text:
U Nga Languti Swilo Leswi Nga Pfuniki Nchumu!
U Nga Languti Swilo Leswi Nga Pfuniki Nchumu!
“Endla leswaku mahlo ya mina ma hundza ma nga swi voni swilo leswi nga pfuniki nchumu; ndzi londzovote ndzi hanya endleleni ya wena.”—PS. 119:37.
1. Nyiko ya ku vona i ya nkoka ku fikela kwihi?
I SWA risima swinene leswi hi kotaka ku vona! Mahlo ya hina ma endla leswaku hi kota ku vona ndhawu leyi hi nga eka yona hi vuenti ni mivala ya yona. Mahlo ya hina ma endla leswaku hi kota ku vona vanghana va hina lava hi va rhandzaka kumbe makhombo lawa hi nga langutanaka na wona. Hi kota ku vona vuxongi, hi tlangela swihlamariso swa ntumbuluko hi tlhela hi vona vumbhoni bya leswaku Xikwembu xi kona naswona hi hlamarisiwa hi ku vangama ka xona. (Ps. 8:3, 4; 19:1, 2; 104:24; Rhom. 1:20) Tanihi leswi mahlo ya hina ma rhumelaka rungula emianakanyweni ya hina, ku vona ka hina i ka nkoka leswaku hi ta kota ku tiva Yehovha naswona hi va ni ripfumelo eka yena.—Yox. 1:8; Ps. 1:2, 3.
2. Ha yini hi fanele hi tivonela eka swilo leswi hi swi langutaka, naswona i yini leswi hi nga swi dyondzaka eka xikombelo xa mupisalema lexi humaka embilwini?
2 Hambiswiritano, leswi hi swi langutaka swi nga hi nghenisa ekhombyeni. Vuxaka lebyi nga kona exikarhi ka mahlo ya hina ni mianakanyo ya hina i byikulu swinene lerova leswi hi swi vonaka hi mahlo ya hina ivi swi nghena emianakanyweni ya hina swi nga sungula kumbe swi nyanyisa ku navela ka hina embilwini. Naswona leswi hi hanyaka emisaveni leyi hombolokeke ni leyi rhandzaka ku titsakisa leyi fumiwaka hi Sathana Diyavulosi, ku ni swifaniso swo tala, swinavetisi ni mahungu lama nga hi hambukisaka hi ku olova—hambiloko ho swi languta kumbe hi ma yingisela katsongo. (1 Yoh. 5:19) Hikwalaho, a swi hlamarisi leswi mupisalema a kombeleke Xikwembu a ku: “Endla leswaku mahlo ya mina ma hundza ma nga swi voni swilo leswi nga pfuniki nchumu; ndzi londzovote ndzi hanya endleleni ya wena.”—Ps. 119:37.
Ndlela Leyi Mahlo Ya Hina Ma Nga Hi Hambukisaka Ha Yona
3-5. Hi wahi marungula ya le Bibeleni lama kombisaka khombo ra ku pfumelela mahlo ya hina ma hi kanganyisa?
3 Xiya leswi humeleleke eka Evha, wansati wo sungula. Sathana u ringanyete leswaku mahlo ya Evha a “ma ta pfuleka” loko o dya mbhandzu wa “murhi wa ku tiva leswinene ni leswo biha.” Evha u fanele a nyanyuriwe hi mhaka ya leswaku mahlo ya yena a ma ta “pfuleka.” Mhaka ya ku tsakela ku dya mbhandzu lowu yirisiweke yi nyanye ngopfu loko Evha a “[vone] leswaku murhi a wu fanelekela ku dyiwa nileswaku a wu navetisa mahlo, ina, murhi a wu languteka wu naveleka.” Leswi Evha a languteke murhi wolowo a ri karhi a wu navela swi endle leswaku a tlula xileriso xa Xikwembu. Nuna wa yena Adamu na yena a nga yingisanga, kutani sweswo swi tise vuyelo byo biha eka vanhu hinkwavo.—Gen. 2:17; 3:2-6; Rhom. 5:12; Yak. 1:14, 15.
4 Emasikwini ya Nowa, tintsumi tin’wana ti kuceteriwe hi leswi ti swi voneke. Genesa 6:2 loko yi vulavula hi tona yi ri: “Vana va Xikwembu xa ntiyiso va sungula ku vona leswaku vana va vanhwanyana va vanhu va sasekile; hiloko va ya teka vasati eka vona, ku nga hinkwavo lava va va hlawuleke.” Leswi tintsumi leti xandzukeke ti languteke vanhwanyana va vanhu ti ri karhi ti va navela, sweswo swi endle leswaku ti va ni ku navela loku nga riki ka ntumbuluko ka ku lava ku va ni vuxaka bya rimbewu ni vanhu, naswona tintsumi toleto ti ve ni vana lava rhandzaka madzolonga. Vubihi bya vanhu hi nkarhi wolowo byi endle leswaku ku lovisiwa vanhu hinkwavo, handle ka Nowa ni ndyangu wa yena.—Gen. 6:4-7, 11, 12.
5 Endzhaku ka malembe-xidzana yo hlayanyana, Akani loyi a a ri Muisrayele u vone swilo swo karhi emutini lowu hluriweke wa Yeriko kutani a swi yiva. Xikwembu a xi lerise leswaku swilo hinkwaswo emutini wolowo a swi fanele swi herisiwa, handle ka swilo swo karhi leswi a swi fanele swi nghena exumeni xa Yehovha. Vaisrayele a va tsundzuxiwe leswi: “Mi nga tshineli eka nchumu lowu nyikeriweke endzovisweni, hi ku chava leswaku mi nga wu navela” kutani mi teka swilo swin’wana emutini wolowo. Loko Akani a tlule nawu wolowo, Vaisrayele va hluriwile emutini wa Ayi, naswona vo tala va vona va file. Akani a nga vulanga leswaku u yive swo karhi ku kondza loko a paluxiwa. Akani u te: “Ndzi vone” swilo leswi, “ndzi swi naverile, kutani ndzi swi teka.” Ku navela ka mahlo ya yena ku endle leswaku a lovisiwa, swin’we ni “hinkwaswo leswi a swi ri swa yena.” (Yox. 6:18, 19; 7:1-26) Mbilu ya Akani yi navele swilo leswi a a nga fanelanga a swi teka.
Hi Fanele Hi Tikhoma
6, 7. Hi wahi “makungu” man’wana ya Sathana lawa a talaka ku ma tirhisa leswaku a hi phasa, naswona lava endlaka swinavetiso swa mabindzu va ma tirhisa njhani?
6 Vanhu namuntlha va ringiwa hi ndlela leyi fanaka ni leyi tirhisiweke eka Evha, eka tintsumi leti nga yingisangiki ni le ka Akani. Eka “makungu” hinkwawo lama tirhisiwaka hi Sathana ku hambukisa vanhu, “ku navela ka mahlo” hi kona ku nga ni matimba swinene. (2 Kor. 2:11; 1 Yoh. 2:16) Vanhu lava endlaka swinavetisi masiku lawa va swi tiva leswaku vanhu minkarhi hinkwayo va khumbiwa hi leswi va swi vonaka. Mutivi wa ta mabindzu la tlakukeke wa le Yuropa u ri: “Mahlo ma kanganyisa swinene ku tlula switwi hinkwaswo. Ma hlula switwi leswin’wana hinkwaswo, naswona ma nga endla vanhu leswaku va nga swi endli swilo leswi va swi tivaka leswaku i swinene.”
7 A swi hlamarisi leswi vanavetisi va hi kombaka swifaniso swo tala leswi endleriweke ku hi koka mahlo kutani hi navela ku xava swilo swa vona kumbe leswi swilo sweswo swi kotaka ku swi endla. Mukambisisi wa le United States loyi a kambisiseke ndlela leyi ku navetisa ku va khumbaka ha yona vanhu u vule leswaku “a ku endleriwanga ku hundzisa rungula leri ngo anakanyiwa ntsena, kambe xa nkoka swinene, ku endleriwe leswaku muhlaleri a titwa hi ndlela yo karhi a tlhela a lava ku endla swilo swo karhi.” Swifaniso leswi pfuxaka nyanyuko wa rimbewu i xin’wana xa swinavetiso lexi talaka ku tirhisiwa. Hikwalaho, i swa nkoka ku tiyimisela ku lawula leswi hi swi langutaka ni leswi hi swi nghenisaka etimbilwini ta hina!
8. Xilaveko xa ku rindza mahlo ya hina xi kandziyisiwe njhani eBibeleni?
8 Ku navela ka mahlo ni ka nyama ku nga tlhela ku khumba Vakreste va ntiyiso. Hikwalaho, Rito ra Xikwembu ri hi khutaza ku tikhoma loko swi ta emhakeni ya leswi hi swi langutaka ni leswi hi swi navelaka. (1 Kor. 9:25, 27; hlaya 1 Yohane 2:15-17.) Wanuna wo lulama Yobo a a ri un’wana wa vanhu lava xiyeke vuxaka lebyikulu lebyi nga kona exikarhi ka ku vona ni ku navela. U te: “Ndzi endle ntwanano ni mahlo ya mina. Xana ndzi nga n’wi langutisisa ku yini nhwana?” (Yobo 31:1) Yobo a a nga swi lavi ku khumba wansati hi ndlela leyi thyakeke naswona a a nga ta yi pfumelela mianakanyo ya yena leswaku yi anakanya hi mhaka yo tano. Yesu u kandziyise leswaku mianakanyo a yi fanelanga yi anakanya swilo leswi thyakeke loko a te: “Un’wana ni un’wana la tshamelaka ku languta wansati lerova a n’wi navela, ana se u endle vuoswi na yena embilwini yakwe.”—Mat. 5:28.
Swilo Leswi Nga Pfuniki Nchumu Leswi Hi Faneleke Hi Swi Papalata
9. (a) Ha yini hi fanele hi va ni vuxiyaxiya ngopfu-ngopfu loko hi tirhisa Internet? (b) Ku nga ha va ni vuyelo byihi hambiloko munhu o swi languta katsongo swifaniso swo navetisa rimbewu?
9 Masiku lawa, se swi toloveleke ngopfu ku ‘tshamela ku languta’ swifaniso swo navetisa rimbewu ngopfu-ngopfu eka Internet. Xana swi nga endleka njhani leswaku hi tikuma hi langute swifaniso sweswo eka Internet hi nga tiyimiselanga? Xinavetisi lexi nga ni xifaniso lexi kokaka mahlo xi nga ha no swi pfuketana xi humelela eka khompyuta. Kumbe e-mail leyi tikombaka yi nga ri na khombo, loko yi kala yi pfuriwa yi nga ha kumeka yi ri xifaniso lexi navetisaka rimbewu lexi endliweke hi ndlela ya leswaku swi tika ku xi pfala. Hambiloko munhu o xi languta swa xinkarhana a nga si xi susa, xifaniso xexo xi nga ha va se xi tshamile emianakanyweni ya yena. Ku nga ha va ni vuyelo byo biha hambiloko wo swi languta katsongo swifaniso swo navetisa rimbewu. Swi nga ha endla munhu a titwa a biwa hi ripfalo naswona swi nga ha n’wi tikela ku rivala swifaniso sweswo. Munhu loyi a “tshamelaka ku languta” swifaniso sweswo hi vomu u kombisa leswaku a nga si ku dlaya ku navela loku thyakeke embilwini ya yena.—Hlaya Vaefesa 5:3, 4, 12; Kol. 3:5, 6.
10. Ha yini vana ngopfu-ngopfu va hlaseleka hi ku olova hi swifaniso leswi navetisaka rimbewu, naswona ku nga ha va ni vuyelo byihi loko va swi hlalela?
10 Vana va nga ha hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu hikwalaho ka ku navela ka vona ku tiva. Loko sweswo swo endleka eka vona, swi nga ha khumba ndlela leyi va byi tekaka ha yona vuxaka bya rimbewu vutomi bya vona hinkwabyo. Xiviko xin’wana xi vula leswaku vuyelo lebyi byi nga ha katsa ku va ni langutelo leri soholotiweke malunghana ni rimbewu ni ku “va swi va tikela ku va ni vuxaka lebyinene laha va kombisanaka rirhandzu; ku va ni langutelo leri hoxeke hi vavasati; ni ku va ekhombyeni ra ku godzomberiwa hi ku hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu leswi nga ha kavanyetaka ntirho wa xikolo, vunghana ni vuxaka bya ndyangu.” Lexi nga ni khombo ni ku tlula mpimo ku nga ha va vuyelo lebyi nga ha vaka kona loko se va nghenele vukati.
11. Nyika xikombiso lexi kombisaka khombo ra ku hlalela swifaniso leswi navetisaka rimbewu.
11 Makwerhu un’wana wa xinuna la nga Mukreste u tsarile a ku: “Eka swilo hinkwaswo leswi a swi ndzi godzomberile loko ndzi nga si va Mbhoni, a swi tika swinene ku tshika ku hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu. Swifaniso swoleswo swa ha ta emianakanyweni ya mina hi nkarhi lowu ndzi nga anakanyiki ha swona—swi nga ha ta loko ndzi twa nun’hwelo wo karhi, vuyimbeleri byo karhi, loko ndzi vona nchumu wo karhi kumbe loko ndzi anakanya hi nchumu wo karhi. Ndzi lwa nyimpi leyi siku ni siku.” Makwerhu un’wana, loko a ha ri n’wana, u langute timagazini ta swifaniso swo navetisa rimbewu ta tata wa yena loyi a a nga ri Mbhoni loko vatswari va yena va nga ri kona ekaya. U tsarile a ku: “Swifaniso swoleswo swi ve ni vuyelo byo biha emianakanyweni ya mina ku sukela loko ndza ha ri ntsongo! Ni sweswi, endzhaku ka malembe ya 25, swin’wana swa swifaniso swoleswo swa ha ta emianakanyweni ya mina. Hambiloko ndzi lwa hi matimba leswaku ndzi swi susa emianakanyweni ya mina, swa ha ri kona. Leswi swi endla leswaku ndzi titwa nandzu, hambileswi ndzi papalataka ku anakanya ha swona.” Hakunene i vutlhari ku papalata ku titwa hi ndlela yoleyo hi ku va u nga hlaleli swilo leswi nga pfuniki nchumu! Xana munhu a nga swi endlisa ku yini sweswo? U fanele a tikarhatela ku tisa “miehleketo hinkwayo evukhumbini leswaku [a] yi endla yi yingisa Kreste.”—2 Kor. 10:5.
12, 13. Hi swihi swilo leswi nga pfuniki nchumu leswi Vakreste va faneleke va papalata ku swi hlalela, naswona ha yini?
12 ‘Nchumu wun’wana lowu nga pfuniki’ lowu wu faneleke wu papalatiwa i vuhungasi lebyi kondletelaka ku hlongorisa rifuwo kumbe vungoma kumbe lebyi kombisaka madzolonga, ku halatiwa ka ngati ni ku dlayiwa ka vanhu. (Hlaya Pisalema 101:3.) Vatswari lava nga Vakreste va ni vutihlamuleri emahlweni ka Yehovha bya ku hlawula swilo leswi va pfumelaka leswaku swi hlaleriwa emakaya ya vona. Entiyisweni, a nga kona Mukreste wa ntiyiso loyi a nga hlanganyelaka eka vungoma hi vomu. Hambiswiritano, vatswari va fanele va swi tiva leswaku tifilimi, mintlangu ya swiphemu ya le ka TV, mintlangu ya vhidiyo hambi ku ri mintlangu leyi hlekisaka ni tibuku ta vana swi vulavula swinene hi vungoma.—Swiv. 22:5.
