text:
Endla Ntirho Wa Wena Wa Ku Va Muevhangeli
“Endla ntirho wa muevhangeli, hetisisa vutirheli bya wena hi xitalo.”—2 TIM. 4:5.
1. Ha yini Yehovha a vuriwa Muevhangeli wo sungula ni lonkulu?
MUEVHANGELI i munhu loyi a vulaka mahungu lamanene. Muevhangeli wo sungula ni lonkulu i Yehovha Xikwembu. Endzhakunyana ka loko vatswari va hina vo sungula va xandzukile, Yehovha u twarise mahungu lamanene ya leswaku nyoka, leyi kahle-kahle ku nga Sathana Diyavulosi, yi ta lovisiwa. (Gen. 3:15) Eka malembe-xidzana lama landzeleke, Yehovha u huhutele vavanuna vo tshembeka leswaku va hlamusela ndlela leyi vito ra yena ri nga ta basisiwa ha yona eka xisandzu, ndlela leyi swiphiqo leswi vangiweke hi Sathana swi nga ta tlhantlhiwa ha yona ni ndlela leyi vanhu va nga tlhelaka va ri kuma ha yona lunghelo leri lahliweke hi Adamu na Evha ro hanya hilaha ku nga heriki.
2. (a) Tintsumi i vaevhangeli hi ndlela yihi? (b) Yesu i xikombiso lexinene eka vaevhangeli hi ndlela yihi?
2 Tintsumi na tona i vaevhangeli. Ti vula mahungu lamanene ni ku pfuna van’wana eku chumayeleni mahungu lamanene. (Luka 1:19; 2:10; Mint. 8:26, 27, 35; Nhlav. 14:6) Ku vuriwa yini hi Mikayele ntsumi leyikulu? Loko a ha ri laha misaveni a tiviwa hi vito ra Yesu, u vekele vanhu lava a va ta va vaevhangeli xikombiso lexinene. Yesu u rhangise ntirho wo chumayela mahungu lamanene evuton’wini bya yena!—Luka 4:16-21.
3. (a) I yini mahungu lamanene lawa hi ma chumayelaka? (b) I swivutiso swihi leswi hi faneleke hi swi hlamula tanihi vaevhangeli?
3 Yesu u lerise vadyondzisiwa va yena leswaku va va vaevhangeli. (Mat. 28:19, 20; Mint. 1:8) Muapostola Pawulo u khutaze mutirhi-kulobye Timotiya a ku: “Endla ntirho wa muevhangeli, hetisisa vutirheli bya wena hi xitalo.” (2 Tim. 4:5) I mahungu wahi lamanene lawa hina tanihi valandzeri va Yesu hi ma chumayelaka? Ma katsa ntiyiso lowu chavelelaka wa leswaku Yehovha, Tata wa hina wa le tilweni wa hi rhandza. (Yoh. 3:16; 1 Pet. 5:7) Ndlela leyikulu leyi Yehovha Xikwembu a hi kombisaka rirhandzu ra yena ha yona i ku tirhisa Mfumo wa yena. Hikwalaho, hi ntsako hi byela van’wana leswaku hinkwavo lava titsongahatelaka Mfumo wa yena, va n’wi yingisa naswona va endla leswinene va nga va vanghana va yena. (Ps. 15:1, 2) Entiyisweni, i xikongomelo xa Yehovha ku herisa ku xaniseka hinkwako. Nakambe u ta herisa gome leri vangiwaka hi ku tsundzuka swilo swo biha leswi tshameke swi hi humelela. Wolawo i mahungu lamanene hakunene! (Esa. 65:17) Leswi hi nga vaevhangeli, a hi kambisiseni tinhlamulo ta swivutiso swimbirhi swa nkoka: Ha yini swi ri swa nkoka leswaku vanhu va twa mahungu lamanene namuntlha? Naswona hi nga wu hetisisa njhani ntirho wa hina tanihi vaevhangeli hi ndlela leyinene?
HA YINI VANHU VA FANELE VA TWA MAHUNGU LAMANENE?
4. I switori swihi swa mavunwa leswi vanhu minkarhi yin’wana va byeriwaka swona malunghana ni Xikwembu?
4 A hi nge u byeriwe leswaku tata wa wena u fambe a ku siya wena ni ndyangu wa ka n’wina naswona lava vulaka leswaku va n’wi tiva va vula leswaku a a nga lavi ku ku tiva, a a ku tumbetela swihundla naswona a a ri ni tihanyi. Van’wana va nga ha endla u tshemba leswaku a swi pfuni nchumu ku ringeta ku n’wi lava hikuva u file. Entiyisweni, vo tala va byeriwe switori leswi fanaka ni sweswo malunghana ni Xikwembu. Va dyondzisiwe leswaku Xikwembu a xi twisiseki, a swi koteki ku xi tiva kumbe xi ni tihanyi. Hi xikombiso, vafundhisi van’wana va vula leswaku Xikwembu xi ta xupula vanhu vo biha hilaha ku nga heriki etiheleni. Van’wana va sola Xikwembu hikwalaho ka ku xaniseka loku vangiwaka hi timhangu ta ntumbuluko. Hambileswi swiendlakalo leswi swi dlayaka vanhu lavanene ni lavo biha, ku vuriwa leswaku i nxupulo lowu humaka eka Xikwembu.
5, 6. Dyondzo ya ku tihundzukela ka swilo ni tidyondzo ta mavunwa swi va khumbe njhani vanhu?
5 Van’wana va vula leswaku Xikwembu a xi kona. Emhakeni leyi, anakanya hi dyondzo ya ku tihundzukela ka swilo. Vo tala lava pfumelaka eka yona va vula leswaku swilo leswi hanyaka swi lo tihundzukela. Va vula leswaku a ku na Muvumbi. Van’wana va kale va vula leswaku vanhu va huma eka swiharhi, hikwalaho a swi fanelanga swi hi hlamarisa loko munhu a endla swilo hi ndlela ya vuharhi. Va vula leswaku i swa ntumbuluko leswaku vanhu lava nga ni vulawuri va tshikilela swisiwana. Hikwalaho, a swi hlamarisi leswi vo tala va tshembaka leswaku ku kala vululami ku ta tshama ku ri kona. Xisweswo, lava pfumelaka eka dyondzo ya ku tihundzukela ka swilo a va na ntshembo hi vumundzuku.
6 Handle ko kanakana, dyondzo ya ku tihundzukela ka swilo ni tidyondzo ta mavunwa i swin’wana swa swilo leswi vangeleke vanhu ku xaniseka emasikwini lawa ya makumu. (Rom. 1:28-31; 2 Tim. 3:1-5) Tidyondzo leti ta vanhu a hi mahungu lamanene. Ematshan’weni ya sweswo, hilaha muapostola Pawulo a vuleke hakona, ti siye vanhu va ri “emunyameni hi mianakanyo, ni ku hambana ni vutomi lebyi nga bya Xikwembu.” (Efe. 4:17-19) Ku engetela kwalaho, dyondzo ya ku tihundzukela ka swilo ni tidyondzo ta mavunwa swi endle leswaku vanhu va nga ma amukeli mahungu lamanene lama humaka eka Xikwembu.—Hlaya Vaefesa 2:11-13.
7, 8. Hi yihi ndlela yin’we ntsena leyi vanhu va nga ma twisisaka kahle ha yona mahungu lamanene?
7 Leswaku vanhu va va ni vuxaka na Yehovha, va fanele va rhanga va kholwa leswaku u kona nileswaku ku ni swivangelo leswinene swo n’wi tiva. Hi nga va pfuna leswaku va kuma vutivi byebyo hi ku va khutaza ku kambisisa ntumbuluko. Loko vanhu va tiyimisela ku kambisisa ntumbuluko kutani va anakanyisisa hileswi va swi vonaka, va dyondza hi vutlhari ni matimba ya Xikwembu. (Rhom. 1:19, 20) Loko hi ri karhi hi pfuna vanhu ku twisisa leswaku swilo hinkwaswo leswi Muvumbi wa hina Lonkulu a swi tumbuluxeke swa hlamarisa, hi nga tirhisa broxara leyi nge Xana Swilo Leswi Hanyaka Swi Lo Tumbuluxiwa? ni leyi nge The Origin of Life—Five Questions Worth Asking. Nilokoswiritano, lava va dyondzaka hi Xikwembu hi ku kambisisa ntumbuluko ntsena a va nge ti kumi tinhlamulo ta swivutiso leswi pfilunganyaka swinene evuton’wini, swo fana ni leswi: Ha yini Xikwembu xi pfumelela ku xaniseka? Hi xihi xikongomelo xa Xikwembu hi misava? Xana Xikwembu xa khathala ha mina?
8 Ndlela yin’we ntsena leyi vanhu va nga ma twisisaka kahle ha yona mahungu lamanene malunghana ni Xikwembu ni xikongomelo xa xona i ku dyondza Bibele. Mayana lunghelo leri hi nga na rona ro pfuna vanhu leswaku va kuma tinhlamulo ta swivutiso swa vona! Kambe, leswaku hi fikelela timbilu ta vayingiseri va hina, a hi fanelanga hi va dyondzisa ntiyiso ntsena; hi fanele hi va khorwisa. (2 Tim. 3:14) Hi nga va lava khorwisaka swinene hi ku landzela xikombiso xa Yesu. Ha yini a swi kotile ku khorwisa vanhu? Xivangelo xin’wana hi leswi a tirhiseke swivutiso hi ndlela leyinene. Hi nga n’wi tekelela njhani?
VAEVHANGELI LAVANENE VA SWI TIRHISA KAHLE SWIVUTISO
9. Leswaku hi pfuna vanhu hi tlhelo ra moya, hi fanele hi endla yini?
9 Ha yini hi fanele hi tirhisa swivutiso entirhweni wo chumayela ku fana na Yesu? Anakanya hi xiyimo lexi: Dokodela wa wena u ku byela leswaku u ku khomele mahungu lamanene. U ri a nga ku tshungula vuvabyi bya wena loko wo endliwa vuhandzuri lebyikulu. U nga ha n’wi tshemba. Kambe ku vuriwa yini loko a ku byela sweswo a nga rhanganga hi ku ku vutisa swivutiso malunghana ni rihanyo ra wena? A swi kanakanisi leswaku a wu nga ta n’wi tshemba. Ku nga khathariseki leswaku dokodela u tlharihe njhani, u fanele a ku vutisa swivutiso ni ku yingisela tinhlamulo ta wena a nga si ku pfuna. Hilaha ku fanaka, leswaku hi pfuna vanhu va amukela mahungu lamanene ya Mfumo, hi fanele hi hlakulela vuswikoti bya ku vutisa swivutiso leswinene. Hi nga kota ku va pfuna ntsena endzhaku ka loko hi twisise xiyimo xa vona xa moya.
Leswaku hi fikelela timbilu ta vayingiseri va hina, hi fanele hi va khorwisa
10, 11. I yini leswi hi nga kotaka ku swi endla loko hi tekelela ndlela ya Yesu yo dyondzisa?
10 Yesu a a swi tiva leswaku swivutiso leswi hlawuriweke kahle a swi nge pfuni mudyondzisi leswaku a tiva xichudeni ntsena kambe swi ta tlhela swi pfuna xichudeni leswaku xi katseka eka bulo. Hi xikombiso, loko Yesu a lava ku dyondzisa vadyondzisiwa va yena dyondzo ya ku titsongahata, u rhange a va vutisa xivutiso lexi tlhontlhaka mianakanyo. (Mar. 9:33) Leswaku Yesu a dyondzisa Petro ndlela yo dyondza dyondzo ya nkoka, u n’wi vutise xivutiso ivi a ringanyeta tinhlamulo timbirhi laha a a fanele a hlawula yin’we. (Mat. 17:24-26) Eka xiendlakalo xin’wana, Yesu u vutise vadyondzisiwa va yena swivutiso swo hlayanyana leswi va pfuneke ku vula ndlela leyi a va titwa ha yona, leswaku a ta tiva leswi nga etimbilwini ta vona. (Hlaya Matewu 16:13-17.) Hi ku tirhisa swivutiso ni ku vula swo karhi, Yesu a nga vulanga ntiyiso ntsena. U fikelele timbilu ta vanhu ni ku va khutaza leswaku va hanya hi ku pfumelelana ni mahungu lamanene.
11 Loko hi tekelela ndlela leyi Yesu a a tirhisa swivutiso ha yona, hi kota ku endla swilo swinharhu. Hi tiva ndlela leyinene leyi hi nga pfunaka vanhu ha yona, hi dyondza ndlela yo hlamulana ni lava va lavaka ku siva bulo naswona hi dyondzisa vanhu lava va titsongahataka ndlela leyi va nga vuyeriwaka ha yona. A hi kambisiseni swikombiso swinharhu swa ndlela leyinene leyi hi nga tirhisaka swivutiso ha yona.
12-14. U nga n’wi pfuna njhani n’wana wa wena leswaku a va ni xivindzi loko a chumayela mahungu lamanene? Nyika xikombiso.
12 Xikombiso xo sungula: Tanihi mutswari, a wu ta endla yini loko n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi a ku byela leswaku wa chava ku vulavula ni xichudeni-kulobye malunghana ni ntumbuluko? Handle ko kanakana, u ta lava ku n’wi pfuna leswaku a va ni xivindzi xo chumayela mahungu lamanene. Kutani ematshan’weni yo n’wi sola kumbe u n’wi byela leswi a faneleke a swi vula, ha yini u nga tekeleli xikombiso xa Yesu kutani u n’wi vutisa swivutiso leswi lavaka vonelo ra yena? U nga swi endla njhani sweswo?
13 Endzhaku ko hlaya ni n’wana wa wena swiphemu swo karhi eka broxara leyi nge The Origin of Life—Five Questions Worth Asking, u nga ha n’wi vutisa leswaku hi yihi mhaka leyi a vonaka yi tlhontlha mianakanyo swinene. N’wi khutaze ku anakanya hi swivangelo swin’wana leswi n’wi endleke a susumeteleka ku pfumela eka Muvumbi nileswaku ha yini a lava ku endla ku rhandza ka Xikwembu. (Rhom. 12:2) Byela n’wana wa wena leswaku a swi bohi leswaku swivangelo swa yena swi fana hi ku kongoma ni swa wena.
