text:
XIENGETELO
Hikuyini A Makristu Ya Lisine Ma Nga Tirisiko Xihambano Wukhozelini
A XIHAMBANO xa khozelwa ni ku kombiwa xichawo hi timiliyoni ta vanhu. The Encyclopædia Britannica gi vitana xihambano kota “xikombiso-tshinya xa wukhongeli ga wuKristu.” Kanilezi, a maKristu ya lisine a ma tirisi xihambano wukhozelini. Hikuyini?
A xigelo xa lisima hi lezaku Jesu Kristu a nga felangi xihambanweni. A gezu ga xiGreki legi a kutala ka zikhati gi hunzuluselwako “xihambano” i stau·ros′. Nguvunguvu gi lava ku wula ku ngalo “pulango go lulama kutani mhanze.” The Companion Bible gi wula lezaku: “[Stau·ros′] cima a gi wuli mapulango mambiri ma hingakanyisilweko…A ku na nchumu wu nyikako maalakanyo ya mapulango mambiri lomu ka xiGreki xa lomu ka [Testamenta Ga Giswa].”
Lomu mitsalweni yo tala, a vatsali va Biblia va tirisa a gezu ginwani ga nchumu lowu Jesu a feleko ka wona. I gezu ga xiGreki xy′lon. (Mitiro 5:30; 10:39; 13:29; Va Le Galatia 3:13) A gezu legi ntsena gi wula “pulango” kutani “mhanze, xigomba, kutani sinya.”
Na gi tlhamusela a ku hikuyini ku nga kari ku tirisiwa nguvu a mhanze kudaweni ka vanhu, a bhuku Das Kreuz und die Kreuzigung (A Xihambano ni Kubelelwa xihambanweni), gi tsalilweko hi Hermann Fulda, gi ngalo: “A tisinya ti wa nga kumeki matshanwini wontlhe lawa ma nga kari ma hlawuliwa kasi ku dawelwa kona vanhu. Hizalezo ku wa kari ku zimekiwa a mhanze lahasi. Kwalaho, a zitlula-milayo zi wa kari zi bohiwa kutani ku belelwa mawoko na ma tlakusilwe, niku a kutala ka zikhati zi wa bohiwa kutani ku belelwa mikonzo na yi gwimbelwe hasi.”
Kanilezi a xiseketelo lexi xi kholwisako nguvu ka zontlhe, xita hi ka Mhaka ya Nungungulu. Mupostoli Paule i ngalo: “Kristu i lo hi tirula ka nzhukano ya nayo, laha a nga mahiwa a nzhukano hi kota ya hina; hakuva ku tsalilwe ku ngalo: I rukatelwe mani na mani loyi a hayekilweko sinyeni.” (Va Le Galatia 3:13) Laha Paule i tshaha a bhuku ga Deuteronome 21:22, 23, legi hi kudlunyatekileko gi wulawulako hi sinya, na ku nga hi xihambano. Kota lezi a nchumu lowo wa ku dawelwa kona wu nga kari wu maha munhu ava “nzhukano,” zi wa nga tava zi nene ka maKristu a kuva ma sasekisa a tiyindlu ta wona hi zifananiso za Kristu na a belelwe.
A ku na xikombiso xa lezaku nzeni ka 300 wa malembe yo sangula anzhako ka kufa ka Kristu, lava va nga kari va ti wula kuva maKristu va wa tirisa a xihambano wukhozelini. Kanilezi lomu ka zana ga malembe ga wumune, Constantino, Mufumeli wa muhedeni, i lo hunzuluka a nghena ka wuKristu gi nga hluwukile zonake a vuvumisa a xihambano kota xikombiso xa gona. Kani kova zihi a zigelo za Constantino, a lisine hi lezaku a xihambano a xi na kuyelana na Jesu Kristu. Hi lisine, a xihambano xi tumbulukile wuhedenini. A New Catholic Encyclopedia ga vumela giku ngalo: “A xihambano xa kumeka mahanyeleni ya vanhu va le zikhatini za mahlweni ka wuKristu hambu ni ya lava va nga hiko maKristu.” Vanwani vanhu vo chaveka va zwananisile a xihambano ni wukhozeli ga ntumbuluko zinwe ni mikhuwo ya wuhedeni leyi yi fambelanako ni ziro za wubeleki.
Makunu, hikuyini a mufananiso lowo wa wuhedeni wu vuvumisilweko? Ku ngava hi ku lava ku olovisela mahedeni a ku vumela “wuKristu.” Hambulezo, a ku khozela mufananiso wihi ni wihi wa wuhedeni ka koniwa hi laha ku dlunyatekileko hi Biblia. (2 Va Le Korinte 6:14-18) A Mitsalo kambe ya beletela a tixaka tontlhe ta wukhozeli ga zifananiso. (Eksodusi 20:4, 5; 1 Va Le Korinte 10:14) Hikwalaho, hi kota ya xigelo xa xi nene nguvu, a maKristu ya lisine a ma tirisi xihambano wukhozelini.*
* Kasi ku kuma mitlhamuselo yinwani yi wulawulako hi xihambano, wona lomu ka maphajina 397-401 ya bhuku Ku Hlamulana Hi Matsalwa, gi humesiwako hi Timboni ta Jehova.


c: text/html

text:
VANTSHWA VA VUTISA
Ndzi Nga Swi Hlamusela Njhani Leswi Ndzi Swi Pfumelaka Malunghana Ni Timhaka Ta Masangu?
“Xana u ri wa ha ri nhwana?”
Loko u lava ku hlamula xivutiso xexo naswona nhlamulo ya wena ku ri ina, xana u nga swi tsakela ku xi hlamula hi xivindzi? Xihloko lexi xi ta ku pfuna.
I yini nhwana?
Nhwana i wansati loyi a nga si tshamaka a endla timhaka ta masangu.
Kambe, kahle-kahle ku etlela ni munhu wa rimbewu rin’wana a hi yona ntsena ndlela yo endla timhaka ta masangu. Van’wana va nga ha tivula “vanhwana” hileswi va nga si tshamaka va etlela ni munhu wa rimbewu rin’wana—hambiloko va tshame va endla timhaka ta masangu hi tindlela tin’wana.
Hi xikombiso, rito leri nge “timhaka ta masangu” ri nga ha kombetela eka tindlela tin’wana to endla timhaka ta masangu, to tanihi rimbewu ra nomu, ra hala mahosi kumbe ku tlanga hi swirho swa rimbewu swa munhu un’wana.
Leswi u faneleke u swi tsundzuka: Vanhu lava tshameke va etlela ni munhu wa rimbewu rin’wana, ku katsa ni ku endla rimbewu ra nomu, ra hala mahosi kumbe ku khoma-khoma swirho swa rimbewu swa munhu un’wana, a va nge tivuli vanhwana.
Bibele yi ri yini hi timhaka ta masangu?
Bibele yi vula leswaku timhaka ta masangu ti fanele ti endliwa ntsena hi wanuna ni wansati lava tekaneke. (Swivuriso 5:18) Hikwalaho, munhu loyi a lavaka ku tsakisa Xikwembu a nga fanelanga a endla timhaka ta masangu a nga si cata.—1 Vatesalonika 4:3-5.
Vanhu van’wana va vula leswaku leswi Bibele yi swi vulaka swi hundzeriwe hi nkarhi naswona a swi tirhi enkarhini wa hina. Kambe tsundzuka leswaku enkarhini lowu hi hanyaka eka wona wu tele ku dlaya vukati, makhwiri lama nga laviwiki ni mavabyi lama tlulelaka hi tlhelo ra masangu. Xisweswo, misava leyi a yi nge swi koti ku hi nyika switsundzuxo leswinene malunghana ni mahanyelo lamanene.—1 Yohane 2:15-17.
Loko u ehleketisisa hi mhaka leyi, u ta swi vona leswaku milawu ya Bibele ya mahanyelo ya twisiseka. Hi xikombiso: A hi nge munhu un’wana u ku nyika mali yo ringana R10 000. Xana a wu ta yima ehenhla ka lwangu ra yindlu ivi u yi lahlela ehansi leswaku un’wana ni un’wana loyi a hundzaka hi ndlela a yi rholela?
U langutane ni xiboho lexi fanaka malunghana ni timhaka ta masangu. Sierra la nga ni malembe ya 14, u ri: “A ndzi lavi ku nyikela hi vunhwana bya mina eka munhu loyi ni vito rakwe ndzi nga ta va ndzi nga ha ri tsundzuki emalembeni lama taka.” Loko Tammy la nga ni malembe ya 17, a seketela mhaka leyi, u ri: “Timhaka ta masangu i nyiko yo hlawuleka swinene leyi ku nga fanelangiki ku tlangiwa ha yona.”
Leswi u faneleke u swi tsundzuka: Bibele yi vula leswaku vanhu lava nga si nghenelaka vukati va fanele va va ni mahanyelo lamanene naswona va nga endli timhaka ta masangu.—1 Vakorinto 6:18; 7:8, 9.
I yini leswi wena u swi pfumelaka?
Xana u pfumela leswaku leswi Bibele yi swi vulaka hi timhaka ta masangu swa twala kumbe swa tika swinene?
Xana u pfumela leswaku swi lulamile ku va vanhu vambirhi lava nga tekanangiki va endla timhaka ta masangu hileswi va vulaka leswaku va rhandzana swinene?
Endzhaku ko kambisisa mhaka leyi hi vurhon’wana, vantshwa vo tala va gimete hileswaku xiboho lexinene lexi va faneleke va xi teka i xa leswaku va va ni mahanyelo lamanene ni ku tshama va nga endli timhaka ta masangu kukondza va nghenela vukati. A va tisoli hi xiboho xexo kumbe va titwa va titsona swo karhi. Twana leswi van’wana va vona va swi vulaka:
“Ndza tsaka leswi ndzi nga si tshamaka ndzi endla timhaka ta masangu. Ku hava lexi hoxeke hi ku balekela vuyelo byo vava lebyi vangiwaka hi ku hlanganyela timhaka ta masangu u nga si nghenela vukati.”—Emily.
“Ndza tsaka leswi ndzi nga si tshamaka ndzi endla timhaka ta masangu ni ku tiva leswaku a ndzi na wona mavabyi lama tlulelaka hi tlhelo ra masangu.”—Elaine.
“Ndzi tshame ndzi twa vanhwanyana vo ringana na mina ni lavakulu eka mina va vula leswaku va tisola hileswi va endleke timhaka ta masangu nileswaku va navela onge a va rindzile kukondza va tekiwa, kutani a ndzi lavi ku endla xihoxo lexi fanaka.”—Vera.
“Ndzi vone vanhu vo tala lava tshikilelekeke naswona va nga ni swiphiqo hileswi va endleke timhaka ta masangu va nga si nghenela vukati kumbe hileswi va rhandzanaka ni vanhu vo tala. Hi ku ya hi mina, ku hanya hi ndlela yoleyo swa vava.”—Deanne.
Leswi u faneleke u swi tsundzuka: U fanele u tiva leswi u swi pfumelaka u nga si ringeka ku endla timhaka ta masangu.—Yakobo 1:14, 15.
U nga va hlamusela njhani van’wana leswi u swi pfumelaka?
U fanele u n’wi hlamula njhani munhu loyi a ku vutisaka hi leswi u swi pfumelaka malunghana ni timhaka ta masangu? Minkarhi yo tala swi ta ya hi swiyimo swa kona.
“Loko munhu wa kona a ndzi vutisa hi xikongomelo xo ndzi hlekula, a ndzi nge miyeli. Ndzi ta n’wi byela ndzi ku, ‘Sweswo a swi lavi wena,’ ivi ndzi suka ndzi famba.”—Corinne.
“Lexi vavisaka hileswaku vanhu van’wana exikolweni va rhandza ku cinisa van’wana gija leswaku va titsakisa. Loko vo ndzi vutisa hi xikongomelo xexo, ndzi ta namba ndzi miyela ndzi nga va hlamuli.”—David.
Xana a wu swi tiva? Minkarhi yin’wana Yesu a a nga va ‘hlamuli’ vanhu lava a va n’wi hlekula.—Matewu 26:62, 63.
Kambe loko munhu wa kona a ku vutisa hi xikongomelo lexinene, u nga n’wi hlamula njhani? Loko u vona leswaku munhu wa kona a nga ha swi xixima leswi Bibele yi swi vulaka, u nga ha kombetela eka 1 Vakorinto 6:18, leyi vulaka leswaku munhu loyi a endlaka timhaka ta masangu a nga si nghenela vukati u dyohela kumbe u vavisa miri wa yena n’wini.
Ku nga khathariseki leswaku u hlamula hi ku hlaya Bibele kumbe u nga yi hlayi, i swa nkoka ku vulavula hi ku tiyiseka. Tsundzuka leswaku u ni mfanelo yo tinyungubyisa hi xiboho xa wena xo tshama u ri ni mahanyelo lamanene.—1 Petro 3:16.
“Ku hlamula hi ku tiyiseka swi kombisa leswaku wa swi tshemba leswi u pfumelaka eka swona naswona u swi endla hileswi swi nga swinene, ku nga ri hileswi u nga lo byeriwa leswaku u swi endla.”—Jill.
Leswi u faneleke u swi tsundzuka: Loko u tiyiseka hileswi u pfumelaka eka swona malunghana ni timhaka ta masangu, u ta swi kota ku swi hlamusela van’wana. Nakambe yi nga ha ku hlamarisa ndlela leyi va nga angulaka ha yona. Melinda la nga ni malembe ya 21 u ri: “Vatirhi-kulorhi va ndzi bumabumerile hileswi ndza ha riki nhwana. Ku va nhwana a va swi teki ku ri nchumu lowu nga tolovelekangiki. Kambe va swi teka ku ri mfungho lowu kombisaka ku tikhoma ni mahanyelo lamanene.”
Xitsundzuxo! Loko u lava mpfuno wo kota ku yimela leswi u pfumelaka eka swona malunghana ni timhaka ta masangu, kopa tluka ra xitoloveto leri nge “Ndlela Yo Hlamusela Leswi U Pfumelaka Eka Swona Malunghana Ni Timhaka Ta Masangu.” Tlhela u hlaya buku leyi nge Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka—Tinhlamulo Leti Tirhaka.
Ndzima 24 ya Vholumo 1 yi ni nhoko-mhaka leyi nge “Xana Ku Endla Timhaka Ta Masangu Swi Ta Endla Leswaku Hi Rhandzana Swinene?”
Ndzima 5 ya Vholumo 2 yi ni nhloko-mhaka leyi nge “Ha Yini Ndzi Nga Fanelanga Ndzi Etlela Ni Munhu Kukondza Ndzi Teka Kumbe Ku Tekiwa?”
“Ndzi rhandza tinhlamuselo leti nga etibukwini leti nge ‘Vantshwa Va Vutisa.’ Hi xikombiso, eka tluka 187 ya Vholumo 1 yi fanisa ku endla timhaka ta masangu u nga si nghenela vukati ni ku nyikela hi sindza ro durha mahala. U ta va u tisusa xindzhuti. Eka tluka 177 yi fanisa ku endla timhaka ta masangu u nga si nghenela vukati ni ku teka xifaniso xo saseka u xi veka enyangweni leswaku ku suriwa milenge eka xona. Kambe xikombiso lexi ndzi xi rhandzaka ngopfu hi lexi nga eka tluka 54 ya Vholumo 2. Xi ri: ‘Ku etlela ni munhu u nga si teka kumbe ku tekiwa swi fana ni ku pfula nyiko u nga si nyikiwa yona.’ Swi fana niloko u yiva xilo xa munhu un’wana—munhu loyi u nga ta tekana na yena enkarhini lowu taka.”—Victoria.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Thevhula
Thevhula ndi ipfi line la khou bva kha u 'tevhula' ndi uri hu kho u shelwa madi fhasi. Thevhula dzo fhambana. Misanda a i fani, zwenezwo ha vho do wanwa kha minwe misanda hu tshi pfi o ya ho dakani(mulani) ha fari thungu. Nga u pfufhifhadza muthu o yaho mulani; zwitunguloni zwa musanda o vha a sa tendelwi uvha tsini nazwo. Kha thevhula dzinwe dza mahosi ri wana uri a vha tsha tou tevhela zwa kale zwothe, i zwi zwiitea hune vhakololo vhothe vhe vhathu vho yaho mulani.
Tshifhinga tsha thevhula u wana hu na mahalwa o ingiwaho e manzhi. Halwa vhu vha tshipida tshine vha Vhavenda vha tshi fhirisa kha thevhula
Tshifhinga tsha thevhula u wana hu na mahalwa o ingiwaho e manzhi. Halwa vhu vha tshipida tshine vha Vhavenda vha tshi fhirisa kha thevhula
This is an excerpt from the article Thevhula from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Ndzi Nga Swi Lulamisa Njhani Swihoxo Swa Mina?
Xana wena a wu ta endla yini?
Hlaya hi leswi humeleleke Karina kutani u ehleketa swi ri karhi swi humelela wena. Xana wena a wu ta endla yini?
Karina u ri: “Siku rin’wana loko ndzi ri karhi ndzi ya exikolweni, a ndzi chayela movha hi rivilo lerikulu kutani phorisa ra le magondzweni ri ndzi yimisile ivi ri ndzi nyika thikithi. A ndzi hlundzuke swinene! Ndzi byele Mhani kutani a ndzi byela leswaku ndzi fanele ndzi byela Papa kambe a ndzi nga swi lavi ku n’wi byela.”
Xana wena a wu ta endla yini?
Goza A: A ndzi nga ta n’wi byela Papa naswona a ndzi ta tiyiseka leswaku a nga pfuki a swi tivile.
Goza B: A ndzi ta byela Papa leswi endlekeke.
U nga ha ringeka ku hlawula Goza A. Kumbexana, mhani wa wena a nga ha anakanya leswaku u n’wi byerile papa wa wena. Kambe ku ni swivangelo leswinene ku va u vula swihoxo swa wena—hambi swi katsa thikithi ro chayela hi rivilo lerikulu kumbe swin’wana leswi u swi endleke.
Swivangelo swinharhu swa ku va u pfumela swihoxo swa wena
1. Hikuva i nchumu lowunene ku wu endla. Loko Bibele yi hlamusela milawu leyi Vakreste va faneleke va hanya ha yona, yi ri: ‘Hi navela ku tikhoma hi ku tshembeka eka swilo hinkwaswo.’—Vaheveru 13:18.
“Ndzi endle hilaha ndzi nga kotaka hakona ku va ndzi tshembeka ni ku va ni vutihlamuleri bya swiendlo swa mina naswona ndzi lulamisa xihoxo xa mina hi ku hatlisa.”—Alexis.
2. Hikuva vanhu va tala ku rivalela lava pfumelaka leswaku va endle swihoxo. Bibele yi ri: “Loyi a fihlaka ku tlula nawu kakwe a nge humeleli, kambe loyi a tiphofulaka kutani a tshika, u ta kombiwa tintswalo.”—Swivuriso 28:13.
“Swi lava xivindzi ku pfumela leswaku u endle xihoxo kambe swi endla leswaku vanhu va ku tshemba. Va swi xiya leswaku wa tshembeka. Ku pfumela xihoxo xa wena, swi antswisa xiyimo.”—Richard.
3. Xa nkoka swinene, u va u tsakisa Yehovha Xikwembu. Bibele yi ri: “Munhu la kanganyisaka i nchumu lowu nyenyetsaka eka Yehovha, kambe Yena u rhandza lavo lulama.”—Swivuriso 3:32.
“Endzhaku ka loko ndzi endle xihoxo lexikulu, ndzi sungule ku xiya leswaku ndzi fanele ndzi xi vika ni ku pfumela leswaku ndzi xi endlile. Yehovha a a nga ta ndzi katekisa loko ndzi nga endli swilo hi ndlela yakwe.”—Rachel.
Xana Karina u endle yini hi xihoxo lexi a xi endleke? U ringete ku fihlela papa wa yena xihoxo xakwe xa thikithi ra ku chayela hi rivilo lerikulu. Kambe a nga swi kotanga ku xi fihla hilaha ku nga heriki. Karina u ri: “Endzhakunyana ka lembe, loko papa a ri karhi a langutisa tirhekhodo ta ndzindza-khombo, hiloko a xiya leswaku ku na thikithi ra ku chayela hi rivilo lerikulu leri a ri ri hi vito ra mina. A ndzi ri ekhombyeni—hambi ku ri mhani a a ndzi hlundzukerile hikuva a ndzi endlanga leswi a ndzi byeleke swona!”
Dyondzo leyi a yi dyondzeke: Karina u ri: “Ku fihla swihoxo swi endla swilo swi nyanya. Hi ku famba ka nkarhi swi ta humelela.”
Ndlela leyi u nga dyondzaka ha yona eka swihoxo swa wena
Hinkwerhu ha swi endla swihoxo. (Varhoma 3:23; 1 Yohane 1:8) Hilaha se hi dyondzeke ha kona, ku pfumela ni ku lulamisa swi komba ku titsongahata ni ku va la kuleke emianakanyweni.
Goza leri u nga ri tekaka i ku dyondza eka swihoxo swa wena. Lexi twisaka ku vava, vantshwa van’wana a va swi endli sweswo! Va nga ha titwa hilaha muntshwa un’wana loyi a vuriwaka Priscilla a titweke hakona. U ri: “Swihoxo swa mina a swi tshamela ku ndzi heta matimba. A ndzi titwa ndzi nga pfuni nchumu, swihoxo swa mina a swi fana ni ndzhwalo lowukulu lowu a ndzi nga koti ku wu rhwala. A ndzi titwa ndzi tshikilelekile.”
Xana minkarhi yin’wana u titwa hi ndlela yoleyo? Loko swi ri tano, tsundzuka leswi: Ku tshamela ku anakanya hi swihoxo swa wena swa khale swi fana ni ku chayela u langute xivoni lexi ku kombaka swilo swa le ndzhaku. Ku anakanyisisa hi swihoxo swa wena swa khale swi ta ku endla u titwa u nga pfuni nchumu ni ku ku heta matimba lerova u nga ha swi koti ku langutana ni swihoxo swin’wana swa nkarhi lowu taka.
Ku ri na sweswo, ha yini u nga vi na vonelo lerinene?
“Dyondza eka swihoxo swa wena leswaku u nga ha swi endli nakambe. Kambe u nga ehleketi ngopfu hi swona lerova swi ku heta matimba.”—Elliot.
“Eka swihoxo leswi ndzi swi endleke, ndzi ringeta ku dyondza swo karhi eka xin’wana ni xin’wana xa swona leswaku ndzi endla swilo hi ndlela leyinene ni ku ndzi pfuna leswaku ndzi nga ha swi endli. Hi yona ndlela leyinene yo endla swilo hikuva yi ku pfuna leswaku u kula emianakanyweni.”—Vera.


