text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO
Ku Kurisa Vana Lava Anakanyelaka eMisaveni Leyi Nga Ni Vutianakanyi
SIKU ni siku vanhu va pfulekeriwa hi minkarhi yo tala yo endlela van’wana swilo leswinene. Kambe swi tikomba onge vo tala a va va anakanyeli vanhu van’wana. U nga vona vumbhoni bya sweswo kun’wana ni kun’wana—ndlela leyi vanhu va kanganyisaka van’wana ha yona, ndlela ya tihanyi leyi va chayelaka ha yona, ndlela leyi va hlundzukaka ha yona ni mavulavulelo ya vona ya nhlambha.
Moya wa vutianakanyi wu kona ni le mindyangwini yo tala. Hi xikombiso, vatekani van’wana va dlaya vukati hileswi un’wana wa vona a ehleketaka leswaku a nga tekana ni un’wana loyi a nga n’wi khomaka ku antswa. Hambi ku ri vatswari van’wana va nga kucetela moya wa vutianakanyi eka vana va vona handle ko swi xiya. Njhani? Hi ku va nyika xin’wana ni xin’wana lexi va xi lavaka kambe va honisa ku va tshinya loko va endle swihoxo.
Ku hambana ni sweswo, vatswari vo tala va letela vana va vona leswaku va rhangisa swilaveko swa van’wana ematshan’weni ya swa vona naswona sweswo swa va vuyerisa swinene. Vana lava anakanyelaka swi nga ha va olovela swinene ku aka xinghana ni vana van’wana ni ku tiphina ha xona nkarhi wo leha. Nakambe va tshama va tsakile. Ha yini? Hikuva Bibele yi vula leswaku “ku nyika swi tisa ntsako lowukulu ku tlula ku amukela.”—Mintirho 20:35.
Loko u ri mutswari, u nga va pfuna njhani vana va wena leswaku va kuma vuyelo bya ku va ni musa ni ku papalata ku ngheniwa hi moya wa vutianakanyi lowu va rhendzeleke? Kambisisa mintlhamu yinharhu leyi nga kucetelaka moya wa vutianakanyi eka vana va wena ni ndlela leyi u nga yi papalataka ha yona.
1 Ku va bumabumela ku tlula mpimo
Xiphiqo xa kona. Vakambisisi va xiye mukhuva wun’wana wo biha: Vantshwa vo tala va sungula ku tirha va ri ni moya wa leswaku va faneriwa hi ku kuma xikhundlha hambiloko va endle swilo leswi nga nyawuriki kumbe va nga endlanga nchumu leswaku va kuma xikhundlha xexo. Van’wana va ehleketa leswaku va ta tlakusiwa hi ku hatlisa hambiloko va nga si wu tiva kahle ntirho wa vona. Kasi van’wanyana va ehleketa leswaku va hlawulekile naswona va faneriwa hi ku khomiwa hi ndlela yo hlawuleka, kutani va hela matimba loko va xiya leswaku vanhu a va va khomi tano.
Leswi vangaka xiphiqo xexo. Minkarhi yin’wana ndlela leyi n’wana a kurisiweke ha yona yi nga endla leswaku a titeka a hlawulekile. Hi xikombiso, vatswari van’wana va kuceteriwe swinene hi langutelo ro khutaza vana leswaku va titshemba, leri tinyikeke matimba eka makume ya malembe ya sweswinyana. Milawu leyi langutelo rero ri sekeriweke eka yona yi tikomba yi twala swinene hikuva yi ri: Loko ku bumabumela n’wana katsongo swi ri swinene, ku n’wi bumabumela ngopfu i swinene ngopfu. Xisweswo, ku sola-sola n’wana swi ta endla leswaku a hela matimba. Kutani emisaveni leyi, leyi khutazaka leswaku vana va titshemba, u nga tekiwa tanihi mutswari wo homboloka loko u nga va khutazi ku endla tano. Xisweswo, vatswari va byeriwe leswaku a va fanelanga va endla vana va vona va titeka va ri swikangalafula.
Hikwalaho, vatswari va sungule ku bumabumela vana va vona nkarhi ni nkarhi, hambiloko va nga endlanga nchumu lowu va endlaka va faneriwa hi ku bumabumeriwa. Nchumu wun’wana ni wun’wana lowu va wu endlaka, ku nga khathariseki leswaku i wutsongo ku fikela kwihi, a wu tlangeriwa swinene; xihoxo xin’wana ni xin’wana lexi va xi endlaka, ku nga khathariseki leswaku i xikulu ku fikela kwihi, a xi biwa hi makatla. Vatswari volavo a va tshemba leswaku nchumu lowu endlaka leswaku vana va titshemba i ku honisa swihoxo swa vona ivi va va bumabumela eka xin’wana ni xin’wana lexi va xi endlaka. Xisweswo, ku khutaza vana leswaku va titshemba swi sungule ku tekiwa swi ri swa nkoka swinene ku tlula ku va dyondzisa ku endla swilo leswi va nga tinyungubyisaka ha swona.
Leswi Bibele yi swi vulaka. Bibele yi vula leswaku i swinene ku bumabumela munhu loko swi fanerile. (Matewu 25:19-21) Kambe ku bumabumela vana hi xikongomelo xa leswaku va titwa va ri va nkoka ntsena swi nga ha endla leswaku va titeka hi ndlela leyi hoxeke. Bibele yi tiyisile loko yi ku: “Loko munhu a ehleketa leswaku yena i nchumu kasi a hi nchumu, u xisa mianakanyo yakwe.” (Vagalatiya 6:3) Kutani swa twala leswi Bibele yi byelaka vatswari yi ku: “Mi nga tshiki ku tshinya vana va n’wina. A mi nge va dlayi loko mi tiyisa voko.” *—Swivuriso 23:13, Bibele ya Contemporary English Version.
Leswi u nga swi endlaka. Tivekele pakani yo tshinya vana va wena loko swi laveka ni ku va bumabumela loko swi fanerile. U nga va bumabumeli ntsena hi xikongomelo xa leswaku va titwa va ri va nkoka. Sweswo a swi nge va pfuni hi nchumu. Buku leyi nge Generation Me yi ri: “Ku titshemba ka xiviri ku vangiwa hi ku antswisa vuswikoti bya wena hakatsongo-tsongo ni ku dyondza swilo, ku nga ri hi ku byeriwa leswaku u wa nkoka hileswi u hanyaka ntsena.”
“U nga tiehleketeleli ku tlula mpimo lowu u faneleke u tiehleketelela ha wona. Ematshan’weni ya sweswo, titsongahate.”—Varhoma 12:3, Bibele ya Good News Translation
2 Ku va sirhelela ku tlula mpimo
Xiphiqo xa kona. Vantswa vo tala lava sungulaka ku tirha swi tikomba va nga swi lunghekelanga ku langutana ni swiphiqo. Van’wana va hela matimba loko va soriwanyana. Van’wanyana swa tika ku va tsakisa naswona va amukela ntsena ntirho lowu va wu rhandzaka. Hi xikombiso, ebukwini leyi nge Escaping the Endless Adolescence, Dok. Joseph Allen u vulavula hi jaha rin’wana leri loko a ri vutisa swivutiso swo ri kambela leswaku ri ta kuma ntirho, ri n’wi byeleke ri ku: “A ndzi lavi ku phirheka hikuva ndzi xiya leswaku minkarhi yin’wana ntirho lowu wu katsa ku endla swilo leswi phirhaka.” Dok. Allen u tsale a ku: “A ri tikomba ri nga swi twisisi leswaku mintirho hinkwayo yi ni swilo leswi phirhaka. Swi tisa ku yini leswaku munhu a fika eka malembe ya 23 a nga swi tivi sweswo?”
Leswi vangaka xiphiqo xexo. Emalembeni ya sweswinyana, vatswari vo tala va titwa va boheka ku sirhelela vana va vona eka xiphiqo xihi ni xihi. U endla yini loko n’wana wa wena a feyile xikambelo? Kumbexana wa nghenelela u sindzisa mudyondzisi wakwe leswaku a n’wi engetelela timaraka. U endla yini loko n’wana wa wena a tsariwe thikithi hileswi a tluleke nawu wa le magondzweni? Kumbexana wa n’wi hakelela thikithi rero. U endla yini loko n’wana wa wena a tshikane ni munhu loyi a a rhandzana na yena? Kumbexana u n’wi byela leswaku loyi a nga ni nandzu hi loyi a a rhandzana na yena.
Hambileswi swi nga swa ntumbuluko ku lava ku sirhelela vana va wena, ku va sirhelela ku tlula mpimo swi nga va byela leswaku a va fanelanga va byarha vutihlamuleri bya swiendlo swa vona. Buku leyi nge Positive Discipline for Teenagers yi ri: “Ematshan’weni yo va va dyondza leswaku va nga swi kota ku tiyiselela ku vava ni ku hetiwa matimba hambi ku ri ku dyondza eka swona, vana [vo tano] va kula va ri ni vutianakanyi swinene ni ku tibyela leswaku vanhu van’wana ni vatswari va vona va va kolota swo karhi.”
Leswi Bibele yi swi vulaka. Ku langutana ni maxangu i xiphemu xa vutomi. Entiyisweni Bibele yi ri: “Swilo swo biha swi humelela vanhu hinkwavo!” (Eklesiasta 9:11, Bibele ya Easy-to-Read Version) Hambi ku ri vanhu lavanene va humeleriwa hi swilo swo biha. Hi xikombiso, muapostola Pawulo u tiyiselele maxangu yo hambana-hambana entirhweni wakwe wo chumayela. Kambe ku langutana ni maxangu wolawo swi n’wi pfunile! U tsale a ku: “Ndzi dyondzile, leswaku ndzi eneriseka eka xiyimo xin’wana ni xin’wana lexi ndzi nga eka xona. . . . Ndzi dyondze xihundla xa ku xurha ni ku va ni ndlala, ku va ni swo tala ni ku pfumala.”—Vafilipiya 4:11, 12.
Leswi u nga swi endlaka. Endzhaku ko ehleketa hi ndlela leyi vana va wena va wupfeke ha yona, tikarhatele ku namarhela nawu wa Bibele lowu nge: “Un’wana ni un’wana wa hina u fanele a rhwala ndzhwalo wakwe.” (Vagalatiya 6:5, Bibele ya Contemporary English Version) Loko n’wana wa wena a tsariwa thikithi hileswi a tluleke nawu wa le magondzweni, swi nga va swinene leswaku u n’wi tshika a tihakelela rona hi mali leyi u n’wi nyikaka yona kumbe hi leyi a yi holaka. Loko n’wana wa wena a feyila xikambelo, u nga ngheneleli, kumbexana swi nga n’wi xalamukisa leswaku enkarhini lowu taka a tilunghiselela kahle ku tsala xikambelo. Loko n’wana wa wena a tshikane ni loyi a a rhandzana na yena, n’wi chavelele—kambe hi nkarhi lowu faneleke n’wi pfune leswaku a anakanyisisa hi xivutiso xo tanihi lexi nge, ‘Xana ku tshikana ka hina swi kombisa leswaku ku ni swilo leswi ndzi fanelele ndzi antswisa eka swona?’ Vana lava ringetaka ku titlhantlhela swiphiqo va hlakulela ku titshemba ni vuswikoti byo hlakarhela loko va humeleriwe hi swilo leswi nga tsakisiki, ku nga timfanelo ta nkoka leti va nga tsandzekaka ku ti hlakulela loko munhu un’wana a tshamela ku va phula endzilweni.
“Un’wana ni un’wana a a kombise leswi ntirho wa yena wu nga swona, kutani u ta va ni xivangelo xo khana.”—Vagalatiya 6:4.
3 Ku va nyika xin’wana ni xin’wana
Xiphiqo xa kona. Eka ndzavisiso wun’wana lowu endliweke eka vantshwa, lava endlaka tiphesente ta 81 va vule leswaku nchumu wa nkoka swinene lowu va wu lavaka i ‘ku va swigwili’ ku tlula ku pfuna vanhu van’wana. Kambe ku hlongorisa rifuwo a swi n’wi endli munhu a va ni ntsako. Entiyisweni, ndzavisiso wun’wana wu kombisa leswaku vanhu lava hlongorisaka rifuwo a va tsaki naswona va va ni ntshikilelo lowukulu. Nakambe va tala ku va ni swiphiqo swa rihanyo ni swa mianakanyo.
Leswi vangaka xiphiqo xexo. Minkarhi yin’wana, vana va kurisiwa hi mindyangu leyi rhandzaka rifuwo. Buku leyi nge The Narcissism Epidemic yi ri: “Vatswari va lava ku tsakisa vana va vona naswona vana va lava swilo. Xisweswo vatswari va va xavela swona. Vana va tsaka kambe swa xinkarhana ntsena. Kutani va lava swilo swin’wana leswi engetelekeke.”
Nakambe vanavetisi i khale va lunghekele ku dya mali ya vanhu lava rhandzaka ku xava swilo. Va tala ku vula marito lama nge ‘U faneriwa hi swilo leswinene’ ni lama nge ‘Swa fanela leswaku u va na swona.’ Vantshwa vo tala va wongiwe hi marito wolawo naswona sweswi va nghene hi nhloko eswikweletini naswona a va ha swi koti ku hakelela swilo leswi a ku vuriwa leswaku ‘swa va fanela.’
Leswi Bibele yi swi vulaka. Bibele ya pfumela leswaku mali i ya nkoka. (Eklesiasta 7:12) Hambiswiritano, yi lemukisa leswaku “ku rhandza mali i rimitsu ra mixaka hinkwayo ya swilo swo biha.” Yi tlhela yi ku: “Hi ku lwela ku fikelela rirhandzu leri, van’wana . . . va titlhave hinkwako-nkwako hi switlhavi swo tala.” (1 Timotiya 6:10) Bibele yi hi khutaza leswaku hi nga hlongorisi rifuwo kambe hi eneriseka hi swilaveko swa xisekelo swa vutomi.—1 Timotiya 6:7, 8.
“Lava tiyimiseleke ku fuwa va wela endzingweni ni le ntlhan’wini ni le ku naveleni ko tala ka vuhunguki ni loku vavisaka.”—1 Timotiya 6:9.
Leswi u nga swi endlaka. Tanihi mutswari, kambisisa ndlela leyi u tekaka mali ha yona ni swilo swa vulovolovo. Swi veke erivaleni swilo leswi u swi rhangisaka evuton’wini kutani u pfuna vana va wena leswaku na vona va endla leswi fanaka. Buku leyi nge The Narcissism Epidemic yi ringanyeta leswi: “Vatswari ni vana va nga sungula ku bula hi swivutiso swo tanihi leswi ‘Hi wihi nkarhi lowunene wo xava swilo leswi nga eka mbhukuto?’ ‘Hi wihi nkarhi lowu nga riki wunene wo xava?’ ‘I mali muni ntswalo wa kona?’ ‘Hi rini laha u xaveke nchumu wo karhi hileswi munhu un’wana a a lava leswaku u wu xava?’”
Tivonele leswaku u nga tixaveli swilo hi xikongomelo xo rivala swiphiqo swa ndyangu leswi lavaka ku tlhantlhiwa. Buku leyi nge The Price of Privilege yi ri: “Ku tixavela swilo hi xikongomelo xo rivala swiphiqo a swi pfuni nchumu nikatsongo. Swiphiqo swi fanele swi tlhantlhiwa hi ku tirhisa mabyongo, ku twisisa ni ku twelana, ku nga ri hi tintangu ni swipachi.”
^ ndzim. 11 Bibele a yi khutazi ku xanisiwa ka vana hi tlhelo ra nyama kumbe hi tlhelo ra mintlhaveko. (Vaefesa 4:29, 31; 6:4) Xikongomelo xa ku tshinya n’wana i ku dyondzisa, ku nga ri ku ndlela yo va vatswari va humesa ku kariha ka vona.
DYONDZA SWO TALA
Xana I Swa Nkoka Ku Va Ni Mahanyelo Lamanene?
Xana ku va ni mahanyelo lamanene i swa xikhale kumbe i swa manguva lawa?


c: text/html

text:
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI | TIPISALEMA 120-134
“Mpfuno Wa Mina Wu Huma Eka Yehovha”
Tipisalema 120 ku ya eka 134 ti tiviwa tanihi Tinsimu ta ku Tlhandluka. Vo tala va tshemba leswaku a ti yimbeleriwa hi vagandzeri lava nga Vaisrayele lava tsakeke loko va tlhandlukela eYerusalema, lowu a wu ri ehenhla ka tintshava ta Yuda, leswaku va ta kota ku va kona eka minkhuvo ya lembe ni lembe..
Nsirhelelo wa Yehovha wu hlamuseriwa hi swigaririmi swo tanihi . . .
murisi la xalamukeke
ndzhuti wa dyambu
socha leri tshembekaka

