c: application/epub+zip

text:
Leswi Nga Endzeni
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
Ha Yini Swilo Swo Biha Swi Humelela Vanhu Vo Lulama? 4
Xana Xikwembu Xi Ta Endla Yini Hi Vubihi Lebyi Nga Kona? 7
Bibele Yi Hundzula Vutomi Bya Vanhu 8
U Fanele U Va Tshinya Njhani Vana Va Wena? 10
Xana U Nga Swi Kota Ku Vona Xikwembu Lexi Nga Vonakiki? 14
Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Bibele 16
TINHLAMULO TIN’WANA TA SWIVUTISO SWA BIBELE—Xana Timhangu Ta Ntumbuluko I Nxupulo Lowu Humaka Eka Xikwembu?
(Lava ehansi ka nhloko-mhaka leyi nge, TIDYONDZO TA BIBELE > TINHLAMULO TA SWIVUTISO SWA BIBELE)
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | HA YINI SWILO SWO BIHA SWI HUMELELA VANHU VO LULAMA?
Smita,* wansati wa le Dhaka, eBangladesh loyi a a ri ni malembe ya 35, a a tiviwa hi ku va ni rirhandzu a tlhela a khathala hi vanhu. Vanhu a va n’wi tiva tanihi wansati loyi a gingiritekaka naswona a tsakeke, loyi a a lava ku dyondzisa van’wana leswi a swi dyondzeke hi Xikwembu. Vandyangu wakwe ni vanghana, va tsemeke nhlana loko Smita a hlaseriwa hi vuvabyi lebyi n’wi dlayeke ku nga si hela ni vhiki.
James ni nsati wakwe ku nga mpatswa lowu nga emalembeni ya va-30, a va tiveka hi ku va ni vumunhu byo fana ni bya Smita. Siku rin’wana hi ximun’wana, va endzele vanghana va vona lava a va tshama eribuweni ra le vupela-dyambu bya United States. A va ha tlhelelanga ekaya ra vona le New York. Loko va ha ri kwale, va file eka mhangu leyi chavisaka ya movha, leswi endleke leswaku varhandziwa va vona swin’we ni vatirhi-kulobye va sala va tsemeke nhlana swinene.
A swi lavi u kala u ya ekule leswaku u kota ku vona ku andza ka vubihi ni ku xaniseka loku nga kona namuntlha. Tinyimpi ti dlaya vaaki swin’we ni masocha. Vugevenga ni madzolonga swi dyisa vanhu lava nga riki na nandzu mbitsi. Timhangu leti dlayaka ni mavabyi lama siyaka vanhu va lamarile, swi humelela vanhu hinkwavo ku nga khathariseki malembe ni xiyimo xa vona evuton’wini. Timhangu ta ntumbuluko a ti hlawuli ti dlaya vanhu hinkwavo. Xihlawuhlawu ni vuhomboloki swi kumeka emisaveni hinkwayo. Kumbexana na wena u tshame u langutana ni maxangu.
Swi tolovelekile ku vutisa swivutiso swo fana ni leswi:
Ha yini swilo swo biha swi humelela vanhu lavanene?
Xana hi fanele hi sola Xikwembu hi swilo swo tano?
Xana makhombo ma va kona hi xiwelo kumbe ma vangiwa hi vanhu?
Xana swi nga va swi vangiwa hi Karma, ku nga ku xaniseka hikwalaho ka swiendlo leswi munhu a swi endleke enkarhini lowu hundzeke?
Loko ku ri leswaku ku ni Xikwembu xa matimba hinkwawo, ha yini xi nga sirheleli vanhu vo lulama leswaku va nga weriwi hi makhombo?
Xana vubihi ni ku xaniseka swi ta kala swi hela?
Leswaku hi kota ku hlamula swivutiso leswi, hi fanele hi sungula hi kuma tinhlamulo ta swivutiso swimbirhi swa nkoka leswi nge: Ha yini swilo swo biha swi humelela vanhu hinkwavo? I yini leswi Xikwembu xi nga ta swi endla?
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | HA YINI SWILO SWO BIHA SWI HUMELELA VANHU VO LULAMA?
Leswi Yehovha Xikwembu* a nga Muvumbi wa swilo hinkwaswo naswona a nga ni matimba hinkwawo, vanhu vo tala va nga ha n’wi sola hikwalaho ka xilo xin’wana ni xin’wana lexi endlekaka laha misaveni ku katsa ni swilo hinkwaswo swo biha. Hambiswiritano, xiya leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni Xikwembu xa ntiyiso:
“Yehovha u lulamile etindleleni takwe hinkwato.”—Pisalema 145:17.
“Tindlela [ta Xikwembu] hinkwato i vululami. Xikwembu xa vutshembeki, lexi nga riki na vuhomboloki; xi ni vululami naswona xi hava xisandzu.”—Deteronoma 32:4.
“Yehovha u ni xinakulobye lexikulu swinene ni tintswalo.”—Yakobo 5:11.
Xikwembu a hi xona xi vangaka swilo swo biha. Kambe, xana xi hlohlotela vanhu ku endla swo biha? Nikatsongo! Matsalwa ma ri: “Loko a ri endzingweni, munhu a nga vuli a ku: ‘Ndzi ringiwa hi Xikwembu.’” Ha yini? Hikuva “Xikwembu xi nga ka xi nga ringiwi hi swilo swo biha naswona xona a xi ringi munhu.” (Yakobo 1:13) Xikwembu a xi ringi munhu ni un’we hi ku n’wi hlohlotela leswaku a tikhoma hi ndlela yo biha. Xikwembu a xi endli swilo swo biha kumbe ku hlohlotela van’wana ku swi endla. Kutani, i mani loyi a faneleke a soriwa loko ku endleka swilo swo biha?
Loko Bibele yi hlamusela xivangelo xin’wana lexi endlaka vanhu va xaniseka yi ri: “Nkarhi ni xiendlakalo lexi nga languteriwangiki swa va wela hinkwavo.” (Eklesiasta 9:11) Loko swiendlakalo kumbe timhangu leti nga languteriwangiki ti humelela, ku nga khathariseki leswaku ti hlasele munhu kumbe e-e, swi titshege hi leswaku munhu wa kona u va a ri kwihi loko ti humelela. Emalembeni ya kwalomu ka 2 000 lama hundzeke, Yesu Kreste u vulavule hi khombo leri katsaka vanhu va 18 lava weriweke hi xihondzo xi va dlaya. (Luka 13:1-5) A va fanga hikwalaho ka ndlela leyi a va hanya ha yona khale, kambe a vo va ehansi ka xihondzo hi nkarhi lowu xi weke ha wona. Hi January 2010, mhangu ya ku tsekatseka ka misava yi hlasele tiko ra Haiti, naswona mfumo wa tiko rero wu vule leswaku ku fe vanhu vo tlula 300 000. Vanhu volavo va file ku nga khathariseki xiyimo xa vona. Mavabyi na wona ma nga ha hlasela vanhu nkarhi wun’wana ni wun’wana.
Ha yini Xikwembu xi nga sirheleli vanhu vo lulama eka timhangu?
Van’wana va nga ha vutisa va ku: ‘Xana Xikwembu a xi nge swi koti ku sivela makhombo yo tano lama dlayaka leswaku ma nga humeleli? Xana a xi nge swi koti ku sirhelela vanhu lavanene loko va langutane ni khombo?’ Leswaku Xikwembu xi kota ku endla tano, swi ta vula leswaku xi tiva swilo swo biha swi nga si endleka. Leswi Xikwembu xi nga ni vuswikoti byo tiva vumundzuku ka ha ri mahlweni, xivutiso lexi hi faneleke hi anakanyisisa ha xona hi lexi nge: Xana Xikwembu xi hlawula ku ma tirhisa hi ndlela leyi hundzeletiweke matimba ya xona yo tiva swilo swo tano leswi nga ta endleka enkarhini lowu taka?—Esaya 42:9.
Matsalwa ma ri: ‘Xikwembu xi le matilweni; xi swi endlile hinkwaswo leswi xi tsakeleke ku swi endla.’ (Pisalema 115:3) Yehovha u endla leswi a vonaka swi fanerile ku swi endla, ku nga ri xin’wana ni xin’wana lexi a nga kotaka ku xi endla. Nakambe u byi tirhisa hi ndlela leyi fanaka vuswikoti byakwe byo tiva swilo ka ha ri mahlweni. Hi xikombiso, endzhaku ka loko vuhomboloki byi tinyike matimba emitini ya khale ya Sodoma na Gomora, Xikwembu xi byele Abrahama xi ku: “Hakunene ndzi ta rhelela leswaku ndzi ya vona loko va endla hi ku helela hi ku pfumelelana ni xirilo lexi twakaleke eka mina, loko swi nga ri tano, ndzi ta swi tiva.” (Genesa 18:20, 21) Ku ringana nkarhi wo karhi, Yehovha u hlawule ku nga byi tivi vuhomboloki lebyi a byi ta va kona emitini yoleyo. Hilaha ku fanaka, Yehovha a nga hlawula ku ka a nga tivi swilo hinkwaswo leswi nga ta endleka. (Genesa 22:12) Kambe leswi a swi vuli leswaku Xikwembu xi ni ku nga hetiseki kumbe ku tsana ko karhi. Leswi ‘ntirho wa xona wu hetisekeke,’ xi byi tirhisa hi ku ringanisela vuswikoti bya xona bya ku tiva vumundzuku ni xikongomelo xa xona; a xi sindzisi vanhu ku landzela ndlela yo karhi.* (Deteronoma 32:4) Xana sweswo hinkwaswo swi hi byela yini hi Xikwembu? Leswaku xi kota ku hlawula ndlela leyi xi nga swi tivaka ha yona swilo leswi nga ta endleka naswona xi swi endla hi vutlhari.
Vanhu na vona va soriwa hikwalaho ka vubihi lebyi nga kona. Xiya ndlela leyi Bibele yi swi hlamuselaka ha yona leswi nga endlaka leswaku ku va ni swiendlo leswi nga ni khombo. “Un’wana ni un’wana u ringiwa hi ku kokiwa ni ku wongiwa hi ku navela ka yena n’wini. Kutani ku navela, loko ku xurhe, ku veleka xidyoho; kutani, xidyoho, loko xi hetisekile, xi tswala rifu.” (Yakobo 1:14, 15) Loko munhu un’wana ni un’wana a endla hi ku ya hi ku navela ka yena ko biha kumbe a endla vubihi loko, u ta kuma vuyelo bya swiendlo swa yena. Leswi vanhu va velekiweke va nga hetisekanga, va nga sungula ku va ni ku navela ko biha kutani ku navela koloko loko ku kurile ku nga vanga vuyelo byo vava. (Varhoma 7:21-23) Matimu ma kombisa leswaku vanhu va endle vubihi naswona sweswo swi vange ku xaniseka lokukulu. Ku tlula kwalaho, vanhu vo biha va nga kucetela van’wana leswaku va fana na vona kutani sweswo swi endla leswaku vubihi byi andza.—Swivuriso 1:10-16.
Vanhu va endle vubihi naswona sweswo swi vange ku xaniseka lokukulu
Xana Xikwembu xi fanele xi nghenelela naswona xi sivela vanhu leswaku va nga endli swo biha? Xiya ndlela leyi munhu a endliweke ha yona. Matsalwa ma vula leswaku Xikwembu xi endle munhu hi xifaniso xa xona. Hikwalaho, vanhu va ni vuswikoti byo kombisa timfanelo ta Xikwembu. (Genesa 1:26) Vanhu va nyikiwe leswaku va kota ku tihlawulela naswona va nga hlawula ku rhandza Xikwembu va tlhela va tshembeka eka xona hi ku endla leswi amukelekaka eka xona. (Deteronoma 30:19, 20) Loko Xikwembu a xi sindzisa vanhu ku landzela ndlela yo karhi, sweswo a swi ta kombisa leswaku ntshunxeko lowu va nga na wona wa ku tihlawulela a wu pfuni nchumu. Ha yini? Vanhu a va ta fana ni michini va endla leswi va kongomisiwaka leswaku va swi endla. A swi ta va tano loko dyondzo ya leswaku vutomi bya munhu byi lo kunguhatiwa a yi lawula ndlela leyi hi endlaka swilo ha yona ni hinkwaswo leswi hi humelelaka. Swa tsakisa leswi Xikwembu xi hi xiximaka hi ku va xi hi pfumelela hi tihlawulela leswi hi swi lavaka. Kambe sweswo a swi vuli leswaku vubihi lebyi vangiwaka hi swihoxo swa vanhu byi ta va kona hilaha ku nga heriki.
Loko a wo vutisa munhu loyi a nga Muhindu kumbe Mubudha xivutiso lexi nga eka xifunengeto xa magazini lowu, a nga hlamula a ku: “Swilo swo biha swi humelela vanhu vo lulama hikwalaho ka dyondzo ya Karma. Va hakela leswi va swi endleke enkarhini lowu hundzeke.”*
Malunghana ni dyondzo ya Karma, i swa nkoka ku xiya leswi Bibele yi swi vulaka hi rifu. Ensin’wini ya Edeni laha vanhu va sunguleke kona, Muvumbi u byele wanuna wo sungula Adamu a ku: “U nga ha tidyela u eneriseka eka murhi wun’wana ni wun’wana wa ntanga. Kambe loko ku ri murhi wa ku tiva leswinene ni leswo biha u nga tshuki u wu dya hikuva siku u nga ta wu dya, u ta fa hakunene.” (Genesa 2:16, 17) Loko Adamu a a nga dyohanga hi ku nga yingisi Xikwembu, a a ta va a hanye hilaha ku nga heriki. Rifu i hakelo ya ku nga yingisi nawu wa Xikwembu. Loko Adamu a va ni vana, “rifu ri tlulele vanhu hinkwavo.” (Varhoma 5:12) Hikwalaho, ku nga vuriwa leswaku “hakelo leyi tisiwaka hi xidyoho i rifu.” (Varhoma 6:23) Bibele yi tlhela yi ku: “Loyi a feke, xidyoho xa yena xi hlanguriwile.” (Varhoma 6:7) Hi marito man’wana, loko vanhu va fa, a va hambeti va xaniseka hikwalaho ka swidyoho swa vona.
Namuntlha vanhu vo tala va vula leswaku ku xaniseka ka vanhu ku fambisana ni dyondzo ya Karma. Hakanyingi munhu loyi a pfumelaka eka dyondzo leyi, loko a xaniseka ni loko vanhu van’wana va xaniseka a nga vileli. Kambe ntiyiso hileswaku mhaka leyi a yi kombisi ku ri ni ntshembo wa ku herisa vubihi. Ku vuriwa leswaku lexi nga ntshunxaka munhu i ku velekiwa ra vumbirhi hi mahanyelo lamanene ni vutivi byo hlawuleka. Leswi hinkwaswo swi hambanile ni leswi Bibele yi swi vulaka.*
Munhu a hi yena a sunguleke vubihi. Sathana Diyavulosi loyi eku sunguleni a a ri ntsumi ya Xikwembu yo tshembeka, “a nga yimanga a tiyile entiyisweni,” u tise xidyoho emisaveni. (Yohane 8:44) U sungule mhaka ya ku xandzuka entangeni wa Edeni. (Genesa 3:1-5) Yesu Kreste u n’wi vule “lowo homboloka” ni “mufumi wa misava.” (Matewu 6:13; Yohane 14:30) Vanhu va landzela ndlela ya Sathana va tshika ndlela leyinene ya Yehovha. (1 Yohane 2:15, 16) 1 Yohane 5:19 yi ri: “Misava hinkwayo yi le hansi ka matimba ya lowo homboloka.” Ku ni swivumbiwa swin’wana swa moya leswi na swona swi xandzukeke swi landzela Sathana. Bibele yi vula leswaku Sathana ni madimona yakwe va ‘xisa misava hinkwayo’ va vanga “khombo eka misava.” (Nhlavutelo 12:9, 12) Loyi a faneleke a soriwa hikwalaho ka vubihi lebyi nga kona, i Sathana Diyavulosi.
Swi le rivaleni leswaku Xikwembu a hi xona xi vangaka swilo swo biha leswi humelelaka vanhu; a hi xona xi endlaka leswaku vanhu va xaniseka. Kambe xi tshembisa ku herisa vubihi hilaha xihloko lexi landzelaka xi nga ta kombisa hakona.
^ ndzim. 3 Yehovha i vito ra Xikwembu hi laha swi hlamuseriweke ha kona eBibeleni.
^ ndzim. 11 Loko u lava ku tiva leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela vubihi byi ya emahlweni, hlaya ndzima 11 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 16 Loko u lava ku dyondza hi masungulo ya dyondzo ya Karma, hlaya eka matluka 8-12 ya broxara leyi nge Ku Humelela Yini Hi Hina Loko Hi Fa? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 18 Loko u lava ku tiva hi leswi Bibele yi swi dyondzisaka hi xiyimo xa vafi ni ntshembo wa lava feke, hlaya ndzima 6 na 7 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | HA YINI SWILO SWO BIHA SWI HUMELELA VANHU VO LULAMA?
Bibele yi hi byela leswi Yehovha ni N’wana wakwe Yesu Kreste va nga ta swi endla hi ku xaniseka loku vangiweke hi Sathana Diyavulosi. Bibele yi ri: “N’wana wa Xikwembu [Yesu] u humelerile hi xikongomelo xa ku ta herisa mintirho ya Diyavulosi.” (1 Yohane 3:8) Mafambiselo lawa ya swilo lama taleke hi makwanga, rivengo ni swiendlo swo biha ma ta lovisiwa. Yesu u tshembisa leswaku Sathana Diyavulosi ku nga, “mufumi wa misava leyi u ta cukumeteriwa ehandle.” (Yohane 12:31) Ku ta simekiwa misava leyintshwa yo lulama, laha nkucetelo wa Sathana wu nga ta va wu nga ha ri kona, naswona misava leyi yi ta va ndhawu ya ku rhula.—2 Petro 3:13.
Xana ku ta endleka yini hi vanhu lava alaka hi vomu ku cinca mahanyelo ya vona naswona va hambetaka va endla swilo swo biha? Anakanya hi xitshembiso lexi: “Lavo lulama hi vona lava nga ta tshama emisaveni, naswona lava va pfumalaka xisandzu hi vona lava nga ta sala eka yona. Loko ku ri lavo homboloka, va ta dlayiwa emisaveni; kasi loko ku ri vaxengi, va ta tsuvuriwa eka yona.” (Swivuriso 2:21, 22) Nkucetelo wa vanhu vo homboloka a wu nge he vi kona. Eka swiyimo sweswo swo rhula, vanhu lava yingisaka va ta ya va endliwa lava hetisekeke hakatsongo-tsongo.—Varhoma 6:17, 18; 8:21.
Eka misava yoleyo leyintshwa, Xikwembu xi ta byi herisa njhani vubihi? A xi nge herisi nyiko leyi xi yi nyikeke vanhu ya ku tihlawulela ivi xi va endla va hanya ku fana ni michini leyi kongomisiwaka. Ku ri na sweswo, xi ta dyondzisa vanhu lava yingisaka tindlela ta xona, xi va pfuna va cinca miehleketo ni swiendlo swa vona swo biha.
Xikwembu xi ta swi herisa hinkwaswo leswi vangaka ku xaniseka
Xana Xikwembu xi ta endla yini hi makhombo lama humelelaka ma nga languteriwanga? Xi tshembisa leswaku hulumendhe ya Mfumo wa xona yi ta lawula misava ku nga ri khale. Hosi ya Mfumo wolowo leyi hlawuriweke hi Xikwembu i Yesu Kreste loyi a nga ni matimba yo hanyisa lava vabyaka. (Matewu 14:14) Nakambe Yesu u ni matimba yo lawula matimba ya ntumbuluko. (Marka 4:35-41) Xisweswo, a ku nge he vi kona ku xaniseka loku vangiwaka hi “nkarhi ni xiendlakalo lexi nga languteriwangiki.” (Eklesiasta 9:11) Eka Mfumo wa Kreste vanhu a va nge he weriwi hi makhombo.—Swivuriso 1:33.