13 Ku nga khathariseki leswaku hi vana kumbe hi vanhu lavakulu, mahlo ya hina a ma fanelanga ma tsakisiwa hi mintlangu ya tivhidiyo leyi kombisaka madzolonga yi tlhela yi kombisa ku dlayiwa ka vanhu van’wana hi ndlela ya tihanyi. (Hlaya Pisalema 11:5.) A hi fanelanga hi pfumela ku anakanya hi nchumu wihi ni wihi lowu Yehovha a wu solaka. Tsundzuka leswaku Sathana u lava ku hlasela mianakanyo ya hina. (2 Kor. 11:3) Hambi ku ri ku heta nkarhi wo tala swinene hi hlalele vuhungasi lebyi nga ha tekiwaka byi amukelaka swi nga ha hi dyela nkarhi wa dyondzo ya ndyangu, wa ku dyondza Bibele siku ni siku ni wa ku va hi lunghiselela minhlangano.—Filp. 1:9, 10.
Landzela Xikombiso Xa Yesu
14, 15. I yini lexi a xi xiyeka hi ndzingo wa vunharhu lowu Sathana a ringeke Kreste ha wona, naswona Yesu u swi kote njhani ku wu hlula?
14 Khombo ra kona, a hi nge swi papalati ku vona swilo swin’wana leswi nga pfuniki nchumu emisaveni leyi yo homboloka. Na Yesu u kombiwe swilo swo tano. Eka matshalatshala ya Sathana ya vunharhu yo ringeta ku endla Yesu leswaku a nga ha endli ku rhandza ka Xikwembu, “Diyavulosi [u fambe] na yena entshaveni leyi tlakukeke ngopfu, a n’wi komba mimfumo hinkwayo ya misava ni ku vangama ka yona.” (Mat. 4:8) Ha yini Sathana a endle tano? A swi kanakanisi leswaku a a lava ku wu tirhisa hi ndlela yo biha nkucetelo lowu nga ni matimba wa mahlo. Loko Yesu a a langute ku vangama ka mimfumo hinkwayo ya misava a a ta va a susumeteleke ku navela ku va ni ndhuma emisaveni. Xana Yesu u endle yini?
15 Yesu a nga dzikisanga mianakanyo ya yena eka swilo leswi ringaka leswi a a tshembisiwa swona. A nga yi pfumelelanga mbilu ya yena leswaku yi anakanya hi ku navela ko biha. Naswona a nga rhanganga a anakanyisisa hi leswi Diyavulosi a a n’wi tshembisa swona leswaku a ta kota ku swi ala. Yesu u hlamule hi nkarhi wolowo. U lerise a ku: “Suka, Sathana!” (Mat. 4:10) Yesu u dzikise mianakanyo ya yena eka vuxaka bya yena na Yehovha naswona u hlamule hi ku pfumelelana ni xikongomelo xa yena evuton’wini—xa ku endla ku rhandza ka Xikwembu. (Hev. 10:7) Hikwalaho, Yesu u swi kotile ku hlula mano ya Sathana.
16. Hi nga dyondza yini eka xikombiso xa Yesu xa ku lwisana ni miringo ya Sathana?
16 Hi nga dyondza swo tala eka xikombiso xa Yesu. Xo sungula, a nga kona munhu loyi a sirhelelekeke eka marhengu ya Sathana. (Mat. 24:24) Xa vumbirhi, leswi hi dzikisaka mahlo ya hina eka swona swi nga kurisa ku navela lokunene kumbe loko biha ka timbilu ta hina. Xa vunharhu, Sathana u ta tirhisa “ku navela ka mahlo” hilaha a nga kotaka hakona leswaku a ringeta ku hi hambukisa. (1 Pet. 5:8) Naswona xa vumune, na hina hi nga kaneta Sathana, ngopfu-ngopfu loko hi teka goza hi xihatla.—Yak. 4:7; 1 Pet. 2:21.
Tshama U Ri Ni Tihlo Ro “Olova”
17. Ha yini ku ri vutlhari ku anakanyisisa hi leswi hi nga ta swi endla loko hi nga si langutana ni nchumu lowu nga pfuniki nchumu?
17 Ku tinyiketela ka hina eka Yehovha ku katsa xitshembiso lexi humaka embilwini xo fularhela swilo leswi nga pfuniki nchumu. Loko hi endla xihlambanyo xo lava ku endla ku rhandza ka Xikwembu, hi vula marito lama fanaka ni ya mupisalema lama nge: “Milenge ya mina ndzi yi siverile leswaku yi nga yi endleleni yin’wana ni yin’wana yo biha, hi xikongomelo xa leswaku ndzi hlayisa rito ra wena.” (Ps. 119:101) Hi ta va hi tlharihile loko ho anakanyisisa hi leswi hi nga ta swi endla hi nga si ringiwa. Timhaka leti Matsalwa ma ti solaka hi vekeriwe tona erivaleni. Ha ma tiva marhengu ya Sathana. Sathana u n’wi ringe rini Yesu leswaku a hundzula maribye ma va xinkwa? Endzhaku ka loko a titsone swakudya ku ringana masiku ya 40 ni vusiku bya kona naswona ‘a a khomiwe hi ndlala.’ (Mat. 4:1-4) Sathana wa swi kota ku vona loko hi tsanile ni leswaku hi ta ringeka hi ku olova. Hikwalaho, sweswi i nkarhi wa ku anakanyisisa swinene hi timhaka leti. U nga ti vekeli etlhelo! Loko hi tshama hi ri karhi hi anakanya hi xihlambanyo xa hina xa ku tinyiketela eka Yehovha siku ni siku, hi ta tiyimisela swinene ku fularhela swilo leswi nga pfuniki nchumu.—Swiv. 1:5; 19:20.
18, 19. (a) Kombisa ku hambana exikarhi ka tihlo ro “olova” ni tihlo ro ‘homboloka.’ (b) Ha yini swi ri swa nkoka ku hambeta hi anakanya hi swilo swa nkoka, naswona Vafilipiya 4:8 yi hi tsundzuxa yini malunghana ni mhaka leyi?
18 Siku ni siku hi langutana ni swikavanyeti leswi kokaka mahlo swinene. Hikwalaho, i swa nkoka ku tlula rini na rini ku landzela xitsundzuxo xa Yesu xa ku hlayisa tihlo ra hina ri “olova.” (Mat. 6:22, 23) Tihlo ro “olova” ri ni xikongomelo xin’we ntsena—xa ku endla ku rhandza ka Xikwembu. Ku hambana ni sweswo, tihlo ro ‘homboloka’ ra kanganyisa, ri ni makwanga naswona ri kokiwa hi swilo leswi nga pfuniki nchumu.
19 Tsundzuka leswaku leswi mahlo ya hina ma swi nghenisaka emianakanyweni ya hina swi khumba timbilu ta hina. Hikwalaho, i swa nkoka leswaku hi hambeta hi anakanyisisa hi swilo swa nkoka. (Hlaya Vafilipiya 4:8.) Hakunene, onge hi nga hambeta hi phindha xikhongelo xa mupisalema lexi nge: “Endla leswaku mahlo ya mina ma hundza ma nga swi voni swilo leswi nga pfuniki nchumu.” Hikwalaho, loko hi ri karhi hi tikarhatela ku hanya hi ku pfumelelana ni xikhongelo xexo, hi nga tiyiseka leswaku Yehovha u ta ‘hi londzovota hi hanya endleleni ya yena.’—Ps. 119:37; Hev. 10:36.
I Yini Leswi Hi Faneleke Hi Swi Tsundzuka Malunghana Ni . . .
• vuxaka lebyi nga kona exikarhi ka mahlo ya hina, mianakanyo ya hina ni timbilu ta hina?
• makhombo ya ku hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu?
• nkoka wa ku tshama hi ri ni tihlo ro “olova”?
[Swivutiso Swa Dyondzo]
[Swifaniso leswi nga eka tluka 23]
Hi swihi swilo leswi nga pfuniki nchumu leswi Vakreste va faneleke va papalata ku swi hlalela?


c: text/html

text:
VANTSHWA VA VUTISA
I Yini Leswi Ndzi Faneleke Ndzi Swi Tiva Hi Mintlango Ya Elektroniki?
Swivutiso swa ntlango wa elektroniki
Mintlango ya elektroniki le United States, i bindzu lerikulu swinene. . .
Hi xiringaniso, i vanhu va malembe mangani lava tlangaka mintlango ya elektroniki?
18
30
-
I vanhu va rimbewu rihi lava tshikaka ku tlanga mintlango ya elektroniki?
Va xinuna va 55 wa tiphesente; Va xisati va 45 wa tiphesente
Va xinuna va 15 wa tiphesente; Va xisati va 85 wa tiphesente
-
Eka mintlawa leyimbirhi, hi wihi lowu tlangaka ngopfu?
Va xisati lava nga ni malembe ya 18 kumbe ku tlula
Va xinuna lava nga ni malembe ya 17 kumbe ya le hansi
-
Tinhlamulo (ti sekeriwe hi ku ya hi rungula ra 2013):
B. 30.
A. Va xisati va endla tiphesente ta 45—leti lavaka ku endla hafu—ya vatlangi hinkwavo.
A. Va xisati va malembe ya 18 ni ku tlula va endla tiphesente ta 31 ta vanhu lava tlangaka, loko majaha ya malembe ya 17 ku ya ehansi ma endla tiphesente ta 19.
Tinhlayo leti ti nga ha ku nyika xivono xa leswaku i vamani lava tlangaka. Kambe a ti ku byeli vuyelo bya kona—lebyinene kumbe lebyi nga riki byinene—lebyi mintlango ya elektroniki yi nga vaka na byona eka wena.
I yinene
Hi wahi eka marito lama landzelaka malunghana ni mintlango ya elektroniki lawa u pfumelelanaka na wona?
“I ndlela yo tsakisa yo aka vuxaka ni swirho swa ndyangu ni vanghana.”—Irene.
“Yi kahle hikuva yi ku endla u nga anakanyisisi hi swilo swa xiviri.”—Annette.
“Yi ku endla u antswisa ndlela leyi u anakanyaka ha yona.”—Christopher.
“Yi ku endla u va ni vutshila byo ntlhantlha swiphiqo.”—Amy.
“Yi endla leswaku byongo bya wena byi tirha kahle; yi ku endla u anakanya ni ku hlela.”—Anthony.
“Mintlango yin’wana yi khutaza ku tirha swin’we tanihi ntlawa ni vanghana.”—Thomas.
“Mintlango yin’wana yi ku pfuna leswaku u endla vutiolori ni leswaku u tshama u ri ni rihanyo lerinene.”—Jael.
Xana u pfumelelana na wona marito lawa—kumbexana hinkwawo ka wona? Mintlango ya vhidiyo yi nga ha ku vuyerisa enyameni ni le mianakanyweni. Hambiloko mintlango yin’wana ku ri ya ku fambisa nkarhi naswona yi ri hilaha Annette a yi hlamuselaka hakona—“yi ku endla u nga anakanyisisi hi swilo swa xiviri” naswona sweswo a swi hoxanga minkarhi yin’wana.
● Bibele yi vula leswaku ku ni “nkarhi wa mhaka yin’wana ni yin’wana ehansi ka matilo,” ku katsa ni vuhungasi.—Eklesiasta 3:1-4.
Yi bihile
Xana mintlango ya elektroniki yi ku dyela nkarhi?
“Loko ndzo kala ndzi sungula ku yi tlanga, swa ndzi tikela ku yi tshika. Ndzi hambeta ndzi tibyela leswaku, ‘ndzi ta tlanga kan’we ntsena!’ Kambe swi nga si ya kwihi, ndzi kuma ku hundze tiawara to hlaya naswona ndzi hete nkarhi wo tala ndzi hlalele xikirini!”—Annette.
“Mintlango ya vhidiyo yi nga ku dyela nkarhi wo tala swinene. U tshama kwalaho kutani u titwa onge u hetisise swo karhi hileswi u hluleke eka mintlango ya ntlhanu, kambe entiyisweni a wu hetisisanga nchumu nikatsongo.”—Serena.
Leswi u faneleke u swi tsundzuka: Loko u lahlekeriwa hi mali u nga ha swi kota ku tlhela u yi kuma. Kambe sweswo swi hambanile ni ku lahlekeriwa hi nkarhi. Hi marito man’wana, nkarhi i wa nkoka ku tlula mali. Kutani u nga pfumeli ku lahlekeriwa hi nkarhi!
● Bibele yi ri: “Hambetani mi famba hi vutlhari . . . , mi tixavela nkarhi lowunene.”—Vakolosa 4:5.
Xana mintlango ya elektroniki yi khumba ndlela leyi u anakanyaka ha yona?
“Swiendlo swa vugevenga leswi loko munhu a swi endlile swi endlaka leswaku a pfaleriwa kumbe ku dlayiwa hikwalaho ka swona swi ‘endliwa’ eka ntlango wa vhidiyo handle ko va munhu a anakanyisisa hi swona.”—Seth.
“Mintlango yo tala yi katsa ku hlula valala leswaku u fikelela pakani ya wena. Leswi hakanyingi swi lavaka leswaku u va dlaya hi ndlela ya tihanyi swinene.”—Annette.
“Minkarhi yin’wana u nge swi kholwi leswi u swi vulaka eka vanghana va wena loko u ri karhi u tlanga—u nga ha vula marito yo fana ni lawa ‘Fana!’ kumbe ‘Ndzi ta ku dlaya!’ ”—Nathan.
Leswi u faneleke u swi tsundzuka: Papalata mintlango leyi hlohlotelaka swilo leswi Xikwembu xi swi vengaka, ku katsa madzolonga, ku tikhoma loko biha hi tlhelo ra rimbewu ni vungoma.—Vagalatiya 5:19-21; Vaefesa 5:10; 1 Yohane 2:15, 16.
● Bibele yi vula leswaku Yehovha u “venga un’wana ni un’wana la rhandzaka madzolonga”—ku nga ri ku endla madzolonga ntsena. (Pisalema 11:5) Hambileswi ku hlawula ka wena mintlango ya elektroniki ku nga vuliki swo tala hi muxaka wa munhu loyi u nga ta va yena, ku nga ha kombisa muxaka wa munhu loyi se u nga yena.
Leswi u nga anakanyisisaka ha swona: Hi ku ya hi buku leyi nge, Getting to Calm, “mintlango ya vhidiyo leyi nga ni madzolonga hakanyingi yi ma khumba swinene mahanyelo ya munhu ku tlula thelevhixini, hikuva vana a vo languta ntsena nhenha leyi nga ni tihanyi leyi dlayaka—vona hi voxe i nhenha yoleyo. Hikuva mintlango yi ku dyondzisa ku fana ni loko mudyondzisi a ku dyondzisa etlilasini, yi ku dyondzisa ku va ni madzolonga.”—Ringanisa Esaya 2:4.
Mhaka ya xiviri
Vantshwa vo tala va dyondze ku ringanisela eka ndlela leyi va tlangaka mintlango ya elektroniki. Xiya swikombiso swimbirhi.
“A ndzi hamba ndzi tlanga mintlango ya vhidiyo kukondza ku va vusiku swinene, ndzi tibyela leswi: ‘Ndzi ta etlela tiawara ta ntlhanu ntsena. Ndzi ta tlanga ro hetelela.’ Kambe, sweswi ndzi dyondze leswaku mintlango ya vhidiyo yi ni nkarhi wa yona. Ndzi teka ku yi tlanga tanihi ndlela leyinene leyi ndzi nga tihungasaka ha yona nkarhi na nkarhi. Kambe swilo hinkwaswo swi fanele swi ringaniseriwa.”—Joseph.
“Ndzi tshike ku tlanga, leswi endleke leswaku ndzi va ni nkarhi wo tala wo endla swilo swa nkoka! Ndzi swi kotile ku antswisa vutirheli bya mina, ndzi pfuna van’wana evandlheni leri ndzi hlanganyelaka eka rona naswona ndzi dyondze ku tlanga xichayachayana. Ku ni swo tala leswi u nga swi endlaka handle ko tlanga mintlango ya elektroniki ntsena!”—David.