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Xana Hi Fanele Hi Tshikana?—Xiyenge 1
Minkarhi yin’wana i swinene ku va mi tshikana. Anakanya hi xikombiso xa Jill. U ri: “Eku sunguleni a ndzi vona onge jaha ra mina ra ndzi khathalela leswi ri lavaka ku tiva lomu ndzi nga kona, leswi ndzi swi endlaka nileswaku ndzi na vamani. Kambe swi fike laha a ndzi nga ha swi koti ku va ni vanhu van’wana handle ka rona ntsena. A ri ri ni mavondzo lerova a ri nga lavi ndzi vonana ni swirho swa ndyangu wa ka hina—ngopfu-ngopfu tatana. Loko hi tshikana, ndzi twe onge ndzi rhuliwe ndzhwalo wo tika swinene emakatleni ya mina!”
Sarah u ve ni ntokoto lowu fanaka. U sungule ku xiya leswaku John, jaha leri a a rhandzana na rona ri rhandza ku monya, a xi kona lexi u nga ri endlelaka xona ivi ri tsaka naswona a ri na musa. Sarah u ri: “Siku rin’wana u dyiwe hi nkarhi kutani a fika endzhaku ka tiawara tinharhu. U bakanye manana loko a n’wi pfulela nyangwa kutani a fika eka mina a ku: ‘A hi fambe. Nkarhi wu hi siyile.’ A nga vulanga leswaku ‘nkarhi wu ndzi siyile,’ kambe u te ‘nkarhi wu hi siyile.’ A a fanele a kombele ndzivalelo kumbe a hlamusela leswaku ha yini nkarhi wu n’wi siyile. Kasi xa nkoka swinene, a a fanele a xixime mana wa mina!”
I ntiyiso leswaku xiendlo xin’we ntsena lexi hoxeke a xi vuli leswaku vuxaka bya n’wina byi ta fa. (Pisalema 130:3) Kambe loko Sarah a vona leswaku John wa delela, u nambe a tshikana na yena.
Xana u fanele u endla yini loko u vona leswaku munhu loyi u rhandzanaka na yena a mi nge hanyisani loko mo tekana hilaha swi veke hakona eka Jill na Sarah? Loko swi te tano, u nga honisi ndlela leyi u titwaka ha yona! Hambileswi swi tikaka ku swi amukela kambe swi ta va vutlhari leswaku mi tshikana. Swivuriso 22:3 yi ri: “U tlharihile la voneke khombo kutani a tumbela.”
I ntiyiso leswaku swi nga endleka swi nga olovi ku va mi tshikana. Kambe loko mo kala mi tekana a mi fanelanga mi tshikana. Swa antswa ku twa ku vava swa xinkarhana sweswi ku ri ni ku tshamela ku tisola vutomi bya wena hinkwabyo!


text:
Naa ni nga takalela u vhala iyi thero kha %%?
EeHai
Naa Ṱhanzi dza Yehova dzi na Vhafumakadzi Vhane vha Funza?
Ee. Ṱhanzi dzoṱhe dza Yehova ndi vhahuweleli kana vhaḓinḓa—u katela na vhafumakadzi vha milioni dzo vhalaho. Samusi Bivhili yo dzula yo amba, “vhafumakadzi vhanzhi-vhanzhi vha khou phaḓaladza mafhungo maḓifha.”—Psalme ya 68:11, NET Bible.
Vhafumakadzi vha Ṱhanzi dza Yehova vha tevhela tsumbo yo vhewaho nga vhafumakadzi vho bulwaho Bivhilini. (Mirero 31:10-31) Naho vha si vharangaphanḓa tshivhidzoni, vha ṱanganela nga vhuḓalo kha vhuḓinḓa ha khagala. Vha dovha vha funza vhana vhavho maitele a Bivhili. (Mirero 1:8) Nga zwine vha zwi amba na zwine vha zwi ita, vhafumakadzi vha Dziṱhanzi vha shuma nga maanḓa u itela uri vha vhe ṱhuṱhuwedzo yavhuḓi.—Tito 2:3-5.


text:
Xana Ma Phalala Loko Ku Ri Ni Mhangu?
Ina, hakanyingi Timbhoni ta Yehovha ta hoxa xandla loko ku tshuka ku va ni mhangu. Hi phalala vanhu hinkwavo, Timbhoni ni lava nga riki Timbhoni hilaha xitsundzuxo xa le Bibeleni eka Vagalatiya 6:10, xi vulaka ha kona: “A hi endleleni hinkwavo leswi nga swinene, kambe ngopfu-ngopfu lava nga swin’we na hina eripfumelweni.” Hi tlhela hi ringeta ku chavelela vanhu lava weriweke hi mhangu.—2 Vakorinto 1:3, 4.
Nhlengeletano
Endzhaku ka mhangu, vakulu va le mavandlheni ya laha ku nga ni mhangu, va ringeta ku tihlanganisa ni vanhu lava hlanganyelaka emavandlheni ya kwalaho ku vona loko va ha hlayisekile ni loko va lava mpfuno. Endzhaku ka sweswo, vakulu va vikela rhavi ra Timbhoni ta Yehovha ra kwalaho malunghana ni leswi va swi endleke ni mphalalo lowu va wu nyikeleke.
Loko mavandlha ya kwalaho ma nga swi koti ku pfuneta eka mphalalo lowu lavekaka, Huvo Leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha yi endla malunghiselelo yo pfuna hi swilo leswi lavekaka. Leswi swi yelana ni leswi a swi endliwa hi Vakreste vo sungula lava a va khathalelana hi nkarhi wa ndlala. (1 Vakorinto 16:1-4) Rhavi ra kwalaho ri hlawula Tikomiti Ta Xilamulela-mhangu leswaku ti lunghiselela ni ku kongomisa ntirho wo phalala. Timbhoni ta le tindhawini tin’wana ti nyikela hi nkarhi ni hi swilo swin’wana swo phalala ha swona.—Swivuriso 17:17.
Mali
Ndlela yin’wana leyi minyikelo yi rhumeriwaka erhavini ra Timbhoni ta Yehovha yi tirhiseriwaka swona, i ku phalala lava weriweke hi timhangu. (Mintirho 11:27-30; 2 Vakorinto 8:13-15) Leswi ntirho hinkwawo wu endliwaka hi vatirhi vo tirhandzela lava nga hakeriwiki, mali leyi nyikeriwaka yi tirha ntirho wo phalala. Hi yi tirhisa hi vurhon’wana minyikelo hinkwayo.—2 Vakorinto 8:20.


text:
Murundu
Murundu ndi ngoma i no tshinwa nga vha mbehu ya tshinnani. Ngoma iyi i na madzina o fhambananaho zwi tshi ya nga u fhambana ha vhupo. Kha manwe masia ngoma iyi i vhidzwa murundu, hunwe hogo kana mula. Fhedzi u fhambana ha madzina a zwi iti uri hu fhambane maitele a ngomani iyi. Musi murundu usa athu u ima u vhigwa musanda. Shuvhuru la u thoma u wela mulani ndi nwana a bvaho mutani wa Maine wa mula uyo. Ngoma iyi a i dzhenelwi nga Vhakololo sa izwi Lushaka lwa vhaVenḓa lu tshi dzhia ngoma iyi sa i sili. Heyi ngoma hu pfala uri yo da na Vhalemba kana Vhashavhi u bva ngei kha la Isiraele. VhaVenḓa vhone vho edza Vhashavhi musi vha tshi di dzhenisa kha u ruba sa izwi vho vhona zwi vhuya zwa ngoma iyi. Murundu hu tendwa upfi u lugisela vhathannga u vha vhanna vha re na vhudifhinduleli na hone i dovha ya thivhela malwadze a diswaho nga zwa vhudzekani.
Ngoma iyi i ima vhuria na hone dakani kule na hune ha dzula vhathu. Murundu u ima vhuria hu tshi itelwa uri mashuvhuru a tavhanye a luge sa izwi mulani hu sa dzheni mushonga. Murangaphanda wa murundu ndi maine. Maine ndi ene a no imisa na u dzivhela (mula) murundu nga phamba uri hu si vhe na zwi dinaho u swikela murundu u tshi swa. Mashuvhuru vha no tshina ngoma iyi ndi vhatukana vha u bva kha minwaha ya sumbe na u fhira. Minwahani ya kale nga tshifhinga tsha vho makhulukuku, ngoma iyi yo vha itshi ima lwa minwedzi ya rathi. Tshifhingani itsho vhadabe vho vha vha tshi zwima phukha uri huliwe. Nama yo vha itshi liwa nga mashuvhuru musi mula wo no fhindulela.
Nga mulandu wa tshanduko dzo daho na pfunzo, mula u vho ima nwedzi muthihi wa fulwi musi zwikolo zwo vala. Zwiliwa zwi no liwa mulani zwi pfi Tshivhonelo. Tshivhonelo tsha zwihotola na vhalidi, vhadabe na mashuvhuru zwi bikwa mankhoni nga dzikhomba. Mashuvhuru vha ne vha vha vho shavhela mulani kana vha ne vha si vhe na mudabe vha la gavhelo. Tshivhonelo tshi hwalwa nga vhasidzana vha ne vha vha vho tiwa mutani ho sedzwa uri a vha athu u thoma zwa vhudzekani. Tshivhonelo tshi tanganedzwa dzikhareni nga vhadabe vhane vha da vha tshi khou imba hogo.
Hogo i sinwa hu tshi khou fhindulwa vhasidzana musi vha tshivhidzelela nga luimbo lune lwa ri “Ri ala, ri ala”. Musi vhasidzana vha tshivhonelo vha tshi pfa hogo yo tangana, vha a khotha nga murahu ha dzikhare. Dzindilo dza tshivhonelo dzi a bviswa mifaroni dza vhewa phanda ha dzikhare u livhana na muthu onoyo o disaho tshivhonelo. Vhadabe vha swika vha hwala dzindilo dza tshivhonelo u bva fhala phanda ha muthu o disaho. Vhasidzana vha khotha u swikela tshivhonelo tshothe tsho no dzhiwa. Musi hogo yo no rembuluwa u humela mishashani hune ya bva, vhasidzana vha a vuwa vha doba mifaro yavho vha humela murahu mankhoni.
Musi mula wo no fhindulela, vhasidzana vha tshivhonelo vha tshi swika dzikhareni, vha divhadza vhadabe nga u vhidzelela daganana (daganana, daganana i da u dzhie tshivhonelo tshau). Daganana li a fhindula la ranga hogo phanda uya u dzhia tshivhonelo ngei dzikhareni.
Mula u pfi wo fhindulela musi dzikhare dzo ambadzwaho kha thanda dzo no dadza. U fhindulela u hu ndi muvhigo kha vhabebi wa uri vha di lugise sa izwi murundu u tsini na u swa. Ndi mulaedza wa u tsivhudza vha ne vha nga vha vha tshi kha di tama u wedza vhana uri mula u tsini na uswa. Hafhu, shuvhuru line la nga wela nga murahu ha u fhindulela li pfi lo dubunya. U dubunya zwi a ambelwa na kha muthu o thomaho a ya sibadela a tou uya mulani u wana mulayo. Fhedzi ha u dubunya zwi tshi amba u bva kha vhutukana u tshi dzhena vhannani.
Duvha line murundu ha pfi wo fhindulela, hu vha na vhutambo ho fhambananaho sa madaganana, mipengo na zwinwevho. Nga duvha ili vhasidzana vho disaho tshivhonelo, vho shavhedzaho nga mashedo, vha a khotha musi daganana na mipengo zwi tshi khou pembela. A fha kha vhutambo uhu na vhafumakadzi vhahulwane vha a da u vhona daganana.
Mipengo yone i a rwa arali kha gogo lo daho u talela vhutambo uhu ha vha na munwe o imaho ndilani ya hune mupengo a khou gidima. Vhasidzana vha tshivhonelo vhone a vha tendelwi u vusa thoho musi vhutambo uhu vhu tshi khou bvela phanda. Ane a pfuka ndaela iyi u a rwiwa nga mugwabere. Heli duvha li tendela vho na mashuvhuru vho no lugaho u ya dzikhareni u dzhia tshivhonelo. Nga u ralo, vho mme vhane vha vha hone vhutamboni uhu vha a kona u vhona vhana vha vho vha ne vha khou ruba.
Ngomu mulani nga vhusiku ha musi u tshi fhindulela, hu imiswa mulagalu wo vhoxwa tshikumba tshitshena tsha mbudzi ntha thodzini. Mulagalu uyu hu vha hu danda la muri mulapfu une wa renwa nga fhasi tsindeni. Muri uyu u a bviswa makwati wa sala u mutshena. Hoyu mulagalu u imiswa vhusiku musi mashuvhuru vhothe vhono edela. Musi vhahulwane vha mula vho fhedza u gwela mulagalu, mashuvhuru o the a a vusiwa ha pfi a de a vhone makhulu vha ndebvu dza tshikumba.
Mashuvhuru vha tsivhudzwa uri vha humbele tshine vha toda kha makhulu nga murahu ha u luvha kana u losha. Musi u luvha na u losha zwi tshi khou bvela phanda, muthu o nangwaho u a kwambatela mulagalu a ya ntha thodzini a fara tshikumba tshila tsho itwaho ndebvu. U luvha na u losha zwo no fhela hu a imbelwa ho takalelwa uri makhulu vho da.
Musi ngoma iyi i tshi swa, hu vha na mitambo i ngaho, madaganana, mipengo na zwinwevho. Vhathu vhane vha vha vha tshi khou fumba ngomani iyi vha vhidzwa mashuvhuru huno vhalidi kana vhathu vhane vha vha thogomela vha tshi vhidzwa vhadabe. Kha vha vha vhoni vha vhalidi, hu na Tshihotola, Mudabe muhulwane na vhanwe vhadabe. Tshihotola hu nga vha mukalaha a ne a vhona zwothe zwine zwa vha zwi tshi khou itea zwi tshikwama vhalidi na vhadabe vhavho. Hu dovha hafhu ha vha na mudabe muhulwane. Mudabe muhulwane u shuma sa tshanda tsha tshihotola. Tshihotola na mulidi vhone a vha tsha bvula kana u laya mulani. Vhathu avha a vha tsha vuwa nga matsheloni vha ya u tamba kana u dzhia tshivhonelo.
Thalutshedzo dza maipfi
• Maine – Mune wa mula
• Shuvhuru – Muthu a songo yaho mulani kana muthu a songo fumbaho
• Mulidi na Tshihotola – ndi vhathu vhahulwane mulani vhane vha sedza zwothe zwi kwamaho zwiilaila na maitele a mulani.
• Mudabe – Mudabe ndi muthu a ne a vhona vhalidi na u vhona uri thaidzo dzavho dzothe dzo tandululwa. Muthu uyu u shuma sa tshanda tsha tshihotola.
• Tshivhonelo – Ndi zwiliwa zwi liwaho mulani
• Dzikhareni – A fha ndi hune tshivhonelo tsha dzhiwa hone nga vhadabe u bva kha vhasidzana vha thungamamu
• Mufarambudzi – Ndi shuvhuru lo welaho mulani u thoma. Shuvhuru i li li langula mashuvhuru dangani uri vha si ite zwine zwa nga vha khombo kha vho.
• Danga – Hune mashuvhuru vha dzula hone vha tshi khou guda milayo.
• Mulagalu – muri wo renwaho nga fhasi kha tsinde wa bviswa makwati wa bwelwa khoroni ya mula. Mashuvhuru vha a gonya mulagalu u sumbedza uri vho no luga.