Xana ku ta endleka yini hi vanhu va ntsandza vahlayi lava feke ku vava va nga ri na nandzu? Emahlweni ko va Yesu a pfuxa munghana wakwe Lazaro u te: “Hi mina ku pfuka ni vutomi.” (Yohane 11:25) Hakunene, Yesu u ni matimba ya ku pfuxa lava feke!
Loko mhaka ya ku hanya emisaveni laha vanhu vo lulama va nga ta ka va nga ha humeleriwi hi swilo swo biha yi ku tsakisa, ha yini u nga tivekeli pakani ya ku dyondza swo tala hi Xikwembu xa ntiyiso ni hi xikongomelo xa xona eBibeleni? Timbhoni ta Yehovha ta laha u tshamaka kona, ti ta swi tsakela ku ku pfuna leswaku u kuma vutivi byolebyo. Hi ku rhamba leswaku u tihlanganisa na tona laha u tshamaka kona kumbe u tsalela vakandziyisi va magazini lowu.
BIBELE YI HUNDZULA VUTOMI BYA VANHU
LEMBE RO VELEKIWA: 1958
TIKO LERI A HUMAKA EKA RONA: ITALY
MATIMU YAKWE: XIRHO XA NTLAWA WA TINSULA-VOYA
Ndzi velekiwe ndzi tlhela ndzi kulela eswimitanini swa le Rome, endhawini leyi a ku tshama swisiwana leswi tirhaka mintirho ya xiyimo xa le hansi. Vutomi a byi tika. A ndzi kalanga ndzi n’wi tiva mana wa mina, naswona a hi nga twanani na tatana. Loko ndzi ri karhi ndzi kula, ndzi dyondze ndlela yo tihanyisa hambiloko xiyimo xi tika.
Loko ndzi ri ni malembe ya khume se a ndzi sungule ku yiva. Loko ndzi ri ni malembe ya 12 ndzi suke ekaya ro sungula. Tatana u ndzi landze ko tala exitichini xa maphorisa a ndzi tlherisela ekaya. A ndzi tshamela ku holova ni vanhu—a ndzi ri ni madzolonga naswona a ndzi hlundzukela vanhu hinkwavo. Loko ndzi ri ni malembe ya 14, ndzi rhurhe ekaya. Ndzi sungule ku tirhisa swidzidziharisi ni ku hanya exitarateni. Leswi a ndzi nga ri na ndhawu yo etlela, a ndzi faya movha wa vanhu ndzi etlela eka wona naswona a ndzi vindzuka ximhangela ivi ndzi famba ndzi hlotana ni xihlovo xa mati leswaku ndzi ta kota ku hlamba.
Ndzi hundzuke khamba lerikulu, a ndzi wutlela vanhu minkwama ndzi tlhela ndzi tshova tiyindlu ni vusiku. Ndzi sungule ku va ni ndhuma yo biha naswona swi nga si ya kwihi ndzi rhambiwile leswaku ndzi joyina ntlawa lowu dumeke wa tinsula-voya, lowu endleke leswaku ndzi sungula ku tshova tibangi. Hikwalaho ka vurhena bya mina, hi ku hatlisa ndzi ve xirho lexi xiximekaka xa ntlawa wolowo. Minkarhi hinkwayo a ndzi nga xi siyi xibamu xa mina, a ndzi xi veka ehansi ka xikhigelo loko ndzi etlela. Madzolonga, swidzidziharisi, ku yiva, nhlambha ni ku tikhoma loko biha swi hundzuke mukhuva evuton’wini bya mina. Maphorisa a ma tshama ma ri eku ndzi hloteni. Ndzi pfaleriwe minkarhi yo hlayanyana naswona ndzi hete malembe ndzi ri ekhotsweni.
Siku rin’wana loko ndzi humesiwe ekhotsweni, ndzi endle xiboho xo endzela ndzisana ya mana wa mina ya xisati. Lexi a ndzi nga xi tivi hileswaku yena ni vana vakwe vambirhi a va ri Timbhoni ta Yehovha. Va ndzi rhambile leswaku ndzi famba na vona eminhlanganweni ya vona. Hikwalaho ko navela ku tiva, ndzi fambe na vona. Loko hi fika eHolweni ya Mfumo, ndzi sindzise ku tshama ekusuhi ni nyangwa leswaku ndzi ta kota ku va veka tihlo vanhu lava nghenaka ni lava humaka. A ndzi fambe ni xibamu xa mina.
Nhlangano wolowo wu hundzule vutomi bya mina. Ndzi titwe onge a ndzi ri eka pulanete yin’wana. Vanhu va kona a va ri ni rirhandzu ni xinghana naswona a va n’wayitela loko va ndzi xeweta. Ndza ha yi tsundzuka kahle ndlela leyi Timbhoni ti ndzi khomeke ha yona. Hakunene, a ndzi ri endhawini leyi hambaneke swinene ni leyi a ndzi yi toloverile.
Ndzi sungule ku dyondza Bibele ni Timbhoni ta Yehovha. Loko ndzi ya emahlweni ndzi dyondza, ndzi ye ndzi swi xiya leswaku ndzi fanele ndzi yi cinca hi ku helela ndlela leyi a ndzi hanya ha yona. Ndzi yingise xitsundzuxo lexi tsariweke eka Swivuriso 13:20 lexi nge: “Loyi a fambaka ni vanhu vo tlhariha u ta tlhariha, kambe loyi a tirhisanaka ni lavo hunguka, a swi nge n’wi fambeli kahle.” Ndzi swi xiyile leswaku ndzi fanele ku tihambanisa ni ntlawa wa tinsula-voya. A swi nga olovi ku endla tano, kambe hi ku pfuniwa hi Yehovha ndzi swi kotile.
A ku ri ro sungula evuton’wini bya mina ndzi kota ku lawula swiendlo swa mina
Ndzi tlhele ndzi basisa miri wa mina. Endzhaku ko endla matshalatshala, ndzi tshike ku dzaha fole ni ku tirhisa swidzidziharisi. Ndzi hungute misisi ya mina, ndzi cukumeta swingwavila swa mina swa le tindleveni naswona ndzi tshike nhlambha. A ku ri ro sungula evuton’wini bya mina ndzi kota ku lawula swiendlo swa mina.
Leswi a ndzi nga si tshama ndzi hlaya ni ku dyondza, a swi ndzi tikela swinene ku rhiya ndleve loko ndzi ri karhi ndzi dyondza Bibele. Hambiswiritano, loko ndzi ri karhi ndzi endla matshalatshala, hakatsongo-ntsongo ndzi sungule ku rhandza Yehovha naswona swin’wana swi sungule ku cinca endzeni ka mina—ndzi sungule ku kingindziwa hi ripfalo. Hakanyingi, a ndzi va ni langutelo leri hoxeke hi mina, a ndzi kanakana leswaku Yehovha u ta kala a ndzi rivalela swilo hinkwaswo swo biha leswi ndzi swi endleke. Enkarhini wolowo, ndzi chaveleleke swinene loko ndzi hlaya hi mhaka ya loko Yehovha a rivalela Hosi Davhida endzhaku ko endla swidyoho leswikulu.—2 Samuwele 11:1–12:13.
Ntlhontlho wun’wana lowu ndzi langutaneke na wona, a ku ri ku nghena hi yindlu ni yindlu ndzi chumayela van’wana tidyondzo leti a ndzi pfumela eka tona. (Matewu 28:19, 20) A ndzi chava leswaku ndzi ta hlangana ni munhu loyi ndzi n’wi twiseke ku vava kumbe loyi ndzi n’wi khunguvanyiseke hi ndlela yo karhi enkarhini lowu hundzeke. Kambe hakatsongo-ntsongo ndzi kote ku hlula ku chava. Ndzi kume ku eneriseka ka xiviri loko ndzi ri karhi ndzi pfuna van’wana ku dyondza hi Tata wa hina wa le tilweni loyi a rivalelaka hi ku helela.
Ku dyondza hi Yehovha swi ponise vutomi bya mina. Vanghana va mina vo tala va khale va file kumbe va le khotsweni, kambe mina ndzi hanya vutomi lebyi enerisaka hakunene naswona ku ni vumundzuku lebyi ndzi byi languteleke hi mahlo-ngati. Ndzi dyondze ku titsongahata ni ku yingisa naswona ndzi kota ku lawula vukarhi bya mina. Hikwalaho, ndzi ni vuxaka lebyinene ni vanhu van’wana. Ndzi tekane na Carmen nsati wa mina wo saseka naswona hi tsakile. Havumbirhi bya hina, hi kuma ntsako lowukulu loko hi ri karhi hi pfuna van’wana leswaku va dyondza Bibele.
Sweswi ndzi tirha hi ku tshembeka naswona minkarhi yin’wana ntirho lowu ndzi wu endlaka wu katsa ni ku basisa tibangi kambe a ndza ha ti tshovi ndzi yiva.
“Ndzi rindze nkarhi wo leha ndzi kala ndzi hela mbilu. A ku ri ra vunharhu Jordan a nga vuyi ekaya hi nkarhi lowu hi pfumelelaneke ha wona. A ndzi tivutisa ndzi ku, ‘u kwihi? Xana u humeleriwe hi swo biha? Xana u ni mhaka ni leswaku ha karhateka?’ Loko a fika, a ndzi lava ni ku buluka hi ku hlundzuka.”—GEORGE.
“Siku rin’wana xinhwanyatana xa mina xi kalakarile naswona sweswo swi ndzi chavisile. Ndzi te loko ndzi hundzuluka ndzi xi kume xi tikhome nhloko xi ri karhi xi rila. A xi biwe hi makwavo wa xona wa xifanyetana loyi a nga ni malembe ya mune.”—NICOLE.
“‘Xinhwanyatana xa hina Natalie lexi nga ni malembe ya tsevu lexi a xi languteka xi nga ri na nandzu, xi te: A ndzi lo xi yiva xingwavila lexi, ndzi lo xi thumba.’ Sweswo swi hi tshove timbilu lerova hi kala hi rila. A hi swi tiva leswaku leswi xi swi vulaka a hi ntiyiso.”—STEPHEN.
LOKO u ri mutswari, xana u tshame u humeleriwa hi xiyimo lexi fanaka ni lexi nga laha henhla? Loko u langutane ni xiyimo lexi, xana wa tivutisa leswaku u nga n’wi pfuna njhani n’wana wa wena ni leswaku xana u fanele u n’wi tshinya? Xana swi hoxile ku tshinya vana va wena?
EBibeleni rito leri nge ku tshinya a ri vuli ku xupula. Ku tshinya ku fambisana ni swiletelo, dyondzo ni ndzayo. A swi fambisani nikatsongo ni ku xanisa kumbe tihanyi.—Swivuriso 4:1, 2.
Ndlela leyi vatswari va nyikaka ndzayo ha yona yi nga fanisiwa ni ku khathalela masimu. Murimi u lunghiselela misava, a cheleta, a chela manyoro, a sirhelela swimilana swakwe eka switsotswana a tlhela a hlakula. Loko swimilana swi ri karhi swi kula, murimi a nga ha boheka ku swi hlakulela leswaku swi ta kula kahle. Murimi wa swi xiya leswaku ku khathalela ximilana hi tindlela to hambana-hambana swi ta endla leswaku xi kula kahle. Hilaha ku fanaka, vatswari va khathalela vana va vona hi tindlela to hambana-hambana. Kambe minkarhi yin’wana, va fanele va tshinya, ku fana ni ku hlakula va nga lulamisa mikhuva leyi hoxeke ka ha ri ni nkarhi ni ku pfuna vana va vona leswaku va kula kahle. Hambiswiritano, ku hlakula swi fanele swi endliwa hi vukheta handle ka swona ximilana xi nga fa. Hilaha ku fanaka, vatswari va fanele va tshinya vana va vona hi ndlela ya rirhandzu.
Yehovha, Xikwembu lexi ku vulavuriwaka hi xona eBibeleni, u vekele vatswari xikombiso lexinene emhakeni leyi. Ndlela leyi a va tshinyaka ha yona vagandzeri vakwe lava yingisaka va laha misaveni ya va pfuna naswona va yi ‘rhandza ndzayo’ yakwe. (Swivuriso 12:1) Va ‘namarhela ndzayo naswona a va yi tshiki yi famba.’ (Swivuriso 4:13) U nga kota ku pfuna n’wana wa wena leswaku a amukela ndzayo hi ku va u tekelela tindlela tinharhu ta nkoka leti Yehovha a ti tirhisaka loko a nyikela ndzayo: ku va ni (1) rirhandzu, (2) ku anakanyela ni (3) ku nga cinca-cinci.
Rirhandzu hi rona ri endlaka leswaku Xikwembu xi nyikela ndzayo. Bibele yi ri: “Loyi Yehovha a n’wi rhandzaka wa n’wi tshinya, hilaha tatana a endlaka hakona eka n’wana wakwe la n’wi tsakisaka.” (Swivuriso 3:12) Ku tlula kwalaho, Yehovha u ni ‘tintswalo ni nsovo, u hlwela ku hlundzuka.’ (Eksoda 34:6) Xisweswo, Yehovha a nga na nsele. A nga tirhisi marito ya vukarhi, a nga xopaxopi, a nga sapateli hi ndlela yo vava, ku nga swilo leswi fanaka “ni ku tlhava ka banga.”—Swivuriso 12:18.
I ntiyiso leswaku a swi nge koteki ku va vatswari va xi tekelela hi ku helela xikombiso xa Xikwembu xa ku tikhoma. Minkarhi yin’wana swi ta tika ku lehisa mbilu kambe tsundzuka leswaku hakanyingi ku xupula vana u karihile swa tshikilela, u ta hundzeleta naswona a swi nge antswisi xiyimo. Nakambe loko u xupula vana u karihile u va u nga ri ku va tshinyeni. Kambe sweswo i ku tsandzeka ku tikhoma.
Loko u tshinya hi rirhandzu ni ku tikhoma, swi nga va ni vuyelo lebyinene. Xiya ndlela leyi vatswari lava tshahiweke laha henhla George na Nicole va swi endleke ha yona sweswo.
“Loko n’wana wa hina Jordan a fika, mina ni nghamu ya mina a hi lava ni ku buluka hi ku hlundzuka kambe hi ringete ku tikhoma hi n’wi yingisela loko a hlamusela. Leswi a ku ri vusiku, hi vone swi antswa leswaku hi bula na yena nimixo. Hi khongele na yena ivi hi ya eku etleleni. Hi siku leri landzeleke se a hi vohlile, hi vulavule na yena hi mhaka leyi hi ndlela yo rhula naswona hi kote ku fikelela mbilu ya n’wana wa hina. U pfumerile ku va a endla hilaha hi n’wi byelaka ha kona hileswi a nga yingisangiki. Hi tsakile hikuva hi swi xiyile leswaku loko vanhu va hatla va teka xiboho va ha hlundzukile a swi pfuni nchumu. Loko hi sungula hi ku yingisela, ku va ni vuyelo lebyi tsakisaka.”—George.
“A ndzi hlundzuke ngopfu loko ndzi vona ndlela leyi xifanyetana xa hina xi n’wi vaviseke ha yona sesi wa xona. Ematshan’weni yo xi tshinya hi nkarhi wolowo, ndzi xi kombele leswaku xi ya ekamareni ra xona hileswi a ndza ha hlundzukile naswona a ndzi nga lavi ku xi tshinya hi ndlela leyi nga riki yinene.” Loko se ndzi vohlile, ndzi kote ku xi hlamusela leswaku madzolonga ma bihile ni ndlela leyi makwavo wa xona a tweke ku vava ha yona. Ndlela leyi ndzi vulavuleke na xona ha yona yi pfunile swinene. Xi kombele ndzivalelo eka sesi wa xona xi tlhela xi n’wi angarha.”— Nicole.
Ku tshinya hi ndlela leyinene swi fambisana ni rirhandzu hambiloko swi katsa ku xupula.
Minkarhi hinkwayo Yehovha u tshinya “hi mpimo lowu faneleke.” (Yeremiya 30:11; 46:28) U xiya swiyimo hinkwaswo ku katsa ni leswi nga riki erivaleni. Xana vatswari va nga swi endlisa ku yini sweswo? Stephen loyi ku vulavuriweke ha yena laha henhla u ri: “Hambileswi a hi twa ku vava naswona hi nga twisisi leswaku ha yini Natalie a hambeta a kaneta mhaka ya ku yiva xingwavila, hi anakanye hi malembe ya yena ni leswaku a nga si kula hilaha ku eneleke.”
Robert nuna wa Nicole na yena u ringeta ku xiya swiyimo hinkwaswo. Loko n’wana a tlula nawu, u tivutisa hi ku phindha-phindha a ku: ‘Xana leswi u swi endla ro sungula kumbe ko va mukhuva? Xana u karhele kumbe a nga titwi kahle? Xana leswi a swi endleke swi kombisa leswaku ku ni swin’wana swi n’wi karhataka?’
Nakambe vatswari va fanele va tsundzuka leswaku vana a va si kula hilaha ku eneleke. Muapostola Pawulo la nga Mukreste u swi xiyile sweswo loko a tsala a ku: “Loko ndza ha ri xihlangi, a ndzi vulavula tanihi xihlangi, ndzi ehleketa tanihi xihlangi.” (1 Vakorinto 13:11) Robert u ri: “Lexi ndzi pfunaka leswaku ndzi kota ku lawula xiyimo ndzi tlhela ndzi papalata ku hundzeleta, i ku tsundzuka leswi na mina a ndzi swi endla loko ndza ha ri xifanyetana.”
I swa nkoka leswaku u nga languteli swo tala eka n’wana wa wena naswona u nga swi bi hi makatla swihoxo swa yena. U fanele u tiva leswi a kotaka ku swi endla, leswi a tsandzekaka eka swona ni swiyimo swin’wana naswona sweswo swi ta endla leswaku u n’wi tshinya hi ku ringanisela.
Malakiya 3:6 yi ri: ‘Hi mina Yehovha; a ndzi hundzuki.’ Leswi swi endla leswaku malandza ya Yehovha ma n’wi tshemba naswona ma titwa ma sirhelelekile. Vana na vona va lava ku titwa va sirhelelekile loko va tshinyiwa. Loko milawu ya wena yi cinca-cinca, n’wana wa wena a nga pfilunganyeka.
Tsundzukani leswaku Yesu u te: “Ina wa n’wina a a ve Ina, e-e wa n’wina a va e-e.” Marito lawa ma tirha kahle eku kuriseni ka vana. (Matewu 5:37) Anakanyisisa u nga si vula swilo leswi u nga ta ka u nga swi hetisisi. Loko u byela n’wana leswaku loko a nga yingisi u ta n’wi xupula hi ndlela yo karhi, tiyiseka leswaku u endla hilaha u vuleke hakona.
Loko vatswari va vulavurisana swi endla leswaku va nga cinca-cinci loko va tshinya vana. Robert u ri: “Loko vana va hina va kota ku ndzi endla ndzi pfumela nchumu lowu nsati wa mina a va byeleke leswaku va nga wu endli naswona ndzi swi xiya, ndzi tlhela ndzi vulavula na vona ndzi va byela leswi mana wa vona a swi vuleke.” Loko vatswari va nga pfumelelani hi mhaka yo karhi, i swinene leswaku va sungula va bula ha yona exihundleni va pfumelelana hi nchumu wun’we.