14 Hlamusela n’wana wa wena leswaku a nga ha vulavula ni xichudeni-kulobye hi ndlela leyi wena u vulavuleke na yena ha yona. N’wana wa wena a nga ha xi byela ntiyiso wo karhi malunghana ni ntumbuluko kutani a xi vutisa leswaku xona xi anakanya yini. Hi xikombiso, a nga ha xi kombela leswaku xi hlaya bokisi leri nga eka tluka 21 eka broxara leyi nge Origin of Life. Kutani n’wana wa wena a nga ha vutisa a ku, “Xana i ntiyiso leswaku DNA yi nga kota ku hlayisa rungula ro tala ku tlula khompyuta yihi na yihi emisaveni?” A swi kanakanisi leswaku xichudeni-kulobye xi ta ku, ina. Kutani n’wana wa wena a nga xi vutisa a ku, “Tanihi leswi sweswo swi kotekaka, xana a swi nge twali ku pfumela leswaku leswi ku nga ni munhu la endleke khompyuta, ku ni munhu loyi a endleke DNA?” Leswaku u pfuna n’wana wa wena a va ni xivindzi loko a vulavula ni van’wana hi leswi a pfumelaka eka swona, nkarhi na nkarhi u nga ha praktisa na yena swiyenge swo karhi. Loko u n’wi letela ku tirhisa swivutiso kahle, u ta n’wi pfuna leswaku a hetisisa ntirho wa yena tanihi muevhangeli.
15. Hi nga swi tirhisa njhani swivutiso leswaku hi pfuna munhu loyi a nga pfumeliki leswaku Xikwembu xi kona?
15 Xikombiso xa vumbirhi: Loko hi ri karhi hi chumayela, hi hlangana ni vanhu lava kanakanaka leswaku Xikwembu xi kona. Hi xikombiso, munhu a nga ha hi byela leswaku yena a nga pfumeli leswaku Xikwembu xi kona. Ematshan’weni yo pfumelela leswaku sweswo swi siva bulo, hi nga ha n’wi vutisa hi xichavo leswaku u ni nkarhi wo tanihi kwihi a nga pfumeli leswaku Xikwembu xi kona nileswaku i yini leswi n’wi endleke a va ni langutelo rero. Endzhaku ko yingisela nhlamulo ya yena ni ku n’wi nkhensa hileswi a anakanyisiseke hi mhaka leyi, hi nga ha n’wi vutisa loko a swi tsakela ku hlaya broxara leyi kombisaka leswaku swilo leswi hanyaka swi lo tumbuluxiwa. Loko n’wini wa muti a swi tsakela, hi nga ha n’wi fambisela broxara leyi nge Xana Swilo Leswi Hanyaka Swi Lo Tumbuluxiwa? kumbe leyi nge The Origin of Life—Five Questions Worth Asking. Swivutiso swa vutlhari leswi vutisiwaka hi musa, swi nga ha tirha tanihi xilotlelo lexi pfulaka mbilu ya munhu leswaku a yingisela mahungu lamanene.
16. Ha yini hi fanele hi tiyiseka leswaku xichudeni xa hina xa Bibele a xi ti hlayi kunene tinhlamulo eka nkandziyiso lowu hi xi dyondzisaka Bibele ha wona?
16 Xikombiso xa vunharhu: Loko hi fambisa dyondzo ya Bibele, hi nga ha tshika xichudeni xi hlaya kunene tinhlamulo leti tsariweke eka nkandziyiso lowu hi wu tirhisaka ku dyondza Bibele na xona. Kambe, loko hi endla tano, hi ta va hi sivela xichudeni ku endla nhluvuko hi tlhelo ra moya. Ha yini? Hikuva xichudeni lexi phindhaka tinhlamulo handle ko anakanyisisa ha tona a xi nge vi na timitsu leti enteke hi tlhelo ra moya. Swi nga ha xi tikela xichudeni xo tano ku tshama entiyisweni loko vanhu va xi kaneta. (Mat. 13:20, 21) Leswaku hi pfuna xichudeni xa hina, hi fanele hi xi vutisa leswaku xi titwa njhani hi leswi xi swi dyondzaka. Ringeta ku kumisisa loko xi pfumelelana ni leswi xi swi dyondzaka. Xa nkoka swinene, xi kombele xi hlamusela leswaku ha yini xi pfumelelana na swona kumbe xi nga pfumelelani na swona. Endzhaku xi pfune leswaku xi anakanyisisa hi Matsalwa leswaku leswi xi swi pfumelaka swi ta va swi sekeriwe eka wona. (Hev. 5:14) Loko hi tirhisa swivutiso kahle, vanhu lava hi va dyondzisaka va ta va ni ripfumelo leri tiyeke naswona va ta kota ku lwisana ni matshalatshala ya lava va nga ta va kaneta kumbe ku va hambukisa. (Kol. 2:6-8) I yini swin’wana leswi hi nga swi endlaka leswaku hi hetisisa ntirho wa hina wa ku va vaevhangeli?
VAEVHANGELI LAVANENE VA PFUNANA
17, 18. Loko hi famba ni un’wana ensin’wini, hi nga endla yini leswaku hi n’wi pfuna loko a ri karhi a chumayela?
17 Yesu u rhume vadyondzisiwa va yena hi vambirhi-mbirhi leswaku va ya chumayela. (Mar. 6:7; Luka 10:1) Endzhaku, muapostola Pawulo u vulavule hi ‘vatirhi-kulobye’ “lava va lweke swin’we na [yena] eka mahungu lamanene.” (Filp. 4:3) Hi ku pfumelelana ni xikombiso xexo xa le Matsalweni, hi 1953, vahuweleri va Mfumo va sungule nongonoko wo letela van’wana ensin’wini.
18 Loko u famba ni Mukreste un’wana ensin’wini, u nga endla yini leswaku u n’wi pfuna loko a ri karhi a chumayela? (Hlaya 1 Vakorinto 3:6-9.) Hlaya eBibeleni ya wena matsalwa lawa loyi u fambaka na yena a ma hlayaka. Yingiserisisa loko loyi u fambaka na yena a ri karhi a vulavurisana ni n’wini wa muti. Fambisana na vona eka bulo ra vona leswaku u ta pfuna loko loyi u fambaka na yena a lava mpfuno. (Ekl. 4:12) Kambe, hi lexi xitsundzuxo: U nga kavanyeti loyi u fambaka na yena loko a nyikela vumbhoni kumbe loko n’wini wa muti a vulavula. Loko u va kavanyeta u nga ha heta loyi u fambaka na yena matimba u tlhela u pfilunganya n’wini wa muti. Minkarhi yin’wana, swi nga ha fanela leswaku u vula swo karhi. Kambe loko u lava ku vula swo karhi, u nga lehisi. Endzhaku ka sweswo, tshika loyi u fambaka na yena a ya emahlweni ni bulo.
19. I yini leswi hi faneleke hi swi tsundzuka naswona ha yini?
19 Wena ni loyi u fambaka na yena mi nga pfunana njhani loko mi ri karhi mi chumayela hi yindlu ni yindlu? Ha yini mi nga buli hi tindlela leti mi nga antswisaka ha tona swingheniso swa n’wina? Tivoneleni leswaku a mi vulavuli hi swilo leswi hetaka matimba malunghana ni vanhu lava tshamaka ensin’wini ya ka n’wina. Hilaha ku fanaka, mi nga xopaxopi vamakwerhu. (Swiv. 18:24) Hi fanele hi tsundzuka leswaku hi swibya swa vumba. Yehovha u hi kombise musa lowukulu hi ku hi nyika xuma lexi xa vutirheli bya mahungu lamanene a tlhela a hi lerisa ku chumayela. (Hlaya 2 Vakorinto 4:1, 7.) Hikwalaho onge hinkwerhu ka hina hi nga xi tlangela xuma xexo hi ku endla hinkwaswo leswi hi nga swi kotaka leswaku hi endla ntirho wa hina wa ku va vaevhangeli.


c: text/html

text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Ku Namarhela Xihlambanyo Xa Wena eVukatini
Nsati u ri: “Se a ku ri khale ndzi ri karhi ndzi xiya leswaku nuna wa mina Michael, a a nga ri na mhaka ni ndlela leyi ndzi titwaka ha yona naswona a a nga khathali hi vana va hina. * U cince endzhakunyana ka loko a sungule ku tirhisa Internet, naswona a ndzi n’wi ehleketelela leswaku u hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu eka khompyuta. Siku rin’wana nivusiku endzhaku ka loko vana va ye eku etleleni, ndzi n’wi vutisile hi mhaka leyi kutani a vula leswaku a a swi hlalela. Sweswo swi ndzi tshove mbilu. A ndzi nga kholwi leswaku nuna wa mina a nga swi endla sweswo. A ndzi nga ha n’wi tshembi nikatsongo. Lexi nyanyiseke xiyimo hileswi mutirhi-kulorhi a a ha ku sungula ku ndzi gangisa hi nkarhi wolowo.”
Nuna u ri: “Siku rin’wana nsati wa mina Maria, u tshubule xifaniso lexi a xi ri eka khompyuta ya hina hiloko a ndzi vutisa ha xona. Loko ndzi pfumerile leswaku a ndzi tshamela ku hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu eka Internet, u hlundzuke swinene. Ndzi khomiwe hi tingana swinene ndzi tlhela ndzi tivona nandzu. A ndzi ehleketa leswaku nsati wa mina u ta ndzi tshika.”
XANA u ehleketa leswaku ku humelele yini evukatini bya Michael na Maria? U nga ha ehleketa leswaku xiphiqo-nkulu xa Michael a ku ri ku hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu. Kambe Michael u xiye leswaku mukhuva wolowo wo biha a ku ri xikombiso xa leswaku a ku ri ni xiphiqo lexikulu evukatini bya vona—a a nga ha tibohanga eka nsati wakwe. * Loko Michael na Maria va tekana, a va langutele leswaku va ta rhandzana vutomi bya vona hinkwabyo ni ku endla swilo va ri vambirhi. Kambe ku fana ni vatekani vo tala, hakatsongo-tsongo ku tiboha ka vona evukatini ku sungule ku tsana.
Xana u vona onge wena ni nsati wa wena a ma ha rhandzani ngopfu hilaha a swi ri hakona loko ma ha ku tekana? Xana u nga swi tsakela ku endla leswaku rirhandzu ra n’wina ri tlhela ri pfurha ku fana ni le ku sunguleni? Loko swi ri tano, u fanele u tiva tinhlamulo ta swivutiso swinharhu: Ku tiboha evukatini swi vula yini? Hi swihi swilo leswi nga endlaka leswaku ku tiboha ka vatekani ku tsana? Naswona u nga endla yini leswaku u tiyisa xiboho xa wena xa vukati?
Ku Tiboha Swi Vula Yini?
U nga ku hlamusela njhani ku tiboha evukatini? Vo tala va vula leswaku ku tiboha evukatini swi vangiwa hileswi vatekani va tivaka leswaku va ni vutihlamuleri lebyi va byarhisiweke byona. Hi xikombiso, vatekani va nga ha tiboha evukatini hileswi va nga laviki leswaku vana va vona va xaniseka loko va hambana kumbe hileswi va nga ni vutihlamuleri eka Xikwembu, Musunguri wa vukati. (Genesa 2:22-24) I ntiyiso leswaku swivangelo sweswo i swa nkoka naswona swi ta pfuna vatekani leswaku va tshama swin’we eminkarhini yoleyo yo tika. Kambe leswaku vatekani va tsaka evukatini bya vona, a va fanelanga va tshama swin’we ntsena hileswi va nga ni vutihlamuleri lebyi va byarhisiweke byona.
Yehovha Xikwembu u lava leswaku vukati byi va xihlovo xa ntsako lowukulu ni ku eneriseka. A a lava leswaku wanuna a “tsaka hi nsati” wakwe naswona wansati a rhandza nuna wakwe a tlhela a swi vona leswaku nuna wakwe wa n’wi rhandza kukota miri wakwe. (Swivuriso 5:18; Vaefesa 5:28) Leswaku vatekani va rhandzana hi ndlela yoleyo, va fanele va tshembana. Naswona va fanele va tshama va ri vanghana vutomi bya vona hinkwabyo. Loko wanuna ni wansati va tshembana naswona va tikarhatela ku va vanghana lavakulu, ku tiboha ka vona ku ta tiya. Va ta va ni vun’we lebyi Bibele yi hlamuselaka leswaku byi fana niloko vanhu vambirhi va ri “nyama yin’we.”—Matewu 19:5.
Hikokwalaho, ku tiboha swi nga fanisiwa ni ridaka leri hlanganisaka switina swa yindlu leyi tiyeke. Ridaka i ku hlanganisiwa ka sava, semendhe ni mati. Hilaha ku fanaka, ku tiboha swi vumbiwa hi ku tshembana, vutihlamuleri ni vunghana lebyi vatekani va nga na byona. I yini lexi nga tsanisaka ku tiboha koloko?
Hi Swihi Swilo Leswi Nga Tsanisaka Ku Tiboha Ka Vatekani?
Ku tiboha swi lava leswaku munhu a tikarhata naswona a titsona swin’wana. Swi lava leswaku u tshika swilo leswi u swi rhandzaka leswaku u tsakisa nkataku. Hambiswiritano, vanhu a va swi rhandzi ku endlela van’wana swilo leswi va swi rhandzaka loko va xiya leswaku sweswo a swi nge va vuyerisi vona vini. Kambe tivutise, ‘Xana i vangani vanhu lava wena u va tivaka lava rhandzaka leswaku ku vuyeriwa vona ntsena lava tsakeke evukatini bya vona?’ Swi le rivaleni leswaku a va talanga. Ha yini? Munhu loyi a rhandzaka leswaku ku vuyeriwa yena ntsena a nge swi koti ku namarhela xihlambanyo xakwe evukatini loko a fanele a titsona swin’wana, ngopfu-ngopfu loko a vona leswaku a nga vuyeriwi hi nchumu. Loko vatekani va nga tibohi evukatini, vun’we bya vona byi ta hela ku nga khathariseki leswaku a va tsakelana ku fikela kwihi loko va ha ku sungula ku rhandzana.
Bibele yi swi veka erivaleni leswaku vukati a hi matlangwana. Yi vula leswaku “wanuna la tekeke u vilela hi swilo swa misava, hi ndlela leyi a nga amukelekaka ha yona eka nsati wa yena,” ni leswaku “wansati la tekiweke u vilela hi swilo swa misava, hi ndlela leyi a nga amukelekaka ha yona eka nuna wa yena.” (1 Vakorinto 7:33, 34) Lexi vavisaka, minkarhi yin’wana hambi ku ri vatekani lava hi ntolovelo va anakanyelanaka a va swi xiyi swilo leswi vilerisaka vanhu lava va tekaneke na vona kumbe a va swi tekeli enhlokweni swilo leswi va titsonaka swona leswaku va va tsakisa. Loko vatekani va tsandzeka ku nkhensana, vukati bya vona byi ta va vangela “nhlomulo [lowukulu] enyameni ya vona” lowu a va nga ta va na wona loko a va nkhensana.—1 Vakorinto 7:28.
Loko u lava ku hlula swiphiqo leswi mi nga na swona evukatini naswona u lava leswaku swilo swi mi fambela kahle eminkarhini leyinene, u fanele u teka vukati bya n’wina byi ri xiboho xa vutomi hinkwabyo. U nga ri hlakulela njhani langutelo rolero, naswona u nga n’wi khutaza njhani nkataku leswaku a tshama a tibohile eka wena?
