hi tsika tiferiado ni mikhuwo yontlhe yi yelanako ni wukhozeli ga mawunwa. A hi lezo ntsena, hi fanele ku hanya hi wukhongeli ga lisine kambe. Hi nga zi mahisa kuyini? A yinwe ya tindlela, kuya mitlhanganweni ya wuKristu hi kukhanzakanya. (Gonza Maheberu 10:24, 25.) A mitlhangano i nchumu wa lisima nguvu wukhozelini ga hina. (Tisimu 22:22; 122:1) Loku hi hi mitlhanganweni leyo, ha tiyisana.— Va Le Roma 1:12.
19. Hikuyini zi nga za lisima a ku bhulela vanwani a lisine leli u li gonzako lomu ka Biblia?
19 A ndlela yinwani ya ku hanya hi wukhozeli ga lisine, ku bhulela vanwani lezi u zi gonzako lomu ka Biblia. Ku na ni vanhu vo tala va karatekako hi kota ya wubihi legi gi nga kona laha misaveni. Kuzilava va kona u va tivako va ti zwisako lezo. Va bhulele zilo za zi nene lezi u zi rinzelako xikhatini xi tako. Laha u yako mitlhanganweni ya wuKristu u tlhela u bhulela vanwani a lisine la Biblia, u nga ta ha navela wukhongeli ga mawunwa ni mikhuwo ya gona yontlhe. Tiyiseka lezaku u ta tsaka u tlhela u katekisiwa nguvu hi Jehova laha u ti karatelako ku mu khozela kota lezi a zi lavisako zona. — Malaki 3:10.


text:
NDIMA 9
Ina ditiko di na guma kani?
1. Ngu hani aha hi nga gondako kona ngu ta mangwana?
INA u ta nga xalela mahungu se u gwita u alakanya tiya, ‘Ina timhaka ti na ya ti biha ngutu?’ Ku ni tiphango to tala ni wubihi asi si mahako vamwane ve kholwa ti to ku fanete ditiko di ti hafuhi ni ku gumiswa. Ina toneto i ditshuri? Ina yi ho nzila yo ziva ati ti no maheka mbimo yi yi tako? Inna. Hambiku vathu va singako ni wusikoti wo ziva ta mangwana, Jehovha a nawo. Ene a hi gela ngu mu ka Bhiblia ati ti no humelela ngu ngathu ni ditiko mbimo yi yi tako.—Isaya 46:10; Jakobe 4:14.
2, 3. Ngu tihi ati vagondiswa va Jesu va nga txi lava ku ti ziva, se Jesu a xamulisile ku txani?
2 Mbimo yi hi lerako ngu ta kuguma ka ditiko mu ka Bhiblia, i ku ti to, i singa kuguma ka planeta ya mafu, kambe ngu guma ka wubihi. Jesu a gondisile vathu ti to Mfumo wa Txizimu wu na fuma mafu otshe. (Luka 4:43) Vagondiswa vakwe va lavile kuziva ti to Mfumo wa Txizimu wu na ta ditshiku, se ve wotisa Jesu va txi: “Hi gele mbimo yi ti no maheka ngu yona totshe tiya ni txikombiso txa ku ta kwako ni txa kuguma ka ditiko”? (Matewu 24:3) Jesu kha nga va gela ditshiku, kambe a va gete ati ti no humelela na ku si se hoka kugumiswa ka ditiko. Ati Jesu a nga ti womba ta maheka nyamsi.
3 Ka ndima yiya hi na bhula ngu sikombiso si si kombisako ti to hi hanya ka mbimo ya hafuhi ni ku gumiswa ka ditiko. Txo khata, ti lava hi gonda ngu ta yimbi yi yi nga lwiwa nzumani se ngu kona hi no pfisisa ti to ngu ku txani timhaka ti txi biha ngutu ha mafuni.
YIMBI NZUMANI
4, 5. a) Ngu tihi ati ti nga humelela nzumani mbimo yi Jesu a nga maha Mkoma? b) Ngu ku ya ngu Mtuletelo 12:12, ngu tihi ati ti ndino humelela msana ka ku va Sathane e vinzwa ha mafuni?
4 Ka ndima 8 hi gondile ti to Jesu a ve Mkoma nzumani ngu 1914. (Dhanieli 7:13, 14) Dibhuku da Mtuletelo di hi gela ti ti nga humelela: “Se ku to wuka yimbi nzumani: Migeli [ti wombako ti to Jesu] ni tingelozi takwe va lwite ni mwamilambo [Sathane], mwamilambo a lwite a di ni tingelozi takwe.” * Sathane ni madhimoni akwe va xutwe se ve vinzwa ha mafuni. Hi nga wona litsako la tingelozi! Kambe nji txani txi nga maheka ngu vathu ha mafuni? Bhiblia yi womba ti to mbimo yoneyo yi ndina va ya sikarato ka vathu. Ngu ku txani? Ngu mhaka ya ku a nga vinzwa ha mafuni a ndina henya ngutu, “ngu kuziva ti to mbimo yakwe yidotho.”—Mtuletelo 12:7, 9, 12.
5 Dhiyabhulosi a vanga kuxaniseka ngu ha a nga kotako ngu kona. Ene a ni txiviti nguko “mbimo yakwe yidotho” ti to e gumiswa ngu Txizimu. He woni ati Jesu a nga womba ti to ti ndina humelela ka masiku o gwitisa.—Wona Titxhamuselo to gwitisa 24.
MASIKU A MAGWITO
6, 7. Yi njani yimbi ni nzala nyamsi?
6 Yimbi. Jesu a ti khene: “Ditiko di na wukela ditiko dimwane ni mfumo wu na wukela mfumo wumwane.” (Matewu 24:7) Vathu va vangi va dawete ka tiyimbi ta ngweno ku pinda mbimo yi yi nga pinda. Instituto Worldwatch (Msengeletano wu wu Wunelelako Timhaka ta Mafu Otshe) yi komba ti to kukhukhela ngu 1914, tiyimbi ti date vathu vo pinda 100 wa timiliyoni. Mtengo wu wu nga phindwa kuraru wa vathu va datwe ka tiyimbi ku dingana malembe ya 100 hagari ka 1900 ni 2000 i ku va va nga dawa ka malembe a va 1.900. Hi nga wona dikhombo ni kupanda ku ku nga mana vathu ngu mhaka ya yimbi!
7 Nzala. Jesu a ti khene: ‘ku na va ni tinzala.’ (Matewu 24:7) Hambiku ku dimwako sakudya ku pinda kale, vathu vo tala kha va na so dya. Ngu ku txani? Nguko kha va nga ni male ti to ve xava mwendo mapulu o nona ti to ve dima. Ku pinda miliyoni ya vathu va pwata ni male yo xava sakudya so dingana ditshiku dimwedo. Organização Mundial da Saúde (Mtshangano wata Dihanyo wa Mafu Otshe) yi womba ti to timiliyoni ta vanana ta fa dilembe ni dilembe, nguko kha va nga ni sakudya so enela ti to ve va ni dihanyo da dinene.
8, 9. Nji txani atxi txi kombisako ti to wuprofeti wa Jesu mayelana ni kuzinginikela ka mafu ni malwati wu humelete?
8 Kuzinginikela ka mafu. Jesu a ti khene: “Ku na va ni kuzinginikela ka mafu”. (Luka 21:11) Dilembe ni dilembe ku emelwa kuzinginikela ka hombe ka mafu. Ku khukhela ngu dilembe da 1.900 ku fite timiliyoni ta vathu ngu mhaka ya kuzinginikela ka mafu. Se hambiku ku ku ni mitxhini yo wona ti to mbimo yi na va yi di njani kupinda kale, vathu va ngadi va txi fa.
9 Mitungu. Jesu a profetile ti to ku na va ni “mitungu”. Malwati ma ku ni phango ma ndina humelela se me dayela vathu va vangi. (Luka 21:11) Hambiku vadhokodhela va gondako kuthuma malwati o tala, ku ngadi ni malwati aya ma singako ni mrende. Kasi, mahungu mamwane ma womba ti to ngu dilembe, timiliyoni vathu ta fa ngu malwati o fana ni khoso, malaria ni kolera. I singeto dwe, vadhokodhela se va tumbute malwati a 30 a maphya, mamwane a ona kha ma nga ni mrende.
KA MASIKU A MAGWITO, VATHU VA NDINA VO ZUMBISA KU TXANI?
10. Dibhuku da 2 Timoti 3:1-5 di hetiseka ngu nzila yihi nyamsi?
10 Ka 2 Timoti 3:1-5, Bhiblia yi khene: “Ka masiku a kugwitisa ku na hoka timbimo to karata”. Mpostoli Pawulo a wombile ti to vathu va ndina va vo mahisa ku txani ka masiku a kugwitisa. A ti khene vathu va ndina va
va ku tiranda vapune
va kuranda male
vaeyisi va vaveleki
vo mbi ziva kubonga
vo mbina kutsetselela
vo mbi tiñola
va tshofu
va randako kutsakisa nyama ku pinda kuranda Txizimu
nga vo va ni wukhongeli kasi va lamba mtamo wa wona
11. Ngu ku ya ngu Masalmu 92:8, ku na maheka txani ngu vathu vo biha?
11 Ina aha u hanyaku kona va ho vathu vo nga tiya kani? Ha mafuni kotshe va ho. Kambe na i singa kale Txizimu txi na maha to kari ngu toneto. Txi thembisile: “Vathu vo biha hambi va txi anda ku fana ni mwasi, vabihi hambi va txi engeteleka, vona va na fuviswa kala ku pinduka”.—Masalmu 92:8.
MAHUNGU A MANENE KA MASIKU O GWITISA
12, 13. Ngu tihi ati Jehovha a nga hi gondisa ka masiku a ku gwitisa?
12 Bhiblia yi wombile ti to ka masiku oneyo o gwitisa, ditiko di ndina tala ngu mipando ni sixanisa. Kambe Bhiblia yi tshumela yi womba ti to ta tinene ni tona ti na maheka.