● Bibele yi vula leswaku vavanuna ni vavasati lava wupfeke “va ringanisela emikhuveni.” (1 Timotiya 3:2, 11) Va tsakela ku tihungasa kambe va ringanisela naswona va ti dyondzise ku tilawula.—Vaefesa 5:10.
Leswi u faneleke u swi tsundzuka: Ku tlanga mintlango ya elektroniki swi nga va vuhungasi lebyinene loko swi ringaniseriwa. Kambe u nga yi pfumeleli leswaku yi lawula nkarhi wa wena kumbe yi ku endla u nga vi na mhaka ni swilo swa nkoka evuton’wini. Ematshan’weni yo dzika ngopfu eka ku ringeta ku fikelela pakani yo karhi eka ntlango, xana a swi ta va swi nga antswi ku engetela matshalatshala yo tala leswaku u fikelela tipakani ta wena evuton’wini bya xiviri leswaku u va muhluri?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dyondzo 56: Sawulo—Hosi Yo Sungula eIsrayele
Vona Samuwele, hi luya a chelaka mafurha enhlokweni ya wanuna loyi. Khale a va endla tano eka munhu ku kombisa leswaku munhu u hlawuriwile leswaku a va hosi. Yehovha u byele Samuwele ku chela mafurha enhlokweni ya Sawulo. I mafurha yo hlawuleka lama nun’hwelaka kahle.
Sawulo a a nga ehleketi leswaku wa faneleka ku va hosi. U byele Samuwele a ku: ‘Ndzi wa nyimba ya Benjamini, nyimba leyitsongo eka hinkwato eIsrayele. Ha yini u vula leswaku ndzi ta va hosi?’ Yehovha u rhandza Sawulo hikuva a a nga tikurisi kumbe ku titeka a ri wa nkoka. Hi yona mhaka leyi A n’wi hlawuleke leswaku a va hosi.
Kambe Sawulo a a nga ri xisiwana kumbe munhu wa xiyimo xa le hansi. A a huma endyangwini lowu fuweke, a a ri mbhurhi naswona a lehile. A a va tlula hi 30 wa tisentimitara hi ku leha hinkwavo eIsrayele! Nakambe Sawulo i xitsutsumi naswona u ni matimba swinene. Vanhu a va tsakile hileswi Yehovha a hlawuleke Sawulo leswaku a va hosi. Hinkwavo va huwelele va ku: ‘Hosi a yi hanye!’
Valala va Vaisrayele a va ri ni matimba ngopfu hi nkarhi wolowo. A va ha karhata Vaisrayele swinene. Endzhakunyana ka loko Sawulo a endliwe hosi, Vaamone va tile va ta lwa na vona. Kamba Sawulo u hlengelete vuthu lerikulu, kutani a hlula Vaamone. Sweswo swi tsakise vanhu leswi Sawulo a a ri hosi.
Loko malembe ma ri karhi ma famba, Sawulo u rhangele Vaisrayele eku hluleni ka valala va vona vo tala. Naswona Sawulo u ni n’wana la nga nhenha la vuriwaka Yonathani. Yonathani u pfune Vaisrayele ku hlula etinyimpini to tala. Vafilisita a va ha ri valala lavakulu va Vaisrayele. Siku rin’wana Vafilisita vo tala va tile va ta lwa ni Vaisrayele.
Samuwele u byele Sawulo leswaku a rindza kukondza a vuya leswaku a ta endlela Yehovha magandzelo kumbe nyiko. Kambe Samuwele u hlwele ku fika. Sawulo a a chava leswaku Vafilisita va ta sungula nyimpi, hiloko a endla gandzelo hi yexe. Loko Samuwele a fika, u byele Sawulo leswaku a nga yingisanga. Samuwele u te: ‘Yehovha u ta hlawula munhu un’wana leswaku a va hosi ya Israyele.’
Hi ku famba ka nkarhi Sawulo u tlhele a nga yingisi. Kutani Samuwele a ku eka yena: ‘Swa antswa ku yingisa Yehovha ku tlula ku n’wi endlela magandzelo hi nyimpfu yo nona. Leswi u nga n’wi yingisangiki Yehovha, Yehovha u ta endla leswaku u nga ha vi hosi ya Israyele.’
Hi nga dyondza dyondzo leyinene emhakeni leyi. Yi hi kombisa leswaku i swa nkoka swinene ku yingisa Yehovha minkarhi hinkwayo. Yi tlhela yi kombisa leswaku munhu lonene, hilaha Sawulo a a ri hakona eku sunguleni, a nga cinca a va wo homboloka. A hi swi lavi ku va lavo homboloka, a swi tano ke?
1 Samuwele tindzima 9 ku ya fika eka 11; 13:5-14; 14:47-52; 15:1-35; 2 Samuwele 1:23.
Swivutiso
- Xana Samuwele u endla yini exifanisweni lexi, naswona ha yini?
- Ha yini Yehovha a rhandze Sawulo, naswona a a ri munhu wa njhani?
- I mani vito ra n’wana wa Sawulo, naswona n’wana yoloye u endle yini?
- Ha yini Sawulo a endle magandzelo ematshan’weni yo rindza Samuwele leswaku a ta ma endla?
- Hi nga dyondza yini emhakeni ya Sawulo?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya 1 Samuwele 9:15-21 na 10:17-27.
Xana langutelo ra Sawulo ra ku titsongahata ri n’wi pfune njhani leswaku a papalata ku hatlisela ku teka goza loko vanhu vo karhi va vulavula ku biha ha yena?
- Hlaya 1 Samuwele 13:5-14.
Hi xihi xidyoho lexi Sawulo a xi endleke eGiligala?
- Hlaya 1 Samuwele 15:1-35.
Hi xihi xidyoho lexikulu lexi Sawulo a xi endleke malunghana na Agaga, hosi ya Amaleke?
Xana Sawulo u ringete ku tiyimelela ni ku veka van’wana nandzu hi ndlela yihi?
Hi xihi xitsundzuxo lexi hi faneleke ku xi yingisa namuntlha loko hi nyikiwa ndzayo?


text:
Xana U Fanele U Cinca Mianakanyo?
NTLAWA wa vantshwa lava nga Vakreste wu endla xiboho xo ya hlalela filimi yo karhi. Va twe leswaku vana vo tala lava va nghenaka na vona xikolo va yi tsakele ngopfu. Loko va fika endhawini leyi ku hlaleriwaka tifilimi eka yona, va langute swifaniso swa kona kutani va vona matlhari lama nga ni khombo ni vavasati lava nga ambalangiki kahle. Xana a va ta endla yini? Xana a va ta nghena va yi hlalela?
Xiyimo lexi xi kombisa leswaku hi fanele hi endla swiboho swo tala leswi nga ha tiyisaka vuxaka bya hina na Yehovha kumbe swi byi tsanisa. Minkarhi yin’wana u nga ha teka xiboho xo endla nchumu wo karhi, kambe loko u anakanyisisa swinene ha wona, u cinca mianakanyo. Xana u endla swiboho leswinene kumbe leswo biha?
Laha U Nga Fanelangiki Ku Cinca Mianakanyo
Ndlela leyi hi rhandzaka Yehovha ha yona yi hi susumetele ku nyiketela vutomi bya hina eka yena kutani hi khuvuriwa. Hi swi navela hi mbilu hinkwayo ku tshama hi tshembekile eka Xikwembu. Hambiswiritano, nala wa hina Sathana Diyavulosi u tiyimisele ku endla leswaku hi nga tshembeki. (Nhlav. 12:17) Hi endle xiboho xo tirhela Yehovha ni ku yingisa swileriso swa yena. Swi nga khomisa gome loko ho cinca mianakanyo malunghana ni ku tinyiketela ka hina eka Yehovha. Swi nga endla leswaku hi lahlekeriwa hi vutomi bya hina.
Malembe yo tlula 2 600 lama hundzeke, Hosi Nebukadnetsara wa le Babilona u endle xifaniso lexikulu xa nsuku kutani a lerisa leswaku vanhu hinkwavo va fanele va xi gandzela. Munhu un’wana ni un’wana loyi a a ta ala ku xi gandzela a a ta hoxiwa ekheleni ra ndzilo. Xadraka, Mixaka na Abedinigo, majaha manharhu lawa a ma gandzela Yehovha, a va xi gandzelanga. Va hoxiwe ekheleni ra ndzilo hikwalaho ka leswi va nga xi gandzelangiki. Yehovha u va ponise hi singita, kambe a va tiyimiserile ku hoxa vutomi bya vona ekhombyeni ematshan’weni ya ku nga yingisi Xikwembu.—Dan. 3:1-27.
Endzhakunyana, muprofeta Daniyele u ye emahlweni a khongela hilaha a a tolovele ku endla hakona, ku nga khathariseki nxungeto wa ku hoxiwa ekheleni ra tinghala. U ye emahlweni ni mukhuva wa yena wa ku khongela eka Yehovha kanharhu hi siku. Daniyele a nga hundzukanga eka xiboho xa yena xo gandzela Xikwembu xa ntiyiso. Hikwalaho ka sweswo, muprofeta loyi u ponisiwile “emarhuveni ya tinghala.”—Dan. 6:1-27.
Malandza ya Xikwembu ya manguva lawa na wona ma xi hetisisa xitshembiso lexi ma xi endleke eka xona loko ma nyiketela vutomi bya wona eka xona. Exikolweni xin’wana laha Afrika, ntlawa wa swichudeni leswi nga Timbhoni ta Yehovha wu arile ku losa mujeko. Wu xungetiwe hi leswaku wu ta hlongoriwa exikolweni loko wu nga hlanganyeli eku loseni ka mujeko ni swichudeni leswin’wana. Endzhakunyana ka kwalaho, holobye wa dyondzo u endzele edorobeni ra kwalaho kutani a vulavula ni swichudeni swin’wana leswi nga Timbhoni. Vantshwa lava, lava nga Timbhoni va n’wi hlamusele hi xichavo ni hi xivindzi leswaku ha yini va nga wu losi. Ku sukela hi nkarhi wolowo, a va ha karhatiwanga. Vamakwerhu lava loko va ya exikolweni a va ha sindzisiwi leswaku va nga yingisi Yehovha.
Nakambe anakanya hi Joseph, loyi nsati wa yena a a ri ni vuvabyi bya khensa ivi a fa hi xitshuketa. Ndyangu wa ka va Joseph a wu yi twisisa ndlela leyi a a lava leswaku nsati wakwe a lahliwa ha yona naswona a wu yi xixima. Hambiswiritano, ndyangu wa ka va nsati wa yena a hi Timbhoni, hikwalaho a wu lava leswaku ku endliwa mikhuva yo karhi yo lahla, ku katsa ni leyi nga xi tsakisiki Xikwembu. Joseph u ri: “Loko ndzi ala, va ringete ku kucetela vana va mina, kambe na vona a va pfumelanga. Maxaka ma ringete ni ku endla murindzelo ekaya ka mina tanihi leswi ku nga mukhuva lowu tolovelekeke, kambe ndzi ma byele leswaku loko ma sindzisa ku endla murindzelo a ma nge wu endleli kona ekaya ka mina. A ma swi tiva leswaku murindzelo a wu nga fambisani ni leswi a ndzi pfumela eka swona kumbe leswi nsati wa mina a a pfumela eka swona, hikwalaho endzhaku ka loko hi burisane nkarhi wo leha ma ye ma ya wu endlela endhawini yin’wana.
“Enkarhini wolowo wo tika wa ku feriwa, ndzi kombele Yehovha leswaku a hi pfuna leswaku hi nga tluli milawu yakwe. U swi yingisile swikhongelo swa mina naswona u hi pfunile leswaku hi n’wi yingisa hambiloko hi tshikileriwa.” Joseph ni vana vakwe a va kalanga va anakanya hi ku cinca mianakanyo ya vona loko swi ta emhakeni yo yingisa Yehovha.
Laha U Nga Ha Bohekaka Ku Cinca Mianakanyo
Endzhakunyana ka Paseka ya 32 C.E., wansati wa Musiro-fenikiya u ye eka Yesu Kreste eSidoni. U n’wi kombele hi ku phindha-phindha leswaku a hlongola dimona eka n’wana wa yena wa nhwanyana. Eku sunguleni, Yesu a nga n’wi hlamulanga. U byele vadyondzisiwa vakwe a ku: “A ndzi rhumiwanga eka un’wana ni un’wana kambe ndzi rhumiwe eka tinyimpfu leti lahlekeke ta yindlu ya Israyele.” Loko a phikelela, Yesu u te: “A swi lulamanga ku teka xinkwa xa vana u xi hoxela swimbyanyana.” Wansati loyi u kombise ripfumelo lerikulu kutani a ku: “Ina, Hosi; kambe entiyisweni swimbyanyana swi dya mahlanhla lawa ma waka etafuleni ra vini va swona.” Yesu u cince mianakanyo kutani a hlongola dimona eka n’wana wa wansati loyi.—Mat. 15:21-28.
Hi ku endla tano, Yesu a a tekelela Yehovha hi ku tiyimisela ku cinca mianakanyo loko swiyimo swi lava leswaku a endla tano. Hi xikombiso, Xikwembu a xi lava ku lovisa Vaisrayele loko va endle rhole ra nsuku, kambe xi pfumerile ku cinca mianakanyo loko Muxe a xi kombele leswaku xi nga va dlayi.—Eks. 32:7-14.
Muapostola Pawulo u tekelele Yehovha na Yesu. Ku ringana nkarhi wo karhi, Pawulo a a vona swi nga fanelanga leswaku va famba na Yohane Marka eka maendzo ya vona ya vurhumiwa hikuva u siye Pawulo na Barnaba eka riendzo ra vona ro sungula ra vurhumiwa. Kambe, endzhakunyana Pawulo u swi xiyile leswaku Marka se a a wupfile naswona a a ta n’wi pfuna swinene. Hikwalaho Pawulo u byele Timotiya a ku: “Teka Marka u ta na yena, hikuva wa ndzi pfuna eku tirheleni.”—2 Tim. 4:11.
Ku vuriwa yini hi hina? Minkarhi yin’wana swi nga ha lava leswaku hi cinca mianakanyo hi tekelela Tata wa hina wa le tilweni la nga ni tintswalo, la lehisaka mbilu a tlhela a va ni rirhandzu. Hi xikombiso, hi nga ha cinca ndlela leyi hi va tekaka ha yona van’wana. Ku hambana na Yehovha na Yesu, hina a hi hetisekanga. Leswi a va tiyimiserile ku cinca mianakanyo, xana hina a hi fanelanga hi cinca ndlela leyi hi va tekaka ha yona van’wana loko hi xi twisisa kahle xiyimo xa vona?
Minkarhi yin’wana swi nga ha lava leswaku hi cinca ndlela leyi hi ti tekaka ha yona tipakani to tirhela Yehovha. Van’wana lava dyondzaka Bibele naswona se va nga ni nkarhi wo lehanyana va ri karhi va ya eminhlanganweni ya vandlha va nga ha kanakana ku khuvuriwa. Kumbe vamakwerhu van’wana va xinuna va nga ha kanakana ku teka vuphayona hambiloko swiyimo swa vona swi va pfumelela. Vamakwerhu van’wana va xinuna va nga ha kanakana ku va malandza ya vutirheli kumbe vakulu. (1 Tim. 3:1) Xana na wena u tshame u titwa hi ndlela yoleyo? Yehovha hi rirhandzu wa ku rhamba leswaku u ta tiphina hi malunghelo wolawo. Hikwalaho, ha yini u nga cinci mianakanyo kutani u tiphina hi ku tirhela Xikwembu ni ku pfuna van’wana?