Ndlela Yo Tiyisa Xiboho Xa Wena Xa Vukati
Nchumu lowu pfunaka swinene i ku titsongahata u tirhisa ndzayo ya Rito ra Xikwembu, ku nga Bibele. Loko u endla tano swi ta “pfuna” wena swin’we ni nkataku. (Esaya 48:17) Xiya tindlela timbirhi ntsena leti u nga ti tirhisaka.
1. Tikarhatele ku tiyisa vukati bya n’wina.
Muapostola Pawulo u tsale a ku: “Tiyiseka hi swilo swa nkoka swinene.” (Vafilipiya 1:10) Ndlela leyi vatekani va khomanaka ha yona i ya nkoka swinene eka Xikwembu. Xikwembu xi ta n’wi tsakela wanuna loyi a xiximaka nsati wakwe. Naswona wansati loyi a xiximaka nuna wakwe i wa “risima lerikulu emahlweni ka Xikwembu.”—1 Petro 3:1-4, 7.
Xana vukati bya n’wina i bya nkoka hi ndlela yihi eka wena? Hakanyingi munhu u heta nkarhi wo tala loko a ri karhi a endla ntirho wa nkoka swinene. Tivutise: ‘Xana n’hweti leyi hundzeke ndzi hete nkarhi wo tanihi kwihi ndzi titshamele ni nkatanga? Hi swihi swilo leswi ndzi swi endleke leswaku ndzi tiyisekisa nkatanga leswaku ha ha ri vanghana lavakulu?’ Loko u hete nkarhi wutsongo u ri ni nkataku, swi nga ha n’wi tikela ku tshemba leswaku wa ha tibohile eka yena.
Xana nkataku u ehleketa leswaku u tibohile eka yena? U nga swi tivisa ku yini?
RINGETA LESWI: Swi tsale ephepheni swilo swa ntlhanu leswi landzelaka: mali, ntirho, vukati, vuhungasi ni vanghana. Sweswi xaxameta leswi tsariweke laha henhla hi ku ya hi leswi u tshembaka leswaku nkataku u rhangisa swona. Kombela nkataku leswaku na yena a xaxameta leswi a ehleketaka leswaku u rhangisa swona. Loko se mi hetile, nyika nkataku phepha ra wena ivi na yena a ku nyika ra yena. Loko nkataku a vona onge a wu tinyiki nkarhi lowu eneleke wo endla swilo mi ri vambirhi, bulani hi mindzulamiso leyi mi nga ha yi endlaka leswaku mi tiyisa xiboho xa n’wina xa vukati. Nakambe tivutise, ‘Xana ndzi nga endla yini leswaku ndzi swi tsakela swinene swilo leswi nga swa nkoka eka nkatanga?’
2. Papalata tindlela hinkwato ta ku nga tshembeki evukatini.
Yesu Kreste u te: “Un’wana ni un’wana la tshamelaka ku languta wansati lerova a n’wi navela, ana se u endle vuoswi na yena embilwini yakwe.” (Matewu 5:28) Loko un’wana wa vatekani a hlanganyela masangu ni munhu loyi a nga tekanangiki na yena, u hahlula vukati bya vona, naswona hambi ku ri Bibele yi vula leswaku xiendlo xa tano i xivangelo lexi nga endlaka leswaku munhu a dlaya vukati. (Matewu 5:32) Hambiswiritano, marito ya Yesu lama tshahiweke laha henhla ma kombisa leswaku munhu u rhanga hi ku va ni ku navela ko biha embilwini ka ha sele nkarhi wo leha leswaku a endla vuoswi. Loko u tshamela ku ehleketa hi ku navela koloko ko biha u va u kanganyisa nkataku.
Leswaku u tshama u tibohile eka nkataku, endla xihlambanyo xa leswaku u nge swi hlaleli swifaniso swo navetisa rimbewu. Ku nga khathariseki leswi vo tala va nga ha swi vulaka, swifaniso swo navetisa rimbewu swi hahlula vukati. Xiya ndlela leyi nsati un’wana a yi phofuleke ha yona ndlela leyi a titwaka ha yona malunghana ni mukhuva wa nuna wakwe wo hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu: “Nuna wa mina u vula leswaku ku hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu swi ta tiyisa rirhandzu ra hina. Kambe swi ndzi endla ndzi titwa ndzi ri xikangalafula naswona ndzi nga n’wi enerisi. A ndzi rila emubedweni kukondza ndzi khomiwa hi vurhongo loko a ri karhi a hlalela manyala wolawo.” Xana u nga vula leswaku wanuna loyi u tiyisa vukati bya vona kumbe wa byi hahlula? Xana u ehleketa leswaku u endla leswaku nsati wakwe swi n’wi olovela ku tshama a tibohile eka yena? Xana u n’wi khoma tanihi munghana wakwe lonkulu?
Yobo wanuna wo tshembeka u phofule ndlela leyi a tiboheke ha yona eka nsati wakwe ni le ka Xikwembu xakwe hi ku endla “ntwanano ni mahlo” yakwe. A a tiyimisele ku ka a nga ‘n’wi languti nhwana.’ (Yobo 31:1) U nga n’wi tekelela njhani Yobo?
U fanele u tshika ku hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu naswona u tivonela leswaku mbilu ya wena yi nga sunguli ku rhandza wansati un’wana. Vo tala va ehleketa leswaku ku tlanga hi rirhandzu ni vanhu lava va nga tekanangiki na vona a swi byi hahluli vukati. Kambe Rito ra Xikwembu ra hi lemukisa: “Mbilu yi kanganyisa ngopfu ku tlula hinkwaswo naswona yi ni khombo. I mani la nga yi tivaka?” (Yeremiya 17:9) Xana mbilu ya wena yi ku kanganyisile? Tivutise: ‘Xana i mani loyi ndzi n’wi rhandzaka swinene—nsati wa mina kumbe wansati un’wana loyi ndzi nga tekanangiki na yena? Xana i mani loyi ndzi rhangaka ndzi n’wi byela mahungu yo tsakisa—nsati wa mina kumbe munhu un’wana? Loko nsati wa mina a ndzi kombela leswaku ndzi nga ha vulavurisani ngopfu ni wansati un’wana, xana ndzi ta titwa njhani? Xana ndzi ta hlundzuka kumbe ndzi ta tikarhatela ku endla leswi a ndzi kombelaka swona?’
RINGETA LESWI: Loko u tikuma u tsakela wansati loyi u nga tekanangiki na yena, u nga ha heti nkarhi wo leha u bula na yena handle ka loko swi boha ntsena. U nga ehleketi hi tindlela leti wansati yoloye a nga ha n’wi tlulaka ha tona nsati wa wena. Ematshan’weni ya sweswo, dzika eka timfanelo letinene ta nsati wa wena. (Swivuriso 31:29) Tsundzuka swivangelo leswi ku endleke leswaku u rhandza nsati wa wena. Tivutise, ‘Xana nsati wa mina a nga ha ri na tona timfanelo leti hakunene, kumbe hi mina la nga ha ti voniki?’
Teka Goza Ku Sungula
Michael na Maria, lava tshahiweke eku sunguleni ka xihloko lexi, va hlele ku kombela mpfuno malunghana ni ndlela yo tlhantlha swiphiqo swa vona. I ntiyiso leswaku ku lava mpfuno ko va goza ro sungula ntsena. Michael na Maria va swi veke erivaleni leswaku va tibohile havumbirhi bya vona ni leswaku va tiyimisele swinene ku tiyisa xiboho xa vona xa vukati hileswi va tikarhateleke ku lunghisa swiphiqo swa vona ni ku lava mpfuno.
Hambiloko mi tsakile kumbe mi ri ni swiphiqo evukatini bya n’wina, nsati wa wena u lava ku tiva leswaku u tiyimisele ku tiyisa xiboho xa n’wina xa vukati. Teka magoza wahi ni wahi lama faneleke leswaku u tiyisekisa nsati wa wena leswaku u tiyimisele ku endla tano. Xana u tiyimiserile ku endla sweswo?
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
^ ndzim. 5 Hambileswi laha ku vulavuriwaka hi wanuna loyi a hlalelaka swifaniso swo navetisa rimbewu, wansati loyi a endlaka tano a nga ha kombisa leswaku na yena a nga tibohanga eka nuna wakwe.
TIVUTISE . . .
Hi yihi mintirho leyi ndzi nga yi hungutaka leswaku ndzi ta kota ku heta nkarhi wo tala ndzi titshamele ni nsati wa mina?
Xana ndzi nga endla yini leswaku ndzi tiyisekisa nsati wa mina leswaku ndzi tiyimisele ku tiyisa xiboho xa hina xa vukati?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Origin
Ku vuriwa leswaku xivongo xa ka Mabunda xi ni ti nyimba to hlaya; tinwana ta tona I nyimba ya ka Nyavani kumbe Nyabane na nyimba ya ka Hlayuki kumbe Hlaluki
History
kutshembewa leswaku vaka Mabunda-hlayuku ava ake exikarhi ka rixaka raka Mazibuko e St Lucia Bay le tikweni ra Kwazulu Natal(Zululand), kwalomu ka malembe ya 1200 kuya ka 1300, naswona ava akelane na vaka Maswanganyi (Vahlave). Va sukile kwalomu ka 1830 kumbe 1831 vakongoma e Delagoa Bay(maputsuland) e tikweni ra Muzambhiki thlelo ra nambu wa Savi wale henhla. Kusuka kona va yile va rhurhele eka hosi Davhani tshimbufhe wa vavenda kutani hosi leyi yiva nyika ndzhawu yo aka, kwalomu ka lembe ra 1900 kuya eka lembe ra 1935. Kusuka kona vayile vaya aka a xivhalwini ka hosi Mutshumukulu mabunda laha namuthla kutiviwaka kuri hile Mbebule-jokweni bolobedi. Van'wana va sukile a Xivalwini hi lembe ra 1946 vaya aka e Muswanama river kufikela hi 1968. Hi lembe rero, Van'wana va rhurhele ka Mnghoghoma ka Mark Mdzadzameri,vanwana ka mageba. Hi lembe ra 1971 van'wana va sukile vaya tshama ka Mbhendle ka Shilowa. Lawa hi wona matimu ya swi phemu swa muti wa ka hlayuku- Mabunda.mimuti yaka mgondzo wa hlayuki leyinga kona; hile ka manhegwane mabunda eka mbhendle,bekwa mabunda ka mghoghoma,phosa mabunda ka mageba,masocha mabunda ka mageba,famanda mabunda ka mageba,benson mabunda ka mageba,galela mabunda ka nkomo,muganu mabunda a babheni,mafiri mabunda ka mushiyani,Jim mabunda ka mageba
Family Praise
Mabunda ka...
Mhanegwani ka...
Mzilikazi ka...
Mgodzo ka...
Xilawuli ka...
Kwaxulu ka...
Hlayuki ka...
Sono ra mavundza


text:
MAHANYELO YA VAKRESTE
Ha Yini U Byi Teka Byi Ri Bya Nkoka Vugandzeri Lebyi Tengeke?
Vayuda lava a va ri evuhlongeni va khutaziwe hi xivono xa Ezekiyele xa tempele naswona xi endle leswaku va va ni ntshembo wa leswaku a ku ta vuyeteriwa vugandzeri lebyi tengeke. Eminkarhini leyi ya makumu, vugandzeri lebyi tengeke byi ‘simekiwe byi tiya ehenhla ka tintshava’ naswona hi le xikarhi ka vanhu lava humaka ematikweni hinkwawo lava khitikanelaka eka byona. (Esa 2:2) Xana nkarhi na nkarhi wa anakanyisisa hi lunghelo leri u nga na rona ro tiva Yehovha ni ku tlhela u n’wi tirhela?
MIKATEKO LEYI NGA KONA EKA VUGANDZERI LEBYI TENGEKE:
Mikandziyiso yo tala leyi nga ni tinhlamulo ta swivutiso swa nkoka evuton’wini, milawu leyi hi faneleke hi hanya ha yona ni ntshembo lowu tiyisekisiweke.—Esa 48:17, 18; 65:13; Rhm 15:4
Vamakwerhu lava nga ni rirhandzu emisaveni hinkwayo.—Ps 133:1; Yh 13:35
Lunghelo ro va vatirhikulobye ni Xikwembu eka ntirho lowu enerisaka.—Min 20:35; 1Ko 3:9
“Ku rhula ka Xikwembu” loku hi tiyisaka hi nkarhi wa maxangu.—Flp 4:6, 7
Ripfalo leri baseke.—2Tm 1:3
“Xinakulobye na Yehovha.”—Ps 25:14
Ndzi nga swi kombisa njhani leswaku ndzi byi teka byi ri bya nkoka vugandzeri lebyi tengeke?