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Daniyele 1:1-21
1 Elembeni ra vunharhu ra vuhosi bya Yoyakimi+ hosi ya Yuda, Nebukadnetsara hosi ya Babilona u te eYerusalema, a wu rhendzela.+2 Hi ku famba ka nkarhi Yehovha a nyiketa Yoyakimi hosi ya Yuda+ evokweni ra yena ni xiphemu xa swingolongondzwana+ swa yindlu ya Xikwembu xa ntiyiso, a swi tisa etikweni ra Xinara+ endlwini ya xikwembu xa yena; swingolongondzwana leswi u swi tise endlwini ya xuma ya xikwembu+ xa yena.3 Kutani hosi yi byela Axipenazi, mutirhi wa yona lonkulu wa le hubyeni,+ leswaku a tisa vana van’wana va Israyele ni vana va le vuhosini ni vana va lava nga exiyin’weni xa le henhla,+4 ku nga vana lava va nga riki na xivati+ nikatsongo, kambe va ri vo saseka naswona va ri ni ku twisisa eka vutlhari hinkwabyo,+ va ri lava toloveleke vutivi, lava twisisaka leswi tiviwaka,+ lava va nga ni vuswikoti bya ku yima exigodlweni xa hosi;+ leswaku a ta va dyondzisa ku tsala, ni ririmi ra Vakalidiya.5 Ku tlula kwalaho, siku ni siku hosi a yi va avela xiphemu xa switshongo+ swa hosi ni vhinyo leyi yi yi nwaka, yi va wundla malembe manharhu, leswaku va yima emahlweni ka hosi eku heleni ka masiku lawa.6 Exikarhi ka vona a ku ri ni vana van’wana va Yuda, Daniyele,+ Hananiya, Mixayele na Azariya.+7 Hiloko mutirhi lonkulu wa le hubyeni a va thya mavito.+ A thya Daniyele vito ra Beltexatsara;+ Hananiya ra Xadraka; Mixayele ra Mixaka; Azariya ra Abedinigo.+8 Kambe Daniyele a a tiyimiserile embilwini yakwe leswaku a a nga ta tinyamisa+ hi switshongo swa hosi ni hi ku nwa vhinyo ya yona. U hambete a kombela mutirhi lonkulu wa le hubyeni leswaku a nga n’wi nyiki, leswaku a nga ta tinyamisa.+9 Hikwalaho Xikwembu xa ntiyiso xi nyika Daniyele musa wa rirhandzu ni tintswalo emahlweni ka mutirhi lonkulu wa le hubyeni.+10 Kutani mutirhi lonkulu wa le hubyeni a byela Daniyele, a ku: “Ndzi chava hosi yanga leyi nga mufumi, leyi yi vekeke swakudya swa n’wina ni swakunwa swa n’wina.+ Kutani, ha yini yi fanele yi vona swikandza swa n’wina swi ri ni gome loko swi ringanisiwa ni vana lava va nga tintangha ta n’wina, ha yini mi fanele mi endla nhloko ya mina yi va ni nandzu ehosini?”11 Kambe Daniyele u byele murindzi loyi mutirhi lonkulu wa le hubyeni+ a a n’wi veke leswaku a langutela Daniyele, Hananiya, Mixayele na Azariya:12 “Ndzi kombela u ringa malandza ya wena ku ringana masiku ya khume, u va pfumelela va hi nyika matsavu+ leswaku hi dya ni mati leswaku hi nwa;13 naswona nghohe ya hina ni nghohe ya vana lava va dyaka switshongo swa hosi a yi vonake emahlweni ka wena, kutani u endla eka malandza ya wena hi ku ya hi leswi u swi vonaka.”14 Eku heteleleni a va yingisa emhakeni leyi kutani a va ringa ku ringana masiku ya khume.15 Eku heleni ka masiku ya khume, nghohe ya vona a yi vonaka yi saseke ngopfu naswona nyama ya vona a yi nyuherile ku tlula vana hinkwavo lava a va dya switshongo swa hosi.+16 Hiloko murindzi a ya emahlweni a susa switshongo swa vona ni vhinyo ya vona yo nwa a va nyika matsavu.+17 Vana lava va mune, Xikwembu xa ntiyiso xi va nyike vutivi ni ku twisisa ka matsalwa hinkwawo ni vutlhari;+ Daniyele a a twisisa mixaka hinkwayo ya swivono ni milorho.+18 Eku heleni ka masiku lawa hosi a yi vule leswaku va tisiwa ha wona,+ mutirhi lonkulu wa le hubyeni u va tise ni le mahlweni ka Nebukadnetsara.19 Hosi yi sungula ku vulavula na vona, eka vona hinkwavo a ku kumekanga munhu loyi a a fana na Daniyele, Hananiya, Mixayele na Azariya;+ va yima emahlweni ka hosi.+20 Emhakeni yin’wana ni yin’wana leyi lavaka vutlhari ni ku twisisa+ leyi hosi yi va vutiseke yona, yi va kume va tlula vaprista hinkwavo lava va endlaka masalamusi+ ni vangoma+ lava a va ri endhawini hinkwayo leyi yi fumaka eka yona, hilaha ku andzisiweke ka khume.21 Daniyele a ya emahlweni ku fikela elembeni ro sungula ra hosi Korexe.+


text:
INDONESIA
Ntlawa Wa Swichudeni Swa Bibele
EKU heleni ka va-1930, ku sunguriwe ntlawa wa vukhongeri lebyintshwa lebyi vitaniwaka Bibelkring (ku nga vito ra Xidachi leri vulaka “ntlawa wa swichudeni swa Bibele”) ekusuhi na Tiva ra Toba, eNorth Sumatra. Ntlawa lowu wu sungule endzhaku ka loko vadyondzisi va xikolo va amukele minkandziyiso leyi humaka eka phayona leri a ri endzele ndhawu yoleyo, leri swi nga ha endlekaka ku ri Eric Ewins, loyi a chumayeleke eTiveni ra Toba hi 1936. Leswi vadyondzisi va swi hlayeke swi va susumetele ku suka eKerekeni ya Batak, leyi a yi ri ya Maprotestente kutani va simeka mintlawa yo dyondza Bibele emakaya ya vona. Mintlawa yoleyo yi andze kukondza swirho swa yona swi va madzana. *
Loko swi ri karhi swi hlaya minkandziyiso leyi siyiweke hi phayona, swirho swo sungula swa Bibelkring swi xiye ntiyiso wa le Bibeleni. Dame Simbolon, loyi na yena a a ri xirho xa kona naswona a amukeleke ntiyiso hi 1972, u te: “A swi pfumelanga ku losa mujeko naswona swi papalate ku tlangela Khisimusi swin’we ni masiku ya ku velekiwa. Swin’wana swi chumayele hi yindlu ni yindlu.” Kambe, leswi a swi nga wu kumi nseketelo lowu humaka eka nhlengeletano ya Xikwembu, swi sungule ku kanganyisiwa hi mavonelo ya vanhu. Limeria Nadap-Dap, loyi a a ri xirho xa ntlawa wolowo kambe sweswi a nga Mbhoni u ri: “Vavasati a va nga pfumeleriwi ku tisasekisa, ku ambala swin’wetsin’wetsi, ku ambala hi ndlela ya manguva lawa hambi ku ri ku ambala tintangu. Nakambe swirho swa kona a swi yirisiwe ku teka mapasi, ku nga xiboho lexi nga endla leswaku swi lwisana ni nawu wa mfumo.”
Swirho swa Bibelkring swi sungule ku avana kutani swi hunguteka hakatsongotsongo. Loko maphayona ma tlhelela eTiveni ra Toba, khale ka swirho swo tala swa Bibelkring se a swi amukele ntiyiso.
^ ndzim. 1 Vanhu van’wana va ringanyeta leswaku ntlawa wa Bibelkring a wu ri ni swirho leswi endlaka magidi.


text:
1Konaho Jesu a to wombawomba ka mabutho a vathu ni ka vagondiswa vakwe, a txi khene: 2“Ha txikhaloni ka Mosi va khalahatshile vabhali ni vafarisi. 3Ngu toneto, totshe ti va mi gelako ti maheni, mi txi ti veketa, kambe mi nga eteteleni mahanyelo awe, nguko vona va womba, kambe kha va mahi. 4Va sunga mirwalo yo nemela ni yo karata kurwala, ve yi rweka ha makata ka vathu, aniko vona kha va yi zinginisi hambi ngu litiho. 5Totshe ti va ti mahako, va ti mahela kasi kuwonwa ngu vathu. Ngu toneto va dhunda kusunga ha mbanza mwendo mawokoni kwawe tifita ta kuanama, ku di bhatwe mapswi a mlayo mndani ka tona ni kulaphisa titxinda ta tinguwo tawe. 6Va dhunda makhalo a masoni amu mibusoni, ni sikhalo sa masoni masinagogani. 7Va dhunda kuloswa amu makhaloni ka mitshangano ya vathu, ni kudhanwa ku ‘Mbagondisi’ ngu vathu. 8“Kasi i di anu mi nga dhundeni kudhanwa ku mi vagondisi, nguko Mgondisi wanu i mmweyo, anu ngu txanu mi va txikoma ni txinanda. 9Ha mafuni hawa, mthu mi nga mu dhaneni ku i tate wanu, nguko Tate wanu i mmweyo, awule a ku nzumani. 10Mi nga tumeleni ve mi dhana ku mi Vathangeli, nguko Mthangeli wanu i mweyo: I Mesiya. 11Awu i ku wa hombe hagari kwanu, a na va i di txithumi txanu. 12Awule a ti guletako, a na vekwa hahatshi; ani wule a ti vekako hahatshi a na guletwa. 13“Mi na ni dikhombo, anu vabhali ni nanu vafarisi, vaxengeteli! Nguko ma tsivela vathu kuwulela Mfumoni ka nzumani, kha mi wuleli anu, futsi kambe kha mi tuleli vale va lavako kuwulela. [ 14Mi na ni dikhombo, anu vabhali ni nanu vafarisi, vaxengeteli! Mi moxako silo sa tinoni, mi txi va xenga ngu mikombelo yo lapha; ngu toneto mi na lamulwa ngu malamulelo o karata ngutu.] 15“Mi na ni dikhombo, anu vabhali ni vafarisi, vaxengeteli! Mi dhawulako linene mafuni kasi kumana mlondeteli mmweyo; se mbimo yi mi nga mu mana, mi txi mu ñola tatinene, mi mu maha wu a ku ni fanelo ya kuyiswa gehena, awu a mi pindako kambidi ngu wubihi. 16“Mi na ni dikhombo, anu vakombisi va nzila na mi di mabhofu nanu, mi ku khanu: ‘Ngako mthu a txi xambanya ngu Dithepele, kha ti na mhaka; aniko, ngako a txi xambanya ngu nzalama yile yi ku Dithepeleni, a ti sungile.’ 17Sipumbu-nu, futsi kambe mi mabhofu! Kasi nji txani txi ku ni lisima ngutu, kani? I nzalama mwendo dithepele di sawulekisako nzalama, kani? 18“Se anu mi khanu kambe: ‘Ngako mthu a txi xambanya ngu txiluvelo, eto kha ti na mhaka ya txilo; aniko ngako a txi xambanya ngu mningelo wu wu ku ha txiluveloni, a ti sungile.’ 19Mabhofu-nu! Kasi nji txani txi ku ni lisima ngutu, kani? Ngu mningelo mwendo ngu txiluvelo txi sawulekisako mningelo, kani? 20Ngu toneto, kuxambanya ngu txiluvelo ndimweto ni kuxambanya ngu txona txiluvelo ni sotshe si si ku txitimwi ka txona. 21Kuxambanya ngu Dithepele, ndimweto ni kuxambanya ngu dona Dithepele ni wule a zumbako mndani ka dona. 22Kuxambanya ngu nzuma, ndimweto ni kuxambanya ngu txikhalo txa wukoma txa Txizimu, ni nene wule a nga khalahatsha txitimwi ka txona txikhalo. 23“Mi na ni dikhombo, anu vabhali ni nanu vafarisi, vaxengeteli, nguko ma dihela sa wugumi ka nyatximbowane ni ka dianetha ni ka dikumina, kambe kha mi khatali ngu tshina ya Mlayo, i ku kululama, wumbilu ni kuthembeka. Mi ti ni fanelo ya kumaha tiya, mi si leki ni tona tile. 24Vaxengetelinu va mabhofu, mi sefako tshuna, mi txi mita dikamelu! 25“Mi na ni dikhombo, anu vabhali ni vafarisi, vaxengeteli, nguko mi kuwula hahanze ka muhindo ni ka mbiya, kasi mnadani kwanu mi tate ngu wukhokhokho ni ku ambi ti ñola. 26Mfarisi-we wa dibhofu! Thanga ngu mndani ka muhindo ni ka mbiya u txi ku kuwula, kasi hahanze ka sona nikona ku na basa. 27“Mi na ni dikhombo, anu vabhali ni vafarisi, vaxengeteli, nguko mi fanana ni mayiva a kupendwa ngu mhemba, ma tshurako hahanze, kasi mndani ka ona ma tate ngu marambo a vafi ni lotshe lixaka la nzambwa. 28Ngu toneto, nananu mi woneka hahanze nga mi lulamile, kasi mndani mi tate ngu wukanganyisi ni wubihi. 29“Mi na ni dikhombo, anu vabhali ni vafarisi, vaxengeteli, mi akelako mayiva a marigwi vaprofeti, mi txi tshurisela mayiva a valulami, mi txi khanu: 30‘Idiku hi ti hanya ka mbimo ya vatate vathu, nga hi sa ema navo ka mhaka ya kudaya vaprofeti’. 31Ngu konaho, ma ti landula ti to mi vanana va vale va nga daya vaprofeti. 32Ngu toneto, tatisani mpimo wa vatate vanu! 33Minyoka-nu, lixaka la mazumbi! Mi na hulukisa ku txani kuavanyiswani ka gehena? 34“Ngu konaho, na mi rumela vaprofeti, titxhari ni vabhali. Mi na daya vamwane kwawe mi va bethela ha txihambanoni, mi na kwapela vamwane masinagogani kwanu, mi na va xanisa va txi pepeseka ngu ka didhoropa ni didhoropa. 35Kasiku wu txi thekelela txitimwi kwanu wotshe mnoha wo lulama wu nga theketwa ha mafuni, kukhukhela ka mnoha wa mululami Abhele kala kuhoka ka mnoha wa Zakariya, mwanana wa Bharakiya, awu mi nga mu daya hagari ka wukhalo wo sawuleka ni txiluvelo. 36Kha ditshuri na mi gela ku khani: Sotshe siya si na welela lihunzu liya. 37“Jerusalema! Jerusalema! U dayako vaprofeti u txi balisela ngu marigwi ava va rumelwako kwako! Nzi khati singani ni nga navela kusengeleta vanana vako nga kule ka khukhu yi fundamelako sisondwana sa yona ngu mabhapi, se awe u txi lamba! 38Ngu toneto m'ti wako wu na maha dirumbi. 39Ngukusa ani na mi gela ku khani: Kha mi na mbi swa mi ni wona, kala mbimo yi mi no womba mi txi khanu: ‘A na bongwe awu a tako ngu ditina da Mkoma!’ ”
Copyright
Learn More


