text:
NDZIMA 2
U Fanele U Endla Yini Leswaku U Va Ni Ripfalo Lerinene?
“Hlayisani ripfalo lerinene.”—1 PETRO 3:16.
1, 2. Ha yini khampasi yi ri xitirhisiwa xa risima, naswona yi nga fanisiwa ni ripfalo hi ndlela yihi?
MUTLUTISI u kongomisa xikepe exikarhi ka magandlati ya lwandle lerikulu; muvalangi u pandza mananga; muhahisi wa xihaha-mpfhuka u kongomisa xihaha-mpfhuka xa yena exikarhi ka mapapa yo tala. Xana i yini lexi pfunaka vanhu lava leswaku va nga lahleki? Ha un’we a nga tikuma a ri ekhombyeni lerikulu loko a nga ri na nchumu lowu vuriwaka khampasi, ngopfu-ngopfu loko va nga ri na swilo swa manguva lawa swa thekinoloji.
2 Khampasi i xitirhisiwa xo olova lexi fanaka ni wachi leyi hi ntolovelo yi nga ni ximhondzwana lexi tshamaka xi kongome tlhelo ra n’walungu. Loko yi tirha kahle naswona loyi a yi tirhisaka a khome mepe lowu pakanisaka, a nga fika laha a yaka kona handle ko humeleriwa hi khombo. Yi nga fanisiwa ni nyiko ya risima swinene leyi Yehovha a hi nyikeke yona, ku nga ripfalo. (Yakobo 1:17) Loko a hi nga ri na ripfalo a hi nga ta va ni nchumu lowu hi pfunaka loko hi endla swiboho. Loko ripfalo ri tirhisiwa hi ndlela ya kahle ri nga hi pfuna hi kuma ndlela leyi hi faneleke hi hanya ha yona. Kutani a hi kambisiseni leswaku kahle-kahle ripfalo i yini ni ndlela leyi ri tirhaka ha yona. Kutani hi ta kota ku bula hi tinhla leti: (1) Ndlela yo letela ripfalo ra hina, (2) xivangelo xo va hi fanele ku anakanyela mapfalo ya van’wana ni (3) ndlela leyi ripfalo lerinene ri hi tiselaka mikateko ha yona.
LESWI RIPFALO RI NGA SWONA NI NDLELA LEYI RI TIRHAKA HA YONA
3. Xana rito ra Xigriki leri vulaka “ripfalo” ri vula yini, naswona ri hlamusela vuswikoti byihi byo hlawuleka lebyi vanhu va nga na byona?
3 EBibeleni rito ra Xigriki leri vulaka “ripfalo” ri vula “ku titiva wena n’wini.” Ku hambana ni swivumbiwa swin’wana, hi ni vuswikoti byo tiva leswi hi nga xiswona, ku nga nyiko leyi hi yi nyikiweke hi Xikwembu. Ha swi kota ku tikambisisa, hi tiavanyisa hi hexe hikwalaho ka swiendlo swa hina. Ripfalo ra hina ri kota ku hi avanyisa hikuva ri tirha tanihi muavanyisi kumbe ri va mbhoni ya swiendlo swa hina ni leswi hi swi hlawulaka evuton’wini. Ri nga hi letela ku endla xiboho lexinene kumbe ri hi lemukisa loko hi endla xiboho lexi nga riki xinene. Hi ku famba ka nkarhi ri nga hi khutaza hileswi hi endleke xiboho lexinene kumbe ri hi kingindza hileswi hi endleke xiboho lexi hoxeke.
4, 5. (a) Hi swi tivisa ku yini leswaku Adamu na Evha a va ri ni ripfalo, naswona ku endleke yini hileswi va xandzukeleke Xikwembu? (b) Hi swihi swikombiso swa vavanuna vo tshembeka lava hanyeke Kreste a nga si ta laha misaveni, leswi kombisaka leswaku ripfalo ra tirha hakunene?
4 Ripfalo i nchumu lowu vanhu va tswariwaka va ri na wona. Adamu na Evha na vona va swi kombisile leswaku a va ri na rona. Leswi hi swi vona hileswi va khomiweke hi tingana endzhaku ko endla xidyoho. (Genesa 3:7, 8) Khombo ra kona hi leswaku a swi nga ha koteki ku lulamisa xihoxo lexi va xi endleke hambileswi ripfalo ra vona se a ri va byela leswaku va endle xihoxo. Va dyohele Xikwembu hi vomu. Xisweswo va xandzukele Yehovha Xikwembu hi vomu. Leswi a va hetisekile a va swi tiva kahle leswi va swi endleke, xisweswo a ku nga ri na ndlela yo tlhelela endzhaku.
5 Vanhu vo tala lava nga hetisekangiki a va endlanga ku fana na Adamu na Evha, va yingise mapfalo ya vona. Hi xikombiso, wanuna wo tshembeka Yobo u kote ku vula a ku: “Ndzi ta khomelela vululami bya mina, ndzi nga ka ndzi nga byi tshiki byi famba; mbilu ya mina yi nga ka yi nga ndzi ntlhontlhi emasikwini hinkwawo ya mina.” * (Yobo 27:6) Yobo a a kongomisiwa hi ripfalo ra yena eka hinkwaswo leswi a a swi endla. A a yingisa ripfalo ra yena eka xin’wana ni xin’wana lexi a xi endlaka niloko a endla swiboho. Kutani u kote ku vula a ntshunxekile leswaku a ri n’wi karhati kumbe ku n’wi kingindza hi ku va ni tingana kumbe ku titwa nandzu. Kambe Davhida a nga endlanga ku fana na Yobo. Loko Davhida a dyohile hi ku delela Sawulo, mutotiwa wa Yehovha, ‘endzhaku ka sweswo mbilu yakwe a yi tshamela ku n’wi ba.’ (1 Samuwele 24:5) Ku kingindziwa ka Davhida hi ripfalo ra yena ku n’wi pfunile, hikuva ku n’wi dyondzise leswaku a papalata ku delela.
6. Hi swi tivisa ku yini leswaku ripfalo i nyiko leyi nyikiweke vanhu hinkwavo?
6 Xana nyiko leyi ya ripfalo yi kumiwa hi malandza ya Yehovha ntsena? Anakanya hi marito ya muapostola Pawulo lama huhuteriweke loko a ku: “Hikuva loko vanhu va matiko lava nga riki na nawu, va swi endla hi ntumbuluko swilo swa nawu, vanhu lava, hambileswi va nga riki na nawu, vona i nawu eka vona vini. Hi vona lava kombisaka leswaku mhaka ya nawu yi tsariwile etimbilwini ta vona, kasi na rona ripfalo ra vona i mbhoni ya vona, kutani miehleketo ya vona vini, ya va hehla kumbe hambi ku ri ku va yimelela.” (Varhoma 2:14, 15) Hambi ku ri vanhu lava nga wu tiviki nawu wa Yehovha, minkarhi yin’wana ripfalo ra vona ri nga va khutaza leswaku va endla nchumu lowu fambisanaka ni nawu wa Xikwembu.
7. Ha yini ripfalo ra hina ri nga hi kanganyisaka minkarhi yin’wana?
7 Kambe minkarhi yin’wana ripfalo ra hina ri nga hi kanganyisa. Ha yini? Phela loko khampasi yo vekiwa ekusuhi ni nchumu lowu nga nsimbhi, ximhondzwana xa yona xi nga komba tlhelo rin’wana handle ka n’walungu. Naswona loko munhu a ri na yona kambe a nga ri na mepe lowu pakanisaka, a yi nge n’wi pfuni nchumu. Hilaha ku fanaka, loko ripfalo ra hina ri kongomisiwa hi ku navela ka timbilu ta hina ka vutianakanyi, ri nga hi kanganyisa. Nakambe loko ri nga kongomisiwi hi Rito ra Xikwembu leri tshembekaka, a hi nge swi koti ku hlawula leswinene eka leswo biha loko swi ta eka timhaka ta nkoka swinene evuton’wini. Leswaku ripfalo ra hina ri kota ku tirha kahle, hi fanele hi kongomisiwa hi moya lowo kwetsima wa Yehovha. Pawulo u tsale a ku: ‘Ripfalo ra mina ri nyikela vumbhoni swin’we na mina hi moya lowo kwetsima.’ (Varhoma 9:1) Kambe hi nga tiyiseka njhani leswaku ripfalo ra hina ri pfumelelana ni moya wo kwetsima wa Yehovha? Swi lava leswaku hi ri letela.
NDLELA YO LETELA RIPFALO RA HINA
8. (a) Xana mbilu yi nga kanganyisa ripfalo hi ndlela yihi, naswona i yini lexi hi faneleke ku khathala hi xona ngopfu loko hi endla swiboho? (b) Ha yini minkarhi yin’wana Mukreste a nga fanelanga a enerisiwa ntsena hileswi ripfalo ra yena ri nga n’wi kingindziki? (Vona nhlamuselo ya le hansi.)
8 Xana u nga xi endla njhani xiboho lexi pfumelelanaka ni ripfalo ra wena? Swi vonaka onge van’wana va yingisela ndlela leyi va titwaka ha yona kutani va endla xiboho hi ku ya hi leswaku va titwa njhani hi mhaka ya kona. Va nga ha ku, “Ripfalo ra mina a ri karhateki.” Kambe ku navela ka mbilu ku nga va kukulu lerova ku kanganyisa ni ripfalo. Bibele yi ri: “Mbilu yi kanganyisa ngopfu ku tlula hinkwaswo naswona yi ni khombo. I mani la nga yi tivaka?” (Yeremiya 17:9) Hikwalaho, a hi fanelanga ku rhanga hi ku kambisisa leswi laviwaka hi mbilu ya hina. Kambe hi fanele hi rhanga hi kambisisa leswi tsakisaka Yehovha Xikwembu. *
9. Xana ku chava Xikwembu swi vula yini, naswona swi nga khumba ripfalo ra hina hi ndlela yihi?
9 Loko hi endla xiboho lexi pfumelelanaka ni ripfalo ra hina leri leteriweke kahle, xiboho xa kona xi ta komba leswaku hi xixima Xikwembu ku nga ri ku endla leswi naveriwaka hi timbilu ta hina. Xiya xikombiso lexi landzelaka. Ndhuna-nkulu Nehemiya, loyi a a ri ni ripfumelo a a ri ni mfanelo yo hakerisa vanhu va le Yerusalema xibalo xo karhi. Kambe a nga swi endlanga sweswo. Ha yini? Hikuva a a nga lavi ku hlundzukisa Yehovha, hi ku tshikilela vanhu va yena. U te: “A ndzi endlanga hi ndlela yoleyo hikwalaho ka ku chava Xikwembu.” (Nehemiya 5:15) I swa nkoka ku chava Xikwembu hi mbilu hinkwayo, hi nga hlundzukisi Tata wa hina la nge matilweni. Xichavo xo tano xi ta hi pfuna leswaku hi rhanga hi lava nkongomiso wa Rito ra Xikwembu hi nga si endla swiboho swo karhi.