Ella u vula leswi landzelaka malunghana ni ku tirha ka yena erhavini rin’wana ra Timbhoni ta Yehovha laha Afrika: “Loko ndzi fika eBethele, a ndzi nga swi tivi loko ndzi ta tshama nkarhi wo leha. A ndzi swi navela ku tirhela Yehovha hi moya-xiviri hinkwawo, kambe hi hala tlhelo a ndzi wu rhandza swinene ndyangu wa ka hina. Eku sunguleni, a ndzi wu tsundzuka swinene ndyangu wa ka hina! Kambe, munhu loyi a ndzi tshama na yena u ndzi khutazile, hikwalaho ndzi endle xiboho xo tshama. Endzhaku ko heta malembe ya khume ndzi tirha eBethele, ndzi titwa ndzi navela ku ya emahlweni ndzi tirha kona hilaha ndzi nga kotaka hakona, ndzi pfuna vamakwerhu hi ku ya emahlweni ndzi endla xiavelo xa mina xa le Bethele.”
Laha U Bohekaka Ku Cinca Mianakanyo
Xana wa swi tsundzuka leswi endlekeke eka Kayini loko a vondzoke makwavo wa yena ivi a hlundzuka swinene? Xikwembu xi byele Kayini loyi a a hlundzukile leswaku u ta amukeleka loko o hundzuka a endla leswinene. Xi n’wi byele leswaku a hlula xidyoho lexi a xi ‘tumbele enyangweni.’ Kayini a a ta va a cince langutelo ni mianakanyo ya yena, kambe u hlawule ku honisa ndzayo ya Xikwembu. Khombo ra kona, Kayini u dlaye makwavo kutani a va mudlayi wo sungula.—Gen. 4:2-8.
Anakanya ni hi xikombiso xa Hosi Uzhiya. Eku sunguleni, a a endla leswi lulameke ematihlweni ya Yehovha naswona u ye emahlweni a lavisisa Xikwembu. Kambe, khombo ra kona Uzhiya u onhe vuxaka bya yena na Yehovha hi ku va loyi a tikurisaka. U nghene etempeleni leswaku a hisa murhi wa risuna, kambe a a nga ri muprista. Loko vaprista va n’wi lemuxa leswaku a nga swi endli sweswo, xana u yi cincile mianakanyo ya yena? Doo! Uzhiya u ‘hlundzukile’ a tlhela a honisa xitsundzuxo xa vona. Yehovha u n’wi be hi nhlokonho hikwalaho ka sweswo.—2 Tikr. 26:3-5, 16-20.
Ku ni minkarhi leyi swi bohaka leswaku hi cinca mianakanyo ya hina. Hi lexi xikombiso xa manguva lawa. Joachim u khuvuriwe hi 1955, kambe hi 1978 u susiwile evandlheni. U hundzuke endzhaku ka malembe lama tlulaka 20 naswona u vuyiseriwile tanihi Mbhoni ya Yehovha. Nkulu un’wana wa ha ku n’wi vutisa leswaku ha yini a teke nkarhi wo leha swinene a nga si vuyiseriwa. Joachim u te: “A ndzi hlundzukile naswona a ndzi tikukumuxa. Ndza tisola hi leswi ndzi tekeke nkarhi wo leha. Loko ndza ha susiwile, a ndzi swi tiva leswaku Timbhoni ta Yehovha ti dyondzisa ntiyiso.” A a fanele a cinca langutelo ra yena a tlhela a hundzuka.
Hi nga ha tikuma hi ri exiyin’weni lexi lavaka leswaku hi cinca mianakanyo ya hina ni swiendlo swa hina. Onge hi nga endla tano leswaku hi ta tsakisa Yehovha.—Ps. 34:8.


text:
Ku Lwa Hi Marito—Ha Yini Swi Bihile?
Ku Lwa Hi Marito—Ha Yini Swi Bihile?
“Tinyimpi ti huma exihlobyeni xihi naswona ku lwa loku nga exikarhi ka n’wina ku huma exihlobyeni xihi?”—YAKOBO 4:1.
YAKOBO mutsari wa Bibele a a nga kongomisi xivutiso xakwe eka masocha ya le Rhoma, lawa hi nkarhi wolowo a ma lwa tinyimpi ta ku hlula; naswona a a nga kambisisi minsusumeto ya vutherorisi bya swifamona swa Vayuda swa ntlawa lowu vuriwaka Sicarii kumbe Vavanuna va Masavula va le ka lembe-xidzana ro sungula C.E. Yakobo a a vulavula hi timholovo leti a ti khumba hambi ku ri vanhu vambirhi ntsena. Ha yini? Hikuva timholovo exikarhi ka vanhu ti onha ku fana ni tinyimpi. Xiya swiviko leswi swa le Bibeleni.
Vana va kokwa wa hina Yakobe a va ri ni rivengo lerikulu eka makwavo Yosefa lerova va kala va n’wi xavisela evuhlongeni. (Genesa 37:4-28) Endzhaku, Hosi Sawulo wa le Israyele u ringete ku dlaya Davhida. Ha yini? Hikuva a a ri ni mavondzo eka Davhida. (1 Samuwele 18:7-11; 23:14, 15) Eka lembe-xidzana ro sungula, Vakreste vambirhi, Efodiya na Sintika, va kavanyete ku rhula ka vandlha hinkwaro hi timholovo ta vona.—Vafilipiya 4:2.
Eminkarhini ya sweswinyana, vanhu va sungule ku susana ntshiva hi ku tirhisa matlhari kumbe swibamu. Hakanyingi eka nyimpi yin’wana ni yin’wana ku va ni loyi a faka kumbe loyi a saleke a lamale vutomi byakwe hinkwabyo. Namuntlha vanhu va tala ku lwa hi marito yo tlhava. Hambiloko ku nga halatiwanga ngati, marito yo tlhava ma vavisa munhu ma tlhela ma n’wi onha vito. Hakanyingi ku vaviseka vanhu lava nga riki na nandzu “etinyimpini” teto.
Xiya leswi humeleleke malembe ma nga ri mangani lama hundzeke loko mufundhisi wa Anglican a hehla mufundhisi-kulobye hi ku tirhisa timali ta kereke hi ndlela yo biha. Ku holova ka vona ku kale ku humela erivaleni, kutani kereke ya vona yi sungula ku avana hi le xikarhi. Swirho swin’wana a swi nga yi ekerekeni loko ku ta chumayela mufundhisi loyi swi lwisanaka na yena. Swirho swa kona a swi nga xiximani nikatsongo lerova swi papalata ni ku hlamulana loko swi ri ekerekeni. Timholovo ti tinyike matimba loko mufundhisi loyi a teke ni xihehlo xo sungula a hehliwe hi swiendlo swa vudlakuta.
Mufundhisi-nkulu wa le Canterbury u kombele vafundhisi lava leswaku va ringeta ku tikhoma, a vula leswaku timholovo ta vona i “vuvabyi bya khensa” ni “ndzhukano lowu yisaka xisandzu eka vito ra Hosi ya Hina.” Hi 1997 un’wana wa vafundhisi lava u pfumele ku jitama exikhundlheni xakwe. Loyi un’wana u ale ku jitama ku kondza a sindzisiwa hi malembe yakwe leswaku a suka exitulwini. U ye emahlweni a namarhela xikhundlha xakwe ku fikela loko a ri ni malembe ya 70, hi August 7, 2001. The Church of England Newspaper yi vule leswaku siku leri a nga tshika ntirho ha rona a ri ri siku ra ku tsundzuka “Mukwetsimi” Victricius. “Mukwetsimi” Victricius i mani xana? I mufundhisi wa lembe-xidzana ra vumune loyi ku vuriwaka leswaku u himeteriwile hileswi a aleke ku nghenela ntirho wa nyimpi. Phepha-hungu leri ri kombise ndlela leyi mavonelo ya vanhu lava vambirhi ma hambaneke ha yona ri ku: “[Mufundhisi la tshikeke ntirho] a a nga ri na wona mboyamelo wa ku ala ku hlanganyela enyimpini ya kereke.”
Vafundhisi volavo ingi va papalate ku tivavisa ni ku vavisa van’wana loko a va tirhise ndzayo leyi nga eka Varhoma 12:17, 18: “Mi nga tlheriseli swo biha hi swo biha hambi eka mani. Endlani swilo leswi nga swinene emahlweni ka vanhu hinkwavo. Loko swi koteka, swi titshege hi n’wina, vanani ni ku rhula ni vanhu hinkwavo.”
Ku vuriwa yini hi wena? Loko u pfukiwa hi munhu, xana u namba u lwa na yena hi marito? Kumbe, xana u papalata marito yo tlhava, u tshama u pfule ndlela ya ku kondletela ku rhula? Loko u hlundzukise munhu wo karhi, xana u namba u n’wi papalata u anakanya leswaku u ta hetelela a swi rivarile? Kumbe, xana u hatla u kombela ku rivaleriwa? Ku nga khathariseki leswaku u kombela ku rivaleriwa kumbe u rivalela un’wana, loko u ringeta ku kondletela ku rhula u ta vuyeriwa swinene. Ndzayo ya Bibele yi nga hi pfuna ku herisa ni timholovo leti sunguleke khale, hilaha xihloko lexi landzelaka xi kombisaka hakona.


text:
Xana Misava Ya Hina Yi Ta Kala Yi Lovisiwa?
Xana Misava Ya Hina Yi Ta Kala Yi Lovisiwa?
XANA u tshame u tivutisa leswaku ku ta humelela yini hi misava ya hina enkarhini lowu taka? Hikwalaho ka leswi vanhu va swi vonaka swi humelela eka pulanete ya hina yo saseka, vo tala va pfumela leswaku misava ya hina yi ta hetelela yi onhiwile.
I ntiyiso leswaku namuntlha vanhu va karhi va onha misava ni swilo swa yona swa nkoka hi ku herisa makhwati, ku thyakisa mati ni moya lowu hi wu hefemulaka. Nakambe vativi van’wana va sayense va vula leswaku misava ni swilo hinkwaswo leswi hanyaka eka yona swi nga ha lovisiwa hi swilo swo tanihi maribye kumbe tinsimbi letikulu leti humaka empfhukeni leti welaka laha misaveni, tinyeleti leti bulukaka kumbe ku hela ka hayidirojeni ya dyambu leyi endlaka leswaku ri kota ku hi kufumeta.
Vativi va sayense va vula leswaku misava hakatsongo-tsongo, kumbexana endzhaku ka magidi-gidi ya malembe, yi ta heleriwa hi swilo leswi endlaka leswaku vanhu va kota ku hanya eka yona. Buku yin’wana yi hlamusela leswaku sweswo i “ku onhaka loku nga taka ku nga lunghiseki.”—Encyclopædia Britannica.
Lexi tsakisaka, Bibele yi hi tiyisekisa leswaku Yehovha Xikwembu a nge pfumeleli leswaku misava ya hina yi lovisiwa kumbe yi nga ha vi na vaaki. Leswi a nga Muvumbi u ni “matimba lamakulu” lama nga pimekiki, kutani a nga swi kota ku endla leswaku vuako hinkwabyo byi tshama hilaha ku nga heriki. (Esaya 40:26) Xisweswo u nga ma tshemba marito lawa: “[Yehovha] u simeke misava etindhawini leti a ti endleleke tona; a yi nge tsekatsekisiwi hilaha ku nga riki na makumu, kumbe hi masiku.” “N’wi dzuniseni, n’wina dyambu ni n’weti. N’wi dzuniseni, n’wina tinyeleti hinkwato ta ku vonakala. . . . Hikuva yena u lerisile, kutani swi tumbuluxiwa. Naswona u swi veka leswaku swi va kona hi masiku.”—Pisalema 104:5; 148:3-6.
Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Misava
A ku nga ri xikongomelo xa Xikwembu nikatsongo leswaku misava yi onhiwa ni ku thyakisiwa hilaha swi endlekaka hakona namuntlha. Ematshan’weni ya sweswo, Xikwembu xi vumbe wanuna ni wansati wo sungula, Adamu na Evha, kutani xi va veka entangeni wo saseka. I ntiyiso leswaku ntanga wolowo lowu a wu ri Paradeyisi a wu nga ta swi kota ku tshama wu sasekile ha woxe. Xikwembu xi va nyike ntirho wa ku wu “rima ni ku wu khathalela.” (Genesa 2:8, 9, 15) Hakunene ntirho lowu Xikwembu xi wu nyikeke vatswari va hina lava eku sunguleni a va hetisekile a wu tsakisa naswona a wu enerisa!
Kambe xikongomelo xa Xikwembu hi misava a ku nga ri ku khathalela ntanga wolowo ntsena. A xi lava leswaku misava hinkwayo yi hundzuriwa paradeyisi. Hi yona mhaka leyi Xikwembu xi nyikeke Adamu na Evha xileriso lexi: “Tswalanani mi andza, mi tata misava, mi yi fuma, mi fuma tinhlampfi ta lwandle ni swivumbiwa leswi hahaka swa matilo ni swivumbiwa hinkwaswo leswi famba-fambaka ehenhla ka misava.”—Genesa 1:28.
Lexi vavisaka, xikongomelo xa Xikwembu xi kavanyetiwe hi ntsumi yin’wana leyi tikukumuxaka leyi tivekeke tanihi Sathana. U navele ku gandzeriwa hi Adamu na Evha. Sathana u tirhise nyoka tanihi muvulavuleri wakwe leswaku a va yenga va xandzukela vulawuri bya Xikwembu. (Genesa 3:1-6; Nhlavutelo 12:9) A swi kanakanisi leswaku ku nga tlangeli ka vona loku vangiweke hi vutianakanyi swi fanele swi twise Muvumbi wa vona ku vava! Kambe ku xandzuka ka vona a ku xi cincanga nikatsongo xikongomelo xa Yehovha Xikwembu hi misava. U te: “Rito ra mina leri humaka enon’wini wa mina . . . a ri nge tlheleli eka mina ri nga ri na vuyelo, kambe kunene ri ta endla leswi ndzi swi tsakelaka, naswona ri ta humelela hakunene eka leswi ndzi ri rhumeleke swona.”—Esaya 55:11.
Hikwalaho ka sweswo, Yehovha u pfumelele ku xandzuka ka Sathana leswaku ku hambeta ku va kona ku fikela namuntlha. Ku ta fikela namuntlha, vanhu va ringete tihulumendhe to tala ta vona vini leswaku va tifuma hilaha Sathana a va susumeteleke hakona, kambe vuyelo bya kona byi kombise leswaku vanhu swi va fambela ximatsi loko va nga fumiwi hi Xikwembu. *—Yeremiya 10:23.
Hambiswiritano, eka malembe ya magidi lama hundzeke, Xikwembu xi katekise vanhu vo karhi lava lulameke. Nakambe eBibeleni Xikwembu xi tsale rungula leri vulavulaka hi vuyelo lebyi vaka kona loko vanhu va yingisa milawu ya xona ni loko va yi fularhela. Ku engetela kwalaho, Yehovha u endle swilo swo hlamarisa leswaku hi ta vuyeriwa enkarhini lowu taka. Hikwalaho ka rirhandzu leri Yehovha a nga na rona, u hi rhumele Muponisi, ku nga Yesu Kreste N’wana wakwe la rhandzekaka, leswaku a hi dyondzisa ndlela leyinene leyi hi faneleke hi hanya ha yona ni ku nyikela hi vutomi byakwe hikwalaho ka hina. (Yohane 3:16) Leswi Yesu a a nga faneriwanga hi ku fa, Xikwembu xi tirhise rifu rakwe tanihi ndlela leyinene yo tlhela xi xava leswi Adamu na Evha va swi lahleke, ku nga ntshembo wa ku hanya hilaha ku nga heriki emisaveni leyi nga paradeyisi. * Hikwalaho Yehovha Xikwembu u simeke mfumo wa le tilweni leswaku a fuma vanhu hinkwavo naswona u veke N’wana wakwe, Yesu Kreste la pfuxiweke, leswaku a va Hosi ya Mfumo wolowo. Lunghiselelo leri leri hlamarisaka ri ta endla leswaku xikongomelo xa Xikwembu hi misava xi hetiseka.—Matewu 6:9, 10.