text:
LANGUTELO RA BIBELE
Milorho Leyi Humaka Eka Xikwembu
Xana Xikwembu xi tirhise milorho leswaku xi vulavurisana ni vanhu?
“[Muprofeta wa Xikwembu] Daniyele u vone norho . . . esangwini ra yena. Enkarhini wolowo u tsale norho wolowo ehansi. U rungule xiviko lexi heleleke xa timhaka.”—Daniyele 7:1.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Xikwembu xi hundzisele rungula ra nkoka eka vanhu hi tindlela to hambana-hambana. Eminkarhini ya Bibele minkarhi yin’wana a xi tirhisa milorho. Kambe a ku nga ri milorho leyi nga twisisekiki leyi tolovelekeke ya siku ni siku. Milorho leyi humaka eka Xikwembu a yi ri ni vuxokoxoko hinkwabyo, yi twisiseka naswona yi ri ni rungula leri kongomeke. Hi xikombiso, eka norho wakwe muprofeta Daniyele, u vone ntlhandlamano wa swivandzana leswi a swi fanekisela mimfumo ya tipolitiki ku sukela eka mfumo wa Babilona ku ta fikela enkarhini wa hina. (Daniyele 7:1-3, 17) Hi ku tirhisa norho, Xikwembu xi byele Yosefa wa le Nazareta loyi a a ta va tata wa Yesu la nga riki wa ngati leswaku a balekela aEgipta ni nsati ni n’wana. Sweswo swi endle leswaku Yesu a pona ku dlayiwa hi Hosi Heroda loyi a ri ni lunya. Loko Heroda a file, Xikwembu xi tivise rifu rakwe eka Yosefa hi norho xi tlhela xi n’wi byela leswaku a tlhelela etikweni ra rikwavo ni ndyangu wakwe.—Matewu 2:13-15, 19-23.
Xana Xikwembu xi tirhisa milorho leswaku xi vulavurisana na hina namuntlha?
“Mi nga hundzeli halahaya ka swilo leswi tsariweke.”—1 Vakorinto 4:6.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Milorho leyi tsariweke eBibeleni i xiphemu xa rungula ra Xikwembu leri xi ri hlavuteleke vanhu. Malunghana ni rungula rolero, 2 Timotiya 3:16, 17 yi ri: “Matsalwa hinkwawo ma huhuteriwe hi Xikwembu naswona ma pfuna ku dyondzisa, ku tshinya, ku lulamisa swilo, ku laya eku lulameni, leswaku munhu wa Xikwembu a faneleka hi ku helela, a hlomisiwa hi ku helela eka ntirho wun’wana ni wun’wana lowunene.”
Bibele yi hi ‘hlomisa hi ku helela’ lerova yi hi byela leswi hi faneleke hi swi tiva hi Xikwembu, timfanelo ta xona, milawu ya mahanyelo ni ndlela leyi hi katsekaka ha yona eka xikongomelo xa xona hi misava. Kambe Xikwembu a xa ha tirhisi milorho leswaku xi hundzisela rungula eka vanhu. Loko hi lava ku tiva hi vumundzuku ni xikongomelo xa Xikwembu hi hina, a hi fanelanga hi ‘hundzela halahaya ka swilo leswi tsariweke’ ku nga swilo leswi tsariweke eBibeleni. Ku engetela kwalaho, vanhu hinkwavo va nga yi kuma buku leyi naswona va nga dyondza swilo swo tala leswi hlavuteriweke hi Xikwembu ku katsa ni milorho.
Ha yini u fanele u tshemba milorho ni swivono leswi tsariweke eBibeleni?
“Vanhu a va vulavula leswi humaka eka Xikwembu va ri karhi va susumetiwa hi moya lowo kwetsima.”—2 Petro 1:21.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Milorho ni swivono swo tala leswi nga eBibeleni a ku ri vuprofeta—bya swilo leswi a swi ta endleka enkarhini lowu taka. Vatsari va Bibele va tsale vuprofeta lebyi hi ku tshembeka naswona leswi va swi tsaleke swa pfumelelana. Xana leswi va swi tsaleke swa pakanisa? Xiya xikombiso lexi—xivono lexi nga eka Daniyele 8:1-7 lexi tsariweke eku heleni ka Mfumo wa Babilona.
Hi ndlela yo fanekisela, vuprofeta lebyi byi katsa khuna ni xiphongo lexi xi hlaseleke khuna xi ri lahlela ehansi. Daniyele a nga bohekanga ku mbambela leswaku xivono lexi xi vula yini. Ntsumi leyi nga murhumiwa wa Xikwembu yi te: ‘Khuna ra timhondzo timbirhi ri yimela tihosi ta Meda na Peresiya. Xiphongo lexi nga ni voya xi yimela hosi ya Grikiya.’ (Daniyele 8:20, 21) Matimu ma kombisa leswaku mfumo wa Meda-Peresiya wu tlhandlame Babilona wu va mfumo wa misava hinkwayo. Kamabe endzhaku ka malembe ya 200, mfumo wa Meda-Peresiya wu hluriwe hi Alekzanda Lonkulu wa le Greece. Ku hetiseka ka vuprofeta lebyi hi ndlela leyi hlamarisaka, ku tiyisekisa leswaku vuprofeta ni milorho ya le Bibeleni swa pakanisa. Leswi swi kombisa leswaku Bibele yi hambanile swinene ni tibuku letin’wana hinkwato to kwetsima naswona leswi swi endla swi fanela leswaku hi yi tshemba.
DYONDZA SWO TALA
Muti Wa Babilona eMatin’wini Ya Bibele
Ha yini vuprofeta bya Xikwembu malunghana ni ku lovisiwa ka Babilona a byi hlamarisa?


text:
1Eni Pawulo, nyi hathidwego khu gugola ga Nungungulu gasi nyi khala mupostoli wa Jesu Kristo, gumogo ni ndriyathu Sostene, 2ha gu lovela Libandla la Nungungulu li guromo dhoropani ga Korinto, enu mu ranedwego gu khala sihathwa sa Nungungulu, mu agisidwego khu gutshanganiswa gumogo ni Kristo Jesu. Ha gu lovela gambe ni vatshavbo vale va phalalegidego ni litigo latshavbo va lombelelago khu lina la Pfhumu yathu Jesu Kristo, a gu Pfhumu yawe navo. Hi ngu mi losani. 3Wuhigo ni gurula gwa Nungungulu, Babe wathu ni gwa Pfhumu yathu Jesu Kristo gu na khale ni enu. 4Wutshigu ni mihani nya gubonga Nungungulu khu kotani gwanu, khu wuhigo a mi ningidego linani ga Kristo Jesu. 5Khu gutshanganiswa ni Kristo, enu mu fumisidwe khu siningwa satshavbo, ngudzungudzu khu siningwa nya guganele ni guti mahungu ya Nungungulu. 6Khu lisine, wu tiyisidwe gwanu wufakazi nya mahungu ya Kristo, 7khu kharato, gu mwalo giningwa nya wuhigo gi mi kenelelago, enu mu guromo vbakari nya gukhevisele guwuya ga Pfhumu yathu Jesu Kristo. 8Khuye gambe a na mi tiyiselago kala mahegiso, gasi muta manwa na muri mwalo gihoso litshiguni la Pfhumu yathu Jesu Kristo. 9Tumbegile Nungungulu a mi ranidego guta vbanya gumogo ni Mwanaye, Jesu Kristo, Pfhumu yathu. 10Vandriyangu, nyi ngu mi lombani khu lina la Pfhumu yathu Jesu Kristo gu kheni: Pwananani, mu ganela gilo gimwegyo; gu nga manegi guhambana vbakari gwanu; hengelani mapimo ni monyo moyo. 11Nya gu ganela kharati, vandruye, kholu nyi ngapwago ni va na Klowe pwani mwa gu vbanya khu gu ganedzisana vbakari gwanu. 12Pwani moyo ni moyo nya enu wari khuye: "Eni nyi wa Pawulo!" Mumbe khuye: "Eni nyi wa Apolo!". Mumbe khuye: "Eni nyi wa Kefasi!". Mumbe khuye: "Eni nyi wa Kristo!". 13Gasi uye Kristo kabanisedwe khu sipandre, gani? Uye Pawulo a di khokhothedwe vbagihambanotunu afela enu, gani? Mwendro sanu mu bhapatisidwe linani ga Pawulo, gani? 14Nyi ngu bonga Nungungulu kholu nyi nga mba bhapatisa muthu vbakari gwanu, vbavbandze ga Krispo ni Gayo basi. 15Kharato, mwalo a na gu khuye bhapatisidwe linani gwangu. 16Nyi bhapatiside nilo lipango la Sitefane, vbavbandze nya ava, kha nyi dundrugi gu kheni nyi bhapatiside mumbe muthu. 17Kholu Kristo kha nyi rumela gu gimbila nyi bhapatisa, aholu a nyi rumede gu gimbila nyi tivisa Ivhangeli, nasiri khu maregerelo nya wugengeli, gasi gumba vbungula tshivba nya gihambano gya Kristo. 18Khu lisine, mahungu nya gutivise gufa ga Kristo vbagihambanotunu ma gu wonwa kha nga wupumbu khu vale va belago khu ndzila yi yago gumbembani; gasi ethu hi guromo ndzilani nya guvbanyiswe, gu khethu tshivba ya Nungungulu. 19Kholu Milowo yari khiyo: "Nyi na fuvisa guti ga va nya guti,nyi na mwalalegisa wugengeli wa va nya gugengela" 20Vomo hayini va nya guti? Vomo hayini va nya sihevbulo? Vomo hayini vale va yitigo misihalo yatshavbo ya mafuni momu? Ina Nungungulu kha yeyedza gu khuye guti nya vathu va mafuni wupumbu gani? 21Kholu, vathu, khu guti gwawe, kha va dzi kodza gutugula Nungungulu mithumoni yi yeyedzago guti gwaye. Khu kharato, Nungungulu dzinide gu vbanyisa vale va khodwago khu mahungu nya wupumbu hi tivisago. 22Vajudha va gu lomba siliwugiso, Vagreki va gu vbweta guti. 23Gasi ethu ha gu tivisa Kristo a khokhothedwego vbagihambanotunu. Mahungu yaya ma gu khunguvanyisa Vajudha, ma wonwa kha nga wupumbu khu vale va si gu Vajudha. 24Aholu, vale Nungungulu a va ranidego, gani Vajudha gani va nya mayigo, va gu ma wona kha nga tshivba ni guti gwa Nungungulu. 25Lisine, kholu egi gi wonegago ga Nungungulu kha nga wupumbu, gi na ni guti guvbindra guti gwatshavbo nya vathu, ni igyo gi gu khwatshi gi mwalo tshivba gi na ni tshivba guvbindra tshivba nya vathu. 26Olu dundrugani gwadi, vandruye, gu khenu mudiri giemo muni gikhati Nungungulu a mi ranidego. Khu mapimelo nya wuthu, vadugwana va nya guti, ni sitetema, ni va nya gudugela dzindrangani nya wufumu. 27Aholu, Nungungulu hathide esi vathu va si wonago kha nga wupumbu, afela gu kona va nya guti; Nungungulu hathide esi vathu va si wonago siri mwalo tshivba afela gu tshisa vbavbatshi va nya dzitshivba. 28Nungungulu hathide vathu nya nyalidede afela gu tshisa vbavbatshi vakhongolo. 29Kharati, mwalo na moyo a na dzi kodzago gu dzi gugumugisa mbeli ga Nungungulu. 30Nungungulu a mi tshanganiside ni Jesu Kristo, a gu uye a khadego guti gwathu. Khu tshivba ya Kristo hi giridwe vathu nya gululame mahoni gwa Nungungulu, hi giridwe vathu va Nungungulu, hi dzegisidwe wugumbini nya gighoho. 31Khu magirelo yoyo, kha nga idzo yi ganelago Milowo nya gu Age khiyo: "Oyu a vbwetago gu dzi khusedza,a na dzi khusedze khu esi Pfhumu a girago."
Copyright
Learn More


text:
Dyondzo 96: Yesu A Hanyisa Lava Vabyaka
Loko Yesu a ri karhi a rhendzeleka ni tiko, a a hanyisa lava vabyaka. Masingita lawa a ma endleke ma runguriwe eswimitanini ni le madorobeni hinkwawo. Kutani vanhu a va tisa vanhu lava lamaleke, lava nga voniki ni lava feke tindleve eka yena ni van’wana vo tala lava vabyaka. Naswona Yesu a a va hanyisa hinkwavo.
Se ku hundze malembe manharhu Yohane a khuvule Yesu. Kutani Yesu u byele vaapostola vakwe leswaku ku nga ri khale a a ta tlhandlukela eYerusalema, laha a nga ta dlayiwa kona ni ku tlhela a pfuxiwa eka lava feke. Enkarhini wolowo, Yesu u hambete a hanyisa lava vabyaka.
Siku rin’wana Yesu a a ri karhi a dyondzisa hi Savata. Savata a ku ri siku ra ku wisa ka Vayuda. Wansati loyi u n’wi vonaka laha a a vabya ngopfu. Se a ku hele malembe ya 18 a gunguvarile, a nga swi koti ku yima a ololoka. Hiloko Yesu a n’wi tlhandleka mavoko naswona u sungula ku ololoka. A va a hanyisiwile hi ndlela yoleyo!
Sweswo swi va karihise ngopfu varhangeri va vukhongeri. Un’wana wa vona u huwelele ntshungu a ku: ‘Ku ni masiku ya tsevu lawa hi faneleke hi tirha ha wona. Lawa hi wona masiku lawa munhu a faneleke ku ta ha wona a ta hanyisa, ku nga ri hi Savata!’
Kambe Yesu u hlamule a ku: ‘N’wina vakanganyisi. Un’wana ni un’wana wa n’wina wa yi ntshunxa hi Savata mbhongolo yakwe exivaleni kutani a ya yi nwisa mati. Kutani, xana wansati loyi wa xisiwana loyi a vabyeke malembe ya 18, a nga fanelanga a hanyisiwa hi Savata?’ Nhlamulo ya Yesu yi endle leswaku vakanganyisi lava va khomiwa hi tingana.
Endzhakunyana, Yesu ni vaapostola vakwe va kongome eYerusalema. Loko va ri ehandle ka muti wa Yeriko, vavanuna vambirhi lava feke mahlo, lava a va tshamela ku kombela, va swi twile leswaku Yesu wa hundza. Hiloko va huwelela va ku: ‘Yesu, hi pfune!’
Yesu u vitane vavanuna lava feke mahlo kutani a va vutisa a ku: ‘Xana mi lava leswaku ndzi mi endlela yini?’ Va te: ‘Hosi, pfula mahlo ya hina.’ Hiloko Yesu a khumba mahlo ya vona kutani xikan’we-kan’we va sungula ku vona! Xana wa swi tiva leswaku ha yini Yesu a endle masingita lawa hinkwawo yo hlamarisa? Hikuva a a rhandza vanhu naswona a a lava leswaku va va ni ripfumelo eka yena. Naswona hi nga tiyiseka leswaku loko se a ri Hosi, a nga kona munhu la nga ta tlhela a vabya emisaveni.
Matewu 15:30, 31; Luka 13:10-17; Matewu 20:29-34.
Swivutiso
- Xana Yesu u endle yini loko a ri karhi a famba etikweni?
- Endzhaku ka malembe manharhu Yesu a khuvuriwile, u va byele yini vadyondzisiwa vakwe?
- I vamani vanhu lava nga laha xifanisweni, naswona Yesu u n’wi endlela yini wansati loyi?
- Ha yini leswi Yesu a swi endleke swi karihise varhangeri va vukhongeri?
- Loko Yesu ni vaapostola vakwe va ri ekusuhi ni le Yeriko, xana Yesu u va endlele yini vanhu vambirhi lavo fe mahlo lava a va kombela?
- Ha yini Yesu a endle masingita?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Matewu 15:30, 31.
Hi xihi xikombiso xa matimba ya Yehovha lexi vonakeke ha Yesu, naswona leswi swi ku khumba njhani ku twisisa ka hina ka swilo leswi Yehovha a swi tshembiseke emisaveni leyintshwa?
- Hlaya Luka 13:10-17.
Xana mhaka ya leswaku Yesu u endle man’wana ya masingita yakwe yo hlamarisa hi Savata yi swi kombisa njhani leswaku u ta tisa ntshunxeko lowu fanaka eka Mfumo wakwe wa Gidi ra malembe?
- Hlaya Matewu 20:29-34.
Xana mhaka leyi yi swi kombisa njhani leswaku Yesu a a tinyika nkarhi wo pfuna vanhu, naswona hi nga dyondza yini eka swona?