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Vaavanyisi 11:1-40
11 Kutani Yefta+ lowa Mugiliyadi+ a a ri wanuna wa matimba, wa vurhena,+ a a ri n’wana wa wansati la nga nghwavava,+ Giliyadi a va tata wa Yefta.2 Nsati wa Giliyadi a hambeta a n’wi tswalela vana. Loko vana va nsati loyi va kula, va hlongola Yefta, va ku eka yena: “A wu fanelanga u va ni ndzhaka endyangwini wa tatana,+ hikuva wena u n’wana wa wansati un’wana.”3 Hiloko Yefta a baleka hikwalaho ka vamakwavo, a ya tshama etikweni ra Toba.+ Vanhu lava nga pfuniki nchumu va hambeta va hlengeletana eka Yefta, a va famba na yena.+4 Kutani endzhaku ka nkarhinyana vana va Amone va sungula ku lwa na Israyele.+5 Kuteloko vana va Amone va lwe na Israyele,+ xikan’we-kan’we vakulukumba va Giliyadi va tlhandluka ku ya teka Yefta etikweni ra Toba.+6 Kutani va byela Yefta va ku: “Tana u ta va ndhuna ya hina, a hi lweni ni vana va Amone.”7 Kambe Yefta a ku eka vakulukumba+ va Giliyadi: “Xana a hi n’wina mi ndzi vengeke kukondza mi ndzi hlongola endlwini ya tatana?+ Ha yini mi ta eka mina sweswi loko mi karhatekile?”+8 Hiloko vakulukumba va Giliyadi va byela Yefta va ku: “Hi yona mhaka leyi sweswi hi vuyeleke eka wena,+ u fanele u famba na hina, u lwa ni vana va Amone, eka hina u fanele u va murhangeri wa vaaki hinkwavo va Giliyadi.”+9 Kutani Yefta a byela vakulukumba va Giliyadi a ku: “Loko mi ndzi vuyisa leswaku ndzi lwa ni vana va Amone, kutani Yehovha a va nyiketa eka mina,+ mina ndzi ta va murhangeri wa n’wina!”10 Hiloko vakulukumba va Giliyadi va byela Yefta va ku: “Yehovha a a yingise exikarhi ka hina+ loko ndlela leyi hi nga ta endla ha yona yi nga fambisani ni rito ra wena.”+11 Hikwalaho Yefta a famba ni vakulukumba va Giliyadi, vanhu va n’wi veka ehenhla ka vona a va murhangeri ni ndhuna ya vona.+ Yefta a vula marito lawa hinkwawo emahlweni ka Yehovha+ eMizpa.+12 Kutani Yefta a rhumela varhumiwa eka hosi ya vana va Amone,+ a ku: “Xana ndzi na yini na n’wina,+ leswi mi teke etikweni ra mina ku lwa na mina?”13 Hiloko hosi ya vana va Amone yi ku eka varhumiwa va Yefta: “Ndzi lwa na wena hikwalaho ka leswi Israyele a tekeke tiko ra mina loko a huma aEgipta,+ ku suka eArinoni+ ku ya fika eYaboko ni le Yordani.+ Sweswi ri vuyiseni hi ku rhula.”14 Kambe Yefta a tlhela a rhumela varhumiwa eka hosi ya vana va Amone15 a ku eka yona:“Yefta u te, ‘Israyele a nga ri tekanga tiko ra Mowabu+ ni tiko ra vana va Amone.+16 Hikuva loko a huma aEgipta, Israyele u tsemakanye emananga ku ya fika eLwandle ro Tshwuka,+ a fika eKadexi.+17 Kutani Israyele a rhumela varhumiwa eka hosi ya Edomu,+ a ku: “Ndzi kombela ku tsemakanya hi le tikweni ra wena,” kambe hosi ya Edomu a yi yingisanga. Va tlhele va va rhumela ni le ka hosi ya Mowabu,+ a yi pfumelanga. Israyele a hambeta a tshama eKadexi.+18 Loko va tsemakanya emananga, va fambe va rhendzela tiko ra Edomu+ ni tiko ra Mowabu, lerova va famba va ya evuhuma-dyambu etikweni ra Mowabu,+ va aka nxaxa exifundzheni xa Arinoni; a va fikanga endzilakaneni wa Mowabu,+ hikuva Arinoni a ku ri ndzilakana wa Mowabu.+19 “‘Endzhaku ka sweswo Israyele a rhumela varhumiwa eka Sihoni hosi ya Vaamori, hosi ya Hexiboni,+ Israyele a ku eka yena: “Ndzi kombela u hi pfumelela hi tsemakanya hi le tikweni ra wena, hi ya endhawini ya mina.”+20 Sihoni a a nga eneriseki leswaku Israyele a tsemakanya endhawini yakwe, kutani Sihoni a hlengeleta vanhu vakwe hinkwavo, a dzima nxaxa eYahasa,+ a lwa na Israyele.+21 Hiloko Yehovha Xikwembu xa Israyele a nyiketa Sihoni ni vanhu vakwe hinkwavo evokweni ra Israyele, lerova va va hlasela, kutani Israyele a teka tiko hinkwaro ra Vaamori lava a va tshama etikweni rero.+22 Xisweswo va teka ndhawu hinkwayo ya Vaamori ku suka eArinoni ku ya fika eYaboko ni ku suka emananga ku ya fika eYordani.+23 “‘Sweswi Yehovha Xikwembu xa Israyele hi yena la hlongoleke Vaamori emahlweni ka vanhu vakwe va Israyele,+ naswona wena, u ta va hlongola.24 Xana a wu nge hlongoli un’wana ni un’wana loyi Kemoxi+ xikwembu xa wena a ku endleke leswaku u n’wi hlongola? Naswona un’wana ni un’wana loyi Yehovha Xikwembu xa wena a n’wi hlongolaka emahlweni ka hina hi yena loyi hi nga ta n’wi hlongola.+25 Xana wena wa antswa sweswi ku tlula Balaka n’wana wa Sipora, hosi ya Mowabu?+ Xana u tshame a kanetana na Israyele, kumbe, xana u tshame a lwa na vona?26 Loko Israyele a ha tshama eHexiboni ni le swimitanini leswi swi titshegeke+ hi wona ni le Arowere+ ni le swimitanini leswi swi titshegeke hi wona ni le mitini hinkwayo leyi nga eribuweni ra Arinoni ku ringana malembe ya 300, ha yini u nga va wutlanga hi nkarhi wolowo?+27 Loko ku ri mina, a ndzi ku dyohelanga, kambe u tirhisana na mina hi ndlela leyi hoxeke hi ku lwa na mina. Yehovha Muavanyisi+ a a avanyise namuntlha exikarhi ka vana va Israyele ni vana va Amone.’”28 Hosi ya vana va Amone a yi ma yingisanga marito ya Yefta lawa a yi rhumeleke wona.+29 Sweswi moya wa Yehovha wu fika ehenhla ka Yefta,+ hiloko a tsemakanya etikweni ra Giliyadi ni ra Manase, a tsemakanya etikweni ra Mizpe wa Giliyadi,+ ku suka eMizpe wa Giliyadi a hundzela eka vana va Amone.30 Kutani Yefta a endla xitshembiso lexi hlambanyiweke+ eka Yehovha a ku: “Kunene loko wo nyiketa vana va Amone evokweni ra mina,31 kutaku loyi a nga ta huma, a huma enyangweni ya yindlu ya mina a ndzi hlanganisa loko ndzi vuya hi ku rhula+ eka vana va Amone, u ta va wa Yehovha,+ ndzi ta n’wi nyiketa a va gandzelo ro hisiwa.”+32 Kutani Yefta a hundzela eka vana va Amone leswaku a lwa na vona, Yehovha a va nyiketa evokweni rakwe.33 A sungula ku va dlaya ku suka eArowere ku ya fika eMiniti+—miti ya 20—ku ya fika ni le Avele-keramimi, a dlaya vanhu vo tala ngopfu. Vana va Amone va hluriwa emahlweni ka vana va Israyele hi ndlela yoleyo.34 Emakumu Yefta a fika eMizpa+ ekaya rakwe, waswivo, n’wana wakwe wa nhwanyana a huma ku n’wi hlanganisa a ri karhi a ba xingomana ni ku cina!+ A ku ri yena n’wana a ri swakwe. Handle ka yena, a a nga ri na n’wana wa jaha kumbe wa nhwanyana.35 Kuteloko a n’wi vona, a handzula tinguvu takwe,+ a ku: “Oho n’wananga! Kunene u ndzi korhamisile, wena ndzi ku fularherile. Kutani mina—mina ndzi pfule nomu wa mina eka Yehovha, a ndzi swi koti ku tlhelela endzhaku.”+36 Kambe a ku eka yena: “Tatana, loko u pfule nomu wa wena eka Yehovha, endla eka mina hilaha u vuleke hakona hi nomu wa wena,+ hilaha Yehovha a ku nyikeke swiendlo swa ku tirihisela eka valala va wena, ku nga vana va Amone.”37 A ya emahlweni a byela tata wakwe a ku: “A ku endleke leswi eka mina: Ndzi tshike ndzi ri swanga ku ringana tin’hweti timbirhi, ndzi tshike ndzi famba, ndzi ta rhelela etintshaveni, ndzi rilela vunhwana bya mina,+ mina ni vanakulorhi va vanhwanyana.”38 Hiloko yena a ku: “Famba!” Kutani a n’wi tshika a famba ku ringana tin’hweti timbirhi; a ya emahlweni a famba, yena ni vanakulobye va vanhwanyana, a rilela vunhwana byakwe etintshaveni.39 Kutani eku heleni ka tin’hweti timbirhi, a tlhelela eka tata wakwe, a hetisisa xitshembiso xakwe lexi hlambanyiweke lexi a xi endleke eka yena.+ Yena a nga tivananga ni wanuna. Kutani ku va xileriso eIsrayele:40 Lembe ni lembe vana va Israyele va vanhwanyana a va famba va ya bumabumela n’wana wa Yefta lowa Mugiliyadi, masiku ya mune hi lembe.+


text:
APRIL 19, 2017
RHAXIYA
Siku Ra Vuntlhanu Ra Ku Tenga Nandzu eKhotonkulu Ya Le Russia: Ku Kambisisiwa Mphikamakaneta Ya Swa Nawu Leyi Tekeke Khume Ra Malembe
NEW YORK—Hi Ravunharhu, April 19, 2017, vanhu va 300 va hlengeletanile (van’wana va fike hi 2:00 a.m.) hi siku ra vuntlhanu ra ku tengiwa ka nandzu eKhotonkulu ya Russia laha Ndzawulo ya Vululami a yi lava leswaku ku pfariwa Bethele ya le Russia. Vuxokoxoko bya ndlela leyi Timbhoni ta le Russia ti nga xanisiwa ha yona hi Mfumo wa le Russia ku ringana khume ra malembe, byi hlamuseriwile hi ku komisa, loko Huvo yi kambele tivholumo ta 43 ta tidokumente leti tisiweke ehubyeni tanihi vumbhoni.
Loko ku ri karhi ku tengiwa, magqweta ya Ndzawulo ya Vululami ya tsandzekile ku hlamusela Huvo xivangelo xa leswaku ha yini Bethele ya le Russia ni Tiholo ta Mfumo ti fanele ti pfariwa kumbe leswaku hi yihi mintirho ya vupambukwa leyi Timbhoni ta Yehovha ti yi endlaka eRussia. Yury Toporov, loyi a nga qgweta ra Timbhoni ta Yehovha u hlamusele Huvo leswaku eka nkarhi lowu nga hundza Rhavi ra le Russia ri amukele mapapila ni masagwadi, lama humaka eka mfumo, yo tlangela Timbhoni ta Yehovha hikwalaho ka ntirho lowu ti wu endleke, lowu vuyeriseke vaakatiko ku ringana malembe yo tala. Ku xiyiwe leswaku ni mavandlha ya endla ntirho lowu fanaka ku vuyerisa vaakatiko. Ku engetela kwalaho, a ku kumekanga nchumu eka tidokumente leti Ndzawulo ya Vululami a yi ti kambela ku sukela hi 2008 ku vona loko Timbhoni ta Yehovha ta le Russia ti ri mimpambukwa.
Nandzu wu ta tlhela wu tengiwa hi April 20, 2017 hi 2:00 p.m.
Media Contacts:
International: David A. Semonian, Office of Public Information, +1-845-524-3000
Russia: Yaroslav Sivulskiy, +7-911-087-8009


text:
Xana Sayense Ya Pfumelelana Ni Bibele?
Nhlamulo ya Bibele
Ina, hambileswi Bibele yi nga riki buku ya sayense, ya pakanisa loko yi vulavula hi timhaka ta sayense. Xiya swikombiso swin’wana leswi kombisaka leswaku sayense ni Bibele swa pfumelelana nileswaku yi vulavula hi swilo swa sayense leswi hambaneke ngopfu ni leswi vanhu vo tala a va pfumela eka swona hi nkarhi wa ku tsariwa ka yona.
Vuako hinkwabyo byi ve ni masungulo. (Genesa 1:1) Ku hambana ni sweswo, mintsheketo yo tala ya khale yi hlamusela leswaku vuako hinkwabyo a byi tumbuluxiwanga kambe byi lo tiendlekela. Vababilona a va pfumela leswaku swikwembu leswi velekeke vuako hinkwabyo swi huma eka malwandle mambirhi. Mintsheketo yin’wana yi vula leswaku vuako byi huma eka tandza lerikulu swinene.
Siku ni siku vuako byi lawuriwa hi milawu ya ntumbuluko ku nga ri swikwembu swa hava. (Yobo 38:33; Yeremiya 33:25) Mintsheketo yi dyondzisa leswaku vanhu a va swi koti ku tisirhelela eka swiendlo swa tihanyi leswi vangiwaka hi swikwembu.
Misava yi hayekiwe empfhukeni. (Yobo 26:7) Vanhu vo tala va khale a va pfumela leswaku misava a yi ri xiphepherhele lexi seketeriweke hi xihontlovila kumbe xiharhi xo tanihi nyarhi kumbe mfutsu.
Mati ya le lwandle ma hisiwa hi dyambu kutani ma hundzuka nkahelo lowu tlhandlukelaka exibakabakeni ivi ma na ma ri mpfula, gamboko kumbe xihangu kutani milambu ni swihlovo swi kuma mati. (Yobo 36:27, 28; Eklesiasta 1:7; Esaya 55:10; Amosi 9:6) Magriki ya khale a ma anakanya leswaku milambu yi kuma mati ehansi ka lwandle naswona mhaka leyi yi hangalake ku fikela hi va-1800.
Tintshava ta tlakuka ti tlhela ti wa naswona leti nga kona namuntlha ti tshame ti va ehansi ka lwandle. (Pisalema 104:6, 8) Ku hambana ni sweswo, mintsheketo yo tala yi vula leswaku tintshava a ti endliwe hi swikwembu.
Ku basa swi sirhelela rihanyo. Nawu lowu a wu nyikiwe tiko ra Israyele a wu katsa swileriso swa ndlela leyi munhu a a fanele a hlamba ha yona endzhaku ko khoma ntsumbu, ndlela leyi va faneleke va khomiwa ha yona lava nga ni vuvabyi lebyi tlulelaka ni leswaku munhu a a fanele a celela thyaka rakwe endzhaku ko tipfuna. (Levhitika 11:28; 13:1-5; Deteronoma 23:13) Yin’wana ya tindlela to tshungula leyi a yi tirhisiwa aEgipta loko ku humesiwa milawu leyi, a yi katsa ku chela mbanga hi murhi lowu a wu katsiwe ni thyaka ra munhu.
Xana Bibele ya hoxisa loko swi ta etimhakeni ta sayense?
Ndzavisiso lowu tshembekaka wa Bibele wu kombisa leswaku a yi hoxisi. Xiya swilo leswi landzelaka leswi nga riki ntiyiso malunghana ni ku va Bibele yi pakanisa etimhakeni ta sayense:
Mavunwa: Bibele yi vula leswaku vuako byi tumbuluxiwe hi masiku ya tsevu lawa ha rin’we ri nga ni tiawara ta 24.
Ntiyiso: Bibele yi vula leswaku Xikwembu xi tumbuluxe vuako hinkwabyo enkarhini lowu hundzeke. (Genesa 1:1) Nakambe masiku ya ku tumbuluxa lawa ku vulavuriwaka ha wona eka Genesa ndzima 1 i masiku yo leha lama nga hlamuseriwangiki hi ku kongoma. Entiyisweni nkarhi lowu misava ni matilo swi tumbuluxiweke ha wona wu tlhela wu vuriwa “siku.”—Genesa 2:4.
Mavunwa: Bibele yi vula leswaku swimila swi ve kona loko dyambu ri nga si va kona leswaku ku va ni endlelo ra fotosintesisi.—Genesa 1:11, 16.