10, 11. Hi yihi milawu ya Bibele leyi yi faneleke yi hi kongomisa loko swi ta eka timhaka ta ku nwa byala naswona hi nga wu kuma njhani nkongomiso wa Xikwembu emhakeni leyi?
10 Hi xikombiso anakanya hi mhaka ya ku nwa byala. Vo tala va hina hi fanele hi endla xiboho loko hi ri eswinkhubyaneni xa leswaku hi ta nwa kumbe a hi nge nwi. Hi fanele ku rhanga hi ku tiletela. Hi yihi milawu ya Bibele leyi nga hi kongomisaka emhakeni leyi? Bibele a yi aleli ku nwa byala hi ku ringanisela.. Yi dzunisa Yehovha hileswi a hi nyikeke nyiko ya vhinyo. (Pisalema 104:14, 15) Kambe Bibele yi ri hi fanele ku papalata ku nwa ngopfu ni swinkhubyana swa huwa. (Luka 21:34; Varhoma 13:13) Ku tlula kwalaho vudakwa byi hlayiwa ni swidyoho leswikulu swo fana ni vumbhisa ni vuoswi. *—1 Vakorinto 6:9, 10.
11 Ripfalo ra Mukreste ri lotiwa ni ku dyondzisiwa hi milawu leyi kongomisaka yo fana ni leyi. Xisweswo loko hi fanele hi endla xiboho xa leswaku hi ta nwa kumbe a hi nge nwi exinkhubyanini, hi nga ha tivutisa swivutiso swo fana ni leswi: ‘Xana i xinkhubyana xa njhani lexi ndzi rhambiweke eka xona? Xana swi nga endleka xi hundzuka nkhuvo lowu nga ni huwa? Xana ndzi tala ku tikhoma njhani? Xana ndzi navela byala hi ndlela leyi nga lawulekiki, xana a ndzi swi koti ku hanya handle ka byona naswona ndzi byi nwa loko ndzi titwa ndzi tshikilelekile? Xana ndza swi kota ku lawula ndlela leyi ndzi nwaka ha yona?’ Loko hi ri karhi hi kambisisa milawu ya Bibele leyi kongomisaka ni swivutiso leswi yi swi tlakusaka, swi ta va swinene ku khongela eka Yehovha leswaku a hi pfuna. (Hlaya Pisalema 139:23, 24.) Loko hi endla tano hi va hi rhamba Yehovha leswaku a hi kongomisa hi moya wa yena lowo kwetsima. Nakambe hi va hi ri karhi hi letela mapfalo ya hina leswaku ma fambisana ni milawu ya Xikwembu leyi hi kongomisaka. Kambe ku ni xin’wana lexi hi faneleke ku anakanyisisa ha xona loko hi endla swiboho.
XIVANGELO XO VA HI FANELE KU ANAKANYELA MAPFALO YA VAN’WANA
12, 13. Hi swihi swivangelo swin’wana leswi endlaka leswaku mapfalo ya Vakreste ma hambana, naswona hi fanele hi endla yini eka xiyimo xo tano?
12 Minkarhi yin’wana swi nga ha ku hlamarisa ku vona leswaku mapfalo ya Vakreste ma hambana swinene. Un’wana a nga ha nyenya ku endla nchumu kumbe mukhuva wo karhi; kambe un’wana a nga ha wu tsakela swinene naswona a nga voni nchumu xo biha ha wona. Hi xikombiso, eka mhaka yo nwa eswinkhubyaneni, un’wana a nga ha tsakisiwa hi ku khoma yin’we kumbe timbirhi to titimela ni vanghana loko va ri karhi va dzumba ni madyambu; kambe un’wana swi nga ha n’wi karhata swinene. Ha yini ku ri ni ku hambana ko tano naswona ku nga swi khumba njhani swiboho leswi hi swi endlaka?
13 Ku ni swivangelo swo tala leswi endlaka leswaku vanhu va nga fani. Va kulela eka tindhawu leti hambaneke. Hi xikombiso, van’wana swi nga ha endleka va kayakayisiwe hi xiphiqo xo karhi enkarhini lowu hundzeke. (1 Tihosi 8:38, 39) Loko swi ta eka timhaka ta byala vanhu vo tano va nga ha titwa va nga ntshunxekanga. Loko munhu wo tano o ku endzela ekaya ka wena, a nga ha ala loko u n’wi nyika byala. Xana sweswo swi ta ku hlundzukisa? Xana u ta n’wi sindzisa? A wu fanelanga u n’wi sindzisa! Ku nga khathariseki leswaku wa swi tiva leswaku ha yini a ala kumbe a wu swi tivi—tanihi leswi a nga ha hlawulaka ku nga ku byeli swivangelo swa yena—rirhandzu ra Vukreste ri ta ku endla leswaku u twisisa xivangelo xa yena.
14, 15. Hi le timhakeni tihi laha mapfalo ya Vakreste va lembe-xidzana ro sungula a ma hambana naswona Pawulo u vule leswaku ku endliwa yini?
14 Muapostola Pawulo u swi xiyile leswaku ko tala mapfalo ya Vakreste eka lembe-xidzana ro sungula a ma hambana. Vakreste van’wana a va nga ntshunxeki ku dya swakudya swo karhi leswi tlhaveriweke swikwembu. (1 Vakorinto 10:25) Ripfalo ra Pawulo a ri nga n’wi aleli ku dya swakudya leswi a swi xavisiwa etimakete. Eka yena swifaniso a ku nga ri nchumu, hikuva a swi nge pfuki swi endle swakudya leswi humaka eka Yehovha. Kambe Pawulo a a swi tiva leswaku van’wana a va titwa njhani hi mhaka leyi. Swi nga ha endleka leswaku van’wana va vona a va gandzela swikwembu va nga si va Vakreste. Kutani eka vona, nchumu wun’wana ni wun’wana lowu khumbanaka ni swikwembu hi ndlela yo karhi a wu nga amukeleki. Xana u xi tlhantlhe njhani xiphiqo lexi?
15 Pawulo u te: “Kambe hina lava hi tiyeke hi fanele ku tiyiselela ku tsana ka lava va nga tiyangiki, ku nga ri ku titsakisa hina vini. Hikuva hambi a ri Kreste a nga titsakisanga.” (Varhoma 15:1, 3) Pawulo a a vula leswaku hi fanele ku rhangisa swilaveko swa van’wana eka swa hina, hilaha Kreste a endleke hakona. Emhakeni yin’wana leyi fanaka na leyi, Pawulo u vule leswaku swa antswa a tshika ku dya nyama ku ri ni ku khunguvanyisa nyimpfu leyi Kreste a yi feleke.
16. Ha yini lava nga ni mapfalo lama va sivelaka ku endla swo karhi va nga fanelanga ku avanyisa lava mapfalo ya vona ma va pfumelelaka ku swi endla?
16 Hi hala tlhelo lava nga ni ripfalo leri va sivelaka ku endla swo karhi va nga soli van’wana, va sindzisa leswaku timhaka hinkwato leti khumbaka ripfalo ti endliwa hi ndlela leyi va endlaka ha yona. (Hlaya Varhoma 14:10.) Ripfalo ri fanele ri tirhiseriwa ku tiavanyisa ku nga ri ku avanyisa van’wana. Tsundzuka marito ya Yesu lama nge: “Tshikani ku avanyisa leswaku mi nga avanyisiwi.” (Matewu 7:1) Hinkwerhu evandlheni hi fanele hi papalata ku holovisana hi timhaka leti munhu a faneleke a tiendlela xiboho eka tona. Ku ri ni sweswo, hi lava tindlela to kondletela rirhandzu ni ku twana, hi akana ku ri ni ku avana.—Varhoma 14:19.
NDLELA LEYI RIPFALO LERINENE RI HI TISELAKA MIKATEKO HA YONA
17. Xana ma njhani mapfalo ya vanhu vo tala namuntlha?
17 Muapostola Petro u te: “Hlayisani ripfalo lerinene.” (1 Petro 3:16) Ripfalo leri baseke emahlweni ka Yehovha Xikwembu i nyiko ya risima. A ri fani ni mapfalo ya vanhu vo tala namuntlha. Pawulo u vule leswaku ku ni lava ‘mapfalo ya vona ma funghiweke hi nsimbi yo hisa.’ (1 Timotiya 4:2) Nsimbi yo fungha yi hisa nyama ku sala xivati naswona loko ku horile nyama yi fa vusindza. Vo tala va ni mapfalo lama feke, lama nga ha va pfuniki lerova a ma ha va lemuxi nchumu hambiloko va endla nchumu wo karhi lowu hoxeke. Va yi honisa hi vomu ndlela leyi va titwaka ha yona.
18, 19. (a) Xana ku titwa hi ri na nandzu ni ku khomiwa hi tingana swi nga hi pfuna njhani? (b) Xana hi nga endla yini loko ripfalo ra hina ri tshamela ku hi kingindza hikwalaho ka swihoxo leswi hi swi endleke hambiloko se hi hundzukile eka swona?
18 Ntiyiso hi leswaku ku titwa nandzu i ndlela leyi ripfalo ri hi byelaka ha yona leswaku hi endle nchumu lowu hoxeke. Loko munhu a hundzuka hikwalaho ko titwa nandzu, a nga rivaleriwa hambiloko a endle xidyoho lexikulu ngopfu. Hi xikombiso Hosi Davhida, u endle xidyoho lexikulu, kambe u rivaleriwile hileswi a tisoleke kutani a hundzuka hilaha ku heleleke. Hikwalaho ko venga vubihi lebyi a byi endleke ni ku tiyimisela kakwe ku yingisa milawu ya Yehovha, swi n’wi endle a tivonela hi yakwe leswaku Yehovha hi “lonene naswona u lunghekele ku rivalela.” (Pisalema 51:1-19; 86:5) Kambe, hi nga endla yini loko hi tshamela ku titwa nandzu ni ku khomiwa hi tingana hambiloko hi hundzukile naswona hi rivaleriwe swidyoho swa hina?