text:
Rito A Ri Ri “Xikwembu” Hi Ndlela Yihi?
XEXO i xivutiso lexi vahundzuluxeri va Bibele a va fanele va xi kambisisa loko va hundzuluxela ndzimana yo sungula ya Evhangeli ya Yohane. Eka Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa, ndzimana leyi yi hundzuluxeriwe hi ndlela leyi: “Eku sunguleni Rito a a ri kona, naswona Rito a a ri ni Xikwembu, Rito a a ri xikwembu.” (Yohane 1:1) Tibibele tin’wana ti hundzuluxela xiphemu xo hetelela xa ndzimana leyi hi ndlela leyi kombisaka leswaku Rito a ri “fana ni Xikwembu” kumbe nchumu lowu fanaka. (A New Translation of the Bible, ya James Moffatt; The New English Bible) Hambiswiritano, Tibibele to tala ti hundzuluxela xiphemu xo hetelela xa Yohane 1:1 hi ndlela leyi: “Naswona Rito a ri ri Xikwembu.”—The Holy Bible—New International Version; The Jerusalem Bible.
Hi ku ya hi milawu ya ririmi ra Xigriki ni mongo wa mhaka ya kona, ku ni xivangelo lexi twalaka xa leswaku ndlela leyi Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa yi yi hundzuluxeleke ha yona ndzimana leyi ya pakanisa naswona a ku fanelanga ku vuriwa leswaku “Rito” i “Xikwembu” lexi ku vulavuriweke ha xona eku sunguleni ka ndzimana. Nilokoswiritano, leswi Xigriki xa hi lembe-xidzana ro sungula a xi nga ri na wona marito lama kombisaka loko ku vulavuriwa hi nchumu kumbe hi munhu, vanhu van’wana a va ri ni mavonelo lama nga faniki hi ndzimana leyi. Hi yona mhaka leyi yi tsakisaka swinene ndlela leyi ndzimana leyi yi hundzuluxeriweke ha yona eka Bibele ya ririmi rin’wana leri a ri vulavuriwa khale swinene emahlweni ka Nguva ya hina leyi Tolovelekeke.
Ririmi ra kona i Xisahidi lexi humaka eka ririmi ra Xicoptic. Xicoptic xi sungule ku vulavuriwa aEgipta endzhaku ka ntirho wa Yesu wa ku chumayela naswona Xisahidic hi rona ririmi ro sungula ku tsariwa. Malunghana ni ku hundzuluxeriwa ka Bibele yo sungula ya Xicoptic, xihlamusela-marito xin’wana xi ri: “Leswi Bibele ya [Septuagint] ni [Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki] a ma ha hundzuluxeriwa hi Xicoptic hi va-200 C.E., Bibele ya Xicoptic yi sekeriwe eka [matsalwa ya voko ya Xigriki] lama nga ya khale swinene ku tlula timbhoni to tala leti ta ha hanyaka ni sweswi.”—The Anchor Bible Dictionary.
Ku ni swivangelo swimbirhi leswi ngopfu-ngopfu swi endlaka leswaku matsalwa ya Xisahidic xa Xicoptic ma hlawuleka. Xo sungula, hilaha swi kombisiweke hakona laha henhla, ma kombisa ndlela leyi Vakreste a va ti twisisa ha yona tidyondzo ta Bibele hi va-300 C.E., ku nga nkarhi lowu ha wona dyondzo ya Vunharhu-un’we yi simekiweke ximfumo. Xa vumbirhi, milawu ya ririmi ra Xicoptic yi fana ni ya Xinghezi emhakeni yin’wana ya nkoka. Xisiriya, Xilatini ni Xicoptic i tindzimi to sungula leti Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki ma hundzuluxeriweke eka tona. Ku fana ni Xigriki lexi a xi vulavuriwa hi nkarhi wolowo, Xisiriya ni Xilatini a xi na wona marito lama kombisaka loko ku vulavuriwa hi nchumu kumbe hi munhu. Hambiswiritano, Xicoptic xi na wona. Ku engetela kwalaho, Thomas O. Lambdin, u vule leswi ebukwini yakwe: “Ndlela leyi Xicoptic xi tirhisaka marito lama kombisaka loko munhu a vulavula hi swilo hi ku angarhela kumbe hi swilo swo karhi hi ku kongoma yi fana swinene ni ya Xinghezi.”—Introduction to Sahidic Coptic.
Hikwalaho, Bibele ya Xicoptic yi ni vumbhoni lebyi tsakisaka bya ndlela leyi Yohane 1:1 a yi twisisiwa ha yona hi nkarhi wolowo. Xana hi byihi vumbhoni bya kona? Bibele ya Xisahidic xa Xicoptic yi vula leswaku Rito i “xikwembu” hi ku angarhela eka xiphemu xo hetelela xa Yohane 1:1. Xisweswo, loko Bibele ya Xicoptic yi hundzuluxeriwa eka Xinghezi xa manguva lawa yi hlayekisa xileswi: “Naswona Rito a a ri xikwembu.” Entiyisweni, vahundzuluxeri volavo va le nkarhini wolowo va swi xiyile leswaku marito ya Yohane lama tsariweke eka Yohane 1:1 a ma nga vuli leswaku Yesu a a fanele a vuriwa Xikwembu xa Matimba Hinkwawo. Rito a a ri xikwembu, ku nga ri Xikwembu xa Matimba Hinkwawo.


text:
MAHANYELO NI NTIRHO WA HINA WO CHUMAYELA–XIYIMISO XA MINHLANGANO MAY 2016
Swingheniso Leswi Hi Nga Swi Tirhisaka
Swingheniso Leswi Hi Nga Swi Tirhisaka eka Xihondzo xo Rindza ni buku leyi nge Leswi Bibele Yi Swi Dyondzisaka. Tiendlele swingheniso swa wena.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Ku Khongelela Van’wana Swi Tsakisa Yehovha
Xikwembu xi byele Yobo ku khongelela vanghana vakwe hambileswi va n’wi vangeleke maxangu. Yobo u katekisiwe njhani hikwalaho ka ripfumelo ni ku tiyisela kakwe? (Yobo 38-
MAHANYELO YA VAKRESTE
Xana Wa Yi Tirhisa JW Library?
U nga yi nghenisa njhani app leyi? Yi nga ku pfuna njhani eminhlanganweni ya vandlha ni le nsin’wini?
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Leswaku Hi Va Ni Ku Rhula Na Yehovha, Hi Fanele Hi Xixima N’wana Wakwe, Yesu
Xana matiko ma titwe njhani eka vulawuri bya Yesu? Ha yini swi ri swa nkoka eka hina leswaku hi xixima Hosi leyi Xikwembu xi yi toteke, Yesu? (Pisalema 2)
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
I Mani La Nga Ta Va Muendzi eNtsongeni Wa Yehovha?
Pisalema 15 yi hlamusela leswi Yehovha a swi languteleke eka munghana wakwe.
MAHANYELO YA VAKRESTE
Tindlela To Tirhisa JW Library
Ndlela yo tirhisa app leyi leswaku u dyondza, eminhlanganweni ni le nsin’wini.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Vuprofeta Lebyi Nyikelaka Rungula Malunghana Na Mesiya
Vona ndlela leyi vuprofeta bya Mesiya lebyi nga eka Pisalema 22 byi hetisekeke ha yona eka Yesu.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Kombela Yehovha Leswaku A Ku Nyika Xivindzi
I yini lexi nga hi pfunaka leswaku hi va ni xivindzi ku fana na Davhida? (Pisalema 27)


text:
1Ku di hokile ditshiku da Pentekoste, vagondiswa va titi maneka votshe va di tshanganile wukhalo wumwewo. 2Ngu txidhukisa, ku to pfala txiwudi, txi txi ta ngu nzumani, txo fana ni kufuteta ka diphuho da txihuhuri txa mtamo, txi nga tata yotshe nyumba yi, va nga ti ka yona. 3Konaho va to wona so nga tidimi ta mndilo, ti nga huma ti txi abaneka, limwelo ni limwelo li txi ya khandama txitimwi ka mmweyo ni mmyeyo wawe. 4Votshe va to tala ngu Moya wo Sawuleka, se va to khata kuwombawomba tidimi ta tiphya, nga tiya Moya wu nga txi va ninga kuwombawombisa tona. 5Aniko va titi ho Vajudha va va nga ti akile Jerusalema, i nga ti vathu va kukholwa, va kuta ngu ka yotshe mifumo, ayi yi ku ho hahatshi ka nzuma. 6Txikhati txile va nga engisa diguwa dileya da txihuhuri, vathu va to sengeletana wukhalo wumwewo, ve tala ngu kuxamala, nguko mmwane ni mmwane a titi va engisa va txi wombawomba ngu lidimi la ka kwawe. 7Se votshe ve diwuka ni kuxamala, va txi khona: “Vona vathu va va wombawombako, ina hi nga va Galileya votshe kani? 8Se ti mahisa ku txani ti to mmwane ni mmwane wa ka kwathu e va engisa va txi wombawomba ngu lidimi li hi nga velekwa ka lona kani? 9Vaparta, Vamedi, Vaelamita, vaaki va Mesopotamiya va kuhuma Judheya ni Kapadhokiya, va Ponto ni Asiya, 10va kuhuma Frigiya ni Panfiliya ni Egipta, ni va matiko a Libhiya, hafuhi ni Kirene, vawuyi va Roma, 11Vajudha ni Valondeteli vawe mlayoni ka txijudha, va Kreta ni va Arabhiya, hotshe ha va engisa va txi huwelela ngu tidimi tathu, sixamaliso sa Txizimu!” 12Votshe va to dhuka ve tshumela ve xamala, ve wotisana, va txi khona: “Ti womba txani tiya kani?” 13Aniko vamwane va to va seka, va txi khona: “Va levile ngu vhinya yo lombela.” 14Kambe Pedro a to ema ni va va Digumi ni mmweyo, e guleta dipswi, e va gela, a txi khene: “Vavamna va Judheya, ni nanu motshenu vaaki va Jerusalema, ti ziveni tatinene timhaka tiya, mi engisa khakwati mapswi angu: 15Vathu vava kha va leva, nga ti mi pimisako tona, nguko i ngadi txikhati txa wutxhanu ni mune txa mixo, 16kambe i mhaka yi, yi nga wombwa ngu mprofeti Joeli, a txi khene: 17‘Ngu masiku a magwito, kha Txizimu, ni na thela txitimwi ka votshe vathu, Moya wangu; vanana vanu va mazambi ni va mahorana va na profeta, vavaphya vanu va na wona siwoniso; ni sikosana sanu si na lora miloro. 18Inna, ka ona masiku ale, ni na thela Moya wangu txitimwi ka sithumi sangu sa vavamna ni vavasikati, se va na profeta. 19Ni na maha sixamaliso txitimwi, nzumani ni sikombiso hahatshi mafuni; mnoha, mndilo ni kutuvika ka wutshi. 20Ditambo di na hinduka di maha txidema, mtxima wu na hinduka wu maha mnoha di si nzi kuhoka ditshiku da Mkoma, ditshiku da hombe do tala ngu wudhumo. 21Se wuhi ni wuhi a no khongela ngu ditina da Mkoma, a na huluka.’ 22“Anu vavamna va ka Israyeli, engisani mapswi awa: Jesu wa Nazareta, i ku mthu wu a nga fakazelwa ngu Txizimu hagari kwanu ngu mithumo ya mtamo ni sidiwukiso ni sikombiso si Txizimu txi nga si maha hagari kwanu ngu ngene, kota nga ti mi ti zivako. 23Ngene wu a nga ningelwa mtamoni kwanu ngu makungo a kutsana ni wuzivi wa Txizimu. Se anu mi mu date ngu ku mu gogotela ha txihambanoni ngu manza ya vathu va i ku sindakamilayo. 24Aniko Txizimu txi mu wusile ngu ka vo fa, txi txi mu hulukisa ka mixaniso ya lifo, ngako ti nga ti si koteki ti to e zumba a di ñotwe ngu lona lifo. 25Dhavhidha a wombawombile ngu ngene, a txi khene: ‘Ani ni ti mu wona Mkoma yotshe mbimo masoni kwangu, nguko ene a ti txineneni kwangu, kasiku ni si dekadekiswi ngu txilo. 26Ngu kota yeto, mbilu yangu ya tsaka ni lidimi langu la nengela hambi mmidi wangu niwona wu na zumba wu di ni txithembo, 27nguko khu na mbi tshotsha moya wangu wukhaloni ka vafi, kambe khu nambi tumetisa msawuleki wako e wona kusina. 28Awe u ni ningile kuziva tinzila ta wutomi, u na ni khurisa ngu litsako masoni kwako.’ 29“Vanathu, ni nga tsanisa ni mi gela ti to nyampande Dhavhidha a fite e tshotshwa, se diyiva dakwe di maneka hagari kwathu ni kona nyamsi. 30Kambe aku i nga ti mprofeti, a ti ti ziva ti to Txizimu txi mu thembisile ngu kuxambanya, ku a na fumisa ha txikhaloni kwakwe ka wukoma, mmweyo wa lixaka lakwe. 31Ngu konaho, ene a songolete ku ti wona e va e zivisa ta kuwuka ka Kristu, a txi khene: ‘Moya wakwe kha wa lekwa amu wukhaloni ka vafi, hambi mmidi wakwe kha wa ziva kusina.’ 32Se ngene Jesu wu Txizimu txi nga mu wusa; hotshethu hi tifakazi ta mhaka yiya. 33Se ngako a di guletilwe ngu diwoko da txinene da Txizimu, Jesu a amukete ka Tate txithembiso txa Moya wo Sawuleka, awu a nga wu rumela, nga ti mi ti wonako ni ku ti engisa. 34Ngukuva Dhavhidha kha kwela nzumani, aniko ngene a nga womba ku khene: ‘Mkoma a wombile ka Mkoma wangu, a txi khene: khalahatsha ngu txineneni kwangu, 35kala kuza ni khozisa valala vako ni va maha txikhigelo txa mikondo yako.’ 36“Ngu konaho, ta laveka ti to yotshe nyumba ya Israyeli yi ti ziva ngu ditshuri da kutsana timhaka tiya: Txizimu txi mu wusile Mkoma ni Mesiya, ene Jesu Kristu wu anu mi nga mu gogotela ha txihambanoni.” 37Ngako vona va di engisile mapswi awa, va to pfa kutholwa timbiluni kwawe. Se ve wotisa ka Pedro ni ka vamwanyane Vapostoli, va txi: “Vanathu, nji txani hi fanelako kumaha kani?” 38Pedro a to va xamula, a txi khene: “Hundulukani, se mmwane ni mmwane a na kombele kubhabhatiswa ngu ditina da Jesu Kristu, kasiku e mana kudivalelwa siwonho. Ti di mahile eto, mi na amukela txihiwa i ku Moya wo Sawuleka. 39Nguko awule a nga thembiswa a lumba anu ni vanana vanu, ni vale va ku kule, votshe vale va no dhanwa ngu Mkoma, Txizimu txathu.” 40Pedro a to tsanisa wufakazi wakwe ngu mamwane mapswi a mangi, a txi va laya, a txi khene: “Hambanani ni lixaka la vathu vo biha.” 41Se avale va nga amukela mapswi akwe, va to bhabhatiswa ka dona ditshiku dile, ve amukelwa ngu vagondiswa mndani ka Dibanza, vathu va mtengo wa makumi mararu a mazana. 42Vona va titi khutalela kugondiswa ngu Vapostoli, ni mitshangano ya wukholwa ni kubhandelana ka dipawu ni kumaha mikombelo. 43Votshe vathu va txi telwa ngu kuthava ngu kuwona sidiwukiso ni sixamaliso si si nga txi mahwa ngu Vapostoli. 44Otshe makholwa ma ti hanya ngu kuengisana, va txi patana ka sotshe simaha si va nga ti naso. 45Va ti xavisa mipeto yawe ni simaha sawe, ve teka male va txi avela sisiwana, kota nga kupwata ka mthu ni mthu. 46Ditshiku ni ditshiku va txi khutala kuya tshangana ngu mbilu yimweyo Dithepeleni, va txi bhandelana dipawu mitini kwawe, va txi dya sakudya ngu kutsaka ni kubasa ka mbilu. 47Va txi dhumisa Txizimu, na va txi thembeka ka votshe vathu. Se ditshiku ni ditshiku, Mkoma a titi engetela mtengo wa vale va nga txi wulela nzilani ka kuhanyiswa.
Copyright
Learn More