text:
Spaniya
Spaniya (Spanish: España, IPA: [es'paɲa]) i tiko ra le dzongeni ka yuropa, laha ku vulavuriwaka Xipaniya. Tiko leri ri hlanganisa Xipaniya xa le ribuweni exikarhi ka Lwandle ra Atlantiki na ra Meditera, Swihlala-ntsongo swi mbirhi eka malwandle lama angarheke, kuhlanganisa na swi-mutana leswi tiyimeleke e Nwalungwini wa Afrika. Tiko ra Xipaniya ri le xikarhi ka Lwandle ra Meditera e dzongeni na vuxa, Lwandle ra Kantabrika enwalungu na lwandle ra Atlantika e vupela-dyambu. Xipaniya xihleriwe hi Phalamende ya xi demokrasi naswona itiko leri tifumaka. Xipaniya xile ka ntlawa wa Nhlangano wa matiko ya Yuropa ku sukela hi lembe ra 1986 naswona i tiko leri hluvukeke leri nga ra vunkaye hi kufuwa e misaveni hinkwayo, kasi riri ra vunthlanu e Yuropa. Xipaniya, Portugal na Andora i matiko lama vumbaka ribuwa-nkulu ra Iberiya, naswona ma hlanganisa vu anamo bya kwalomu ka 504,030 km², Hi rona tiko leri anameke ngopfu e vupela-dyambu bya Yuropa(kulandzela Furhwa).
Xipaniya xi hlakarherile e hansi ka mfumo wa rhoma Hispaniya, hikwalaho xi va ri nwana ra matiko ya nkoka e nkarhini wolowo. E minkarhini leyi landzeleke, Xipaniya ri fumiwile hi Jarimani, endhzaku ri ta fumiwa hi mufumi wa mu Islamu. Xipaniya ri hlaserile Furhwa hi 1793 loko mafurhwa ma dlayile hosi ya wona Luwi wa vu Khume-ntsevu, kambe ri hluriwa kufika laha ri kondleteleke kurhula na furhwa hi 1795.


text:
Ku Fikelela Timbilu Ta Maxaka Lama Nga Riki Timbhoni
YESU KRESTE u te: “Famba ekaya emaxakeni ya wena, kutani u ma rungulela swilo hinkwaswo leswi Yehovha a ku endleleke swona ni tintswalo leti a veke na tona eka wena.” Swi nga ha endleka leswaku marito lawa u ma vule a ri eGadara, laha a ku ri edzonga-vuxa bya Lwandle ra Galeliya, a ma byela wanuna loyi a a lava ku va mulandzeri wakwe. Marito wolawo ya Yesu ma kombisa leswaku a a yi twisisa mfanelo leyi vanhu va nga na yona, yo lava ku byela maxaka ya vona timhaka to tsakisa ni leti nga ta nkoka.—Mar. 5:19.
Hakanyingi ha yi vona mfanelo yoleyo ninamuntlha, hambileswi eka mindhavuko yin’wana yi vonakaka swinene ku tlula eka yin’wana. Hikwalaho, loko munhu a va mugandzeri wa Yehovha, Xikwembu xa ntiyiso, hi ntolovelo u lava ku byela maxaka yakwe swilo leswi se a swi pfumelaka. Kambe u fanele a ma byela njhani? A nga ti fikelela njhani timbilu ta maxaka yakwe lama nga ni vukhongeri lebyi hambaneke ni byakwe—kumbe lama nga ngheniki kereke? Bibele yi hi nyika xitsundzuxo lexinene ni lexi tirhaka.
“HI KUME MESIYA”
Eminkarhini ya Yesu, Andriya a a ri un’wana wa vanhu vo sungula ku tiva leswaku Yesu i Mesiya. U nambe a byela mani? “Xo sungula [Andriya] u kume makwavo, Simoni, ivi a ku eka yena: ‘Hi kume Mesiya’ (leri loko ri hundzuluxeriwa ri vulaka, Kreste).” Andriya u yise Petro eka Yesu, a nyika Petro nkarhi wa leswaku na yena a va mudyondzisiwa wa Yesu.—Yoh. 1:35-42.
Endzhaku ka malembe ya kwalomu ka tsevu, loko Petro a ha tshama eYopa, u komberiwe ku ya en’walungwini eKhezariya a ya endlwini ya Korneliyo, ndhuna ya vuthu. I vamani lava Petro a va kumeke va hlengeletanile endlwini yoleyo? “Ina, Korneliyo, a a va languterile [Petro ni lava a a famba na vona] naswona a a vitane maxaka yakwe ni vanakulobye lavakulu.” Xisweswo, Korneliyo u nyike maxaka yakwe nkarhi wa leswaku ma yingisela Petro loko a ri karhi a vulavula ni leswaku ma endla xiboho malunghana ni leswi ma swi tweke.—Mint. 10:22-33.
Hi nga dyondza yini eka ndlela leyi Andriya na Korneliyo va khomeke maxaka ya vona ha yona?
Andriya na Korneliyo va tirhise nkarhi wolowo leswaku va pfuna maxaka ya vona ku twa mahungu lamanene. Andriya u yise Petro eka Yesu naswona Korneliyo u endle malunghiselelo ya leswaku maxaka yakwe ma twa leswi Petro a a ta swi vula. Kambe Andriya na Korneliyo a va ma sindzisanga maxaka ya vona kumbe va ringeta ku ma kanganyisa leswaku ma va valandzeri va Kreste. Xana wa swi vona leswi hi swi dyondzaka emhakeni leyi? Na hina hi fanele hi endla leswi fanaka. Hi nga ha byela maxaka ya hina leswi hi swi dyondzaka kutani hi endla leswaku ma tiva ntiyiso wa le Bibeleni hi tlhela hi ma tivisa eka vapfumeri-kulorhi. Nilokoswiritano, hi xixima ntshunxeko wa wona wo tihlawulela naswona hi papalata ku tshamela ku ma byela leswi ma faneleke ma swi endla. Ku kombisa ndlela leyi hi nga ma pfunaka ha yona, xiya xikombiso xa Jürgen na Petra, ku nga mpatswa lowu tekaneke wa le Jarimani.
Petra u dyondze Bibele ni Timbhoni ta Yehovha kutani hi ku famba ka nkarhi a khuvuriwa. Nuna wakwe Jürgen a a ri murhangeri wa masocha. Eku sunguleni Jürgen a a nga tsakanga hi xiboho lexi nsati wakwe a xi tekeke. Kambe hi ku famba ka nkarhi, u swi xiyile leswaku Timbhoni ti dyondzisa ntiyiso lowu humaka eBibeleni. Na yena u tinyiketele eka Yehovha naswona sweswi i nkulu evandlheni leri a hlanganyelaka eka rona. Hi xihi xitsundzuxo lexi a xi nyikaka malunghana ni ku fikelela mbilu ya xaka leri nga riki Mbhoni?
Jürgen u ri: “A hi fanelanga hi ringeta ku sindzisa maxaka ya hina kumbe hi ma byela rungula ro tala ra leswi hi pfumelaka eka swona. Sweswo swi nga ha endla leswaku ma nyanya ku nga ri tsakeli rungula ra hina. Swi nga ha antswa ku ma byela rungula ritsongonyana hi vutlhari nkarhi na nkarhi. Nakambe swa pfuna ku tivisa maxaka ya hina eka vamakwerhu lava ringanaka na wona, lava rhandzaka swilo swo fana ni leswi ma swi rhandzaka. Hi ndlela yoleyo swi nga ha olova ku ma pfuna.”
Muapostola Petro ni maxaka ya Korneliyo va hatlise va teka goza endzhaku ka loko va twe rungula ra le Bibeleni. Van’wana lava tweke ntiyiso eminkarhini ya vaapostola a va lava ku nyikiwa nkarhi wo tala leswaku va ta teka xiboho.
KU VURIWA YINI HI VAMAKWAVO VA YESU?
Maxaka yo tala ya Yesu ma kombise ripfumelo eka yena hi nkarhi wa vutirheli byakwe. Hi xikombiso, swi tikomba onge muapostola Yakobo na Yohane a va ri vana va Salome loyi a a ri makwavo wa mana wa Yesu. Swi nga endleka a a ri un’wana wa “vavasati van’wana vo tala, lava a . . . va tirhela [Yesu ni vaapostola] hi leswi nga swa vona.”—Luka 8:1-3.
Hambiswiritano, swirho swin’wana swa ndyangu wa ka va Yesu a swi kombisanga ripfumelo hi nkarhi wolowo. Hi xikombiso, siku rin’wana loko Yesu a ri ni lembe a khuvuriwile, mintshungu a yi hlengeletane endlwini yo karhi leswaku yi n’wi yingisela. “Kambe loko maxaka yakwe ma twa hi leswi, ma huma leswaku ma ya n’wi khoma, hikuva a ma ku: ‘Wa hlanya.’” Endzhakunyana ka nkarhi loko vamakwavo va Yesu hi manana va vulavule na yena malunghana ni lomu a a ta ya kona, a nga va hlamulanga hi ku kongoma. Ha yini? Hikuva “entiyisweni, vamakwavo a va nga ri kombisi ripfumelo eka yena.”—Mar. 3:21; Yoh. 7:5.
Hi nga dyondza yini malunghana ni ndlela leyi Yesu a khomeke maxaka yakwe ha yona? A nga khunguvanyekanga loko van’wana va vula leswaku wa hlanya. Ni le ndzhaku ka loko a dlayiwile a tlhela a pfuxiwa, Yesu u tlhele a khutaza maxaka yakwe hi ku humelela eka Yakobo makwavo wakwe hi manana. Ku humelela loku ka yena ku tikomba ku tiyisekise Yakobo swin’we ni vamakwavo lavan’wana va Yesu hi manana leswaku hakunene A a ri Mesiya. Hikwalaho, a va ri ni vaapostola ni van’wana ekamareni ra le henhla eYerusalema naswona swi le rivaleni leswaku va kume moya lowo kwetsima. Hi ku famba ka nkarhi, Yakobo na Yudha vamakwavo van’wana va Yesu hi manana va hambete va kuma malunghelo lamakulu.—Mint. 1:12-14; 2:1-4; 1 Kor. 15:7.
VAN’WANA VA LAVA KU NYIKIWA NKARHI WO TALA
Hilaha a swi ri hakona eminkarhini ya vaapostola, namuntlha maxaka man’wana ma lava ku nyikiwa nkarhi wo tala loko ma nga si nghena endleleni leyi yisaka evuton’wini. Hi xikombiso, anakanya hi Roswitha loyi a a ri xirho lexi hisekaka xa kereke ya Rhoma Khatoliki loko nuna wakwe a khuvuriwa a va Mbhoni ya Yehovha hi 1978. Leswi Roswitha a a byi hisekela hi mbilu hinkwayo vukhongeri byakwe, eku sunguleni a a kaneta nuna wakwe. Kambe hi ku famba ka nkarhi, a a nga ha n’wi kaneti ngopfu nuna wakwe naswona u sungule ku swi xiya leswaku Timbhoni ti dyondzisa ntiyiso. U khuvuriwe hi 2003. I yini leswi nga endla leswaku a cinca? Ematshan’weni yo khunguvanyisiwa hi ku kanetiwa hi Roswitha, u n’wi nyike nkarhi wa leswaku a cinca vonelo rakwe. Hi xihi xitsundzuxo lexi Roswitha a xi nyikelaka? “Hi nga endla swilo swo tala leswinene loko hi lehisa mbilu swinene.”
Monika u khuvuriwe hi 1974 naswona vana vakwe vambirhi va majaha va ve Timbhoni endzhaku ka malembe ya kwalomu ka khume a khuvuriwile. Hambileswi nuna wakwe Hans a a nga va kaneti, u kale a ya khuvuriwa hi 2006. Leswi ndyangu lowu se wu tivaka ntiyiso, hi xihi xitsundzuxo lexi wu hi nyikaka xona? “Titshege hi Yehovha naswona loko u vutisiwa swivutiso leswi khumbaka ripfumelo ra wena u nga ri landzuli.” Entiyisweni, a swi ri swa nkoka leswaku va tshamela ku tiyisekisa Hans leswaku va n’wi rhandza. Naswona a va ri ni ntshembo wa leswaku siku rin’wana u ta va Mbhoni.
PHYUPHYISIWA HI MATI YA NTIYISO
Yesu u tshame a vula leswaku rungula ra ntiyiso ri fana ni mati lama nyikaka vutomi lebyi nga heriki. (Yoh. 4:13, 14) Hi lava leswaku maxaka ya hina ma phyuphyisiwa hi mati yo tenga ya ntiyiso lama timulaka. Entiyisweni a hi lavi ku ma sindzisa ku nwa mati yo tala hi xihatla hikuva ma ta ma tlimba. Ku va ma phyuphyisiwa kumbe ma tlimbiwa, swi titshege hi ndlela leyi hi ma hlamuselaka ha yona leswi hi pfumelaka eka swona. Bibele yi vula leswaku “mbilu ya lowo lulama ya anakanyisisa leswaku a ta hlamula” ni leswaku “mbilu ya lowo tlhariha yi endla leswaku nomu wakwe wu kombisa ku twisisa, naswona yi engetela ku khorwiseka emilon’wini yakwe.” Hi nga yi tirhisa njhani ndzayo leyi?—Swiv. 15:28; 16:23.
Wansati a nga ha lava ku hlamusela nuna wakwe leswi a swi pfumelaka. Loko a “anakanyisisa leswaku a ta hlamula,” u ta hlawula marito yakwe hi vukheta naswona a nge hatliseli ku vulavula. A nga fanelanga a endla nuna wa yena a vona onge u tiendla la lulameke kumbe wa titlakusa. Marito ya yena lama anakanyisisiweke kahle ma nga phyuphyisa ma tlhela ma kondletela ku rhula. Hi wihi nkarhi lowu nuna wakwe a vaka a tiwiserile naswona swi olovaka ku vulavula na yena? I yini leswi a rhandzaka ku vulavula ha swona kumbe leswi a rhandzaka ku swi hlaya? Xana u rhandza sayense, tipolitiki kumbe mintlangu? Hi wihi nkarhi lowu wansati a nga endlaka leswaku nuna wakwe a tsakela rungula leri nga eBibeleni kambe hi hala tlhelo a xixima ndlela leyi a titwaka ha yona swin’we ni vonelo rakwe? Loko wansati a anakanyisisa hi timhaka to tano swi ta n’wi pfuna leswaku a vulavula a tlhela a endla swilo hi vutlhari.
Ku fikelela timbilu ta swirho swa mindyangu leswi nga riki Timbhoni, a swi vuli ku swi hlamusela leswi hi pfumelaka eka swona hi minkarhi yo karhi ntsena. Leswi hi swi vulaka swi fanele swi fambisana ni mahanyelo ya hina lamanene.
KU TIKHOMA HI NDLELA LEYINENE
Jürgen loyi se ku vulavuriweke ha yena u ri: “Hambeta u tirhisa milawu ya le Bibeleni siku ni siku. Yoleyo i ndlela leyi tirhaka leyi nga ta endla leswaku xaka leri nga riki Mbhoni ri hlamala loko ri xiya sweswo, hambiloko ri nga pfumelelani ngopfu na wena.” Hans loyi a khuvuriweke endzhaku ka malembe ya kwalomu ka 30 nsati wakwe a khuvuriwile, u pfumelelana na yona mhaka yoleyo. “I swa nkoka leswaku hi va ni mahanyelo lamanene ya Vukreste leswaku maxaka ya hina ma ta vona vuyelo lebyinene lebyi hi veke na byona evuton’wini bya hina hikwalaho ko tiva ntiyiso.” Maxaka ya hina ma fanele ma swi xiya leswaku leswi hi swi pfumelaka swi hi endla hi hambana ni vanhu van’wana, hi ndlela leyinene ku nga ri hi ndlela yo biha kumbe leyi nga tsakisiki.
Muapostola Petro u nyikele ndzayo ya nkoka eka vavasati lava vanuna va vona va nga riki vapfumeri: “Tivekeni ehansi ka vanuna va n’wina, leswaku, loko ku ri ni lava nga yingisiki rito, va ta kokiwa handle ka rito hi ku tikhoma ka vasati va vona, hikwalaho ka leswi va veke timbhoni leti ti ku voneke hi mahlo ku tikhoma ka n’wina loku tengeke swin’we ni xichavo lexi enteke. Naswona mi nga endli ku tisasekisa ka n’wina ku va ka le handle, ka ku horha misisi ni ku vehela swin’wetsin’wetsi swa nsuku kumbe ku ambala tinguvu ta le handle, kambe a ku ve ka munhu la nge xihundleni wa mbilu, la ambaleke swiambalo leswi nga onhakiki swa moya wo rhula ni wo olova, lowu nga ni risima lerikulu emahlweni ka Xikwembu.”—1 Pet. 3:1-4.
Petro u tsale leswaku wanuna a nga ha kokiwa hi mahanyelo lamanene ya nsati wakwe. Makwerhu un’wana wa xisati la vuriwaka Christa u ringete ku khumba mbilu ya nuna wakwe hi mahanyelo ya yena lamanene ku sukela loko a khuvuriwile hi 1972, a ri karhi a anakanya hi nkongomiso wolowo wa le Matsalweni. Hambileswi nuna wakwe a nga tshama a dyondza ni Timbhoni, kambe a nga si endla xiboho xo tirhela Yehovha. A a ya eminhlanganweni yin’wana ya Vukreste naswona u tolovelanile ni vamakwerhu. Vamakwerhu na vona va xixima mfanelo yakwe yo tihlawulela. Hi wahi matshalatshala lawa Christa a ma endlaka leswaku a fikelela mbilu ya nuna wakwe?
“Ndzi tiyimiserile ku hanya hi ndlela leyi Yehovha a lavaka leswaku ndzi hanya ha yona. Hi nkarhi lowu fanaka ndzi ringeta ku fikelela mbilu ya nuna wa mina ‘handle ka rito’ hi ku tikhoma hi ndlela leyinene. Ndzi ringeta ku endla hinkwaswo leswi ndzi nga swi kotaka leswaku ndzi endla leswi a swi lavaka ntsendze loko ndzi nga tluli milawu ya Bibele. Ndzi xixima mfanelo yakwe yo tihlawulela ivi leswin’wana ndzi swi siyela Yehovha.”
Leswi endliwaka hi Christa swi kombisa leswaku i swa nkoka ku pfumelelana ni swiyimo. U hisekela swilo swa moya ku katsa ni ku va kona eminhlanganweni minkarhi hinkwayo a tlhela a tirha hi matimba entirhweni wa nsimu. Kambe, u kombisa ku twisisa, a swi xiya leswaku u fanele a rhandza nuna wakwe, a tinyika nkarhi wo va na yena a tlhela a khathala hi yena. Un’wana ni un’wana wa hina u ta va a tlharihile loko a pfumelelana ni swiyimo a tlhela a kombisa ku twisisa loko a tirhisana ni maxaka lama nga riki Timbhoni. Bibele yi ri: “Xin’wana ni xin’wana xi ni nkarhi wa xona lowu vekiweke.” Leswi swi katsa nkarhi lowu wu hetiwaka ni swirho swa mindyangu, ngopfu-ngopfu vanghana va vukati lava nga riki Timbhoni. Loko vatekani va heta nkarhi va ri swin’we va ta kota ku vulavurisana hi ndlela leyinene. Leswi humeleleke swi kombisa leswaku ku vulavurisana hi ndlela leyinene swi hunguta ku va vanghana va vukati va titwa va ri ni xivundza, va vona onge a va tekeriwi enhlokweni kumbe va va ni mavondzo.—Ekl. 3:1.
U NGA HELERIWI HI NTSHEMBO
Holger, loyi tata wakwe a khuvuriweke endzhaku ka malembe ya 20 swirho leswin’wana swa ndyangu swi khuvuriwile, u ri: “I swa nkoka ku komba xirho xolexo xa ndyangu leswaku ha xi rhandza naswona ha xi khongelela.” Christa u ya emahlweni a vula leswaku ‘a nge pfuki a heleriwe hi ntshembo wa leswaku siku rin’wana nuna wakwe u ta endla xiboho xo tirhela Yehovha ivi a amukela ntiyiso.’ Minkarhi hinkwayo hi fanele hi va ni langutelo lerinene eka maxaka ya hina lama nga riki Timbhoni naswona hi nga heleriwi hi ntshembo.
Xikongomelo xa hina i ku tshama hi ri ni vuxaka lebyinene ni maxaka ya hina, hi ma nyika nkarhi wa leswaku ma vona ntiyiso ni ku fikelela timbilu ta wona hi rungula ra Bibele. Naswona hi fanele hi endla swilo hinkwaswo “hi moya wo rhula ni xichavo lexi enteke.”—1 Pet. 3:15.