19 Minkarhi yin’wana ripfalo ra hina ri nga tshamela ku hi kingindza hambiloko mhaka ya kona se yi hele khale. Loko swi ri tano swi nga lava leswaku hi tiyisekisa mbilu ya hina leyi yi tshamelaka ku hi sola leswaku Yehovha hi lonkulu ku tlula timbilu ta hina hinkwato. Swi lava hi tshemba leswaku wa hi rhandza naswona u hi rivalerile, tanihi leswi hi khutazaka van’wana ku endla tano. (Hlaya 1 Yohane 3:19, 20.) Kasi, ripfalo leri basisiweke, ri endla leswaku hi va ni ku rhula ni ntsako lowu van’wana va nga riki na wona emisaveni leyi. Van’wana lava va nga tshama va endla swidyoho leswikulu va kume ntshunxeko lowu lowukulu, naswona va kota ku gandzela Yehovha Xikwembu hi ripfalo leri ntshunxekeke.—1 Vakorinto 6:11.
20, 21. (a) Xana buku leyi yi tsaleriwe leswaku yi ku pfuna hi ndlela yihi? (b) Tanihi Vakreste xana hi ni ntshunxeko wihi, kambe hi fanele hi wu tirhisa njhani?
20 Buku leyi yi tsaleriwe ku ku pfuna leswaku u kuma ntsako wolowo, leswaku u va ni ripfalo lerinene ku kondza ku hela mafambiselo lawa ya Sathana yo biha. I ntiyiso leswaku a yi nge hlamuseli milawu hinkwayo ya Bibele leyi swi lavaka u anakanyisisa ha yona ni ku yi tirhisa siku ni siku. Nakambe, loko swi ta eka timhaka leti khumbaka ripfalo, u nga rindzeli leswaku hinkwaswo u ta swi kuma swi tsariwile. Xikongomelo xa buku leyi i ku ku pfuna leswaku u kota ku letela ripfalo ra wena hi ku dyondza tindlela to tirhisa Rito ra Xikwembu evuton’wini bya wena bya siku ni siku. Ku hambana ni Nawu wa Muxe “nawu wa Kreste” wu lava leswaku hi hanya hi ku landza ripfalo ra hina ni hi ku landza milawu leyi hi kongomisaka, ku nga ri ku hanya hi swinawanawana leswi tsariweke. (Vagalatiya 6:2) Xisweswo Yehovha u nyike Vakreste ntshunxeko lowukulu swinene. Hambiswiritano, Rito rakwe ri hi tsundzuxa leswaku hi nga tshuki hi tirhisa ntshunxeko wolowo tanihi “xisirhelelo xa leswo biha.” (1 Petro 2:16) Ku ri na sweswo, ntshunxeko wo tano wu hi nyika lunghelo lerinene ro kombisa ndlela leyi hi rhandzaka Yehovha ha yona..
21 Loko u ehleketisisa hi ndlela leyi swi pfunaka ha yona ku hanya hi milawu ya Bibele leyi hi kongomisaka kutani u khongela naswona u tirhisa leswi u swi khongelelaka, u ta hambeta u rhandza Yehovha. ‘Matimba ya wena ya ku twisisa’ ma ta leteleka loko u ma “tirhisa.” (Vaheveru 5:14) Ripfalo ra wena leri leteriweke hi Bibele ri ta va nyiko leyinene eka wena siku ni siku. Ku fana ni khampasi leyi kongomisaka munhu la fambaka, ripfalo ra wena ri ta ku pfuna leswaku u endla swiboho leswi tsakisaka Tata wa wena la nge matilweni. Leyi i ndlela leyi u nga tiyisekaka ha yona leswaku Xikwembu xa ku rhandza.
^ ndzim. 5 EMatsalweni ya Xiheveru a ku na rito leri kongomeke leri vulaka “ripfalo.” Kambe swa tikomba leswaku ku vulavuriwa ha rona eka matsalwa yo fana ni leri. Rito leri nge “mbilu” hakanyingi ri vulavula hi vumunhu bya hina. Kutani, eka swikombiso swo fana ni lexi, ku va ku vulavuriwa hi ripfalo hi ku kongoma. Eka Matsalwa ya Xigriki, rito ra Xigriki leri vulaka “ripfalo” ri humelela kwalomu ka 30.
^ ndzim. 8 Bibele yi kombisa leswaku minkarhi yin’wana a swi ringananga ku va munhu a nga kingindziwi hi ripfalo. Hi xikombiso, Pawulo u te: “A ndzi tivoni nandzu eka nchumu. Nilokoswiritano leswi a swi ndzi kombisi ndzi ri loyi a lulameke, kambe loyi a ndzi kambelaka i Yehovha.” (1 Vakorinto 4:4) Hambi ku ri vanhu lava xanisaka Vakreste, hilaha Pawulo a tshameke a va xanisa, va nga ha endla tano va ntshunxekile hi ku ehleketa leswaku Xikwembu xi pfumelelana na vona. I swa risima ku va ripfalo ra hina ri va leri baseke eka hina ni le mahlweni ka Xikwembu.—Mintirho 23:1; 2 Timotiya 1:3.
^ ndzim. 10 Madokodela yo tala ma vula leswaku vanhu lava va nga swilovekelo swa va tikela ku ringanisela; eka vona “ku ringanisela” swi vula ku tshika ku nwa hilaha ku heleleke.
DYONDZA SWO TALA
Endla Swiboho Swa Wena Hi Vutlhari
Hi nga tiyiseka njhani leswaku swiboho swa hina swi fambisana ni ku rhandza ka Xikwembu? I yini lexi nga hi pfunaka ku endla leswi hi boheke ku swi endla?


c: text/html

text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | HULUMENDHE LEYI NGA RIKI NA VUKANGANYISI
Mfumo Wa Xikwembu
—Hulumendhe Leyi Nga Riki Na Vukanganyisi
Loko murhangeri wa swa tinkota eNicaragua a hlamusela xivangelo xa ku va vukanganyisi bya hulumendhe byi nga ta ka byi nga heli, u ri: “Lexi endlaka leswaku ku va ni vukanganyisi, hi leswi vatirhela-mfumo na vona va nga vaaka-tiko.”
A swi kanakanisi leswaku loko vaaka-tiko va ri ni vukanganyisi, hulumendhe leyi na yona yi humaka eka vaaka-tiko volavo na yona yi ta va yi ri ni vukanganyisi. Leswi swi vula leswaku hulumendhe leyi nga riki na vukanganyisi yi fanele yi huma kun’wana ku nga ri eka vaaka-tiko volavo. Bibele yi vula leswaku hulumendhe yoleyo i Mfumo wa Xikwembu lowu Yesu a dyondziseke valandzeri vakwe ku wu khongelela.—Matewu 6:9, 10.
Mfumo wa Xikwembu i hulumendhe ya xiviri leyi fumaka yi ri etilweni. Yi ta siva tihulumendhe hinkwato ta vanhu. (Pisalema 2:8, 9; Nhlavutelo 16:14; 19:19-21) Nkateko wun’wana lowu Mfumo wu nga ta wu tisela vanhu, i ku herisa vukanganyisi. Xiya swilo swa tsevu swa Mfumo lowu leswi hi tiyisekisaka hi xitshembiso lexi.
1. VULAWURI
XIPHIQO: Tihulumendhe ti seketeriwa hi vaaka-tiko va tona ngopfu-ngopfu hi swibalo. Mali leyi yi endla leswaku vatirhela-mfumo van’wana va yiva kasi van’wana va amukela swifumbarheriso eka vanhu lava lavaka ku hunguteriwa mali ya swibalo kumbe ku hakelela swin’wana. Khombo ra kona hi leswaku hulumendhe yi tlakusa mali ya swibalo naswona sweswo swi endla leswaku vukanganyisi byi andza. Eka swiyimo swo tano ku xaniseka vanhu lava nga riki na nandzu.
NTLHANTLHO: Mfumo wa Xikwembu wu kuma matimba eka Xikwembu xa matimba hinkwawo ku nga Yehovha. * (Nhlavutelo 11:15) A wu hlengeleti mali ya swibalo leswaku wu kota ku tirha. “Ntamu lowukulu” wa Xikwembu ni ku hanana, swa hi tiyisekisa leswaku Mfumo wa xona wu ta khathalela swilaveko swa vanhu lava nga ta va ehansi ka wona.—Esaya 40:26; Pisalema 145:16.
2. MUFUMI
XIPHIQO: Susan Rose-Ackerman loyi ku vulavuriweke ha yena laha henhla u vula leswaku matshalatshala ya ku herisa vukanganyisi “ma fanele ma sungula eka valawuri.” Tihulumendhe a ta ha tshembiwi loko ti ringeta ku herisa vukanganyisi eka maphorisa kambe ti pfumelela vukanganyisi exikarhi ka tona. Hambi ku ri mufumi loyi a xiximekaka na yena a nga hetisekanga. Bibele yi vula leswaku “a nga kona munhu la lulameke emisaveni la hambetaka a endla leswinene.”—Eklesiasta 7:20.
Yesu u ale xifumbarheriso lexikulu
NTLHANTLHO: Yesu Kreste loyi Xikwembu xi n’wi hlawuleke leswaku a va Mufumi wa Mfumo lowu, a nga fani ni vanhu lava nga hetisekangiki, a nge ringeki ku va a endla swilo swo biha. Yesu u swi kombisile sweswo loko a ala ndzingo wa ku va a nyikiwa “mimfumo hinkwayo ya misava ni ku vangama ka yona.” Yesu u tshembisiwe leswi ntsena loko a ta gandzela mufumi wa misava ku nga Diyavulosi. (Matewu 4:8-10; Yohane 14:30) Hambiloko Yesu a xanisiwe kukondza a fa, a a tiyimiserile ku tshama a tshembekile lerova u ale ni xidzidziharisi lexi a xi ta endla leswaku a nga ku twi ngopfu ku vava kambe xi endla miehleketo yi nga tirhi kahle. (Matewu 27:34) Loko Xikwembu xi pfuxa Yesu a tlhelela etilweni, u tikombisile leswaku wa faneleka ku va hosi ya Mfumo.—Vafilipiya 2:8-11.
3. KU YIMA WU TIYA
XIPHIQO: Ematikweni yo tala ku tshama ku ri ni nhlawulo, ku nga xiendlakalo lexi pfumelelaka vanhu leswaku va vhota leswaku va susa valawuri lava nga ni vukanganyisi eswikhundlheni. Ntiyiso hileswaku matsima ni minhlawulo swi vanga vukanganyisi hambi ku ri ni le ka matiko lama hluvukeke. Vanhu lava nga swigwili va nga va ni nkucetelo eka vafumi va sweswi ni va nkarhi lowu taka hikwalaho ka matsima ni swin’wana.