Xisweswo u nga swi tshemba hi ku helela switshembiso leswi leswi tsakisaka leswi tsariweke eBibeleni: “Lava endlaka swo biha va ta herisiwa, kambe lava tshembaka Yehovha hi vona lava nga ta dya ndzhaka ya misava. Lavo lulama va ta dya ndzhaka ya misava, va ta tshama eka yona hi masiku.” “‘Waswivo! Ntsonga wa Xikwembu wu le vanhwini, xi ta tshama na vona, naswona vona va ta va vanhu va xona. Xikwembu hi xiviri xi ta va na vona. Kutani xi ta sula mihloti hinkwayo ematihlweni ya vona, rifu a ri nge he vi kona, hambi ku ri ku kolola, ni xirilo ni xitlhavi a swi nge he vi kona. Swilo swo sungula swi hundzile.’ Kutani Loyi a tshameke exiluvelweni a ku: ‘Waswivo, ndzi endla swilo hinkwaswo swi va leswintshwa.’”—Pisalema 37:9, 29; Nhlavutelo 21:3-5.
Bibele A Yi Tikaneti
Kambe van’wana va nga ha tivutisa, ‘Xana tindzimana ta Bibele leti tshahiweke laha henhla ti fambisana njhani ni tindzimana tin’wana leti swi vonakaka onge ti vulavula hi ku herisiwa ka misava?’ A hi kambisiseni swikombiso swin’wana. Nkambisiso wolowo wu ta swi veka erivaleni leswaku Bibele a yi tikaneti.
Khale swinene loko vativi va sayense va nga si yi lemuka mhaka ya “ku onhaka loku nga taka ku nga lunghiseki” ka swilo hinkwaswo leswi tumbuluxiweke, mupisalema wa le Bibeleni u tsarile: “[Yehovha] u veke masungulo ya misava khale swinene, ni matilo i ntirho wa mavoko ya wena. Ma ta lova, kambe wena u ta tshama u ri kona; ma ta hlakala hinkwawo ku fana ni nguvu. U ta ma siva ku fana ni swiambalo, ma ta tshama nkarhi lowu wu ma ringaneke. Kambe wena u tshama u ri tano, naswona malembe ya wena a ma nge heli.”—Pisalema 102:25-27.
Loko mupisalema a tsala marito lawa a a nga kaneti xikongomelo xa Xikwembu hi misava xa hilaha ku nga heriki. Ematshan’weni ya sweswo, a a kombisa ku hambana exikarhi ka Xikwembu lexi nga riki na makumu ni swilo leswi lovaka leswi xi swi vumbeke. Handle ka matimba ya Xikwembu lama tshamelaka ku swi pfuxeta hilaha ku nga heriki, vuako hinkwabyo—dyambu swin’we ni tipulanete leti ri rhendzeleke leswi hi titshegeke ha swona leswaku hi kuma ku vonakala ni gezi ni leswaku misava yi nga tsekatseki loko yi rhendzeleka ehandle ka dyambu—a swi ta onhaka ngopfu kukondza swi nga ha vi kona hi ku helela. Hikokwalaho, loko a swo tshikiwa swi tikhathalela hi swoxe, misava ya hina a yi ta “hlakala” kumbe swi nga ha vi kona hi ku helela.
Ku ni tindzimana tin’wana eMatsalweni leti nga ha vonakaka onge ti kaneta xikongomelo lexi Xikwembu xi xi vuleke hi misava. Hi xikombiso, Bibele yi vula leswaku matilo ni misava swa ‘hundza.’ (Nhlavutelo 21:1) Hakunene marito lawa a ma xi kaneti xitshembiso xa Yesu lexi nge: “Va tsaka lava nga ni moya wo rhula, hikuva va ta dya ndzhaka ya misava.” (Matewu 5:5) Kutani, xana Bibele yi vula yini loko yi ku matilo ni misava swa ‘hundza’?
Hakanyingi Bibele yi tirhisa xiga lexi nge “misava” hi ndlela yo fanekisela, yi kombetela eka vanhu. Hi xikombiso, xiya ndzimana leyi landzelaka: “Misava hinkwayo yi hambeta yi vulavula ririmi rin’we ni ku va ni ntlawa wun’we wa marito.” (Genesa 11:1) Swi le rivaleni leswaku rito leri tirhisiweke laha leri nge “misava” ri kombetela eka vanhu lava a va hanya emisaveni. Xikombiso xin’wana i xa buku ya Pisalema 96:1 leyi hi ku ya hi Bibele yin’wana yi nge: “Misava hinkwayo a yi yimbelelele HOSI.” (King James Version) Swi le rivaleni leswaku eka ndzimana leyi swin’we ni le ka tindzimana tin’wana, rito leri nge “misava” ri fanekisela vanhu.—Pisalema 96:13.
Minkarhi yin’wana Bibele yi fanisa tihosi leti fumaka emisaveni ni matilo kumbe swilo swa le mpfhukeni. Hi xikombiso, vafumi lava tshikilelaka va le Babilona va hlamuseriwe tanihi lava fanaka ni tinyeleti hileswi va ti tlakuseke eka matiko lama va rhendzeleke. (Esaya 14:12-14) Hilaha swi profetiweke hakona, “matilo” lama fanekiselaka Vababilona kumbe vafumi, ni “misava” leyi fanekiselaka vaseketeri va vafumi volavo, swi lovisiwile hi 539 B.C.E. (Esaya 51:6) Leswi swi endle leswaku Vayuda lava hundzukeke va tlhelela eYerusalema, laha “matilo lamantshwa,” lama fanekiselaka vafumi lavantshwa, ma fumeke “misava leyintshwa” leyi fanekiselaka vanhu lava lulameke.—Esaya 65:17.
Marito ya le Bibeleni lama vulavulaka hi ku ‘hundza’ ka matilo ni misava, kahle-kahle ma kombetela eka ku herisiwa ka tihulumendhe ta vanhu leti hombolokeke leti nga kona namuntlha ni vaseketeri va tona lava nga xi chaviki Xikwembu. (2 Petro 3:7) Sweswo swi ta endla leswaku mfumo wa Xikwembu wa le tilweni wu katekisa vanhu lavantshwa lava lulameke, hikuva “ku ni matilo lamantshwa ni misava leyintshwa leswi hi swi rindzeleke hi ku ya hi xitshembiso xa yena [Yehovha], naswona ku ta va ni ku lulama eka swona.”—2 Petro 3:13.
Xisweswo, u nga xi tshemba xitshembiso xa Xikwembu xa leswaku misava leyi nga kaya ra hina yi ta tshama hilaha ku nga heriki. Ku tlula kwalaho, Bibele yi kombisa leswi u faneleke u swi endla leswaku u va kona enkarhini wolowo lowu tsakisaka, loko misava hinkwayo yi ta hundzuriwa paradeyisi. Yesu u te: “Leswi swi vula vutomi lebyi nga heriki, ku nghenisa ka vona vutivi ha wena, Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso, ni loyi u n’wi rhumeke, Yesu Kreste.” (Yohane 17:3) Ha yini u nga tivekeli pakani yo kambisisa leswi Bibele yi swi dyondzisaka malunghana ni vumundzuku bya vanhu ni misava? Timbhoni ta Yehovha ta le ndhawini ya ka n’wina ti nga swi tsakela ku ku pfuna emhakeni leyi.
[Tinhlamuselo ta le hansi]
^ par. 10 Loko u lava nhlamuselo ya leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelele ku xaniseka, vona matluka 106-14 eka buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ par. 11 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni rifu ra Yesu leri nga gandzelo, vona matluka 47-56 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
[Nkomiso eka tluka 12]
Bibele yi tshembisa leswaku misava leyi nga kaya ra hina yi ta tshama hilaha ku nga heriki
[Mimfungho ya Vini va Swifaniso eka tluka 10]
Background globe: NASA/The Visible Earth (http://visibleearth.nasa.gov/); polar bear: © Bryan and Cherry Alexander Photography


text:
Xana Nyimpi Ya Armagedoni Yi Ta Fika Rini?
Xana Nyimpi Ya Armagedoni Yi Ta Fika Rini?
“Ndzi languta, kutani waswivo, a ku ri ni ntshungu lowukulu, lowu a ku nga ri na munhu la kotaka ku wu hlaya, wu huma eka matiko hinkwawo ni tinyimba hinkwato ni vanhu hinkwavo ni tindzimi hinkwato . . . lava humaka enhlomulweni lowukulu.”—NHLAVUTELO 7:9, 14.
SWESWI ri tekiwile goza ra nyimpi ya Armagedoni. Njhani?
Se ku ni vanhu lava rhandzanaka emisaveni hinkwayo lava tirhelaka Yehovha naswona va hanyaka hi milawu leyi tlakukeke leyi nga eBibeleni. Hi ku pfuniwa hi Xikwembu, vanhu va timiliyoni vo huma ematikweni hinkwawo, tinxaka ni tindzimi va hlengeletana swin’we leswaku va va vamakwerhu lava nga ni vun’we swin’we ni rirhandzu. Vanhu volavo i Timbhoni ta Yehovha.—Yohane 13:35.
Ku nga ri khale Sathana u ta hlengeleta mavuthu yakwe kutani a sungula ku mpfhumpfhela vanhu lava rhuleke lava vonakaka va nga koti ku tisirhelela. (Ezekiyele 38:8-12; Nhlavutelo 16:13, 14, 16) Xana u nga tiyiseka njhani hi mhaka yoleyo? Bibele yi hlamusela swiendlakalo swo karhi leswi hi pfunaka ku tiva leswaku nyimpi ya Armagedoni yi ta fika rini. Swo tala swa swiendlakalo leswi yi swi hlamuselaka se swa hetiseka.
Swiendlakalo Leswi U Swi Vonaka Swi Hetiseka
Vadyondzisiwa va Yesu va n’wi vutise leswaku vanhu a va ta swi tiva njhani loko “makumu ya mafambiselo ya swilo” ma ri ekusuhi. (Matewu 24:3) Yesu u va hlamule hi ku va byela hi nkarhi lowu eka wona “tiko ri [nga] ta pfukela tiko rin’wana ni mfumo wu [nga] ta pfukela mfumo wun’wana, kutani ku ta va ni ku kayivela ka swakudya ni ku tsekatseka ka misava ku suka endhawini yin’wana ku ya eka yin’wanyana.” Hiloko a ku: “Swilo leswi hinkwaswo i ku sungula ka switlhavi swa maxangu.” (Matewu 24:7, 8) Muapostola Pawulo u hlamusele nkarhi lowu fanaka tanihi “[masiku] yo hetelela” a vula leswaku masiku wolawo ma ta va “minkarhi ya mangava leyi swi nonon’hwaka ku langutana na yona.” (2 Timotiya 3:1) Hakunene wa swi vona leswaku vuprofeta byebyo byi karhi bya hetiseka namuntlha.
Ha yini nkarhi lowu wu ta tika swinene? Muapostola Yohane u nyikela xivangelo. U profete leswaku a ku ta va ni “nkarhi wo koma” lowu eka wona Sathana ni madimona yakwe va nga ta lahleriwa emisaveni. Sathana u hlamuseriwa tanihi loyi a “[hlundzukeke] swinene” enkarhini lowu. (Nhlavutelo 12:7-12) Xana wa swi xiya leswaku vanhu va ni rivengo ni madzolonga namuntlha, ku nga ri endhawini yin’we ntsena kambe emisaveni hinkwayo?
Yesu u tlhele a vula leswaku hi nkarhi lowu wo tika swinene, ku ta hetisisiwa ntirho wo hlawuleka. U te: “Mahungu lamanene lawa ya mfumo [wa Xikwembu] ma ta chumayeriwa emisaveni hinkwayo leyi akiweke leswaku byi va vumbhoni ematikweni hinkwawo; kutani hi kona makumu ma nga ta fika.” (Matewu 24:14) Namuntlha, ematikweni yo tlula 235, Timbhoni ta Yehovha ti chumayela mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu hi tindzimi to tlula 500. Timagazini timbirhi leti sekeriweke eBibeleni leti ti ti humesaka, ku nga Xihondzo xo Rindza ni Xalamuka! hi tona leti hangalasiweke ku tlula hinkwato emisaveni. Timbhoni ti tlhele ti hundzuluxela Bibele hi tindzimi ta kwalomu ka 100. Ntirho wa tona wu endliwa hi vatirhi va ku tirhandzela wu tlhela wu hakeleriwa hi minyikelo ya ku tirhandzela. Xana tsima leri xiyekaka ro chumayela ri hetisisa vuprofeta bya Yesu?
Bibele yi tlhela yi xaxameta swiendlakalo leswi nga ta rhangela nyimpi ya Yehovha Xikwembu ni vanhu lava n’wi kanetaka. Xiya vuprofeta byo tano byinharhu lebyi u nga ta byi vona byi hetiseka.
Swiendlakalo Leswi U Nga Ta Swi Vona Swi Hetiseka Ku Nga Ri Khale
Vuprofeta byo sungula. Bibele yi vula leswaku matiko ma ta humesa xileriso lexi xiyekaka xa “ku rhula ni nsirhelelo.” Ma nga ha ehleketa leswaku ma lulamisa swiphiqo leswikulu. Hambiswiritano, swiendlakalo leswi nga ta landzela a swi nge vi na ku rhula.—1 Vatesalonika 5:1-3.
Vuprofeta bya vumbirhi. Kutani tihulumendhe to hambana-hambana ti ta endla xiboho xo lwisana ni tinhlengeletano ta vukhongeri ta misava. EBibeleni, tihulumendhe leti ti fanekiseriwa hi xivandzana; vukhongeri bya mavunwa bya misava byi fanekiseriwa hi wansati loyi a gadeke xivandzana. (Nhlavutelo 17:3, 15-18) Xivandzana xo fanekisela xi ta endla leswi Xikwembu xi lavaka leswaku xi swi endla hi ku va xi herisa vukhongeri bya mavunwa lebyi vulaka leswaku byi gandzela Xikwembu.
Hi ku tirhisa swifaniso, muapostola Yohane u hlamusela xiendlakalo xexo hi ndlela leyi: “Kutani timhondzo ta khume leti u ti voneke, ni xivandzana, ti ta venga nghwavava, ti yi hlakata ni ku yi swerisa, ti dya tinyama ta yona hinkwato ni ku yi hisa hi ndzilo yi hela. Hikuva Xikwembu xi swi nghenise etimbilwini ta tona leswaku ti endla miehleketo ya xona.”—Nhlavutelo 17:16, 17.
Vuprofeta bya vunharhu. Endzhaku ka nhlaselo lowu, lowu humeleleke eka vukhongeri bya mavunwa, Sathana u ta hlengeleta matiko leswaku ma hlasela vanhu lava gandzelaka Yehovha Xikwembu.—Nhlavutelo 7:14; Matewu 24:21.
Xana Wena U Ta Khumbeka Njhani?
Loko u nga si wu kuma nkarhi wo dyondza Bibele, u nga ha kuma swi ku tikela ku pfumela leswaku swiendlakalo leswi hlamuseriweke laha henhla swi ta endleka. Kambe ku ni xivangelo lexi twalaka xo tshemba leswaku vuxokoxoko byin’wana ni byin’wana byi ta hetiseka naswona swiendlakalo leswi swi ta endleka ku nga ri khale. Vuprofeta bya Bibele lebyi tsariweke khale lebyi ana se byi hetisekeke byi nyikela xitiyisekiso xexo. *
Ha yini u nga tinyiki nkarhi wo kumisisa leswaku ha yini Timbhoni ta Yehovha ti khorwiseka leswaku “nyimpi ya siku lerikulu ra Xikwembu xa Matimba Hinkwawo” yi le kusuhi naswona ha yini u nga fanelanga u yi chava? Ti kombele ti bula na wena hileswi Bibele yi vulaka leswaku u fanele u swi endla leswaku u va un’wana wa lava Yehovha Xikwembu a nga ta va sirhelela. (Nhlavutelo 16:14) Leswi u swi dyondzaka swi nga cinca langutelo ra wena hi vumundzuku.