Ntiyiso: Bibele yi kombisa leswaku dyambu, ku nga yin’wana ya tinyeleti leyi nga xiphemu xa “matilo,” ri endliwe ku nga si va ni swimilana. (Genesa 1:1) Hi “siku” ro sungula ra ku tumbuluxa, ku sungule ku vonaka miseve ya dyambu emisaveni. Loko xibakabaka xi ri karhi xi pfuleka hi “siku” ra vunharhu, dyambu a ri ya ri voninga swinene leswaku ku va ni endlelo ra fotosintesisi. (Genesa 1:3-5, 12, 13) Hi ku famba ka nkarhi dyambu ri sungule ku tlhava kahle emisaveni.—Genesa 1:16.
Mavunwa: Bibele yi vula leswaku dyambu ri rhendzeleka emisaveni.
Ntiyiso: Eklesiasta 1:5 yi ri: “Dyambu ri voningile, naswona dyambu ri perile, ri vuya endhawini ya rona leyi ri nga ta voninga eka yona, ri ri karhi ri hefemuteka.” Hambiswiritano, mhaka leyi yi hlamusela xiyimo xa dyambu loko hi ri languta hi ri laha emisaveni. Hambi ku ri namuntlha, munhu a nga tirhisa marito lama nge ku “huma ka dyambu” ni ku “pela ka dyambu” kambe a ri karhi a tiva leswaku misava yi rhendzeleka ehandle ka dyambu.
Mavunwa: Bibele yi vula leswaku misava i xiphepherhele.
Ntiyiso: Bibele yi tirhisa marito lama nge emakumu ya misava ku kombetela “endhawini ya le kule swinene ya misava”; leswi a swi vuli leswaku misava i xiphepherhele kumbe yi ni makumu. (Mintirho 1:8) Hilaha ku fanaka, marito lama nge “ematlhelweni ya mune ya misava” i xiga-ririmi lexi vulaka misava hinkwayo; namuntlha munhu a nga tirhisa matlhelo ya mune ya khampasi tanihi xifananisi.—Esaya 11:12; Luka 13:29.
Mavunwa: Bibele yi vula leswaku mpimo wa xirhendzevutana wu ringana ni ku anama ka xona loku andzisiweke kanharhu kambe lowu pimiwaka hi mpimo lowu vuriwaka pi (π) wa kwalomu ka 3.1416.
Ntiyiso: Mimpimo ya “lwandle leri endliweke hi ku n’okisiwa” leyi nga eka 1 Tihosi 7:23 na 2 Tikronika 4:2 yi kombisa leswaku a ri aname hi swisungunu swa khume naswona “a ri rhendzeriwe hi ngoti ya swisungunu swa 30 matlhelo hinkwawo.” Swi nga ha endleka leswaku mimpimo leyi a yi ri tinomboro leti nga ekusuhi na kusuhi. Nakambe swi nga endleka leswaku makumu ni ku anama a swi yimela mimpimo ya le ndzeni ni le handle ka xihlambelo.


text:
Xana Vukhongeri, Xikwembu Kumbe Bibele Swi Nga Ndzi Pfuna Leswaku Ndzi Tsakela Vutomi?
Nhlamulo ya Bibele
Ina. Bibele, ku nga buku ya khale ya vutlhari, yi nyikela tinhlamulo ta swivutiso swa nkoka evuton’wini naswona yi nga ku pfuna leswaku u va ni ntsako ni rihanyo lerinene. Kambisisa swivutiso swin’wana leswi yi swi hlamulaka.
Xana Muvumbi u kona? Bibele yi ri Xikwembu xi “tumbuluxe swilo hinkwaswo.” (Nhlavutelo 4:11) Tanihi Muvumbi wa hina, Xikwembu xa swi tiva leswi hi swi lavaka leswaku hi titwa hi enerisekile ni ku kuma ntsako evuton’wini.
Xana Xikwembu xa khathala hi mina? Ematshan’weni yo va yi vulavula hi Xikwembu tanihi lexi nga riki na mhaka ni vanhu, Bibele yi ri: ‘A xi le kule ngopfu ni un’wana ni un’wana wa hina.’ (Mintirho 17:27) Xi swi tekela enhlokweni swilo leswi ku humelelaka naswona xi tiyimesele ku ku pfuna leswaku u humelela evuton’wini.—Esaya 48:17, 18; 1 Petro 5:7.
Ku tiva Xikwembu swi nga ndzi pfuna njhani ndzi tsaka? Xikwembu xi hi vumbe hi ri ni ‘xilaveko xa moya,’ ku nga ndlala yo lava ku twisisa hlamuselo ni xikongomelo xa vutomi. (Matewu 5:3) Xilaveko xa hina xa moya xi tlhela xi katsa ku navela ku tiva Muvumbi wa hina ni ku va ni vuxaka na yena. Xikwembu xi ta ma tsakela matshalatshala ya wena yo lava ku xi tiva ku antswa, hikuva Bibele yi ri: “Tshinelani eka Xikwembu, kutani xi ta tshinela eka n’wina.”—Yakobo 4:8.
Vanhu va timiliyoni va kume leswaku ku va ni vuxaka ni Xikwembu swi antswise rihanyo ra vona ni ku endla leswaku va tsakela vutomi. Hambileswi ku tiva Xikwembu swi nga ta ka swi nga endli leswaku swiphiqo swa wena swi nyamalala, vutlhari bya xona lebyi kumekaka eBibeleni byi nga ku pfuna
Ku va ni vutomi bya ndyangu lebyi tsakisaka.
Ku va ni ku rhula ni van’wana.
Ku langutana ni swiphiqo swo tanihi ntshikilelo, swiphiqo swa timali ni vuvabyi lebyi nga tshungulekiki.
Vukhongeri byo tala lebyi tirhisaka Bibele entiyisweni a byi ti landzeli tdyondzo ta yona. Kambe vukhongeri bya ntiyiso lebyi namarhelaka leswi Bibele yi swi vulaka, byi ta ku pfuna leswaku u tiva Xikwembu.


text:
A Va Ndzi Helelanga Mbilu
A ndzi rhandza byala ni madzolonga. Kutani siku rin’wana ndzi byeriwe mahungu yo biha lama ndzi susumeteleke ku byi kambisisa hi vuntshwa vutomi bya mina. Inge ndzi mi chumbutela.
NDZI velekiwe hi 1943 edorobeni ra Rubottom eOklahoma le U.S.A. Ku sukela evutsongwaneni bya mina, a ndzi rhandza madzolonga. Hi lembe ra mina ro hetelela exikolweni xa le henhla, ndzi sungule ku nwa byala ku tlula mpimo. Tanihi leswi tatana a a ri xindzendzele naswona a a rhandza madzolonga, swi endle leswaku ndzi va ni xinghana lexi nga tolovelekangiki na yena hileswi na mina a ndzi ri xindzendzele. A hi ya eswinkhubyaneni swa mincino ni le ka swiendlakalo swin’wana swo tihungasa leswaku hi ya kukutlela byala ni ku lwa ni van’wana.
Hi 1966, ndzi tekane na Shirley naswona hi ve ni vana vambirhi, Angela na Shawn. Hambiswiritano, a ndzi tshikanga ku kukutlela byala. Leswaku ndzi kuma mali leyi engetelekeke, ndzi sungule ku byala mbangi ni ku yi xavisa. Ndzi tlhele ndzi tirha etibarheni ta laha a ndzi tshama kona, ndzi sivela vanhu lava a va nga laveki ni ku hlongola lava pfuxaka timholovo naswona ntirho wolowo wu endle leswaku ndzi enerisa ku navela ka mina ko nwa byala ni ku endla madzolonga. Hi nkarhi wolowo, a ndzi nga chavi munhu hambi ku ri nchumu wo karhi naswona a ndzi nga ri na mhaka ni mintlhaveko ya van’wana.
“U Nga Tisi Munhu Leswaku A Ta Vulavula Na Mina!”
Muzala wa Shirley u rhurhele eCalifornia, laha a veke Mbhoni ya Yehovha endzhaku ko dyondza na tona Bibele. Loko a tlhelele eOklahoma, u fike a rungulela Shirley timhaka leti a ti dyondzeke naswona Shirley u nambe a swi vona leswaku timhaka teto a ku ri ntiyiso. Endzhaku ka loko Shirley a dyondze Bibele ni Timbhoni, na yena u endle xiboho xo va Mbhoni naswona u khuvuriwe hi 1976. A ndzi nga lavi ku twa nchumu hi vukhongeri byakwe. Ndzi n’wi byele ndzi ku: “U nga tisi munhu leswaku a ta vulavula na mina! Mina a ndzi nge pfuki ndzi hundzukile.”
Shirley a nga tshikanga ni siku ni rin’we ku namarhela milawu ya Bibele naswona u hambete a ndzi rhandza. Entiyisweni, loko yena ni vana va hina va nga si ya eminhlanganweni ya Vukreste eHolweni ya Mfumo ya laha a hi tshama kona, a a ndzi rhamba leswaku ndzi famba na vona. Angela na yena a a ndzi byela a ku: “Tatana, hi navela onge u nga famba na hina.”
Leswi a ndzi endla swilo leswi nga riki enawini, a ndzi tshama ndzi khome xibamu. Ku tlula kwalaho, minkarhi yin’wana a ndzi famba ndzi nga vuyi ekaya ku ringana masiku yo hlayanyana naswona sweswo a swi vanga timholovo evukatini bya hina. Loko ndzi vuya, a ndzi ringeta ku kombela ndzivalelo eka Shirley hi ku ya eminhlanganweni ya Vukreste masiku ma nga ri mangani. Minkarhi hinkwayo Timbhoni a ti ndzi komba musa naswona tidyondzo ta tona a ti twala ti ri ntiyiso.
Hi ku famba ka nkarhi, nkulu un’wana wa le vandlheni u kombele ku dyondza na mina Bibele. Ndzi pfumerile. Hambiswiritano, lexi vavisaka hileswaku leswi ndzi swi dyondzeke a swi ndzi pfunanga ngopfu hikuva ndzi hambete ndzi tihlanganisa ni vanghana va mina va khale. Loko nkulu yoloye a xiye xiphiqo xexo, u vulavule na mina hi milawu yin’wana ya le Bibeleni leyi vulavulaka hi makhombo yo va ni vanghana vo biha. (1 Vakorinto 15:33) Hambileswi ndzayo yakwe a yi sekeriwe eBibeleni, yi ndzi khunguvanyisile naswona ndzi tshike ku dyondza na yena Bibele ivi ndzi nghena ndzi twelela emintirhweni ya mina ya khale. Ku tikukumuxa ka mina ku twise Shirley ku vava swin’we ni vana va hina!
“Ha Ha Ku Rhandza”
Hi 1983, ndzi byeriwe mahungu yo biha ya leswaku muzala wa mina loyi a ndzi n’wi rhandza swinene u file. Sweswo swi ndzi tshove mbilu naswona swi ndzi susumetele ku ehleketisisa hi vutomi bya mina. A ndzi swi vona leswaku ndzi le ku hlakateni ka vukati bya hina ni ku twisa ndyangu wa mina ku vava, ku nga swilo leswi a ndzi swi teka swi ri swa nkoka swinene eka mina. Sweswo swi ndzi susumetele ku cinca vutomi bya mina. Exilahlweni xa muzala wa mina, mukhalabye un’wana loyi a nga Mbhoni loyi a vuriwaka John, u ndzi angarhile kutani a ku, “Ndzi lava ku ku byela leswaku ha ha ku rhandza.” Xexo a ku ri xikhutazo lexi a ndzi xi lava! Hi xa mundzuku xa kona, ndzi fonele John ndzi n’wi byela leswaku ndzi lava ku tlhela ndzi sungula ku dyondza Bibele hikuva a ndzi tshemba leswaku se a ndzi ta swi kota ku endla mindzulamiso leyi a ndzi fanele ndzi yi endle khale.
Eka dyondzo ya hina yo sungula, hi dyondze hi xikhongelo naswona ndzi byele John leswaku ndzi ta ringeta ku khongela. Hi siku leri landzeleke ndzi sungule ku lava ntirho lowunene, kambe a ndzi wu kumanga. Loko ndzi ri eku chayeleni ka lori ya mina, ndzi khongele hi rito leri tlakukeke ndzi ku, “Yehovha, loko u lava leswaku ndzi tshama endhawini leyi, u fanele u ndzi pfuna ndzi kuma ntirho.” Kutani ndzi tibyele ndzi ku, ‘Leswi ndzi swi endlaka i vuphukuphuku, ndzi nga chayela njhani ndzi ri karhi ndzi vulavula ndzi ri ndzexe?’ Swi le rivaleni leswaku a ndzi fanele ndzi antswisa swikhongelo swa mina naswona a ndza ha fanele ndzi tiyisa ripfumelo ra mina ra leswaku Xikwembu i “Mutwi wa xikhongelo”! (Pisalema 65:2) Kambe lexi ndzi hlamariseke hileswi ndzi kumeke ntirho hi siku leri landzeleke!
Ku xiya ndlela leyi xikhongelo xi nga ni matimba ha yona swi endle leswaku ndzi n’wi rhandza swinene Yehovha swi tlhela swi endla leswaku ndzi wu tshemba swinene nkongomiso wakwe
Endzhaku ka sweswo, ndzi sungule ku khongela hi mbilu hinkwayo minkarhi hinkwayo. Nkarhi ni nkarhi ndzi vone mikateko leyi humaka eka Yehovha. Minkarhi hinkwayo a ndzi pfumela eka Xikwembu, kambe mintokoto leyi yi ndzi pfune leswaku ndzi vona ntiyiso wa marito lama nga eka 1 Yohane 5:14 lama nge: “Ku nga khathariseki leswaku i yini lexi hi xi kombelaka hi ku ya hi ku rhandza ka xona, xa hi twa.” Ku xiya ndlela leyi xikhongelo xi nga ni matimba ha yona swi endle leswaku ndzi n’wi rhandza swinene Yehovha swi tlhela swi endla leswaku ndzi wu tshemba swinene nkongomiso wakwe.—Swivuriso 3:5, 6.
Loko ndzi tlhele ndzi sungula ku ya eminhlanganweni ya Vukreste, Timbhoni ti ndzi amukele hi mandla mambirhi. Ku engetela kwalaho, ndzi sungule ku xiya leswaku Timbhoni ta ‘rhandzana swinene ku suka embilwini,’ naswona sweswo swi ndzi khumbe mbilu. (1 Petro 1:22) Ndzi tlhele ndzi twisisa ntiyiso wa marito lama nga eka Swivuriso 13:20 lama nge: “Loyi a fambaka ni vanhu vo tlhariha u ta tlhariha, kambe loyi a tirhisanaka ni lavo hunguka, a swi nge n’wi fambeli kahle.”
Ndzi vangele ndyangu wa mina maxangu ni ku wu twisa ku vava ku ringana malembe yo tala, kambe sweswi ndzi ringeta ku va munhu wo rhula tlhelo nuna ni tatana lonene. Ndzi sungule ku tirhisa ndzayo ya le Bibeleni ya leswaku “vavanuna va fanele ku rhandza vasati va vona ku fana ni mimiri ya vona” nileswaku vatatana va fanele va ‘nga dyisi vana va vona mbitsi, leswaku va nga heli mbilu.’—Vaefesa 5:28; Vakolosa 3:21.