text:
XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) MARCH 2014
Enkandziyisweni lowu, twana leswaku u nga tshama u ri ni moya wo tinyikela swin’we ni langutelo lerinene hi ndlela yihi. Hi nga va khathalela njhani vapfumeri-kulorhi ni maxaka lama dyuhaleke?
Ku Fikelela Timbilu Ta Maxaka Lama Nga Riki Timbhoni
Hi nga dyondza yini eka ndlela leyi Yesu a ma khomeke ha yona maxaka yakwe? Hi nga ma chumayela njhani maxaka ya hina lama nga ni vukhongeri lebyi hambaneke ni bya hina—kumbe lama nga ngheniki kereke?
Ndlela Yo Tshama Hi Ri Ni Moya Wa Ku Tinyikela
Hi langutane ni nala la nga hi endlaka hi nga wu hisekeli moya wa ku tinyikela. Xihloko lexi xi vulavula hi nala yoloye xi tlhela xi kombisa ndlela leyi hi nga tirhisaka Bibele ha yona leswaku hi lwa ni nala yoloye.
Ndlela Yo Tshama Hi Ri Ni Langutelo Lerinene
Ha yini vo tala va lwisana ni langutelo leri hoxeke? Xihloko lexi xi kombisa ndlela leyi hi nga yi tirhisaka ha yona Bibele leswaku yi hi pfuna ku tshama hi ri ni langutelo lerinene.
Vugandzeri Bya Ndyangu—Xana U Nga Byi Endla Byi Tsakisa Swinene?
Twana leswi vanhu van’wana va swi endlaka ematikweni man’wana leswi u nga swi ringetaka leswi nga ta ku pfuna.
Xiximani Vadyuhari Lava Nga Exikarhi Ka N’wina
Twana ndlela leyi Xikwembu xi va langutaka ha yona vadyuhari. Hi byihi vutihlamuleri lebyi vana lava kuleke va nga na byona eka vatswari va vona lava dyuhaleke? Mavandlha ma nga va xixima njhani vadyuhari lava nga exikarhi ka wona?
Ndlela Yo Khathalela Vadyuhari
Vatswari lava dyuhaleke ni vana lava kuleke va nga bula hi malunghiselelo ni swiboho leswi va swi tekeke ka ha ri emahlweni “masiku ya khombo” ma nga si fika. Va nga langutana njhani ni mintlhontlho leyi?
Switshembiso Swa Wena—Xana ‘I Ina Swi Tlhela Swi Va E-e’?
Vakreste va fanele va hetisisa switshembiso swa vona naswona ‘ina wa vona a nga fanelanga a tlhela a va e-e.’ Ku vuriwa yini loko hi lava ku cinca lunghiselelo ro karhi? Dyondza eka xikombiso xa muapostola Pawulo.


text:
U Nga Ku Hlula Njhani Ku Chava Rifu?
Nhlamulo ya Bibele
Swa fanela ku va hi chava rifu tanihi nala naswona hi teka magoza lama faneleke leswaku hi sirhelela vutomi bya hina. (1 Vakorinto 15:26) Hambiswiritano, ku chava rifu loku sekeriweke eka tidyondzo ta mavunwa kumbe vukholwa-hava, ku endla vanhu va va “evuhlongeni vutomi bya vona hinkwabyo.” (Vaheveru 2:15) Ku tiva ntiyiso swi ta ku ntshunxa eka ku chava rifu loku nga faneliki loku nga ku tsonaka ntsako evuton’wini.—Yohane 8:32.
Ntiyiso malunghana ni rifu
Vafi a va tivi nchumu. (Pisalema 146:4) A wu fanelanga u chava leswaku u ta twa ku vava kumbe u ta xanisiwa loko se u file hikuva Bibele yi fanisa ku fa ni ku etlela.—Pisalema 13:3; Yohane 11:11-14.
Vafi a va nge hi vavisi. Hambi ku ri khale ka valala lava a va ri ni madzolonga ‘va hluriwe hi rifu.’ (Swivuriso 21:16) Bibele yi vula leswaku “rivengo ra vona ni mavondzo ya vona se swi herile.”—Eklesiasta 9:6.
Loko hi fa a swi vuli leswaku swi herile hi hina. Xikwembu xi ta pfuxa vanhu lava feke.—Yohane 5:28, 29; Mintirho 24:15.
Xikwembu xi tshembisa leswaku enkarhini lowu taka, “rifu a ri nge he vi kona.” (Nhlavutelo 21:4) Malunghana ni siku rero Bibele yi ri: “Lavo lulama va ta dya ndzhaka ya misava, va ta tshama eka yona hi masiku,” va nga ha chavi rifu nikatsongo.—Pisalema 37:29.


text:
Naa Ṱhanzi dza Yehova vha ita Mushumo wa Vhurumiwa?
Ee. Hoṱhe hune ra dzula hone, Ṱhanzi dza Yehova ri lingedza u vha na mavhonele kana muya wa vhurumiwa, tshifhinga tshoṱhe ri vhudza vhathu vhane ra ṱangana navho zwine ra zwi tenda.
Zwiṅwe hafhu, dziṅwe Ṱhanzi dzi dalela kana u pfulutshela fhethu hune vhathu vho vhalaho vha tea u pfa mafhungo maḓifha a Bivhili. Dziṅwe Ṱhanzi dzi pfulutshela mashangoni a sili u itela u ṱanḓavhudza vhuḓinḓa havho. Vha takalela u ḓadzisa vhuporofita ho bulwaho nga Yesu vhune ha ri: “Ni ḓo vha ṱhanzi dzanga ... u swika tshipiḓani tsha kule vhukuma tsha ḽifhasi.”—Mishumo 1:8.
Nga 1943, ho thomiwa tshikolo tsho khetheaho u itela u gudiswa vharumiwa vhashu. U bva nga tshenetsho tshifhinga, Ṱhanzi dzi fhiraho 8 000 dzo no ya kha tshenetsho tshikolo, tshine tsha ḓivhiwa sa Tshikolo tsha Bivhili tsha Gilead.


text:
Ndi Ngani Ṱhanzi dza Yehova vha sa Dzhii sia kha zwa Politiki?
Ṱhanzi dza Yehova a vha dzhii sia kha zwa politiki nga ṅwambo wa zwiitisi zwa vhurereli, zwo thewaho kha zwine zwa funzwa nga Bivhili. A ri iti mafulo a u kunga vhathu, a ri voutheli mahoro a politiki kana vhonketheni, a ri sheli mulenzhe kha nyito naho i ifhio ya u wisa mivhuso. Ri tenda uri Bivhili i ṋea zwiitisi zwo khwaṱhaho zwa u tevhela buḓo ḽi tevhelaho:
Ri tevhela tsumbo ya Yesu, we a hana u ṱanganedza vhuimo ha politiki. (Yohane 6:
15) O funza vhafunziwa vhawe uri vha songo vha “tshipiḓa tsha shango” nahone a zwi bvisela khagala uri a vho ngo tea u dzhia sia kha mafhungo a zwa politiki. —Yohane 17:14, 16; 18:36; Marko 12:13- 17.
Ri a fulufhedzea kha Muvhuso wa Mudzimu, we Yesu a amba zwi tevhelaho nga hawo: “Huno mafhungo maḓifha aya a Muvhuso a ḓo ḓivhadzwa ḽifhasini ḽoṱhe.” (Matthew 24:14) Samusi ri vhaimeli vha Muvhuso wa Mudzimu, vho laedzwaho uri vha ḓivhadze u ḓa hawo, a ri dzhii sia kha mafhungo a politiki a mashango oṱhe, u katela na a shango ḽine ra dzula khaḽo.
—2 Vhakorinta 5: 20; Vhaefesa 6: 20.
Nga ṅwambo wa u sa dzhia hashu sia, ri kona u amba ro vhofholowa na vhathu vha madzangano oṱhe a politiki nga ha mafhungo maḓifha a Muvhuso wa Mudzimu. Ri lingedza u zwi sumbedza nga zwine ra zwi amba na zwine ra zwi ita uri ri ḓitika nga Muvhuso wa Mudzimu uri u piringulule thaidzo dzoṱhe dza shango.
—Psalme ya 56:11.
Samusi ri tshi iledza politiki dzine dza fhandekanya vhathu, ri vhathihi kha vhurathu na vhukomana ha shango ḽoṱhe. (Vhakolosa 3:14; 1 Petro 2:17) Zwo fhambanaho na zwenezwo, vhurereli vhune ha dzhenelela kha mafhungo a politiki vhu fhandekanya miraḓo yaho.
—1 Vhakorinta 1: 10.
U ṱhonifha mivhuso. Naho ri sa dzhii sia kha zwa politiki, ri ṱhonifha vhavhusi vha mivhuso ine ra vha fhasi hayo. Hezwi zwi tendelana na ndaela ya Bivhili ine ya ri: “Vhathu vhoṱhe nga vha ḓiṱukufhadzele vhavhusi vhavho.” (Vharoma 13:1) Ri thetshelesa mulayo, ri badela mithelo, nahone ri shumisana na mivhuso kha vhuḓidini ha u ṱhogomela vhadzulapo vhawo. A ri sheli mulenzhe kha vhuḓidini ha u wisa muvhuso, nṱhani hazwo ri tevhela nyeletshedzo ya Bivhili ya u rabelela “mahosi na vhoṱhe vha re vhuimoni,” zwihuluhulu musi vha tshi ita phetho dzine dza nga kwama mbofholowo yashu ya vhurabeli.
Ri dovha ra ṱhonifha ndugelo dza vhaṅwe dza u ḓiitela phetho kha mafhungo a zwa politiki. Sa tsumbo, a ri thithisi dzikhetho kana u dzhenelela kha vhane vha ṱoḓa u voutha.
Naa u sa dzhia sia ndi zwithu zwa musalauno? Hai. Vhaapostola na Vhakriste vha ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha vho dzhia vhukando vhu fanaho malugana na mivhuso i vhusaho. Bugu Beyond Good Intentions i ri: “Naho vho vha vha tshi tenda uri vha na vhuḓifhinduleli ha u ṱhonifha vhavhusi, Vhakriste vha u thoma a vho ngo shela mulenzhe kha mafhungo a zwa politiki.” Nga hu fanaho, bugu On the Road to Civilization i amba uri Vhakriste vha u thoma “vho vha vhe si na mukovhe kha zwa politiki.”
Naa u sa dzhia sia kha zwa politiki zwi vhea khomboni u tsireledzea ha shango? Hai. Ri vhathu vha funaho mulalo lune vhavhusi a vho ngo tea u ofha tshithu. Ṱhogomelani muvhigo wo bveledzwaho nga dzangano ḽa National Academy of Sciences of Ukraine. U tshi amba nga ha u sa dzhia hashu sia, wonoyo muvhigo wo ri: “Vhanzhi ṋamusi vha nga kha ḓi sa takalela vhuimo ha Ṱhanzi dza Yehova; hezwi ndi zwone zwo itaho uri vha pomokwe nga muvhuso wa Vhunazi u re na tshiṱuhu na mivhuso ya Vhukomunisi tshifhingani tsho fhiraho.” Fhedzi na musi Ṱhanzi dzi tshi khou tovholwa nga muvhuso wa Soviet, vho “bvela phanḓa vhe vhadzulapo vha thetshelesaho mulayo.” Vho shuma nga u fulufhedzea na nga mbilu yoṱhe mabulasini na dzifemeni nahone a vho ngo vhuya vha vhonala vhe na khombo kha muvhuso wa Vhukomunisi.” Nga hu fanaho ṋamusi, wonoyo muvhigo wo phetha nga ḽa uri pfunzo na maitele a Ṱhanzi dza Yehova a zwi “vhei khomboni u tsireledzea na u fulufhedzea ha shango naho ḽi ḽifhio.”