Muavanyisi John Paul Stevens wa Huvo leyi Tlakukeke ya Vuavanyisi ya le United States u tsale leswaku nkucetelo wolowo a wu xungeti “vutshembeki bya Hulumendhe ntsena kambe ni ku va va tshembiwa hi vaaka-tiko.” A swi hlamarisi leswi vanhu vo tala emisaveni hinkwayo va swi xiyaka leswaku mintlawa ya tipolitiki hi yona yi nga ni vukanganyisi ngopfu ku tlula mintlawa yin’wana.
NTLHANTLHO: Mfumo wa Xikwembu wu ta herisa matsima kumbe vukanganyisi bya tipolitiki wona wu tshama hilaha ku nga heriki. (Daniyele 7:13, 14) Leswi Mufumi wa kona a hlawuriweke hi Xikwembu, Mfumo lowu a wu titsheganga hi nhlawulo naswona a wu nge pfuki wu susiwe hi vanhu. Ku tiya ka wona ku endla leswaku minkarhi hinkwayo swiendlo swa wona swi pfuna vanhu va wona.
4. MILAWU
XIPHIQO: Eku sunguleni u nga ha anakanya leswaku ku veka milawu leyinntshwa swi nga antswisa xiyimo. Hambiswiritano, vatshila va kume leswaku hakanyingi ku engeteriwa ka milawu swi vanga vukanganyisi byo tala. Ku engetela kwalaho, milawu leyi vekeriwaka ku hunguta vukanganyisi hakanyingi yi dya mali yo tala kambe a yi antswisi xiyimo.
NTLHANTLHO: Milawu ya Mfumo wa Xikwembu yi tlakukile ku tlula ya tihulumendhe ta vanhu. Hi xikombiso, ematshan’weni yo veka milawu yo tala, Yesu u vulavule hi nawu lowu dumeke wa mahanyelo. U te: “Hikokwalaho, swilo hinkwaswo, leswi mi lavaka vanhu va swi endla eka n’wina, na n’wina mi fanele mi swi endla eka vona.” (Matewu 7:12) Xa nkoka ngopfu hileswaku milawu ya Mfumo lowu yi dzika ngopfu eka swikongomelo ni swiendlo. Yesu u te: “U fanele u rhandza warikwenu kukota loko u tirhandza.” (Matewu 22:39) Entiyisweni leswi Xikwembu xi kotaka ku vona leswi mbilu yi nga swona, xi nga veka milawu yo tano.—1 Samuwele 16:7.
5. SWIKONGOMELO
XIPHIQO: Leswi vangaka vukanganyisi, i makwanga ni vutianakanyi. Hakanyingi vatirhela-mfumo ni vaaka-tiko va kombisa timfanelo teto to biha. Eka ku mbundzumuka ka muako eSeoul loku ku vulavuriweke hakona laha henhla, vatirhi va hulumendhe va amukele xifumbarheriso eka van’watikontraka lava a va tiva leswaku ku humesa xifumbarheriso a swi nge durhi hikuva a va nge boheki ku xava swilo swo aka leswi durhaka ngopfu naswona a va nge landzeli milawu yo aka.
Leswaku ku herisiwa vukanganyisi, vanhu va fanele va dyondzisiwa ku hlula swilo swo tanihi makwanga ni vutianakanyi. Hambiswiritano, tihulumendhe a ti na kona ku navela ni vuswikoti bya ku simeka tiprogreme leti dyondzisaka.
NTLHANTLHO: Mfumo wa Xikwembu wu lwisana ni vukanganyisi hi ku dyondzisa vanhu ndlela yo lwisana ni ku navela koloko. * Dyondzo yoleyo yi va pfuna leswaku ‘va endliwa va va lavantshwa ematimbeni lama susumetaka mianakanyo ya vona.’ (Vaefesa 4:23) Va dyondza ku tshika makwanga ni vutianakanyi ivi va va lava enerisekaka va tlhela va khathala hi vanhu van’wana.—Vafilipiya 2:4; 1 Timotiya 6:6.
6. LAVA FUMIWAKA
XIPHIQO: Hambiloko vanhu va nga xaniseki naswona va dyondzekile, van’wana a va tshembeki naswona va ni vukanganyisi. Vatshila va vula leswaku sweswo hi swona swi endlaka leswaku hulumendhe yi nga swi koti ku herisa vukanganyisi. Hulumendhe yi ni ntshembo wa leswaku yi nga swi kota ku antswisa vukanganyisi ni vuyelo bya kona lebyi nga ni khombo.
NTLHANTLHO: Nhlangano lowu vuriwaka United Nations Convention Against Corruption wu vule leswaku tihulumendhe ti fanele ti khutaza “vutshembeki ni ku titwa u ri ni vutihlamuleri” leswaku yi lwisana ni vukanganyisi. Lowu i nchumu wa nkoka lowu va lwisanaka na wona kambe Mfumo wa Xikwembu wu khutaza ku va ni timfanelo leti wu tlhela wu lava leswaku valandzeri va wona va va na tona. Bibele yi vula leswaku “vanhu va makwanga” ni “vahembi,” a va nge wu fanelekeli Mfumo.—1 Vakorinto 6:9-11; Nhlavutelo 21:8.
Vanhu va nga dyondza ku namarhela eka milawu leyi ya mahanyelo hilaha Vakreste va le ku sunguleni a va endla hakona. Hi xikombiso, loko mudyondzisiwa loyi a vuriwaka Simoni a ringeta ku xava lunghelo ro karhi eka vaapostola, va arile ku teka xifumbarheriso ivi va ku eka yena: “Hundzuka eka vubihi lebyi bya wena.” Loko Simoni a xiya khombo ra ku navela ka yena, u kombele vaapostola leswaku va n’wi khongelela leswaku a ta tshika mukhuva lowu.—Mintirho 8:18-24.
NDLELA YA KU VA EHANSI KA MFUMO
Ku nga khathariseki leswaku u wa tiko rihi, na wena u nga va ehansi ka Mfumo wa Xikwembu. (Mintirho 10:34, 35) Progreme yo dyondzisa leyi nyikeriwaka hi Mfumo—leyi kumekaka emisaveni hinkwayo sweswi—yi ta ku komba leswaku u nga swi endlisa ku yini. Timbhoni ta Yehovha ti ta swi tsakela ku dyondza na wena Bibele mahala naswona sweswo swi nga ha teka timinete ta khume hi vhiki. Swin’wana leswi u nga swi dyondzaka hi “mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu,” swi katsa ndlela leyi wu nga ta herisa ha yona vukanganyisi bya hulumendhe. (Luka 4:43) Ha ku rhamba leswaku u vulavurisana ni Timbhoni ta laha u tshamaka kona kumbe u nghena eka Web site ya hina leyi nge www.jw.org/ts.
^ ndzim. 8 Yehovha i vito ra Xikwembu hilaha Bibele yi vulaka hakona.
^ ndzim. 22 Hi xikombiso, hlaya nhloko-mhaka leyi nge “Xana Swa Koteka Ku Tshembeka eMisaveni Leyi Nga Ni Vukanganyisi?” eka Xihondzo xo Rindza xa October 1, 2012.
DYONDZA SWO TALA
I Yini Mahungu Lamanene?
Dyondza leswaku hi wahi mahungu lama humaka eka Xikwembu, leswaku ha yini ma ri ma xihatla ni leswi u faneleke u swi endla.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Tikronika 8:1-40
8 Loko ku ri Benjamini,+ u ve tata wa Bela+ mativula yakwe, Axabela+ a va wa vumbirhi na Ahara+ a va wa vunharhu,2 Noha+ a va wa vumune na Rafa a va wa vuntlhanu.3 Bela a va ni vana, Adara, Gera,+ Abihudi,4 Abixuwa, Namani, Ahowa,5 Gera, Xefufami+ na Huramu.+6 Lava a ku ri vana va Ehudi. Lava a ku ri varhangeri va tindlu ta vatata wa lava va akeke eGeba,+ va va yise evukhumbini le Manahate.7 Namani na Ahiya; Gera—hi yena loyi a va tekeke a va yisa evukhumbini, u ve tata wa Uza na Ahihudi.8 Loko ku ri Xaharayimi, u ve tata wa vana lava a va ri etikweni+ ra Mowabu endzhaku ka loko a va hlongorile. Vasati vakwe a ku ri Huximu na Bara.9 Hi nsati wakwe Hodexe, u ve tata wa Yobabu, Zibiya, Mexa, Malikomo,10 Yewuzi, Sakiya na Mirima. Lava a ku ri vana vakwe, varhangeri va tindlu ta vatatana.11 Hi Huximu, u ve tata wa Abithubi na Elipala.12 Vana va Elipala a ku ri Ebere, Mixamu na Xemedi, lava va akeke Ono+ na Lodi+ ni swimitana leswi swi titshegeke ha yona,13 na Beriya na Xema. Lava a va ri varhangeri va tindlu ta vatata wa lava a va tshama eAyaloni.+ Lava hi vona lava va hlongoleke vaaki va Gati.14 A ku ri na Ahiyo, Xaxaki, Yeremoto,15 Zebadiya, Aradi, Edere,16 Mikayele, Ixipa, Yoha, vana va Beriya,+17 na Zebadiya, Mexulama, Hiziki, Hevere,18 Iximerayi, Iziliya, Yobabu, vana va Elipala,19 na Yakimi, Zikiri, Zabidi,20 Eliyenayi, Ziletayi, Eliyele,21 Adaya, Beraya, Ximrata, vana va Ximeyi,+22 na Ixipana, Ebere, Eliyele,23 Abidoni, Zikiri, Hanani,24 Hananiya, Elami, Anatotiya,25 Ifideya, Penuwele, vana va Xaxaki,26 Xamuxerayi, Xehariya, Ataliya,27 Yarexiya, Eliya, Zikiri, vana va Yerohamu.28 Lava a va ri varhangeri va tindlu ta vatatana hi vatukulu va vona, ku nga tindhuna. Lava hi vona lava a va tshama eYerusalema.+29 Tata wa Gibiyoni,+ Yeyiyele, a a tshama eGibiyoni, vito ra nsati wakwe a ku ri Maka.+30 N’wana wakwe wa mativula a ku ri Abidoni, na Suru, Kixi, Bali, Nadabu,+31 Gedori, Ahiyo na Zakere.+32 Loko ku ri Mikiloto, u ve tata wa Xamiya.+ Kunene lava hi vona lava a va tshama emahlweni ka vamakwavo eYerusalema swin’we ni vamakwavo.33 Loko ku ri Nere,+ u ve tata wa Kixi;+ Kixi yena u ve tata wa Sawulo;+ Sawulo yena u ve tata wa Yonathani,+ Maliki-xuwa,+ Abinadaba+ na Exibali.+34 N’wana wa Yonathani a ku ri Meriba-bali.+ Loko ku ri Meriba-bali, u ve tata wa Mikiya.+35 Vana va Mikiya a ku ri Pitoni, Meleki, Tariya+ na Akazi.36 Loko ku ri Akazi, u ve tata wa Yehowada; Yehowada yena u ve tata wa Alimethe, Azamavhete na Zimri. Zimri yena u ve tata wa Mosa;37 Mosa yena u ve tata wa Bineya, Rhafa+ n’wana wakwe, Eliyasa n’wana wakwe, Azele n’wana wakwe.38 Azele a a ri ni vana va tsevu, mavito ya vona hi lawa: Azirikamu, Bokeru, Iximayele, Xeyariya, Obadiya na Hanani. Lava hinkwavo a va ri vana va Azele.39 Vana va Exeke makwavo a ku ri Ulama mativula yakwe, Yewuxi a ri wa vumbirhi na Elifalete a ri wa vunharhu.40 Vana va Ulama va ve vavanuna va vurhena+ ni matimba, va kunga vurha,+ va ri ni vana+ vo tala ni vatukulu, va ri 150. Lava hinkwavo a ku ri vana va Benjamini.