Mindzulamiso leyi a ndzi ri karhi ndzi yi endla yi wu khutaze ngopfu ndyangu wa mina. Hikwalaho ka sweswo, ndzi vone ntiyiso wa marito ya Yesu lama nga eka Matewu 5:3 lama nge: “Va tsaka lava khathalaka hi xilaveko xa vona xa moya.” Eku heteleleni, ndzi kume ntsako wa xiviri!
Hi June 1984, xinhwanyetana xa mina Angela ku vulavurisaniwe na xona enhlengeletanweni ya Timbhoni ta Yehovha naswona xi hlamusele leswaku a ndzi ri munhu wa njhani khale ivi xi vulavula hi mindzulamiso leyi ndzi yi endleke. Xi gimete hi ku vula leswaku xi tsake swinene ku ndzi vona ndzi tshame eswitulwini swa le mahlweni swin’we ni lava a va ya eku khuvuriweni hi siku rero.
Ndza n’wi nkhensa Yehovha hileswi a nga va heleriki mbilu vanhu vo fana na mina! Nakambe ndzi n’wi nkhensa swinene Shirley ni vana va hina hileswi va nga ndzi helelangiki mbilu. Tanihi Mukreste wa xiviri, Shirley u tirhise xikhutazo lexi nga eka 1 Petro 3:1 lexi nge: “Vavasati lava tekiweke, tivekeni ehansi ka vanuna va n’wina, leswaku, loko ku ri ni lava nga yingisiki rito, va ta kokiwa handle ka rito hi ku tikhoma ka vasati va vona.” Hikwalaho ka ku tshembeka kakwe, ku lehisa kakwe mbilu ni mahanyelo yakwe lamanene ndzi kote ku dyondza ntiyiso loko ndzi tshike mahanyelo ya mina yo biha kutani ndzi tikhoma hi ndlela leyinene.
Ku sukela loko ndzi khuvuriwile, ndzi tala ku tirhisa xikombiso xakwe leswaku ndzi khutaza Timbhoni tin’wana leti vanghana va tona va vukati va nga riki Timbhoni leswaku va nga va heleli mbilu. Ndzi va byela ndzi ku, “Loko nkarhi wu fika, Yehovha a nga tirhisa matimba ya Rito rakwe, ku nga Bibele, ni mahanyelo ya wena lamanene leswaku a pfuna munhu loyi u tekaneke na yena leswaku a cinca vutomi byakwe—hambiloko eku sunguleni sweswo a swi tikomba onge a swi nge endleki.”


text:
U komberiwa ku lemuka: Vuhundzuluxeri lebyi bya Xitsonga byi tekiwa ku suka eka nkandziyiso wa ximfumo wa Ndzawulo ya Vululami. Ha swi tiva leswaku byi katsa swihoxo swo tala swa vuhundzuluxeri, naswona hi le ku endleni ka vuhundzuluxeri lebyintshwa byo antswa.
Please note: This Xitsonga translation is taken directly from the official Department of Justice edition. We are aware that it includes many translation errors, and we are working towards a new, better translation.
Kavanyisa ka 1: Ku Lulamisela ka Masimekelo (1-6)
1. Riphabliki ra Afrika Dzonga
- Riphabliki ra Afrika Dzonga i tiko rin’we leri tiyimeleke ra xidemokrasi leri simekiweke eka mikoka leyi landzelaka -
- Ku xiximeka ka munhu, ku fikeleriwa ka ku ringanana no yisa emahlweni timfanelo ta vumunhu na ntshuxeko.
- Ku pfumaleka ka wa xihlawuhlawu xa rixaka na rimbewu.
- Vukulu bya vumbiwa na vulawuri bya nawu.
- Mfanelo ya lavakulu yo vhota, nxaxamelo lowu fanaka wa vavhoti wa rixaka, minhlawulo ya nkarhi na nkarhi na endlelo ra mavandlanyingi ya mfumo wa xidemokrasi, ku tiyisisa vutihlamuleri ku hlamula no tirhela erivaleni.
2. Vukulu bya Vumbiwa
Vumbiwa i nawu lowukulu wa Riphabliki: nawu kumbe matikhomelo lama nga fambelanaki na rona a ma le nawini, naswona swiboho leswi vekiweke hi vumbiwa swi fanele ku hetisisiwa.
3. Vuaka-tiko
- Ku na vuaka-tiko byo fana bya ma-Afrika Dzonga.
- Vaaka-tiko hinkwavo va-
- faneriwa hi timfanelo, swifundzho no vuyeriwa ka vuaka-tiko; no
- lawuriwa hi ku ringana eka mitirho na vutihlamuleri bya vuaka-tiko.
- Milawu ya tiko yi fanele ku lulamisela ku kumiwa, ku lahlekeriwa no vuyisela vuaka- tiko.
4. Risimu ra Rixaka
Risimu ra Rixaka ra Riphabliki ri lawuriwa hi Presidente hi xitiviso.
5. Mujeko wa Rixaka
Mujeko wa Rixaka wa Riphabliki i wa ntima, nsuku, rihlaza, wo basa, wo tshwuka na wasi, taniha swi hlamuseriweke no mpfapfarhutiwa eka Xedulu ya 1.
6. Tindzimi
- Tindzimi ta ximfumo ta Riphabliki i Xipedi, Xisuthu, Xitswana, Xiswazi, Xivhenda, Xitsonga, Xibunu, Xinghezi, Xindevele, Xixhoza na Xizulu.
- Ku lemuka ku hunguteka ka ku tirhisa na xiyimo xa tindzimi ta xintu ta vanhu va hina, mfumo wu fanele ku teka magoza ylama tirhisekaka no vonaka ku endlela ku tlakusa xiyimo no yisa emahlweni ku tirhisiwa tindzimi leti.
-
- Mfumo wa rixaka na mimfumo ya Swifundzankulu yi nga tirhisa ririmi rihi Mfumo wa rixaka na mimfumo ya Swifundzankulu yi nga tirhisa ririmi rihi kumbe rihi ra ximfumo hi xikongomelo xa mfumo, ku ri karhi ku tekeriwa enhlokweni matirhiselo, ku koteka, madurhelo, swiyimo swa swifundzantsongo no ringanisa swilaveko na ku tsakela ka nhlayo ya vanhu hinkwavo kumbe xifundzankulu lexi khumbhekaka; kambe mfumo wa rixaka na mfumo wun’wana na wun’wana wa xifundzankulu wu fanele ku tirhisa kwalomu ka tindzimi timbirhi ta ximfumo.
- Timasipala ti fanele ku tekela enhlokweni matirhiselo ya ririmi na ku tsakela ka vanhu lava tshamaka eka tindhawu ta tona.
- Mfumo wa rixaka na mfumo wa Swifundzankulu, hi milawu na swipimelo swin’wana, yi fanele ku lawula no langutisisa matirhiselo ya tindzimi ta ximfumo, hi ku tirhisa milawu na matshalatshala man’wana. Handle ko hambuka eka ku lulamisela ka swa xiyengentsongo xa (2), tindzimi hinkwato ta ximfumo ti fanele ku tiphina hi ku ringana no hloniphiwa naswona ti fanele ku khomiwa hi ndlela yo ringana.
- Huvo yo Angarhela ya Tindzimi ta Afrika Dzonga leyi tumbuluxiweke hi milawu ya rixaka yi fanele ku-
- tlakusa, no tumbuluxa swiyimo swa ku hluvukisiwa na ku tirhisiwa ka-
- tindzimi hinkwato ta ximfumo;
- tindzimi ta Khoi, Nama na San; na
- ririmi ra swikoweto; na
- ku tlakusa no tiyisisa ku hloniphiwa ka-
- tindzimi hinkwato leti tirhisiwaka hi vaakindhawu eAfrika Dzonga, ku katsa Xijarimani, Xigiriki, Xigujarati, Xihiindi, Xiputukezi, Xitamil, Xitelegu na Xiurdu; na
- Xiarabu, Xiheberu XiSanskrit na tindzimi tin’wana leti tirhiseriwaka ku fikelela swikongomelo swa vukhongeri eAfrika Dzonga.


text:
Nkatsakanyo Wa Tiko Ra Turkmenistan
Timbhoni ta Yehovha ti ve kona etikweni ra le Turkmenistan ku sukela eku heleni ka va-1980. Endzhaku ka loko ri kume ntshunxeko eka Soviet Union hi October 1991, hulumendhe yi sungule ku wu yirisa swinene ntshunxeko wa vukhongeri.
Timbhoni ta Yehovha a ti tsarisiwanga ximfumo etikweni ra Turkmenistan. Timbhoni tin’wana ti tiyisele ku biwa, ku khotsiwa, ku sechiwa ka makaya ya tona ni ku hakerisiwa mali hikwalaho ko endla mintirho ya tona ya vukhongeri. Minkarhi yin’wana, a ti khotsiwa hikwalaho ko hehliwa hi maphorisa. Tanihi leswi tiko ra Turkmenistan ri nga riki na lunghiselelo ro endla ntirho lowu nga fambisaniki ni vusocha, majaha ya Timbhoni ma xanisiwile hikwalaho ka leswi ripfalo ra wona ri nga ma pfumeleriki ku ya enyimpini. Timbhoni ta Yehovha ti yise swivilelo leswi eka Komiti ya Timfanelo ta Vanhu ya Nhlangano wa Matiko ni minhlangano yin’wana ya le matikweni yo hambanahambana.
Hi October 2014, Presidente ya le Turkmenistan yi kombele ku rivaleriwa eka Timbhoni ta nhungu hileswi ti khotsiweke ti nga ri na nandzu. Timbhoni ti kombise ku tlangela ka tona eka hulumendhe ya le Turkmenistan hikwalaho ka ku cinca loku, loku tsakisaka. Ti tshemba leswaku hulumendhe yi ta teka magoza lama engetelekeke leswaku yi sirhelela mfanelo ya ntshunxeko wa vukhongeri.


text:
XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) August 2016
Nkandziyiso lowu wu ni swihloko leswi dyondziwaka evandlheni ku sukela hi September 26 ku ya eka October 23, 2016.
MHAKA YA VUTOMI
Ndlela Leyi Ku Nyika Swi ndzi Tiseleke Ntsako Ha Yona
Jaha ra Munghezi ri sungula vutomi lebyi ri tiseleke ntsako, ri va murhumiwa ePuerto Rico.
Masungulo Ya Vukati Ni Xikongomelo Xa Byona
Xana hi nga vula ku vukati i nyiko leyi humaka eka Xikwembu?
Leswi Nga Pfunaka Vakreste Ku Va Ni Vukati Lebyi Humelelaka
Kuma ndzayo leyi tirhaka.
Lava Nchumu Wo Antswa Ku Tlula Nsuku
Dyondza hi tindlela tinharhu leti swichudeni swa Bibele leswi lavaka vutivi swi nga fanaka ni valavisisi ha tona.
Xana Wa Wu Vona Nkoka Wo Endla Nhluvuko Hi Tlhelo Ra Moya?
Dyondza hi leswi u nga swi endlaka.
Xana Wa Wu Vona Nkoka Wo Letela Van’wana?
Hi tihi tipakani ta nkoka leti u nga va pfunaka ku ti fikelela?
Swivutiso Swa Vahlayi
Ha yini valala va Yesu va tirhise mhaka ya ku hlamba mavoko leswaku va n’wi sola?
MATIMU YA HINA
“Ndzi Kume Vuyelo Lebyinene Hikwalaho Ko Dzunisa Yehovha”
Hambileswi Swichudeni swa Bibele a swi nga yi twisisi kahle mhaka ya ku nga hlanganyeli enyimpini hi nkarhi wa nyimpi yo sungula ya misava, swi tshembekile.


text:
Watchtower Farms—Malembe Ya 50 eNtirhweni Wo Tshovela
En’walungu wa Doroba ra New York, laha ku nga tikhilomitara ta kwalomu ka 145 ekusuhi ni ximutana xa Wallkill le New York, ku ni mapurasi lama pfuneke swinene eka ntirho wa Timbhoni ta Yehovha wo dyondzisa Bibele emisaveni hinkwayo. Watchtower Farms yi xaviwe eka malembe ya 50 lama hundzeke hi January 2, 1963.
David Walker la nga un’wana wa Timbhoni ta Yehovha, la sunguleke ku tirha epurasini ra le Wallkill loko ra ha ku xaviwa u boxa xivangelo xa ku va ri xaviwile, u ri: “Vatirhi va ku tirhandzela va le ntsindza wa misava hinkwayo wa Timbhoni ta Yehovha a va ya va engeteleka eBrooklyn le New York naswona a ku laveka leswaku va phameriwa hi ndlela leyi nga koxiki mali yo tala. Purasi rin’wana leri Timbhoni ta Yehovha ti ri tirhisaka ri le n’walungu wa New York naswona ku ya eka rona swi teka kwalomu ka tsevu ku ya eka nhungu wa tiawara ku suka eBrooklyn. Ku ya eka purasi ra Wallkill swi teka tiawara timbirhi ntsena kutani sweswo swi endla leswaku swi olova ku tirhisa rona.” Timbhoni ta Yehovha ti hetelele ti tirhise purasi leri leswaku ti byala mihandzu ni matsavu ti tlhela ti fuwa tihuku, tinguluve ni tihomu ni ku endla swakudya leswi endliwaka hi masi. Hi ku famba ka nkarhi ku engeteriwe mapurasi man’wana.
Loko ku nga si hela malembe ya khume, ku andza ka nhlayo ya Timbhoni ta Yehovha emisaveni hinkwayo ku endle leswaku ku va ni ku cinca eWallkill. Ku engetela eka masimu ya swakudya lawa a ma ri kona, ku sungule ku kandziyisiwa minkandziyiso leyi a yi ta pfuna eka ntirho wo tshovela wo fanekisela lowu Yesu a vulavuleke ha wona. (Matewu 9:37; Luka 10:2; Yohane 4:35, 36) Xiya mintirho yin’wana leyi endliweke eWallkill.
Ku Kandziyisa: Hi va-1950, ndhawu yo kandziyisela eka yona leyi nga eBrooklyn le New York, yi kandziyise minkandziyiso yo tala leyi sekeriweke eBibeleni. Kambe leswi xilaveko xa minkandziyiso a xi ya xi andza, ndhawu leyi yo kandziyisela eka yona a yi nga ha koti ku kandziyisa minkandziyiso leyi ringaneke. Hikwalaho hi 1973, Timbhoni ta Yehovha ti hete ku aka ndhawu yin’wana yo kandziyisela eka yona eWallkill. Endzhaku ka sweswo, miako leyi nga ni michini yo kandziyisa yi ndlandlamuxiwile minkarhi yo hlaya naswona yi tlhele yi ndlandlamuxiwa hi 2004.