13 Ku pfisisa kwati Bhiblia. Ku ni ti mprofeti Dhanieli a nga womba ngu ta masiku o gwitisa. A ti khene: “Wuzivi wu na engeteleka.” (Dhanieli 12:4) Txizimu txi ndina ninga vathu va txona wusikoti wo pfisisa kwati Bhiblia ku pinda kale. Ngu nzila yo sawuleka Jehovha a khatile kumaha toneto ku khukhela ngu 1914. Ngu txikombiso, se hi gondile ngu ta ditina da Txizimu, txikongomelo txa txona ngu mafu ku pata ni lisima la m’terulo, ati ti mahekako loko hi txi fa, ni ku wuswa ka vakufa. Hi gondile ti to i Mfumo wa Txizimu basi wu wu no thavisa sotshe sikarato sathu. Se hi gondile kambe ti to hi nga li manisa ku txani litsako ni ti to ngu yihi nzila yo hanya ngu ku tsakisa Txizimu. Kambe malanda a Txizimu ma maha txani ngu ti ma nga ti gonda? Ndiye xamulo ka wumwane wuprofeti.—Wona Titxhamuselo to gwitisa 21 ni 25.
14. Ngu hani aha mahungu a manene a Mfumo ma txhumayelwako kona, ni ku mba mani va ma txhumayelako?
14 Mthumo wo txhumayela ha mafuni kotshe. Atxi wombawomba ngu masiku a ku gwitisa, Jesu a ti khene: “Mahungu awa a manene a mfumo ma na huwelelwa ka dotshe ditiko.” (Matewu 24:3, 14) Mahungu a manene a mfumo ma txhumayelwa ka matiko ya ma pindako 230 ngu tidimi ti ti pindako 700. Ha mafuni kotshe, Tifakazi ta Jehovha ta “matiko otshe ni tixaka totshe” ti vhuna vathu ti to ve pfisisa Mfumo ni ti wu no ti mahela vathu. (Mtuletelo 7:9) Se tona ti maha mthumo wonewo ngu ku ti dhundela. Hambiku vona va vengelwako ngu vathu vo tala ni ku xaniswa, kha ku nga ni txilo atxi txi nga emisako mthumo wo txhumayela, nga ha Jesu a nga womba ngu kona.—Luka 21:17.
U NA MAHA TXANI?
15. a) Ina awe wa kholwa ti to hi hanya ka masiku o gwitisa, ni ku nji txani txi ku kholwisako? b) Nji txani txi no maheka ngu va va engisako Txizimu ni va va si txi engisiko?
15 Ina awe wa kholwa ti to hi hanya ka masiku o gwitisa? Wungi wa wuprofeti wa Bhiblia mayelana ni masiku a magwito wu hetisekile. I singa kale, Jehovha a na emisa mthumo wuwa wo txhumayela mahungu a manene, se “magwito” ma na hoka. (Matewu 24:14) Nji txani magwito? I Harmagedhoni, i ku mbimo yi Txizimu txi no thavisa wotshe wubihi. Jehovha a na thumisa Jesu ni tingelozi takwe ta mtamo ti to e gumisa votshe ava va lambako ku engisa ene ni mwanana wakwe. (2 Vatesalonika 1:6-9) Msana keto, Sathane ni madhimoni akwe va na mbi swa ve kanganyisa vathu. Se votshe vale va lavako kuengisa Txizimu ni kutumela Mfumo wa txona va na wona wotshe wuprofeti wa Txizimu wu txi hetiseka.—Mtuletelo 20:1-3; 21:3-5.
16. Aku se magwito ma ku hafuhi, nji txani atxi u fanelako ku txi maha?
16 Mafu awa ma fumwako ngu Sathani i singa kale ma na gumiswa. Se ti ni lisima ku ti wotisa hipune ti to, ‘Ni fanete ni maha txani?’ Jehovha a lava ti to u gonda to tala amu ka Bhiblia. Ti lava u teka gondo yako yi di ni lisima. (Johane 17:3) Tifakazi ta Jehovha ti ni mitshangano divhiki ni divhiki ti to vathu ve vhunwa kupfisisa Bhiblia. Duketa ku ya ka yotshe divhiki ni divhiki. (Lera Vahebheru 10:24, 25.) Ngako u txi gonda ti to kulaveka ku txitxa to kari ka wutomi wako, u nga thave ku txitxa. Ngu kumaha toneto, wungana wako ni Txizimu wu na tsana.—Jakobe 4:8.
17. Ngu ku txani vathu va vangi va no xamala mbimo yi magwito ma no hoka?
17 Mpostoli Paulo a txhamusete ti to kuloviswa ka vo biha ku na ta ngu mbimo yi vathu va vangi va mbi yi emela, “nga dikhamba ni wusiku”. (1 Vatesalonika 5:2) Jesu a profetile ti to vo tala va ndina lamba ti to hi hanya ka masiku a magwito. A ti khene: “Nga ti ti nga maheka ka masiku a Nowa, ku na va nga toneto kuwuyani ka mwanana wa m’thu [mwendo masiku a magwito]. Ka masiku yale, ku si nzi kumaheka ndambi, va ti ti dya, ve sela, va txi tekana ni ku tekwa vanana, kala ditshiku diya Nowa a nga wulela mu ka ngalava, kha va pimisa txilo, kala ku txi hoka ndambi, yi yi nga khukhula votshe, inna, ti na mahisa toneto ngu ku wuya ka mwanana wa m’thu.”—Matewu 24:37-39.
18. Ngu txihi txialakanyiso atxi Jesu a nga hi ninga txona?
18 Jesu a hi alakanyisile ti to hi fanete hi tiwonela kasiku hi si nemelwi “ngu kwambi tipimela ni wudevi ni kuvilela ngu sa wutomi wuwa”. Ati khene magwito ma na ta ngu txidhukisa “nga mlawu”. A tshumete atxi khene “di na wela votshe va va nga aka ha mafuni kotshe”. Se e gwita a txi khene “khutalani mi txi khongela [mwendo kombela ngutu] kasiku mi va ni mtamo wa ku huluka ka totshe ti ti no humelela ni kuema mi di tsani masoni ka Mwanana wa m’thu”. (Luka 21:34-36) Ngu ku txani ti di ni lisima kuengisa txialakanyiso txa Jesu? Nguko na i singa kale mafu a Sathane ma na loviswa. Tsena ava va amukelwako ngu Jehovha va na huluka ka magwito se ve hanya kala ku pinduka ka mafu a maphya.—Johane 3:16; 2 Pedro 3:13.
^ par. 4 Migeli i ditina dimwane da Jesu Kristu. Ti to u wona ti ti nga engeteleka wona Titxhamuselo to gwitisa 23.


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Varhoma 5:1-21
5 Hikokwalaho, leswi se hi vuriwaka lava lulameke hikwalaho ka ripfumelo,+ a hi veni ni ku rhula+ ni Xikwembu hikwalaho ka Hosi ya hina Yesu Kreste,2 loyi ha yena hi tlheleke hi kota ku tshinela+ hi ripfumelo eka musa lowu wu nga faneriwiki lowu hi yimeke eka wona sweswi; naswona a hi khaneni, hi ri ni ntshembo+ wa ku kuma ku vangama ka Xikwembu.3 Naswona ku nga ri sweswo ntsena, kambe a hi khaneni loko hi ri emahlomulweni,+ tanihi leswi hi swi tivaka leswaku nhlomulo wu tswala ku tiyisela;+4 ku tiyisela kona ku tswala xiyimo+ xa ku amukeriwa; xiyimo xa ku amukeriwa xona xi tswala ntshembo,+5 kutani ntshembo a wu endli leswaku munhu a khomiwa+ hi tingana; hikuva rirhandzu ra Xikwembu+ ri chululeriwe etimbilwini+ ta hina hi moya lowo kwetsima+ lowu hi nyikiweke wona.6 Hikuva kunene, loko ha ha tsanile,+ Kreste, u fele vanhu lava nga xiximiki Xikwembu hi nkarhi+ lowu vekiweke.7 Hikuva a nga kona loyi a nga felaka munhu+ la lulameke; kunene, kumbexana un’wana a nga ha xinyata a fela+ munhu lonene.+8 Kambe Xikwembu xi tiyisekisa rirhandzu+ ra xona n’wini eka hina, hileswi Kreste a hi feleke,+ loko ha ha ri vadyohi.9 Hikokwalaho, leswi se hi vuriweke lava lulameke hikwalaho ka ngati+ ya yena, hakunene hi ta ponisiwa evukarhini+ hikwalaho ka yena.10 Hikuva loko hi vuyelelane ni Xikwembu hi rifu ra N’wana+ wa xona enkarhini lowu a hi ri valala,+ leswi hi vuyelelaneke na xona, hakunene hi ta ponisiwa hi vutomi+ bya yena.11 Ku nga ri sweswo ntsena, kambe hi tlhela hi khana eka Xikwembu hikwalaho ka Hosi ya hina Yesu Kreste, loyi ha yena sweswi hi amukeleke ku vuyelelana.+12 Hi yona mhaka leyi, tanihi leswi xidyoho xi ngheneke emisaveni hi munhu+ un’we, ni rifu+ hikwalaho ka xidyoho, xisweswo rifu ri tlulele vanhu hinkwavo hikuva hinkwavo va dyohile+—.13 Hikuva wu nga si fika Nawu xidyoho a xi ri kona emisaveni, kambe a ku hehliwi munhu hi xidyoho loko ku nga ri na nawu.+14 Nilokoswiritano, rifu i hosi ku sukela eka Adamu ku ya fika eka Muxe,+ hambi ku ri ni le ka lava va nga dyohangiki hi ku landza ku tlula nawu ka Adamu,+ loyi a nga xifanekiselo xa loyi a a ta ta.+15 Kambe nyiko a yi fani ni xivi. Hikuva loko hi xivi xa munhu un’we ku fe vo tala, musa lowu nga faneriwiki wa Xikwembu ni nyiko ya xona ya mahala, swin’we ni musa lowu nga faneriwiki wa munhu+ un’we Yesu Kreste swi andze swinene ngopfu eka vo tala.+16 Nakambe, nyiko+ ya mahala a yi fani ni ndlela leyi swilo swi endlekeke ha yona eka munhu un’we loyi a dyoheke.+ Hikuva vuavanyisi+ lebyi tisiweke hi xivi xin’we byi vangele xisolo,+ kambe nyiko leyi tisiweke hi swivi swo tala yi vangele leswaku vanhu va vuriwa lava lulameke.+17 Hikuva loko hi xivi xa munhu+ un’we rifu ri ve hosi+ hi munhu yoloye, lava va amukelaka ku tala ka musa lowu nga faneriwiki+ ni ka nyiko+ ya mahala ya ku lulama hakunene va ta va tihosi+ leti hanyaka hikwalaho ka munhu un’we, Yesu Kreste.+18 Hikwalaho, leswi vanhu va mixaka hinkwayo va soriweke+ hikwalaho ka xivi xin’we, hi ku fanana ni hikwalaho ka xiendlo xin’we ntsena xa ku tsetselela,+ vanhu va mixaka+ hinkwayo va vuriwa lava lulameleke vutomi.+19 Hikuva tanihi leswi vo tala+ va veke vadyohi hi ku ka munhu un’we a nga yingisanga, hi ku fanana, vo tala+ va ta va lava lulameke+ hikwalaho ka ku yingisa+ ka munhu un’we.20 Kutani Nawu+ wu nghene hi le tlhelo leswaku ku endla xivi ku engeteleka.+ Kambe laha xidyoho+ xi engetelekaka kona, musa lowu nga faneriwiki+ na wona wa engeteleka swinene.21 Hi xikongomelo xihi? Leswaku leswi xidyoho xi veke hosi swin’we ni rifu,+ hi ku fanana, ni musa lowu nga faneriwiki+ wu kota ku va hosi hikwalaho ka ku lulama hi xikongomelo xa vutomi+ lebyi nga heriki, ha Yesu Kreste Hosi ya hina.