Loko u tekelela rirhandzu, ku anakanyela ni ku nga cinca-cinci ka Yehovha, u nga tiyiseka leswaku matshalatshala ya wena ma ta vuyerisa vana va wena. Nkongomiso wa wena wa rirhandzu wu nga pfuna vana va wena leswaku va va lava wupfeke, va tiyimela va tlhela va ringanisela. Bibele yi ri: “Letela mufana hi ndlela leyi nga yakwe; hambiloko a kurile a nge hambuki eka yona.”—Swivuriso 22:6.
Lionel Casson mutivi wa swikepe swa khale, u hlamusela leswi vaaki va swikepe va le Rhoma a va swi endla loko va heta ku vekela mapulanga. Hi ntolovelo a “va tota nhlaka ehandle ni le ndzeni ka mapulanga lawa ku akiweke ha wona.” Khale Vaakkad ni Vababilona na vona a va tirhisa nhlaka ku sirhelela swikepe swa vona.
Matsalwa ya Xiheveru ma vulavula hi endlelo leri fanaka eka Genesa 6:14. Rito ra Xiheveru leri hundzuluxeriweke ri va “xikontiri” ri vula nhlaka ku nga mafurha ya ntumbuluko.
Nhlaka wa ntumbuluko wu hi tindlela timbirhi—ku ni lowu halakaka ni wo tiya. Vaaki va swikepe va khale a va tirhisa nhlaka lowu halakaka; va wu tota eka swikepe swa vona. Loko nhlaka wolowo wu totiwile wa oma ivi wu tiya leswaku wu kota ku sirhelela xikepe eka mati.
Matiko lawa ku vulavuriwaka ha wona eBibeleni a ma ri ni nhlaka wo tala. Nkova wa Sidima lowu nga endhawini leyi ku nga ni Lwandle Leri Feke, a wu “ri ni migodi-godi ya nhlaka” yo tala.—Genesa 14:10.
I khale nhlampfi yi ri swakudya swa nkoka. Loko vaapostola va Yesu va nga si va valandzeri va yena, a va ri vaphasi va tinhlampfi eLwandle ra Galeliya. (Matewu 4:18-22) Tinhlampfi tin’wana leti a ti phasiwa, a ti yisiwa eka tifeme ta kwalaho.
Endlelo ro hlayisa tinhlampfi leri a ri tirhisiwa khale eGaleliya ra ha tirhisiwaka etindhawini tin’wana. Tinhlampfi a ti susiwa swa le ndzeni ivi ti hlantswiwa. Loko buku ya Studies in Ancient Technology yi hlamusela leswi endliwaka yi ri: “Ti totiwa munyu wa kona eka malaka, enon’wini ni le ka magegetsu. Endzhaku ka loko ti totiwile a ti funengetiwa. Endzhaku ka masiku manharhu ku ya eka ya ntlhanu, a ti hundzuluxiwa leswaku tlhelo lerin’wana na rona ri tshama masiku lama fanaka. Hi nkarhi wolowo mati ya kona ma huma ivi munyu wu nghena kahle eka tinhlampfi. Endzhaku ka sweswo ta oma ti tlhela ti tiya.”
A swi tiveki leswaku tinhlampfi toleto ti heta nkarhi wo tanihi kwihi ti nga si bola. Kambe leswi Vaegipta va khale a va ti rhumela eSiriya, sweswo a swi kombisa leswaku endlelo rolero a ri tirha kahle.
“XIKWEMBU i Moya” naswona a hi nge swi koti ku xivona hi mahlo ya nyama. (Yohane 4:24) Kambe, Bibele yi vula leswaku vanhu van’wana va xi vonile hi ndlela yo karhi. (Vaheveru 11:27) Va xi vone njhani? Xana hakunene u nga swi kota ku vona “Xikwembu lexi nga vonakiki”?—Vakolosa 1:15.
Fananisa xiyimo xa hina ni xa munhu loyi a velekiweke a ri bofu. Xana xiyimo xakwe xi n’wi endla a nga koti ku swi twisisa swilo leswi endlekaka endhawini leyi a tshamaka eka yona? Nikatsongo! Munhu loyi a nga bofu u kota ku twisisa rungula hi tindlela to hambana-hambana leti n’wi endlaka a kota ku tiva nchumu wo karhi, ku twisisa vanhu ni swilo leswi endlekaka. Munhu un’wana loyi a nga bofu u te: “Ku vona a swi le matihlweni kambe swi le miehleketweni.”
Hilaha ku fanaka, leswi u nga taka u nga swi koti ku vona Xikwembu hi mahlo ya wena ya nyama, u nga kota ku xi vona hi ‘mahlo ya mbilu ya wena.’ (Vaefesa 1:18) Xiya tindlela tinharhu leti u nga swi endlaka ha yona sweswo.
Hakanyingi switwi swa munhu loyi a nga bofu swi tirha hi ku hatlisa, xisweswo swi n’wi pfuna leswaku a kota ku twisisa swilo leswi a nga swi voniki. Hilaha ku fanaka, u nga kota ku vona Xikwembu lexi nga vonakiki hi ku va u kambisisa swilo leswi u swi vonaka leswi xi swi tumbuluxeke. “Timfanelo ta xona leti nga vonakiki ta voniwa ku sukela loko misava yi tumbuluxiwile ku ya emahlweni, hikuva ti xiyeka hi swilo leswi endliweke.”—Varhoma 1:20.
Hi xikombiso, anakanya hi misava leyi hi hanyaka eka yona. Misava leyi yi tumbuluxiwe hi ndlela yo hlawuleka leswaku hi ta tsakela vutomi eka yona. Loko hi twa ku hunga ka rimoyana ro tenga, nantswo wa mbhandzu wo nandziha, loko hi orha masana ni loko hi twa vuyimbeleri byo tsokombela bya tinyenyana, ha tsaka swinene. Xana leswi hinkwaswo a swi kombisi ku anakanyela, rirhandzu ni ku hanana ka Muvumbi wa hina?
Loko u vona swilo leswi Xikwembu xi swi tumbuluxeke, u nga dyondza yini hi xona? Matilo ma kombisa matimba ya Xikwembu. Nkambisiso wa sayense lowu wa ha ku endliwaka, wu kombisa leswaku misava yi ndlandlamuka hi rivilo lerikulu swinene. Loko u languta exibakabakeni nivusiku, tivutise: ‘I matimba ya mani lama endlaka leswaku vuako byi va hi ndlela leyi?’ Bibele yi hi byela leswaku Muvumbi u ni “matimba lamakulu.” (Esaya 40:26) Ntumbuluko wa Xikwembu wu kombisa leswaku i xa “Matimba Hinkwawo,” naswona xi “tlakukile hi matimba.”—Yobo 37:23.
Manana loyi a nga ni vana vambirhi lava nga mabofu u ri: “Ku vulavula i swa nkoka loko u ri karhi u va dyondzisa. Va byele xin’wana ni xin’wana lexi u xi vonaka ni lexi u xi twaka naswona tiyimisele ku va byela xin’wana ni xin’wana loko mi ri endleleni. Wena u mahlo ya vona.” Hilaha ku fanaka, hambileswi ku nga riki “na munhu la tshameke a vona Xikwembu.” Yesu N’wana wa Xikwembu loyi a nga ‘exifuveni xa Tata wa yena, hi yena loyi a xi hlamuseleke.’ (Yohane 1:18) Leswi a nga xivumbiwa xo sungula ku tumbuluxiwa, Yesu N’wana wa Xikwembu loyi a tswariweke a ri yexe, u hi pfunile leswaku hi kota ku tiva Xikwembu. Hi yena ntsena loyi a hi pfuneke hi twisisa Xikwembu lexi nga vonakiki.
Xiya swilo swi nga ri swingani leswi hlamuseriwaka hi Yesu loyi a hanyeke ni Tata wakwe malembe ya ntsandza vahlayi:
Xikwembu xi tirha xi nga wisi. “Tata wa mina u ya emahlweni a tirha ku fikela sweswi.”—Yohane 5:17.
Xikwembu xi tiva swilaveko swa hina. ‘Tata wa n’wina wa swi tiva swilo leswi mi swi lavaka mi nga si swi kombela eka yena.’—Matewu 6:8.
Xikwembu xa hi khathalela. ‘Tata wa n’wina la nge matilweni, . . . u tsuvukisa dyambu ra yena eka vanhu vo homboloka ni lavanene naswona u nisa mpfula yakwe ehenhla ka vanhu lava lulameke ni lava nga lulamangiki.’—Matewu 5:45.
Xikwembu xi teka un’wana ni un’wana wa hina a ri wa nkoka. “Xana swindzingiri swimbirhi a swi xavisiwi hi mali ya nsimbi ya risima leritsongo ke? Kambe ku hava ni xin’we xa swona lexi nga waka ehansi Tata wa n’wina a nga swi tivi. Hambi ku ri misisi ya tinhloko ta n’wina yi hlayiwile hinkwayo. Hikokwalaho mi nga chavi: Mi ni risima ku tlula swindzingiri swo tala.”—Matewu 10:29-31.
Vanhu lava nga mabofu hakanyingi va twisisa swilo hi tindlela leti hambaneke ni ta vanhu lava kotaka ku vona. Munhu loyi a nga bofu a nga kota ku hambanisa ndzhuti ni xinyama. Ku fana ni munhu loyi a nga bofu loyi a nga kotiki ku vona ndzhuti kumbe ku vonakala ka dyambu, na hina a hi nge swi koti ku twisisa Yehovha handle ko pfuniwa. Hikwalaho, Yehovha u rhumele munhu loyi a tikombiseke hi ku helela timfanelo ni vumunhu byakwe.
Munhu yoloye i Yesu. (Vafilipiya 2:7) Yesu a nga lo vulavula ntsena hi Tata wakwe kambe u tlhele a hi komba leswaku i Xikwembu xa njhani. Filipi mudyondzisiwa wa Yesu u te: “Hosi, hi kombe Tatana.” Yesu u n’wi hlamule a ku: “Loyi a ndzi voneke u vone na Tatana.” (Yohane 14:8, 9) I yini leswi u nga kotaka ku swi vona hi Tatana eka swiendlo swa Yesu?
Yesu a ri ni rirhandzu, a ti tsongahata naswona a ngheneka. (Matewu 11:28-30) Vumunhu byakwe byi endle leswaku vanhu va kota ku va ni vuxaka na yena. Yesu a a twa ku vava loku vanhu van’wana a va ku twa naswona a tsaka na vona loko va tsakile. (Luka 10:17, 21; Yohane 11:32-35) Loko u ri karhi u hlaya kumbe u twa hi rungula ra Yesu eBibeleni, dzikisa mianakanyo ya wena kutani u endla rungula ri va ra xiviri emianakanyweni ya wena. Loko u anakanyisisa hi ndlela leyi Yesu a tirhisaneke ha yona ni vanhu, u ta swi kota kahle ku vona vumunhu lebyi tsakisaka bya Xikwembu naswona u ta tshinela eka xona.
Loko mutsari un’wana a hlamusela ndlela leyi munhu loyi a nga bofu a kotaka ha yona ku twisisa swilo leswi nga kona laha misaveni, u te: “U twisisa swilo ha katsongo-tsongo hi tindlela to hlayanyana (ku khumba, nun’hwelo, ku twa ni swin’wana) naswona hi ndlela yo karhi u fanele a hlanganisa rungula rero ri va nchumu wun’we.” Hi laha ku fanaka, loko u xiya swilo leswi Xikwembu xi swi vumbeke, u hlaya leswi Yesu a swi vuleke hi Tata wakwe u tlhela u anakanyisisa hi ndlela leyi Yesu a tikombiseke ha yona timfanelo ta Xikwembu, u ta kota ku n’wi vona kahle Yehovha. U ta va wa xiviri eka wena.
Yobo loyi a hanyeke eminkarhini ya khale, na yena u tshame a yi xiya mhaka leyi. Eku sunguleni a a vulavula a “nga ri na ku twisisa.” (Yobo 42:3) Kambe endzhaku ko kambisisa swilo swo hlamarisa leswi Xikwembu xi swi tumbuluxeke, Yobo u susumeteleke ku vula a ku: “Ndzi twe ha wena hi mahungu-ndlela, kambe sweswi tihlo ra mina ra ku vona.”—Yobo 42:5.
‘Loko u lavisisa Yehovha, u ta endla leswaku u n’wi kuma’
Na wena u nga ha titwa hi ndlela leyi fanaka. ‘Loko u lavisisa Yehovha, u ta endla leswaku u n’wi kuma.’ (1 Tikronika 28:9) Timbhoni ta Yehovha ti ta swi tsakela ku ku pfuna leswaku u lava u tlhela u kuma Xikwembu lexi nga vonakiki.
Yehovha Xikwembu u lava leswaku hi titwa hi ntshunxekile ku vulavula na yena hi swilo leswi hi karhataka. (Luka 18:1-7) Wa hi yingisela hikuva wa hi rhandza. Leswi Tata wa hina wa le tilweni a hi rhambaka hi musa leswaku hi khongela eka yena, ha yini hi nga xi amukeli xirhambo xa yena?—Hlaya Vafilipiya 4:6.
Xikhongelo a ko va ntsena ndlela yo kombela mpfuno. Kambe xikhongelo xi hi pfuna leswaku hi tshinela eka Xikwembu. (Pisalema 8:3, 4) Loko hi tshamela ku tiphofula eka Xikwembu, hi ta va ni vuxaka lebyikulu na xona.—Hlaya Yakobo 4:8.
Loko hi khongela, Xikwembu a xi lavi leswaku hi tirhisa marito yo lava ku voniwa kumbe hi nhlokohata swikhongelo swa hina. Nakambe a hi fanelanga hi khongela hi ndlela yo karhi yo hlawuleka. Yehovha u hi rhamba leswaku hi khongela swi huma embilwini. (Matewu 6:7) Hi xikombiso, eIsrayele wa khale Hana u khongele hi xiyimo xa ndyangu lexi a xi nga n’wi dyisi byi rhelela. Hi ku famba ka nkarhi, loko ku rila ka yena ku hundzuke ntsako, u nkhense Xikwembu swi huma embilwini.—Hlaya 1 Samuwele 1:10, 12, 13, 26, 27; 2:1.
Hakunene hi ni lunghelo ro tsakisa swonghasi! Hi nga tivisa Muvumbi swilo leswi hi karhataka. Nakambe hi nga n’wi dzunisa ni ku n’wi nkhensa hikwalaho ka leswi a hi endlelaka swona. A hi fanelanga hi ri tekela hansi lunghelo leri ro hlawuleka.—Hlaya Pisalema 145:14-16.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16
^ ***bh matl. 106-114 Ha Yini Xikwembu Xi Pfumelela Leswaku Ku Va Ni Ku Xaniseka?***
Ndzima Ya Vukhume-n’we
Ha Yini Xikwembu Xi Pfumelela Leswaku Ku Va Ni Ku Xaniseka?
Xana Xikwembu hi xona xi vangaka ku xaniseka loku nga kona emisaveni?
Hi yihi mphikamakaneta leyi pfukeke le nsin’wini ya Edeni?
Xana Xikwembu xi ta ku herisa hi ndlela yihi ku xaniseka ka vanhu?
ENDZHAKU ka nyimpi leyi tsemaka nhlana leyi a yi ri kona etikweni rin’wana leri nga sala ri hlakatiwile, mintsumbu ya magidi ya vavasati ni vana yi lahliwe emugodini lowukulu, lowu rhendzeriweke hi swihambano leswitsongo. Eka xihambano ha xin’we a ku tsariwe marito lama nge: “Hikwalaho ka yini?” Lexi i xivutiso lexi minkarhi yin’wana vo tala va xi vutisaka loko va ri ni gome. Vanhu va vutisa xivutiso lexi loko nyimpi, khombo, vuvabyi kumbe vugevenga, swi dlaye murhandziwa wa vona kumbe swi onhe yindlu ya vona kumbe ku ri ni swin’wana leswi va vangeleke gome. Va lava ku tiva leswaku ha yini va weriwa hi makhombo yo tano.
2 Ha yini Xikwembu xi pfumelela leswaku ku va ni ku xaniseka? Loko Yehovha Xikwembu a ri ni matimba hinkwawo, rirhandzu, vutlhari naswona a ri ni vululami, ha yini misava yi tele hi rivengo ni ku pfumala vululami swonghasi? Xana na wena u tshama u tivutisa swivutiso leswi?
3 Xana swi hoxile ku lava ku tiva leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela leswaku ku va ni ku xaniseka? Van’wana va anakanya leswaku ku vutisa xivutiso xo tona swi kombisa leswaku ripfumelo ra vona ri tsanile kumbe va delela Xikwembu. Kambe, loko u hlaya Bibele, u ta kuma leswaku malandza ya Xikwembu lama tshembekeke ni lawa ma xi chavaka, na wona ma tshame ma vutisa swivutiso swo tano. Hi xikombiso, muprofeta Habakuku u vutise Yehovha a ku: “Ha yini u ndzi endla ndzi vona leswo biha, naswona u tshamela ku languta ku karhateka? Ha yini ku phanga ni madzolonga swi ri emahlweni ka mina, ha yini ku ri ni ku holova, naswona ha yini ku ri ni ku lwa?”—Habakuku 1:3.
4 Xana Yehovha u holovele muprofeta Habakuku hileswi a vutiseke swivutiso sweswo? Doo! Ematshan’weni yo n’wi holovela, u endle leswaku marito lama humaka embilwini ya Habakuku ma tsariwa eka rungula leri huhuteriweke ra Bibele. U tlhele a n’wi pfuna leswaku a swi twisisa kahle leswi a swi endleka naswona a va ni ripfumelo leri tiyeke. Yehovha u lava leswaku swi va tano ni le ka wena. Tsundzuka leswaku Bibele yi hi dyondzisa leswaku ‘wa hi khathalela.’ (1 Petro 5:7) A nga kona munhu la vengaka vubihi ni ku xaniseka loku vangiwaka hi byona, ku fana ni Xikwembu. (Esaya 55:8, 9) Hambiswiritano, ha yini ku ri ni ku xaniseka konghasi emisaveni?
HA YINI KU RI NI KU XANISEKA KONGHASI?
5 Vanhu va tikereke to hambana-hambana va lave ku tiva xivangelo xa ku xaniseka konghasi eka varhangeri ni vadyondzisi va vona. Hakanyingi va byeriwa leswaku i ku rhandza ka Xikwembu nileswaku xi swi kunguhate khale hinkwaswo leswi a swi ta endleka, ku katsa ni makhombo lama humelelaka. Vanhu vo tala va byeriwa leswaku Xikwembu xi endla swilo hi ndlela leyi nga twisisekiki kumbe leswaku xi dlaya vanhu—hambi ku ri vana—leswaku va ta ya eka xona le tilweni. Kambe, hilaha se u dyondzeke hakona, Yehovha Xikwembu a nge pfuki a vange vubihi. Bibele yi ri: “A swi ve ekule swinene ni Xikwembu xa ntiyiso leswaku xi endla hilaha ku hombolokeke, ni Lowa Matimba Hinkwawo ku endla hilaha ku nga lulamangiki!”—Yobo 34:10.
6 Xana wa swi tiva leswaku ha yini vanhu hi xihoxo va hehla Xikwembu hikwalaho ka ku xaniseka hinkwako loku nga kona la misaveni? Ko tala va hehla Xikwembu xa Matimba Hinkwawo hileswi va anakanyaka leswaku hi xona lexi fumaka misava leyi. A va wu tivi ntiyiso wa nkoka lowu nga lo dlaa, erivaleni, lowu Bibele yi wu dyondzisaka. Ntiyiso wolowo u dyondze ha wona eka Ndzima 3 ebukwini leyi. Ntiyiso wa kona hileswaku mufumi wa xiviri wa misava leyi i Sathana Diyavulosi.