text:
NDZIMA 7
Xana Vutomi I Bya Risima Eka Wena Hilaha Byi Nga Hakona Eka Xikwembu?
“Hi wena u nga ni xihlovo xa vutomi.”—PISALEMA 36:9.
1, 2. Hi yihi nyiko leyi humaka eka Xikwembu leyi nga ya risima swinene namuntlha naswona ha yini yi ri ya risima?
TATA wa hina la nge matilweni u hi nyike nyiko ya risima swinene, ku nga vutomi naswona leswi hi endliweke hi xifaniso xakwe hi kota ku va ni timfanelo ta yena letinene. (Genesa 1:27) Hi kota ku anakanyisisa hi milawu ya Bibele hikwalaho ka nyiko leyi ya risima leyi xi hi nyikeke yona. Loko hi tirhisa milawu yoleyo, hi va vanhu lava wupfeke lava rhandzaka Yehovha, lava ‘matimba ya vona ya ku twisisa ma leteriweke ku tirha leswaku ma hambanisa leswi lulameke ni leswi hoxeke.’—Vaheveru 5:14.
2 Vuswikoti bya ku anakanyisisa hi milawu ya Bibele i bya risima swinene namuntlha, hikuva misava yi homboloke lerova a ku na milawu leyi nga kotaka ku lawula nchumu wun’wana ni wun’wana lowu endlekaka evuton’wini. Sayense ya swa vutshunguri yi yi kombisa kahle mhaka leyi, ngopfu-ngopfu loko swi ta eka mirhi ni matshungulelo lama lavaka leswaku ku tirhisiwa ngati. Mhaka leyi i ya risima eka hinkwavo lava lavaka ku yingisa Yehovha. Kambe loko hi twisisa milawu leyi faneleke ya Bibele, hi ta kota ku endla swiboho leswinene leswi endlaka leswaku ripfalo ra hina ri nga hi kingindzi ni ku tshama hi rhandziwa hi Xikwembu. (Swivuriso 2:6-11) Xiya yin’wana ya milawu leyi.
VUTOMI NI NGATI SWA KWETSIMA
3, 4. Leswaku ngati ya kwetsima swi tivisiwe rini ro sungula eMatsalweni, naswona swi sekeriwe eka milawu yihi leyi kongomisaka?
3 Endzhaku ka loko Kayini a dlele makwavo Avele, Yehovha u swi veke erivaleni leswaku vutomi ni ngati i swilo leswi kwetsimaka. U byele Kayini a ku: “Yingisa! Ngati ya makwenu yi huwelela eka mina yi ri emisaveni.” (Genesa 4:10) Eka Yehovha, ngati ya Avele a yi yimela vutomi byakwe, lebyi herisiweke hi ndlela yo vava. Hi marito man’wana, ngati ya Avele a yi rilela ndzihiselo eka Xikwembu.—Vaheveru 12:24.
4 Endzhaku ka Ndhambi ya le nkarhini wa Nowa, Xikwembu xi nyike vanhu mpfumelelo wo dya nyama ya swiharhi kambe a va nga fanelanga va dya ngati. Xikwembu xi te: “Ntsena nyama leyi nga ni moya-xiviri wa yona—ngati ya yona—mi nga tshuki mi yi dya. Tlhandlakambirhi, ngati ya mimoya-xiviri ya n’wina ndzi ta yi lava.” (Genesa 9:4, 5) Xileriso lexi xi tirhe eka vatukulu va Nowa hinkwavo ku ta fika ni le ka hina. A xi tiyisa marito lawa Xikwembu xi ma byeleke Kayini ya leswaku vutomi bya nchumu wun’wana ni wun’wana lowu hanyaka byi le ngatini. Nakambe a xi swi veka erivaleni leswaku Yehovha, loyi a nga Xihlovo xa vutomi, u ta xupula hinkwavo lava nga xiximiki vutomi ni ngati.—Pisalema 36:9.
5, 6. Xana Nawu wa Muxe wu swi kombise njhani leswaku ngati i ya risima naswona ya kwetsima? (Vona ni bokisi leri nge “ Xixima Vutomi Bya Swiharhi.”)
5 Milawu lemimbirhi leyi kongomisaka, leyi nga ya risima swinene yi kandziyisiwile ni le ka Nawu lowu nyikiweke Muxe. Levhitika 17:10, 11 yi ri: “Loko ku ri munhu un’wana ni un’wana . . . la dyaka ngati ya muxaka wun’wana ni wun’wana, kunene xikandza xa mina xi ta lwa ni moya-xiviri wolowo lowu dyaka ngati, hakunene ndzi ta wu dlaya exikarhi ka varikwavo. Hikuva moya-xiviri wa nyama wu le ngatini, kutani mina ndzi mi vekele yona ealitarini leswaku yi kombela ku rivaleriwa ka mimoya-xiviri ya n’wina, hikuva i ngati leyi kombelelaka ku rivaleriwa hi moya-xiviri lowu nga eka yona.” *
6 Loko ngati ya xiharhi yi nga tirhisiwi ealitarini, a yi chuluriwa emisaveni. Xisweswo hi ndlela yo fanekisela vutomi a byi tlhelela eka N’wini wa byona. (Deteronoma 12:16; Ezekiyele 18:4) Xiya leswaku leswi a swi vuli leswaku Vaisrayele a va fanele va lavisisa ni ku humesa ngati hinkwayo eka xiharhi. Mhaka ya risima a ku ri leswaku loko xiharhi xi dlayiwa, ku humesiwa ngati kutani Vaisrayele a va ta xi dya hi mbilu yo basa, hikuva ku humesiwa ka xona ngati a ku ta komba leswaku Munyiki wa Vutomi u xiximiwile.
7. Xana Davhida u swi kombise njhani leswaku wa ku xixima ku kwetsima ka ngati?
7 Davhida, “wanuna la amukelekaka embilwini ya” Xikwembu a a yi twisisa kahle milawu ya Xikwembu mayelana ni ngati. (Mintirho 13:22) Siku rin’wana loko a khomiwe hi torha swinene, masocha ya yena manharhu ma manyukute ma nghena ekampeni ya valala va vona kutani ma ka mati exihlobyeni ma ta n’wi nyika. Xana Davhida u endle yini? U vutise a ku: “Xana ndzi nga nwa ngati ya vavanuna lava nghenisaka mimoya-xiviri ya vona ekhombyeni?” Eka Davhida mati lawa a ma fana ni ngati ya masocha ya yena hileswi ma vekeke vutomi bya wona ekhombyeni. Kutani hambileswi a a khomiwe hi torha, a nga pfumelanga ku ma nwa kambe u ma ‘chululele Yehovha.’—2 Samuwele 23:15-17.
8, 9. Xana Xikwembu xi cince nawu lowu fambelanaka ni timhaka ta ngati loko ku vumbiwa vandlha ra Vukreste? Hlamusela.
8 Endzhaku ka malembe ya kwalomu ka 2 400 Nowa a lerisiwe ku xixima ngati, ni le ndzhaku ka malembe ya kwalomu ka 1 500 ku endliwe ntwanano wa Nawu, Yehovha u huhutele huvo leyi fumaka ya Vakreste va lembe-xidzana ro sungula leswaku yi tsala yi ku: “Moya lowo kwetsima swin’we na hina hi tsakele ku ka hi nga mi engeteleli ndzhwalo wun’wana, handle ka swilo leswi, leswi fanelaka, ku papalata swilo leswi nyikeriwaka swifaniso swa hava ni ngati ni swilo leswi dlayiweke hi ku tlimbiwa nkolo ni vumbhisa.”—Mintirho 15:28, 29.
9 Swi le rivaleni leswaku huvo leyi fumaka ya lembe-xidzana ro sungula a yi swi twisisa leswaku ngati ya kwetsima ni leswaku ku yi tirhisa hi ndlela yo biha i xidyoho ku fana ni ku gandzela swikwembu swa hava kumbe vumbhisa. Vakreste va ntiyiso namuntlha va hanya hi ku pfumelelana ni xileriso xexo. Hikwalaho ka leswi va hanyaka va tlhela va anakanya hi milawu leyi kongomisaka ya Bibele, va endla swiboho leswi tsakisaka Yehovha loko swi ta etimhakeni leti khumbaka ngati.
KU TIRHISIWA KA NGATI EKA SWA VUTSHUNGURI
10, 11. (a) Xana Timbhoni ta Yehovha ti swi languta njhani ku pomperiwa ngati ni swiaki swa yona leswikulu? (b) Hi le ka swiyimo swihi eka timhaka leti khumbaka ngati laha Vakreste va nga hambanaka hi mavonelo?
10 Timbhoni ta Yehovha ta swi tiva leswaku “ku papalata . . . ngati” swi vula ku papalata ku pomperiwa ngati naswona a ti nyikeli hi ngati ya tona kumbe ku yi hlayisa leswaku ti ta pomperiwa yona loko ti tshunguriwa. Leswi ti xiximaka nawu wa Xikwembu, ti tlhela ti ala ku tshunguriwa hi swiaki swa mune leswikulu swa ngati: ku nga tisele to tshwuka, tisele to basa, ti-platelet ni pulasima.
11 Kambe namuntlha madokodela ma kota ku hlunga swiaki swa ngati swi va swiphemu leswitsongo leswi tirhisiwaka hi tindlela to hambana-hambana. Xana Mukreste a nga pfumela ku tshunguriwa hi swiphemu leswi? Xana u swi vona swi fana ni “ngati”? Leyi i mhaka leyi un’wana ni un’wana a faneleke ku tiendlela xiboho eka yona. Swi tano ni hi matshungulelo yo fana ni ku basisa ngati hi muchini (hemodialysis), ku vevukisa ngati (hemodilution) ni ku ponisa tisele (cell salvage) laha ku tirhisiwaka ngati ya wena kambe loko ntsena yi nga rhanganga hi ku vekiwa u nga si endliwa vuhandzuri.—Vona xiengetelo lexi nga ni nhloko-mhaka leyi nge “Swiphemu Leswitsongo Swa Ngati Ni Vuhandzuri.”
12. Xana hi fanele hi ti languta njhani timhaka leti khumbaka ripfalo naswona hi fanele hi swi endla njhani swiboho leswi khumbaka timhaka to tano?
12 Xana loko mhaka yo karhi yi siyeriwa n’wini wa yona leswaku a tiendlela xiboho, swi vula leswaku Yehovha a nga na mhaka na yona? Doo, Yehovha wa khathala swinene hileswi hi swi ehleketaka ni leswi hi swi endlaka. (Swivuriso 17:3; 21:2; 24:12) Xisweswo endzhaku ko va hi endle ndzavisiso ni ku khongela mayelana ni mirhi leyi tirhisaka ngati, hi fanele hi yingisa ripfalo ra hina leri leteriweke hi milawu ya Bibele. (Varhoma 14:2, 22, 23) A hi fanelanga hi pfumelela van’wana va hi endlela swiboho naswona a hi fanelanga hi va vutisa hi ku, “Xana a wu ta endla yini loko a wu langutane ni xiyimo lexi?” Eka timhaka leti, Mukreste ha un’we u fanele a “rhwala ndzhwalo wakwe.” *—Vagalatiya 6:5; Varhoma 14:12; vona bokisi leri nge “ Xana Ngati I Nchumu Lowu Kwetsimaka Eka Mina?”
MILAWU YA YEHOVHA YI HI KOMBA LESWAKU U NI RIRHANDZU
13. Xana milawu ya Yehovha yi hi kombisa leswaku i munhu wa njhani? Nyikela xikombiso.
13 Milawu leyi kumekaka eBibeleni yi komba leswaku Yehovha i Munyiki wa Milawu wo tlhariha ni Tatana la nga ni rirhandzu la khathalaka hi vuhlayiseki bya vana vakwe. (Pisalema 19:7-11) Hambileswi nawu wa leswaku hi ‘papalata ngati’ a wu nga nyikeriwanga tanihi nawu wa ta rihanyo, wa hi sirhelela eka mavabyi lama talaka ku va kona loko munhu a pomperiwa ngati. (Mintirho 15:20) Entiyisweni, madokodela yo tala ma vula leswaku ku tshungula handle ko tirhisa ngati i ndlela leyinene swinene eka swa vutshunguri namuntlha. Eka Vakreste va ntiyiso, mhaka leyi yi komba leswaku hakunene Yehovha u ni vutlhari lebyikulu naswona i Tatana la hi rhandzaka.—Hlaya Esaya 55:9; Yohane 14:21, 23.
14, 15. (a) Hi yihi milawu leyi kombisaka leswaku Xikwembu xi rhandza vanhu va xona? (b) Xana u nga yi tirhisa njhani milawu yoleyo leyi seketelaka mhaka ya vuhlayiseki?
14 Leswaku Xikwembu xa khathala hi vanhu va xona swi tikombe hi milawu yo tala leyi xi yi nyikeke Vaisrayele. Hi xikombiso, nawu wa xona a wu vula leswaku loko Muisrayele a aka yindlu a yi fanele yi va ni guma elwangwini leswaku ri ta sivela khombo, hikuva mintirho yo tala ya Vaisrayele a va tala ku yi endlela elwangwini. (Deteronoma 22:8; 1 Samuwele 9:25, 26; Nehemiya 8:16; Mintirho 10:9) Xikwembu xi tlhele xi lerisa leswaku tinkuzi leti levaka ti fanele ti rindziwa leswaku ti nga vavisi vanhu. (Eksoda 21:28, 29) Munhu la honisaka milawu leyi a a kombisa leswaku a nga byi xiximi vutomi bya van’wana naswona a a ta va ni nandzu wa ngati.
15 Xana u nga yi tirhisa njhani milawu leyi kongomisaka leyi humaka eka milawu leyi? Anakanya hi movha wa wena, ndlela leyi u chayelaka ha yona, kaya ra wena, laha u tirhaka kona ni ndlela leyi u tihungasaka ha yona. Ematikweni man’wana vantshwa hi vona va vangaka timhangu emagondzweni hikuva va tala ku chayela hi vusopfa. Kambe vantshwa lava lavaka ku tshama va ri karhi va rhandziwa hi Xikwembu va teka vutomi ku ri nchumu wa risima naswona a va lavi ku titsakisa hi swilo leswi nga ni khombo. A va tixisi hi ku tibyela leswaku leswi va ha riki vantshwa a va nge weriwi hi khombo. Kambe va tiphina hi vuntshwa bya vona hi ku papalata khombo leri nga ekule.—Eklesiasta 11:9, 10.
16. Hi yihi milawu ya Bibele leyi tirhaka eka timhaka ta ku humesa khwiri? (Vona ni nhlamuselo ya le hansi.)
16 Hambi ku ri vutomi bya n’wana la nga si velekiwaka i bya risima emahlweni ka Xikwembu. Hi nkarhi wa Vaisrayele, loko munhu o vavisa wansati la tikeke kutani yena kumbe n’wana wa yena a fa hikwalaho ka sweswo, Xikwembu a xi teka munhu yoloye a ri mudlayi, naswona a a fanele a riha “moya-xiviri hi moya-xiviri.” * (Hlaya Eksoda 21:22, 23.) Kutani ehleketa leswaku Xikwembu xi titwa njhani loko xi vona vanhu va humesa makhwiri hi vomu lembe ni lembe, vo tala va endla tano leswaku va ta ya emahlweni ni mukhuva wa vona wo hanya hi ndlela yo biha.
17. Xana u nga n’wi khutaza njhani munhu loyi a humeseke khwiri a nga si dyondza milawu ya Xikwembu?
17 Kambe, xana wansati loyi a nga tshama a humesa khwiri a nga si dyondza ntiyiso wa Bibele a nga endla yini? Xana Xikwembu a xi nge n’wi rivaleli? Xi ta n’wi rivalela. Kahle-kahle munhu loyi a hundzukeke hi ku helela a nga tiyiseka leswaku Yehovha u ta n’wi rivalela exisekelweni xa ngati ya Yesu leyi halakeke. (Pisalema 103:8-14; Vaefesa 1:7) Entiyisweni Kreste hi byakwe u te: “Ndzi tele ku ta vitanela vadyohi eku hundzukeni, ku nga ri vanhu lava lulameke.”—Luka 5:32.
PAPALATA KU VENGA VAN’WANA!
18. Xana Bibele yi ri i yini leswi vangaka leswaku vanhu va dlayana?
18 Yehovha u lava leswaku hi tshika rivengo hikuva hi rona ri vangelaka leswaku hi vavisa van’wana. Muapostola Yohane u te: “Mani na mani la vengaka makwavo i mudlayi.” (1 Yohane 3:15) Munhu wo tano a nga vengi makwavo ntsena kambe u n’wi navelela leswaku a fa. Ndlela leyi a vengaka makwavo ha yona yi tikomba hi ku va a n’wi lumbeta hi leswo biha, lerova loko mhaka leyi a n’wi lumbetaka ha yona yi ri ntiyiso Yehovha a a ta vhela a n’wi herisa. (Levhitika 19:16; Deteronoma 19:18-21; Matewu 5:22) I swa risima hakunene ku va hi susa rivengo rihi ni rihi leri nga vaka kona etimbilwini ta hina!—Yakobo 1:14, 15; 4:1-3.
19. Xana munhu loyi a kongomisiwaka hi milawu ya Bibele ti n’wi khumba njhani tindzimana to fana na Pisalema 11:5 na Vafilipiya 4:8, 9?
19 Lava xiximaka vutomi naswona va byi teka byi ri bya risima hilaha Yehovha a byi tekaka hakona, va papalata madzolonga hilaha ku heleleke. Pisalema 11:5 yi ri: ‘Kunene moya-xiviri wa Yehovha wa n’wi venga un’wana ni un’wana la rhandzaka madzolonga.’ Ndzimana leyi a yi hi byeli ntsena leswi Xikwembu xi nga xiswona kambe yi hi kongomisa endleleni leyi hi faneleke ku hanya ha yona. Yi susumetela vanhu lava rhandzaka Xikwembu leswaku va papalata vuhungasi hinkwabyo lebyi nga ni madzolonga. Hilaha ku fanaka, marito lama nge Yehovha i “Xikwembu xa ku rhula” ma khutaza malandza yakwe ku tata miehleketo ni timbilu ta wona hi swilo leswi rhandzekaka, leswinene ni leswi dzunekaka, leswi kondletelaka ku rhula.—Hlaya Vafilipiya 4:8, 9.
HAMBANA NI VANHU LAVA NGA NI NANDZU WA NGATI
20-22. Xana Vakreste va yime kwihi loko swi ta eka timhaka ta misava naswona ha yini?
20 Eka Xikwembu, misava hinkwayo ya Sathana yi ni nandzu wa ngati. Ematsalweni mimfumo ya misava yi fananisiwa ni swivandzana swa khombo swinene, naswona yi dlaye vanhu va magidi-gidi ku katsa ni malandza ya Yehovha yo tala. (Daniyele 8:3, 4, 20-22; Nhlavutelo 13:1, 2, 7, 8) Hi ku tirhisana ni mimfumo leyi yo fana ni swivandzana, van’wamabindzu ni vativi va sayense va endle matlhari yo chavisa swinene, naswona va endle mali yo tala hi ku xavisa matlhari lawa. Hakunene “misava hinkwayo yi le hansi ka matimba ya lowo homboloka.”—1 Yohane 5:19.
21 Hikwalaho ka leswi valandzeri va Yesu va nga riki “xiphemu xa misava” a va ti seketeli nikatsongo tipolitiki ni tinyimpi ta yona, kutani hi ku endla tano va papalata ku va ni nandzu wa ngati. * (Yohane 15:19; 17:16) Va tekelela Kreste hi ku nga tlheriseli hi leswo biha loko vanhu va va xanisa. Kambe va rhandza valala va vona va tlhela va va khongelela.—Matewu 5:44; Varhoma 12:17-21.
22 Ku tlula kwalaho Vakreste va ntiyiso va papalata ku tikatsa na “Babilona Lonkulu” ku nga vukhongeri hinkwabyo bya mavunwa lebyi nga kona emisaveni ni lebyi nga ni nandzu lowukulu wa ngati. Rito ra Xikwembu ri ri: “Eka wona ku kumiwe ngati ya vaprofeta ni ya vakwetsimi ni ya hinkwavo lava dlayiweke emisaveni.” Xisweswo ha tsundzuxiwa leswaku hi ‘huma eka yona.’—Nhlavutelo 17:6; 18:2, 4, 24.
23. Xana ku huma eka Babilona Lonkulu swi vula yini?
23 Ku huma eka Babilona Lonkulu a swi vuli ku sula vito ra wena ebukwini ya kereke ntsena. Swi katsa ku venga mikhuva yo biha leyi vukhongeri bya mavunwa byi yi khutazaka, yo fana ni ku tikhoma ko biha, ku hlanganyela eka swa tipolitiki ni makwanga lama nga kona eka swa mabindzu. (Hlaya Pisalema 97:10; Nhlavutelo 18:7, 9, 11-17) Leswi hi swona leswi hi xitalo swi vangaka tinyimpi!
24, 25. Xana munhu la nga ni nandzu wa ngati kutani a hundzuka, Xikwembu xi ta n’wi komba tintswalo loko swi te yini, naswona leswi swi kombisiwe njhani eminkarhini ya Bibele?
24 Un’wana ni un’wana wa hina a a seketela misava ya Sathana hi ndlela yo karhi a nga si dyondza ntiyiso kutani a hi ri ni nandzu wa ngati hi ndlela yo karhi. Kambe hikwalaho ka leswi hi cinceke tindlela ta hina, hi va ni ripfumelo eka nkutsulo wa Kreste ni ku tinyiketela eka Xikwembu, hi kume tintswalo ta xona naswona Yehovha wa hi sirhelela eka swilo leswi nga dlayaka vuxaka bya hina na yena. (Mintirho 3:19) Ku sirheleriwa loku ku kombisiwe eminkarhini ya Bibele hi miti leyi a yi ri kona ya vutumbelo.—Tinhlayo 35:11-15; Deteronoma 21:1-9.