text:
KHOṊOLOLO DZA DAKALO ḼA MUṰA
Ambani Na Muswa Waṋu A Re Miṅwahani Ya Vhufumi Ni Sa Mu Semi
“Musi ṅwananyana wanga e na miṅwaha ya 14, o thoma u amba na nṋe nga nḓila ya lunyadzo. Musi ndi tshi mu vhudza uri, ‘Iḓani ni ḽe,’ o vha a tshi fhindula nga uri, ‘Ndi ḓo ḽa nga tshifhinga tshanga.’ Arali nda mu vhudzisa uri o fhedza naa mishumo ya hayani, o vha a tshi fhindula nga uri, ‘Kha vha litshe u nndina!’ Tshifhinga tshinzhi, nṋe nae ro vha ri tshi ambela nṱha nahone ri tshi zhambelana.”—MAKI, DZHAPANI. *
Arali ni mubebi wa ṅwana a re miṅwahani ya vhufumi, khuḓano ndi yone ine ya vha khaedu i konḓaho vhukuma ine na sedzana nayo sa mubebi, nahone zwi ṱoḓa uri ni si fhele mbilu. Maria ane a vha mme a ṅwana a re na miṅwaha ya 14 wa ngei Brazil o ri: “Musi ṅwananyana wanga a sa thetshelesi zwine nda amba, zwi ita uri ndi sinyuwe vhukuma. Ri a sinyutshelana vhukuma lune ra zhambelana.” Carmela wa ngei Italy, o sedzana na khaedu i fanaho. O amba uri: “Nṋe na murwa wanga ri a pikisana vhukuma, nahone zwenezwo zwi ita uri a ḓivalele kamarani yawe.”
Ndi ngani vhaṅwe vhaswa vha re miṅwahani ya vhufumi vha tshi funa u pikisana nga u rali? Naa ri fanela u vhona mulandu thangana dzavho? Zwi nga kha ḓi vha zwo ralo. Bivhili i ri muthu ane wa konana nae a nga vha na ṱhuṱhuwedzo khulwane vhukuma; yavhuḓi kana i si yavhuḓi. (Mirero 13:20; 1 Vhakorinta 15:33) Zwiṅwe hafhu, vhuḓimvumvusi vhunzhi vhu kungaho vhaswa ṋamusi vhu sumbedza vhushandukwa na u nyadza sa zwithu zwi ṱanganedzeaho.
Fhedzi hu na zwiṅwe zwithu zwine ra fanela u zwi ṱolisisa—zwithu zwine zwa si konḓe u sedzana nazwo musi u tshi vho pfesesa nḓila ine zwa nga kwama ngayo ṅwana waṋu a re miṅwahani ya vhufumi. Ṱolisisani dziṅwe tsumbo.
U VHA NA “MAANḒA . . . A U HUMBULA”
Muapostola Paulo o ṅwala uri: “Musi ndi tshi kha ḓi vha ṅwana, ndo vha ndi tshi amba sa ṅwana; ndi tshi humbula sa ṅwana, ndi tshi ṱolisisa zwine zwithu zwa amba zwone sa ṅwana; fhedzi zwino ndo no vha munna, ndo laṱa zwiito zwa hana.” (1 Vhakorinta 13:11) Samusi Paulo o zwi sumbedza, vhana na vhaaluwa vha humbula nga nḓila i sa fani. Nga nḓila-ḓe?
Kanzhi vhana vha humbula uri zwithu zwoṱhe zwo luga kana zwo khakhea. Zwo fhambanaho na zwenezwo, kanzhi vhaaluwa vha pfesesa khwine zwithu zwi songo bvelaho khagala, nahone vha humbula nga ho dzikaho musi vha tshi dzhia phetho. Sa tsumbo, vhaaluwa vha kona u vhona vhuḓifari havhuḓi na vhu si havhuḓi nahone vha humbula nḓila ine zwine vha zwi ita zwa kwama vhaṅwe ngayo. Vha nga vha vho ḓowela u humbula nga yeneyo nḓila. Fhedzi vhaswa vha re miṅwahani ya vhufumi a vho ngo ḓowela u humbula nga yeneyo nḓila.
Bivhili i ṱuṱuwedza vhaswa uri vha ṱahulele “maanḓa avho a u elekanya.” (Mirero 1:4, NW) Zwi re zwone ndi uri Bivhili i ṱuṱuwedza Vhakriste vhoṱhe uri vha shumise ‘maanḓa avho a u humbula.’ (Vharoma 12:1, 2; Vhaheberu 5:14) Nga zwiṅwe zwifhinga, nḓila ine muswa waṋu a humbula ngayo i nga mu ita uri a semane na inwi, na nga zwithu zwiṱuku-ṱuku. Kana a nga amba zwithu zwine zwa sumbedza uri u na mavhonele o khakheaho. (Mirero 14:12) Kha vhuimo ho raloho, ni nga ambedzana hani nae ni sa semani?
LINGEDZANI HEZWI: Ṱhogomelani uri ṅwana waṋu a re miṅwahani ya vhufumi a nga vha a tshi khou lingedza u shumisa vhukoni hawe ha u humbula, nahone a nga vha a sa imi kha fhungo ḽe a ḽi amba. U itela u ḓivha zwine a khou zwi humbula, thomani nga u khoḓa nḓila ine a humbula ngayo. (“Ndi takalela nḓila ine na humbula ngayo, naho ndi sa tendelani na phetho dzoṱhe dze na dzi swikelela.”) Nga murahu ha zwenezwo, mu thuseni u ṱolisisa nḓila ine a humbula ngayo. (“Naa ni humbula uri zwe na zwi amba zwi shuma kha vhuimo vhuṅwe na vhuṅwe?”) Ni nga kha ḓi mangadzwa nga nḓila ine muswa waṋu a ṱolisisa ngayo mahumbulele awe nahone a a lugisa.
Ṱhogomelani hezwi: Musi ni tshi amba na muswa waṋu, ni songo ṱoḓa u ḓisumbedza uri mahumbulele aṋu ndi one o teaho. Naho zwi tshi vhonala u nga muswa waṋu ha tendelani na zwine na khou amba, khamusi a nga tendelana na zwiṅwe zwe na haseledza nga hazwo u fhira nga nḓila ye na lavhelela ngayo—naho a nga si tende. Ni songo mangala arali nga murahu ha maḓuvha a si gathi muswa waṋu a tshi vho ṱanganedza mavhonele aṋu—khamusi a tshi vho amba na uri ndi awe.
“Nga zwiṅwe zwifhinga nṋe na murwa wanga ri semana nga zwithu zwiṱuku—zwi ngaho sa, u sa tambisa zwiḽiwa kana u levhela khaladzi awe. Fhedzi zwifhinga zwinzhi u vhonala u nga o vha a tshi ṱoḓa ndi tshi mu vhudzisa zwe a vha a tshi khou zwi humbula na u sumbedza uri ndi a pfesesa nahone nda ri, ‘Matsiko zwo tou ralo?’ kana ‘Matsiko ni zwi humbula nga yeneyo nḓila?’ Musi ndi tshi sedza murahu, ndi a zwi vhona uri arali ndi vhe ndo sokou amba zwi fanaho na zwenezwo, ro vha ri tshi ḓo vha ro iledza tsemano nnzhi.”—Kenji, Dzhapani.
MUSWA U THOMA U ḒIKHETHELA ZWINE A ḒO ZWI TENDA
Tshipiḓa tsha ndeme vhukuma tsha u hulisa muswa a re miṅwahani ya vhufumi ndi tsha u mu lugiselela ḓuvha ḽine a ḓo ṱuwa ngaḽo hayani na uri a tshile sa mualuwa a re na vhuḓifhinduleli. (Genesi 2:24) Zwenezwo zwi katela u ḓiḓivha zwavhuḓi—mikhwa, zwine a ḓo tenda khazwo, na zwilinganyo zwine a ḓo tshila ngazwo. Musi a tshi sedzana na mutsiko wa u ita zwithu zwo khakheaho, muswa ane a ḓiḓivha u ḓo thoma nga u humbula nga masiandoitwa a zwenezwo zwithu. U ḓo dovha a ḓivhudzisa uri: ‘Ndi muthu-ḓe? Zwilinganyo zwanga ndi zwifhio? Muthu ane a tshila nga zwenezwo zwilinganyo o vha a tshi ḓo ita mini kha honovhu vhuimo?’—2 Petro 3:11.