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | XANA SWA PFUNA KU KHONGELA?
Ndlela Leyi Xikhongelo Xi Nga Ku Pfunaka Ha Yona
Loko u nga si sungula ku endla swo karhi, u nga ha tivutisa: ‘Xana swi ta ndzi pfuna njhani?’ Xana swa twala ku va hi vutisa hi ndlela leyi emhakeni ya xikhongelo? A swi twali hakunene. Hi ntumbuluko hi lava ku tiva loko nchumu wo karhi wu ta hi pfuna. Hambi ku ri Yobo wanuna wo lulama u tshame a vutisa a ku: “Loko ndzi xi vitana, xana xi ta ndzi hlamula?”—Yobo 9:16.
Eka swihloko leswi hundzeke, hi vulavule hi vumbhoni lebyi kombisaka leswaku xikhongelo a ko va nchumu lowu endliwaka hi vapfumeri. Xikwembu xa ntiyiso xa swi yingisa swikhongelo. Loko hi khongela hi ndlela leyi faneleke ni ku khongelela swilo leswinene, xi ta hi twa. Entiyisweni, xi hi khutaza leswaku hi tshinela eka xona. (Yakobo 4:8) I yini leswi hi nga swi rindzelaka loko hi hanya hi xikhongelo? A hi kambisiseni swin’wana leswi xi hi pfunaka eka swona.
Ku rhula ka mianakanyo.
Loko u va ni swiphiqo evuton’wini bya wena, xana u titwa u hela matimba? Eminkarhini yo tano Bibele yi hi khutaza leswaku hi ‘khongela minkarhi hinkwayo’, hi tlhela hi ‘tivisa Xikwembu swikombelo swa hina.’ (1 Vatesalonika 5:17; Vafilipiya 4:6) Bibele ya hi tiyisekisa leswaku loko hi khongela eka Xikwembu, “ku rhula ka Xikwembu loku tlulaka miehleketo hinkwayo ku ta rindza timbilu ta [hina] ni matimba ya [hina] ya mianakanyo.” (Vafilipiya 4:7) Ku rhula koloko hi nga va na kona loko hi phofula leswi hi karhataka eka Tata wa hina wa le tilweni. Entiyisweni eka Pisalema 55:22, u hi khutaza a ku: “Lahlela ndzhwalo wa wena eka Yehovha, u ta ku seketela.”
“Lahlela ndzhwalo wa wena eka Yehovha, u ta ku seketela.”—Pisalema 55:22
Vanhu va ntsandzavahlayi emisaveni va swi kotile ku va ni ku rhula loku. Hee Ran wa le South Korea u ri: “Hambileswi ndzi nga ni swiphiqo leswikulu, loko ndzi khongela hi swona ndzi titwa ndzi rhuliwe ndzhwalo ndzi tlhela ndzi va ni matimba ya ku swi tiyiselela.” Cecilia wa le Philippines u ri: “Leswi ndzi nga manana, ndzi karhateka ngopfu hi swinhwanyetana swa mina ni mana wa mina loyi a vabyaka naswona a nga ha kotiki ni ku ndzi tsundzuka. Kambe xikhongelo xi ndzi pfuna leswaku siku ni siku ndzi langutana ni ku vilela ka mina. Ndza swi tiva leswaku Yehovha u ta ndzi pfuna leswaku ndzi kota ku va khathalela.”
Nchavelelo ni matimba loko ndzi ri ni swiphiqo.
Xana u ni swiphiqo leswikulu kumbe leswi nga ha vangaka rifu kumbe swi ku tikisela vutomi swinene? Ku khongela eka “Xikwembu xa nchavelelo hinkwawo” swi hi nyika ku rhula. Bibele yi vula leswaku xi hi ‘chavelela enhlomulweni wa hina hinkwawo.’ (2 Vakorinto 1:3, 4) Hi xikombiso, siku rin’wana loko Yesu a karhateke swinene, ‘u nkhinsame hi matsolo a sungula ku khongela.’ Xana ku endleke yini? ‘Ntsumi leyi humaka etilweni yi humelele eka yena, yi n’wi tiyisa.’ (Luka 22:41, 43) Nehemiya wanuna un’wana wo tshembeka, a a tshamela ku xungetiwa hi vanhu vo homboloka lava a va ringeta ku n’wi tshikisa ku endla ntirho wa Xikwembu. U khongele a ku: “Tiyisa mavoko ya mina sweswi.” Leswi endlekeke endzhaku ka sweswo, swi komba leswaku Xikwembu xi n’wi pfunile ku hlula ku chava ni ku endla ntirho wakwe kahle. (Nehemiya 6:9-16) Reginald wa le Ghana loko a vulavula hi xikhongelo u ri: “Loko ndzi khongela, ngopfungopfu loko ndzi ri ni swiphiqo, ndzi titwa ndzi swi byele munhu loyi a nga ta ndzi pfuna a tlhela a ndzi tiyisekisa leswaku ndzi nga ha karhateki.” I ntiyiso, Xikwembu xa hi chavelela loko hi khongela eka xona.
Vutlhari bya Xikwembu.
Swiboho swin’wana leswi hi swi endlaka, swi nga ha vavisa hina ni van’wana. Hi nga swi endla njhani swiboho swa vutlhari? Bibele yi ri: “Loko mani na mani eka n’wina a kayivela vutlhari [ngopfungopfu loko a ri ni swiphiqo], a a hambete a kombela eka Xikwembu, hikuva xi nyika hinkwavo hi mbilu yo basa, handle ka ku sandza; kutani u ta nyikiwa byona.” (Yakobo 1:5) Loko hi kombela vutlhari eka Xikwembu, xi ta tirhisa moya wa xona lowo kwetsima leswaku xi hi kongomisa hi endla swiboho swa vutlhari. Hi nga wu kombela moya lowo kwetsima hikuva Yesu u hi tiyisekisile leswaku “Tatana la nge tilweni u ta nyika moya lowo kwetsima eka lava n’wi kombelaka!”—Luka 11:13.
Yesu na yena u kombele Tata wakwe leswaku a n’wi pfuna loko a lava ku endla swiboho swa nkoka. Bibele yi hi byela leswaku loko a lava ku hlawula vavanuna va 12 lava a va ta va vaapostola vakwe, ‘u hambete a khongela Xikwembu vusiku hinkwabyo.’—Luka 6:12.
Ku fana na Yesu, vo tala namuntlha va khutazeka loko va vona ndlela leyi Xikwembu xi va hlamuleke ha yona loko va khongela leswaku va kota ku endla swiboho swa vutlhari. Regina wa le Philippines, u hi byela hi swiphiqo leswi a veke na swona, swo tanihi ku khathalela yena ni ndyangu wakwe endzhaku ka ku feriwa hi nuna, a heleriwa hi ntirho ni xiyimo xo tika xa ku kurisa vana. I yini lexi n’wi pfuneke leswaku a endla swiboho swa vutlhari? U ri: “Ndzi pfuniwa hi ku khongela eka Yehovha.” Kwabena wa le Ghana u hlamusela xivangelo xa ku va a khongela eka Xikwembu, u ri: “Ndzi heleriwe hi ntirho lowu a wu ndzi hakela kahle.” U ya emahlweni a ku: “A ndzi tshamela ku khongela eka Yehovha leswaku a ndzi kongomisa leswaku ndzi endla xiboho lexinene. Ndza tiyiseka leswaku Yehovha u ndzi pfunile leswaku ndzi hlawula ntirho lowu endlaka ndzi va ni nkarhi wa ku va ni vuxaka na yena ndzi tlhela ndzi kota ku khathalela swilaveko swa mina.” Na wena u nga wu kuma nkongomiso wa Xikwembu hi ku khongela hi swilo leswi nga ha kavanyetaka vuxaka bya wena na xona.
Hi vulavule hi swilo switsongo leswi xikhongelo xi nga ku pfunaka eka swona. (Leswaku u kuma swikombiso swin’wana, hlaya bokisi leri nge “ Leswi Xikhongelo Xi Pfunaka Ha Swona.”) Kambe leswaku u pfuneka u fanele u sungula u tiva Xikwembu ni ku rhandza ka xona. Loko u swi lava hakunene, ha ku khutaza leswaku u kombela Timbhoni ta Yehovha ti ku pfuna leswaku u dyondza Bibele. * Leri ri ta va goza ra wena ro sungula ra leswaku u tshinela eka “Mutwi wa xikhongelo.”—Pisalema 65:2.
^ ndzim. 14 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, vulavula ni Timbhoni ta Yehovha ta laha u tshamaka kona kumbe u nghena eka website ya hina ya www.jw.org/ts
DYONDZA SWO TALA
I Yini Mahungu Lamanene?
Dyondza leswaku hi wahi mahungu lama humaka eka Xikwembu, leswaku ha yini ma ri ma xihatla ni leswi u faneleke u swi endla.
Timbhoni Ta Yehovha I Vanhu Va Njhani?