7 Bibele yi veka mhaka erivaleni yi ku: “Misava hinkwayo yi le hansi ka matimba ya lowo homboloka.” (1 Yohane 5:19) Mhaka leyi i ntiyiso loko u anakanyisisa hi yona. Mahanyelo ya vanhu va misava leyi ma swi veka erivaleni leswaku va tekelele xivumbiwa xa moya lexi “xisaka misava hinkwayo leyi akiweke.” (Nhlavutelo 12:9) Sathana u ni rivengo lerikulu, wa xisa naswona u ni tihanyi. Hi swona leswi endlaka leswaku ni misava leyi a yi lawulaka yi va ni rivengo lerikulu, vuxisi ni tihanyi. I xivangelo xo sungula lexi endlaka leswaku vanhu va xaniseka swonghasi.
8 Xivangelo xa vumbirhi lexi endlaka leswaku vanhu va xaniseka swonghasi hi leswaku, hilaha swi hlamuseriweke hakona eka Ndzima 3 ebukwini leyi, hi mpfhuka ku ve ni ku xandzuka le ntangeni wa Edeni, vanhu va hundzuke lava nga hetisekangiki ni ku va ni xidyoho. Vanhu lava nga ni xidyoho va rhandza ku fuma van’wana kutani sweswo swi vanga tinyimpi, ntshikilelo ni ku xaniseka. (Eklesiasta 4:1; 8:9) Xivangelo xa vunharhu xa ku xaniseka i “nkarhi ni xiendlakalo lexi nga languteriwangiki.” (Eklesiasta 9:11) Leswi misava leyi yi nga lawuriwiki hi Yehovha, Mufumi la sirhelelaka, vanhu va nga ha tikuma va ri eku xanisekeni hikwalaho ko va endhawini yo karhi hi nkarhi lowu nga fanelangiki.
9 Swa hi chavelela ku tiva leswaku Xikwembu a hi xona xi vangaka ku xaniseka. A hi xona xi vangaka tinyimpi, vugevenga ni ntshikilelo kumbe hambi ku ri makhombo ya ntumbuluko, lama endlaka leswaku vanhu va xaniseka. Hambiswiritano, ha ha lava ku tiva leswaku, Ha yini Yehovha a pfumelele leswaku ku va ni ku xaniseka hinkwako loku nga kona? Phela, loko ku ri leswaku hakunene u ni Matimba Hinkwawo, a nga swi kota ku herisa ku xaniseka loku. Kambe, ha yini a nga ku siveli? Xikwembu xa rirhandzu lexi hi xi tivaka, xi fanele xi ri ni xivangelo lexi twalaka xo tshika vanhu va xaniseka.—1 Yohane 4:8.
KU SUNGULA KA MPHIKAMAKANETA YA NKOKA
10 Ku va hi kumisisa leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelele leswaku ku va ni ku xaniseka, hi fanele hi anakanyisisa hi leswi humeleleke loko vanhu va sungula ku xaniseka. Loko Sathana a xise Adamu na Evha leswaku va nga n’wi yingisi Yehovha, ku pfuke xivutiso xa nkoka swinene. Sathana a a nga kanakani leswaku Yehovha u ni matimba. Phela wa swi tiva leswaku matimba ya Yehovha a ma nge pimanisiwi na nchumu. Kambe, Sathana u sole mfanelo ya Yehovha yo fuma. U hehle Yehovha a vula leswaku i mufumi wa tihanyi, hi ku vula leswaku Yehovha wa hemba hileswi a alaka ku byela vanhu leswinene, leswi va nga ta swi kuma. (Genesa 3:2-5) Hi marito man’wana Sathana a a vula leswaku vanhu va nga swi kota ku tihanyela va nga fumiwi hi Xikwembu. Sweswo a ku ri ku hlasela vuhosi bya Yehovha, ku nga mfanelo ya yena yo fuma.
11 Adamu na Evha va xandzukele Yehovha. Entiyisweni va te: “A hi swi lavi leswaku Yehovha a va Mufumi wa hina. Hi nga swi kota ku tiendlela swiboho eka leswinene ni swo biha.” Xana Yehovha a a ta yi lulamisa njhani mphikamakaneta leyi? Xana a a ta swi dyondzisa njhani swivumbiwa leswi nga vanhu ni tintsumi leswaku vaxandzuki lava va endle xihoxo nileswaku mafumelo ya yena hi wona lamanene ku tlula hinkwawo? Un’wana a nga ha vula leswaku Xikwembu a xi fanele xi lovise vaxandzuki lava ivi xi vumba vanhu van’wana. Kambe, Yehovha ana se a a xi vurile xikongomelo xa yena xa leswaku vana va Adamu na Evha va fanele va tata misava, naswona a a lava leswaku va hanya emisaveni leyi nga paradeyisi. (Genesa 1:28) Minkarhi hinkwayo Yehovha u hetisisa swikongomelo swa yena. (Esaya 55:10, 11) Kasi, handle ka sweswo, ku lovisa vaxandzuki va le Edeni a ku nga ta tlhantlha mphikamakaneta leyi pfukeke malunghana ni mfanelo ya Yehovha yo fuma.
12 A hi endle xikombiso. A hi nge mudyondzisi u byela swichudeni ndlela leyi swi faneleke swi wu endla ha yona ntirho wo karhi wo tika. Ivi xichudeni xin’wana lexi lwisanaka ni mudyondzisi xi vula leswaku ndlela leyi a lavaka leswaku ntirho wolowo wu endliwa ha yona, yi hoxile. Kutani xi byela swichudeni-kulobye leswaku mudyondzisi a nga tivi nchumu, xona xi tiva ndlela yo antswa yo endla ntirho wolowo. Kutani ku va ni swichudeni swin’wana leswi anakanyaka leswaku xi tiyisile ivi na swona swi yima na xona. I yini leswi mudyondzisi a faneleke a swi endla? Loko o hlongola swichudeni leswi xandzukeke, swichudeni leswin’wana swi ta n’wi teka njhani? Xana a swi nge anakanyi leswaku xichudeni lexi xandzukeke ni leswi swi yimeke na xona, swi tiyisile? Phela swichudeni leswin’wana hinkwaswo a swi nge he n’wi xiximi mudyondzisi loyi, swi ta anakanya leswaku u chava ku kombiwa xihoxo xa yena. Kambe, a hi nge mudyondzisi u pfumelela xichudeni lexi xandzukeke leswaku xi kombisa swichudeni leswin’wana ndlela leyi xona a xi ta wu endla ha yona ntirho wolowo.
13 Yehovha u endle leswi fanaka ni leswi endliweke hi mudyondzisi loyi. U nga rivali leswaku mhaka leyi a yi nga khumbi vaxandzuki lavaya va le Edeni ntsena. Ku ni timiliyoni ta tintsumi leti a ti hlalerile. (Yobo 38:7; Daniyele 7:10) Ndlela leyi Yehovha a lulamiseke ku xandzuka koloko ha yona, a yi ta ti khumba ngopfu tintsumi teto naswona a yi ta hetelela yi khumbe ni swivumbiwa hinkwaswo leswi nga vanhu. Kutani i yini leswi Yehovha a swi endleke? U tshike Sathana a kombisa ndlela leyi a nga ta fuma vanhu ha yona. Xikwembu xi tlhele xi tshika vanhu leswaku va tifuma va ri karhi va kongomisiwa hi Sathana.
14 Mudyondzisi loyi hi vulavuleke ha yena eka xifaniso xa hina wa swi tiva leswaku xichudeni lexi xandzukeke ni swichudeni leswi yimaka na xona, va hoxisile. Kambe wa swi tiva nakambe leswaku swichudeni leswin’wana swi ta dyondza swo karhi emhakeni yoleyo loko o pfumelela swichudeni leswi xandzukeke swi ringeta ku endla leswi swi anakanyaka leswaku swi lulamile. Loko swichudeni leswi xandzukeke swo hluleka, swichudeni hinkwaswo leswo tshembeka swi ta swi vona leswaku mudyondzisi hi yena ntsena la nga ni mfanelo yo swi dyondzisa. Endzhaku ka sweswo swi ta swi twisisa loko mudyondzisi a hlongola xichudeni xihi na xihi lexi xandzukaka. Hilaha ku fanaka, Yehovha wa swi tiva leswaku vanhu va timbilu letinene ni tintsumi va ta pfuneka loko va vona leswaku Sathana ni lava yimaka na yena va hlulekile nileswaku vanhu a va nge swi koti ku tifuma. Ku fana na Yeremiya wa khale, va ta tivonela hi ya vona ntiyiso wa marito lama nge: “Oho Yehovha, ndzi swi tiva kahle leswaku ndlela ya munhu wa la misaveni a yi le ka yena. Munhu loyi a fambaka a nga ka a nga wu kongomisi nkondzo wa yena.”—Yeremiya 10:23.
HA YINI A TSHIKE VANHU VA XANISEKA NKARHI WO LEHA SWONGHASI?
15 Kambe, ha yini Yehovha a pfumelele vubihi leswaku byi ya emahlweni nkarhi wo leha swonghasi? Naswona ha yini a nga siveli swilo swo biha? Anakanya hi swilo swimbirhi leswi mudyondzisi loyi hi vulavuleke ha yena exifanisweni xa hina a a nga ta swi endla. Xo sungula, a a nga ta xi pfala nomu xichudeni lexi xandzukeke loko xa ha sungula ku vula mhaka ya xona. Xa vumbirhi, mudyondzisi a a nga ta xi pfuna eka leswi xi lavaka ku swi endla. Hilaha ku fanaka, ku ni swilo swimbirhi leswi u faneleke u anakanyisisa hi swona leswi Yehovha a a tiyimisele leswaku a nge swi endli. Xo sungula, a nga n’wi sivelanga Sathana ni lava va yimaka na yena loko va ringeta ku kombisa leswaku leswi va swi endlaka swi lulamile. Leswi vulaka leswaku a swi fanerile leswaku a pfumelela nkarhi wo karhi wu hundza. Ematin’wini lama tekeke magidi-gidi ya malembe, vanhu va ringete tindlela hinkwato ta ku tifuma. Vanhu va endle nhluvuko etimhakeni ta sayense ni le ka swilo swin’wana, kambe, vusweti, vugevenga, nyimpi ni ku pfumala vululami swi nyanyile. Swi ve erivaleni leswaku mfumo wa munhu wu be hansi.
16 Xa vumbirhi, Yehovha a nga n’wi pfunanga Sathana leswaku a fuma misava leyi. Hi xikombiso, loko Xikwembu a xi lo sivela makhombo lama tsemaka nhlana, xana sweswo a swi nga ta vula leswaku leswi vaxandzuki va swi vuleke i ntiyiso? Xana Xikwembu a xi nga ta va xi endle leswaku vanhu va anakanya leswaku kumbexana swilo swi nga n’wi fambela kahle munhu loko a tifuma? Phela, loko Yehovha a a lo endla tano, a a ta va a seketele mavunwa lawa a phyarhekiweke wona. Hambiswiritano, ‘a swi koteki leswaku Xikwembu xi hemba.’—Vaheveru 6:18.
17 Kambe, ku vuriwa yini hi ku onhaka loku veke kona hikwalaho ka leswi vanhu va xandzukeleke Xikwembu? Hi nga rivali leswaku Yehovha u ni matimba hinkwawo. Hikokwalaho, u ta swi kota ku herisa ku xaniseka hinkwako ka vanhu. Hilaha se hi dyondzeke hakona, ku onhiwa ka pulanete ya hina ku ta lulamisiwa loko misava yi hundzuriwa Paradeyisi. Ku va ni ripfumelo exitlhavelweni xa Yesu xa nkutsulo ku ta herisa leswi xidyoho xi swi tiseleke vanhu, kasi rifu ri ta herisiwa loko lava feke va pfuxiwa. Hi ndlela yoleyo Xikwembu xi ta tirhisa Yesu ku “herisa mintirho ya Diyavulosi.” (1 Yohane 3:8) Yehovha u ta endla swilo leswi hinkwaswo hi nkarhi lowu faneleke. Hi fanele hi tsaka leswi a nga hatliselangiki ku teka goza hikuva ku lehisa ka yena mbilu ku endle leswaku hi kota ku dyondza ntiyiso ni ku n’wi tirhela. (2 Petro 3:9, 10) Leswi Xikwembu xa ha lehiseke mbilu, xi lava leswaku lava va xi rhandzaka va xi gandzela, kutani xona xi ta va pfuna leswaku va tiyisela loko va ri karhi va xaniseka hi ndlela yihi na yihi leyi va nga langutanaka na yona emisaveni leyi pfilunganeke.—Yohane 4:23; 1 Vakorinto 10:13.
18 Van’wana va nga ha ku, Xana ku xaniseka loku hinkwako a ku ta va ku ri kona loko Xikwembu a xi lo vumba Adamu na Evha xi va endla leswaku va nga swi koti ku xandzuka? Ku kuma nhlamulo ya xivutiso xexo, u fanele u tsundzuka leswaku ku ni nyiko ya risima leyi Yehovha a ku nyikeke yona.
U TA YI TIRHISA NJHANI NYIKO LEYI XIKWEMBU XI KU NYIKEKE YONA?
19 Hilaha hi dyondzeke hakona eka Ndzima 5 ebukwini leyi, munhu u vumbiwe a ri ni ntshunxeko wa ku tihlawulela. Xana wa swi xiya leswaku yoleyo i nyiko ya risima? Xikwembu xi vumbe swiharhi swa ntsandza vahlayi naswona swi kongomisiwa hi vutlhari bya ntumbuluko. (Swivuriso 30:24) Vanhu va endle tirhoboto leti endlaka xin’wana ni xin’wana lexi ti endleriweke xona. Xana a hi ta tsaka loko Xikwembu a xi hi vumbe hi ndlela yoleyo? Doo, hi yona mhaka leyi hi tsakaka leswi hi nga ni ntshunxeko wo tihlawulela leswi hi lavaka ku va swona, ndlela leyi hi lavaka ku hanya ha yona, vanhu lava hi lavaka leswaku va va vanghana va hina ni swin’wana. Ha swi rhandza ku va ni ntshunxeko wo karhi naswona Xikwembu xi lava leswaku hi hanyisa xisweswo.
20 Yehovha a nga swi lavi loko hi n’wi tirhela leswaku hi hetisisa nawu ntsena. (2 Vakorinto 9:7) Hi xikombiso: Loko n’wana a byela mutswari a ku “ndza ku rhandza,” i yini lexi mutswari a xi tsakelaka ngopfu—xana u tsakisiwa hileswi ku nga ni un’wana la byeleke n’wana leswaku a vula tano kumbe hileswi a vulaka swi huma embilwini? Kutani xivutiso hi leswaku, Xana wena u ta wu tirhisa njhani ntshunxeko wa wena wo tihlawulela lowu Yehovha a ku nyikeke wona? Sathana, Adamu na Evha a va wu tirhisanga hi ndlela ya vutlhari ntshunxeko wa vona. Va xandzukele Yehovha Xikwembu. Wena u ta endlisa ku yini?
21 U nga swi kota ku yi tirhisa hi ndlela leyinene ngopfu nyiko leyi yo hlamarisa ya ntshunxeko wo tihlawulela. U nga ha hlanganyela ni timiliyoni ta vanhu lava hlawuleke ku seketela Yehovha. Va tsakise Xikwembu hikuva va hisekele ku kombisa leswaku Sathana u vule mavunwa ya rihlaza naswona a nge pfuki a swi kotile ku fuma vanhu. (Swivuriso 27:11) Na wena u nga endla tano hi ku hlawula ku hanya hi ndlela leyinene. Sweswo swi ta hlamuseriwa eka ndzima leyi landzelaka.
LESWI BIBELE YI SWI DYONDZISAKA
▪ Xikwembu a hi xona xi vangaka swilo swo biha emisaveni.—Yobo 34:10.
▪ Sathana u sole mfanelo ya Yehovha ya ku fuma, hi ku vula leswaku i muhembi nileswaku a nga swi lavi leswaku vanhu lava a va fumaka va kuma swilo leswinene.—Genesa 3:2-5.
▪ Yehovha u ta tirhisa N’wana wa yena leswaku a va Hosi ya Mfumo wa Mesiya, lowu nga ta herisa ku xaniseka hinkwako evanhwini.—1 Yohane 3:8.
[Swivutiso Swa Dyondzo]
1, 2. Hi swihi swilo leswi xanisaka vanhu namuntlha naswona swi endla leswaku va vutisa swivutiso swihi?
3, 4. (a) I yini lexi kombisaka leswaku a swi bihanga ku vutisa Xikwembu leswaku ha yini xi pfumelela leswaku ku va ni ku xaniseka? (b) Xana Yehovha u titwisa ku yini hi vubihi ni ku xaniseka?
5. Hi swihi swivangelo leswi pfaka swi vuriwa loko ku hlamuseriwa leswaku ha yini vanhu va xaniseka, kambe i yini leswi Bibele yi swi dyondzisaka?
6. Ha yini vanhu vo tala hi xihoxo va hehla Xikwembu hikwalaho ka ku xaniseka loku nga kona emisaveni?
7, 8. (a) Vanhu va misava leyi va kombisa njhani leswaku va tekelele mufumi wa yona? (b) Xana ku nga hetiseki ka vanhu ni “nkarhi ni xiendlakalo lexi nga languteriwangiki,” swi hoxe xandla hi ndlela yihi eku xanisekeni ka vanhu?
9. Ha yini hi fanele hi tiyiseka leswaku Yehovha u ni xivangelo lexi twalaka xo tshika vanhu va hambeta va xaniseka?
10. I yini lexi Sathana a nga xi sola naswona u xi sole hi ndlela yihi?
11. Ha yini Yehovha a nga lovisanga vaxandzuki va le Edeni?
12, 13. Kombisa leswaku ha yini Yehovha a pfumelele Sathana leswaku a fuma misava nileswaku ha yini Xikwembu xi pfumelele vanhu leswaku va tifuma.
14. Hi byihi vuyelo lebyi nga ta va kona leswi Yehovha a endleke xiboho xa ku tshika vanhu va tifuma?
15, 16. (a) Ha yini Yehovha a pfumelele vubihi leswaku byi ya emahlweni nkarhi wo leha swonghasi? (b) Ha yini Yehovha a nga sivelanga swilo swo tanihi makhombo lama tsemaka nhlana?
17, 18. Yehovha u ta endla yini hi ku onhaka loku vangiweke hi mfumo wa vanhu ni nkucetelo wa Sathana?
19. Hi yihi nyiko ya risima leyi Yehovha a hi nyikeke yona naswona ha yini hi fanele hi yi teka yi ri ya risima?
20, 21. Hi nga yi tirhisa njhani nyiko ya ntshunxeko wa ku tihlawulela, hi ndlela leyinene ngopfu naswona ha yini hi fanele hi endla tano?
[Xifaniso lexi nga eka tluka 106, 107]
Yehovha u ta herisa ku xaniseka hinkwako
[Xifaniso lexi nga eka tluka 110]
Xana xichudeni lexi xi tiva ngopfu ku tlula mudyondzisi wa xona?
[Xifaniso lexi nga eka tluka 113]
Xikwembu xi ta ku pfuna leswaku u tiyisela loko u xaniseka
^ ***bh matl. 57-65 Lava Feke Va Kwihi?***
Ndzima Ya Vutsevu
Lava Feke Va Kwihi?
Ku endleka yini hi hina loko hi fa?
Ha yini hi fa?
Xana swi ta chavelela ku tiva xiyimo xa xiviri lexi vafi va nga eka xona?
LESWI i swivutiso swa nkoka leswi se ku hundzeke magidi ya malembe vanhu va ri karhi va tivutisa swona. Ku nga khathariseki leswaku hi vamani kumbe hi tshama kwihi, kambe tinhlamulo ta swona ta hi khumba.