Tikhompyuta: Hi 1979, ntlawa wo karhi wa Timbhoni ta Yehovha eWallkill wu sungule progreme ya le ka khompyuta leyi vuriwaka Endlelo Ra Elektroniki Ro Thayipa Tindzimi To Tala (Multilanguage Electronic Publishing System [MEPS]). Progreme leyi yi kota ku endla leswaku minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni yi kandziyisiwa hi tindzimi leti tlulaka 600.
Eka Dyondzo: Hi 1988, Xikolo xa Bibele xa Giliyadi xa Watchtower xi rhurhisiwile eBrooklyn xi yisiwa eWallkill naswona hi October 17 ku sungule titlilasi. Xikolo lexi xi hambete xi va kwalaho ku fikela hi April 1995 loko xi rhurhiseriwa eNtsindza wa Dyondzo wa Watchtower ePatterson le New York.
Eka malembe ya 50 lama hundzeke, ndlela leyi Watchtower Farms a yi tirha ha yona yi cincile. Hambiswiritano, ku endliwa matshalatshala leswaku Timbhoni ta Yehovha leti tirhaka eBethele ya le United States le New York ti kuma swakudya leswinene.
Sweswinyana Timbhoni ta Yehovha eWallkill ti lunghisa miako ya tona ya khale ti tlhela ti aka tihofisi, tindhawu to tshama eka tona ni tin’wana. Ntirho lowu hinkwawo wu ta pfuna Watchtower Farms leswaku yi hambeta yi phamela swakudya swa moya eka Timbhoni ta Yehovha leti andzaka etikweni hinkwaro.
David Walker, loyi a tshahiweke eku sunguleni, u tlhele a ku: “Eka malembe ya 50 lama hundzeke, ndzi ve ni ntsako swinene ku vona ndlela leyi purasi ra le Wallkill leri sunguleke ri ri ritsongo ri kuleke ha yona ni ndlela leyi ri seketelaka ha yona ntirho wa hina wo dyondzisa vanhu rungula leri humaka eBibeleni.”


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Central African Republic
58 rue du Stade Boganda
BANGUI
CENTRAL AFRICAN REPUBLIC
+236 21-61-20-70
+236 21-61-89-25
+236 70-11-08-00
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:00 a.m. ku ya eka 11:00 a.m.
Swi teka awara
Hi Ku Komisa
Ri langutela ntirho wa Timbhoni ta Yehovha wo dyondzisa Bibele ni ku aka Tiholo ta Mfumo eCentral African Republic ni le Chad. Ri hundzuluxela minkandziyiso ya Bibele hi Xisango ni tindzimi tin’wana ta nkombo.


text:
NDZIMA 7
Tindlela To Chumayela Leti Va Ti Tirhiseke—Va Tirhisa Tindlela Hinkwato Leswaku Va Fikelela Vanhu
1, 2. (a) Hi yihi ndlela leyi Yesu a yi tirhiseke leswaku a vulavula ni ntshungu lowukulu? (b) Xana vadyondzisiwa vo tshembeka va Kreste va xi tekelele njhani xikombiso xakwe naswona ha yini?
MINTSHUNGU yi hlengeletane etlhelo ka Yesu eribuweni ra lwandle, kambe u khandziye byatso kutani a tluta a ya ekulenyana. Ha yini? A a swi tiva leswaku mati a ma ta tlakusa mpfumawulo wa rito rakwe kutani sweswo a swi ta endla leswaku ntshungu lowukulu wu ri twa kahle rungula rakwe.—Hlaya Marka 4:1, 2.
2 Eka makume ya malembe ya le kusuhi ni ku velekiwa ka Mfumo, vadyondzisiwa vo tshembeka va Kreste va landzele xikombiso xakwe, hi ku tirhisa tindlela to hambana-hambana leswaku va chumayela mahungu lamanene ya Mfumo eka vanhu vo tala. Ehansi ka nkongomiso wa Hosi, vanhu va Xikwembu va hambeta va fambisana ni ku cinca ka swiyimo ni thekinoloji leyintshwa leyi vaka kona. Hi lava ku chumayela vanhu vo tala hilaha hi nga kotaka hakona makumu ma nga si fika. (Mat. 24:14) Xiya tindlela tin’wana leti hi ti tirhiseke leswaku hi chumayela vanhu, ku nga khathariseki laha va tshamaka kona. Nakambe anakanya hi tindlela leti u nga tekelelaka ripfumelo ra lava chumayeleke mahungu lamanene eminkarhini leyi hundzeke.
Va Fikelela Vanhu Vo Tala
3. Xana valala va ntiyiso va hlundzukisiwe njhani hi ku va hi tirhisa maphepha-hungu?
3 Maphepha-hungu. Makwerhu Russell ni vatirhi-kulobye a va kandziyisa Xihondzo xo Rindza ku sukela hi 1879, va yisela vanhu rungula ra Mfumo. Hambiswiritano, eka makume ya malembe emahlweni ka 1914, a swi vonaka onge Kreste a a hlele leswaku mahungu lamanene a ma ta fikelela hambi ku ri vanhu lava tshamaka ekule. Swiendlakalo leswi tlhandlamanaka swi sungule hi 1903. Hi lembe rero, Dokodela E. L. Eaton, ku nga muvulavuleri wa ntlawa wa vafundhisi va kereke ya Protestente ePennsylvania, u ve ni njhekanjhekisano na Charles Taze Russell malunghana ni tidyondzo ta Bibele. Eka papila leri a ri tsaleleke Russell, Eaton u tsale a ku: “Ndzi anakanya leswaku njhekanjhekisano wa le rivaleni wa swin’wana swa swivutiso leswi mina na wena hi nga swi voniki hi tihlo rin’we . . . swi ta va tsakisa swinene vanhu.” Nakambe leswi Russell ni vatirhi-kulobye a va ehleketa leswaku vanhu va ta swi tsakela, kutani va hlele leswaku minjhekanjhekisano yoleyo yi kandziyisiwa eka phepha-hungu, leri vuriwaka The Pittsburgh Gazette. Swihloko swa le ka phepha-hungu a swi tiveka swinene naswona nhlamuselo ya Russell leyi nga erivaleni ya ntiyiso wa Bibele yi endle leswaku vakandziyisi va phepha-hungu va lava ku kandziyisa tinkulumo ta Russell vhiki rin’wana ni rin’wana. Hakunene nhluvuko wolowo wu nga ha va wu hlundzukise valala va ntiyiso!
Hi 1914, maphepha-hungu yo tlula 2 000 a ma kandziyisa tinkulumo ta Russell
4, 5. Hi yihi mfanelo leyi Russell a yi kombiseke naswona lava nga ni vutihlamuleri va nga xi tekelela njhani xikombiso xakwe?
4 Hi ku hatlisa maphepha-hungu yo tala a ma lava ku kandziyisa tinkulumo ta Russell. Hi 1908, Xihondzo xo Rindza xi vike leswaku tinkulumo a ti kandziyisiwa eka “maphepha-hungu ya 11 nkarhi na nkarhi.” Hambiswiritano, vamakwerhu lava a va tolovelane ni ntirho wa maphepha-hungu va khutaze Russell leswaku loko o rhurhisa tihofisi ta Sosayiti ePittsburgh ti ya edorobeni leri dumeke swinene, maphepha-hungu yo tala a ma ta kandziyisa swihloko leswi sekeriweke eBibeleni. Endzhaku ko anakanyisisa hi xikhutazo xexo ni swivangelo swin’wana, Russell u rhurhisele tihofisi eBrooklyn, le New York, hi 1909. Vuyelo byi ve byihi? Endzhaku ka tin’hweti ti nga ri tingani loko ta ha ku rhurhiseriwa kwalaho, maphepha-hungu ya kwalomu ka 400 a ma kandziyisa tinkulumo swin’we ni swin’wana leswi a swi hoxiwa eka nxaxamelo. Hi nkarhi lowu Mfumo wu simekiweke ha wona hi 1914, maphepha-hungu yo tlula 2 000 a ma kandziyisa tinkulumo ta Russell ni swihloko hi tindzimi ta mune!
5 Hi yihi dyondzo ya nkoka leyi hi yi kumaka eka nhluvuko wolowo? Namuntlha lava nga ni vutihlamuleri lebyikulu enhlengeletanweni ya Xikwembu va endla kahle loko va tekelela ku titsongahata ka Russell. Hi ndlela yihi? Loko va endla swiboho swa nkoka, va fanele va swi tekela enhlokweni swikhutazo swa van’wana.—Hlaya Swivuriso 15:22.
6. Xana ntiyiso lowu kandziyisiweke eka swihloko swa phepha-hungu wu n’wi khumbe njhani munhu un’wana?
6 Ntiyiso wa Mfumo lowu kandziyisiweke eka swihloko sweswo swa maphepha-hungu wu cince vutomi bya vanhu. (Hev. 4:12) Hi xikombiso, Ora Hetzel, loyi a khuvuriweke hi 1917, hi un’wana wa vanhu vo tala lava rhangeke va dyondza ntiyiso eka swihloko swo tano. Ora u ri: “Endzhaku ka loko ndzi nghenele vukati, ndzi endzele mana wa mina eRochester, le Minnesota. Loko ndzi fika, ndzi n’wi kume a ri karhi a tsema swihloko eka phepha-hungu. A ku ri tinkulumo ta Russell. Manana u hlamusele leswi a swi dyondzeke eka tona.” Ora u amukele ntiyiso lowu a wu dyondzeke naswona u hete kwalomu ka makume ya malembe ya tsevu a ri muchumayeri loyi a tshembekeke wa Mfumo wa Xikwembu.
7. Ha yini lava rhangelaka va tlhele va kambisisa ku tirhisiwa ka maphepha-hungu?
7 Hi 1916, swiendlakalo swimbirhi swa nkoka swi endle leswaku lava a va rhangela va tlhela va kambisisa ku tirhisiwa ka maphepha-hungu eku chumayeleni ka mahungu lamanene. Xo sungula, Nyimpi Leyikulu leyi a yi ri kona hi nkarhi wolowo yi endle leswaku swi tika ku kuma swilo swo kandziyisa ha swona. Hi 1916, xiviko lexi humaka eka ndzawulo ya hina ya maphepha-hungu ya le Britain xi vulavule hi xiphiqo xa kona, hi ku vula leswi: “Sweswi ku ni maphepha-hungu yo tlula 30 ntsena lama kandziyisaka Tinkulumo. Swi nga ha endleka nhlayo leyi yi hungutiwa swinene tanihi leswi nxavo wa phepha wu tlakukeke swinene.” Xiendlakalo xa vumbirhi i xa ku fa ka Makwerhu Russell hi October 31, 1916. Xisweswo, Xihondzo xo Rindza xa December 15, 1916, xi te: “Leswi se Makwerhu Russell a feke tinkulumo a ti nge he kandziyisiwi [eka maphepha-hungu.]” Hambileswi ndlela leyi yo chumayela yi heleke, ndlela yin’wana yo chumayela hi ku tirhisa “Photo-Drama of Creation,” yi hambete yi va ni vuyelo lebyinene.
8. I yini leswi a swi katseka loko ku endliwa “Photo-Drama of Creation”?
8 Ku tirhisa swifaniso. Russell ni vatirhi-kulobye va tirhe malembe ya kwalomu ka manharhu leswaku va endla “Photo-Drama of Creation,” leyi humesiweke hi 1914. (Swiv. 21:5) Drama leyi hilaha a yi vitaniwa hakona, a yi katsa swifaniso leswi tshukatshukaka, mpfumawulo lowu rhekhodiweke ni tislaydi ta mivalavala. Vanhu va madzana va hoxe xandla eku encenyeteni ka swivono swa le Bibeleni leswi a swi kombisiwa eka filimi yoleyo leyi katsaka ni swiharhi. Xiviko lexi tsariweke hi 1913 xi ri: “Ku tirhisiwe swiharhi swin’wana swo tala swa le ntangeni lowukulu wa swiharhi leswaku ku endliwa vhidiyo ya swifaniso leswi Tshukatshukaka leswi kombisaka mhaka ya le nkarhini wa Nowa eka nkombiso wolowo lowukulu.” Tanihi leswi ku tirhisiweke tislaydi ta madzana to hambana-hambana eka drama leyi, vampfampfarhuti va le London, New York, Paris na le Philadelphia a va penda slaydi yin’wana ni yin’wana hi voko.
9. Ha yini ku tirhisiwe nkarhi ni mali yo tala leswaku ku endliwa “Photo-Drama”?
9 Ha yini ku tirhisiwe nkarhi ni mali yo tala leswaku ku endliwa “Photo-Drama”? Xihlambanyo lexi endliweke emintsombanweni ya 1913 xa hlamusela: “Ndlela leyi maphepha-hungu ya le Amerika ma swi koteke ha yona ku kucetela mavonelo ya vanhu hi ku tirhisa tiphophayi ni swifaniso eka swiyenge swa wona swa mahungu ya wona ni timagazini swin’we ni ndlela leyi tifilimi ti rhandziwaka ha yona, yi swi kombisa hi ku helela leswaku swa pfuna swinene naswona ha pfumela hi ku helela leswaku swa fanela ku va hina vachumayeri va manguva lawa ni vadyondzisi va titlilasi ta Bibele hi seketela ku tirhisiwa ka tivhidiyo ni tislaydi tanihi ndlela leyi tsakisaka ni leyi vuyerisaka leyi vavuri va evhangeli ni vadyondzisi va nga yi tirhisaka.”
10. Xana “Photo-Drama” yi tlangiwe ku fikela kwihi?
10 Hi 1914, “Photo-Drama” yi tlangiwe emadorobeni ya 80 hi siku rin’we. Vanhu va kwalomu ka timiliyoni ta nhungu eUnited States ni le Canada va hlalele drama leyi. Hi lembe rero, “Photo-Drama” yi tlangiwe eAustralia, Britain, Denmark, Finland, Jarimani, New Zealand, Norway, Sweden ni le Switzerland. Ku endliwe drama yin’wana leyi olovisiweke leyi nga riki na swifaniso leswi tshukatshukaka, leyi tlangiweke emadorobeni lamatsongo. Drama yoleyo—“Eureka Drama”—a swi nga durhi ku yi endla naswona a swi olova ku famba na yona. Hi 1916, “Photo-Drama” kumbe “Eureka Drama” yi hundzuluxeriwe hi Xiarmenia, Xidenixi lexi pfanganeke ni Xinorway, Xifurwa, Xijarimani, Xigriki, Xiitaliya, Xipolish, Xipaniya ni Xisweden.
Hi 1914, “Photo-Drama” yi tlangiwe etiholweni leti a ti lo hontlo, hi vanhu
11, 12. “Photo-Drama” yi ve ni vuyelo byihi eka muntshwa un’wana naswona hi xihi xikombiso lexi a xi vekeke?