25 Xana miti leyi a yi tirhisiwa njhani? Loko Muisrayele o dlaya munhu un’wana ku nga ri hi vomu, a a fanele ku balekela eka muti lowu. Kutani endzhaku ka loko vaavanyisi va tenge nandzu kutani va endla xiboho, munhu loyi a dlayeke makwavo ku nga ri hi vomu a a fanele a tshama emutini wa vutumbelo ku kondza muprista lonkulu a fa. Endzhaku ka sweswo a a ta pfumeleriwa ku tshama laha a lavaka ku tshama kona. Lexi i xikombiso xa kahle xa leswaku Xikwembu xi ni musa hakunene ni leswaku xi teka vutomi bya munhu byi ri bya risima! Hilaha ku fanaka ni namuntlha, Xikwembu xi hi nyika vutumbelo exisekelweni xa xitlhavelo xa nkutsulo wa Kreste, leswaku hi nga fi loko ho tshuka hi tlule milawu ya Xikwembu etimhakeni leti khumbaka vutomi ni ngati. Xana lunghelo leri i ra risima eka wena? Xana u nga swi kombisa njhani leswaku i ra risima eka wena? Yin’wana ya tindlela leti u nga kombisaka ha tona i ku rhamba van’wana leswaku va va na wena emutini lowu wo fanekisela wa vutumbelo, ngopfu-ngopfu hikwalaho ka leswi “nhlomulo lowukulu” wu nga kwala nyongeni.—Matewu 24:21; 2 Vakorinto 6:1, 2.
XIXIMA VUTOMI HI KU CHUMAYELA MAHUNGU LAMANENE YA MFUMO
26-28. Xana xiyimo xa hina namuntlha xi fana njhani ni xa muprofeta Ezekiyele naswona hi nga tihlayisa njhani erirhandzwini ra Xikwembu?
26 Xiyimo lexi vanhu va Xikwembu va nga eka xona namuntlha xi hi tsundzuxa muprofeta wa khale ku nga Ezekiyele, loyi Yehovha a n’wi rhumeke ku va a lemukisa Vaisrayele. Xikwembu xi te: “U fanele u twa rito leri humaka enon’wini wa mina, u ndzi lemukisela vona.” Loko Ezekiyele a a honise leswi Xikwembu xi n’wi leriseke swona, a a ta va ni nandzu wa ngati ya lava a va ta herisiwa loko muti wa Yerusalema wu lovisiwa. (Ezekiyele 33:7-9) Kambe Ezekiyele u yingisile kutani a nga vanga ni nandzu wa ngati.
27 Namuntlha, hi langutane ni ku herisiwa ka misava hinkwayo leyi nga le hansi ka Sathana. Xisweswo Timbhoni ta Yehovha ti swi teka ku ri vutihlamuleri ni lunghelo ku va ti twarisa siku ra ku “rihisela ka Xikwembu” ni ku chumayela mahungu lamanene ya Mfumo. (Esaya 61:2; Matewu 24:14) Xana ntirho lowu u wu endla hi ku tinyiketela? Muapostola Pawulo a a teka ntirho wa yena ku ri nchumu wa risima swinene. Hikwalaho ka sweswo u te: “Ndzi basile engatini ya vanhu hinkwavo, hikuva a ndzi tshikanga ku mi byela ndzayo hinkwayo ya Xikwembu.” (Mintirho 20:26, 27) Xolexo i xikombiso xa kahle lexi hi faneleke ku xi tekelela!
28 I ntiyiso leswaku ku va Yehovha a hi rhandza a hi fanelanga hi anakanya leswaku swi ringene loko hi xixima vutomi ni ngati ntsena hilaha Yehovha a endlaka hakona. Xin’wana lexi lavekeka hileswaku hi tshama hi basile leswaku hi ta amukeleka eka yena, hilaha hi nga ta vona hakona eka ndzima leyi landzelaka.
^ ndzim. 5 Mayelana ni marito ya Xikwembu lama nge “moya-xiviri wa nyama wu le ngatini,” magazini wun’wana wu ri: “Hambileswi ku nga ntiyiso leswaku ngati minkarhi yin’wana yi nga ha tirhisiwa ku fanekisela swo karhi, xiga lexi entiyisweni xa vurisa: sele yin’wana ni yin’wana leyi nga le ngatini i ya risima hikuva yi endla leswaku munhu a hanya,” (Scientific American).
^ ndzim. 12 Vona Xalamuka! ya August 2006, matluka 3-12, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 16 Vatsari va swihlamusela-marito swa Bibele va vula leswaku xiga lexi “swi nga endleka leswaku a xi vuli ku vaviseka ka wansati loyi ntsena.” Xiya nakambe leswaku Bibele a yi vuli nchumu hi leswaku ricece ra kona ri va ri ri ni masiku mangani leswaku Yehovha a ri teka ri ri ra risima.
^ ndzim. 21 Vona Ndzima 5 leyi nge “Hi Nga Swi Kotisa Ku Yini Ku Tshama Hi Nga Ri Xiphemu Xa Misava?”
^ ndzim. 70 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, vona Xiengetelo lexi nga ni nhloko-mhaka leyi nge “Swiphemu Leswitsongo Swa Ngati Ni Vuhandzuri.”
DYONDZA SWO TALA
Ha Yini Hi Fanele Hi Va Lava Kwetsimaka?
Xana buku ya le Bibeleni ya Levhitika yi tshame yi ku pfilunganya kumbe yi ku phirha? Rungula ra nkoka ra moya leri kumekaka eka Levhitika ri nga ku pfuna leswaku u endla vugandzeri lebyi kwetsimaka.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Ezekiyele 33:1-33
33 Rito ra Yehovha ri ya emahlweni ri fika eka mina, ri ku:2 “N’wana wa munhu, byela vana va vanhu varikwenu,+ u ku eka vona,“‘Loko ndzo tshuka ndzi tisa banga+ ehenhla ka tiko ni vanhu va tiko, hinkwavo ka vona, va teka munhu va n’wi veka a va murindzi wa vona,+3 kutani a vona banga ri ta ehenhla ka tiko, a yimba nanga, a lemukisa vanhu,+4 loyi a swi twaka, a twa mpfumawulo wa nanga kambe a nga ku amukeli ku lemukisiwa,+ kutani banga ri ta, ri n’wi dlaya, ngati yakwe yi ta va enhlokweni ya yena.+5 U wu twile mpfumawulo wa nanga, kambe a nga ku amukelanga ku lemukisiwa. Ngati yakwe yi ta va ehenhla ka yena n’wini. Loko a a lo amukela ku lemukisiwa, moya-xiviri wakwe a wu ta va wu ponile.+6 “‘Loko ku ri murindzi, loko o vona banga ri ta kutani a nga yi yimbi nanga,+ vanhu va nga lemukisiwi nikatsongo, banga ri ta, ri dlaya moya-xiviri exikarhi ka vona, wu ta susiwa hikwalaho ka xihoxo xa wona,+ kambe ngati ya wona ndzi ta yi lava evokweni ra murindzi.’+7 “Loko ku ri wena, Wena n’wana wa munhu, ndzi ku endle murindzi endlwini ya Israyele,+ u fanele u twa rito leri humaka enon’wini wa mina, u ndzi lemukisela vona.+8 Loko ndzi byela lowo homboloka ndzi ku, ‘Wena lowo homboloka, u ta fa hakunene,’+ kambe u nga vulavuli u lemukisa lowo homboloka endleleni yakwe,+ lowo homboloka u ta fa exihoxweni xakwe,+ kambe ngati yakwe ndzi ta yi lava evokweni ra wena.9 Kambe, loko wena u lemukisa lowo homboloka endleleni yakwe leswaku a tlhela eka yona, kambe a nga tlheli endleleni yakwe, u ta fa exihoxweni xakwe,+ kasi wena entiyisweni u ta kutsula moya-xiviri wa wena.+10 “Loko ku ri wena, Wena n’wana wa munhu, byela yindlu ya Israyele, u ku, ‘Hikwalaho mi vurile mi ku: “Hikwalaho ka leswi ku tlula nawu ka hina ni swidyoho swa hina swi nga le henhla ka hina, nileswi hi bolaka eka swona,+ xana hi nga ya emahlweni hi hanya hi ndlela yihi?”’+11 Va byele u ku, ‘“Loko ntsena ndza ha hanya,” ku vula Yehovha, Hosi leyi Lawulaka, “ku fa ka lowo homboloka a ndzi ku tsakeli,+ kambe ndzi tsakela leswaku lowo homboloka a tlhela+ endleleni yakwe, a ya emahlweni a hanya.+ Tlhelani, tlhelani etindleleni ta n’wina to biha,+ ha yini mi fanele ku fa, N’wina yindlu ya Israyele?”’+12 “Loko ku ri wena, Wena n’wana wa munhu, byela vana va vanhu varikwenu u ku, ‘Ku lulama ka lowo lulama a ku nge n’wi kutsuli esikwini ra ku hlasela kakwe.+ Kambe loko ku ri vuhomboloki bya lowo homboloka, byi nga ka byi nga n’wi khunguvanyisi esikwini leri a tlhelaka ha rona eka vuhomboloki byakwe.+ Hambi ku ri loyi a nga ni ku lulama a nga ka a nga swi koti ku ya emahlweni a hanya ha kona esikwini leri a dyohaka ha rona.+13 Loko ndzi byela lowo lulama, ndzi ku: “Kunene u ta ya emahlweni u hanya,” kutani yena a tshemba ku lulama ka yena, a endla ku pfumala vululami,+ swiendlo swakwe hinkwaswo swo lulama a swi nge tsundzukiwi, kambe ku kala vululami loku a ku endleke—u ta fela kona.+14 “‘Loko ndzi byela lowo homboloka ndzi ku: “Kunene u ta fa,”+ kutani a tlhela exidyohweni xakwe,+ a kombisa vululami ni ku tshembeka,+15 lowo homboloka a vuyisa nchumu lowu wu nga xitiyisekiso xa nandzu,+ a tlherisela swilo leswi tekiweke hi vukanganyisi,+ a famba hi milawu ya vutomi a nga endli hi ku kala vululami,+ kunene u ta hambeta a hanya.+ A nga ka a nga fi.16 Swidyoho leswi a swi endleke swi nga ka swi nga ha tsundzukiwi eka yena.+ U kombise vululami ni ku tshembeka. Kunene u ta hambeta a hanya.’+17 “Vana va vanhu va ka n’wina va te, ‘Ndlela ya Yehovha a yi lulamisiwanga kahle,’+ kambe, ndlela ya vona hi yona leyi nga lulamisiwangiki kahle.18 “Loko wo lulama a tshika ku lulama ka yena kutani a endla leswi nga lulamangiki, u fanele a fela swona.+19 Kutani loko lowo homboloka a tshika ku homboloka ka yena, a kombisa vululami ni ku tshembeka, u ta hambeta a hanya+ hikwalaho ka swona.20 “N’wina mi te, ‘Ndlela ya Yehovha a yi lulamisiwanga kahle.’+ Ndzi ta avanyisa un’wana ni un’wana wa n’wina hi ku ya hi tindlela ta yena,+ N’wina yindlu ya Israyele.”21 Hi ku famba ka nkarhi hi lembe ra vu-12, hi n’hweti ya vukhume, esikwini ra vuntlhanu ra n’hweti leyi a hi ri evukhumbini, ku fike munhu la balekeke eYerusalema+ eka mina, a ku: “Muti wu hlaseriwile!”+22 Kutani voko ra Yehovha a ri ri ehenhla ka mina nimadyambu ku nga si ta loyi a balekeke,+ hiloko Yena a pfula nomu wa mina yoloye a nga si ta eka mina nimixo, kutani nomu wa mina wu pfuleka, ndzi kota ku vulavula.+23 Rito ra Yehovha ri fika eka mina, ri ku:24 “N’wana wa munhu, vaaki va tindhawu leti ti onhakeke+ va vulavula malunghana ni misava ya Israyele, va ku, ‘Abrahama a a ri un’we ntsena kambe u teke tiko.+ Hina hi tele; hi nyikiwe tiko ri va ra hina.’+25 “Hikokwalaho va byele u ku, ‘Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te: “Mi tshamela ku dya ni ngati,+ mi tshamela ku tlakusela mahlo ya n’wina eka swifaniso swa hava leswi hombolokeke,+ mi tshamela ku chulula ngati.+ Kutani, xana mi fanele mi teka tiko?+26 Mi titshege hi banga ra n’wina.+ Mi endle nchumu lowu nyenyetsaka,+ naswona un’wana ni un’wana wa n’wina u nyamise nsati wa nakulobye.+ Kutani, xana mi fanele mi teka tiko?”’+27 “U fanele u va byela u ku, ‘Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te: “Loko ntsena ndza ha hanya, kunene lava va nga etindhawini leti onhakeke va ta wisiwa hi banga;+ loyi a nga ehenhla ka vuandlalo bya nhova, kunene ndzi ta n’wi nyiketa a va swakudya swa swivandzana;+ lava va nga etindhawini leti tiyeke ni le mabakweni+ va ta dlayiwa hi ntungu.28 Tiko ndzi ta ri endla ri va rhumbi,+ ri onheteriwa, ku tinyungubyisa hi ntamu wa rona ku ta hela+ ni tintshava ta Israyele ti ta endliwa rhumbi,+ ku nga ri na munhu la hundzaka kona.29 Va ta tiva leswaku hi mina Yehovha loko ndzi endla tiko ri va rhumbi,+ ri onheteriwa, hikwalaho ka swilo hinkwaswo swo nyenyetsa leswi va swi endleke.”’+30 “Loko ku ri wena, Wena n’wana wa munhu, vana va vanhu varikwenu va vulavula ha wena emakhumbini ni le tinyangweni ta tindlu,+ naswona munhu u vulavule ni un’wana, un’wana ni un’wana a vulavula ni makwavo, va ku, ‘Hi kombela mi ta, mi ta twa rito leri ri humaka eka Yehovha.’+31 Va ta nghena eka wena, ku fana ni ku nghena ka vanhu, va tshama emahlweni ka wena va ri vanhu va mina;+ kunene va ta twa marito ya wena kambe leswi a va nge swi endli,+ hikuva hi nomu wa vona va phofula ku navela ko biha naswona mbilu ya vona yi landzelela+ mpindzulo wa vona wo biha.32 Kutani waswivo, eka vona u kotisa risimu leri khutazaka rirhandzu, ku fana ni loyi a nga ni rito ro saseka, loyi a xi chayaka kahle xitende.+ Kunene va ta twa marito ya wena, kambe a va kona lava va ma endlaka.+33 Kutani loko swi hetiseka—waswivo, swi fanele swi hetiseka+—va fanele va swi tiva leswaku muprofeta a a ri kona exikarhi ka vona.”+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Genesa 1:1-31
1 Eku sunguleni+ Xikwembu+ xi tumbuluxe+ matilo ni misava.+2 Misava a yi nga ri na xivumbeko, yi nga ri na nchumu naswona a ku ri ni munyama ehenhla ka vuandlalo bya xidziva xa mati;+ matimba lama tirhaka ya Xikwembu a ma ya hala ni hala+ ehenhla ka vuandlalo bya mati.+3 Kutani Xikwembu xi ku:+ “Ku vonakala a ku ve kona.” Hiloko ku vonakala+ ku va kona.4 Endzhaku ka sweswo Xikwembu xi vona leswaku ku vonakala a ku ri kunene, hiloko Xikwembu xi endla ku va ni ku hambana exikarhi ka ku vonakala ni munyama.+5 Kutani Xikwembu xi sungula ku vitana ku vonakala xi ku i Nhlikanhi+ kambe munyama xi wu vitana Vusiku.+ Hiloko ku va madyambu, ku va mixo, hi rona siku ro sungula.6 Xikwembu xi ya emahlweni xi ku: “Xibakabaka+ a xi ve kona exikarhi ka mati naswona a ku ve ni ku avana exikarhi ka mati ni mati.”+7 Xikwembu xi ya emahlweni xi endla xibakabaka ni ku endla leswaku ku va ni ku avana exikarhi ka mati lama fanelaka ku va ehansi ka xibakabaka ni mati lama fanelaka ku va ehenhla ka xibakabaka.+ Hiloko swi va tano.8 Kutani Xikwembu xi sungula ku vitana xibakabaka xi ku i Tilo.+ Hiloko ku va madyambu, ku va mixo, hi rona siku ra vumbirhi.9 Xikwembu xi ya emahlweni xi ku: “Mati lama nga ehansi ka matilo a ma hlengeletiwe endhawini yin’we naswona a ku humelele ndhawu leyi omeke.”+ Hiloko swi va tano.10 Kutani Xikwembu xi sungula ku vitana ndhawu leyi omeke xi ku i Misava,+ kambe ku hlengeletana ka mati xi ku vitana Malwandle.+ Ku tlula kwalaho, Xikwembu xi swi vona leswaku a swi ri swinene.+11 Xikwembu xi ya emahlweni xi ku: “Misava a yi mirise byanyi, swimila leswi vekaka mbewu+ ni mirhi leyi tswalaka mihandzu emisaveni hi ku ya hi mixaka ya yona,+ leyi timbewu ta yona ti kumekaka eka yona.”+ Hiloko swi va tano.12 Kutani misava yi sungula ku mirisa byanyi, swimila leswi vekaka mbewu hi mixaka+ ya swona ni mirhi leyi tswalaka mihandzu leyi timbewu ta yona ti kumekaka eka yona hi ku ya hi mixaka ya yona.+ Hiloko Xikwembu xi swi vona leswaku a swi ri swinene.13 Kutani ku va madyambu, ku va mixo, hi rona siku ra vunharhu.14 Xikwembu xi ya emahlweni xi ku: “Timboni a ti ve kona exibakabakeni xa matilo leswaku ti ta hambanisa nhlikanhi ni vusiku;+ naswona ti ta va ta swikombiso ni ta tinguva, ta masiku ni ta malembe.+15 Ti ta va timboni exibakabakeni xa matilo leswaku ti voninga emisaveni.”+ Hiloko swi va tano.16 Xikwembu xi ya emahlweni xi endla timboni timbirhi letikulu, rivoni lerikulu ri va ra ku fuma nhlikanhi ni rivoni leritsongo ri va ra ku fuma vusiku, xi endla ni tinyeleti.+17 Kutani Xikwembu xi ti veka exibakabakeni xa matilo leswaku ti ta voninga emisaveni,+18 nileswaku ti ta fuma nhlikanhi ni vusiku, ti hambanisa ku vonakala ni munyama.+ Kutani Xikwembu xi swi vona leswaku a swi ri swinene.+19 Hiloko ku va madyambu, ku va mixo, hi rona siku ra vumune.20 Xikwembu xi ya emahlweni xi ku: “Mati a ma tale hi mimoya-xiviri+ leyinyingi leyi hanyaka naswona swivumbiwa leswi hahaka a swi hahe ehenhla ka misava ni le henhla exibakabakeni xa matilo.”+21 Xikwembu xi ya emahlweni xi tumbuluxa swivandzana+ leswikulu swa le lwandle ni mimoya-xiviri hinkwayo leyi hanyaka, leyi famba-fambaka,+ leyi teleke ematini hi ku ya hi mixaka ya yona, ni swivumbiwa hinkwaswo leswi nga ni timpapa leswi hahaka hi ku ya hi mixaka ya swona.+ Hiloko Xikwembu xi swi vona leswaku a swi ri swinene.22 Kutani Xikwembu xi swi katekisa xi ku: “Tswalanani mi andza, mi tala ematini lama nga evuentweni bya lwandle,+ naswona swivumbiwa leswi hahaka a swi tale emisaveni.”23 Hiloko ku va madyambu, ku va mixo, hi rona siku ra vuntlhanu.24 Xikwembu xi ya emahlweni xi ku: “Misava+ a yi humese mimoya-xiviri leyi hanyaka hi ku ya hi mixaka ya yona, swifuwo,+ swiharhi leswi famba-fambaka+ ni swivandzana+ swa misava hi ku ya hi mixaka ya swona.” Hiloko swi va tano.25 Xikwembu xi ya emahlweni xi endla swivandzana swa misava hi ku ya hi mixaka ya swona ni swifuwo hi ku ya hi mixaka ya swona ni hinkwaswo swiharhi leswi famba-fambaka swa misava hi ku ya hi mixaka ya swona.+ Hiloko Xikwembu xi swi vona leswaku a swi ri swinene.26 Xikwembu xi ya emahlweni xi ku: “A hi+ endle munhu hi xifaniso+ xa hina, a fana+ na hina, naswona a va fume tinhlampfi ta lwandle ni swivumbiwa leswi hahaka swa matilo ni swifuwo ni misava hinkwayo ni xiharhi xin’wana ni xin’wana lexi famba-fambaka ehenhla ka misava.”+27 Xikwembu xi ya emahlweni xi tumbuluxa munhu hi xifaniso xa xona, xi n’wi tumbuluxe hi xifaniso xa Xikwembu;+ xi va tumbuluxe va ri waxinuna ni waxisati.+28 Ku tlula kwalaho, Xikwembu xi va katekisa,+ kutani Xikwembu xi ku eka vona: “Tswalanani+ mi andza, mi tata misava, mi yi fuma,+ mi fuma+ tinhlampfi ta lwandle ni swivumbiwa leswi hahaka swa matilo ni swivumbiwa hinkwaswo leswi famba-fambaka ehenhla ka misava.”29 Xikwembu xi ya emahlweni xi ku: “Maswivo, ndzi mi nyika swimila hinkwaswo swa vuandlalo bya misava hinkwayo leswi vekaka timbewu ni murhi wun’wana ni wun’wana lowu nga ni mbhandzu wa murhi lowu vekaka mbewu+ eka wona. A swi ve swakudya+ eka n’wina.30 Xivandzana xin’wana ni xin’wana xa misava, ni xivumbiwa xin’wana ni xin’wana xa matilo lexi hahaka, ni hinkwaswo leswi famba-fambaka ehenhla ka misava, leswi nga ni vutomi swi ri mimoya-xiviri, hinkwaswo [ndzi swi nyika] swimila swa rihlaza leswaku ku va swakudya+ eka swona.” Hiloko swi va tano.31 Endzhaku ka sweswo Xikwembu xi vona hinkwaswo leswi xi swi endleke, kutani waswivo, a swi ri swinene ngopfu.+ Hiloko ku va madyambu, ku va mixo, hi rona siku ra vutsevu.