2 Eka ndzima leyi hi humaka eka yona, hi hlamusele ndlela leyi ha yona xitlhavelo xa nkutsulo wa Yesu Kreste xi hi pfuleleke ndlela yo kuma vutomi lebyi nga heriki. Hi tlhele hi dyondza leswaku Bibele yi profete nkarhi lowu ha wona ‘rifu ri nga ta va ri nga ha ri kona.’ (Nhlavutelo 21:4) Kambe hi karhi ha fa. Solomoni Hosi yo tlhariha u te: “Lava hanyaka va swi tiva leswaku va ta fa.” (Eklesiasta 9:5) Hi ringeta ku hanya nkarhi wo leha hilaha hi nga kotaka hakona. Hambiswiritano, ha tivutisa leswaku ku ta endleka yini hi hina loko hi fa.
3 Loko hi feriwa hi loyi hi n’wi rhandzaka, ha rila. Hi nga vutisa hi ku: ‘Ku endleke yini ha vona? Xana va le ku xanisekeni? Xana va hi sirhelela? Xana hi nga va pfuna? Xana hi ta tlhela hi va vona?’ Tikereke hi ku hambana ka tona ti swi hlamula hi tindlela to hambana-hambana swivutiso leswi. Tin’wana ti dyondzisa leswaku loko u endla leswinene evuton’wini, u ta ya etilweni kambe loko u endla leswo biha, u ta ya eku hisiweni endhawini yo xanisa vanhu. Tin’wana ti dyondzisa leswaku loko vanhu va fa, va hundzela exivandleni xa mimoya va ya tshama ni vakokwa wa vona. Kasi tin’wana ti dyondzisa leswaku loko vanhu va fa, va ya exivandleni xin’wana laha va fikaka va avanyisiwa kutani va velekiwa se va ri eka xivumbeko xin’wana.
4 Tikereke to tano hinkwato ti pfumela nchumu wun’we—leswaku ku ni nchumu lowu salaka wu hanya loko miri wu fa. Hi ku ya hi tikereke to tala ta nkarhi lowu hundzeke ni ta namuntlha, hi ya emahlweni hi hanya hilaha ku nga heriki hi ndlela yo karhi naswona hi kota ku vona, ku twa ni ku anakanya. Kambe, xana swi nga kotekisa ku yini sweswo? Phela, switwi swa hina ni mianakanyo ya hina swi fambisana ni ku tirha ka byongo bya hina. Loko munhu a fa, byongo byi tshika ku tirha. Mikhumbulo, mintlhaveko ni switwi swa hina a swi nge swi koti ku ya emahlweni swi tirha hi swoxe hi ndlela yo karhi leyi nga hlamuselekiki. Swa fa.
KAHLE-KAHLE KU ENDLEKA YINI LOKO MUNHU A FA?
5 Leswi endlekaka loko munhu a fa a hi nchumu lowu Yehovha, Muvumbi wa byongo a nga tsandzekaka ku wu hlamusela. Muvumbi u swi tiva kahle leswi endlekaka naswona xiyimo xa vafi u xi hlamuserile eRitweni ra yena ku nga Bibele. Dyondzo ya yona leyi nga le rivaleni hi leyi: Loko munhu a fa, u tshika ku va kona. Rifu i rito-fularha ra vutomi. Vafi a va twi nchumu, a va voni nchumu naswona a va anakanyi nchumu. A ku na nchumu ni wun’we eka hina lowu salaka wu hanya loko miri wu file. A hi na moya-xiviri kumbe moya lowu nga fiki.
6 Endzhaku ka loko Solomoni a swi xiyile leswaku lava hanyaka va swi tiva leswaku va ta fa, u tsale a ku: “Loko ku ri lava feke, a va tivi nchumu nikatsongo.” Hiloko a ya emahlweni a hlamusela ntiyiso wolowo wa xisekelo hi ku vula leswaku lava feke a va nge swi koti ku rhandza kumbe ku venga nileswaku “a ku na ntirho hambi ku ri kungu, vutivi kumbe vutlhari [esirheni].” (Eklesiasta 9:5, 6, 10) Hilaha ku fanaka, Pisalema 146:4 yi vula leswaku loko munhu a fa, “miehleketo yakwe ya lova.” Ha fa, kutani a hi nge swi koti ku ya emahlweni hi hanya loko miri wa hina wu file. Vutomi bya hina byi fana ni langavi ra khandlhela. Loko langavi rero ri timiwa a ri yi helo. Ro nyamalala.
LESWI YESU A SWI VULEKE HI LAVA FEKE
7 Yesu Kreste u vulavule hi xiyimo xa lava feke. U vulavule ha xona hikwalaho ka Lazaro loyi a a n’wi toloverile swinene loyi se a a file. Yesu u byele vadyondzisiwa va yena a ku: “Lazaro nakulorhi u ye eku wiseni.” Vadyondzisiwa a va ehleketa leswaku Yesu u vula leswaku Lazaro u lo etlela kunene leswaku a ta hlakarhela eka vuvabyi lebyi n’wi khomeke. Kambe a swi nga ri tano. Yesu u hlamusele a ku: “Lazaro u file.” (Yohane 11:11-14) Xiya leswaku Yesu u fanise ku fa ni ku wisa swin’we ni ku etlela. Lazaro a a nga ri etilweni kumbe etiheleni leti pfurhaka. A a nga yanga ku ya hlangana ni tintsumi kumbe vakokwa wa yena. Lazaro a a nga yanga exivandleni xin’wana leswaku a ya velekiwa nakambe, leswaku a va eka xivumbeko xin’wana. A a ri eku wiseni esirheni onge hiloko a biwe hi vurhongo lebyikulu byo pfumala ni milorho. Matsalwa man’wana ma fanisa rifu ni ku etlela. Hi xikombiso, loko mudyondzisiwa Stefano a khandliwe hi maribye, Bibele yi vula leswaku u ‘etlele eku feni.’ (Mintirho 7:60) Hilaha ku fanaka, muapostola Pawulo u tsale leswaku hi nkarhi wa yena a ku ri ni lava va ‘etleleke eku feni.’—1 Vakorinto 15:6.
8 Xana a ku ri xikongomelo xa Xikwembu xa le ku sunguleni leswaku vanhu va fa? Doo! Yehovha a a endle leswaku vanhu va hanya hilaha ku nga heriki emisaveni. Hilaha hi dyondzeke hakona eku sunguleni ka buku leyi, Xikwembu xi veke mpatswa wo sungula wa vanhu eparadeyisini yo xonga. Xi va nyike vutomi lebyi hetisekeke. Yehovha a a va navelela leswinene ntsena. Xana u kona mutswari la nga ni rirhandzu, la navelaka leswaku vana va yena va xanisiwa hi switlhavi leswi fambisanaka ni ku dyuhala ni rifu? A nga kona! Yehovha a a va rhandza vana va yena naswona a a lava leswaku va tiphina hi ntsako emisaveni hilaha ku nga heriki. Loko Bibele yi vulavula hi vanhu yi ri: ‘Yehovha u veke etimbilwini ta vona nkarhi lowu nga riki na makumu.’ (Eklesiasta 3:11) Xikwembu xi hi vumbe hi ri lava navelaka ku hanya hilaha ku nga heriki. Naswona xi pfule ndlela ya leswaku hi swi kota ku hanya hilaha ku nga heriki.
LEXI ENDLAKA LESWAKU VANHU VA FA
9 Kutani, ha yini vanhu va fa? Leswaku hi kuma nhlamulo, hi fanele hi kumisisa leswi endlekeke loko ka ha ri ni wanuna un’we ni wansati un’we emisaveni. Bibele yi ri: “Yehovha Xikwembu a endla leswaku emisaveni ku mila murhi wun’wana ni wun’wana lowu navelekaka ematihlweni ya munhu ni lowu fanelekaka ku dyiwa.” (Genesa 2:9) Hambiswiritano, ku ni nchumu wun’we lowu a n’wi aleleke eka wona. Yehovha u byele Adamu a ku: “U nga ha tidyela u eneriseka eka murhi wun’wana ni wun’wana wa ntanga. Kambe loko ku ri murhi wa ku tiva leswinene ni leswo biha u nga tshuki u wu dya hikuva siku u nga ta wu dya, u ta fa hakunene.” (Genesa 2:16, 17) Nawu lowu a wu nga tiki lerova munhu a nga tsandzeka ku wu yingisa. A ku ri ni mirhi yo tala leyi Adamu na Evha a va nga tidyela mihandzu ya yona. Kambe nawu lowu wu va pfulele ndlela yo hlawuleka yo kombisa leswaku va n’wi nkhensa Loyi a va nyikeke swilo hinkwaswo, ku katsa ni vutomi lebyi hetisekeke. Ku yingisa ka vona a ku ta kombisa nileswaku va byi xixima vulawuri bya Tata wa vona wa le tilweni nileswaku va wu lava nkongomiso wa yena wa rirhandzu.
10 Khombo ra kona, mpatswa wo sungula wa vanhu wu hlawule ku tlula nawu wa Yehovha. Sathana u tirhise nyoka kutani a vutisa Evha a ku: “Xana hakunene i ntiyiso leswaku Xikwembu xi vule leswaku mi nga tshuki mi dya eka murhi wun’wana ni wun’wana wa ntanga?” Evha u hlamule a ku: “Mbhandzu wa mirhi ya ntanga hi nga dya. Kambe loko ku ri ku dya mbhandzu wa murhi lowu nga exikarhi ka ntanga, Xikwembu xi te, ‘mi nga tshuki mi dya eka wona, e-e, mi nga tshuki mi wu khumba leswaku mi nga fi.’”—Genesa 3:1-3.
11 Hiloko Sathana a ku: “Entiyisweni mi nga ka mi nga fi. . . . Xikwembu xi tiva leswaku siku mi nga ta dya eka wona, mahlo ya n’wina ma ta pfuleka kutani mi ta fana ni Xikwembu, mi ta tiva leswinene ni leswo biha.” (Genesa 3:4, 5) Sathana a a lava leswaku Evha a pfumela leswaku u ta vuyeriwa loko o dya mbhandzu lowu yirisiweke. Hi ku ya hi yena, Evha a a ta tihlawulela leswinene ni leswo biha; a a ta tiendlela ku rhandza ka yena. Sathana u tlhele a hehla Yehovha hileswaku leswi a nge swi ta va humelela loko va dya mbhandzu wolowo i mavunwa, a swi nge humeleli. Evha u ma khorwile mavunwa wolawo ya Sathana. Hiloko a teka mbhandzu a wu dya. Kutani a nyika ni nuna wa yena leswaku na yena a dya. Va dye va ri karhi va swi tiva leswaku a va fanelanga va dya. A va swi tiva kahle leswaku va endla leswi Xikwembu xi va byeleke leswaku va nga swi endli. Hi ku dya mbhandzu wolowo, a va wu honisa hi vomu nawu wo olova ni lowu twisisekaka. Va kombise leswaku va n’wi tekela ehansi Tata wa vona wa le tilweni ni vulawuri bya yena. Ku pfumala xichavo loku va ku kombiseke eka Muvumbi wa vona la nga ni rirhandzu a ku ri nandzu lowu nga rivaleriwiki!
12 Hi xikombiso: Xana a wu ta titwisa ku yini loko wo kurisa n’wana wa jaha kumbe wa nhwanyana ivi a hanya hi ndlela leyi kombisaka leswaku a nga ku xiximi nikatsongo kumbe a nga ku rhandzi? A swi ta ku twisa ku vava. Kutani anakanya ndlela leyi Yehovha a faneleke a titwe ha yona loko Adamu na Evha va hlawula ku endla leswi lwisanaka na yena.
13 A xi nga ri kona xivangelo xa leswaku Yehovha a tshika Adamu na Evha va ya emahlweni va hanya hilaha ku nga heriki. Va file hilaha a vuleke hakona leswaku va ta fa. Vutomi bya Adamu na Evha byi herile. A va hundzelanga exivandleni xa mimoya. Hi vula tano hikwalaho ka leswi Yehovha a swi byeleke Adamu endzhaku ka loko a tlule nawu wa yena. Xikwembu xi te: “U [ta] tlhelela emisaveni hikuva u humesiwe eka yona. Hikuva u ntshuri u ta tlhelela entshurini.” (Genesa 3:19) Xikwembu xi endle Adamu hi ntshuri wa misava. (Genesa 2:7) Loko Adamu a nga si endliwa, a a nga ri kona. Hikwalaho, loko Yehovha a vula leswaku Adamu u ta tlhelela entshurini, A a vula leswaku Adamu u ta tlhelela eka xiyimo lexi a a ri eka xona, xa ku nga vi kona. Adamu a a nga ta va na vutomi, a a ta fana ni ntshuri lowu a endliweke ha wona.
14 Adamu na Evha a va ta va va ha hanya ninamuntlha, kambe va file hikuva va hlawule ku ka va nga xi yingisi Xikwembu kutani va dyoha. Lexi endlaka leswaku hi fa hi leswaku ku dyoha ka Adamu ni ku fa ka yena swi endle leswaku vana va yena hinkwavo va tswariwa va ri ni xidyoho ni rifu. (Varhoma 5:12) Hikwalaho, xidyoho xexo xi fana ni ku tluleriwa hi vuvabyi lebyi dlayaka, lebyi munhu a nga ta ka a nga swi koti ku byi balekela. Rifu leri vangiwaka hi xona i ndzhukano eka vanhu. Rifu i nala, a hi munghana. (1 Vakorinto 15:26) Hi ba mandla hi vuyelela hileswi Yehovha a endleke leswaku ku va ni nkutsulo lowu nga ta hi ponisa eka nala loyi la chavisaka!
KU TIVA XIYIMO XA XIVIRI HI LAVA FEKE SWA PFUNA
15 Swa chavelela ku tiva leswi Bibele yi swi dyondzisaka hi xiyimo xa vafi. Hilaha hi swi voneke hakona, lava feke a va twi ku vava naswona a va le nhlomulweni. A xi kona xivangelo xo va chava hikuva a va nge hi vavisi. A va lavi mpfuno wa hina kasi na hina a va nge hi pfuni hi nchumu. A hi nge swi koti ku vulavula na vona, na vona a va nge swi koti ku vulavula na hina. Varhangeri vo tala va vukhongeri va xisa vanhu va va byela leswaku va nga pfuna lava feke kutani vanhu lava pfumelaka mavunwa yo tano va nyika varhangeri lava mali. Kambe, ku tiva xiyimo xa xiviri hi lava feke swi ta hi pfuna leswaku hi nga kanganyisiwi hi lava dyondzisaka tidyondzo to tano ta mavunwa.
16 Xana kereke ya wena ya pfumelelana ni leswi Bibele yi swi dyondzisaka hi ta lava feke? Tikereke to tala a ti pfumelelani na swona. Ha yini? Hikuva leswi ti swi dyondzisaka swi huma eka Sathana. U tirhisa vukhongeri bya mavunwa leswaku byi dyondzisa vanhu leswaku loko miri wa vona wu fa, va ta ya emahlweni va hanya exivandleni xa mimoya. Lebyi i vunwa lebyi Sathana a byi pfanganisaka ni mavunwa man’wana leswaku vanhu va fularhela Yehovha Xikwembu. Njhani?
17 Hilaha swi kombisiweke hakona eku sunguleni, tikereke tin’wana ti dyondzisa leswaku loko munhu a endla leswo biha, u ta ya exivandleni lexi a nga ta fika a xanisiwa endzilweni hilaha ku nga heriki. Dyondzo leyi yi rhukana Xikwembu. Yehovha i Xikwembu xa rirhandzu naswona a nge pfuki a xanise vanhu hi ndlela leyi. (1 Yohane 4:8) U nga n’wi teka njhani munhu la xanisaka n’wana wa yena la nga yingisiki hi ku khoma voko ra yena a ri hisa endzilweni? Xana a wu ta n’wi xixima munhu wo tano? Entiyisweni, xana u nga lava ni ku aka vuxaka na yena? Nikatsongo! U nga n’wi teka a ri munhu la nga ni nsele lowukulu. Phela hi swona leswi Sathana a lavaka leswaku hi swi pfumela mayelana na Yehovha, leswaku ku sukela khale ka khaleni, u le ku xaniseni ka vanhu hi ndzilo lowu nga timekiki!
18 Sathana u tlhela a tirhisa tikereke tin’wana leswaku ti dyondzisa leswaku loko vanhu va file, va hundzuka mimoya leyi faneleke yi xiximiwa ni ku dzunisiwa hi lava hanyaka. Hi ku ya hi dyondzo leyi, mimoya ya vafi yi nga hundzuka vanghana lavakulu kumbe valala lavakulu. Vanhu vo tala va ma pfumela mavunwa lawa. Va chava vafi kutani va va xixima va tlhela va va gandzela. Bibele a yi pfumelelani nikatsongo ni dyondzo yoleyo, ku ri na sweswo yi dyondzisa leswaku lava feke va etlele nileswaku hi fanele hi gandzela Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso ntsena, ku nga Yehovha, Muvumbi ni Muwundli wa hina.—Nhlavutelo 4:11.
19 Ku tiva ntiyiso hi ta xiyimo xa vafi swi ku sirhelela leswaku u nga hambukisiwi hi mavunwa ya tikereke. Swi tlhela swi ku pfuna leswaku u twisisa tidyondzo tin’wana leti humaka eBibeleni. Hi xikombiso, loko se u swi vona leswaku vanhu a va hundzeli exivandleni xa mimoya loko va file, u kota ku xi twisisa kahle xitshembiso xa leswaku vanhu va ta hanya hilaha ku nga heriki emisaveni leyi nga paradeyisi.
20 Khale ka khaleni, Yobo wanuna la tshembekaka u tshame a tlakusa xivutiso lexi nge: “Xana loko munhu la tiyeke emirini a fa a nga tlhela a hanya?” (Yobo 14:14) Xana swi nga koteka leswaku vanhu lava nga riki na vutomi, lava etleleke emasirheni, va tlhela va hanya? Leswi Bibele yi swi dyondzisaka emhakeni leyi swa chavelela hakunene, hilaha ndzima leyi landzelaka yi nga ta hlamusela hakona.
[Nhlamuselo ya le hansi]
Leswaku u kuma nhlamuselo ya rito leri nge “moya-xiviri” ni leri nge “moya,” hi kombela u vona Xiengetelo eka matluka 208-11.
LESWI BIBELE YI SWI DYONDZISAKA
▪ Lava feke a va voni kumbe ku twa kumbe ku anakanya.—Eklesiasta 9:5.
▪ Lava feke va le ku wiseni; a va le ku xanisekeni.—Yohane 11:11.
▪ Ha fa hikwalaho ka leswi hi tswariweke hi ri ni xidyoho lexi humaka eka Adamu.—Varhoma 5:12.
[Swivutiso Swa Dyondzo]
1-3. Hi swihi swivutiso leswi vanhu va swi vutisaka mayelana ni vafi naswona tikereke hi ku hambana ka tona ti swi hlamula hi ndlela yini?
4. Hi wihi nchumu wun’we lowu tikereke to tala ti pfumelelanaka ha wona mayelana ni rifu?
5, 6. I yini leswi Bibele yi swi dyondzisaka hi xiyimo xa lava feke?
7. Yesu u yi hlamusele njhani ndlela leyi rifu ri nga xiswona?
8. Hi swi tivisa ku yini leswaku a ku nga ri xona xikongomelo xa Xikwembu leswaku vanhu va fa?
9. Hi xihi xipimelo lexi Yehovha a xi vekeleke Adamu, naswona ha yini nawu lowu a wu nga tiki lerova munhu a nga tsandzeka ku wu yingisa?
10, 11. (a) Swi tise ku yini leswaku mpatswa wo sungula wa vanhu wu nga xi yingisi Xikwembu? (b) Ha yini ku nga yingisi ka Adamu na Evha ku ri nandzu lowukulu?