text:
Wa Rhambiwa Hi Mandla Mambirhi
KUMBEXANA endhawini ya ka n’wina u tshame u hundza laha ku nga ni Holo ya Mfumo ya Timbhoni ta Yehovha kutani u tivutisa leswaku ku nga va ku endliwa yini endzeni ka yona. Xana a wu swi tiva leswaku un’wana ni un’wana loyi a tsakelaka ku ya eminhlanganweni ya tona ya vhiki ni vhiki wa amukeleka? Vaendzi va amukeriwa hi mandla mambirhi.
Hambiswiritano, u nga ha va u ri ni swivutiso swin’wana. Ha yini Timbhoni ta Yehovha ti va ni minhlangano? Xana ku endleka yini eminhlanganweni yoleyo? Naswona i yini leswi vaendzi lava nga riki Timbhoni ta Yehovha va swi vulaka hi minhlangano ya tona?
“Hlengeletani Vanhu”
Ku sukela khale ka khaleni, vanhu a va hlangana leswaku va gandzela ni ku dyondza hi Xikwembu. Kwalomu ka malembe ya 3 500 lama hundzeke, Vaisrayele va byeriwe leswi: “Hlengeletani vanhu, vavanuna ni vavasati ni vana ni muluveri la nga endzeni ka tinyangwa ta n’wina, leswaku va yingisa nileswaku va dyondza, hikuva va fanele va chava Yehovha Xikwembu xa n’wina, va khathalela ku hetisisa marito hinkwawo ya nawu lowu.” (Deteronoma 31:12) Xisweswo, eIsrayele vanhu lavakulu ni vana a va dyondzisiwa ku gandzela Yehovha Xikwembu ni ku n’wi yingisa.
Loko ku simekiwe vandlha ra Vukreste endzhaku ka malembe ya kwalomu ka 1 500, minhlangano yi hambete yi va nchumu wa nkoka evugandzerini bya ntiyiso. Muapostola Pawulo u tsale a ku: “A hi khathalelaneni leswaku hi khutazana erirhandzwini ni le mintirhweni leyinene, hi nga fularheli ku hlengeletana ka hina, hilaha ku nga ntolovelo wa van’wana, kambe hi khutazana.” (Vaheveru 10:24, 25) Tanihi leswi swirho swa ndyangu swi vaka ni vun’we loko swi heta nkarhi swi tshame swin’we, kutani rirhandzu ra Vakreste lava lavaka ku tirhela Xikwembu ra tiya loko va hlangana leswaku va xi gandzela.
Hi ku pfumelelana ni Matsalwa lama nga laha henhla, Timbhoni ta Yehovha ti hlangana kambirhi hi vhiki eTiholweni ta tona ta Mfumo. Minhlangano yi pfuna lava nga kona leswaku va vona nkoka wa ku twisisa ni ku tirhisa milawu ya Bibele. Loko swi koteka, ku dyondziwa mhaka leyi fanaka emisaveni hinkwayo, naswona nhlangano ha wun’we wu ni xikongomelo xa wona. Loko minhlangano yi nga si sungula ni loko se yi herile, lava va nga kona va “khutazana” hi ku vulavula hi swilo leswi akaka. (Varhoma 1:12) I yini leswi endliwaka eka wun’wana ni wun’wana wa minhlangano leyi?
Nkulumo Ya Bibele
Nhlangano wo sungula lowu vanhu vo tala va vaka kona eka wona i nkulumo ya Bibele leyi endleriweke vanhu hinkwavo, leyi hakanyingi yi khomiwaka hi mahelo-vhiki. Yesu Kreste a a tala ku nyikela tinkulumo ta le rivaleni—yin’wana ya tinkulumo teto i Dyondzo leyi dumeke ya le Ntshaveni. (Matewu 5:1; 7:28, 29) Muapostola Pawulo u vulavule ni vavanuna va le Atena. (Mintirho 17:22-34) Hi ku tekelela leswi endliweke hi Yesu na Pawulo, minhlangano ya Timbhoni ta Yehovha yi va ni nkulumo leyi ngopfu-ngopfu yi endleriweke vanhu hinkwavo, lava van’wana va vona ku nga ro sungula ku va va ta eminhlanganweni.
Nhlangano wu sungula hi risimu leri kumekaka ebukwini leyi nge Yimbelelelani Yehovha Swidzuniso. * Hinkwavo lava tsakelaka ku yima va yimbelela risimu va nga endla tano. Endzhaku ka xikhongelo xo koma, xivulavuri lexi fanelekaka xi nyikela nkulumo ya timinete ta 30. (Vona bokisi leri nge “Tinkulumo Leti Pfunaka Leti Endleriweke Vanhu Hinkwavo.”) Nkulumo ya xona yi sekeriwe hi ku helela eBibeleni. Hakanyingi xivulavuri xi rhamba vayingiseri leswaku va pfula matsalwa lama fambisanaka ni mhaka leyi xi vulavulaka ha yona kutani va fambisana na xona loko xi ri karhi xi ma hlaya. Kutani u nga ha ta ni Bibele ya wena, kumbe u kombela leswaku Mbhoni yin’wana ya Yehovha yi ku nyika Bibele loko nhlangano wu nga si sungula.
Dyondzo Ya Xihondzo Xo Rindza
Eka mavandlha yo tala ya Timbhoni ta Yehovha loko nkulumo ya le rivaleni yi hela, ku landzela Dyondzo ya Xihondzo xo Rindza, ku nga bulo ra swivutiso ni tinhlamulo ra timhaka leti humaka eBibeleni leri tekaka awara. Lava va nga kona eka nhlangano lowu va khutaziwa ku tekelela xikombiso xa Vaberiya va le minkarhini ya Pawulo lava “[amukeleke] rito hi mapfundza lamakulu ya mianakanyo, va kambisisa Matsalwa hi vukheta.”—Mintirho 17:11.
Dyondzo ya Xihondzo xo Rindza yi sungula hi risimu. Rungula leri ku dyondziwaka ha rona ni swivutiso leswi mufambisi wa dyondzo leyi a swi vutisaka swi kumeka eka magazini wa Xihondzo xo Rindza. U nga kuma kopi ya magazini wolowo eka Mbhoni ya Yehovha. Tinhloko-mhaka tin’wana leti ta ha ku dyondziwaka ti katsa leyi nge: “Vatswari—Letelani Vana Va N’wina Hi Rirhandzu,” “Mi Nga Tlheriseli Swo Biha Hi Swo Biha Hambi Eka Mani” ni leyi nge “Mhaka Leyi Ha Yona Ku Xaniseka Hinkwako Ku Nga Ta Hela Ku Nga Ri Khale.” Hambileswi loyi a fambisaka dyondzo a vutisaka swivutiso kutani vayingiseri va hlamula, vanhu va hlamula hi ku swi rhandza naswona tinhlamulo ti tala ku nyikeriwa hi lava nga hlaya ni ku anakanyisisa hi xihloko ni matsalwa ya kona ka ha ri emahlweni. Nhlangano lowu wu gimeta hi risimu ni xikhongelo.—Matewu 26:30; Vaefesa 5:19.
Dyondzo Ya Bibele Ya Vandlha
Timbhoni ta Yehovha ti tlhela ti hlangana kan’we nimadyambu vhiki ni vhiki eHolweni ya Mfumo leswaku ti va ni nhlangano lowu nga ni swiyenge swinharhu lowu tekaka awara yin’we ni 45 wa timinete. Xiyenge xo sungula i Dyondzo ya Bibele ya Vandlha, leyi tekaka 25 wa timinete. Dyondzo leyi yi pfuna lava nga kona leswaku va yi tiva kahle Bibele ya vona, va lulamisa ndlela leyi va anakanyaka ha yona ni langutelo ra vona nileswaku va antswisa ntirho wa vona tanihi leswi va nga vadyondzisiwa va Kreste. (2 Timotiya 3:16, 17) Ku fana ni Dyondzo ya Xihondzo xo Rindza, xiyenge lexi i bulo ra swivutiso ni tinhlamulo ta timhaka leti humaka eBibeleni. Lava hlamulaka va hlamula hi ku tirhandzela. Minkandziyiso leyi pfunaka ku dyondza Bibele hakanyingi ku va ku ri buku kumbe broxara leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
Ha yini ku hlayiwa tibuku leti sekeriweke eBibeleni eka xiyenge lexi? Hi nkarhi wa ku tsariwa ka Bibele, ku hlaya Rito ra Xikwembu ntsena a swi nga ringananga. ‘A ri endliwa ri va erivaleni, va ri hlamusela; va ya emahlweni va endla leswaku swi twisisiwa leswi hlayiwaka.’ (Nehemiya 8:8) Emalembeni ya sweswinyana, tibuku leti hlamuselaka vuprofeta bya Esaya, Daniyele na Nhlavutelo ti pfune lava vaka kona eka nhlangano lowu leswaku va twisisa vuprofeta byebyo bya Bibele.
Xikolo Xa Vutirheli Bya Le Tilweni
Xikolo xa Vutirheli bya le Tilweni xi landzela Dyondzo ya Bibele ya Vandlha. Xiyenge lexi lexi tekaka 30 wa timinete xi endleriwe ku pfuna Vakreste leswaku va va ni “vutshila byo dyondzisa.” (2 Timotiya 4:2) Hi xikombiso, xana n’wana wa wena kumbe munghana wa wena u tshame a ku vutisa xivutiso malunghana ni Xikwembu kumbe Bibele naswona swi ku tikela ku n’wi hlamula hi ndlela leyi enerisaka? Xikolo xa Vutirheli bya le Tilweni xi nga ku dyondzisa ku nyikela tinhlamulo leti khutazaka leti humaka eBibeleni ta swivutiso swo tika. Kutani na hina hi nga vula marito lama vuriweke hi muprofeta Esaya lama nge: “Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u ndzi nyike ririmi ra lava dyondzisiweke, leswaku ndzi tiva ku angula loyi a karhaleke.”—Esaya 50:4.
Xikolo xa Vutirheli bya le Tilweni xi sungula hi nkulumo leyi sekeriweke eka tindzima to karhi ta Bibele leti lava a va ri kona vhiki leri nga hundza va khutaziweke ku ti hlaya. Loko xivulavuri xi heta nkulumo, xi kombela vayingiseri leswaku va nyikela tinhlamulo to koma malunghana ni tinhla leti va ti kumeke ti ri leti pfunaka eka tindzima leti a ti hlayiwa. Endzhaku ka nkulumo leyi, swichudeni leswi hlawuleke ku tsarisa exikolweni lexi swi nyikela tinkulumo leti swi averiweke tona.
Swichudeni swi averiwa ku hlaya tindzimana to karhi ta Bibele exitejini kumbe swi kombisa ndlela yo dyondzisa munhu un’wana mhaka leyi humaka eMatsalweni. Endzhaku ka nkulumo yin’wana ni yin’wana, mutsundzuxi la nga ni ntokoto u bumabumela xichudeni laha xi endleke kahle kona, hi ku ya hi leswi tsariweke ebukwini leyi nge Vuyeriwa Eka Vuleteri Bya Xikolo Xa Vutirheli Bya Le Tilweni. Endzhakunyana mutsundzuxi loyi a nga ha nyika xichudeni swiringanyeto swo karhi exihundleni malunghana ni ndlela leyi xi nga antswisaka nkulumo ya xona ha yona.
Xiyenge lexi xa nongonoko a xi endleriwanga ku pfuna swichudeni ntsena kambe xi endleriwe ni ku pfuna vayingiseri lava navelaka ku antswisa ndlela leyi va hlayaka ha yona, va vulavulaka ha yona ni vuswikoti bya vona byo dyondzisa. Loko Xikolo xa Vutirheli bya le Tilweni xi hela, ku yimbeleriwa risimu leri sekeriweke eBibeleni ivi ku landzela Nhlangano wa Ntirho.
Nhlangano Wa Ntirho
Xiyenge xo hetelela xa nongonoko lowu i Nhlangano wa Ntirho. Tinkulumo, minkombiso, mimbulavurisano ni tinhlamulo ta vayingiseri, swi endla leswaku lava va nga kona va dyondza ndlela leyinene yo dyondzisa van’wana Bibele. Loko Yesu a nga si rhuma vadyondzisiwa vakwe leswaku va ya chumayela, u va hlengeletile kutani a va nyika swiletelo leswi nga ni vuxokoxoko byo tala. (Luka 10:1-16) Leswi se a va lunghekile ku ya chumayela, va ve ni mintokoto yo tala leyi tsakisaka. Loko va vuya va n’wi vikele leswi endlekeke. (Luka 10:17) Naswona vadyondzisiwa hakanyingi a va byelana mintokoto ya vona.—Mintirho 4:23; 15:4.
Xiyimiso xa Nhlangano wa Ntirho lowu hetaka timinete ta 35 xi kumeka ephepheni leri rhumeriwaka n’hweti ni n’hweti leri vuriwaka Vutirheli Bya Hina Bya Mfumo. Tinhloko-mhaka tin’wana leti ta ha ku dyondziwaka ti katsa leyi nge “Ku Gandzela Yehovha Mi Ri Ndyangu,” “Xivangelo Xa Ku Va Hi Tshamela Ku Tlhelela” ni leyi nge “Tekelela Kreste eNtirhweni Wa Wena Wo Chumayela.” Nongonoko lowu wu gimeta hi risimu naswona xirho xa vandlha xi averiwa ku pfala hi xikhongelo.
Leswi Vaendzi Va Swi Vuleke
Mavandlha ma tikarhatela ku endla leswaku un’wana ni un’wana a titwa a amukelekile. Hi xikombiso, Andrew u twe swilo swo biha leswi vanhu va swi vulaka hi Timbhoni ta Yehovha. Kambe loko a ye eminhlanganweni ro sungula, u hlamarisiwe hi ndlela leyi a amukeriweke ha yona. Andrew u te: “A swi tsakisa ku va kwalaho. Ndzi hlamarisiwe swinene hi xinghana lexi vanhu va kona a va ri na xona ni ndlela leyi a va khathala ha yona ha mina.” Ashel, muntshwa un’wana wa le Canada, u vule leswi fanaka. U te: “Minhlangano a yi tsakisa swinene! A swi olova ku landzelerisisa leswi a swi dyondziwa.”
José, loyi a tshamaka eBrazil, a a dume ngopfu hi madzolonga emugangeni wa ka vona. Hambiswiritano, u rhambiwe ku ya eminhlanganweni eHolweni ya Mfumo ya le ndhawini ya ka vona. U te: “Lava a va ri kona eHolweni ya Mfumo va ndzi amukele hi malwandla, hambileswi a va tiva mahanyelo ya mina ya khale.” Atsushi loyi a tshamaka eJapani u te: “A ndzi nga ntshunxekanga ngopfu loko ndzi ya eminhlanganweni ya Timbhoni ta Yehovha ro sungula. Hambiswiritano, ndzi swi xiyile leswaku Timbhoni ta Yehovha i vanhu lava tolovelekeke. Hakunene va ringete ku endla leswaku ndzi titwa ndzi amukelekile.”
U Amukelekile
Hilaha tinhlamuselo ta vanhu lava tshahiweke laha henhla ti swi kombisaka hakona, ku ya eminhlanganweni eHolweni ya Mfumo ku nga va nchumu lowu tsakisaka. Yehovha Xikwembu u ta tirhisa tidyondzo leti sekeriweke eBibeleni leti u nga ta ti kuma kwalaho leswaku a ku ‘dyondzisela ku ku pfuna.’—Esaya 48:17.
Ku ngheniwa mahala eminhlanganweni ya Timbhoni ta Yehovha naswona ku hava minhlengo leyi humesiwaka. Xana wa swi tsakela ku ya eminhlanganweni eHolweni ya Mfumo ya le ndhawini ya ka n’wina? Wa rhambiwa hi mandla mambirhi leswaku u va kona.
^ ndzim. 10 Tibuku hinkwato leti ku vulavuriwaka ha tano eka xihloko lexi ti kandziyisiwe hi Timbhoni ta Yehovha.


text:
Bibele Yi Ri Yini Hi Swifaniso Swo Navetisa Rimbewu? Xana Ku Vulavurisana Hi Timhaka Ta Masangu Eka Internet Swi Hoxile?
Nhlamulo ya Bibele
Bibele a yi vulavuli hi ku kongoma hi swifaniso swo navetisa rimbewu, ku vulavurisana hi timhaka ta masangu eka Internet kumbe swin’wana swo yelana ni sweswo. Kambe Bibele yi yi veka erivaleni ndlela leyi Xikwembu xi titwaka ha yona hi swiendlo leswi khutazaka ku hlanganyela timhaka ta masangu ni munhu loyi u nga tekanangiki na yena kumbe langutelo leri hoxeke hi timhaka ta masangu. Xiya tindzimana leti ta le Bibeleni:
“Hikokwalaho, dlayani swirho swa miri wa n’wina leswi nga emisaveni malunghana ni vumbhisa, thyaka, ku navela ka vuxaka bya rimbewu.” (Vakolosa 3:5) Ku hlalela swifaniso swa navetisa rimbewu a swi dlayi ku navela loku hoxeke kambe swi endla ku nyanya. Swi endla munhu a va la thyakeke emahlweni ka Xikwembu.
“Un’wana ni un’wana la tshamelaka ku languta wansati lerova a n’wi navela, ana se u endle vuoswi na yena embilwini yakwe.” (Matewu 5:28) Swifaniso swa mikhuva ya vudlakuta swi vanga miehleketo yo biha leyi vangaka swiendlo swo biha.
“Vumbhisa ni thyaka ra muxaka wun’wana ni wun’wana kumbe makwanga swi nga vuriwi hambi ku ri ku vuriwa exikarhi ka n’wina.” (Vaefesa 5:3) A hi fanelanga hambi ku ri ku tlanga hi ku vulavula hi ku tikhoma ko biha ka rimbewu, ku hlalela kumbe ku hlaya hi byona.
“Kutani mintirho ya nyama ya vonaka, yona i vumbhisa, thyaka, . . . ni swilo swo fana ni sweswo. Malunghana ni swilo leswi ndza mi lemukisa, hilaha ndzi mi lemukiseke hakona, leswaku lava hanyaka hi swilo swo tano a va nge dyi ndzhaka ya mfumo wa Xikwembu.” (Vagalatiya 5:19-21) Vanhu lava hlalelaka swifaniso swo navetisa rimbewu kumbe va katseka eka ku vulavurisana hi timhaka ta masangu eka Internet, hi selfoni kumbe hi ku rhumelana swifaniso, va thyakile emahlweni ka Xikwembu. Loko hi endla mikhuva yoleyo a hi nge amukeleki eka Xikwembu.