Bivhili i ri vhudza nga ha Yosefa, muṱhannga we a vha a tshi ḓiḓivha vhukuma. Sa tsumbo, musi mufumakadzi wa Potifaro a tshi mu kombetshedza uri a ite nae zwa vhudzekani, Yosefa o fhindula a ri: “Ndi nga ita hani tshivhi tshingafha, nda tshinya phanḓa ha Mudzimu!” (Genesi 39:9) Naho Vhaisiraele vho vha vha sa athu u ṋewa mulayo u dzivhisaho vhuṱonḓolo, Yosefa o vha a tshi pfesesa mavhonele a Mudzimu kha enea mafhungo. Zwiṅwe hafhu, maipfi ane a ri, “ndi nga ita hani” a sumbedza uri o vha e na mavhonele a fanaho na a Mudzimu—zwine zwa sumbedza zwine a vha zwone.—Vhaefesa 5:1.
Muswa waṋu na ene u kha ḓi ṱoḓa u ḓiḓivha. Zwenezwi ndi zwavhuḓi ngauri zwithu zwine a zwi tenda zwi ḓo mu thusa u sedzana na mutsiko wa thangana dza murole na u kona u ḓiambela. (Mirero 1:10-15) Kha ḽiṅwe sia, u ḓiḓivha zwi nga kha ḓi ita uri a thome u semana na inwi. Arali zwenezwo zwa itea, ni nga ita mini?
LINGEDZANI HEZWI: Nṱhani ha u ḓidzhenisa kha tsemano, dovhololani zwe a zwi amba. (“Ndi khou ṱoḓa u vha na vhuṱanzi ha uri ndi khou ni pfesesa. Ni khou amba uri . . . ”) Nga murahu ha zwenezwo, ni vhudzise dzimbudziso. (“Ndi mini zwine zwa ita uri ni ḓipfe nga yeneyo nḓila?” kana “Ndi mini zwe zwa ni ita uri ni dzhie yeneyo phetho?”) Wanani zwi re mbiluni ya ṅwana waṋu. Itani uri a bule mavhonele awe. Arali mavhonele a vhoiwe a sa fani nga nṱhani ha uri muṅwe u takalela zwiṅwe, fhedzi zwoṱhe zwi songo khakhea, sumbedzani ṅwana waṋu uri ni ṱhonifha mahumbulele awe—naho ni sa tendelani nao nga vhuḓalo.
Zwo ḓowelea nahone zwi a vhuyedza uri ṅwana waṋu a ḓiḓivhe zwavhuḓi, nahone a vhe na khwaṱhisedzo kha zwine a zwi tenda. Naho zwo ralo, Bivhili i ri Vhakriste a vho ngo fanela u fana na vhana vhaṱuku “vhane vha iswa ngeno na ngei sa magabelo nga muya wa pfunzo iṅwe na iṅwe.” (Vhaefesa 4:14) Nga zwenezwo, tendelani na u ṱuṱuwedza muswa waṋu uri a ḓiḓivhe zwavhuḓi nahone a ime o khwaṱha kha zwine a zwi tenda.
“Musi ndi tshi sumbedza vhananyana vhanga uri ndo ḓiimisela u vha thetshelesa, vha a dzhiela nṱha mavhonele anga, naho o fhambana na avho. Ndi a lingedza u sa vha kombetshedza u tevhela mavhonele anga, fhedzi ndi vha tendela uri vha vhe na avho.”—Ivana, Czech Republic.
IMANI NO KHWAṰHA, FHEDZI NI TENDELANE NA ZWIIMO
U fana na vhana vhaṱuku, vhaṅwe vhaswa vha na mukhwa wa u sokou amba nga tshithu tshithihi u itela u netisa vhabebi vhavho. Arali zwenezwi zwi tshi anzela u itea muṱani waṋu, ni fanela u ṱhogomela. Naho u tendelana na zwiṅwe zwithu zwi tshi nga ita uri hu vhe na mulalo lwa tshifhinganyana, zwi gudisa muswa waṋu uri tsemano ndi nḓila ya u wana zwine a ṱoḓa. Ndi mini zwine zwa nga thusa? Tevhelani nyeletshedzo ya Yesu ine ya ri: “Itani uri ‘ee’ yaṋu i vhe ee, ‘hai’ yaṋu i vhe hai.” (Mateo 5:37) A si kanzhi vhaswa vha tshi nga pikisana na inwi arali vha tshi ḓivha uri ni ima no khwaṱha kha zwine na zwi amba.
Naho zwo ralo, ivhani a humbulelaho. Sa tsumbo, tendelani muswa waṋu a tshi ṱalutshedza uri ndi ngani a tshi vhona uri tshifhinga tsha u vhuya hayani tshi fanela u shandulwa. Kha vhuimo ho raloho, ni vha ni sa khou tendela u tsikeledzwa, fhedzi ni vha ni tshi khou tevhela nyeletshedzo ya Bivhili ine ya ri: “Itani uri u humbulela haṋu hu ḓivhiwe.”—Vhafilipi 4:5.
LINGEDZANI HEZWI: Ivhani na muṱangano wa muṱa une khawo na haseledza nga ha tshifhinga tsha u vhuya hayani na miṅwe milayo ya hayani. Sumbedzani uri no ḓiimisela u thetshelesa na u sedza zwoṱhe zwine zwa katelwa ni sa athu u dzhia phetho. Muṅwe khotsi wa ngei Brazil ane a pfi Roberto o amba uri: “Vhaswa vha fanela u zwi ṱhogomela uri vhabebi vhavho vha ḓo tenda zwe vha vha humbela arali zwi sa lwisani na maitele a Bivhili.”
Vhukuma, a hu na mubebi o fhelelaho. Bivhili i ri: “Roṱhe ri a khakha lunzhi.” (Yakobo 3:2) Arali ni tshi vhona uri na inwi no shela mulenzhe kha uri hu vhe na tsemano, ni songo timatima u humbela ṅwana waṋu pfarelo. U tenda vhukhakhi haṋu zwi sumbedza ṅwana waṋu tsumbo yavhuḓi ya u ḓiṱukufhadza nahone zwi ḓo ita uri a i tevhele.
“Nga murahu ha tsemano, musi ndo no dzika, ndo humbela murwa wanga pfarelo nga nḓila ye nda mu halifhela ngayo. Zwenezwo zwi mu thusa uri na ene a dzike nahone zwi ita uri zwi mu lelutshele uri a nthetshelese.”—Kenji, Dzhapani.
^ par. 3 Madzina a re kha ino thero o shandulwa.
ḒIVHUDZISENI . . .
Ndi nga vha ndi tshi khou shela hani mulenzhe uri hu vhe na tsemano vhukati hanga na muswa wanga?
Ndi nga shumisa hani mafhungo a re kha ino khandiso u itela uri ndi pfesese muswa wanga khwine?
Ndi nga ita mini u itela u davhidzana na muswa wanga ri sa semani?


text:
XIENGETELO
Xini A Siku Ga Kulamula?
XANA u alakanya yini hi Siku ga Kulamula? A vanyingi va alakanya lezaku munwe ni munwe, a tibiliyoni ta vanhu ti ta nehiwa hi kulanzelana mahlweni ka xitshamu xa wuhosi xa Nungungulu. Kwalaho, a munhu ni munhu i ta lamuliwa. A vo kari va ta chachazelwa hi kuya paradiseni ga le tilweni, niku a vanwani va ta konelwa kuxaniseka ka pinzukelwa. Kanilezi, a Biblia gi wulawula zilo zo hambana nguvu ni lezo xungetano hi xikhati lexo. A Mhaka ya Nungungulu yi gi komba kota xikhati xa kutsumba ni kuwuyiselwa ka zilo, na ku nga hi xikhati xo tshisa.
Lomu ka Kuvululelwa 20:11, 12, hi gonza lezi mupostoli Johani a hlawutelisako zona a Siku ga Kulamula: “Nzi lo wona a xitshamu xa hombe xa wuhosi xo basa, ni loyi a tshamileko ka xona; a tilo ni misava zi lo tsutsuma nghoheni yakwe, a zi kumelwangi wutshamu. Nzi lo wona a vafileko, lava vahombe ni vatsongwani, na va yimile mahlweni ka xitshamu xa wuhosi, ku lo vululwa mabhuku. Ku lo vululwa ginwani bhuku gi nga bhuku ga wutomi; ni vafileko va lo lamulwa hi lezi zi tsalilweko mabhukwini hi mitiro yabye.” Himani a Mulamuli loyi ku wulawuliwako hi yena laha?
Jehova Nungungulu hi yena Mulamuli wa hombe wa vanhu. Kanilezi, yena i nyika munhu munwani a ntiro lowo wa kulamula. Maringano ni bhuku ga Mitiro 17:31, mupostoli Paule i wulile lezaku Nungungulu “i vekile a siku legi a ta nga lamula ha gona tiko hi kululama hi munhu a mu yimisileko.” A Mulamuli loye hi Jesu Kristu loyi a vuxilweko hi ka vafileko. (Johani 5:22) Hambulezo, xana gi ta sangula rini a Siku ga Kulamula? Xana gi ta teka xikhati muni?
A bhuku ga Kuvululelwa gi komba lezaku a Siku ga Kulamula gi sangula anzhako ka yimpi ya Har-Magedoni, a xikhati lexi a mafambisela ya Satani ma to ngha ma lovisilwe misaveni.* (Kuvululelwa 16:14, 16; 19:19-20:3) Anzhako ka Har-Magedoni, Satani ni madimoni yakwe va ta khotselwa nkeleni wa lieswila hi 1000 wa malembe. Nzeni ka xikhati lexo, a 144.000 wa zigatshomba za le tilweni zi tava valamuli zi tlhela zi “fuma zinwe na Kristu a 1000 wa malembe.” (Kuvululelwa 14:1-3; 20:1-4; Va Le Roma 8:17) A Siku ga Kulamula a hi ximaho xa xihatla xa siku ginwe ntsena. Gona gi teka a 1000 malembe.