12. I yini lexi nga hi pfunaka hi twisisa ndlela leyi Yehovha a titweke ha yona loko Adamu na Evha va hlawula ku endla leswi lwisanaka na yena?
13. Yehovha u te ku ta endleka yini hi Adamu loko a fa naswona sweswo swi vula yini?
14. Ha yini hi fa?
15. Ha yini swi chavelela ku tiva ntiyiso hi ta xiyimo xa vafi?
16. Tidyondzo leti dyondzisiwaka etikerekeni to tala ti huma kwihi naswona sweswo swi vonaka hi ndlela yihi?
17. Ha yini dyondzo ya ku xanisa vanhu hilaha ku nga heriki yi ri ndzhukano eka Yehovha?
18. Mhaka ya ku gandzela vafi yi sekeriwe eka dyondzo yihi ya vukhongeri leyi nga vunwa?
19. Ku tiva ntiyiso hi ta xiyimo xa vafi swi hi pfuna ku twisisa dyondzo yihi ya Bibele?
20. Hi xihi xivutiso lexi nga ta tlhuvutsiwa eka ndzima leyi landzelaka?
[Xifaniso lexi nga eka tluka 59]
Xana langavi ri ye kwihi?
[Xifaniso lexi nga eka tluka 60]
Yehovha u vumbe vanhu leswaku va ta hanya emisaveni hilaha ku nga heriki
[Xifaniso lexi nga eka tluka 62]
Adamu u vumbiwe hi ntshuri kutani u tlhelele entshurini
^ ***bh matl. 66-75 Ntshembo Wa Xiviri Hi Varhandziwa Va Wena Lava Feke***
Ndzima Ya Vunkombo
Ntshembo Wa Xiviri Hi Varhandziwa Va Wena Lava Feke
Hi swi tivisa ku yini leswaku lava feke va ta pfuxiwa hakunene?
Xana Yehovha wa swi lava ku pfuxa lava feke?
I vamani lava nga ta pfuxiwa?
A HI NGE u le ku tsutsumeni, u hlongorisiwa hi nala wa wena la lavaka ku ku dlaya. Wa ku tlula hi matimba naswona a wu swi koti ku n’wi siya hi rivilo. Wa swi tiva leswaku loko o ku khoma, swi herile hi wena hikuva u tshama u n’wi vona a dlaya vanghana va wena van’wana. Hambi u ringeta hi matimba ku engetela rivilo kambe u ya a tshinela. U swi vona kahle leswaku ndlela yo pona a yi kona. Kambe, u nga swi rindzelanga, ku humelela munhu a lava ku ku lamulela. U ni matimba swinene ku tlula nala wa wena naswona u ku tshembisa leswaku u ta ku pfuna. A swi kanakanisi leswaku mbilu ya wena yi ta wa!
2 Hi ndlela yo karhi ku ni nala wo tano la ku hlongorisaka. Kahle-kahle u le ku hi hlongoriseni hinkwerhu ka hina. Hilaha hi dyondzeke hakona eka ndzima leyi hi humaka eka yona, Bibele yi vula leswaku rifu i nala. A nga kona ni un’we wa hina la nga ri balekelaka. Vo tala va hina hi n’wi vonile nala loyi loko a dlaya vanhu lava hi va rhandzaka. Kambe Yehovha u ni matimba swinene ku tlula rifu. Hi yena Mulamuleri la nga ni rirhandzu, loyi ana se a kombiseke leswaku a nga n’wi hlula nala loyi wa hina. Naswona u tshembisa leswaku nala loyi, ku nga rifu, u ta n’wi lovisela makumu. Bibele yi ri: “Rifu i nala wo hetelela la nga ta herisiwa.” (1 Vakorinto 15:26) Lawa i mahungu yo tsakisa!
3 A hi rhange hi vona ndlela leyi hi titwaka ha yona loko rifu ri hi hlasela. Sweswo swi ta endla leswaku hi twisisa nchumu wun’wana lowu nga ta endla leswaku hi tsaka ngopfu. Phela, Yehovha u tshembisa leswaku lava feke va ta tlhela va hanya. (Esaya 26:19) Kunene va ta pfuxiwa hikuva Yehovha hi yena la tshembisaka leswaku va ta tlhela va hanya.
LOKO U FERIWA HI LOYI U N’WI RHANDZAKA
4 Xana u tshama u feriwa hi loyi u n’wi rhandzaka? Mabibi ya mbilu ni gome swin’we ni ku heleriwa hi matimba, leswi vangiwaka hi ku feriwa, swi nga vonaka swi nga tiyiseleleki. Loko hi langutane ni xiyimo xexo, hi fanele hi lava nchavelelo eRitweni ra Xikwembu. (2 Vakorinto 1:3, 4) Bibele yi hi pfuna leswaku hi twisisa ndlela leyi Yehovha na Yesu va titwaka ha yona hi rifu. Yesu, loyi a a ri xikombiso lexi hetisekeke xa Tata wa yena, a a swi tiva leswaku swi njhani ku feriwa hi loyi u n’wi rhandzaka. (Yohane 14:9) Loko Yesu a ri eYerusalema, a a tala ku endzela Lazaro ni vasesi wa yena, Mariya na Marta, lava a va tshama emutini wa le kusuhi wa Betaniya. A va ri vanghana lavakulu. Bibele yi ri: “Yesu a a rhandza Marta ni makwavo wa xisati na Lazaro.” (Yohane 11:5) Kambe, hilaha hi swi voneke hakona eka ndzima leyi hi humaka eka yona, Lazaro u file.
5 Xana Yesu u titwise ku yini loko munghana wa yena a fa? Hi byeriwa leswaku Yesu na yena u ririle loko maxaka ni vanghana va rila rifu ra Lazaro. Loko Yesu a va vona, u twe ku vava ngopfu. U ‘konyile emoyeni, a karhateka.’ Kutani rungula ri ya emahlweni ri ku: “Yesu a humesa mihloti.” (Yohane 11:33, 35) Xana ku rila ka Yesu a ku kombisa leswaku a nga na ntshembo? Doo! Entiyisweni, Yesu a a swi tiva leswaku ku ta endleka nchumu wun’wana wo hlamarisa ku nga ri khale. (Yohane 11:3, 4) Hambiswiritano, u ve ni gome leri vangiwaka hi rifu.
6 Hi nga ha vula leswaku ku rila ka Yesu ku hi tiyisa nhlana. Ku hi dyondzisa leswaku Yesu ni Tata wa yena, Yehovha, va ri venga rifu. Kambe, Yehovha Xikwembu wa swi kota ku lwa ni nala loyi a n’wi hlula! A hi voneni leswi Xikwembu xi pfumeleleke Yesu leswaku a swi endla.
“LAZARO, HUMA!”
7 Lazaro a a vekiwe ebakweni kutani Yesu u kombele leswaku ku susiwa ribye leri a ri pfale nomu wa bako. Marta u arile hikuva Lazaro a a ri ni masiku ya mune a file naswona miri wa yena se a wu sungule ku bola. (Yohane 11:39) Hi ku ya hi langutelo ra vanhu va nyama, a ku nga ha ri na ntshembo!
8 Hiloko ribye ri susiwa kutani Yesu a huwelela hi rito leri tlakukeke a ku: “Lazaro, huma!” Ku endleke yini? ‘Munhu loyi a a file u humile.’ (Yohane 11:43, 44) A swi kanakanisi leswaku vanhu lava a va ri kona kwalaho a va tsake ku tlula mpimo! Ku nga khathariseki leswaku Lazaro a a ri xaka, munghana kumbe muakelani, lexi a va xi tiva hileswaku a a file. Kambe va kote ku tlhela va vona murhandziwa wa vona a yime swin’we na vona. Sweswo swi fanele swi vonake onge ko va norho. A swi kanakanisi leswaku vo tala va vukarhe Lazaro va tsakile. Koloko ku ve ku hluriwa ka rifu hakunene!
9 Yesu a nga vulanga leswaku u endle singita leri hi matimba ya yena n’wini. Exikhongelweni xa yena loko a nga si vitana Lazaro, u swi veke erivaleni leswaku Yehovha hi yena Xihlovo xa matimba lawa a nga ta pfuxa mufi ha wona. (Yohane 11:41, 42) A ku nga ri ro sungula leswaku Yehovha a tirhisa matimba ya yena hi ndlela leyi. Ku pfuxiwa ka Lazaro i rin’wana ra masingita ya kaye ya ku pfuxiwa ka vafi, lama tsariweke eRitweni ra Xikwembu. Swa tsakisa ku hlaya ni ku kambisisa marungula lawa. Ma hi dyondzisa leswaku Xikwembu a xi yi hi nghohe, hikuva ku pfuxiwe vana, vanhu lavakulu, va xinuna ni va xisati, Vaisrayele ni lava nga riki Vaisrayele. Naswona vanhu lava ku vulavuriwaka ha vona eka marungula lawa ku vuriwa leswaku a va tsakile! Hi xikombiso, loko Yesu a pfuxa xinhwanyetana lexi a xi file, vatswari va xona “a va nga ha tikoti hi ku tsaka.” (Marka 5:42) Ina, Yehovha u endle leswaku va tsaka hi ndlela leyi a va nga ta pfuka va yi rivarile ni siku ni rin’we.
10 I ntiyiso leswaku vanhu lava Yesu a va pfuxeke va hetelele va file. Xana sweswo swi vula leswaku ku pfuxiwa ka vona a ku ri ku tlanga hi nkarhi? A swi tano. Marungula lawa ya le Bibeleni ma endla leswaku hi kholwa tidyondzo tin’wana ta nkoka naswona ma endla leswaku hi va ni ntshembo.
LESWI HI SWI DYONDZAKA ETIMHAKENI TA KU PFUXIWA KA VAFI
11 Bibele yi dyondzisa leswaku lava feke “a va tivi nchumu nikatsongo.” A va hanyi naswona a va nge ku byeli nchumu hileswi endlekaka endhawini yin’wana. Leswi hi swi vona hileswi humeleleke eka Lazaro. Xana loko Lazaro a pfuka eku feni, u rungulele vanhu hi ta leswi a swi voneke etilweni? Kumbe, xana u va chavise hi ta ku hisiwa ka vanhu etiheleni? Doo! A ku kona laha Bibele yi vulaka leswaku Lazaro u rungule timhaka to tano. Emasikwini ya mune lawa a ma heteke a file, ‘a a nga tivi nchumu nikatsongo.’ (Eklesiasta 9:5) Lazaro a a tietlelerile eku feni.—Yohane 11:11.
12 Rungula ra ku pfuxiwa ka Lazaro ri tlhela ri hi dyondzisa leswaku ku pfuxiwa ka vafi i mhaka ya xiviri, a hi ntsheketo. Loko Yesu a pfuxa Lazaro, a ku ri ni vanhu lava a va n’wi langutile loko a ri karhi a n’wi pfuxa. Hambi ku ri varhangeri va vukhongeri lava a va venga Yesu, a va alanga leswaku singita leri ri endlekile. Ematshan’weni yo ala, va te: “Xana hi ta endla yini, hikuva munhu loyi [Yesu] u endla masingita yo tala?” (Yohane 11:47) Vanhu vo tala va tile va ta vona munhu la pfuxiweke. Kutani sweswo swi endle leswaku vo tala va va ni ripfumelo eka Yesu. Ku pfuxiwa ka Lazaro ku va nyike vumbhoni bya xiviri bya leswaku Yesu a a rhumiwe hi Xikwembu. Vumbhoni lebyi a byi ri erivaleni lerova varhangeri van’wana va Vayuda lava a va ome tinhloko, va luke mano yo dlaya Yesu na Lazaro.—Yohane 11:53; 12:9-11.
13 Xana swa twisiseka ku pfumela leswaku ku pfuxiwa ka vafi i mhaka ya xiviri? Ina, swa twisiseka hikuva Yesu u dyondzise leswaku siku rin’wana “hinkwavo lava nga eka masirha-bako ya xitsundzuxo” va ta pfuxiwa. (Yohane 5:28) U nga rivali leswaku Yehovha i Muvumbi wa swilo hinkwaswo leswi hanyaka. Xana swi fanele swi hi tikela ku pfumela leswaku u ta swi kota ku endla leswaku swilo leswi feke swi tlhela swi hanya? Phela, Yehovha a nga rivali. Kambe, xana u ta swi kota ku tsundzuka varhandziwa va hina lava feke? Ku ni timiliyoni ta timiliyoni ta tinyeleti exibakabakeni, kambe Xikwembu xi tiva nyeleti yin’wana ni yin’wana hi vito! (Esaya 40:26) Hikwalaho Yehovha Xikwembu u ta swi kota ku tsundzuka xin’wana ni xin’wana hi varhandziwa va hina lava feke, naswona u ta swi kota ku va pfuxa va tlhela va hanya.
14 Hambiswiritano, xana Yehovha wa swi lava ku pfuxa lava feke? Bibele yi dyondzisa leswaku u tiyimiserile ku va pfuxa. Yobo wanuna wo tshembeka u vutisile a ku: “Xana loko munhu la tiyeke emirini a fa a nga tlhela a hanya?” Yobo a a vula leswaku u ta rindza esirheni kukondza ku fika nkarhi lowu Xikwembu xi nga ta n’wi tsundzuka ha wona. U byele Yehovha a ku: “U ta vitana, mina ndzi ta ku hlamula. U ta navela ntirho wa mavoko ya wena.”—Yobo 14:13-15.
15 Anakanya hi mhaka leyi! Yehovha wa swi navela ku pfuxa lava feke. Xana a swi tsakisi ku tiva leswaku Yehovha u titwa hi ndlela yoleyo? Kambe ku vuriwa yini hi ku pfuxiwa ka lava feke enkarhini lowu taka? I vamani lava nga ta pfuxiwa naswona va ta pfuxeriwa kwihi?
“HINKWAVO LAVA NGA EKA MASIRHA-BAKO YA XITSUNDZUXO”
16 Timhaka ta le Bibeleni ta ku pfuxiwa ka lava feke ti hi dyondzisa swo tala mayelana ni leswi swi nga ta endleka enkarhini lowu taka loko ku pfuxiwa lava feke. Vanhu lava pfuxiweke kwala misaveni va tlhele va tshama ni varhandziwa va vona. Swi ta va tano ni loko ku pfuxiwa vafi enkarhini lowu taka—kambe hi ndlela leyi antswaka ngopfu. Hilaha hi dyondzeke hakona eka Ndzima 3, xikongomelo xa Xikwembu hileswaku misava hinkwayo yi va paradeyisi. Leswi vulaka leswaku ku fanele ku herisiwa nyimpi, vugevenga ni mavabyi ku ri kona lava feke va pfuxiwaka. Va ta kota ku hanya hilaha ku nga heriki emisaveni leyi, va titshamele hi ku rhula naswona va tsakile.
17 I vamani lava nga ta pfuxiwa? Yesu u vule leswaku ‘hinkwavo lava nga eka masirha-bako ya xitsundzuxo va ta twa rito ra yena kutani va huma.’ (Yohane 5:28, 29) Nhlavutelo 20:13 yi seketela mhaka yoleyo loko yi ku: “Kutani lwandle ri humesa vafi lava nga eka rona, rifu ni Hayidesi swi humesa vafi lava nga eka swona.” “Hayidesi” yi vula sirha leri toloveleke. (Vona Xiengetelo eka matluka 212-13.) Hinkwavo lava nga emasirheni va ta pfuxiwa. Vanhu va tibiliyoni lava wiseke emasirheni va ta tlhela va hanya. Muapostola Pawulo u te: “Ku ta va ni ku pfuxiwa ka lava lulameke ni ka lava nga lulamangiki.” (Mintirho 24:15) Xana sweswo swi vula yini?
18 “Lava lulameke” va katsa vanhu vo tala lava hi hlayeke ha vona eBibeleni, lava hanyeke loko Yesu a nga si ta laha misaveni. Van’wana va vona i Nowa, Abrahama, Sara, Muxe, Rhuti, Estere ni van’wana va ntsandza-vahlayi. Van’wana va vavanuna ni vavasati lava va ripfumelo ku vulavuriwa ha vona eka ndzima 11 ya buku ya Vaheveru. Kambe “lava lulameke” va katsa ni malandza ya Yehovha ya manguva lawa lama nga fa. Hikwalaho ka ntshembo wa ku pfuxiwa ka vafi, a ha ha ri chavi rifu.—Vaheveru 2:15.
19 Ku vuriwa yini hi vanhu lavan’wana hinkwavo lava nga n’wi tirhelangiki Yehovha hikwalaho ka leswi va nga tivangiki nchumu ha yena? Vanhu lava va timiliyoni “lava nga lulamangiki” a va nge rivariwi. Na vona va ta pfuxiwa leswaku va nyikiwa nkarhi wo dyondza hi Xikwembu xa ntiyiso ivi va xi tirhela. Hi nkarhi wa gidi ra malembe, lava feke va ta pfuxiwa kutani va nyikiwa nkarhi wa leswaku va tirhela Yehovha swin’we ni vanhu lava tshembekaka emisaveni. Wolowo wu ta va nkarhi lowu tsakisaka. Nkarhi lowu wu vitaniwa Siku Ra Vuavanyisi eBibeleni.
20 Xana leswi swi vula leswaku vanhu hinkwavo lava feke va ta pfuxiwa? Doo! Bibele yi vula leswaku vafi van’wana va le “Gehena.” (Luka 12:5) Ndhawu leyi vuriwaka Gehena yi thyiwe tano hileswi a ku lahleriwa thyaka eka yona naswona a yi ri ehandle ka muti wa Yerusalema wa khale. A ku lahleriwa mintsumbu ni thyaka eka yona. Vafi lava a va lahliwa kona hi lava Vayuda a va va teka va nga faneriwi hi ku lahliwa ni ku pfuxiwa. Hikwalaho, swa fanela leswi rito Gehena ri fanekiselaka ku loviseriwa makumu. Hambileswi Yesu a nga ta avanyisa lava hanyaka ni lava feke, Yehovha hi yena la nga ta va Muavanyisi wo hetelela. (Mintirho 10:42) Lava nga ta kumeka va hombolokile naswona va nga swi lavi ku hundzuka, a nge va pfuxi.
KU PFUXERIWA ETILWENI
21 Bibele yi tlhela yi vulavula hi ku pfuxiwa kun’wana ka ku ya hanya tanihi xivumbiwa xa moya. Bibele yi vula leswaku i Yesu Kreste ntsena la pfuxiweke hi ndlela leyi.
22 Endzhaku ka loko Yesu a dlayiwile loko a ha ri munhu wa nyama, Yehovha a nga pfumelanga leswaku N’wana wa Yena la tshembekeke a tshama esirheni. (Pisalema 16:10; Mintirho 13:34, 35) Xikwembu xi pfuxe Yesu kambe a xi n’wi pfuxanga a ri munhu wa nyama. Muapostola Petro u vula leswaku Kreste u ‘dlayiwe a ri wa nyama kambe a hanyisiwa a ri wa moya.’ (1 Petro 3:18) Hakunene leri a ku ri singita lerikulu. Yesu u tlhele a hanya a ri xivumbiwa xa moya lexi nga ni matimba! (1 Vakorinto 15:3-6) Yesu u ve wo sungula ku pfuxiwa hi ndlela leyi yo hlamarisa. (Yohane 3:13) Kambe a a nga ta va wo hetelela.
23 Hi ku tiva leswaku u ta tlhelela etilweni ku nga ri khale, Yesu u byele valandzeri va yena lava tshembekaka leswaku u ta va “lunghiselela ndhawu” loko a fika le tilweni. (Yohane 14:2) Yesu u vule leswaku lava yaka etilweni i “ntlhambinyana” wa yena. (Luka 12:32) I vangani lava nga ta vumba ntlawa lowu lowutsongo wa Vakreste vo tshembeka? Hi ku ya hi Nhlavutelo 14:1, muapostola Yohane u ri: “Hiloko ndzi languta, kutani waswivo, a ku ri ni Xinyimpfana [Yesu Kreste] xi yime eNtshaveni ya Siyoni, xi ri ni lava 144 000 va tsariwe vito ra xona ni vito ra Tata wa xona emimombyeni ya vona.”