I tingani Timbhoni ta Yehovha leti u ti tivaka? I yini leswi hakunene u swi tivaka hi hina?


text:
I Mavito Ya Vamani Lama Tsariweke “Ebukwini Ya Vutomi”?
Nhlamulo ya Bibele
‘Buku ya vutomi’ leyi nakambe yi vuriwaka “buku-nsongwa ya vutomi” kumbe “buku ya xitsundzuxo,” yi ni mavito ya vanhu lava nga ta kuma vutomi lebyi nga heriki. (Nhlavutelo 3:5; 20:12; Malakiya 3:16) Xikwembu hi xona xi tsalaka mavito wolawo hi ku ya hi vutshembeki bya munhu eka xona.
“Hi mpfhuka misava yi va kona,” Xikwembu xi hambeta xi hlayisa malandza ya xona yo tshembeka emianakanyweni ya xona onge hiloko xi tsala mavito ya wona ebukwini. (Nhlavutelo 17:8) Swi tikomba onge wanuna wo tshembeka Avele hi yena wo sungula ku tsariwa ebukwini ya vutomi. (Vaheveru 11:4) Hambiswiritano, a ko va ni nxaxamelo wa mavito hikuva buku ya vutomi yi kombisa leswaku Yehovha i Xikwembu xa rirhandzu lexi ‘tivaka lava nga va xona.’—2 Timotiya 2:19; 1 Yohane 4:8.
Xana mavito ma nga suriwa “ebukwini ya vutomi”?
Ina. Xikwembu xi vule leswi malunghana ni vanhu lava nga yingisiki va le Israyele wa khale: “Mani na mani la ndzi dyoheleke ndzi ta n’wi sula ebukwini ya mina.” (Eksoda 32:33) Loko hi hambeta hi tshembeka, mavito ya hina ma ta tshama ma tsariwile eka “buku-nsongwa ya vutomi.”—Nhlavutelo 20:12.
DYONDZA SWO TALA
Xana Vutomi Bya Mina Byi Ni Xikongomelo?
Vanhu vo tala va anakanya leswaku mali ni ndhuma hi swona swo sungula evuton’wini, kambe ku ni swin’wana leswi tlulaka sweswo.
“Mfumo Wa Wena A Wu Te”—Vuprofeta Bya Bibele Lebyi Pakanisaka, Xiyenge 8
I yini Mfumo lowu vanhu vo tala va wu khongelelaka naswona ku ta ka wona swi vula yini eka wena?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Esaya 4:1-6
4 Entiyisweni vavasati va nkombo va ta khoma wanuna un’we esikwini rero,+ va ku: “Hi ta dya xinkwa xa hina vini hi tlhela hi ambala minkhancu ya hina vini; ntsena hi kombela ku vitaniwa hi vito ra wena leswaku hi susa ndzhukano wa hina.”+2 Esikwini rero leswi Yehovha a swi hlukisaka+ swi ta va swo khavisa ni ku vangamisa,+ kutani mihandzu ya tiko yi ta va swo tinyungubyisa ha swona+ ni swo saseka eka lava va balekeke va Israyele.+3 Kutani lava seleke eSiyoni ni lava siyiweke eYerusalema va ta vuriwa lava kwetsimaka eka yena,+ un’wana ni un’wana la tsarisiweke eYerusalema leswaku a hanya.+4 Enkarhini lowu Yehovha a nga ta hlantswa thyaka ra vanhwanyana va Siyoni+ a tlhela a hlantswa ku halata+ ngati+ ka Yerusalema exikarhi ka yena hi moya wa vuavanyisi ni hi moya lowu hisaka,+5 kunene Yehovha u ta tlhela a pfuxa papa ni musi ehenhla ka ndhawu yin’wana ni yin’wana ya Ntshava ya Siyoni+ ni le henhla ka ndhawu yakwe ya ntsombano ninhlikanhi, ni ku vangama ka malangavi ya ndzilo+ nivusiku;+ hikuva ehenhla ka ku vangama hinkwako ku ta va ni xisirhelelo.+6 Kutani ku ta va ni ntsonga lowu nga ta va ndzhuti ninhlikanhi loko ku ri ni ku hisa lokukulu,+ lowu nga ta va vutumbelo, lowu nga ta va ndhawu ya ku tifihla eka yona loko ku ri ni xidzedze ni loko ku na mpfula.+


text:
Swivutiso Swa Vahlayi
Xana marito ya Yesu lama kumekaka eka Matewu 19:10-12 ma vula leswaku lava va hlawulaka ku tshama va nga nghenelanga vukati va kume nyiko yoleyo hi ndlela yo karhi leyi nga hlamuselekiki?
Anakanya hi xiyimo lexi Yesu a vuleke marito ya yena malunghana ni ku nga ngheneli vukati. Loko Vafarisi va te eka yena kutani va fika va vulavula hi mhaka ya ku dlaya vukati, Yesu u wu veke erivaleni nawu wa Yehovha hi vukati. Hambileswi Nawu a wu n’wi pfumelela wanuna ku tsalela nsati wa yena papila ra ku dlaya vukati loko a kuma “nchumu wo karhi lowu nga tengangiki” eka yena, xiyimo a xi nga ri tano eku sunguleni. (Det. 24:1, 2) Kutani Yesu u te: “Mani na mani la tshikaka nsati wakwe, a teka un’wana, ku nga ri hi xivangelo xa vumbhisa, u endla vuoswi.”—Mat. 19:3-9.
Loko vadyondzisiwa va twa marito lawa, va te: “Loko swi ri tano hi wanuna eka nsati wakwe, a hi vutlhari ku teka.” Loko Yesu a va hlamula u te: “A hi vanhu hinkwavo lava kotaka ku amukela marito lawa, kambe ma amukeriwa hi lava nga ni nyiko ya kona ntsena. Hikuva ku ni vatsheniwa lava nga velekiwa va ri tano ku suka embelekweni wa vamana wa vona, nakambe ku ni vatsheniwa lava nga endliwa vatsheniwa hi vanhu, naswona ku ni vatsheniwa lava nga tiendla vatsheniwa hikwalaho ka mfumo wa matilo. Loyi a nga swi amukelaka a a swi amukele.”—Mat. 19:10-12.
Vatsheniwa va xiviri a ku ri vanhu lava a va velekiwe va ri tano hikwalaho ka ku lamala kumbe lava va endliweke vatsheniwa hikwalaho ka mhangu kumbe va nga lo tsemiwa. Hambiswiritano, a ku ri ni lava a va tihlawulele ku va vatsheniwa hambileswi a va nga ri vatsheniwa va xiviri. Hambileswi a va swi fanelekela ku nghenela vukati, va tikhomile kutani va nga byi ngheneli “hikwalaho ka mfumo wa matilo.” Ku fana na Yesu, va hlawule ku nga ngheneli vukati leswaku va ta tinyiketela entirhweni wa Mfumo. A va velekiwanga va ri ni nyiko ya ku nga ngheneli vukati naswona a va nyikiwanga nyiko yoleyo. Va swi amukerile. Hileswaku va hlakulele nyiko yoleyo hi ku tirhandzela.
Loko a tiyisekisa leswi Yesu a swi vuleke, muapostola Pawulo u hlamusele leswaku hambileswi Vakreste hinkwavo—lava nga byi nghenelangiki vukati ni lava byi ngheneleke—va nga tirhelaka Xikwembu hi ndlela leyi amukelekaka, lava nga byi nghenelangiki lava ‘tiyeke etimbilwini ta vona’ malunghana ni xiyimo xa vona va “endla kahle ngopfu.” Njhani? Vanhu lava ngheneleke vukati va fanele va tirhisa nkarhi ni matimba ya vona eka vona vini ni le ka vanghana va vona va vukati va tlhela va va khathalela. Hi hala tlhelo, Vakreste lava nga byi nghenelangiki vukati va nga endla ntirho wa Hosi handle ka vutihlamuleri byolebyo. Va teka xiyimo xa vona tanihi “nyiko” leyi humaka eka Xikwembu.—1 Kor. 7:7, 32-38.