Nzeni ka xikhati lexo xa 1000 wa malembe, Jesu i ta “lamula a vahanyako ni vafileko.” (2 Timote 4:1) “A vahanyako” va tava a “xidlemo xa tsanza-vahlayi” lexi xi to pona a Har-Magedoni. (Kuvululelwa 7:9-17) Mupostoli Johani kambe i wonile “a vafileko…na va yimile mahlweni ka xitshamu xa wuhosi” xa kulamula. Kota lezi Jesu a tsumbisileko, lava ‘va nga le zilahleni va tazwa a gezu [ga Kristu], va huma’ hi kuvuxiwa hi ka vafileko. (Johani 5:28, 29; Mitiro 24:15) Kanilezi, xana vontlhe va ta lamuliwa hi ka xiseketelo muni?
Hi kuyelana ni muwoniso wa mupostoli Johani, “ku lo vululwa mabhuku.” Ni “vafileko va lo lamulwa hi lezi zi tsalilweko mabhukwini hi mitiro yabye.” Xana lomu ka mabhuku lawo ku tsalilwe mitiro leyi a vanhu va yi mahileko kale? Ahihi, a kulamula ku nga ta seketelwa ka lezi a vanhu va zi mahileko mahlweni ka kufa kabye. Hi zi tivisa kuyini lezo? A Biblia gi ngalo: “Loyi a fileko i tirulwe kuonheni.” (Va Le Roma 6:7) Hi mawulela manwani, lava va vuxiwako hi ka vafileko va wuya kuhanyeni na va hi xiyinweni xi basileko. Hikwalaho, ko khwatsi a mabhuku ma yimela a zileletelo zinwani za Nungungulu. Kasi ku hanya kala kupinzuka, lava va ponako ka Har-Magedoni zinwe ni lava va vuxiwako hi ka vafileko va tava ni xilaveko xa ku ingisa milayo ya Nungungulu, a ku patsa ni zileletelo zontlhe za ziswa lezi zi kotekako lezaku Jehova a zi humesa nzeni ka 1000 wa malembe. Makunu, a vanhu va ta lamuliwa hi kuya hi lezi va to zi maha nzeni ka Siku ga Kulamula.
Nzeni ka Siku ga Kulamula a tibiliyoni ta vanhu ti tava ni xikhati xa ku sangula ku gonza xungetano hi kuranza ka Nungungulu kasi va ti zwananisa na kona. Lezo zi wula lezaku ku tava ni ntiro wa hombe wa kugonzisa. Hakunene, ‘a vaaki va misava va ta gonza kululama.’ (Isaya 26:9) Kanilezi, a hi vontlhe va to zi lava a ku ti zwananisa ni kuranza ka Nungungulu. A bhuku ga Isaya 26:10 gi ngalo: “Loku a wakubiha a rivalelwa, a nga gonzi ku maha kululama, ni lomu tikweni ga kululama i ta maha kubiha, a nga woni a wukulu ga Jehova.” A vakubiha va ta dawelwa magumo nzeni ka Siku ga Kulamula.—Isaya 65:20.
A kugumeseni ka Siku ga Kulamula, a vanhu lava va to pona va tava va ‘vukile’ kota vanhu vo mbhelela. (Kuvululelwa 20:5) Hizalezo, nzeni ka Siku ga Kulamula, a vanhu va ta wuyiselwa xiyinweni xabye xo sangula xa kumbhelela. (1 Va Le Korinte 15:24-28) Zonake ku tata a xikambelo xa kugumesa. Satani i ta tlhatlhiwa hi lomu makhotsweni yakwe a tlhela a nyikiwa a xikhati xo gumesa xa ku zama ku khohlisa vanhu. (Kuvululelwa 20:3, 7-10) Lava va to mu ala va ta amukela a kutatiseka ka xitsumbiso lexi xa Biblia: “A valulamileko va taga tshomba ya tiko, va aka ka gona kala kupinzuka.” Ina, a Siku ga Kulamula gi tava xikhati xa makatekwa ka vanhu vontlhe vo tsumbeka!
* Xungetano hi Har-Magedoni, maha wuxinji u wona Estudo Perspicaz das Escrituras, Volume 1, maphajina 711-2; Volume 2, maphajina 286-7; Ku Hlamulana Hi Matsalwa, maphajina 29-33; ni xipimo 20 xa bhuku Gandzela Xikwembu Xi Ri Xin’we Xa Ntiyiso, ma humesiwako hi Timboni ta Jehova.


text:
Ngudo 5
Ndi Ifhio Ndivho Ya Mudzimu Nga Ḽifhasi?
1. Ndi ngani Mudzimu o sika ḽifhasi?
Yehova o ṋea vhanna na vhafumakadzi ḽifhasi. Ndi haya hashu. Nga zwenezwo, vhavhingani vha u thoma, Adamu na Eva, a vho ngo sikwa uri vha ye u tshila ṱaḓulu—Mudzimu o vha o no ḓi sika vharuṅwa uri vha tshile ṱaḓulu. (Yobo 38:4, 7) Nṱhani hazwo, Mudzimu o dzhia munna wa u thoma nahone a mu vhea tsimuni yo nakaho ine ya vhidzwa Edeni. (Genesi 2:15-17) Yehova o ṋea ene na vhana vhe a vha a tshi ḓo vha navho tshilavhelelwa tsha u ḓiphiṋa nga vhutshilo vhu sa fheli kha ḽifhasi.—Vhalani Psalme ya 37:29; 115:16.
U thomani, ho vha hu tsimu ya Edeni fhedzi ye ya vha i paradiso. Vhavhingani vha u thoma vho vha vho tea u ḓadza ḽifhasi nga vhana vhavho. Nga u ya ha tshifhinga, vho vha vho tea u ḓadza khungulu yoṱhe nahone vha i ita paradiso. (Genesi 1:28) Ḽifhasi ḽi nga si vhuye ḽa fheliswa. Ḽi ḓo dzula ḽi haya ha vhathu.—Vhalani Psalme ya 104:5.
2. Ndi ngani ḽifhasi ḽi si paradiso zwino?
Adamu na Eva a vho ngo thetshelesa Mudzimu, nga nṱhani ha zwenezwo Yehova o mbo ḓi vha pandela tsimuni. Zwenezwo zwa ita uri hu si tsha vha na paradiso nahone a hu na muthu we a kona u i vusulusa. Bivhili i ri: “Shango ḽo vhewa zwanḓani zwa vhavhi.”—Yobo 9:24.—Vhalani Genesi 3:23, 24.
Naa Yehova o ṱutshela ndivho yawe ya u thoma malugana na vhathu? Hai! Ndi Ramaanḓaoṱhe. A nga si kundwe. (Yesaya 45:18) U ḓo ita uri vhathu vha tshile nga nḓila ye a vha o livha uri zwi vhe ngayo.—Vhalani Psalme ya 37:11, 34.
3. Paradiso i ḓo vusuluswa hani?
Paradiso i ḓo vusuluswa kha ḽifhasi musi Yesu a tshi vhusa sa Khosi yo vhewaho nga Mudzimu. Kha nndwa ine ya vhidzwa Haramagedo, Yesu u ḓo ranga phanḓa vharuṅwa vha Mudzimu nahone a fhelisa vhoṱhe vhane vha hanedza Mudzimu. Nga murahu ha zwenezwo, Yesu u ḓo valela Sathane miṅwaha ya 1 000. Vhathu vha Mudzimu vha ḓo ponyoka yeneyo ndozwo ngauri Yesu u ḓo vha livhisa na u vha tsireledza. Vha ḓo ḓiphiṋa nga vhutshilo vhu sa fheli Paradisoni kha ḽifhasi.—Vhalani Nzumbululo 20:1-3; 21:3, 4.
4. Tshengelo i ḓo fhela lini?
Mudzimu u ḓo fhelisa lini vhuvhi kha ḽifhasi? Yesu o ṋea “tshiga” tshine tsha ḓo sumbedza musi vhufhelo vhu tsini. Vhuimo ha zwino ha shango vhu vhea khomboni vhutshilo ha vhathu nahone vhu sumbedza uri zwino ri tshila tshifhingani tsha “vhufhelo ha ano maitele a zwithu.”—Vhalani Mateo 24:3, 7-14, 21, 22.
Yesu u ḓo fhelisa tshengelo yoṱhe tshifhingani tsha miṅwaha ya 1 000 musi a tshi khou vhusa ḽifhasi e ngei ṱaḓulu. (Yesaya 9:5, 6; 11:9) Yesu u ḓo vha Khosi na Tshifhe Muhulu, a phumula zwivhi zwa vhane vha funa Mudzimu. Nga zwenezwo, a tshi shumisa Yesu, Mudzimu u ḓo fhelisa malwadze, vhulala na lufu.—Vhalani Yesaya 25:8; 33:24.
5. Ndi vhafhio vhane vha ḓo tshila Paradisoni tshifhingani tshi ḓaho?
Vhathu vhane vha thetshelesa Mudzimu vha ḓo tshila Paradisoni. (1 Yohane 2:17) Yesu o ruma vhatevheli vhawe uri vha ṱoḓe vhathu vho vuḓaho na u vha funza nḓila ine vha nga ṱanganedzea ngayo kha Mudzimu. Ṋamusi, Yehova u khou lugiselela vhathu vha dzimilioni uri vha tshile Paradisoni fhano kha ḽifhasi tshifhingani tshi ḓaho. (Tsefanya 2:3) Holoni dza Muvhuso dza Ṱhanzi dza Yehova, vhathu vha guda u vha vhanna na vhokhotsi vhavhuḓi na u vha vhafumakadzi na vhomme vhavhuḓi. Vhana na vhabebi vha gwadamela Mudzimu vhoṱhe nahone vha guda nḓila ine vha nga vhuyelwa ngayo nga mafhungo maḓifha.—Vhalani Mixa 4:1-4.
Gudani Zwo Engedzeaho
Bivhili I Funza Mini zwa Vhukuma?