24 Vakreste lava va 144 000, ku katsa ni vaapostola va Yesu vo tshembeka, va pfuxeriwa ku ya hanya etilweni. Va pfuxiwa rini? Muapostola Pawulo u tsale leswaku va ta pfuxiwa loko Kreste a sungula ku fuma. (1 Vakorinto 15:23) Hilaha u nga ta swi vona hakona eka Ndzima 9, hi hanya enkarhini wolowo wa ku fuma ka yena. Leswi vulaka leswaku loko lava ha seleke va 144 000 va fa, va pfuxiwa xikan’we-kan’we va ya hanya etilweni. (1 Vakorinto 15:51-55) Hambiswiritano, vanhu lavan’wana hinkwavo va ni ntshembo wo pfuxeriwa ku hanya emisaveni leyi nga ta va yi ri Paradeyisi enkarhini lowu taka.
25 Ina, Yehovha u ta n’wi hlula hakunene nala wa hina loyi a nga rifu, a nge he tlheli a va kona! (Esaya 25:8) Kambe, u nga ha tivutisa, ‘Xana lava pfuxeriwaka ku ya hanya etilweni, va ya endla yini kwale?’ Va ta vumba Mfumo wo hlamarisa wa le tilweni. Hi ta dyondza leswi engetelekeke hi mfumo lowu eka ndzima leyi landzelaka.
[Tinhlamuselo ta le hansi]
Marungula man’wana ma kumeka eka 1 Tihosi 17:17-24; 2 Tihosi 4:32-37; 13:20, 21; Matewu 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Mintirho 9:36-42; na 20:7-12.
Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke hi Siku Ra Vuavanyisi, hi kombela u languta Xiengetelo eka matluka 213-15.
LESWI BIBELE YI SWI DYONDZISAKA
▪ Timhaka ta le Bibeleni ta ku pfuxiwa ka lava feke ti hi nyika ntshembo wa xiviri.—Yohane 11:39-44.
▪ Yehovha u tiyimiserile ku pfuxa vafi.—Yobo 14:13-15.
▪ Hinkwavo lava nga emasirheni va ta pfuxiwa.—Yohane 5:28, 29.
[Swivutiso Swa Dyondzo]
1-3. Hi wihi nala loyi a hi hlongorisaka hinkwerhu, naswona ha yini ku kambisisa leswi Bibele yi swi dyondzisaka swi hi tisela ntsako?
4. (a) Ha yini ndlela leyi Yesu a titwaka ha yona hi mhaka ya ku feriwa hi loyi u n’wi rhandzaka, yi hi dyondzisa ndlela leyi Yehovha a titwaka ha yona? (b) I vamani lava a va ri vanghana vo hlawuleka va Yesu?
5, 6. (a) I yini lexi Yesu a xi endleke loko a ri ni ndyangu ni vanghana va Lazaro lava a va rila nkosi wa yena? (b) Ha yini ku rila ka Yesu ku hi tiyisa nhlana?
7, 8. Hi ku ya hi langutelo ra hina vanhu, ha yini ku vonake ku nga ha ri na ntshembo emhakeni ya Lazaro, kambe i yini lexi Yesu a xi endleke?
9, 10. (a) Yesu u vule leswaku i mani Xihlovo xa matimba lama a ma tirhiseke ku pfuxa Lazaro? (b) I yini xin’wana lexi munhu a vuyeriwaka hi xona loko a hlaya hi ta ku pfuxiwa ka vafi eBibeleni?
11. Xana rungula ra ku pfuxiwa ka Lazaro ri hi pfuna hi ndlela yihi leswaku hi vona leswaku Eklesiasta 9:5 yi tiyisile?
12. I yini lexi endlaka hi tiyiseka leswaku hakunene Lazaro u pfuxiwile eku feni?
13. Ntshembo wa hina wa leswaku hakunene Yehovha u ta va pfuxa lava feke wu sekeriwe kwihi?
14, 15. Xana Yehovha u titwisa ku yini hi ku pfuxa lava feke hilaha swi kombisiweke hakona emaritweni ya Yobo?
16. Xana lava feke va pfuxeriwa ku hanya eka swiyimo swa njhani?
17. Xana ku pfuxiwa ka vafi ku ta va kukulu hi ndlela yihi?
18. “Lava lulameke” lava nga ta pfuxiwa, va katsa vamani naswona wena u titwa njhani hi ntshembo lowu?
19. I vamani “lava nga lulamangiki” naswona Yehovha u ta va nyika nkarhi wo endla yini?
20. I yini Gehena naswona i vamani lava yaka kona?
21, 22. (a) Hi kwihi ku pfuxiwa kun’wana loku nga kona? (b) I mani la veke wo sungula ku pfuxeriwa evuton’wini bya moya?
23, 24. I vamani lava vumbaka ntlawa wa “ntlhambinyana” wa Yesu naswona i vangani?
25. Hi ta dyondza hi yini eka ndzima leyi landzelaka?
[Xifaniso lexi nga eka tluka 69]
Eliya u pfuxe n’wana wa noni.—1 Tihosi 17:17-24
[Xifaniso lexi nga eka tluka 69]
Muapostola Petro u pfuxe wansati la nga Mukreste la vuriwaka Dorkasi.—Mintirho 9:36-42
[Xifaniso lexi nga eka tluka 69]
Ku pfuxiwa ka Lazaro ku endle leswaku vanhu va tsaka swinene.—Yohane 11:38-44
[Xifaniso lexi nga eka tluka 75]
Eparadeyisini, lava feke va ta pfuxiwa kutani va tlhela va vonana ni varhandziwa va vona
^ (2 Sam. 11:1-12:13) Eku sunguleni ka lembe, enkarhini lowu tihosi ti humaka ha wona ti ya enyimpini, Davhida a rhuma Yowabu ni malandza yakwe ma ri na yena ni tiko hinkwaro ra Israyele leswaku va ya lovisa vana va Amone ni ku rhendzela Rhaba enkarhini lowu Davhida a a tshama eYerusalema. 2 Nimadyambu, Davhida a pfuka esangwini rakwe a famba-famba ehenhla ka lwangu ra yindlu ya hosi; loko a ri ehenhla ka lwangu a vona wansati a hlamba, wansati loyi a a saseke ngopfu. 3 Hiloko Davhida a rhumela rito leswaku va ya vutisisa hi wansati loyi, kutani un’wana a ku: “Xana loyi a hi Bati-xeba n’wana wa Eliyamu, nsati wa Uriya lowa Muheti?” 4 Endzhaku ka sweswo Davhida a rhuma varhumiwa leswaku va ya n’wi teka. Hiloko a fika eka yena kutani a etlela na yena, kasi yena a a ha tihlawulekisa eku nyameni ka yena. Endzhaku a tlhelela endlwini yakwe. 5 Kutani wansati loyi a tika. Hikwalaho a rhumela rito a byela Davhida a ku: “Ndzi tikile.” 6 Hiloko Davhida a rhumela rito eka Yowabu, a ku: “Rhumela Uriya lowa Muheti eka mina.” Kutani Yowabu a rhumela Uriya eka Davhida. 7 Loko Uriya a fika eka yena, Davhida a sungula ku vutisa leswaku Yowabu u pfuke njhani nileswaku vanhu a va pfuke njhani, nileswaku nyimpi a yi famba njhani. 8 Eku heteleleni Davhida a byela Uriya a ku: “Rhelela u ya endlwini ya wena u hlamba milenge.” Hikwalaho Uriya a famba a suka endlwini ya hosi, kutani nyiko ya hosi ya ku n’wi xixima yi n’wi landzela. 9 Hambiswiritano, Uriya a etlela enyangweni ya yindlu ya hosi ni malandza laman’wana hinkwawo ya hosi yakwe, a nga rhelelanga a ya endlwini yakwe. 10 Kutani va byela Davhida va ku: “Uriya a nga rhelelanga a ya endlwini yakwe.” Hiloko Davhida a ku eka Uriya: “U nghene u huma eriendzweni, a swi tano ke? Ha yini u nga rhelelanga u ya endlwini ya wena?” 11 Uriya a hlamula Davhida a ku: “Areka na Israyele na Yuda va tshama emintsongeni, naswona hosi yanga Yowabu ni malandza ya hosi yanga va dzime mixaxa enhoveni, kutani mina—xana ndzi fanele ndzi ya endlwini ya mina ndzi dya ni ku nwa naswona ndzi etlela ni nsati wa mina? Leswi u hanyaka nileswi moya-xiviri wa wena wu hanyaka, a ndzi nge wu endli nchumu lowu!” 12 Hiloko Davhida a ku eka Uriya: “Tshama laha ninamuntlha, mundzuku ndzi ta ku tshika u famba.” Hikwalaho Uriya a hambeta a tshama eYerusalema siku rero ni siku leri landzelaka. 13 Ku tlula kwalaho, Davhida a n’wi vitana leswaku a ta dya emahlweni ka yena, a nwa. Kutani a n’wi dakwisa. Nilokoswiritano, a huma nimadyambu a ya etlela esangwini rakwe ni malandza ya hosi yakwe, a nga rhelelanga a ya endlwini yakwe. 14 Nimixo, Davhida a tsalela Yowabu papila a ri rhumela hi voko ra Uriya. 15 Kutani a tsala epapileni, a ku: “Vekani Uriya emahlweni ka valwi va nyimpi laha nyimpi yi hisaka kona, mi fanele mi tlhentlha endzhaku ka yena, u fanele a tlhaviwa a fa.” 16 Loko Yowabu a ha rindze muti, a veka Uriya laha a a tiva leswaku ku ni vavanuna va vurhena. 17 Loko vavanuna va muti va huma va ya lwa na Yowabu, hiloko vanhu van’wana, malandza ya Davhida va wa, Uriya lowa Muheti na yena a fa. 18 Kutani Yowabu a rhumela xiviko eka Davhida malunghana ni timhaka hinkwato ta nyimpi. 19 A ya emahlweni a lerisa murhumiwa, a ku: “Hi ku hatlisa loko u hete ku byela hosi timhaka hinkwato ta nyimpi, 20 loko hosi yo kariha, yi ku eka wena, ‘Ha yini mi tshinele kusuhi ni muti leswaku mi lwa? Xana a mi swi tivanga leswaku va nga copa va ri ehenhla ka rirhangu? 21 Xana i mani la dlayeke Abimeleke n’wana wa Yerubexeti? Xana a ku nga ri wansati la n’wi hoxeke hi ribye ro sila a ri ehenhla ka rirhangu kutani a fa eTebese? Ha yini mi tshinele kusuhi ni rirhangu?’ u fanele u ku, ‘Uriya nandza wa wena lowa Muheti u file na yena.’” 22 Hiloko murhumiwa a famba kutani a fika a byela Davhida hinkwaswo leswi Yowabu a n’wi rhumeke swona. 23 Murhumiwa a ya emahlweni a ku eka Davhida: “Vavanuna lavaya a va ri ni matimba eka hina lerova va huma ku ta lwa na hina enhoveni; kambe hi hambete hi va susumeta ku ya fika enyangweni ya vungheno. 24 Vacopi va tshamela ku copa malandza ya wena va ri ehenhla ka rirhangu, lerova malandza man’wana ya hosi ma fa; nandza wa wena Uriya lowa Muheti na yena u file.” 25 Hiloko Davhida a ku eka murhumiwa loyi: “U ta byela Yowabu u ku, ‘Mhaka leyi yi nga tshuki yi vonaka yi bihile ematihlweni ya wena, hikuva banga ri dya un’wana hilaha ri dyaka un’wana hakona. Tiyisa nyimpi ya wena u lwa ni muti u wu hlula.’ U n’wi khutaza.” 26 Nsati wa Uriya a swi twa leswaku Uriya nuna wakwe u file, kutani a sungula ku rilela n’wini wakwe. 27 Loko nkarhi wa ku rila wu hundzile, hi ku hatlisa Davhida a rhumela rito leswaku a tisiwa endlwini yakwe, kutani a va nsati wakwe. Hi ku famba ka nkarhi a n’wi tswalela n’wana, kambe nchumu lowu Davhida a wu endleke wu vonaka wu bihile ematihlweni ya Yehovha.
12 Yehovha a rhumela Natani eka Davhida. Kutani a fika eka yena, a n’wi byela a ku: “A ku ri ni vavanuna vambirhi emutini wun’we, un’wana a fuwile kasi un’wana a pfumala. 2 Wanuna la fuweke a a ri ni tinyimpfu to tala ngopfu ni tihomu; 3 kambe wanuna la pfumalaka a a nga ri na nchumu handle ka xinyimpfana xin’we xa ntswele lexitsongo, lexi a a xi xavile. A a xi londzovota xi hanya, a xi kula xi ri na yena ni vana vakwe. A xi dya eka xiphemunyana xakwe, xi nwa eka xinwelo xakwe, a xi etlela exifuveni xakwe, a xi fana ni n’wana wa nhwanyana eka yena. 4 Endzhaku ka nkarhi ku fika muendzi eka wanuna la fuweke, kambe a tshika ku teka swin’wana eka tinyimpfu ta yena ni tihomu ta yena leswaku a swi lunghiselela muendzi la teke eka yena. Hiloko a teka xinyimpfana xa ntswele xa wanuna la pfumalaka, a xi lunghiselela wanuna la teke eka yena.” 5 Kutani Davhida a n’wi hlundzukela ngopfu wanuna loyi, lerova a byela Natani a ku: “Leswi Yehovha a hanyaka, wanuna la endlaka leswi u faneriwa hi ku fa! 6 Naswona hikwalaho ka xinyimpfana xa ntswele u fanele a xi riha hi swa mune, hikwalaho ka leswi a endleke nchumu lowu ni hikwalaho ka leswi a nga vangiki na ntsetselelo.” 7 Kutani Natani a ku eka Davhida: “Wanuna loyi hi wena! Yehovha Xikwembu xa Israyele u te, ‘Mina ndzi ku tote u va hosi ya Israyele, ndzi ku kutsurile evokweni ra Sawulo. 8 A ndzi swi rhandza ku ku nyika yindlu ya hosi ya wena ni vasati vakwe exifuveni xa wena, ni ku ku nyika yindlu ya Israyele ni ya Yuda. Loko a swi nga ringananga, a ndzi swi rhandza ku ku engetela swilo swo fana ni leswi ni swin’wana. 9 Ha yini u langutele rito ra Yehovha ehansi hi ku endla swo biha ematihlweni yakwe? U dlaye Uriya lowa Muheti hi banga, naswona u teke nsati wakwe a va nsati wa wena, yena u n’wi dlaye hi banga ra vana va Amone. 10 Sweswi banga a ri nge suki endlwini ya wena hilaha ku nga riki na makumu, hikwalaho ka leswi u ndzi languteleke ehansi lerova u teka nsati wa Uriya lowa Muheti a va nsati wa wena.’ 11 Yehovha u te, ‘Waswivo, ndzi ku pfuxela khombo endlwini ya wena; ndzi ta teka vasati wa wena ematihlweni ya wena ndzi va nyiketa munhu-kuloni, kunene yena u ta etlela ni vasati va wena ehansi ka mahlo ya dyambu leri. 12 Hikwalaho ka leswi wena u swi endleke exihundleni, mina ndzi ta endla nchumu lowu emahlweni ka tiko hinkwaro ra Israyele ni le mahlweni ka dyambu.’” 13 Davhida a byela Natani a ku: “Ndzi dyohele Yehovha.” Natani a ku eka Davhida: “Yehovha na yena u tshika xidyoho xa wena xi hundza. A wu nge fi.
^ ***bh matl. 164-173 Tshinela Eka Xikwembu Hi Xikhongelo***
Ndzima Ya Vukhume-nkombo
Tshinela Eka Xikwembu Hi Xikhongelo
Ha yini hi fanele ku khongela Xikwembu?
Hi fanele hi endla yini leswaku Xikwembu xi twa swikhongelo swa hina?
Xikwembu xi swi hlamula njhani swikhongelo swa hina?
LOKO misava yi pimanisiwa ni vuako hinkwabyo, i yitsongo swinene. Entiyisweni, loko Yehovha, “Muendli wa tilo ni misava,” a languta matiko, u ma vona ma fana ni thonsi leri waka ekhuwaneni. (Pisalema 115:15; Esaya 40:15) Hambiswiritano, Bibele yi ri: “Yehovha u le kusuhi ni hinkwavo lava n’wi vitanaka, eka hinkwavo lava n’wi vitanaka hi ntiyiso. U ta enerisa ku navela ka lava va n’wi chavaka, naswona u ta ku twa ku rila ka vona va kombela ku pfuniwa.” (Pisalema 145:18, 19) Anakanya hi mhaka leyi! Muvumbi wa hina lowa matimba hinkwawo u le kusuhi na hina naswona wa hi yingisa loko hi n’wi ‘vitana hi ntiyiso.’ Kunene ku tshinela eka Xikwembu hi xikhongelo i lunghelo leri nga pimanisiwiki na nchumu!
2 Kambe, loko hi lava leswaku Yehovha a yingisa swikhongelo swa hina, hi fanele hi n’wi khongela hi ndlela leyi a yi amukelaka. Leswaku hi endla tano, hi fanele hi twisisa leswi Bibele yi swi dyondzisaka malunghana ni xikhongelo! I swa nkoka leswaku hi twisisa leswi Matsalwa ma swi vulaka emhakeni leyi, hikuva xikhongelo xi hi tshineta eka Yehovha.
HA YINI HI FANELE KU KHONGELA YEHOVHA?
3 Xivangelo xin’wana xa nkoka xo khongela Yehovha hi leswaku u hi khutaza leswaku hi endla tano. Rito ra yena ri hi khutaza ri ku: “Mi nga vileli ha nchumu, kambe eka hinkwaswo tivisani Xikwembu swikombelo swa n’wina hi xikhongelo ni xikombelo swin’we ni ku nkhensa swikombelo swa n’wina; kutani ku rhula ka Xikwembu loku tlulaka miehleketo hinkwayo ku ta rindza timbilu ta n’wina ni matimba ya n’wina ya mianakanyo ha Kreste Yesu.” (Vafilipiya 4:6, 7) Hakunene, a hi nge ri honisi lunghiselelo ro tano ra rirhandzu leri Mufumi-nkulu wa vuako hinkwabyo a hi lunghiseleleke rona!
4 Xivangelo xin’wana hi leswaku ku hambeta hi khongela Yehovha i ndlela yin’wana yo tiyisa vuxaka bya hina na yena. Munghana wa wena lonkulu a wu n’wi tsundzuki ntsena loko u lava swo karhi. Ku ri na sweswo, u tshama u ri karhi u anakanya hi yena kutani vuxaka bya n’wina bya tiya loko mi ri karhi mi burisana, mi phofulelana leswi nga le swifuveni swa n’wina ni ku byelana ndlela leyi mi titwaka ha yona ni leswi mi karhataka. Mhaka leyi yi lave ku fana ni vuxaka bya hina na Yehovha Xikwembu. Buku leyi yi ku pfunile leswaku u dyondza leswi Bibele yi swi vulaka hi Yehovha, vumunhu bya yena ni swikongomelo swa yena. U swi vonile leswaku i munhu wa xiviri. Kutani xikhongelo xi ku pfulela ndlela yo phofulela Tata wa wena wa le tilweni, leswi nga emianakanyweni ya wena ni ndlela leyi u titwaka ha yona. Loko u endla tano, u tshinela eka Yehovha.—Yakobo 4:8.