[Nhlamuselo ya le hansi]
^ par. 17 Leswaku u kuma vumbhoni bya leswaku vuprofeta bya Bibele bya hetiseka, vona ndzima 2 na 9 ta buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
[Marito lama tshahiweke exihlokweni lama nga eka tluka 8]
Xana ntirho wa Timbhoni ta Yehovha i ku hetiseka ka vuprofeta lebyi nga eBibeleni?


text:
DYONDZO 1
Xihundla Lexi Hi Tsakelaka Ku Xi Tiva
Xana u tshame u byeriwa xihundla?— * Bibele yi vulavula hi xihundla xo hlawuleka lexi vuriwaka “xihundla xo kwetsima.” Xa kwetsima hikuva xi huma eka Xikwembu. Nakambe xi vitaniwa xihundla hikuva vanhu a va nga xi tivi. Hambi ku ri tintsumi a ti lava ku tiva swo tala ha xona. Xana u nga tsakela ku tiva leswaku xihundla i yini?—
U ehleketa leswaku i yini leswi tintsumi a ti lava ku swi tiva?
Khale ka khaleni, Xikwembu xi vumbe wanuna ni wansati wo sungula. Mavito ya vona a ku ri Adamu na Evha. Xikwembu xi va nyike kaya ro saseka leri vitaniwaka ntanga wa Edeni. Loko Adamu na Evha a va lo yingisa Xikwembu, vona swin’we ni vana va vona a va ta va va endle misava hinkwayo yi va paradeyisi ku fana ni ntanga wolowo. Nakambe a va ta hanya eParadeyisini hilaha ku nga heriki. Kambe, xana wa swi tsundzuka leswi Adamu na Evha va swi endleke?—
Adamu na Evha a va xi yingisanga Xikwembu kutani hi yona mhaka hi nga hanyiki eparadeyisini namuntlha. Kambe Xikwembu xi vule leswaku a xi ta endla leswaku misava hinkwayo yi va leyi sasekeke naswona un’wana ni un’wana a ta va ni ntsako ni ku hanya hilaha ku nga heriki. Xana a xi ta swi endla njhani leswi? Ku hundze nkarhi wo leha vanhu va nga si swi tiva. A ku ri xihundla.
Loko Yesu a ta emisaveni, u dyondzise vanhu swo tala hi xihundla lexi. U vule leswaku a xi vulavula hi Mfumo wa Xikwembu. Yesu u dyondzise vanhu ku khongela leswaku Mfumo lowu wu ta. Wu ta endla misava yi va paradeyisi yo saseka.
Xana swi ku tsakisile ku tiva xihundla lexi?— Tsundzuka leswaku hi lava yingisaka Yehovha ntsena lava nga ta hanya eParadeyisini. Bibele yi hi byela hi timhaka to tala ta vavanuna ni vavasati lava yingiseke Yehovha. Xana u nga lava ku dyondza ha vona?— A hi voneni leswaku van’wana va vona a ku ri vamani nileswaku hi nga fana njhani na vona.
HLAYA EBIBELENI YA WENA
^ ndzim. 3 Eka swihloko leswi hinkwaswo, u ta vona mfungho wo fana ni lowu (—) endzhaku ka swivutiso swin’wana. Lowu i nkarhi lowunene wa ku yima kutani u endla leswaku n’wana wa wena a hlamula.


text:
DYONDZO 6
Paradeyisi Yi Tshinele!
Swilo swo biha leswi humelelaka sweswi emisaveni swi kombisa leswaku Paradeyisi yi tshinele. Bibele yi vule leswaku hi ta vona minkarhi yo biha emahlweninyana ka ku va Paradeyisi yi fika. Sweswi hi hanya eminkarhini yoleyo! Hi leswi swin’wana swa swilo leswi Bibele yi vuleke leswaku swi ta humelela:
Tinyimpi letikulu. “Tiko ri ta pfukela tiko rin’wana ni mfumo wu ta pfukela mfumo wun’wana.” (Matewu 24:7) Vuprofeta lebyi byi hetisekile. Ku sukela hi lembe ra 1914, ku ve ni tinyimpi timbirhi ta misava ni tinyimpi tin’wana to tala letitsongo. Vanhu va timiliyoni va file eka tona.
Vuvabyi lebyi hangalakeke hinkwako. Ku ta va ni “mintungu.” (Luka 21:11) Xana leswi swi humelerile? Ina. Vuvabyi bya khensa, vuvabyi bya mbilu, rifuva, dari, AIDS (SIDA) ni mavabyi man’wana ma dlaye timiliyoni ta vanhu.
Ku kayivela ka swakudya. Emisaveni hinkwayo ku ni vanhu lava nga riki na swakudya leswi eneleke. Timiliyoni ta vanhu ta fa lembe na lembe hikwalaho ka ndlala. Lexi i xin’wana lexi kombisaka leswaku Paradeyisi yi ta fika ku nga ri khale. Bibele yi ri: “Ku ta va ni ku kayivela ka swakudya.”—Marka 13:8.
Ku tsekatseka ka misava. “Ku ta va ni . . . ku tsekatseka ka misava ku suka endhawini yin’wana ku ya eka yin’wanyana.” (Matewu 24:7) Leswi na swona swi humelerile enkarhini wa hina. Vanhu vo tlula miliyoni va dlayiwile hikwalaho ka ku tsekatseka ka misava ku sukela hi 1914.
Vanhu vo biha. Vanhu va ta va “varhandzi va mali” ni “lava tirhandzaka.” Va ta va “lava rhandzaka mintsako ku ri ni ku rhandza Xikwembu.” Vana va ta va “lava nga yingisiki vatswari.” (2 Timotiya 3:1-5) Xana a hi swona leswaku va tele vanhu vo tano namuntlha? A va xi xiximi Xikwembu, naswona va karhata lava ringetaka ku dyondza hi Xikwembu.
Vugevenga. Ku ta va ni “ku engeteleka ka ku kala nawu.” (Matewu 24:12) Kumbexana wa swi xiya leswaku vugevenga byi nyanyile ku tlula emalembeni lama hundzeke. Vanhu kun’wana ni kun’wana va le khombyeni ra ku tekeriwa swilo swa vona, ku kanganyisiwa kumbe ku vavisiwa.
Hinkwaswo swilo leswi swi kombisa leswaku Mfumo wa Xikwembu wu tshinele. Bibele yi ri: “Loko mi vona swilo leswi swi humelela, tivani leswaku mfumo wa Xikwembu wu kusuhi.” (Luka 21:31) Xana Mfumo wa Xikwembu i yini? I hulumendhe ya Xikwembu ya le tilweni leyi yi nga ta tisa Paradeyisi emisaveni leyi. Mfumo wa Xikwembu wu ta siva tihulumendhe ta vanhu.—Daniyele 2:44.


text:
Tekelela Ripfumelo Ra Muxe
“Hi ripfumelo Muxe, loko a kurile, u ale ku vuriwa n’wana wa N’wa-Faro.”—HEV. 11:24.
1, 2. (a) Hi xihi xiboho lexi Muxe a xi endleke loko a ri ni malembe ya 40? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.) (b) Ha yini Muxe a hlawule ku xaniseka ni vanhu va Xikwembu?
MUXE a a byi tiva vumundzuku lebyi a a ta va na byona aEgipta. U vone tiyindlu letikulu to saseka ta vanhu lava fuweke. A a wundliwa hi ndyangu wa hosi. “U leteriwe hi vutlhari hinkwabyo bya Vaegipta,” leswi kumbexana a swi katsa ntivo-vuxongi, ntivo-tinyeleti, tinhlayo ni tisayense tin’wana. (Mint. 7:22) A swi ta n’wi olovela ku va ni mali, vulawuri ni lunghelo rin’wana leri Muegipta la tolovelekeke a a nga ta pfuka a ve na rona.
2 Kambe, loko Muxe a ri ni malembe ya 40 u endle xiboho lexi faneleke xi hlamarise ndyangu wa le vuhosini wa le Egipta lowu a wu n’wi wundla. A nga hlawulanga vutomi lebyinene bya Muegipta la tolovelekeke kambe u hlawule vutomi bya mahlonga. Ha yini? Muxe a a ri ni ripfumelo. (Hlaya Vaheveru 11:24-26.) Hi ripfumelo, Muxe a a nga voni swilo swa le misaveni ya nkarhi wa yena ntsena. Leswi a a ri munhu wa moya, Muxe a a ri ni ripfumelo eka “Loyi a nga vonakiki,” ku nga Yehovha, ni le ku hetisekeni ka switshembiso swa Xikwembu.—Hev. 11:27.
3. Hi swihi swivutiso swinharhu leswi nga ta hlamuriwa exihlokweni lexi?
3 Na hina a hi fanelanga hi vona ntsena leswi mahlo ya hina ya nyama ma kotaka ku vona swona. Hi fanele hi va “muxaka lowu nga ni ripfumelo.” (Hev. 10:38, 39) Leswaku hi kota ku tiyisa ripfumelo ra hina, a hi kambisiseni leswi tsariweke malunghana na Muxe eka Vaheveru 11:24-26. Loko hi ri karhi hi endla tano, lava tinhlamulo ta swivutiso leswi: Ripfumelo ri n’wi pfune njhani Muxe ku fularhela ku navela ka nyama? Ripfumelo ri n’wi pfune njhani ku tlangela lunghelo rakwe ro tirhela Yehovha loko a rhukaniwa? Naswona ha yini Muxe a “[langute] swinene-nene eku nyikiweni ka hakelo”?
U FULARHELE KU NAVELA KA NYAMA
4. I yini leswi Muxe a swi xiyeke malunghana ni “ku tiphina hi xidyoho”?
4 Hi mahlo ya ripfumelo, Muxe u swi xiyile leswaku “ku tiphina hi xidyoho” a swi ri swa xinkarhana. Van’wana a va ta va va tibyele leswaku hambileswi vanhu va le Egipta a va gandzela swikwembu swa hava va tlhela va rhandza vungoma, tiko rolero a ri ri mfumo wa misava kasi vanhu va Yehovha a va ri mahlonga va xanisiwa! Kambe Muxe a a swi tiva leswaku Xikwembu xi nga xi cinca xiyimo xolexo. Hambileswi swilo a swi tikomba swi va fambela kahle vanhu lava a va tiyimisele ku enerisa ku navela ka vona, Muxe a a ri ni ripfumelo ra leswaku lavo homboloka va ta lovisiwa. Hikwalaho, a nga yengiwanga hi “ku tiphina hi xidyoho swa nkarhinyana.”
5. I yini leswi nga ta hi pfuna ku lwisana ni “ku tiphina hi xidyoho swa nkarhinyana”?
5 U nga lwisana njhani ni “ku tiphina hi xidyoho swa nkarhinyana”? U nga rivali leswaku ntsako lowu munhu a wu kumaka hi ku dyoha i wa xinkarhana. Swi vone hi mahlo ya ripfumelo leswaku “misava ya hundza ni ku navela ka yona.” (1 Yoh. 2:15-17) Anakanyisisa hi vumundzuku bya vadyohi lava nga hundzukiki. Va le “[ndhawini] leyi rhetaka . . . va hetiwe hi ku chava ka xitshuketa!” (Ps. 73:18, 19) Loko u ringiwa leswaku u dyoha, tivutise, ‘Xana ndzi lava vumundzuku bya njhani?’
6. (a) Ha yini Muxe a arile “ku vuriwa n’wana wa N’wa-Faro”? (b) Ha yini u anakanya leswaku Muxe u endle xiboho lexinene?
6 Ripfumelo ra Muxe ri tlhele ri n’wi kongomisa loko a hlawula ntirho. “Hi ripfumelo Muxe, loko a kurile, u ale ku vuriwa n’wana wa N’wa-Faro.” (Hev. 11:24) Muxe a nga tibyelanga leswaku a nga tirhela Xikwembu a ri karhi a tirha endlwini ya vuhosi kutani a tirhisa mali ni lunghelo leri a a ri na rona leswaku a pfuna vamakwavo vakwe va Vaisrayele. Ku ri na sweswo, Muxe a a tiyimiserile ku rhandza Yehovha hi mbilu yakwe hinkwayo, moya-xiviri wakwe hinkwawo ni hi matimba yakwe hinkwawo. (Det. 6:5) Xiboho lexi Muxe a xi endleke xi n’wi pfune swinene. Swi nga si ya kwihi, rifuwo ro tala ra le Egipta leri a ri sukeleke ri phangiwile hi Vaisrayele! (Eks. 12:35, 36) Faro u tsongahatiwile kutani a dlayiwa. (Ps. 136:15) Muxe u kutsuriwile naswona u tirhisiwe hi Xikwembu leswaku a rhangela tiko hinkwaro ra Israyele ri ya endhawini leyi hlayisekeke. Vutomi byakwe a byi ri ni xikongomelo.
7. (a) Hi ku ya hi Matewu 6:19-21, ha yini hi fanele hi kunguhatela vumundzuku lebyi nga heriki? (b) Hlamusela ntokoto lowu kombisaka ku hambana exikarhi ka ku kunguhatela vumundzuku bya nkarhinyana ni lebyi nga heriki.
7 Loko u ri nandza wa Yehovha la ha riki muntshwa, ripfumelo ri nga ku pfuna njhani ku hlawula ntirho? U ta va u tlharihile loko u kunguhatela vumundzuku. Kambe xana ku tshemba switshembiso swa Xikwembu swi ta ku susumetela ku kunguhatela vumundzuku bya nkarhinyana kumbe lebyi nga heriki? (Hlaya Matewu 6:19-21.) Mucini wa ncino wa ballet la vuriwaka Sophie a a langutane ni xivutiso xolexo. Tikhampani ta ncino wa ballet etikweni hinkwaro ra United States ti n’wi tshembise ku n’wi hakelela ku yisa tidyondzo takwe emahlweni ni ku n’wi nyika swikhundlha leswi vo tala a va swi navela eka khampani ya tona. U ri: “A swi tsakisa ku naveriwa hi vanhu van’wana. Entiyisweni a ndzi titwa ndzi antswa ku tlula vacini lavan’wana. Kambe a ndzi nga tsakanga.” Hiloko Sophie a hlalela vhidiyo leyi nge Young People Ask—What Will I Do With My Life? U ri: “Ndzi swi xiyile leswaku misava yi endle leswaku swilo swi ndzi fambela kahle naswona vaseketeri va mina a va ndzi navela kambe a ndzi nga ha gandzeli Yehovha hi mbilu ya mina hinkwayo. Ndzi khongele eka yena hi mbilu ya mina hinkwayo. Endzhaku ka sweswo ndzi tshike ntirho wa mina wa ku cina.” Xana u titwa njhani hi xiboho xakwe? U ri: “A ndzi byi naveli vutomi bya mina bya khale. Namuntlha ndzi tsake hi ku helela. Ndza phayona ni nuna wa mina. A hi dumanga naswona a hi na swilo swo tala leswi vonakaka. Kambe hi ni vuxaka lebyinene na Yehovha, hi ni swichudeni swa Bibele naswona hi endla leswi engetelekeke entirhweni wa Yena. A ndzi tisoli.”
8. Hi yihi ndzayo ya le Bibeleni leyi nga pfunaka muntshwa ku endla xiboho malunghana ni leswi a nga ta swi endla hi vutomi byakwe?