11 Vuhundzuluxeri bya Xifurwa bya “Photo-Drama” byi ve ni vuyelo lebyikulu eka Charles Rohner loyi a nga ni malembe ya 18. Charles u ri: “Yi tlangiwe edorobeni leri ndzi tshamaka eka rona—eColmar, Alsace, le Furwa. To ho suka, ndzi tsakisiwe hi ntiyiso lowu nga erivaleni wa Bibele.”
12 Sweswo swi endle leswaku Charles a khuvuriwa naswona hi 1922 u nghenele ntirho wa nkarhi hinkwawo. Xin’wana xa swiavelo swakwe swo sungula a ku ri ku pfuneta ku tlanga “Photo-Drama” eka vanhu va le Furwa. Loko Charles a hlamusela ntirho lowu u ri: “A ndzi averiwe mintirho yo hlayanyana—ku tlanga vhayolini, ku va nandza wa timali tlhelo nandza wa tibuku. Nakambe ndzi komberiwe ku miyeta vanhu emahlweni ko va nongonoko wu sungula. Hi nkarhi wo wisa a hi phakela minkandziyiso. A hi avela makwerhu ha un’we wa xinuna kumbe wa xisati leswaku a phakela eka xiphemu xo karhi xa holo. Ha un’we a a teka minkandziyiso kutani a ya nyika munhu un’wana ni un’wana loyi a nga eka xiphemu lexi a averiweke xona. Ku engetela kwalaho, enyangweni wa holo, a hi veka matafula lama nga ni minkandziyiso yo tala.” Hi 1925, Charles u rhambiwe ku ya tirha eBethele ya le Brooklyn, eNew York. Loko a fika kwalaho u averiwe ku rhangela eka okhestra ya le ka xitichi xa xiya-ni-moya lexi a xa ha ku sunguriwa xa WBBR. Endzhaku ka loko hi xiye xikombiso xa Makwerhu Rohner, hi nga ha tivutisa, ‘Xana ndzi tiyimisele ku amukela swiavelo swin’wana ni swin’wana leswi ndzi averiwaka swona leswaku ndzi pfuneta ku chumayela rungula ra Mfumo?’—Hlaya Esaya 6:8.
13, 14. Xana xiya-ni-moya xi tirhisiwe njhani eku chumayeleni ka mahungu lamanene? (Nakambe vona bokisi leri nge “ Minongonoko Ya WBBR” ni leri nge “ Ntsombano Lowu Nga Rivalekiki.”)
13 Xiya-ni-moya. Hi va-1920, ntirho wa “Photo-Drama” wu sungule ku hunguteka, kutani xiya-ni-moya hi xona a xi tekiwa tanihi ndlela leyi xiyekaka yo chumayela mahungu lamanene ya Mfumo. Hi April 16, 1922, Makwerhu Rutherford u vulavule ro sungula eka xiya-ni-moya xa le ka Metropolitan Opera House ePhiladelphia, le Pennsylvania. Vanhu va kwalomu ka 50 000 va yingisele nkulumo leyi nge “Timiliyoni Leti Hanyaka Sweswi Ti Nga Ka Ti Nga Fi.” Kutani, hi 1923, nongonoko wa ntsombano wu sungule ku haxiwa eka xiya-ni-moya. Ku engetela eka switichi swa le handle swa xiya-ni-moya, lava rhangelaka va endle xiboho xa leswaku a ku ta va vutlhari loko hi tiakela xitichi xa hina xa xiya-ni-moya, lexi akiweke eXihlahleni xa Staten, le New York naswona xi tsarisiweke tanihi WBBR. Xi sungule ku haxa emoyeni hi February 24, 1924.
Hi 1922, vanhu va kwalomu ka 50 000 va yingisele nkulumo leyi nge “Timiliyoni Leti Hanyaka Sweswi Ti Nga Ka Ti Nga Fi”
14 Loko xi hlamusela xikongomelo xa WBBR, Xihondzo xo Rindza xa December 1, 1924, xi te: “Hi tshemba leswaku xiya-ni-moya i xitirhisiwa lexi nga durhiki ni lexi pfunaka ku chumayela rungula ra ntiyiso lexi nga si tshamaka xi tirhisiwa.” Kutani xi engetele xi ku: “Loko Hosi yi vona swi fanerile leswaku hi aka switichi swin’wana swa xiya-ni-moya leswaku hi chumayela rungula ra ntiyiso, yi ta hi nyika mali hi ndlela ya yona leyinene.” (Ps. 127:1) Hi 1926, vanhu va Yehovha a va ri ni switichi swa xiya-ni-moya swa tsevu. Swimbirhi a swi ri eUnited States—xa WBBR a xi ri eNew York naswona xa WORD a xi ri ekusuhi ni le Chicago. Swin’wana swa mune a swi ri eCanada, ekusuhi ni le Alberta, British Columbia, Ontario na Saskatchewan.
15, 16. (a) Xana vafundhisi va le Canada va endle yini hi switichi swa hina? (b) Xana tinkulumo ta le ka xiya-ni-moya ni ntirho wo chumayela hi yindlu ni yindlu swi fambisana njhani?
15 Nongonoko lowu wo chumayela ntiyiso wa Bibele wu xiyiwe ni hi vafundhisi va Vujagana. Albert Hoffman, loyi a tolovelane ni ntirho lowu a wu endliwa exitichini xa xiya-ni-moya xa le Saskatchewan, eCanada, u te: “Vanhu vo tala va sungule ku tiva Swichudeni swa Bibele [hilaha Timbhoni ta Yehovha a ti vitaniwa hakona]. Ku chumayeriwe hi ndlela yoleyo leyinene kukondza ku fika lembe ra 1928, loko vafundhisi va kucetela vatirhela-mfumo leswi endleke leswaku switichi hinkwaswo swa le Canada swa Swichudeni swa Bibele swi tekeriwa maphepha lama swi pfumelelaka ku haxa.”
16 Ku nga khathariseki ku pfariwa ka switichi swa hina swa xiya-ni-moya swa le Canada, tinkulumo ta Bibele ti hambete ti haxiwa eka switichi swa le handle swa xiya-ni-moya. (Mat. 10:23) Leswaku minongonoko yoleyo yi va leyi vuyerisaka, Xihondzo xo Rindza na The Golden Age (leyi sweswi yi vitaniwaka Xalamuka!) a swi ri ni nxaxamelo wa mavito ya switichi swa xiya-ni-moya leswi haxaka ntiyiso wa Bibele leswaku vahuweleri lava chumayelaka hi yindlu ni yindlu va ta khutaza vanhu ku yingisela tinkulumo eka switichi swa laha va tshamaka kona. Vuyelo byi ve byihi? Bulletin ya January 1931 yi ri: “Ntirho wa xiya-ni-moya wu va khutaze swinene vamakwerhu leswaku va chumayela hi yindlu ni yindlu. Ku te swiviko swo tala erhavini leswi hi byelaka leswaku vanhu va rhiye ndleve naswona hikwalaho ko yingisela tinkulumo ta Makwerhu Rutherford a va tiyimisele ku teka tibuku leti a va nyikiwa tona.” Kutani Bulletin yi hlamusele lunghiselelo ro haxa hi xiya-ni-moya ni ntirho wo chumayela hi yindlu ni yindlu tanihi “tindlela timbirhi letikulu to chumayela ta nhlengeletano ya Hosi.”
17, 18. Hambileswi swiyimo swi cinceke, xana xiya-ni-moya xi hambete xi va xa nkoka hi ndlela yihi?
17 Hi va-1930, nkaneto wu ye wu tinyika matimba hileswi a hi tirhisa switichi swa xiya-ni-moya swa le handle. Kutani eku heleni ka 1937, vanhu va Yehovha va fambisane ni ku cinca ka swiyimo. Va tshike ku haxa eka switichi swa xiya-ni-moya swa le handle kutani va dzika swinene eka ntirho wo chumayela hi yindlu ni yindlu. * Nilokoswiritano, xiya-ni-moya xi hambete xi va xitirhisiwa xa nkoka eku chumayeleni ka rungula ra Mfumo etindhawini tin’wana ta le kule ta misava. Hi xikombiso, ku sukela hi 1951 ku ya fika hi 1991, xitichi xa xiya-ni-moya xa le Vupela-dyambu bya Berlin, eJarimani, nkarhi na nkarhi a xi haxa tinkulumo ta Bibele leswaku lava tshamaka etindhawini leti hi nkarhi wolowo a ti ri eVuxeni bya Jarimani va ta kota ku twa rungula ra Mfumo. Ku sukela hi 1961 naswona ku ringana makume ya malembe yo tlula manharhu endzhaku ka kwalaho, xitichi xa xiya-ni-moya xa le matikweni yo hambana-hambana le Suriname, eAmerika Dzonga, a xi haxa nongonoko wa timinete ta 15 vhiki ni vhiki lowu a wu endla leswaku rungula ra Bibele ri hangalaka. Ku sukela hi 1969 ku ya fika hi 1977, nhlengeletano yi humese minongonoko ya xiya-ni-moya yo tlula 350 leyi rhekhodiweke ya ntlhandlamano lowu nge “Matsalwa Hinkwawo Ma Pfuna.” Le United States, switichi swa xiya-ni-moya swa 291 eswifundzheni swa 48 a swi haxa minongonoko leyi. Hi 1996, xitichi xa xiya-ni-moya xa le Apia, ku nga ntsindza wa doroba ra Pacific Dzonga etikweni ra Samoa, xi haxe nongonoko vhiki ni vhiki lowu nga ni nhloko-mhaka leyi nge “Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Bibele.”
18 Loko lembe-xidzana ra vu-20 ri ya eku heleni, xiya-ni-moya a xi nga ha ri xa nkoka eku chumayeleni ka mahungu lamanene. Hambiswiritano, ku ve ni thekinoloji yin’wana leyi endleke leswaku swi koteka ku chumayela vanhu vo tala.
19, 20. Ha yini vanhu va Yehovha va endle jw.org naswona ku ve ni vuyelo byihi? (Nakambe vona bokisi leri nge “ JW.ORG.”)
19 Internet. Hi 2013, vanhu vo tlula 2,7 wa tibiliyoni, ku nga vaaki lava tlulaka tiphesente ta 40 emisaveni, se a va tirhisa Internet. Hi ku ya hi swiringanyeto swo karhi, vanhu va kwalomu ka tibiliyoni timbirhi va nghena eka Internet hi ku tirhisa switirhisiwa swo tanihi ti-smartphone na ti-tablet. Nhlayo yoleyo yi hambete yi engeteleka emisaveni hinkwayo, Internet yi ya yi tirhisiwa swinene eAfrika, laha ku nga ni switirhisiwa leswi tirhisaka Internet swo tlula 90 wa timiliyoni. Kahle-kahle, nhluvuko wolowo wu cince ndlela leyi vanhu vo tala va kumaka rungula ha yona.
20 Ku sukela hi 1997, vanhu va Yehovha va sungule ku tirhisa ndlela leyi yo vulavurisana ha yona. Hi 2013, Web site ya jw.org yi sungule ku kumeka hi tindzimi ta kwalomu ka 300 naswona ku endliwe leswaku vanhu va kota ku kopa rungula leri sekeriweke eBibeleni hi tindzimi to tlula 520. Siku ni siku, vanhu vo tlula 750 000 va nghena eka Web site yoleyo. Ku engetela eka ku hlalela tivhidiyo, n’hweti yin’wana ni yin’wana, vanhu va kopa tibuku leti heleleke ta timiliyoni tinharhu, timagazini ta mune wa timiliyoni leti heleleke ni ti-CD ta 22 wa timiliyoni.
21. Xana u dyondze yini eka ntokoto wa Sina?
21 Web site yi ve xitirhisiwa lexinene xa ndlela yo chumayela mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu, hambi ku ri ematikweni lawa ntirho wa hina wo chumayela wu yirisiweke. Hi xikombiso, eku sunguleni ka 2013, wanuna loyi a vuriwaka Sina u nghene eka jw.org kutani a fonela ntsindza wa misava hinkwayo wa Timbhoni ta Yehovha, lowu nga eUnited States, a kombela rungula leri engetelekeke malunghana ni Bibele. I yini leswi endleke leswaku ku fona kakwe ku va loku hlamarisaka? Sina i Mumoslem naswona u tshama eximutanini lexi nga ekule etikweni leri ntirho wa Timbhoni ta Yehovha wu yirisiweke. Hikwalaho ka sweswo, ku endliwe malunghiselelo ya leswaku Sina a dyondza Bibele kambirhi hi vhiki ni Mbhoni leyi tshamaka eUnited States. Dyondzo a yi fambisiwa hi ku tirhisa vhidiyo leyi nga eka Internet.
Ku Dyondzisa Vanhu
22, 23. (a) Xana tindlela to chumayela vanhu vo tala ti sive ntirho wo chumayela hi yindlu ni yindlu? (b) Xana Hosi yi ma katekise njhani matshalatshala ya hina?
22 Eka tindlela leti hi ti tirhiseke leswaku ku chumayeriwa vanhu vo tala to tanihi ku tirhisa maphepha-hungu, “Photo-Drama,” minongonoko ya xiya-ni-moya ni Web site ku hava leyi siveke ntirho wo chumayela hi yindlu ni yindlu. Ha yini? Hikuva vanhu va Yehovha va landzele xikombiso xa Yesu. U endle swo tala ku tlula ku chumayela mintshungu leyikulu; a a dzike eka ku pfuna vanhu. (Luka 19:1-5) Nakambe Yesu u letele vadyondzisiwa vakwe leswaku va endla hilaha ku fanaka naswona u va nyike rungula leri a va fanele va ri chumayela. (Hlaya Luka 10:1, 8-11.) Hilaha swi hlamuseriweke hakona eka Ndzima 6, minkarhi hinkwayo lava rhangelaka va khutaza nandza un’wana ni un’wana wa Yehovha leswaku a vulavula hi ku kongoma ni vanhu.—Mint. 5:42; 20:20.
23 Eka malembe ya dzana endzhaku ka loko Mfumo wu velekiwile, vahuweleri va timiliyoni to tlula 7,9 va tirhe hi ku hiseka entirhweni wo dyondzisa van’wana hi swikongomelo swa Xikwembu. Handle ko kanakana, Hosi yi katekise tindlela to chumayela leti hi ti tirhiseke leswaku hi chumayela hi Mfumo. Hilaha ndzima leyi landzelaka yi nga ta kombisa hakona, yi tlhele yi hi nyika switirhisiwa leswi hi swi lavaka leswaku hi ta chumayela mahungu lamanene eka matiko hinkwawo, tinyimba hinkwato ni tindzimi hinkwato.—Nhlav. 14:6.
^ ndzim. 17 Hi 1957, lava a va rhangela va endle xiboho xo pfala WBBR eNew York, ku nga xitichi xa hina xo hetelela xa xiya-ni-moya.