text:
SWITOLOVETO SWA TIMHAKA TA BIBELE
Switoloveto Swa Timhaka Ta Bibele
Xana U Nga Kombisa Tintswalo?
Hlaya hi xifaniso xa Yesu xa Musamariya lonene. Kopa xitoloveto lexi ivi u xi printa, kutani u hlaya mhaka leyi ya le Bibeleni u yi endla yi hanya!
SWIN'WANA EKA NHLENGELETO LOWU
Titsongahate Loko U Tshinyiwa
U dyondza yini eka ndlela leyi Natani a vulavuleke ha yona na Davhida leswaku a n’wi lulamisa?
Tivonele Eka Ku Navela Loku Nga Riki Kunene
Endla xitoloveto lexi naswona u yi vona hi mahlo ya mianakanyo mhaka leyi ya le Bibeleni ya Davhida na Bati-xeba. Hi tihi tidyondzo leti hi nga ti dyondzaka?
Xikwembu Xi Horise Hezekiya
Hlaya mhaka leyi ya Bibele u vona ndlela leyi u nga antswisaka ha yona ndlela leyi u khongelaka ha yona.


text:
DYONDZO 22
Ku Endliwa Yini eRhavini?
Swirho swa ndyangu wa Bethele swi tirha etindzawulweni to hambana-hambana, swi khathalela ntirho wo chumayela etikweni rin’we kumbe yo hlayanyana. Swi nga ha tirha eka mintlawa ya vuhundzuluxeri, swi kandziyisa timagazini, swi hlanganisa tibuku, swi tirha laha ku hlayisiwaka tibuku, swi rhekhoda rungula leri ngo yingiseriwa kunene ni ku endla tivhidiyo kumbe swi khathalela timhaka tin’wana ta le ndhawini yoleyo.
Komiti ya Rhavi yi langutela ntirho. Huvo leyi Fumaka yi byarhise Komiti ya Rhavi ku langutela leswaku hofisi yin’wana ni yin’wana ya rhavi yi tirha kahle naswona komiti yoleyo yi vumbiwa hi vakulu vanharhu lava fanelekaka kumbe lava engetelekeke. Komiti yoleyo yi tivisa Huvo leyi Fumaka hi nhluvuko wa ntirho etikweni rin’wana ni rin’wana leri languteriwaka hi yona yi tlhela yi yi tivisa hi swiphiqo swihi na swihi leswi nga ha vaka kona. Swiviko swoleswo swi pfuna Huvo leyi Fumaka ku endla xiboho xa leswaku hi tihi timhaka leti nga tlhuvutsiwaka eka minkandziyiso ya le nkarhini lowu taka ni le minhlanganweni ni le tinhlengeletanweni. Vayimeri va Huvo leyi Fumaka va rhumeriwa nkarhi na nkarhi leswaku va endzela marhavi va tlhela va nyikela nkongomiso eka Tikomiti ta Marhavi malunghana ni ndlela leyi ti faneleke ti swi endla ha yona swiavelo swa tona. (Swivuriso 11:14) Ku hleriwa nongonoko wo hlawuleka lowu katsaka nkulumo leyi nyikeriwaka hi muyimeri wa ntsindza wa Timbhoni ta Yehovha wa rhavi leswaku a khutaza vanhu lava tshamaka ensin’wini ya rhavi rolero.
Ku pfuniwa mavandlha ya kwalaho. Vamakwerhu lava nga ni vutihlamuleri erhavini va nyika mpfumelelo wa ku simekiwa ka mavandlha lamantshwa. Vamakwerhu lava va tlhela va kongomisa ntirho wa maphayona, varhumiwa ni valanguteri va miganga lava nga le nsin’wini ya rhavi rolero. Va hlela tinhlengeletano, ku akiwa ka Tiholo ta Mfumo letintshwa naswona va tiyiseka leswaku minkandziyiso yi rhumeriwa emavandlheni leswaku yi enerisa swilaveko swa wona. Swilo hinkwaswo leswi endliwaka erhavini swi hoxa xandla leswaku ntirho wo chumayela wu endliwa hi ndlela leyi hlelekeke.—1 Vakorinto 14:33, 40.
Tikomiti ta Marhavi ti yi pfuna njhani Huvo leyi Fumaka?
Hi swihi swilo leswi endliwaka erhavini?