Ndi Ifhio Ndivho ya Mudzimu nga Ḽifhasi?
Naa ndivho ya Mudzimu nga ha paradiso kha ḽifhasi i ḓo ḓadzea? Arali zwo ralo, lini?


text:
Rifu Ra Yesu “Ri Kutsula Vo Tala” Hi Ndlela Yihi?
Nhlamulo Ya Bibele
Xikwembu xi tirhisa rifu ra Yesu ku kutsula kumbe ku ponisa vanhu eka xidyoho ni rifu. Bibele yi fanisa ngati ya Yesu leyi halatiweke ni mali leyi humesiwaka ku kutsula munhu. (Vaefesa 1:7; 1 Petro 1:18, 19) Hikwalaho, Yesu u vule leswaku u tele ku ta “nyikela moyaxiviri wakwe wu va nkutsulo wa lavo tala.”—Matewu 20:28.
Ha yini a swi laveka leswaku “vo tala va kutsuriwa”?
Munhu wo sungula, Adamu, u vumbiwe a hetisekile kumbe a nga ri na xidyoho. A a ri ni lunghelo ro hanya hilaha ku nga heriki kambe u hlawule ku nga xi yingisi Xikwembu. (Genesa 3:17-19) U hundzisele xidyoho eka vana va yena. (Varhoma 5:12) Hikwalaho ka xivangelo lexi, Bibele yi vula leswaku Adamu u “tixavisile” yena ni vana va yena evuhlongeni bya xidyoho ni rifu. (Varhoma 7:14) Leswi va nga hetisekangiki, a nga kona loyi a nga vuyiselaka leswi Adamu a swi lahleke. —Pisalema 49:7, 8.
Xikwembu xi twele vana va Adamu vusiwana hikwalaho ka xiyimo xa vona xo biha. (Yohane 3:16) Kambe, milawu ya Xikwembu ya vululami a yi nga lavi leswaku xi honisa kumbe ku tshika xidyoho xa vona handle ka xivangelo lexi twalaka. (Pisalema 89:14; Varhoma 3:23-26) Xikwembu xa va rhandza vanhu, hikwalaho xi endle lunghiselelo ra le nawini leswaku xi nga va rivaleli swidyoho ntsena kambe ni ku tlhela xi swi herisa. (Varhoma 5:6-8) Nkutsulo i lunghiselelo ra le nawini.
Xana nkutsulo wu tirha njhani?
EBibeleni, rito “nkutsulo” ri katsa tinhla tinharhu leti landzelaka:
I hakelo.—Tinhlayo 3:46, 47.
I nkutsulo, kumbe ku vuyisela.—Eksoda 21:30.
Wu ringana ni ntsengo lowu hakeriwaka, kumbe wa wu siva. *
Vona leswaku tinhla leti ti fambisana njhani ni nkutsulo wa Yesu Kreste.
Hakelo. Bibele yi vula leswaku Vakreste va “xaviwe hi nxavo.” (1 Vakorinto 6:20; 7:23) Ntsengo wolowo i ngati ya Yesu, leyi a “[xaveleke] Xikwembu vanhu lava humaka eka tinyimba hinkwato ni tindzimi hinkwato ni vanhu hinkwavo ni matiko hinkwawo.”—Nhlavutelo 5:8, 9.
Nkutsulo. Rifu ra Yesu ri endle leswaku ku va ni ku “ntshunxiwa hi nkutsulo” eka xidyoho.—1 Vakorinto 1:30; Vakolosa 1:14; Vaheveru 9:15.
Ku ringana. Rifu ra Yesu ri ringana hi ku kongoma ni leswi Adamu a swi lahleke—vutomi bya munhu la hetisekeke. (1 Vakorinto 15:21, 22, 45, 46) Bibele yi ri: “Hikuva tanihi leswi vo tala va veke vadyohi hi ku ka munhu un’we [Adamu] a nga yingisanga, hi ku fanana, vo tala va ta va lava lulameke hikwalaho ka ku yingisa ka munhu un’we [Yesu Kreste].” (Varhoma 5:19) Leswi swi hlamusela ndlela leyi rifu ra munhu un’we ri nga kutsulaka vo tala ha yona. Kahlekahle, rifu ra Yesu ri ve “nkutsulo lowu yelanaka eka hinkwavo” lava tekaka magoza lama faneleke leswaku va vuyeriwa hi rona.—1 Timotiya 2:5, 6.
^ ndzim. 11 EBibeleni, marito yo sungula lama hundzuluxeriweke ma va “nkutsulo” ma kombetela eka ntsengo kumbe leswi hakeriwaka. Hi xikombiso, riendli ra Xiheveru leri nge ka·pharʹ kahlekahle ri vula ku “funengeta.” (Genesa 6:14) Hi ntolovelo ri vula ku funengetiwa ka xidyoho. (Pisalema 65:3) Riviti leri nge koʹpher ri kombetela eka ntsengo lowu humesiwaka ku hakela nkutsulo. (Eksoda 21:30) Hilaha ku fanaka, rito ra Xigriki leri nge lyʹtron leri hakanyingi ri hundzuluxewaka ri va “nkutsulo,” ri nga ha tlhela ri kombetela eka ntsengo lowu humesiwaka “ku ntshunxa.” (Matthew 20:28; The New Testament in Modern Speech, leyi tsariweke hi R. F. Weymouth.Vatsari va Magriki va tirhisa rito leri ku kombetela eka ntsengo lowu hakeriwaka ku kutsula mubohiwa kumbe ku ntshunxa nhlonga.
DYONDZA SWO TALA
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
Nkutsulo I Nyiko Ya Nkoka Leyi Humaka Eka Xikwembu
I yini nkutsulo? Xana wu nga ku vuyerisa hi ndlela yihi?


text:
Ku Ta Tisa Ku Yini Ku Rhula Emisaveni?
Nhlamulo ya Bibele
Ku rhula emisaveni a ku nge tisiwi hi matshalatshala ya vanhu kambe ku ta tisiwa hi Mfumo wa Xikwembu, lowu nga hulumendhe ya le tilweni leyi hosi ya wona ku nga Yesu Kreste. Xiya leswi Bibele yi hi dyondzisaka swona malunghana ni ntshembo lowu, lowu hlamarisaka swonghasi.
Xikwembu xi ta “
herisa tinyimpi ku ya fika emakumu ya misava,” xisweswo xi hetisisa xitshembiso xa xona xo tisa ‘
ku rhula emisaveni eka vanhu lava xi va tsakelaka.’—Pisalema 46:9; Luka 2:14, Bibele—Mahungu lamanene.
Mfumo wa Xikwembu wu ta fuma misava hinkwayo wu ri etilweni. (Daniyele 7:14) Tanihi leswi wu nga hulumendhe ya misava, wu ta herisa moya wo rhandza tiko, ku nga wona lowu kucetelaka tinyimpi to tala emisaveni.
Yesu, Mufumi wa Mfumo wa Xikwembu, u vitaniwa “
Hosana ya Ku Rhula” naswona u ta endla leswaku ‘
ku rhula ku nga vi na makumu.’—Esaya 9:6, 7.
Vanhu lava tiyimiseleke ku tshamela ku lwa a va nge pfumeleriwi ku hanya ehansi ka Mfumo wa Xikwembu, tanihi leswi ‘
moya-xiviri wa Xikwembu wu n’wi vengaka un’wana ni un’wana la rhandzaka madzolonga.’—Pisalema 11:5; Swivuriso 2:22.
Xikwembu xi dyondzisa lava nga ta hanya ehansi ka mfumo wa xona ndlela yo hanya hi ku rhula. Loko Bibele yi hlamusela vuyelo bya ndzetelo lowu, yi ri: “
Kutani va ta fula mabanga ya vona ma va swikomu ni mafumu ya vona ma va swikhutulo. Tiko a ri nge tlakuseli tiko rin’wana banga, naswona a va nge he dyondzi nyimpi.”—Esaya 2:3, 4.
Timbhoni ta Yehovha ta timiliyoni emisaveni hinkwayo ana se ti le ku dyondzeni eka Xikwembu ndlela yo hanya hi ku rhula. (Matewu 5:9) Hambileswi hi humaka eka tinxaka to hambana-hambana naswona hi tshamaka ematikweni lama tlulaka 230, a hi pfumeli ku ya enyimpini hi ya lwa ni vanhu-kulobye.
Namuntlha Timbhoni ta Yehovha ti dyondza tindlela to hanya hi ku rhula
DYONDZA SWO TALA
MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!
I Yini Mahungu Lamanene?
Dyondza leswaku hi wahi mahungu lama humaka eka Xikwembu, leswaku ha yini ma ri ma xihatla ni leswi u faneleke u swi endla.
I VAMANI LAVA ENDLAKA KU RHANDZA KA YEHOVHA NAMUNTLHA?
Timbhoni Ta Yehovha I Vanhu Va Njhani?
I tingani Timbhoni ta Yehovha leti u ti tivaka? I yini leswi hakunene u swi tivaka hi hina?


text:
Xana Ma Byi Amukela Vutshunguri?
Ina, Timbhoni ta Yehovha ta yi amukela mirhi ni vutshunguri. Ha ringeta ku khathalela mimiri ya hina ni ku va ni rihanyo lerinene kambe minkarhi yin’wana hi pfa hi “lava dokodela.” (Luka 5:31, Easy-to-Read Version) Entiyisweni, Timbhoni tin’wana ta Yehovha i madokodela, ku fana na Luka, Mukreste wa lembe-xidzana ro sungula.—Vakolosa 4:14.
Hambiswiritano, vutshunguri byin’wana byi lwisana ni milawu ya Bibele naswona a hi byi amukeli. Hi xikombiso, a hi pfumeli ku pomperiwa ngati hikuva Bibele a yi pfumelelani na swona. (Mintirho 15:20) Hilaha ku fanaka, Bibele yi alela vutshunguri kumbe swiendlo swin’wana swa vungoma.—Vagalatiya 5:19-21.