Hikwalaho, Matsalwa ma hi byela leswaku Mukreste a nga kumi nyiko ya ku nga ngheneli vukati hi ndlela yo karhi leyi nga hlamuselekiki. Ku ri na sweswo, wa yi hlakulela hi ku nga ngheneli vukati leswaku a ta yisa timhaka ta Mfumo emahlweni handle ko kavanyetiwa. Vo tala namuntlha va tiyimisele ku nga byi ngheneli vukati hikwalaho ka xivangelo xolexo, naswona van’wana va fanele va va khutaza.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Samuwele 24:1-25
24 Ku hlundzuka ka Yehovha ku tlhela+ ku va kukulu eka Israyele, loko un’wana a hlohlotele Davhida ku lwa na vona, a ku: “Famba u ya hlaya+ Israyele hinkwaro na Yuda.”2 Kutani hosi yi byela Yowabu+ murhangeri wa mavandla ya nyimpi, loyi a a ri na yona, yi ku: “Ndzi kombela u famba-famba etinyimbeni hinkwato ta Israyele, ku sukela eDani ku ya eBera-xeba,+ n’wina mi tsarisa vanhu,+ kunene ndzi ta tiva nhlayo ya vanhu.”+3 Kambe Yowabu a ku eka hosi: “Onge Yehovha Xikwembu xa wena a nga engetela vanhu ka dzana ku ringana leswi va nga swona, mahlo ya hosi yanga leyi nga mufumi ma swi vona. Kambe loko ku ri hosi yanga leyi nga mufumi, ha yini yi tsakele nchumu lowu?”+4 Eku heteleleni rito ra hosi ri hlula+ ra Yowabu ni ra varhangeri va mavandla ya nyimpi. Hiloko Yowabu ni varhangeri va mavandla ya nyimpi va huma emahlweni ka hosi va ya tsarisa+ vanhu va Israyele.5 Kutani va pela Yordani va dzima mixaxa le Arowere+ exineneni xa muti lowu nga exikarhi ka nkova, etlhelweni ra va ka Gadi,+ ni ra Yazere.+6 Endzhaku ka sweswo, va fika eGiliyadi+ ni le tikweni ra Tahatimi-hodaxi va ya emahlweni eDani-yani va rhendzelekela eSidoni.+7 Hiloko va fika exisirhelelweni xa Tiri+ ni le mitini hinkwayo ya Vahivhi+ ni ya Vakanana, va fika emakumu ka Yuda eNegebu+ le Bera-xeba.+8 Hikwalaho va rhendzeleka etikweni hinkwaro va ya fika eYerusalema, eku heleni ka tin’hweti ta kaye ni masiku ya 20.9 Kutani Yowabu a humesa nhlayo ya ku tsarisiwa+ ka vanhu eka hosi; tiko ra Israyele ri ringana vavanuna va vurhena va 800 000 lava va khomaka banga, vavanuna va Yuda a ku ri vavanuna va 500 000.+10 Kutani mbilu ya Davhida yi sungula ku n’wi dya+ endzhaku ka loko a hlaye vanhu hi ndlela yoleyo. Hikwalaho Davhida a byela Yehovha a ku: “Ndzi dyohe+ ngopfu swinene hi leswi ndzi swi endleke. Sweswi, Yehovha ndzi kombela u tshika xihoxo xa nandza wa wena xi hundza;+ hikuva ndzi endle vuphukuphuku lebyikulu.”+11 Loko Davhida a pfuka nimixo, rito ra Yehovha ri fika eka Gadi+ lowa muprofeta, loyi a vonaka swivono swa Davhida,+ ri ku:12 “Famba u ya byela Davhida u ku, ‘Yehovha u te: “Ndzi veka swilo swinharhu eka wena.+ Tihlawulele xin’we xa swona leswaku ndzi ku endla xona.”’”+13 Hikwalaho Gadi a fika eka Davhida a n’wi byela, a ku eka yena:+ “Xana ku fanele ku ta malembe ya nkombo ya ndlala etikweni ra wena,+ kumbe tin’hweti tinharhu u baleka emahlweni ka swirha swa wena,+ swona swi ku hlongorisa, kumbe ku humelela masiku manharhu ya ntungu etikweni ra wena?+ Sweswi swi tive, u ndzi byela leswi ndzi nga ta swi angula Loyi a ndzi rhumeke.”14 Kutani Davhida a ku eka Gadi: “Swa ndzi karhata swinene. Ndzi kombela hi wela evokweni ra Yehovha,+ hikuva tintswalo ta yena ti tele;+ kambe u nga ndzi wiseli evokweni ra munhu.”+15 Hiloko Yehovha a vanga ntungu+ eIsrayele ku sukela nimixo ku ya fika enkarhini lowu vekiweke, lerova eka vanhu, ku sukela eDani ku ya eBera-xeba,+ ku fa vanhu vo ringana 70 000.+16 Ntsumi+ yi tshika voko ra yona ri tshambuluteriwe eYerusalema leswaku yi wu lovisa; kutani Yehovha a tisola+ hikwalaho ka khombo leri, hiloko a byela ntsumi leyi a yi lovisa vanhu, a ku: “Swi ringene! Sweswi yisa voko ra wena ehansi.” Ntsumi ya Yehovha a yi ri ekusuhi ni xivuya xa Arawuna+ lowa Muyebusi.+17 Davhida a ya emahlweni a byela Yehovha, loko a vona ntsumi leyi a yi dlaya vanhu, ina, u ye emahlweni a ku: “Waswivo, hi mina la dyoheke naswona hi mina la endleke xihoxo; kambe tinyimpfu+ leti—ti endle yini? Ndzi kombela leswaku voko ra wena ri ta ehenhla ka mina+ ni le henhla ka yindlu ya tatana.”18 Endzhaku Gadi a fika eka Davhida esikwini rero, a ku eka yena: “Tlhandluka u ya yimisela Yehovha alitari exivuyeni xa Arawuna lowa Muyebusi.”+19 Davhida a tlhandluka hi ku landza rito ra Gadi, hi ku landza leswi Yehovha a swi leriseke.+20 Loko Arawuna a languta ehansi kutani a vona hosi ni malandza ya yona va hundza va ta eka yena, xikan’we-kan’we Arawuna a huma a nkhinsama+ eka hosi, xikandza xakwe xi langute emisaveni.+21 Kutani Arawuna a ku: “Ha yini hosi yanga leyi nga mufumi yi ta eka nandza wa yona?” Hiloko Davhida a ku: “Leswaku ndzi xava+ xivuya xa wena ndzi akela Yehovha alitari, leswaku ntungu+ wu hela eka vanhu.”22 Kambe Arawuna a ku eka Davhida: “Hosi yanga leyi nga mufumi a yi xi teke+ yi endla leswi nga swinene ematihlweni ya yona. Languta tihomu ta gandzelo ro hisiwa ni xileyi xo hula ni switirho swa tihomu, leswaku swi va tihunyi.+23 Hinkwaswo Wena hosi, Arawuna u swi nyika hosi.” Arawuna a ya emahlweni a byela hosi a ku: “Onge Yehovha Xikwembu xa wena a nga ku tsakela.”+24 Hambiswiritano, hosi yi ku eka Arawuna: “E-e, kunene ndzi ta xi xava eka wena hi nxavo;+ a ndzi humesi switlhavelo swo hisiwa eka Yehovha Xikwembu xa mina handle ka nxavo.”+ Hikwalaho Davhida a xava+ xivuya ni tihomu hi tixikele ta silivhere ta 50.25 Kutani Davhida a akela Yehovha alitari+ kwalaho, a humesa switlhavelo swo hisiwa ni switlhavelo swa xinakulobye, Yehovha a pfumela leswaku a komberiwa+ hikwalaho ka tiko, lerova ntungu wu suka ehenhla ka Israyele.


text:
Swivutiso Swa Vahlayi . . .
Xana U Fanele U Pfumela Eka Dyondzo Ya Vunharhu-un’we Leswaku U Va Mukreste?
Buku ya le xikolweni xa le henhla leyi vuriwaka World Religions in Denmark, leyi humesiweke hi 2007 yi hlamusele Timbhoni ta Yehovha tanihi Vakreste lava nga tatiki ni xandla lava landzelaka leswi Bibele yi swi vulaka. Entiyisweni, Timbhoni ta Yehovha i vukhongeri bya Vukreste lebyi nga bya vunharhu hi ku kula eDenmark.
Hambiswiritano, bixopo wa Kereke ya Tiko ya le Denmark u sole xiboho xa mutsari wa buku yoleyo xo va a katse Timbhoni eka yona. Ha yini? Bixopo u te: “Ndza ha fanele ndzi hlangana ni mufundhisi loyi a tekaka [Timbhoni ta Yehovha] ti ri Vakreste. A ti pfumeli eka dyondzo ya Vunharhu-un’we leyi nga ya nkoka swinene evugandzerini bya Vukreste.”
Annika Hvithamar mutsari wa buku yoleyo, loyi a nga mukambisisi wa tidyondzo ta vukhongeri u vule leswaku loko vanhu va vutisiwa leswaku ha yini va tivula Vakreste, u nge va twi va vula leswaku hileswi va pfumelaka leswaku Xikwembu i Vunharhu-un’we. Ku tlula kwalaho xiyenge xa buku yoleyo lexi nga ni nhloko-mhaka leyi nge “Xana U Mukreste?” xi ri: “Dyondzo ya Vunharhu-un’we i yin’wana ya tidyondzo leti tikaka swinene ku ti twisisa etidyondzweni ta Vukreste.” Xi engetela xi ku: “Minkarhi hinkwayo swa tika ku hlamusela Vakreste lava nga nghenangiki xikolo leswaku ha yini Xikwembu lexi Vakreste va xi gandzelaka xi ri xikwembu xin’we ku nga ri swinharhu.”
“Dyondzo ya Vunharhu-un’we i yin’wana ya tidyondzo leti tikaka swinene ku ti twisisa etidyondzweni ta Vukreste”
Leswi Bibele yi swi dyondzisaka hi Xikwembu na Yesu swi le rivaleni naswona swi olovile. Swa olova ku swi twisisa. A ku kona laha rito “Vunharhu-un’we” ri kumekaka kona eRitweni ra Xikwembu hambi ku ri nhlamuselo ya rona. Bibele yi swi veka erivaleni leswaku Yesu Kreste i N’wana wa Xikwembu wa mativula. (Vakolosa 1:15) Nakambe yi vulavula hi Yesu tanihi ‘muhlanganisi exikarhi ka Xikwembu ni vanhu.’ (1 Timotiya 2:5) Malunghana na Tatana, Bibele yi ri: “Wena loyi vito ra wena u nga Yehovha, wena u ri wexe u La nge Henhla-henhla emisaveni hinkwayo.”—Pisalema 83:18.
Timbhoni ta Yehovha ti tshemba leswaku ku pfumela eka Yesu i swa nkoka. (Yohane 3:16) Hikwalaho ka sweswo, ti xi tekela enhlokweni xileriso xa Yesu lexi nge: “Ku tsariwile, ‘U fanele ku gandzela Yehovha Xikwembu xa wena, naswona u fanele ku endlela yena ntsena ntirho wo kwetsima.’” (Matewu 4:10) Hakunene munhu loyi a tikarhatelaka ku yingisa swileriso swa Yesu a nga vuriwa Mukreste.


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Ku Hanyisana Ni Vatswari Va Munghana Wa Wena Wa Vukati
Jenny * u ri: Mana wa Ryan a a nga chavi ku ndzi byela leswi a nga swi rhandziki ha mina. Kambe xiyimo a xi ri lexi fanaka eka Ryan loko hi endzele vatswari va mina. A ndzi nga si tshama ndzi va vona va khoma munhu hi ndlela yo biha ku fana ni ndlela leyi a va n’wi khome ha yona Ryan! Sweswo swi endle leswaku swi hi tikela ku endzela vatswari va hina.
Ryan u ri: Manana a a nga ehleketi leswaku u kona munhu loyi a nga ta kota ku khathalela n’wana wakwe, leswi swi endle leswaku a tshamela ku vona swihoxo swa Jenny ku sukela loko ha ha ku sungula ku rhandzana. Vatswari va Jenny na vona a va ndzi khoma hi ndlela leyi fanaka, a va tshamela ku ndzi xopaxopa. Xiphiqo hileswaku endzhaku ka swiendlakalo sweswo, un’wana ni un’wana wa hina a yimelela vatswari vakwe kutani hi sungula ku kombana hi tintiho.
KU NGA twanani ni vatswari va munghana wa wena wa vukati ku nga va mhaka leyi hlekisaka eka vaendli va mafenya, kambe entiyisweni yona a yi hlekisi. Reena, wansati la tekiweke wa le Indiya u ri: “Ku hundze malembe mana wa nuna wa mina a ri karhi a nghenelela evukatini bya hina. Minkarhi yo tala a ndzi byela nuna wa mina loko ndzi hlundzukile hikuva a ndzi nga ta swi kota ku vulavula ni mana wakwe. Swi vonaka onge nkarhi na nkarhi a a fanele a hlawula exikarhi ko va nuna lonene ni ku va n’wana lonene.”