8 Yehovha wa swi tiva leswi nga ta ku vuyerisa. Muxe u te: “Xana i yini leswi Yehovha Xikwembu xa wena a swi lavaka eka wena loko ku nga ri ku chava Yehovha Xikwembu xa wena, leswaku u famba etindleleni takwe hinkwato ni ku n’wi rhandza ni ku tirhela Yehovha Xikwembu xa wena hi mbilu ya wena hinkwayo ni hi moya-xiviri wa wena hinkwawo; ku hlayisa swileriso swa Yehovha ni milawu yakwe leyi ndzi ku lerisaka yona namuntlha, leswaku swi ku fambela kahle?” (Det. 10:12, 13) Loko wa ha ri muntshwa, hlawula ntirho lowu nga ta endla leswaku u kota ku rhandza Yehovha naswona u n’wi tirhela “hi mbilu ya wena hinkwayo ni hi moya-xiviri wa wena hinkwawo.” U nga tiyiseka leswaku loko u endla tano swilo swi ta “ku fambela kahle.”
A A MA TLANGELA MALUNGHELO LAWA YEHOVHA A N’WI NYIKEKE WONA
9. Hlamusela leswaku ha yini swi nga ha vaka swi n’wi tikerile Muxe ku endla xiavelo xakwe.
9 Muxe “u langute ndzhukano wa Kreste wu ri rifuwo lerikulu ku tlula xuma xa le Egipta.” (Hev. 11:26) Muxe u lerisiwe ku va “Kreste,” kumbe Mutotiwa hileswi a hlawuriweke hi Yehovha leswaku a rhangela Vaisrayele va huma aEgipta. Muxe a a swi tiva leswaku a swi ta tika ku endla xiavelo lexi ni leswaku a a ta ‘rhukaniwa.’ Muisrayele un’wana u tshame a n’wi sandza a ku: “I mani la ku vekeke hosana ni muavanyisi wa hina?” (Eks. 2:13, 14) Endzhakunyana, Muxe u vutise Yehovha a ku: “Xana Faro u ta ndzi yingisisa ku yini?” (Eks. 6:12) Leswaku a lunghekela ku rhukaniwa, Muxe u khongele eka Yehovha a n’wi byela ku chava ni ku vilela ka yena. Yehovha u n’wi pfune njhani Muxe ku endla xiavelo lexi xo tika?
10. Yehovha u n’wi pfune njhani Muxe ku lunghekela xiavelo xakwe?
10 Xo sungula, Yehovha u tiyisekise Muxe a ku: “Ndzi ta va na wena.” (Eks. 3:12) Xa vumbirhi, Yehovha u n’wi nyike ntshembo ni xivindzi hi ku n’wi hlamusela swin’wana leswi vito Rakwe ri vulaka swona: “Ndzi ta tikombisa ndzi ri lexi ndzi nga ta tikombisa ndzi ri xona.” * (Eks. 3:14) Xa vunharhu, u nyike Muxe matimba yo endla masingita lama kombiseke leswaku Muxe a a rhumiwe hi Xikwembu hakunene. (Eks. 4:2-5) Xa vumune, Yehovha u hlawule Aroni leswaku a va muvulavuleri wa Muxe ni leswaku a n’wi pfuna ku endla xiavelo xakwe. (Eks. 4:14-16) Loko Muxe a ri kusuhi ni ku fa, a a khorwiseka leswaku Xikwembu xi pfuna malandza ya xona leswaku ma kota ku endla xiavelo xihi na xihi lexi xi ma nyikaka xona, lerova u byele Yoxuwa mutlhandlami wakwe hi ku tiyiseka a ku: “Yehovha hi yena la fambaka emahlweni ka wena. Yena u ta hambeta a va na wena. A nge ku tshiki kumbe a ku siya hilaha ku heleleke. U nga tshuki u chava kumbe u chavisiwa.”—Det. 31:8.
11. Ha yini Muxe a a xi teka xi ri xa nkoka xiavelo xakwe?
11 Hi ku seketeriwa hi Yehovha, Muxe a a xi teka xi ri xa nkoka xiavelo xakwe xo tika, a a xi teka xi ri “[xikulu] ku tlula xuma xa le Egipta.” A swi ta pfuna yini ku tirhela Faro ematshan’weni ya ku tirhela Xikwembu xa Matimba Hinkwawo? A swi ri ni nkoka wihi ku va hosana ya le Egipta loko swi pimanisiwa ni ku va “Kreste” kumbe mutotiwa wa Yehovha? Muxe u hakeriwile hikwalaho ko va ni langutelo lerinene. U ve ni vuxaka lebyikulu na Yehovha, loyi a endleke leswaku a kota ku kombisa ‘ku xiximeka lokukulu ngopfu’ loko a rhangela Vaisrayele leswaku va ya nghena eTikweni leri Tshembisiweke.—Det. 34:10-12.
12. I malunghelo wahi lawa Yehovha a hi nyikeke wona lawa hi faneleke hi ma tlangela?
12 Hilaha ku fanaka hi nyikiwe xiavelo xo karhi. Hi ku tirhisa N’wana wakwe, Yehovha u hi avele ku endla vutirheli, hilaha a endleke hakona eka muapostola Pawulo ni le ka van’wana. (Hlaya 1 Timotiya 1:12-14.) Hinkwerhu ka hina hi ni lunghelo ra ku chumayela mahungu lamanene. (Mat. 24:14; 28:19, 20) Van’wana i vatirheli va nkarhi hinkwawo. Vamakwerhu va xinuna lava wupfeke lava khuvuriweke va tirhela van’wana evandlheni va ri malandza ya vutirheli van’wana va ri vakulu. Hambiswiritano, ndyangu wa wena ni van’wana lava nga riki vapfumeri va nga ha vutisa leswaku malunghelo wolawo u nga na wona i ya nkoka ku fikela kwihi kumbe va kala va ku rhukana hikwalaho ka ku tinyikela ka wena. (Mat. 10:34-37) Loko va kala va swi kota ku ku heta matimba, u nga ha sungula ku tivutisa loko leswi u titsonaka swona leswaku u tirhela Yehovha swi ri swa nkoka kumbe loko u nga swi kota hakunene ku endla xiavelo xa wena. Loko wo humeleriwa hi sweswo, ripfumelo ri nga ku pfuna njhani leswaku u tiyisela?
13. Yehovha u hi pfuna njhani leswaku hi endla swiavelo swa hina?
13 Kombela Yehovha leswaku a ku seketela u ri ni ripfumelo ra leswaku u ta ku pfuna. N’wi byele leswi ku chavisaka ni leswi ku vilerisaka. Phela, i Yehovha la ku nyikeke xiavelo xexo, kutani u ta ku pfuna leswaku u kota ku xi endla. Njhani? Hi ndlela leyi a pfuneke Muxe ha yona. Xo sungula, Yehovha wa ku tiyisekisa: “Ndzi ta ku nyika matimba. Kunene ndzi ta ku pfuna. Kunene ndzi ta ku khoma swi tiya hi voko ra mina ra xinene ra ku lulama.” (Esa. 41:10) Xa vumbirhi, wa ku tsundzuxa leswaku switshembiso swakwe swa tshembeka: “Ndzi swi vurile; ndzi ta tlhela ndzi swi tisa. Ndzi swi vumbile, ndzi ta tlhela ndzi swi endla.” (Esa. 46:11) Xa vunharhu, Yehovha u ku nyika “matimba lama tlulaka lama tolovelekeke” leswaku u kota ku endla vutirheli bya wena. (2 Kor. 4:7) Xa vumune, leswaku a ku pfuna u tiyisela exiavelweni xa wena, Tata wa hina la khathalelaka u ku nyike vamakwerhu emisaveni hinkwayo lava nga vagandzeri va ntiyiso lava ‘hambetaka va chavelelana ni ku akana.’ (1 Tes. 5:11) Loko Yehovha a ri karhi a ku pfuna leswaku u endla xiavelo xa wena, ripfumelo ra wena eka yena ri ta kula naswona u ta teka malunghelo lawa u nga na wona entirhweni wa yena ma ri ya nkoka ku tlula nchumu wihi na wihi lowu misava leyi yi nga ku nyikaka wona.
“A A LANGUTA SWINENE-NENE EKU NYIKIWENI KA HAKELO”
14. Ha yini Muxe a a tiyiseka leswaku u ta hakeriwa?
14 Muxe “a a languta swinene-nene eku nyikiweni ka hakelo.” (Hev. 11:26) Muxe u pfumelele vutivi byitsongo lebyi a a ri na byona leswaku byi n’wi kongomisa ku endla swiboho hambileswi a ku ri ni swilo swo tala malunghana ni vumundzuku leswi a a nga swi tivi. Ku fana ni kokwa wakwe Abrahama, Muxe a a tiyiseka leswaku Yehovha a nga va pfuxa vafi. (Luka 20:37, 38; Hev. 11:17-19) Ku tshemba ka Muxe switshembiso swa Xikwembu swi n’wi pfunile leswaku a nga ehleketi leswaku malembe ya 40 lawa a ma heteke a ri mubaleki ni malembe ya 40 lawa a ma heteke emananga a a lo tlanga hi vutomi byakwe. Hambileswi a a nga swi tivi leswaku Xikwembu a xi ta swi hetisisa njhani switshembiso swa xona hinkwaswo, mahlo yakwe ya ripfumelo a ma vona hakelo leyi nga vonakiki.
15, 16. (a) Ha yini hi fanele hi languta swinene-nene eka hakelo ya hina? (b) I mikateko yihi leyi nga ta kumeka ehansi ka Mfumo wa Xikwembu leyi u yi languteleke hi mahlo-ngati?
15 Xana u languta “swinene-nene eku nyikiweni ka hakelo” ya wena? Ku fana na Muxe, na hina a hi swi tivi kahle leswaku switshembiso swa Xikwembu swi ta hetiseka njhani. Hi xikombiso, a hi “swi tivi leswaku nkarhi lowu vekiweke [wa nhlomulo lowukulu] wu [ta] fika rini.” (Mar. 13:32, 33) Kambe, hi tiva swo tala malunghana ni Paradeyisi ya le nkarhini lowu taka ku tlula leswi a swi tiviwa hi Muxe. Hambileswi hi nga riki na vuxokoxoko hinkwabyo, hi ni switshembiso leswi eneleke malunghana ni ndlela leyi vutomi byi nga ta va byi ri ha yona ehansi ka Mfumo wa Xikwembu lowu hi nga langutaka “swinene-nene” eka wona. Loko hi yi vona kahle hi mahlo ya mianakanyo misava yoleyo leyintshwa hi ta susumeteleka ku lava Mfumo wolowo ku sungula. Njhani? Anakanya hi mhaka leyi: Xana a wu ta yi xava yindlu leyi u nga tiviki swo tala malunghana na yona? A wu nga ta yi xava. Hilaha ku fanaka, a hi nga ta tirhisa vutomi bya hina leswaku hi va ni ntshembo lowu nga riki wa xiviri. Hi ripfumelo, hi fanele hi vona xifaniso lexi vonakaka kahle xa ndlela leyi hi nga ta va hi hanya ha yona ehansi ka Mfumo wolowo.
16 Leswaku u wu vona kahle Mfumo wa Xikwembu hi mianakanyo ya wena, languta “swinene-nene” eka vutomi bya wena loko u ta va se u hanya eParadeyisini. Tivone hi mahlo ya mianakanyo. Hi xikombiso, loko u dyondza hi vutomi bya vanhu va le Bibeleni lava hanyeke emahlweni ka Vukreste, anakanya hi leswi u nga ha va vutisaka swona loko va pfuxiwa eku feni. Anakanya hi leswi va nga ha ku vutisaka swona malunghana ni vutomi bya wena emasikwini yo hetelela. Anakanya hi ndlela leyi u nga ta tsaka ha yona loko u hlangana ni maxaka ya wena ya khale swinene ni loko u ma dyondzisa hi swilo hinkwaswo leswi Xikwembu xi va endleleke swona. Anakanya hi ndlela leyi u nga ta tsaka ha yona loko u ri karhi u dyondza hi swiharhi swo tala loko u ri karhi u swi hlalela emisaveni yo rhula. Anakanyisisa hi ndlela leyi vuxaka bya wena na Yehovha byi nga ta kula ha yona loko u ri karhi u va la hetisekeke hakatsongo-tsongo.
17. Xana ku yi vona kahle hi mahlo ya mianakanyo hakelo ya hina ya le nkarhini lowu taka swi hi pfuna njhani namuntlha?
17 Loko hi yi vona kahle hi mahlo ya mianakanyo hakelo ya hina ya le nkarhini lowu taka hi kota ku tiyisela, ku tsaka ni ku endla swiboho hi ri karhi hi swi tiva leswaku hi ta hanya hilaha ku nga heriki. Pawulo u tsalele Vakreste lava totiweke a ku: “Loko hi ri ni ntshembo eka lexi hi nga xi voniki, hi hambeta hi xi rindzela hi ku tiyisela.” (Rhom. 8:25) Marito lawa ma tirha eka Vakreste hinkwavo lava nga ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki. Hambileswi hi nga si yi kumaka hakelo ya hina, ripfumelo ra hina ri tiyile swinene lerova hi lehisa mbilu hi rindzela ‘ku nyikiwa hakelo.’ Ku fana na Muxe, a hi anakanyi leswaku hi tlange hi malembe lawa hi ma heteke hi ri karhi hi tirhela Yehovha. Ku ri na sweswo, ha khorwiseka leswaku “swilo leswi voniwaka i swa nkarhinyana, kambe swilo leswi nga voniwiki i swa hilaha ku nga heriki.”—Hlaya 2 Vakorinto 4:16-18.
18, 19. (a) Ha yini hi fanele hi lwa hi matimba leswaku hi tshama hi ri ni ripfumelo leri tiyeke? (b) Hi ta kambisisa yini exihlokweni lexi landzelaka?
18 Ripfumelo ri endla leswaku hi kota ku twisisa “vumbhoni lebyi tiyeke bya leswi nga swa xiviri hambiloko swi nga voniwi.” (Hev. 11:1) Munhu wa nyama a nga yi voni ndlela leyi swi nga swa risima ha yona ku tirhela Yehovha. Eka munhu wo tano, rifuwo ra moya “i vuphukuphuku.” (1 Kor. 2:14) Hambiswiritano, hi ni ntshembo wo tiphina hi ku hanya hilaha ku nga heriki ni ku vona ku pfuxiwa ka vafi, ku nga swilo leswi vanhu emisaveni leyi va nga swi anakanyiki. Ku fana ni vativi va filosofi va le nkarhini wa Pawulo lava a va n’wi vitana “jakatsa” leri nga tiviki nchumu, vanhu vo tala namuntlha va anakanya leswaku ntshembo lowu hi wu chumayelaka a wu twali.—Mint. 17:18.
19 Leswi hi hanyaka ni vanhu lava nga riki na ripfumelo, hi fanele hi lwa hi matimba leswaku hi tshama hi ri ni ripfumelo leri tiyeke. Kombela Yehovha leswaku “ripfumelo ra wena ri nga heli.” (Luka 22:32) Tshama u ri karhi u anakanya hi vuyelo bya xidyoho, lunghelo ra ku tirhela Yehovha ni ntshembo wa vutomi lebyi nga heriki. Kambe ripfumelo ra Muxe ri n’wi pfune ku nga voni swilo swoleswo ntsena. Exihlokweni lexi landzelaka, hi ta kambisisa ndlela leyi ripfumelo ri n’wi pfuneke ha yona ku vona “Loyi a nga vonakiki.”—Hev. 11:27.
^ ndzim. 10 Malunghana ni marito ya Xikwembu lama kumekaka eka Eksoda 3:14, xidyondzi xin’wana xa Bibele xi tsale xi ku: “A xi kona lexi nga xi sivelaka ku endla ku rhandza ka xona . . . Vito leri [Yehovha] a ri fanele ri va khokholo ra Vaisrayele, ri va nyika ntshembo ni nchavelelo lowu a va wu lava.”