HI SWIHI SWILAVEKO LESWI HI FANELEKE HI SWI FIKELELA?
5 Xana Yehovha u yingisa swikhongelo hinkwaswo? Xiya leswi a swi byeleke Vaisrayele lava a va ri vaxandzuki hi siku ra muprofeta Esaya, u te: “Hambiloko mi endla swikhongelo swo tala, a ndzi yingisi; mavoko ya n’wina ma tele ku halata ngati.” (Esaya 1:15) Kutani swiendlo swo karhi swi nga endla leswaku Xikwembu xi nga swi yingisi swikhongelo swa hina. Hikwalaho, leswaku Xikwembu xi yingisa swikhongelo swa hina, ku ni swilaveko swo karhi leswi hi faneleke hi swi fikelela.
6 Xilaveko xa nkoka hi leswaku hi fanele hi va ni ripfumelo. (Marka 11:24) Muapostola Pawulo u tsale a ku: “Handle ka ripfumelo a swi koteki ku xi tsakisa kahle [Xikwembu], hikuva la tshinelelaka Xikwembu u fanele a kholwa leswaku xi kona ni leswaku hi xona muhakeri wa lava va xi lavaka hi mbilu hinkwayo.” (Vaheveru 11:6) Ku va ni ripfumelo ra xiviri a swi vuli ku tiva ntsena leswaku Xikwembu xi kona nileswaku xi yingisa ni ku hlamula swikhongelo. Ripfumelo ri kombisiwa hi swiendlo. Ndlela leyi hi hanyaka ha yona siku ni siku yi fanele yi swi veka erivaleni leswaku hi ni ripfumelo.—Yakobo 2:26.
7 Nakambe, Yehovha u lava leswaku lava tshinelaka eka yena hi xikhongelo va endla tano hi ku titsongahata ni hi mbilu hinkwayo. Swi le rivaleni leswaku hi fanele hi titsongahata loko hi vulavula na Yehovha! Loko vanhu va ya vulavula ni hosi kumbe presidente, hi ntolovelo va kombisa xichavo, va xixima xikhundlha lexi tlakukeke xa mufumi yoloye. Kutani i swa nkoka swinene leswaku hi titsongahata loko hi ya eka Yehovha! (Pisalema 138:6) Phela, i “Xikwembu xa Matimba Hinkwawo.” (Genesa 17:1) Loko hi khongela Xikwembu, ndlela leyi hi vulavulaka na xona ha yona yi fanele yi kombisa leswaku ha xi xixima xikhundlha xa xona. Ku titsongahata ko tano ku ta hi susumeta leswaku hi khongela hi mbilu hinkwayo, xikhongelo xa hina xi nga hundzuki risimu ra chela.—Matewu 6:7, 8.
8 Xin’wana lexi lavekaka leswaku Xikwembu xi twa swikhongelo swa hina, i ku hanya hi ku pfumelelana ni leswi hi swi khongelelaka. Yehovha u langutele leswaku hi endla hinkwaswo leswi hi nga swi kotaka leswaku hi pfumelelana ni leswi hi swi khongelelaka. Hi xikombiso, loko hi khongela hi ku, “Hi nyike namuntlha xinkwa xa hina xa siku leri,” hi fanele ku tirha hi matimba lomu hi thoriweke kona. (Matewu 6:11; 2 Vatesalonika 3:10) Loko hi khongela leswaku hi hlula ku tsana ko karhi loku hi nga na kona, hi fanele ku tshama hi pfule mahlo leswaku hi ta papalata swiyimo leswi nga hi endlaka leswaku hi wela endzingweni. (Vakolosa 3:5) Handle ka swilaveko leswi, ku ni swivutiso leswi khumbaka xikhongelo, leswi hi faneleke hi kuma tinhlamulo ta swona.
KU HLAMULA SWIVUTISO SWIN’WANA MALUNGHANA NI XIKHONGELO
9 I mani loyi hi faneleke hi n’wi khongela? Yesu u dyondzise valandzeri va yena leswaku va khongela eka “Tata wa hina la nge matilweni.” (Matewu 6:9) Kutani, swikhongelo swa hina swi fanele swi kongomisiwa eka Yehovha Xikwembu ntsena. Hambiswiritano, Yehovha u lava leswaku hi xixima xikhundlha xa Yesu Kreste, N’wana wa yena la tswariweke a ri swakwe. Hilaha hi dyondzeke hakona eka Ndzima 5, Yesu u rhumeriwe emisaveni leswaku a ta hi kutsula eka xidyoho ni rifu. (Yohane 3:16; Varhoma 5:12) U vekiwe ku va Muprista Lonkulu ni Muavanyisi. (Yohane 5:22; Vaheveru 6:20) Hikwalaho, Matsalwa ma hi byela leswaku hi yisa swikhongelo swa hina eka Yehovha ha Yesu. Yena hi yexe u te: “Hi mina ndlela ni ntiyiso ni vutomi. A nga kona loyi a taka eka Tatana handle ko ta ha mina.” (Yohane 14:6) Leswaku swikhongelo swa hina swi twiwa, hi fanele hi swi kongomisa eka Yehovha ntsena hi vito ra N’wana wa yena.
10 Xana hi fanele hi yima kumbe hi tshama loko hi khongela? Doo! Yehovha a nga lavi leswaku mavoko kumbe miri wa hina wu va eka xiyimo xo karhi. Bibele ya pfumela leswaku hi nga khongela hi ri eka swiyimo swo hambana-hambana. Swiyimo swa kona swi katsa ku tshama, ku korhamisa nhloko, ku nkhinsama ni ku yima. (1 Tikronika 17:16; Nehemiya 8:6; Daniyele 6:10; Marka 11:25) Xa nkoka a hi ku yima kumbe ku tshama loku nga ta voniwa hi vanhu van’wana, kambe i ku tiyimisela loku humaka embilwini. Entiyisweni, loko hi ri karhi hi endla mintirho ya hina ya siku ni siku kumbe loko hi langutane ni xiyimo xo karhi, hi nga khongela hi mbilu kun’wana ni kun’wana laha hi nga kona. Yehovha wa swi yingisa swikhongelo swo tano hambiloko lava nga le kusuhi na hina va nga swi twi.—Nehemiya 2:1-6.
11 I yini leswi hi nga swi khongelelaka? Bibele yi ri: ‘Ku nga khathariseki leswaku i yini lexi hi xi kombelaka hi ku ya hi ku rhandza ka Yehovha, wa hi twa.’ (1 Yohane 5:14) Kutani hi nga khongelela xin’wana ni xin’wana lexi fambisanaka ni ku rhandza ka Yehovha. Xana Yehovha wa swi lava leswaku hi khongelela swilo leswi hi vilerisaka? Ina! Ku khongela Yehovha hi nga ku fanisa ni ku vulavula ni munghana wa hina lonkulu. Hi nga ha vulavula hi ntshunxekile, hi ‘chulula timbilu ta hina’ eka Xikwembu. (Pisalema 62:8) Swi fanerile leswaku hi kombela moya wo kwetsima, hikuva wu ta hi pfuna leswaku hi endla leswinene. (Luka 11:13) Nakambe hi nga kombela nkongomiso wo endla swiboho swa vutlhari ni matimba yo langutana ni swiyimo swo tika. (Yakobo 1:5) Loko hi dyoha, hi fanele hi kombela ku rivaleriwa hi tshembe xitlhavelo xa Kreste. (Vaefesa 1:3, 7) Kambe, hi nga khongeleli ntsena timhaka ta hina vini. Swikhongelo swa hina swi fanele swi katsa ni vanhu van’wana—swirho swa mindyangu swin’we ni vagandzeri-kulorhi.—Mintirho 12:5; Vakolosa 4:12.
12 Eswikhongelweni swa hina hi fanele hi rhangisa swilo leswi khumbaka Yehovha Xikwembu. A swi kanakanisi leswaku hi fanele hi n’wi nkhensa hi mbilu hinkwayo hikwalaho ka vunene lebyi a hi kombaka byona. (1 Tikronika 29:10-13) Yesu u vule xikhongelo xa xikombiso, lexi kumekaka eka Matewu 6:9-13, lexi eka xona a hi dyondzisaka leswaku hi khongelela ku kwetsimisiwa ka vito ra Xikwembu. Lexi landzelaka hi leswaku Mfumo wa Xikwembu wu ta, nileswaku ku rhandza ka xona ku endliwa emisaveni hilaha ku endlekaka hakona etilweni. Yesu u boxe swilo swa munhu hi yexe endzhaku ka loko a vule swilo leswi swa nkoka leswi khumbaka Yehovha. Na hina loko hi rhangisa swilo leswi nga swa nkoka eswikhongelweni swa hina, hi kombisa leswaku a hi karhateki hi swilo leswi khumbaka hina ntsena.
13 Xana swikhongelo swa hina swi fanele swi leha ku fikela kwihi? Bibele a yi vuli leswaku swi fanele swi leha ku fikela kwihi swikhongelo swa munhu loko a tikhongelela a ri yexe niloko a khongelela van’wana. Swi nga ha komisiwa ku fana niloko hi khongelela swakudya, kumbe swi leha ku fana niloko munhu a tikhongelela a ri yexe, a chululela Yehovha leswi nga le xifuveni xa yena. (1 Samuwele 1:12, 15) Hambiswiritano, Yesu u swi sorile swikhongelo swa van’wamunene, lava endlaka swikhongelo swo leha leswaku va voniwa hi van’wana. (Luka 20:46, 47) Yehovha a nga swi rhandzi swikhongelo swo tano. Xa nkoka i ku khongela swi huma embilwini. Hikwalaho, ku leha ka swikhongelo leswi amukelekaka ku ta ya hi swilaveko ni hi swiyimo.
14 Xana hi fanele hi khongela kangani? Bibele yi hi khutaza leswaku hi ‘hambeta hi khongela,’ hi “phikelela exikhongelweni” ni ku ‘khongela minkarhi hinkwayo.’ (Matewu 26:41; Varhoma 12:12; 1 Vatesalonika 5:17) I ntiyiso leswaku marito lawa a ma vuli leswaku hi fanele hi tshama hi ri eku khongeleni siku hinkwaro. Kahle-kahle, Bibele yi hi khutaza leswaku hi khongela nkarhi na nkarhi, hi ya emahlweni hi nkhensa Yehovha hikwalaho ka vunene bya yena naswona hi lava nkongomiso, nchavelelo ni matimba ya yena. Xana a swi tiyisi nhlana ku tiva leswaku Yehovha a nga hi pimeli leswaku hi vulavula na yena nkarhi wo tanihi kwihi loko hi khongela? Loko hi ri tlangela hakunene lunghelo ra xikhongelo, hi ta kuma tindlela to tala to khongela Tata wa hina wa le tilweni.
15 Ha yini hi fanele ku vula hi ku “Amen” loko hi gimeta xikhongelo? Rito leri nge “amen” ri vula leswaku “hakunene” kumbe “a swi ve tano.” Swikombiso swa Matsalwa swi kombisa leswaku swi fanerile ku vula hi ku “Amen” loko hi heta ku khongela, hambiloko u tikhongelela kumbe u khongelela van’wana. (1 Tikronika 16:36; Pisalema 41:13) Hi ku vula hi ku “Amen” loko hi heta ku khongela, hi tiyisekisa leswaku leswi hi swi vuleke swi huma embilwini. Loko hi ku “Amen”—hi mbilu kumbe hi vula swi twala—loko munhu un’wana a heta ku hi khongelela hi va hi kombisa leswaku hi pfumelelana ni leswi a swi vuleke.—1 Vakorinto 14:16.
NDLELA LEYI XIKWEMBU XI HLAMULAKA SWIKHONGELO SWA HINA HA YONA
16 Xana hakunene Yehovha wa swi hlamula swikhongelo? Ina, wa swi hlamula! Hi ni xivangelo lexi tiyeke xo tshemba leswaku “Mutwi wa xikhongelo” u hlamula swikhongelo leswi humaka embilwini, leswi endliwaka hi vanhu va timiliyoni. (Pisalema 65:2) Yehovha a nga hlamula swikhongelo swa hina hi tindlela to tala.
17 Yehovha u tirhisa tintsumi ta yena ni malandza ya yena ya laha misaveni ku hlamula swikhongelo. (Vaheveru 1:13, 14) Ku ni mintokoto yo tala ya vanhu lava khongeleke Xikwembu leswaku xi va pfuna va twisisa Bibele ivi endzhakunyana ka xikhongelo xexo va endzeriwa hi nandza wa Yehovha. Mintokoto yo tano i vumbhoni bya leswaku tintsumi ti kongomisa ntirho wo chumayela hi Mfumo. (Nhlavutelo 14:6) Yehovha a nga hlamula swikhongelo swa hina loko hi ri evuswetini, hi ku rhumela Mukreste-kulorhi leswaku a hi pfuna hi nchumu wo karhi lowu hi wu pfumalaka.—Swivuriso 12:25; Yakobo 2:16.
18 Nakambe Yehovha Xikwembu u hlamula swikhongelo swa malandza ya yena, hi ku tirhisa moya wa yena wo kwetsima ni Rito ra yena, ku nga Bibele. A nga hlamula swikhongelo swa hina swo kombela ku pfuniwa ku tiyisela miringo hi ku hi kongomisa ni ku hi nyika matimba, hi moya wa yena wo kwetsima. (2 Vakorinto 4:7) Hakanyingi nkongomiso wa swikhongelo swa hina wu huma eBibeleni, laha Yehovha a hi nyikaka kona mpfuno wo endla swiboho swa vutlhari. Loko hi ri karhi hi endla dyondzo ya hina vini ya Bibele niloko hi hlaya tibuku ta Vukreste to kota buku leyi, hi nga kuma matsalwa lama nga hi pfunaka. Hi nga ha twa tinhla ta matsalwa eminhlanganweni ya Vukreste, leti hi faneleke hi anakanya hi tona kumbe leti ti vuriwaka hi nkulu wo karhi evandlheni loyi a lavaka ku hi pfuna.—Vagalatiya 6:1.
19 Loko swi vonaka onge Yehovha wa hlwela ku hlamula swikhongelo swa hina, sweswo a swi vuli swona leswaku u tsandzeka ku swi hlamula. Hi fanele hi tsundzuka leswaku Yehovha u hlamula swikhongelo hi ku ya hi ku rhandza ka yena naswona hi nkarhi wa yena. U tiva leswi hi swi pfumalaka naswona u tiva ni ndlela leyinene yo hi khathalela ku tlula leswi hi titivisaka xiswona. Hakanyingi u hi nyika nkarhi wa leswaku hi ‘hambeta hi kombela, hi lava ni ku hambeta hi gongondza.’ (Luka 11:5-10) Loko hi khongela hi ku phikelela, hi kombisa Xikwembu leswaku swilo sweswo hi swi lava hi mbilu hinkwayo naswona ripfumelo ra hina ri tiyile. Ku tlula kwalaho, Yehovha a nga hlamula swikhongelo swa hina hi ndlela leyi hi nga yi xiyiki. Hi xikombiso, a nga hlamula xikhongelo xa hina lexi khumbaka ndzingo wo karhi, hi ku nga wu susi kambe a hi nyika matimba yo wu tiyiselela.—Vafilipiya 4:13.
20 Hi nkhensa swonghasi leswi Muvumbi wa vuako lebyi a nga le kusuhi ni hinkwavo lava n’wi vitanaka hi ndlela leyi faneleke, hi xikhongelo! (Pisalema 145:18) Onge hi nga ri tirhisa hilaha ku heleleke lunghelo leri ra risima ra xikhongelo. Loko hi endla tano, hi ta va ni ntshembo lowu tsakisaka wo tshinela ekusuhi na Yehovha, Mutwi wa xikhongelo.
LESWI BIBELE YI SWI DYONDZISAKA
▪ Ku khongela Yehovha minkarhi hinkwayo swi hi pfuna leswaku hi tshinela eka yena.—Yakobo 4:8.
▪ Leswaku Xikwembu xi twa swikhongelo swa hina, hi fanele hi va ni ripfumelo, hi titsongahata naswona hi khongela hi mbilu hinkwayo.—Marka 11:24.
▪ Hi fanele hi yisa swikhongelo swa hina eka Yehovha hi N’wana wa yena.—Matewu 6:9; Yohane 14:6.
▪ Yehovha, “Mutwi wa xikhongelo,” u hlamula swikhongelo hi ku tirhisa tintsumi, malandza ya yena ya laha misaveni, moya wa yena wo kwetsima ni Rito ra yena.—Pisalema 65:2.
[Swivutiso Swa Dyondzo]
1, 2. Ha yini hi fanele ku teka xikhongelo xi ri lunghelo lerikulu naswona ha yini hi fanele hi tiva leswi Bibele yi swi dyondzisaka malunghana ni xikhongelo?
3. Hi xihi xivangelo xin’wana xa nkoka xo khongela Yehovha?
4. Xana ku hambeta hi khongela Yehovha swi byi tiyisa njhani vuxaka bya hina na yena?
5. I yini lexi kombisaka leswaku Yehovha a nga yingisi swikhongelo hinkwaswo?
6. Hi xihi xilaveko xa nkoka xa leswaku Xikwembu xi yingisa swikhongelo swa hina, naswona hi nga xi fikelela njhani xilaveko xexo?
7. (a) Ha yini hi fanele ku va ni xichavo loko hi vulavula na Yehovha exikhongelweni? (b) Loko hi khongela Xikwembu, hi nga kombisa njhani leswaku ha titsongahata naswona hi khongela hi mbilu hinkwayo?
8. Hi nga endla njhani leswaku hi hanya hi ku pfumelelana ni leswi hi swi khongelelaka?
9. I mani loyi hi faneleke hi n’wi khongela naswona hi fanele hi kongomisa swikhongelo swa hina eka yena hi vito ra mani?
10. Ha yini swi nga bohi leswaku hi tshama, hi korhamisa nhloko kumbe hi yima hi ndlela yo karhi loko hi khongela?
11. Hi swihi swilo swin’wana leswi munhu hi yexe a faneleke a swi khongelela?
12. Hi nga swi rhangisa njhani swilo leswi khumbaka Tata wa hina wa le tilweni eswikhongelweni swa hina?
13. Xana Bibele yi ri swikhongelo leswi amukelekaka swi fanele swi leha ku fikela kwihi?
14. Xana Bibele yi vula yini loko yi hi khutaza ku ‘hambeta hi khongela,’ naswona ha yini sweswo swi khutaza?
15. Ha yini hi fanele ku vula hi ku “Amen” loko hi gimeta xikhongelo kumbe loko un’wana a heta ku hi khongelela?
16. Hi wihi ntshembo lowu hi nga vaka na wona emhakeni ya xikhongelo?
17. Ha yini ku vuriwa leswaku Xikwembu xi tirhisa tintsumi ta xona ni malandza ya xona ya laha misaveni leswaku xi hlamula swikhongelo swa hina?
18. Xana Yehovha u wu tirhisa njhani moya wakwe wo kwetsima ni Rito ra yena leswaku a hlamula swikhongelo swa malandza ya yena?
19. I yini leswi hi faneleke hi swi tsundzuka loko swikhongelo swa hina swi vonaka onge a swi hlamuriwi?
20. Ha yini hi fanele ku ri tirhisa hilaha ku heleleke lunghelo ra risima ra xikhongelo leri hi nga na rona?
[Swifaniso leswi nga eka tluka 165]
“Muendli wa tilo ni misava” u tiyimiserile ku yingisa swikhongelo swa hina
[Swifaniso leswi nga eka tluka 171]
Xikhongelo xa wena xi nga twiwa nkarhi wun’wana ni wun’wana
[Xifaniso lexi nga eka tluka 172, 173]
Yehovha a nga hlamula swikhongelo swa hina hi ku endla leswaku Mukreste-kulorhi a navela ku hi pfuna loko hi pfumala swo karhi