Nilokoswiritano, vutshunguri byo tala a byi lwisani ni milawu ya Bibele. Hikwalaho, munhu a nga tihlawulela. Mbhoni yin’wana yi nga ha hlawula ku tshunguriwa hi murhi kumbe vutshunguri byo karhi kambe yin’wana yi nga byi amukeli.—Vagalatiya 6:5.
DYONDZA SWO TALA
SWIVUTISO LESWI HLAMURIWAKA HI BIBELE
Xana Mukreste A Nga Byi Amukela Vutshunguri?
Xana Xikwembu xi ni mhaka nileswaku hi hlawula vutshunguri bya njhani?


text:
ṰHUMETSHEDZO
Naa Ri Fanela u Pembelela Dziholodei?
BIVHILI a si tshisima tsha holodei dzo ḓoweleaho dza vhurereli na dza shango dzine dza pembelelwa mashangoni manzhi ṋamusi. Nga zwenezwo-ha, honoho u pembelelwa ho thoma ngafhi? Arali ni tshi nga kona u ita ṱhoḓisiso laiburari, ni ḓo wana zwi tshi takadza u ṱhogomela zwine bugu dza ndaedzi dza zwi amba nga ha holodei dzo ḓoweleaho hune na dzula hone. Ṱhogomelani tsumbo dzi si gathi.
Easter. The Encyclopædia Britannica i ri: “A huna vhuṱanzi ha u pembelelwa ha vhuṱambo ha Easter kha Thestamennde Ntswa.” Easter yo thoma hani? Yo thomiwa vhurabelini ha vhuhedeni. Naho hu tshi ambiwa uri yeneyi holodei ndi ya u pembelela u vuswa ha Yesu, mikhuvha i tshimbidzanaho na tshifhinga tsha Easter a si ya Vhukriste. Sa tsumbo, malugana na “muvhuḓa wa Easter,” The Catholic Encyclopedia i ri: “Muvhuḓa ndi tshiga tsha vhuhedeni nahone u anzela u vha tshiga tsha u beba.”
U Pembelela Ṅwaha Muswa. Ḓuvha na mikhuvha i tshimbidzanaho na u pembelelwa ha Ṅwaha Muswa zwi a fhambana u ya nga mashango. Malugana na vhubvo ha honohu u pembelela, The World Book Encyclopedia i ri: “Julius Caesar muvhusi wa Vharoma o vhea ḓuvha ḽa 1 January sa Ḓuvha ḽa Ṅwaha Muswa nga 46 B.C. Vharoma vho kumedza ḽeneḽi ḓuvha kha Janus, mudzimu wa dzikhoro, mahothi, na wa mathomo a zwithu. Ṅwedzi wa January wo khethiwa musi Janus o no fa, we a vha e na zwifhaṱuwo zwivhili—tshiṅwe tsho sedza phanḓa nahone tshiṅwe tsho sedza murahu.” Ngauralo u pembelelwa ha Ṅwaha Muswa zwo thoma kha masialala a vhuhedeni.
Halloween. Encyclopedia Americana i ri: “Mikhuvha i tshimbidzanaho na Halloween yo thoma kha vhuṱambo ha Druid [tshigwada tsha kale tsha vhotshifhe tsha Vhacelt] ha zwifhinga zwa nga phanḓa ha Vhukriste. Vhacelt vho vha vhe na vhuṱambo ha midzimu mivhili mihulwane—mudzimu wa ḓuvha na mudzimu wa vhafu. . . , we vhuṱambo hawe ha vha vhu tshi itwa nga ḽa 1 November, mathomoni a Ṅwaha Muswa wa Vhacelt. Vhuṱambo ha vhafu ho dzheniswa nga zwiṱuku nga zwiṱuku kha mikhuvha ya Vhukriste.”
Dziṅwe Holodei. A zwi konadzei uri ri haseledze vhuṱambo hoṱhe vhune ha itwa shangoni ḽoṱhe. Naho zwo ralo, holodei dzine dza hulisa vhathu kana madzangano a vhathu a dzi ṱanganedzwi nga Yehova. (Yeremia 17:5-7; Mishumo 10:25, 26) Humbulani uri vhubvo ha vhuṱambo ha vhurereli vhu a sumbedza arali vhu tshi takadza Mudzimu kana vhu sa mu takadzi. (Yesaya 52:11; Ndzumbululo 18:4) Maitele a Bivhili o bulwaho kha Ndima ya 16 a yeneyi bugu a ḓo ni thusa u ṱhogomela nḓila ine Mudzimu a dzhia ngayo u ṱanganela kha holodei dzi si dza vhurereli.


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Xana I Swa Nkoka Ku Va Ni Mahanyelo Lamanene?
‘Ha yini ndzi fanele ndzi khathala hi vanhu kasi vona a va na mhaka na mina?’
‘Ku ni swilo swo tala leswi ndzi nga tikarhataka hi swona ku ri ni ku vula leswaku “ndza kombela,” “ndza nkhensa” ni leswaku “ndzi kombela ku khomeriwa.”’
‘A ndzi boheki ku va ni musa eka vamakwenu, phela hi ndyangu wun’we.’
Xana lawa i man’wana ya marito lawa a wu ta ma vula? Loko swi ri tano, u ta va u nga byi xiyi vuyelo bya ku va ni mahanyelo lamanene!
Leswi u faneleke u swi tiva hi ku va ni mahanyelo lamanene
Ku va ni mahanyelo lamanene swi nga antswisa vutomi bya wena hi tindlela tinharhu leti landzelaka:
Ndhuma ya wena. Ndlela leyi u va khomaka ha yona van’wana ya xiyeka, ku nga va hi ndlela leyinene kumbe yo biha. Loko u ri ni mahanyelo lamanene, vanhu va ta ku teka u ri munhu loyi a kuleke, la nga ni vutihlamuleri naswona va ta ku khoma hi ndlela leyi fanaka! Loko u nga ri na musa, vanhu va ta tibyela leswaku a wu khathali hi vanhu van’wana naswona swi nga endleka u nga thoriwi kumbe u hundziwa hi swilo swin’wana. Bibele yi ri: “Munhu wa tihanyi u tisa khombo emirini wakwe.”—Swivuriso 11:17.
Vanghana va wena. Bibele yi ri: “Ambalani rirhandzu, hikuva i xiboho lexi hetisekeke xa vun’we.” (Vakolosa 3:14) Leswi i ntiyiso loko swi ta emhakeni ya vunghana. Vanhu va va ni xinghana ni vanhu lava nga ni mahanyelo lamanene va tlhela va va khoma kahle. A nga kona loyi a nga tsakelaka ku va munghana wa munhu la nga riki na musa.
Ndlela leyi vanhu va ku khomaka ha yona. Nhwanyana la vuriwaka Jennifer u vula leswaku, “loko u ri ni musa nkarhi hinkwawo hambi ku ri vanhu lava nga khomiki van’wana hi ndlela leyinene va nga va ni musa eka wena.” Kambe loko u nga ri na musa a swi nge vi tano. Bibele yi ri: “Ku avanyisa loku mi avanyisaka ha kona, mi ta avanyisiwa ha kona.”—Matewu 7:2.
Leswi u faneleke u swi tsundzuka: Siku rin’wana ni rin’wana hi vulavula ni vanhu. Ndlela leyi u vulavulaka ha yona yi nga khumba ndlela leyi vanhu va ku tekaka ha yona ni leyi va ku khomaka ha yona. Ntiyiso hileswaku, mahanyelo ya wena i ya nkoka!
Ndlela yo antswisa
Tikambele. Tivutise swivutiso swo tanihi leswi: ‘Xana ndzi vulavula ni vanhu lavakulu hi ndlela ya xichavo? Xana ndzi swi endla mukhuva ku vula leswaku “ndza kombela,” “ndza nkhensa” kumbe “ndzi kombela ku khomeriwa”? Xana loko ndzi vulavula ni vanhu ndza kavanyeteka hikwalaho ko hlaya ti-sms kumbe ku ti rhumela? Xana ndza va xixima vatswari ni vamakwavo kumbe a ndzi va kombi musa hileswi “va nga swirho swa ndyangu wa ka hina”?’
Bibele yi ri: “Vanani lavo rhanga eku xiximaneni.”—Varhoma 12:10.
Tivekele tipakani. Tsala swilo swinharhu leswi u nga antswisaka eka swona. Hi xikombiso, Allison nhwanyana la nga ni malembe ya 15, u vule leswaku u fanele a dyondza “ku yingisela ematshan’weni yo vulavula ngopfu.” David la nga ni malembe ya 19, u vule leswaku u fanele a tshika ku rhumelelana ti-sms loko a ri karhi a vulavula ni ndyangu wa ka vona kumbe vanghana. U te: “Sweswo swi komba ku nga xiximi van’wana. Loko ndzi endla tano ndzi va komba leswaku swa antswa ndzi vulavula ni vanhu van’wana ematshan’weni ya lava ndzi nga na vona.” Edward loyi a nga ni malembe ya 17, u vule leswaku u fanele a tshika ku nghena vanhu enon’wini. Jennifer loyi ku vulavuriweke hi yena eku sunguleni, u tiyimisele ku lulamisa xiphiqo xakwe xa ku nga khathali hi vadyuhari. U te: “Loko ndzi hlangana na vona a ndzo va xeweta ku hetisisa nawu ivi ndzi ya emahlweni ndzi bula ni vanghana va mina. Kambe sweswi ndzi tikarhatela ku tivana na vona. Swi ndzi pfunile leswaku ndzi antswisa mahanyelo ya mina.”
Bibele yi ri: “Mi nga veki tihlo etimhakeni ta n’wina ntsena, kambe ni le timhakeni ta van’wana.”—Vafilipiya 2:4.
Kambela nhluvuko wa wena. Ku ringana n’hweti, kambisisa ndlela leyi u vulavulaka ha yona kumbe ku tikhoma ka wena leswaku u vona laha u nga antswisaka kona. Loko yi hela, tivutise: ‘Xana ndzi antswise njhani? Hi kwihi laha ndza ha faneleke ndzi antswisa kona?’ Tivekele tipakani tin’wana.
Bibele yi ri: “Leswi mi lavaka vanhu va swi endla eka n’wina, swi endleni eka vona hilaha ku fanaka.”—Luka 6:31.