text:
Mugwava
Mugwava wu kumeka enhoveni na le kaya. Murhi lowu wu mila hi ku olova swinene, naswona mihandzu ya wona yi dyiwa hi vanhu na swihari swa nhova, yi tlhela yi xavisiwa etimakete ta mihandzu..[1]
Nhlamuselo[Lulamisa | edit source]
Murhi lowu wu mila hi ku olova swinene ku fana na loko munhu a dyile mihandzu leyi, kutani a ya tirhuma emakhwatini wu sala wu mila loko mpfula yi na. Mugwava wa byariwa na le kaya hikuva na wona i wunwana wa misinya ya mihandzu ku fana na misinya ya milamula, manghozi na yinwana misinya. Mihandzu yi dyiwa hi vanhu na misinya swa nhova, yi tlhela yi xavisiwa etimakete ta mihandzu. Loko murhi lowu wu byariwile ekaya, wu endla ndzhuti wa kahle lowu dzudzekaka matluka hi nguva ya xixika ku fana na misinya yinwana kasi hi ximunwana wa hluka matluka na wona.[1]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Matluka ya mugwava ma tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya mukhuhlwana. Ku swekiwa matluka ku nwiwa mati ya kona ma hlanganisiwile na matluka ya mugamugamu. Ku tekiwa xuka u tikhumbumeta hi rona kutani u koka nkahelo wa kona, u dzuka nyuku. Loko munhu u huma kwalani u ta va a tshungulekile eka mukhuhlwana lowu a wu n`wi khomile. matluka ma tirhisiwa ku tshungula mikarhi yinwana ku tirhisiwa mahanti na timitsu. Matluka ma tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya nchuluko. Matluka ya murhi lowu nakambe ma nga pfuneta ku tshungula vuvabyi byi fana na vuvabyi bya chukele, mukhuhlwana, tialisa, swilondzo na malariya. Matluka ma tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya chukele etikweni ra Kapa.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.


text:
MHAKA YA VUTOMI
Ndzi Ni Matimba Hambileswi Ndzi Lamaleke
Ku hava munhu loyi a a ta ehleketa leswaku ndzi tiyerile loko a ndzi vona ndzi tshame exitulwini xa lava lamaleke tanihi leswi ndzi nga ximunhwana lexi tsaneke lexi tikaka 29 wa tikhilogiramu. Kambe loko miri wa mina wu nyanya ku tsana, ripfumelo ra mina ri ndzi tiyisile. Mi nge ndzi hlamusela ndlela leyi ripfumelo ni vulema bya mina swi byi khumbeke ha yona vutomi bya mina.
Loko ndzi anakanya hi vutomi bya mina loko ndza ha ri ntsongo ndzi tsundzuka minkarhi yo tsakisa eximutanini xin’wana lexi nga edzongeni wa Furwa, laha vatswari va mina a va tshama kona. Tata wa mina u ndzi endlele muchinginya naswona a ndzi rhandza ku tsutsuma-tsutsuma ekaya. Hi 1966, Timbhoni ta Yehovha ti endzele ekaya laha ti vulavuleke na Tatana nkarhi wo leha. Endzhakunyana ka tin’hweti ta nkombo, u ve Mbhoni. Hi ku famba ka nkarhi, Manana na yena u ve Mbhoni ya Yehovha ivi va sungula ku ndzi kurisela endyangwini lowu nga ni rirhandzu.
Mavabyi ya mina ma sungule loko ha ha ku tlhelela eSpain, laha vatswari va mina va humaka kona. Ndzi sungule ku twa switlhavi eswandleni ni le mahlanganweni. Endzhaku ka loko ku hundze malembe mambirhi hi ri karhi hi ya eka madokodela yo tala, hi kume dokodela wa mahlangano loyi a vuleke a ri ni gome a ku, “A hi nge he swi koti ku tshungula vuvabyi lebyi.” Manana u sungule ku rila. Loko ndzi ri ekamareni ro kambela eka rona vavabyi, ndzi twe dokodela a vula marito lawa ndzi nga ma tolovelangiki yo tanihi lama nge “vuvabyi lebyi nga tshungulekiki lebyi vangiwaka hi switsongwatsongwana” ni lama nge “juvenile polyarthritis.” * Hambileswi a ndzi nga tivi nchumu tanihi leswi a ndzi ri xinhwanyatana lexi nga ni malembe ya khume, ndzi swi xiyile leswaku wolawo a ku ri mahungu yo biha.
Dokodela u ringanyete leswaku ndzi yisiwa exibedlhele xa vana lava nga ni vuvabyi lebyi nga tshungulekiki. Loko ndzi fika ndzi kume leswaku ndhawu yoleyo a ndzi nga yi rhandzi. Milawu ya kona a yi tika: Tinani ti ndzi tsemete misisi ivi ti ndzi ambarisa yunifomo ya xikhale. Ndzi tivutise ndzi ri karhi ndzi rila ndzi ku, ‘Xana ndzi ta swi kota ku hanya kwala?’
NDZI SWI XIYILE LESWAKU YEHOVHA WA NDZI KHATHALELA
Tanihi leswi vatswari va mina va ndzi dyondziseke ku tirhela Yehovha, ndzi ale ku katseka eka mihivahivana ya Khatoliki leyi a yi endliwa exibedlhele. Tinani a ti nga swi twisisi leswaku ha yini a ndzi ala. Ndzi khongele Yehovha leswaku a nga ndzi fularheli naswona ndzi hatle ndzi swi xiya leswaku wa ndzi khathalela, ku fana ni ku vukarhiwa hi tatana loyi a nga ni rirhandzu.
Vatswari va mina a va pfumeleriwa ku ndzi endzela swa xinkarhana hi Mugqivela. A va ndzi tela ni minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni leswaku ndzi ta yi hlaya ni leswaku ndzi ta tshama ndzi tiyile eripfumelweni. Hi ntolovelo vana a va nga pfumeleriwi ku va ni tibuku, kambe tinani ti ndzi pfumelerile leswaku ndzi va na tona swin’we ni Bibele, leyi a ndzi yi hlaya siku ni siku. Nakambe ndzi bule ni swinhwanyetana swin’wana hi ta ntshembo wa mina wa ku hanya hilaha ku nga heriki emisaveni leyi nga Paradeyisi, laha ku nga ta va ku nga ri na munhu loyi a vabyaka. (Nhlavutelo 21:3, 4) Hambileswi minkarhi yin’wana a ndzi va ni gome ni xivundza, a ndzi tsaka hikuva ripfumelo ra mina ni ku tshembela ka mina eka Yehovha a swi ya swi kula.
Endzhaku ko heta tin’hweti ta tsevu ndzi ri emaxangwini, madokodela ma ndzi ntshunxile. A ndzi nga holanga, kambe ndzi titwe ndzi tsakile loko ndzi tlheriseriwa eka vatswari va mina. Mahlangano ya mina ma sungule ku lamala naswona ndzi sungule ku twa ku vava swinene. Loko se ndzi va emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi miri wa mina a wu tsanile swinene. Hambiswiritano, loko ndzi ri ni malembe ya 14, ndzi khuvuriwile ivi ndzi tiyimisela ku tirhela Tata wa mina wa le tilweni hilaha ndzi nga kotaka hakona. Kambe minkarhi yin’wana a ndzi pfa ndzi heleriwa hi ntshembo eka yena. A ndzi khongela ndzi ku: “Ha yini ndzi humeleriwa hi swilo leswi? Ndzi kombela u ndzi horisa. Xana a wu swi voni leswaku ndzi xaniseka njhani?”
Ndzi xaniseke swinene emalembeni ya mina ya kondlo-a-ndzi-dyi. Ndzi boheke ku swi amukela leswaku a ndzi nga ta hola. A swi nga ta ndzi pfuna nchumu ku tiringanisa ni vanghana va mina lava hanyeke kahle va tlhela va tiphina hi vutomi. A ndzi titwa ndzi nga pfuni nchumu naswona a ndzi khomiwa hi tingana. Nilokoswiritano, ndyangu wa ka hina ni vanghana va mina va ndzi seketerile. Ndzi n’wi kumbuka swinene Alicia loyi a a ndzi hundza hi malembe ya 20 loyi a veke munghana wa mina lonkulu. U ndzi pfunile leswaku ndzi nga tshameli ku titshandza hi vuvabyi bya mina kambe ndzi anakanya ngopfu hi ku pfuna van’wana ematshan’weni yo anakanyisisa hi swiphiqo swa mina.
LESWI NDZI PFUNEKE KU VA NI VUTOMI LEBYI NGA NI XIKONGOMELO
Loko ndzi ri ni malembe ya 18, ndzi vabye ngopfu lerova hambi ku ya eminhlanganweni ya Vukreste a ndzi nga swi koti. Nilokoswiritano, loko ndzi tsandzeke ku ya eminhlanganweni, nkarhi wolowo a ndzi wu tirhisela ku hlaya Bibele ekaya. Buku ya Yobo ni ya Tipisalema ti ndzi pfune ku twisisa leswaku namuntlha a hi minkarhi hinkwayo Yehovha Xikwembu a hi sirhelelaka eka mavabyi kambe wa hi khutaza hi tlhelo ra moya. Ku khongela nkarhi na nkarhi swi ndzi endle leswaku ndzi va ni “matimba lama tlulaka lama tolovelekeke” ni “ku rhula ka Xikwembu loku tlulaka miehleketo hinkwayo.”—2 Vakorinto 4:7; Vafilipiya 4:6, 7.
Loko ndzi ri ni malembe ya 22, ndzi boheke ku swi amukela leswaku se a ndzi ta famba hi xitulu xa lava lamaleke. A ndzi chava leswaku vanhu a va ta ndzi tekela ehansi naswona a va ta ndzi teka tanihi wansati loyi a vabyaka loyi a fambaka hi xitulu xa lava lamaleke. Hambiswiritano, xitulu xa lava lamaleke xi endle leswaku ndzi kota ku tiyimela naswona ku titekela ka mina ehansi swi hundzuke nkateko. Munghana wa mina loyi a vitaniwaka Isabel u ringanyete leswaku ndzi tivekela pakani yo tirha na yena tiawara ta 60 entirhweni wo chumayela ku ringana n’hweti.
Eku sunguleni a ndzi ehleketa leswaku a ndzi nge swi koti. Kambe ndzi kombele Yehovha leswaku a ndzi pfuna naswona hikwalaho ko seketeriwa hi ndyangu wa ka hina ni vanghana ndzi swi kotile. N’hweti yoleyo yo tsakisa yi hundze hi ku hatlisa naswona ku chava ni ku khomiwa hi tingana leswi a ndzi ri na swona swi herile. Ndzi tiphine swinene lerova hi 1996 ndzi endle xiboho xo va muchumayeri wa nkarhi hinkwawo—ndzi heta tiawara to tala n’hweti yin’wana ni yin’wana ndzi ri eku chumayeleni. Xexo a ku ri xin’wana xa swiboho leswinene lexi ndzi tshameke ndzi xi endla, lexi endleke leswaku ndzi tshinela ekusuhi ni Xikwembu hambi ku ri ku ndzi tiyisa emirini. Ku ya entirhweni wo chumayela swi endle leswaku ndzi byela vanhu vo tala hi ripfumelo ra mina ni ku pfuna van’wana leswaku va va vanghana va Xikwembu.
YEHOVHA U HAMBETE A NDZI PFUNA
Hi ximumu xa 2001, ndzi ve eka mhangu yo chavisa ya movha laha ndzi tshovekeke milenge hayimbirhi. Loko ndzi etlele emubedweni exibedlhele ndzi ri karhi ndzi twa ku vava swinene, ndzi khongele hi mbilu ndzi ku: “Yehovha ndzi kombela leswaku u nga ndzi tshiki!” Hi nkarhi wolowo, wansati loyi a a ri ekusuhi ni mubedo wa mina u ndzi vutise a ku: “Xana u Mbhoni ya Yehovha?” Leswi a ndzi ri hava matimba yo n’wi hlamula, ndzi pfumele hi nhloko. U te: “Ndza mi tiva! Ndzi tala ku hlaya timagazini ta n’wina.” Marito wolawo ma ndzi khutaze swinene. Hambileswi a ndzi ri eka xiyimo lexi terisaka vusiwana, ndzi chumayele hi Yehovha. Mawaku lunghelo ronghasi!
Loko ndzi hlakarhelanyana, ndzi endle xiboho xo tlhela ndzi chumayela. Manana a a ndzi famba-fambisa emakamareni ya vavabyi hambileswi milenge ya mina a yi semendheriwile. Siku ni siku, a hi endzela swigulana swo hlayanyana, hi swi pfuxela ivi hi swi siyela minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni. Maendzo wolawo a ma ndzi karharisa, kambe Yehovha u ndzi nyike matimba lama lavekaka.
Eka malembe lama hundzeke, switlhavi swa mina swi ye swi nyanya naswona ku fa ka tata wa mina swi engetele gome leri a ndzi ri na rona. Nilokoswiritano, ndzi ringeta ku va ni langutelo lerinene. Njhani? Nkarhi na nkarhi loko swi koteka ndzi ringeta ku tshama ni vanghana ni maxaka naswona sweswo swi ndzi pfuna leswaku ndzi nga ehleketi hi swiphiqo swa mina. Kutani loko ndzi ri ndzexe, ndzi hlaya Bibele kumbe ndzi chumayela van’wana hi riqingho.
Minkarhi yo tala ndza tsipa ivi hi mahlo ya mianakanyo ndzi tivona ndzi ri emisaveni leyintshwa leyi Xikwembu xi yi tshembisaka
Nakambe ndzi ringeta ku tiphina hi vuhungasi byo olova, byo tanihi ku biwa hi moya kumbe ku nun’hwetela swiluva. Leswi swi ndzi nyika swivangelo swo nkhensa. Nakambe ku tshama ndzi tsakile swi ndzi pfunile. Siku rin’wana loko hi ri eku chumayeleni, munghana wa mina, loyi a a ri karhi a ndzi chovha hi xitulu xa lava lamaleke, hi xitshuketa u yimile leswaku a tsala swo karhi. Xikan’we-kan’we ndzi khunguluke endhawini leyi rhelelaka kutani ndzi ya titshega hi movha lowu pakeke. Hinkwerhu ka hina a hi chuhile, kambe loko hi vona leswaku a ku humelelanga nchumu wo biha, hi hlekile swinene.
Ku ni swilo swo tala leswi ndzi nga kotiki ku swi endla evuton’wini. Ndzi tibyela leswaku ndzi ta swi endla enkarhini lowu taka. Minkarhi yo tala ndza tsipa ivi hi mahlo ya mianakanyo ndzi tivona ndzi ri emisaveni leyintshwa leyi Xikwembu xi yi tshembisaka. (2 Petro 3:13) Ndzi tivona ndzi hanye kahle, ndzi ri karhi ndzi famba-famba ni ku tiphina hi vutomi handle ko karhatiwa hi swiphiqo. Ma ndzi khutaza marito ya Hosi Davhida lama nge: “Tshemba Yehovha; vana ni xivindzi naswona u endla mbilu ya wena yi va ni matimba.” (Pisalema 27:14) Hambileswi miri wa mina wu yaka wu tsana swinene, Yehovha u ndzi tiyisile. Ndzi hambeta ndzi va ni matimba hambileswi ndzi lamaleke.
^ ndzim. 6 Juvenile polyarthritis i muxaka wa vuvabyi lebyi nga tshungulekiki bya mahlangano lebyi khomaka vana. Masocha ya miri ma sungula ku hlasela tisele ta miri leti hanyeke kahle ivi swi endla leswaku munhu a twa ku vava ni ku tlhela a pfimba eka mahlangano.