text:
Naa Ṱhanzi dza Yehova aha a Ṱanganedza Ngalafho?
Ee, Ṱhanzi dza Yehova vha a ṱanganedza mishonga na ngalafho. Naho ri tshi lingedza u ṱhogomela mivhili yashu na u lingedza u vha na matshilele avhuḓi, nga zwiṅwe zwifhinga ri a ṱoḓa “ṅanga.” (Luka 5:31) Samusi na Luka o vha e dokotela, na dziṅwe Ṱhanzi dza Yehova ndi madokotela.—Vhakolosa 4:14.
Naho zwo ralo, dziṅwe ngalafho dzi lwisana na maitele a Bivhili nahone a ri dzi ṱanganedzi. Sa tsumbo, a ri shelwi malofha nga ṅwambo wa uri Bivhili i a dzivhisa eneo maitele. (Mishumo 15:20) Nga hu fanaho, Bivhili i dzivhisa maitele a ngalafho ane a katela vhungome.—Vhagalata 5:19-21.
Naho zwo ralo, ngalafho nnzhi a dzi lwisani na maitele a Bivhili. Nga zwenezwo, muthu a nga ḓikhethela zwine a zwi ṱoḓa. Iṅwe Ṱhanzi i nga ṱanganedza muṅwe mushonga kana maalafhele, ngeno muṅwe a nga si ṱanganedze zwenezwo zwithu.—Vhagalata 6:5.


text:
Ku Chumayela Etlhelo Ka Nambu Wa Xingu
Eku sunguleni ka July 2013, ntlawa wa Timbhoni ta Yehovha ta 28 eBrazil wu teke riendzo ro suka edorobeni ra São Félix do Xingu wu ya endhawini leyi ku tshama Maindiya ya Macayapo ni ya Mayuruna. Hi ku tirhisa xikepe lexi leheke timitara ta 15, wu tlute eNambyeni wa Xingu, lowu khulukaka tikhilomitara ta 2 092 hi le n’walungwini wu kala wu fika eNambyeni wa Amazon.
Ntlawa lowu wu teke riendzo leri leswaku wu ya va chumayela hi Mfumo wa Xikwembu vanhu lava tshamaka eswimitanini leswi nga etlhelo ka nambu lowu. Hi siku ra vunharhu, wu fike eximutanini xa Kokraimoro. Wu amukeriwe hi vanhu vo n’wayitelaka lava nga ni malwandla. Wansati un’wana loyi wu hlanganeke na yena a a ri karhi a kowetela swinene. Munhu un’wana wa le ximutanini xexo loyi a a famba ni ntlawa wolowo u wu hlamusele leswi wansati yoloye a a vula swona: “Ku kowetela ka yena ku vula leswaku, ‘Tanani hinkwenu. Hi lava ku mi tiva!’ ”
Timbhoni ti vulavule ni vanhu hinkwavo
Loko Gerson, phayona ro hlawuleka eSão Félix do Xingu, a hlamusela ndlela leyi munhu un’wana wa kwalaho a wu amukeleke ha yona nkandziyiso lowu nge Buku Yanga Ya Timhaka Ta Bibele, u te: “U wu langutile kutani a wu khoma hi mavoko mambirhi a wu tiyisa; a a nga lavi ku wu veka ehansi hambi ku ri swa xinkarhana.”
Timbhoni ta Yehovha ti siyele vanhu lava tshamaka eswimitanini leswi nga etlhelo ka nambu tibuku, timagazini ni tibroxara ta kwalomu ka 500. EKawatire, vaaki va kona va yingisele hi vurhon’wana loko va hlayeriwa hi xitshembiso xa le Bibeleni xa misava leyi nga paradeyisi. Tonjaikwa, Muindiya wa Mucayapo la nga ni malwandla, u te: “EParadeyisini, vanhu va ta hanya ku fana na hina.”
Vanhu vo tala edorobeni ra São Félix do Xingu a va twile hi ta riendzo leri. Simone, un’wana wa lava tekeke riendzo leri, u vule leswaku vanhu van’wana lava humaka edorobeni rero a va nga tshembi kahle leswaku yena swin’we ni Timbhoni-kulobye a va ta amukeriwa eswimitanini sweswo. Hambiswiritano, a ku vanga na xiphiqo. Simone u te: “Hi amukeriwile naswona hi chumayele vanhu hinkwavo.”


text:
Xana Ma Va Papalata Lava Tshameke Va Va Swirho Swa Vukhongeri Bya N’wina?
Vanhu lava a va ri Timbhoni ta Yehovha leti khuvuriweke kambe va nga ha chumayeriki vanhu van’wana, kumbexana va kala va tshika ku tihlanganisa na hina, a hi va papalati. Entiyisweni, hi ringeta hi matimba ku va pfuna leswaku va tlhela va hisekela timhaka ta moya.
A hi nambi hi n’wi susa evandlheni munhu loyi a endlaka xidyoho lexikulu. Hambiswiritano, loko Mbhoni leyi khuvuriweke yi tshamela ku tlula milawu ya Bibele ya mahanyelo naswona yi nga hundzuki kumbe yi tisola, yi ta papalatiwa kumbe yi susiwa evandlheni. Bibele yi vula hi ku kongoma yi ku: “
Susani munhu wo homboloka exikarhi ka n’wina.”—1 Vakorinto 5:13.
Ku humelela yini hi wanuna loyi a susiweke evandlheni kambe nsati ni vana vakwe va ha riki Timbhoni ta Yehovha? Vuxaka lebyi a a ri na byona na vona hi tlhelo ra vukhongeri bya cinca kambe hi tlhelo ra nyama a byi cinci. Vuxaka bya yena ni nsati wakwe swin’we ni vana vakwe byi ya emahlweni.
Vanhu lava susiweke evandlheni va nga ta eminhlanganweni ya hina. Loko va swi tsakela, va nga tlhela va kuma ndzayo eka vakulu va vandlha. Xikongomelo xa vakulu i ku va pfuna leswaku va tlhela va faneleka ku va Timbhoni ta Yehovha. Vanhu lava susiweke evandlheni lava tshikaka mahanyelo ya vona yo biha naswona va tiyimiseleke ku hanya hi milawu ya Bibele va amukeleka leswaku va tlhela va va swirho swa vandlha.


text:
XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) APRIL 2014
Magazini lowu wu hlamusela ndlela leyi hi nga ri kombisaka ha yona ripfumelo ro fana ni ra Muxe. Yehovha u byi teka njhani vutihlamuleri bya ndyangu naswona u hi pfuna njhani leswaku hi byi hetisisa?
Tekelela Ripfumelo Ra Muxe
Ripfumelo ri n’wi susumetele njhani Muxe ku fularhela ku navela ka nyama kutani a tlangela swiavelo leswi a nyikiweke swona hi Yehovha? Ha yini Muxe a “[langute] swinene-nene eku nyikiweni ka hakelo”?
Xana Wa N’wi Vona “Loyi A Nga Vonakiki”?
Ripfumelo ra Muxe eka Yehovha ri n’wi sirhelele njhani leswaku a nga chavi vanhu ni ku n’wi pfuna ku va ni ripfumelo eka switshembiso swa Xikwembu? Tiyisa ripfumelo ra wena leswaku u ta vona Yehovha tanihi Munhu wa xiviri la tiyimiseleke ku ku pfuna.
Leswi Ndzi Swi Fikeleleke Hikwalaho Ka Vutirheli Bya Nkarhi Hinkwawo
Twana leswaku ha yini Robert Wallen a vule leswaku vutomi byakwe a byi vuyerisa swinene byi tlhela byi va ni xikongomelo loko a anakanyisisa hi malembe ya 65 lawa a ma heteke a ri eka vutirheli bya nkarhi hinkwawo.
Ku Hava Loyi A Nga Vaka Hlonga Ra Tihosi Timbirhi
Van’wana va rhurhele ematikweni man’wana leswaku va ta hola mali yo tala. Ku nga tshami swin’we hikwalaho ka ntirho wo tihanyisa swi byi khumba njhani vukati, vana ni vuxaka bya hina ni Xikwembu?
Vana Ni Xivindzi Lexikulu
—Yehovha I Mupfuni Wa Wena!
Tatana un’wana u byi lulamise njhani vutomi bya ndyangu wakwe endzhaku ka ku nga tshami na wona hikwalaho ka ntirho wo tihanyisa? Yehovha u n’wi pfune njhani leswaku a kota ku wundla ndyangu wakwe etikweni leri ikhonomi ya kona yi tsaneke?
Xana Wa Wu Tlangela Nkhathalelo Lowukulu Wa Yehovha?
Xiya tindlela ta ntlhanu leti Xikwembu xi hi kombisaka nkhathalelo wa xona wa rirhandzu ha tona ni ndlela leyi hi vuyeriwaka ha yona eka nkhathalelo wa xona.
Xana A Wu Swi Tiva?
Eminkarhini ya Bibele, a xi ri xihi xikongomelo xo va munhu a handzula tinguvu takwe hi le xikarhi?


text:
Ndi Ifhio Khoṋololo Ya Vhutshilo Ha Muṱa Vhu Takadzaho?
Naa ni humbula uri ndi . . .
lufuno?
tshelede?
zwiṅwe zwithu?
ZWINE BIVHILI YA AMBA
“Hu takala vhane vha pfa ipfi ḽa Mudzimu nahone vha tevhedza zwine ḽa zwi amba!”—Luka 11:28.
NḒILA INE NA ḒO VHUYELWA NGAYO NGA U ḒIVHA ZWENEZWO
U wana lufuno lwa vhukuma.—Vhaefesa 5:28, 29.
U ḓiphina nga ṱhonifho ya vhukuma.—Vhaefesa 5:33.
U vha na tsireledzo ya ngoho.—Marko 10:6-9.
NAA RI NGA TENDA TSHOṰHE ZWINE BIVHILI YA ZWI AMBA ZWA VHUKUMA?
Ee! Ri nga tenda nga nṱhani ha zwiitisi zwivhili:
Mudzimu ndi ene Muthomi wa vhutshilo ha muṱa. Bivhili i amba uri ‘muṱa muṅwe na muṅwe u vhidzwa nga dzina’ ḽa Yehova Mudzimu. (Vhaefesa 3:14, 15) Nga maṅwe maipfi, ndugiselelo ya muṱa yo thomiwa nga Yehova. Ndi ngani zwenezwo zwi zwa ndeme?
Ṱhogomelani: Arali ni tshi khou ḽa zwiḽiwa zwi ḓifhaho nahone ni tshi ṱoḓa u ḓivha zwiḓavhangelo zwo shumiswaho, no vha ni tshi ḓo vhudzisa nnyi? Zwi tou pfala uri ni ḓo vhudzisa muthu we a zwi bika.
Nga hu fanaho, u itela uri ri wane khoṋololo ya dakalo muṱani, ri tea u vhudzisa Yehova, Muthomi wa ndugiselelo ya muṱa.—Genesi 2:18-24.
Mudzimu u a ni ṱhogomela. Ndi zwa vhuṱali uri miṱa i ṱoḓe nyeletshedzo ya Yehova ine a i ṋea nga Ipfi ḽawe. Ndi ngani? “Ngauri u a ni ṱhogomela.” (1 Petro 5:6, 7) Yehova u ni tamela zwivhuya—nahone nyeletshedzo yawe i a shuma tshifhinga tshoṱhe!—Mirero 3:5, 6; Yesaya 48:17, 18.
ZWINE NA NGA ḒIVHUDZISA ZWONE
Ni nga vha hani munna, mufumakadzi, kana mubebi wavhuḓi?
Bivhili i fhindula yeneyo mbudziso kha VHAEFESA 5:1, 2 na VHAKOLOSA 3:18-21.


text:
Naa Ṱhanzi Dza Yehova vha Huwelela Nnḓu nga Nnḓu u Itela uri vha Kone u Tshidzwa?
Hai. Ri huwelela misi yoṱhe nnḓu nga nnḓu, fhedzi a ri iti wonoyo mushumo u itela uri ri kone u tshidzwa. (Vha-Efesa 2:8) Ndi ngani?
Kha zwi vhambedze nga nḓila i tevhelaho: Kha ri ri muṅwe munna a re na mafunda u fulufhedzisa u ṋea vhathu vhoṱhe tshifhiwa tsha thengokhulu arali vha ya huṅwe fhethu nga tshifhinga tshee a tshi vhea. Arali zwa vhukuma ni tshi tenda nga mbilu yoṱhe fulufhedziso ḽa onoyo munna, naa ni ḓo tevhela nyeletshedzo dzawe? A zwi timatimisi uri ni ḓo dzi tevhela! Zwi vhonala uri ni ḓo vhudza na khonani dzaṋu na vha muṱani nga ha tshenetsho tshibuli, u itela uri na vhone vha vhuyelwe ngatsho. Naho zwo ralo, onoyo munna ha nga ni ṋei tshenetsho tshifhiwa nge na tou tshi shumela. U ni ṋea ṅwambo wa uri ndi zwe a vha o ḓiimisela u zwi ita.
Nga hu fanaho, Ṱhanzi dza Yehova vha tenda uri Mudzimu u ḓo ṋea vhathu vhoṱhe vhane vha mu thetshelesa vhutshilo vhu sa fheli he a vha fulufhedzisa hone. (Vha-Roma 6:23) Ri lwela u vhudza vhaṅwe zwine ra zwi tenda, ri tshi fulufhela uri vha ḓo vhuyelwa nga mafulufhedziso a Mudzimu. Fhedzi a ri tendi uri ri nga shumela u tshidzwa nga ṱanganela kha mushumo wa vhuḓinḓa. (Vha-Roma 1:17; 3:28) Vhukuma, a hu na muthu ane a nga vhuya a ita zwithu zwine zwa nga ita uri a fanelee u ṋewa phaṱhutshedzo i swayeaho nga u rali i bvaho ha Mudzimu. “
Ho ngo ri tshidzela mishumo ya u lugani ye riṋé ra i ita, o ri tshidza nge a ri khathutshela.”—Tito 3:5.