text:
A A “Yi Tiva Ndlela”
GUY HOLLIS PIERCE, loyi a a ri xirho xa Huvo leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha, u hete pfhumba rakwe ra laha misaveni hi Ravumbirhi hi March 18, 2014. A a ri ni malembe ya 79 loko a pfuxiwa tanihi makwavo wa Kreste kutani a kuma hakelo yakwe ya le tilweni.—Hev. 2:10-12; 1 Pet. 3:18.
Guy Pierce u velekiwe le Auburn, eCalifornia, le U.S.A., hi November 6, 1934, naswona u khuvuriwe hi 1955. Hi 1977, u tekane ni nsati wakwe Penny loyi a a n’wi rhandza kutani va va ni ndyangu. Ku va ni ndyangu swi n’wi pfune leswaku a kota ku khoma vanhu van’wana tanihi tata wa vona. Hi 1982 yena na Penny va sungule ku phayona naswona hi 1986 u ve mulanguteri wa muganga le United States laha a heteke malembe ya 11 a endla ntirho wolowo.
Hi 1997, Guy na Penny Pierce va ve swirho swa ndyangu wa Bethele ya le United States. Makwerhu Pierce u fike a tirha eka Ndzawulo ya Ntirho naswona hi 1998 u hlawuriwe leswaku a pfuneta eka Komiti yo Khathalela Vatirhi ya Huvo leyi Fumaka. Hi October 2, 1999, eka nhlangano wa lembe ni lembe wa Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania ku tivisiwe leswaku Makwerhu Pierce i xirho xa Huvo leyi Fumaka. Emalembeni lama hundzeke, u tirhe ni Komiti yo Khathalela Vatirhi, ya Vatsari, ya Vukandziyisi ni ya Vahlanganisi.
Lexi a xi endla leswaku vanhu va swiyimo ni va mindhavuko yo hambana-hambana va rhandza Makwerhu Pierce a ku ri ku n’wayitela ka yena swi huma embilwini ni ku va ni misavu. Hambiswiritano, timfanelo leti a ti endla leswaku vanhu va n’wi rhandza ngopfu a ku ri rirhandzu ra yena, ku titsongahata ka yena, ku xixima ka yena milawu yo lulama ni ku va ni ripfumelo leri heleleke eka Yehovha. Guy Pierce a a tiyiseka leswaku switshembiso swa Yehovha swi ta hetiseka tanihi leswi hi tiyisekaka leswaku dyambu ri ta huma, naswona a a lava leswaku misava hinkwayo yi swi tiva sweswo.
Makwerhu Pierce a a tirhela Yehovha hi matimba, a pfuka ka ha ri mixo swinene naswona minkarhi yo tala a a tirha ku kala ku va vusiku ngopfu. U ye ematikweni yo hambana-hambana leswaku a ya khutaza vamakwavo lava nga Vakreste naswona a a tinyika nkarhi wo burisana ni swirho swo hambana-hambana swa ndyangu wa Bethele ni van’wana lava a va lava ku va ni vunakulobye na yena, va lava xitsundzuxo ni mpfuno. Hambiloko ku hundze malembe yo tala, vapfumeri-kulobye va ha ma tsundzuka malwandla ya yena, xinghana xa yena ni xikhutazo lexi humaka eMatsalweni.
Makwerhu tlhelo munghana wa hina la rhandzekaka u siye nsati ni vana va tsevu swin’we ni vatukulu ni vatukulu-xinguwe. Nakambe a a ri ni vana vo tala swinene va moya. Nkulumo ya xilahlo ya Makwerhu Pierce yi nyikeriwe eBethele ya le Brooklyn hi Mugqivela hi March 22, 2014, hi Mark Sanderson, loyi na yena a nga xirho xa Huvo leyi Fumaka. U vulavule hi ntshembo wa Makwerhu Pierce wo ya hanya etilweni kutani a hlaya marito ya Yesu lama nge: “Endlwini ya Tatana ku ni vutshamo byo tala. . . . Loko ndzi ya mi lunghisela ndhawu, ndzi ta tlhela ndzi vuya kutani ndzi ta mi amukela ekaya mi va na mina, leswaku laha ndzi nga kona na n’wina mi va kona. Naswona ma yi tiva ndlela ya laha ndzi yaka kona.”—Yoh. 14:2-4.
Hi ta n’wi tsundzuka swinene Makwerhu Pierce. Kambe ha tsaka leswi a a “yi tiva ndlela” yo ya ‘evutshan’weni’ bya yena bya hilaha ku nga heriki.


text:
XIENGETELO
Mikayele Ntsumi Leyikulu, I Mani?
XIVUMBIWA xa moya lexi vuriwaka Mikayele a xi boxiwi ko tala eBibeleni. Hambiswiritano, loko ku vulavuriwa ha xona xi boxiwa xi ri eku endleni ka swo karhi. Ebukwini ya Daniyele, Mikayele u lwa ni tintsumi leto homboloka; epapileni ra Yuda u kanetana na Sathana; naswona eka Nhlavutelo u lwa na Diyavulosi ni madimona yakwe. Leswi Mikayele a lwelaka vulawuri bya Yehovha a tlhela a lwa ni valala va Xikwembu, u hanya hi ku ya hi nhlamuselo ya vito rakwe leyi nge “I Mani La Fanaka Ni Xikwembu?” Kahle-kahle Mikayele loyi i mani?
Minkarhi yin’wana vanhu va tiviwa hi mavito man’wana. Hi xikombiso, mupatriyaka Yakobo u tiviwa hi vito ra Israyele, kasi muapostola Petro u tiviwa hi ra Simoni. (Genesa 49:1, 2; Matewu 10:2) Hilaha ku fanaka, Bibele yi kombisa leswaku, Mikayele i vito rin’wana ra Yesu Kreste loko a nga si ta laha misaveni ni loko se a fambile. A hi kambisiseni Matsalwa leswaku hi kumisisa mhaka leyi.
Ntsumi leyikulu. Rito ra Xikwembu loko ri vulavula hi Mikayele ri ri i “ntsumi leyikulu.” (Yudha 9) Xiya leswaku Mikayele u vitaniwa ntsumi leyikulu. Leswi swi vula leswaku i yin’we ntsena ntsumi yo tano. Kahle-kahle rito leri nge “ntsumi leyikulu,” eBibeleni ri humelela ri ri eka vun’we, a ku kona laha ri humelelaka ri ri evunyingini. Tlhandlakambirhi, Yesu u ni xikhundlha xa ku va ntsumi leyikulu. Malunghana na Hosi Yesu Kreste la pfuxiweke, 1 Vatesalonika 4:16 yi ri: “Hosi hi yoxe yi ta xika hi le tilweni hi rito ro lerisa, hi rito ra ntsumi leyikulu.” Xisweswo rito ra Yesu ri hlamuseriwa ri ri ra ntsumi leyikulu. Hikwalaho, tsalwa leri ri vula leswaku Yesu hi byakwe hi yena Mikayele ntsumi leyikulu.
Murhangeri wa Vuthu. Bibele yi vula leswaku “Mikayele ni tintsumi ta yena va lwa ni dragona . . . ni tintsumi ta yona.” (Nhlavutelo 12:7) Xisweswo, Mikayele i Murhangeri wa vuthu ra tintsumi leto tshembeka. Nakambe Nhlavutelo yi hlamusela Yesu a ri Murhangeri wa vuthu ra tintsumi leto tshembeka. (Nhlavutelo 19:14-16) Muapostola Pawulo na yena u vulavule hi ku kongoma hi “Hosi Yesu” na hi “tintsumi takwe ta matimba.” (2 Vatesalonika 1:7; Matewu 16:27; 24:31; 1 Petro 3:22) Kutani ke, Bibele yi vulavula hi Mikayele ni “tintsumi takwe” na Yesu ni “tintsumi takwe.” (Matewu 13:41) Leswi eRitweni ra Xikwembu ku nga riki kona laha ku vulavuriwaka hi mavuthu mambirhi ya tintsumi to tshembeka ta le tilweni—lerin’wana ri rhangeriwe hi Mikayele naswona lerin’wana ri rhangeriwe hi Yesu—swa twala ku gimeta hi leswaku Mikayele a ku na un’wana handle ka Yesu Kreste loko a ri exikhundlheni xakwe xa le tilweni. *
^ ndzim. 1 Rungula leri engetelekeke leri kombaka leswaku vito ra Mikayele i ra N’wana wa Xikwembu ri kumeka eka Insight on the Scriptures Vholumo 2, matluka 393-4, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.


text:
Xana Xikwembu I Vunharhu-un’we?
Nhlamulo ya Bibele
Tikereke to tala ta Vukreste ti dyondzisa leswaku Xikwembu i Vunharhu-un’we. Hambiswiritano, Encyclopædia Britannica yi ri: “
Rito Vunharhu-un’we ni dyondzo ya kona ya leswaku ku ni swikwembu swinharhu leswi vumbaka xikwembu xin’we a swi kona eka Testamente Leyintshwa . . . Dyondzo leyi yi sungule hakatsongo-tsongo eka malembe-xidzana yo hlayanyana lama hundzeke naswona ku ve ni minjhekanjhekisano yo tala malunghana na yona.”
Entiyisweni, Xikwembu xa le Bibeleni a xi si tshama xi hlamuseriwanga tanihi xiphemu xa Vunharhu-un’we. Xiya tindzimana leti ta Bibele:
“Yehovha Xikwembu xa hina i Yehovha un’we.”—Deteronoma 6:4.
“Wena loyi vito ra wena u nga Yehovha, Wena u ri wexe u La nge Henhla-henhla emisaveni hinkwayo.”—Pisalema 83:18.
“Leswi swi vula vutomi lebyi nga heriki, ku nghenisa ka vona vutivi ha wena, Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso, ni loyi u n’wi rhumeke, Yesu Kreste.”—Yohane 17:3.
“Xikwembu i xin’we ntsena.”—Vagalatiya 3:20.
Ha yini tikerete to tala ta Vukreste ti vula leswaku Xikwembu i Vunharhu-un’we?
DYONDZA SWO TALA
Hi Yihi Dyondzo Leyi Nga Ntiyiso Malunghana Ni Xikwembu?
U anakanya onge Xikwembu xa khathala ha wena? Dyondza hi vumunhu bya xona ni ndlela leyi u nga tshinelaka eka xona ha yona.
Xana Dyondzo Ya Vunharhu-un’we Yi Huma Kwihi?
Marito lama kombisaka leswaku ku ni vanhu vanharhu eka Xikwembu xin’we ku hava laha ma nga kumekaka kona eBibeleni. Ha yini swi ri tano?


text:
LANGUTELO RA BIBELE
Paradiyisi
I yini Paradeyisi?
LESWI VANHU VA SWI VULAKA
Van’wana va ehleketa leswaku mhaka ya Paradeyisi ko va ntsheketo ntsena. Kasi van’wana va pfumela leswaku Paradeyisi i ndhawu leyi fanaka ni ntanga wo saseka laha vanhu lavanene va nga ta tshama kona hilaha ku nga heriki va tlhela va endla mintirho leyi tsakisaka ni leyi vuyerisaka.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Rito leri nge “paradeyisi” ri tirhiseriwa ku kombetela eka kaya ro sungula ra vanhu, ku nga ntanga wa Edeni. (Genesa 2:7-15) Bibele yi hlamusela ntanga wolowo tanihi ndhawu ya xiviri laha mpatswa wo sungula a wu tshama kona handle ko xungetiwa hi mavabyi ni rifu. (Genesa 1:27, 28) Kambe leswi mpatswa wolowo wu nga xi yingisangiki Xikwembu, wu hlongoriwile ekaya rero leri nga paradeyisi. Hambiswiritano, vuprofeta byo tala bya Bibele byi vula leswaku enkarhini lowu taka vanhu va ta tiphina eParadeyisini leyi vuyeteriweke.
HA YINI YI FANELE YI VA YA NKOKA EKA WENA?
Loko Xikwembu xi hi rhandza, swa twala leswaku xi ta katekisa vagandzeri va xona vo tshembeka hi vutomi lebyi tsakisaka endhawini yo tano leyi nga Paradeyisi. Nakambe swa twala leswaku xi ta tivisa vanhu malunghana ni leswi va faneleke va swi endla leswaku va amukeleka eka xona. Bibele yi vula leswaku u nga amukeleka eka Xikwembu loko u dyondza ha xona naswona u yingisa swileriso swa xona.—Yohane 17:3; 1 Yohane 5:3.
“Yehovha Xikwembu a rima ntanga aEdeni . . . kutani a veka kona munhu loyi a n’wi vumbeke.”—Genesa 2:8.
Paradeyisi yi kwihi?
LESWI VANHU VA SWI VULAKA
Van’wana va tshemba leswaku Paradeyisi yi le tilweni, kasi van’wanyana va vula leswaku yi ta va laha misaveni enkarhini lowu taka.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Paradeyisi yo sungula ya vanhu a yi ri laha misaveni. Xikwembu xi swi veke erivaleni leswaku misava i kaya ra vanhu hilaha ku nga heriki. Bibele yi vula leswaku Xikwembu xi vumbe pulanete ya hina leswaku yi tshama hilaha ku nga riki na makumu. (Pisalema 104:5) Nakambe yi ri: “Loko ku ri matilo, i matilo ya Yehovha, kambe misava u yi nyike vana va vanhu.”—Pisalema 115:16.
Kutani a swi hlamarisi leswi Bibele yi vulavulaka hi xitshembiso xa misava leyi nga Paradeyisi. Eka yona Xikwembu xi ta katekisa vanhu hi vutomi lebyi nga heriki naswona ku ta va ni ku rhula lokukulu. Switlhavi ni ku xaniseka swi ta va swi nga ha ri kona. Nakambe vanhu va ta kota ku tiphina hi ku helela hi swilo swo saseka leswi nga laha misaveni.—Esaya 65:21-23.
“Ntsonga wa Xikwembu wu le vanhwini, . . . rifu a ri nge he vi kona, hambi ku ri ku kolola, ni xirilo ni xitlhavi a swi nge he vi kona.”—Nhlavutelo 21:3, 4.
I vamani lava nga ta tshama eParadeyisini?
LESWI VANHU VA SWI VULAKA
Vukhongeri byo tala byi dyondzisa leswaku i vanhu lavanene ntsena lava nga ta tshama eParadeyisini. Kambe vo tala a va swi twisisi leswaku i yini leswi va faneleke va swi endla leswaku va tekiwa tanihi vanhu lavanene. Van’wana va ehleketa leswaku swi ringene ku ya ekerekeni loko ku ri ni minkhuvo ni ku vula swikhongelo leswi phindha-phindhiwaka.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Bibele yi dyondzisa leswaku “lavo lulama” va ta tshama eParadeyisini. Kambe i mani munhu wo lulama ematihlweni ya Xikwembu? A hi munhu loyi a endlaka mihivahivana ya vukhongeri byakwe kambe a ri karhi a honisa milawu ya Xikwembu. Bibele yi ri: “Xana Yehovha u tsakisiwa hi magandzelo yo hisiwa ni switlhavelo ku fana ni ku yingisa rito ra Yehovha? Waswivo! Ku yingisa swa antswa ku ri ni xitlhavelo.” (1 Samuwele 15:22) Kutani hi ku kongoma, vanhu “lavo lulama” lava nga ta tshama hilaha ku nga heriki eParadeyisini hi lava yingisaka milawu ya Xikwembu leyi tsariweke eBibeleni.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Ku yingisa milawu ya Xikwembu swi katsa swo tala ku tlula ku hlanganyela eminkhubyeni ya vukhongeri. Mahanyelo ya wena ya siku ni siku ma nga ha tsakisa Xikwembu kumbe ma xi hlundzukisa. U nga dyondza ku tsakisa Xikwembu hi ku kambisisa Bibele hi vukheta. Nakambe swa olova ku xi tsakisa. Bibele yi vula leswaku “swileriso swa xona a swi tiki.” (1 Yohane 5:3) Xikwembu xi swi lava swinene ku ku katekisa hi ku ku nyika lunghelo ro hanya eParadeyisini hileswi u xi yingisaka.
“Lavo lulama va ta dya ndzhaka ya misava, va ta tshama eka yona hi masiku.”—Pisalema 37:29.


text:
XIPHEMU 4
Vuyelo Byi Ve Byihi Hikwalaho Ka Leswi Va Yingiseke Sathana?
Adamu na Evha va file hileswi va nga xi yingisangiki Xikwembu. Genesa 3:6, 23
Evha u yingise nyoka kutani a dya mbhandzu. Endzhaku ka sweswo, u nyike na Adamu, hiloko a dya.
Leswi va swi endleke a swi hoxile—a ku ri xidyoho. Xikwembu xi va hlongorile ekaya ra vona ra Paradeyisi.
Vona swin’we ni vana va vona a va koka exilogweni. Va dyuharile kutani va fa. A va yanga exivandleni xa moya; va file.
Vafi a va hanyi, va fana ni ntshuri. Genesa 3:19
Hinkwerhu ha fa hikwalaho ka leswi hi nga vana va Adamu na Evha. Vafi a va voni, a va twi naswona a va koti ku endla nchumu.—Eklesiasta 9:5, 10.
Xikongomelo xa Yehovha hi vanhu a ku nga ri leswaku va fa. Ku nga ri khale u ta pfuxa lava feke. Loko va n’wi yingisa va ta hanya hilaha ku nga heriki.
DYONDZA SWO TALA
Hi Xihi Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Misava?
Bibele yi hlamusela xivangelo xo va Xikwembu xi tumbuluxe misava, nkarhi lowu ku xaniseka ku nga ta hela ni leswi vumundzuku byi yi khomeleke swona misava ni lava tshamaka eka yona.
Hi Wihi Ntshembo Lowu Nga Kona Hi Lava Feke?
Ku humelela yini hi hina loko hi fa? Xana hi ta tlhela hi va vona varhandziwa va hina lava feke?