text:
XIGONZO 2
Himani Nungungulu?
1. Hikuyini hi faneleko ku khozela Nungungulu?
A Nungungulu wa lisine hi Muvangi wa zilo zontlhe. A nga vangi ni masangulo niku cima a nga tava ni magumo. (Tisimu 90:2) Hi yena xibuka xa mahungu yo saseka ma nga lomu ka Biblia. (1 Timote 1:11) Kota lezi Nungungulu a hi nyikileko wutomi, hi fanele ku khozela yena yece. — Gonza Kuvululelwa 4:11.
2. I tshamisile kuyini Nungungulu?
A ku na munhu a nga tshuka a wona Nungungulu hakuva yena i Moya, lezi zi wulako lezaku yena munhu a tlakukileko a ku hunza a zivangwa za nyama lezi zi hanyako misaveni. (Johani 1:18; 4:24) Hambulezo, ha zi kota ku pola a matshamela ya Nungungulu hi ku wona a zilo lezi a zi vangileko. Hi xikombiso, a kuhambanahambana ka mihanzu ni zitsangi ku hi komba a liranzo lakwe ni wutlhari gakwe. A wuhombe ga wuako gontlhe gi hi komba a ntamu wakwe. — Gonza Va Le Roma 1:20.
Ha zi kota ku gonza zinwani kambe xungetano hi wumunhu ga Nungungulu hi ku lera a Biblia. Hi xikombiso, gona gi hi byela lezi Nungungulu a zi ranzako ni lezi a nga zi ranziko, lezi a tirisanisako zona ni vanhu, ni lezi a hlamulisako zona ka ziyimo zo hambanahambana. — Gonza Tisimu 103:7-10.
3. Xana Nungungulu i na ni vito?
Jesu i te: “Dadani wa hina wa le tilweni, a vito ga wena a gi hlawuliwe.” (Mateu 6:9) Hambu lezi Nungungulu a nga ni zikhundla zo tala, ova ni vito ginwe ntsena. Ka lirimi linwe ni linwani, gi wuliwa hi ndlela yo hambana. Hi xiTshwa gi wuliwa a ku “Jehova.” — Gonza Tisimu 83:18.
A vito ga Nungungulu gi susilwe ka maBiblia yo tala gi valetwa hi zikhundla “Hosi” kutani “Nungungulu.” Kanilezi a xikhati lexi a Biblia gi nga tsaliwa, a vito ga Nungungulu gi wa kumeka a xipimo xa 7.000 wa makhati. Jesu i tivekisile a vito ga Nungungulu a xikhati lexi a nga gonzisa vanhu xungetano hi Nungungulu. — Gonza Johani 17:26.
4. Xana Jehova wa khatala hi hina?
Xana a kuenzeleka ka kuxaniseka ku wula lezaku Jehova i Nungungulu a nga khataliko hi hina? A vanhu vo kari ve ngalo Jehova o hi xanisa kasi ku hi ringa, kanilezi lezo a hi lisine. — Gonza Jakobe 1:13.
Nungungulu i nyikile vanhu a lungelo ga kutihlawulela. Xana a hi tsaki hi kuva hi tlhatlhekile ku hlawula ku tirela Nungungulu? (Joxua 24:15) Kanilezi a vanhu vo tala va hlawula ku mahela vanwani a zilo zo biha, hikwalaho a kuxaniseka ka enzeleka. Jehova wa bayiseka hi ku wona a kubiha loko. — Gonza Genesisi 6:5, 6.
Jehova i Nungungulu a khatalako hi hina. Yena i lava lezaku hiva ni wutomi go tsakisa. Lokuloku yena i ta fuvisa a kuxaniseka ni lava va ku vangako. Ka xikhati lexi, i na ni xigelo xi nene xa ku vumelela a kuxaniseka hi xikhati xo kari. Ka Xigonzo 8, hi ta gonza a ku hi xihi a xigelo xa kona. — Gonza 2 Pedro 2:9; 3:7, 13.
5. Hi nga tshinelisa kuyini ka Nungungulu?
Jehova wa hi ramba lezaku hi tshinela ka yena hi ku wulawula naye hi mukhongelo. Yena wa khatala hi munwe ni munwani wa hina. (Tisimu 65:2; 145:18) I ti yimisele ku hi tsetselela. Yena wa ku wona a kutikarata ka hina ka ku lava ku mu tsakisa, hambu loku hi tshuka hi phazama. Hikwalaho, hambu lezi hi nga mbhelelangiko, ha zi kota kuva ni kuzwanana ka hombe na Nungungulu. — Gonza Tisimu 103:12-14; Jakobe 4:8.
Kota lezi Jehova a nga hi nyika wutomi, hi fanele ku mu ranza nguvu a ku hunza ni wihi munhu munwani. (Marku 12:30) A xikhati lexi u kombisako a liranzo la wena ka Nungungulu hi ku simama ku gonza xungetano hi yena ni ku maha lezi a zi lavako, u ta tshinela nguvu ka yena. — Gonza 1 Timote 2:4; 1 Johani 5:3.
GONZA ZINWANI
MAHUNGU YO SASEKA YA NUNGUNGULU!
Nungungulu i na ni vito?
Nungungulu i ni zikhundla zo tala, a ku patsa ni lexi xaku Nyamintamu, Muvangi, ni Hosi. Kanilezi a vito ga Nungungulu gi kumbukiwa 7 000 wa makhati ni kuhunza lomu ka Biblia.


text:
Xillenge
Muti waka Xillenge i muti lowu vulavulaka Xichangana. Ku hava vumbhoni lebyi seketelaka leswi, kambe kuvuriwa leswaku vakaxillenge vave tihosi ta ndzhawu leyi vuriwaka leswaku hile: Xillengeni (Chillengeni). Kuni swimutana swo hlaya e hansi ka muti wa Xillenge, kambe swi hlangana eka Kokwani-xindhuwe loyi a vuriwaka : Khwembe.
Nxaxamelo lowu tiviwaka wa vakwokwa-wa vakwokwani vaka xilenge wu sungula eka Khwembe ivi wu ta haleno.
Xithopo xa muti
Xi thopo lexi landzelaka i xa muti wa ka Xillenge, naswona xitiveka ngopfu le ka xibhabhele e Muzambhiki.
Zindhe!... ( Siyendha )
S'bonge sihle... (Mthovokazi )
Khwembe!... ( Kwembe ra ku hiwa arina murhu! )
Lexi hi xona xi thopo lexi tivekaka xa muti lowu. Kuni ku hambana-nyana eka swi mutana swa ka Xillenge loko swiri karhi swi thopa xivongo lexi, kambe hinkwaswo swo thlelela eka khwembe.
Rhavi e ka swiyenge swa rixaka ra machangana
Hi ku ya hi Henri Junod va ka Xillenge, va hlayiwa eka rhavi ra Va hlengwe e ka rixaka ra machangana. Leri i rhavi Leri kulu eka ma rhavi ya ntsevu lawa Junod a tsaleke ha wona.[1]
Minkombo
- ↑ Henry Junod - Life of a South African Tribe - Vol 1, Pages 16 - 19


text:
Wikipedia:Introduction
Xana wa xivona xikombo lexinge "lulamisa" ehenhla ka tluka ra wikipediya leyi? , Unga sungula ku lulamisa matluka sweswi, hambi unga pfulanga unghena laha wikipediyeni.
Wikipediya i yini?
Wikipediya i encyclopediya leyi tsariweke hi hlanganyeriwa hi vahlayi va yona. I tluka ro hlawuleka ra inthaneti, leri vuriwaka wiki, leri olovisaka ku hlanganyela ko tsala matluka eka inthaneti. Vanhu votala va karhi va antwsisa wikipediya, hiku endla mindzulamiso yo tala hi awara yinwana na yinwana, mindzulamiso leyi tsariweke yi hlayisiwa eka matimu ya matluka na le ka kucinca ka sweswinyana. Mundzulamiso leyi hoxeke hakanyingi ya suriwa hixihatla, naswona vadyohi lava hambetaka va pfaleriwa ku nghena laha eka wikipediya no endla mindzulamiso. Loko u tsala mhaka yokarhi eka wikipediya leyi, nyikela nkongomiso wa nthsaho wo sekela mhaka yaleyo. Timhka leti pfumalaka minthsaho ta suriwa eka wikipediya.
Xana ndzinga pfunisa kuyini? Unga chavi ku lulamisa matluka — unwana na unwana anga lulamisa tluka rihi na rihi, naswona haku bumabumela leswaku U tiya mbilu! lava matluka lama lavaka ku hlakarherisiwa, kumbe ku peletiwa u ma antwsisa.
Aswi koteki leswaku u thsova Wikipediya. Xinwana na xinwana xi ololoxeka no lunghisiwa endhzaku. Waha yimele yini?, sungula ku lulamisa matluka leswaku u pfuna ku endla wikipediya, xihlovo xa vutivi hi ririmi ra hina lexi enteke no tsakisa swonghasi eka inthaneti!
Endla ndzulamiso wa wena wo sungula sweswi:
- Thlava laha leswaka u endla ndzulamiso eka bokisi ra sava, ndzhawu yo ringeta mindzulamiso. ( Loko uka kutsariwile eka tluka rero, engetela e hansi ka marito walawo.)
- Tsala marito/ntila wokarhi.
- Tsundzuka leswaku, hambileswi wikipediya yinga encyclopediya ya mahala, a hi khefi ya mabulo!, nhlambha, kumbe kuhlasela munhu hi marito aswi nge tiyiseriwi laha.
- Sayina minyikelo na mindzulamiso ya wena loko uri eka matluka ya mbulavulo hi ku tsala leswi (~~~~) kumbe hiku thlava xi faniso lexi. leswi swi ta tsala vito ra vutirhisi ra wena na siku leri u endleka ndzulamiso wolowo hi rona.
- Thlava eka Komba ku cinca leswaku u ringeta ku cinca loku uku endlake, kumbe Hlayisa tluka loko u tsakela leswi u swi tsaleke.