text:
Timhangu Ta Ntumbuluko—Ha Yini Ti Tele Swonghasi?
TIMHANGU ti vonaka ti tele emahungwini. Vanhu vo tala ku tlula enkarhini lowu hundzeke va weriwa hi timhangu to hambana-hambana. Ndzawulo yo Endla Vulavisisi bya Timhangu eBelgium, yi vula leswaku hi 2010 ntsena a ku ri ni timhangu ta 373 naswona vanhu va kwalomu ka 296 000 va file hikwalaho ka tona.
Nhlayo ya timhangu leti vikiweke yi tlakuke hi ndlela leyi xiyekaka eka makume ya malembe lama nga hundza. Hi xikombiso, exikarhi ka 1975 na 1999, ku vikiwe timhangu ta kwalomu ka 300 lembe ni lembe. Hambiswiritano, exikarhi ka 2000 na 2010 avhareji a yi lava ku endla 400 hi lembe. Kumbexana na wena u un’wana wa lava va tivutisaka leswaku, ‘Ha yini ku ri ni timhangu to tala sweswi?’
Hambileswi minkarhi yo tala vanhu va vulaka leswaku timhangu to tano “ti vangiwa hi Xikwembu,” hakunene mhaka leyi a hi ntiyiso. Xikwembu a hi xona xi vangaka makhombo lama welaka vanhu vo tala namuntlha. Nilokoswiritano, Bibele yi profete leswaku a ku ta va ni timhangu enkarhini wa hina. Hi xikombiso, eka Matewu 24:7, 8, hi hlaya marito ya Yesu lama nge: “Ku ta va ni ku kayivela ka swakudya ni ku tsekatseka ka misava ku suka endhawini yin’wana ku ya eka yin’wanyana. Swilo leswi hinkwaswo i ku sungula ka switlhavi swa maxangu.” Ha yini Yesu a profete hi swiendlakalo leswi naswona swi vula yini eka hina?
Yesu N’wana wa Xikwembu a a hlamula xivutiso lexi a vutisiweke xona, lexi nge: “Xi ta va xihi xikombiso . . . xa makumu ya mafambiselo ya swilo?” (Matewu 24:3) U vulavule hi swilo swo hambana-hambana leswi a swi ta endleka, ku katsa ni makhombo lama boxiweke laha henhla. Kutani u ye emahlweni a vula mhaka leyi ya nkoka: “Loko mi vona swilo leswi swi humelela, tivani leswaku mfumo wa Xikwembu wu kusuhi.” (Luka 21:31) Hikokwalaho, timhangu leti ta ntumbuluko, i ta nkoka swinene eka hina. Ti kombetela eka nkarhi wa ku cinca lokukulu lowu nga kwala nyongeni.
Vanhu Lava Hoxaka Xandla Eka Timhangu
Nilokoswiritano, vanhu vo tala va ha tivutisa leswaku, Loko Xikwembu ku nga ri xona lexi vangaka timhangu leti, xana ti vangiwa hi mani kumbe hi yini? Hi nga twisisa nhlamulo ntsena loko hi xiya ntiyiso wa nkoka lowu boxiweke eBibeleni lowu nge: “Misava hinkwayo yi le hansi ka matimba ya lowo homboloka.” (1 Yohane 5:19) Ndzimana leyi yi paluxa leswaku a hi Xikwembu lexi vangaka swiyimo leswi tshikilelaka emisaveni, kambe minkarhi yo tala, i nala wa xona, “lowo homboloka”—loyi eBibeleni a hlamuseriwaka tanihi “Diyavulosi.”—Nhlavutelo 12:9, 12.
Hi ku kongomisiwa hi moya wakwe wa vutianakanyi, nala loyi wa Xikwembu u languta vanhu tanihi lava nga pfuniki nchumu. Tanihi leswi misava hinkwayo yi nga ehansi kakwe, u hlohlotele moya lowu fanaka eka vanhu. Hakunene, Bibele yi kombetela eka leswi loko yi profeta leswaku “emasikwini yo hetelela,” vanhu va ta va “lava tirhandzaka, varhandzi va mali, lava titivaka, lava titlakusaka.” (2 Timotiya 3:1, 2) Hikokwalaho, a swi hlamarisi leswaku Diyavulosi u vumbe fambiselo ra misava leri yaka ri andza loko vanhu va hanya hi ndlela yoleyo ni hi tindlela tin’wana. U khutaza moya wa vutianakanyi ni makwanga leswi hakanyingi swi vekaka vutomi bya vanhu ekhombyeni.
Xana makwanga lama nga kona namuntlha ma vanga timhangu hi ndlela yihi? Loko Nhlangano wa Matiko wu vika hi timhangu ta misava wu ri: “Vaaki va tala ku tshama etindhawini leti nga ni timhangu to tanihi tindhambhi. Ku engetela kwalaho, ku tsemeleriwa ka makhwati ni laha ku nga ni ndzhope swi onha matimba ya mbango ku tiyisela makhombo. Ku andza ka swilo leswi hinkwaswo i nxungeto wa ku cinca ka maxelo ya misava ni ku engeteleka ka mati elwandle hikwalaho ka ku andza ka mahiselo ya misava . . . lama vangiwaka hi mintirho ya vanhu.” Hambileswi yo tala ya “mintirho leyi ya vanhu” ku vuriwaka leswaku yi endleriwa ku hluvukisa ikhonomi, entiyisweni i ntirho wa vutianakanyi ni moya wa makwanga lowu hangalakaka ni misava.
Xisweswo, valavisisi vo tala sweswi va xiya leswaku madzolonga lama endliwaka hi vanhu ma endle leswaku timhangu leti nga eku humeleleni ti andza. Entiyisweni, vanhu va le ku seketeleni ka fambiselo leri Diyavulosi a ri tirhisaka leswaku a engetela timhangu leti xanisaka vanhu.
Kutani, hi swi vonile leswaku timhangu to tala ti vangiwa hi vusopfa bya mintirho leyi endliwaka hi vanhu. Timhangu tin’wana a ti ta va ti nga onhanga ngopfu loko a ti lo humelela etindhawini tin’wana. Eswiphen’wini swo tala swa misava, vuyelo bya timhangu ta ntumbuluko byi nyanyisiwe swinene hikwalaho ka swiendlo swa vanhu vo biha kumbe hileswi vanhu vo tala va bohekeke ku tshama etindhawini leti nga ni timhangu hikwalaho ka ku pfumala swa le mandleni, kumbe ku hambana hi swa timali leswi nga xiphemu xa misava ya namuntlha. I ntiyiso leswaku vanhu van’wana va xanisiwa hi timhangu, ku nga ri hikwalaho ka xihoxo xa munhu wo karhi kumbe ku honisa, kambe hikwalaho ka leswi ‘nkarhi ni xiendlakalo lexi nga languteriwangiki swi va welaka hinkwavo.’—Eklesiasta 9:11.
Ku nga khathariseki xivangelo xa kona, loko u humeleriwe hi mhangu ya ntumbuluko, xana u nga langutana njhani na yona? Sweswi hi ta languta eka leswi nga endliwaka loko timhangu ti humelela.


text:
Gazaland
Mfumo wa le kaGaza a wu simekiwe laha namunthla ku nga Mozambhiki na Zimbabwe, kusukela e ka nambu wa Nkomathi kuya e ka Nambu wa phungwe.
Leswinga ndzeni
Matimu ya Mfumo wa kaGaza[Lulamisa | edit source]
Kutumbuluka (1820 - 1858)[Lulamisa | edit source]
Mfumo wale kaGaza wu sungule hi lembe ra 1828 hinkarhi ma lembeya Matiwani [1] loko Soshangana Manukosi (Manukuza) a tsutsumela e n'walungu wa Afrika-Dzonga endzhaku ka ku hluriwa ka mavuthu ya ka Ndwandwe hi mavuthu ya Shaka e hansi ka vurhangeri bya Zwide, enambyeni wa Mhlathuzi. Hi 1835 Soshangana u fikile a aka e ribuweni ra nambu wa Tembe e ku suhi a tiko ra Swaziland. Shaka u rhumele phfumba ra hakelo kuya hlasela vatsuvuki lava, hikwalaho soshangana na machangana lawa a amarhangela marhurhele e xifundzeni xa Limpopo ma kongoma enwalungu ku kondza vaya fika enambyeni wa Zambezi. Hilaha va fikeke va hlangana na vasuvuki va va ngoni lava rhangeke, Zwangendaba na Xaba. Endzaku ka tinyimpi timbirhi laha Soshangana a hluleke kona, u rhurhele e Musapa e tikweni ra Zimbabwe laha va akeke kona[2].Hiloko kusungula mfumo wa Gaza, lowu ntsindza wa wona wosungula wuveke Musapa. Mfumo lowu Soshangana a wusimekeke u wu chule vito ra Gaza leria kuri vito ra kokwa-xindhue wakwe.
Hi lembe ra 1838, mfumo wa kaGaza wu lahlekeriwe hi mavuthu yo tala lawa ma dlaweke hi ntungu wa mpondzo lowu hlaseleke tiko hinkwaro, leswi endleke leswaku Soshangana a rhurhisa mfumo wakwe a thlelela e Limpopo laha a fikeke a aka e Chayimeti e Massurize lowu veke ntsidza wa mfumo wa kaGazahi 1840.Tiko ra kaGaza anase ri aname kwalomu ka 56 000km². Eku fambafambeni loku Soshangana u hoxe tinxaka-nxaka ta vanhu lava a vahluleke e hansi ka mfumo wakwe, votalavavanhu lava a vari matsonga lava a va kumeka e limpopo. Vaboheke ku amukela ndlela yo hanya ya xizulu, kumbe xingoni. Majaha ya matsonga ama tirhisiwa e mavuthwiniya soshangana tani hi mabulandlela kumbe lava pfulaka ndlela [3].
Tanihileswi mfumo wa kaGaza anase wu ndlandlamuke kusukel e n'walungwini wa Swaziland kuya fikela e dzonge wa Nyembane leyi akuri ndhzawu ya maphutukezi,wusungule kuva mfumo wavumbirhi hivukulu kulandzela mfumo wa Shaka. Mfumo wa maphutukezi, wu rhumele phfumba rakurhula eka soshngana hi siku ra vu 18 e n'whetini ya mhawurihi lembe ra 1840. Pfhumba leri a ri rhangeriwe hi Caetano Pinto dos Santos loyi a a lerisiwe ku endla ntwanano wa kurhula na Soshangan. Hikakunene, u amukeriwile e hubyweni ya Soshangana e Chayimeti laha a nyikeleke hi nyiko ya Banga na bandi, naswona Soshangana u nyikele hi Zagiya na xivhiko xayena. Kambe kuhava ntwanano lowu fungiweke exikarhi kavona.


text:
Nga tshiVenḓa ngoma dzi no nga murundu na musevhetho ndi ngoma dzi sili. Izwi zwi amba uri dzingoma dze vhaVenḓa vha dzi wana kha dzinwe tshakha. Ndi zwine ra wana ngazwo uri vhakololo kale vho vha vha sa dzheni ngomani idzi.
Nga nnda ha ngoma dzo bulwaho afho ntha huna dzi tevhelaho dzine dza tendwa upfi ndi dzone dza vhaVenḓa sa vhusha, tshikanda, domba na u tamba vhuṱuka. Vhusha ndi ngoma ine ya tshinwa nga musidzana o welaho fhasi (ono thomaho u vhona maduvha). Musi musidzana o hula o ralo; vhabebi vhawe vha mu suma mukomani, mukoma a tshimbidza mafhungo a isa ha nematei uri musidzana onoyo a kone uya vhanweni.
Musidzana wa musiwana a tshi dzhena vhanweni hupfi u khou imbelwa ngeno wa mukololo a tshi tou tamba.
Tshikanda ndi ngoma ya vhuvhili ine ya tevhela vhusha. Musidzana a tshi fhedza u tshina tshikanda u dzhena dombani, fhedzi-ha arali domba la ima tshikanda tshi songo ima musanda wonoyo musidzana u a kona u dzhena dombani a songo tshina tshikanda ha pfi u khou tou dubunya.
Domba lone li tshinwa nga vhasidzana vho fhiraho vhushani na tshikandani. Misanda minzhi ano maduvha yo di dzhenisa tshothe kha zwa u imisa domba. Kha idzi ngoma vhana vha guda thonipho na ndila ine vha tea u di fara ngayo musi vha tshi hula. Vha vhasidzana vha gudiswa uri musi vha tshi vha vhafumakadzi vha tea u di farisa hani ngeno vhathannga vhone vha tshi gudiswa uri munna u di farisa hani na pfanelo dzine a fanela u dzi ita mutani.
Dzingoma dza tshiVenḓa ndi dzitevhelaho:


text:
NDIMA YA VHUSUMBE
Fulufhelo ḽa Vhukuma nga Vhafunwa Vhaṋu vho Faho
Ri zwi ḓivha hani uri mvuwo i ḓo itea zwa vhukuma?
Yehova u ḓipfa hani nga u vusa vhafu?
Ndi vhafhio vhane vha ḓo vuswa?
1-3. Ndi ḽifhio swina ḽine ḽa pandamedza roṱhe, nahone ndi ngani u ṱhogomela zwine Bivhili ya zwi funza zwi tshi ri thusa?
KHA ri ri ni khou pandamedzwa nga swina ḽi re na vhuhali. Ḽi na maanḓa vhukuma nahone ḽi a ni sia nga luvhilo. Ni a zwi ḓivha uri ḽi na tshiṱuhu nga ṅwambo wa uri no no ḽi vhona ḽi tshi vhulaha dziṅwe khonani dzaṋu. Hu sa londwi nḓila ine na gidima ngayo, ni wana ḽi tshi tou vha henefha tsini. Hu vhonala hu si na fulufhelo. Naho zwo ralo, ni songo zwi lavhelela ha bvelela muphulusi. U na maanḓa mahulwane u fhira swina ḽaṋu, nahone u fulufhedzisa uri u ḓo ni thusa. Edzani u humbula nḓila ine na nga ḓipfa no vhofholowa ngayo!
2 Zwi re zwone ndi uri ni khou pandamedzwa nga swina ḽo raloho. Ḽi khou pandamedza roṱhe. Samusi ro zwi guda kha ndima yo fhiraho, ḽeneḽo swina ḽi vhidzwa lufu u ya nga Bivhili. A huna na muthihi washu ane a nga ḽi sia nga luvhilo kana u ḽi kunda. Vhunzhi hashu ro no vhona ḽeneḽi swina ḽi tshi vhulaha vhathu vhane ra vha funa. Fhedzi Yehova u na maanḓa mahulwane u fhira lufu. Ndi Muphulusi wa lufuno we a sumbedza uri a nga kunda ḽeneḽi swina. Nahone o fulufhedzisa uri u ḓo fhelisa ḽeneḽi swina, lufu, lwa tshoṱhe. Bivhili i funza uri: “Swiná, ḽiné a ḓo fhedzisa ngaḽo’ u ḽi kunda, ndi lufu.” (1 Vha-Korinta 15:26) Eneo ndi mafhungo a takadzaho vhukuma!
3 Kha ri thome nga u ṱhogomelanyana nḓila ine ra ḓipfa ngayo musi ane ra mu funa a tshi fa. U ita zwenezwi zwi ḓo ri thusa u pfesesa tshiṅwe tshithu tshine tsha ḓo ri takadza. Yehova o fulufhedzisa uri vhafu vha ḓo dovha vha tshila. (Yesaya 26:19) Vha ḓo vuswa. Ḽeneḽo ndi fulufhelo ḽa mvuwo.
MUSI ANE RA MU FUNA A TSHI FA
4. (a) Ndi ngani nḓila ine Yesu a ḓipfa ngayo nga lufu lwa ane a mu funa i tshi ri funza zwiṅwe zwithu nga ha nḓila ine Yehova a ḓipfa ngayo? (b) Yesu o ṱahulela vhukonani vhufhio ho khetheaho?
4 Naa huna muthu ane na mu funa we a fa? Zwi nga kha ḓi ni konḓela u konḓelela vhuṱungu na maḓipfele a u ṱovhowa. Musi ro sedzana na zwiimo zwo raloho, ri fanela u ṱolisisa Ipfi ḽa Mudzimu u itela uri ḽi ri khuthadze. (2 Vha-Korinta 1:3, 4) Bivhili i ri thusa u pfesesa nḓila ine Yehova na Yesu vha ḓipfa ngayo nga ha lufu. Yesu, we a edzisa Khotsi awe nga ho fhelelaho, u ḓivha vhuṱungu vhune muthu a vhu pfa musi a tshi felwa nga ane a mu funa. (Yohane 14:9) Musi Yesu e Yerusalema, o dalela Lazaro na khaladzi dzawe, Maria na Martha, vhe vha vha vha tshi dzula muḓini u re nga henefho tsini wa Bethania. Vho vha khonani khulwane. Bivhili i ri: “Huno Martha na murathu wawe na Lazaro, Yesu, o vha a tshi vha funa.” (Yohane 11:5) Naho zwo ralo, Lazaro o fa samusi ro zwi guda kha ndima yo fhiraho.
5, 6. (a) Yesu o ita mini musi e na vha muṱa wa Lazaro na dzikhonani vhe vha vha vho ṱungufhala? (b) Ndi ngani vhuṱungu he Yesu a vhu pfa vhu tshi ri ṱuṱuwedza?
5 Yesu o ḓipfa hani musi khonani yawe i tshi fa? Eneo mafhungo a ri vhudza uri Yesu o ṱungufhala kathihi na mashaka na khonani dza Lazaro. Yesu o kwamea nga ho dzikaho musi a tshi vha vhona. A “sinyuwa muyani a ṱungufhala.” Eneo mafhungo a ri vhudza uri nga murahu ha zwenezwo “Yesu a lila maṱodzi.” (Yohane 11:33, 35) Naa u lila ha Yesu zwo vha zwi tshi sumbedza uri ha na fulufhelo? Hai. Zwi re zwone ndi uri Yesu o vha a tshi zwi ḓivha uri ho vha hu tshi ḓo itea tshiṅwe tshithu tshavhuḓi. (Yohane 11:3, 4) Naho zwo ralo, o pfa vhuṱungu na tshengelo zwine zwa bveledzwa nga lufu.
6 Nga iṅwe nḓila ri nga amba uri vhuṱungu he Yesu a vhu pfa vhu a ri ṱuṱuwedza. Vhu ri funza uri Yesu na Yehova, Khotsi awe, vha vhenga lufu. Fhedzi Yehova Mudzimu u a kona u lwa na u kunda ḽeneḽo swina! Kha ri vhone zwe Mudzimu a thusa Yesu uri a zwi ite.
“LAZARO, BVELA NNḒA!”
7, 8. Ndi ngani vhuimo ha Lazaro ho vhonala vhu si na fulufhelo, u ya nga mavhonele a vhathu, fhedzi Yesu o ita mini?
7 Lazaro o vha o vhulungwa bakoni, nahone Yesu a humbela uri tombo ḽo valaho bako ḽi phiguluswe. Martha o hana nga ṅwambo wa uri tshitumbu tsha Lazaro tsho vha tshi tshi vho nukha, ngauri tsho vha tsho no fhedza maḓuvha maṋa. (Yohane 11:39) U ya nga mavhonele a muthu, ho vha hu si tsheena fulufhelo!
8 Tombo ḽo mbo ḓi phiguluswa, nahone Yesu a vhidzelela nga Ipfi ḽihulwane a ri: “Lazaro, bvela nnḓa!” Ha itea mini? “Mufu a bva.” (Yohane 11:43, 44) Edzani u humbula nḓila ye vhathu vhe vha vha vhe henefho vha takala ngayo! Hu sa londwi uri Lazaro o vha e murathu wavho, shaka ḽavho, khonani yavho, kana muhura wavho, vho vha vha vha tshi zwi ḓivha uri o vha o fa. Fhedzi ngoyu-ha zwino—onouḽa munna ane vha mu funa—o vha o ima phanḓa havho. Zwenezwo zwi fanela u vha zwo vhonala u nga ndi muloro. A zwi timatimisi uri vhanzhi vho kuvhatedza Lazaro nga dakalo. Vhukuma lufu lwo vha lwo kundwa!
9, 10. (a) Yesu o zwi sumbedza hani uri maanḓa a u vusa Lazaro a bva ha Yehova? (b) Ndi dzifhio dziṅwe mbuyelo dza u vhala mafhungo a Bivhili ane a amba nga ha mvuwo?
9 Yesu ho ngo amba uri o ita honovhu vhuṱolo vhu mangadzaho nga maanḓa awe. Musi a tshi rabela a sa athu vhidza Lazaro, o zwi vhea khagala uri maanḓa a u vusa a bva ha Yehova. (Yohane 11:41, 42) Lwo vha lu si lwa u thoma Yehova a tshi shumisa maanḓa awe nga yeneyi nḓila. Zwi re zwone ndi uri mvuwo ya Lazaro ndi vhuṅwe ha vhuṱolo ha ṱahe ha wonoyo mufuda he ha ṅwalwa kha Ipfi ḽa Mudzimu. * Zwi a takadza u vhala na u guda enea mafhungo. A ri funza uri Mudzimu ha na tshiṱalula, ngauri ho vuswa vhana na vhathu vhahulwane, vhanna na vhafumakadzi, Vhaisiraele na vha si Vhaisiraele. Nahone enea mafhungo a ṱalusa dakalo ḽavhuḓi lungafhani! Sa tsumbo, musi Yesu a tshi vusa ṅwananyana muṱuku vhafuni, vhabebi vhawe vho “farwa nga ganuko fulu.” (Marko 5:42) Ee, Yehova o vha ṋea tshiitisi tsha dakalo tshine vha nga si vhuye vha tshi hangwa.
10 Ndi ngoho uri vhathu vhe vha vuswa nga Yesu vho dovha vha fa. Naa izwi zwi amba uri u vha vusa hawe zwo vha zwi mahandana? Na kathihi. Enea mafhungo a Bivhili a khwaṱhisedza ngoho ya ndeme nahone a ri ṋea fulufhelo.
ZWINE RA ZWI GUDA KHA MAFHUNGO A MVUWO
11. Mafhungo a mvuwo ya Lazaro a thusa hani u khwaṱhisedza ngoho yo ṅwalwaho kha Muhuweleli 9:5?
11 Bivhili i ri funza uri vhafu “a vha na tshine vha tshi ḓivha.” Vho fa nahone a vha khou tshila huṅwe fhethu. Hezwi zwi khwaṱhisedzwa nga zwe zwa itea kha Lazaro. Nga murahu ha mvuwo yawe, naa Lazaro o takadza vhathu nga u vha vhudza nga ha zwithu zwe a zwi vhona ṱaḓulu? Kana naa o vha tshuwisa nga u vha anetshela nga ha hele i dugaho mulilo? Hai. Bivhili a i na mafhungo o raloho e a ambiwa nga Lazaro. Maḓuvhani maṋa e a a fhedza o fa, ho vha hu si na ‘tshine a tshi ḓivha.’ (Muhuweleli 9:5) Lazaro o vha o fa.—Yohane 11:11.
12. Ndi ngani ri tshi nga vha na vhungoho ha uri Lazaro o vuswa zwa vhukuma?
12 Mafhungo a Lazaro a dovha a ri funza uri mvuwo ndi ya vhukuma, a si lungano zwalwo. Yesu o vusa Lazaro zwi tshi khou vhonwa nga vhathu vhanzhi. Na vharangaphanḓa vha vhurereli, vhe vha vha vha tshi vhenga Yesu, a vho ngo hanedza honovhu vhuṱolo. Nṱhani hazwo vho ri: “Ri ḓo ita’ni? ngauri uyu muthu [Yesu] u ita vhuṱolo vhunzhi.” (Yohane 11:47) Vhathu vhanzhi vho ya vha vhona onoyo munna o vuswaho vhafuni. Nga ṅwambo wa zwenezwo, vhunzhi havho vha tenda Yesu. U vuswa ha Lazaro zwo vha khwaṱhisedza uri Yesu o vha o rumiwa nga Mudzimu. Honovhu vhuṱanzi ho vha vhu na maanḓa vhukuma lwe vhaṅwe vharangaphanḓa vha Vhayuda vha re na mbilu dzo rindilaho vha vhamba maano a u vhulaha Yesu na Lazaro.—Yohane 11:53; 12:9-11.
13. Ri na mutheo ufhio wa u tenda uri vhukuma Yehova a nga vusa vhafu?
13 Naa a zwi pfali u tenda uri mvuwo i ḓo itea? Zwi a pfala, ngauri Yesu o funza uri hu ḓo ḓa “tshikhathi, tshiné vhoṱhe vha re zwaloni,” vha ḓo vuswa. (Yohane 5:28) Yehova ndi Musiki wa vhutshilo hoṱhe. Naa zwi fanela u ri konḓela u tenda uri a nga dovha a sika vhutshilo? Vhunzhi hazwo zwi ḓo ḓisendeka nga zwi re muhumbuloni wa Yehova. Naa a nga humbula vhafunwa vhashu vho faho? Hu na ṋaledzi nnzhi-nnzhi fhethu hoṱhe, fhedzi Mudzimu u ḓivha iṅwe na iṅwe yadzo nga dzina! (Yesaya 40:26) Nga zwenezwo, Yehova a nga humbula zwidodombedzwa zwoṱhe zwa vhafunwa vhashu vho faho, nahone o ḓiimisela u vha vusa vhafuni.
14, 15. Yehova u ḓipfa hani nga u vusa vhafu, samusi zwo sumbedzwa nga zwe Yobo a zwi amba?
14 Fhedzi-ha, Yehova u ḓipfa hani nga u vusa vhafu? Bivhili i ri funza uri o ḓiimisela u vusa vhafu. Yobo munna a fulufhedzeaho o vhudzisa a ri: “Arali muthu o khwaṱhaho muvhilini a fa naa a nga dovha a tshila?” (Yobo 14:14, NW) Yobo o vha a tshi khou amba nga ha u lindela vhiḓani u swika hu tshi ḓa tshifhinga tshine Mudzimu a ḓo mu humbula ngatsho. O vhudza Yehova a ri: “U ḓo vhidzelela, nahone nṋe ndi ḓo u aravha. Ngauri u ḓo ṱulutshelwa mushumo wa zwanḓa zwau.”—Yobo 14:14, 15, vhambedzani NW.
15 Edzani u humbula nga zwenezwo! Yehova u ṱulutshela u vusa vhafu. Naa a zwi khuthadzi u ḓivha uri Yehova u ḓipfa nga yeneyo nḓila? Hu pfi mini nga mvuwo ya tshifhingani tshi ḓaho? Hu ḓo vuswa vhafhio, nahone vha ḓo vuselwa ngafhi?
“VHOṰHE VHA RE ZWALONI”
16. Vhafu vha ḓo vuswa vha tshila kha zwiimo zwa mufuda-ḓe?
16 Mafhungo a Bivhili ane a amba nga ha mvuwo a ri funza zwinzhi nga ha zwine zwa ḓo itea tshifhingani tshi ḓaho musi hu tshi vuswa vhafu. Vhathu vhe vha vuselwa fhano kha ḽifhasi vho dovha vha tshila na vhafunwa vhavho. Zwi ḓo tou ralo na nga mvuwo ya tshifhingani tshi ḓaho—fhedzi i ḓo vha khwine u fhira ya u thoma. Samusi ro zwi guda kha Ndima ya 3, ndivho ya Mudzimu ndi ya uri ḽifhasi ḽoṱhe ḽi vhe paradiso. Nga zwenezwo vhafu a vha nga ḓo vutshela shangoni ḽo ḓalaho nndwa, vhuvemu, na malwadze. Vha ḓo tshila tshoṱhe kha ḽino ḽifhasi nga mulalo na dakalo.
17. Mvuwo i ḓo vha khulwane lungafhani?
17 Ndi vhafhio vhane vha ḓo vuswa? Yesu o amba uri ‘vhoṱhe vha re zwaloni vha ḓo pfa ipfi ḽawe [Yesu] vha bvelela.’ (Yohane 5:28, 29, maḽeḓeretsendama ndi ashu.) Nga hu fanaho, Ndzumbululo 20:13 i ri: “Lwanzhe lwa bvisa vhafu vha re khalwo’, na lufu na vhu-dzula-vhafu zwa bvisa vhafu vha hone.” “Vhu-dzula-vhafu” zwi amba vhiḓa ḽo ḓoweleaho ḽa vhathu. (Sedzani Ṱhumetshedzo, masiaṱari 212-13.) Honovho vhu-dzula-vhafu vhu ḓo sala vhu si na tshithu. Vhathu vha dzimilioni vho vhulungwaho henefho vha ḓo dovha vha tshila. Muapostola Paulo o ri: “Vhafu vha ḓo vuwa, vhoṱhe, vho lugaho na vha so ngo luga.” (Mishumo 24:15) Zwenezwo zwi amba mini?
18. Ndi vhafhio vhane vha katelwa kha “vho lugaho” vhane vha ḓo vuswa, nahone ḽeneḽi fulufhelo ḽi nga ni kwama hani?
18 “Vho lugaho” vha katela vhathu vhanzhi vhe ra vhala nga havho Bivhilini vhe vha tshila Yesu a sa athu ḓa kha ḽifhasi. Ni nga kha ḓi humbula nga ha Noaxe, Abrahamu, Sara, Mushe, Ruthe, Esitere, na vhaṅwe vhanzhi. Vhaṅwe vha vhenevha vhanna na vhafumakadzi vha lutendo vho haseledzwa kha ndima ya vhu-11 ya Vhaheberu. Fhedzi “vho lugaho” vha katela na vhashumeli vha Yehova vhane vha fa tshifhingani tshashu. Nga ṅwambo wa fulufhelo ḽa mvuwo, a ri tsha ofha lufu.—Vha-Heberu 2:15.
19. ‘Vha songo lugaho’ ndi vhafhio, nahone Yehova u vha ṋea tshibuli tshifhio nga vhulenda?
19 Hu ḓo itea mini nga vhathu vhoṱhe vhe vha sa shumele Yehova kana u mu thetshelesa nga ṅwambo wa uri a vho ngo vhuya vha mu ḓivha? Vhenevha ‘vha songo lugaho’ vha dzibilioni a vho ngo hangwiwa. Na vhone vha ḓo vuswa nahone vha ṋewa tshibuli tsha u guda nga ha Mudzimu wa ngoho na u mu shumela. Tshifhingani tsha miṅwaha ya tshigidi, vhafu vha ḓo vuswa nahone vha ṋewa tshibuli tsha u shumela Yehova na vhathu vha fulufhedzeaho kha ḽifhasi. Tshi ḓo vha tshifhinga tshi takadzaho vhukuma. Tshenetshi ndi tshifhinga tshine Bivhili ya tshi vhidza Ḓuvha ḽa Khaṱulo. *
20. Gehenna ndi mini, nahone ndi vhafhio vhane vha ya henefho?
20 Naa zwenezwi zwi amba uri hu ḓo vuswa vhathu vhoṱhe vhe vha vhuya vha tshila? Hai. Bivhili i amba uri vhaṅwe vhe vha fa vha “Gehenna.” (Luka 12:5, NW) Gehenna ḽo vha ḽi dzina ḽa ḓale-ḓale ḽe ḽa vha ḽi nnḓa ha muḓi wa kale wa Yerusalema. Ho vha hu tshi fhiswa zwitumbu na mathukhwi. Zwitumbu zwe zwa vha zwi tshi poswa henefho ndi zwa vhathu vhe Vhayuda vha vha dzhia vha songo tea u vhulungwa na u vuswa vhafuni. Nga zwenezwo, Gehenna ndi tshiga tsho teaho tsha ndozwo ya tshoṱhe. Naho Yesu a tshi ḓo vha na mukovhe kha u haṱula vha tshilaho na vho faho, Yehova ndi ene Muhaṱuli ane a vha amba-dzi-fhele. (Mishumo 10:42) A nga si vhuye a vusa vhane a vha dzhia vhe vhavhi na vha sa funi u shanduka.
U VUSELWA ṰAḒULU
21, 22. (a) Ndi ifhio iṅwe mvuwo i re hone? (b) Ndi nnyi wa u thoma u vuselwa vhutshiloni ha muya?
21 Bivhili i dovha ya amba nga ha iṅwe mvuwo, ya u vuselwa vhutshiloni u tshivhumbiwa tsha muya ṱaḓulu. Tsumbo nthihi fhedzi ya wonoyu mufuda wa mvuwo yo ṅwalwaho Bivhilini, ndi ya Yesu Kristo.
22 Nga murahu ha u vhulahwa ha Yesu musi a tshee muthu wa ṋama, Yehova ho ngo litsha Murwa Wawe a fulufhedzeaho uri a dzule vhiḓani. (Psalme ya 16:10; Mishumo 13:34, 35) Mudzimu o vusa Yesu, fhedzi ho ngo mu vusa e muthu wa ṋama. Muapostola Petro u ṱalutshedza uri Kristo “o vhulawa lwa ṋama, o tshidzwa lwa muya.” (1 Petro 3:18) Honovhu ho vha vhu vhuṱolo vhuhulwane ngangoho. Yesu o dovha a tshila e muthu wa muya a re na maanḓa! (1 Vha-Korinta 15:3-6) Yesu ndi wa u thoma u vuswa nga yeneyo nḓila i mangadzaho. (Yohane 3:13) Fhedzi o vha a sa ḓo vha wa u fhedza.
23, 24. Ndi vhafhio vhane vha vhumba “sambi ḽiṱuku” ḽa Yesu, nahone ndi vhangana?
23 Nge a vha a tshi zwi ḓivha uri u ḓo vhuyelela ṱaḓulu hu si kale, Yesu o vhudza vhatevheli vhawe vha fulufhedzeaho uri o vha a tshi ḓo vha “lugiselela vhudzulo” henengei. (Yohane 14:2) Yesu o amba uri vhane vha ḓo ya ṱaḓulu ndi “sambi ḽiṱuku.” (Luka 12:32) Ndi vhangana vhane vha ḓo vha kha tshenetshi tshigwada tshiṱuku tsha Vhakriste vha fulufhedzeaho? U ya nga Ndzumbululo 14:1, muapostola Paulo u ri: “Nda lavhelesa nda vhona Ngwana [Yesu Kristo] yó ima kha thavha ya Tsioni, í na ḓana na mahumi maṋa a makhu̗lu na makhu̗lu maṋa a vho ṅwalwaho dzina ḽawe na ḽa Khotsi-awe kha dziphanḓa dzavho.”
24 Vhenevha Vhakriste vha 144 000, u katela vhaapostola vha fulufhedzeaho vha Yesu, vha vuselwa u tshila ṱaḓulu. Vha vuswa lini? Muapostola Paulo o ṅwala uri vha vuswa tshifhingani tsha u vha hone ha Kristo. (1 Vha-Korinta 15:23) Samusi ri tshi ḓo zwi guda kha Ndima ya 9, ri khou tshila kha tshenetsho tshifhinga. Nga zwenezwo, vha si gathi vho salaho vha 144 000 vhane vha ḓo fa misini yashu vha vuswa na zwenezwo vha ya u tshila ṱaḓulu. (1 Vha-Korinta 15:51-55) Naho zwo ralo, vhunzhi ha vhathu vha na tshilavhelelwa tsha u vuselwa u tshila Paradisoni kha ḽifhasi tshifhingani tshi ḓaho.
25. Hu ḓo haseledzwa mini kha ndima i tevhelaho?
25 Ee, Yehova u ḓo kunda swina ḽashu lufu ngangoho, nahone a ḽi fhelisa tshoṱhe! (Yesaya 25:8) Fhedzi ni nga ḓivhudzisa uri, ‘Vhane vha ḓo vuselwa u tshila ṱaḓulu vha ḓo ita mini henengei?’ Vha ḓo vha tshipiḓa tsha hulumeni ya Muvhuso i mangadzaho ṱaḓulu. Ri ḓo guda zwo engedzeaho nga ha yeneyi hulumeni kha ndima ni tevhelaho.
^ par. 9 Maṅwe mafhungo a wanala kha 1 Dzikhosi 17:17-24; 2 Dzikhosi 4:32-37; 13:20, 21; Mateo 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Mishumo 9:36-42 na Mis 20:7-12.
^ par. 19 U itela mafhungo o engedzeaho nga ha Ḓuvha ḽa Khaṱulo na mutheo wa khaṱulo, nga khumbelo sedzani Ṱhumetshedzo, masiaṱari 213-15.


text:
Xana Bibele Ya Vulavula Hi Ku Tekana Ka Vanhu Va Rimbewu Leri Fanaka?
Nhlamulo ya Bibele
Khale ka khaleni, Muvumbi wa hina u veke milawu leyi kongomisaka vukati tihulumendhe ti nga si sungula ku veka milawu ya tona. Buku yo sungula ya Bibele yi ri: “
Wanuna u ta siya tata wakwe ni mana wakwe naswona u fanele ku namarhela nsati wakwe, kutani va fanele va va nyama yin’we.” (Genesa 2:24) Rito ra Xiheveru leri vulaka “
wansati,” hi ku ya hi xihlamusela-marito lexi vuriwaka Vine’s Expository Dictionary of Biblical Words, “
ri vula munhu wa xisati.” Yesu u tiyisekise leswaku “
waxinuna ni waxisati” hi vona lava faneleke va tekana.—Matewu 19:4.
Xisweswo, xikongomelo xa Xikwembu a ku ri leswaku vukati byi va xiboho xa hilaha ku nga heriki exikarhi ka wanuna ni wansati. Vavanuna ni vavasati va vumbiwe leswaku va hetisisana leswaku va kota ku enerisa swilaveko swa vona swa mintlhaveko, swa rimbewu ni ku va ni vana.