I yini lexi endlaka leswaku vatswari van’wana va nghenelela etimhakeni ta vukati bya vana va vona? Jenny, loyi a nga tshahiwa eku sunguleni ka xihloko lexi, u nyikela xivangelo xin’we. U ri: “Swi nga ha endleka leswaku swa va tikela ku vona munhu la ha riki muntshwa naswona a nga riki na ntokoto a sungula ku khathalela n’wana wa vona.” Dilip, nuna wa Reena u nyikela xivangelo xin’wana. U ri: “Vatswari lava nga kulula va n’watseka va tlhela va titsona swo karhi hikwalaho ka n’wana wa vona va nga ha vona onge va hambanisiwa ni n’wana wa vona. Xin’wana lexi nga ha endlaka leswaku va nga dyi byi rhelela i ku ehleketa leswaku n’wana wa vona a nga na byona vutlhari lebyi nga ta n’wi pfuna leswaku a va ni vukati lebyinene.”
Entiyisweni minkarhi yin’wana mpatswa hi wona lowu endlaka leswaku vatswari va nghenelela evukatini bya wona. Xiya xikombiso xa Michael na Leanne, mpatswa lowu tekaneke wa le Australia. Michael u ri: “Leanne u kulele endyangwini lowu swirho swa wona swi tolovelaneke swinene naswona swi phofulelanaka ta le mbilwini hi ku ntshunxeka. Kutani endzhaku ka loko hi tekanile, a a vulavula ni tata wakwe malunghana ni swiboho leswi hi faneleke hi swi endla. Tata wakwe a hi nyika swiringanyeto swo tala, kambe a swi nga ndzi tsakisi loko nsati wa mina a ya eka tata wakwe loko a ri ni xiphiqo ematshan’weni yo byela mina!”
Swi le rivaleni leswaku ku va vatswari va nghenelela evukatini bya vana va vona swi nga vanga swiphiqo. Xana swi tano evukatini bya wena? Mi hanyisana njhani wena ni vatswari va munghana wa wena wa vukati naswona byi njhani vuxaka exikarhi ka munghana wa wena wa vukati ni vatswari va wena? Xiya mintlhontlho yimbirhi leyi nga ha vaka kona ni leswi u nga swi endlaka.
NTLHONTLHO WO SUNGULA:
Munghana wa wena wa vukati u vonaka a tolovelane ngopfu ni vatswari vakwe. Luis, nuna la tekeke wa le Spain, u ri: “Nsati wa mina a a vona onge loko hi nga tshami ekusuhi ni vatswari vakwe, u ta va a nga tshembeki eka vona. Hi hala tlhelo, loko n’wana wa hina wa jaha a ha ku velekiwa, vatswari va mina a va hi endzela masiku hinkwawo naswona sweswo a swi nga n’wi tsakisi nsati wa mina. Leswi a swi endla leswaku hi tshamela ku holova.”
Tsundzuka leswi:
Loko Bibele yi hlamusela lunghiselelo ra vukati yi vula leswaku “wanuna u ta siya tata wakwe ni mana wakwe naswona u fanele ku namarhela nsati wakwe, kutani va fanele va va nyama yin’we.” (Genesa 2:24) Ku va “nyama yin’we” a swi vuli ku tshama swin’we ntsena. Swi vula leswaku nuna ni nsati va sungula ndyangu lowuntshwa, lowu va faneleke va rhangisa wona ku tlula mindyangu ya ka vona. (1 Vakorinto 11:3) I ntiyiso leswaku havumbirhi bya vona va ha fanele va xixima vatswari va vona naswona sweswo swi vula leswaku va fanele va kombisa leswaku va khathala ha vona. (Vaefesa 6:2) Kambe ku vuriwa yini loko u vona onge ndlela leyi munghana wa wena wa vukati a va khathalelaka ha yona vatswari vakwe yi ku endla u vona onge a nga na mhaka na wena?
Leswi u nga swi endlaka:
Languta xiyimo lexi hi ndlela leyinene. Xana hakunene munghana wa wena wa vukati u tolovelane swinene ni vatswari vakwe kumbexana sweswo swi vangiwa hileswi wena u nga va tolovelangiki ngopfu vatswari va wena? Loko swi ri tano, xana swi nga ha endleka leswaku ndlela leyi u kurisiweke ha yona yi hoxa xandla eka ndlela leyi u xi langutaka ha yona xiyimo lexi? Xana swi nga ha endleka leswaku sweswo swi vangiwa hi mavondzo?—Swivuriso 14:30; 1 Vakorinto 13:4; Vagalatiya 5:26.
Swi lava leswaku munhu a tikambisisa hi ku tshembeka leswaku a hlamula swivutiso sweswo. Kambe i swa nkoka leswaku munhu a swi hlamula. Loko ku ri leswaku timhaka ta vatswari va n’wina hi tona leti endlaka leswaku mi tshamela ku holova, sweswo swi kombisa leswaku mi ni xiphiqo evukatini bya n’wina naswona a xi vangiwi hi vatswari va n’wina.
Swiphiqo swo tala evukatini swi vangiwa hileswi vatekani va nga voniki timhaka hi ndlela leyi fanaka. Xana u nga ringeta ku vona swilo hilaha munghana wa wena wa vukati a swi vonaka hakona? (Vafilipiya 2:4; 4:5) Leswi hi swona leswi Adrián wanuna la tekeke wa le Mexico a swi endleke. U ri: “Nsati wa mina u kulele endyangwini lowu nga ni nkucetelo wo biha naswona leswi swi endle leswaku ndzi fambela ekule ni vatswari vakwe. Eku heteleleni, ndzi hete malembe ndzi nga tihlanganisi na vona. Leswi swi vange timholovo evukatini bya hina hikuva nsati wa mina a ha lava ku va namarhela, ngopfu-ngopfu mana wakwe.”
Hi ku famba ka nkarhi, Adrián u cince langutelo rakwe. U ri: “Hambileswi a ndzi swi tiva leswaku nsati wa mina u kuma nkucetelo wo biha loko a tihlanganisa ngopfu ni vatswari vakwe, ndzi tlhele ndzi swi xiya leswaku ku fambela ekule na vona, swi nga nyanyisa swiphiqo. Hikwalaho, ndzi ringete ku tlhela ndzi aka vuxaka lebyinene na vona.” *
RINGETA LESWI: Swi tsale ehansi leswi u vonaka onge hi swona swiphiqo leswi ku karhataka malunghana ni vatswari va munghana wa wena wa vukati, ivi na yena a endla hilaha ku fanaka. Loko swi koteka, sungula hi ku tsala u ku: “Ndzi ehleketa leswaku . . . ” Kutani mi cincana maphepha ya n’wina. Havumbirhi bya n’wina ehleketani hi tindlela leti mi nga ha phofulelanaka ha tona leswi swi mi karhataka.
NTLHONTLHO WA VUMBIRHI:
Vatswari va munghana wa wena wa vukati va nghenelela eka xin’wana ni xin’wana evukatini bya n’wina naswona va mi nyika switsundzuxo leswi nga riki swa nkoka. Nelya, wansati la tekiweke wa le Kazakhstan u ri: “Mina ni nuna wa mina hi hete malembe ya nkombo hi ri karhi hi tshama ni vatswari vakwe. A ku tshama ku ri ni timholovo malunghana ni ndlela leyi hi kurisaka vana va hina ha yona, ndlela leyi ndzi swekaka ha yona hambi ku ri ku basisa. Ndzi vulavule ni nuna wa mina swin’we ni mana wakwe hi mhaka leyi kambe sweswo swi lo nyanyisa timholovo!”
Tsundzuka leswi:
Loko u nghenela vukati a wa ha ri ehansi ka vulawuri bya vatswari va wena. Ematshan’weni ya sweswo, Bibele yi vula leswaku “nhloko ya wanuna un’wana ni un’wana i Kreste; kasi nhloko ya wansati i wanuna,” ku nga nuna wakwe. (1 Vakorinto 11:3) Hambiswiritano, hilaha swi boxiweke hakona eku sunguleni ka xihloko lexi, mpatswa wu fanele wu xixima vatswari va wona. Entiyisweni Swivuriso 23:22 yi hi byela leswi: “Yingisa tata wa wena la ku velekeke, naswona u nga n’wi languteli ehansi mana wa wena hileswi a kuleke.” Kambe ku vuriwa yini loko vatswari va wena kumbe vatswari va munghana wa wena wa vukati va nga ri na mhaka na swona leswaku nuna hi yena nhloko ya ndyangu kutani va sindzisa leswaku ku tirha mavonelo ya vona?
Leswi u nga swi endlaka:
Ringeta ku twisisa leswaku i yini lexi endlaka leswaku vatswari va nghenelela evuton’wini bya vana va vona. Ryan loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi u ri: “Minkarhi yin’wana vatswari va lava leswaku vana va vona va va katsa eka swiboho swin’wana leswi va swi endlaka.” Ku nghenelela ka vona ku nga va ku nga bohi naswona mi nga ha langutana na kona hi ku yingisa xikhutazo xa Bibele lexi nge: “Hambetani mi lehiselana mbilu ni ku rivalelana hi ku ntshunxeka loko un’wana a ri ni xivangelo xa ku vilerisiwa hi un’wanyana.” (Vakolosa 3:13) Nakambe ku vuriwa yini loko ku ri leswaku ku nghenelela ka vatswari va munghana wa wena wa vukati ku endla leswaku wena ni munghana wa wena wa vukati mi holova?
Mimpatswa yin’wana leyi tekaneke yi dyondze ku ka yi nga tihlanganisi ngopfu ni vatswari va yona. Leswi a swi vuli swona leswaku u fanele u vulavula na vona u hlundzukile. * Hakanyingi u fanele u swi kombisa hi swiendlo leswaku u rhangisa swilaveko swa munghana wa wena wa vukati. Masayuki wanuna la tekeke wa le Japani u ri: “Loko vatswari va vula mavonelo ya vona u nga hatliseli ku pfumelelana na wona. Tsundzuka leswaku u aka ndyangu lowuntshwa. Hikwalaho, sungula hi ku twa leswaku munghana wa wena wa vukati u titwa njhani hi mavonelo ya vona.”
RINGETA LESWI: Burisana ni munghana wa wena wa vukati hileswi swi endlaka leswaku ku nghenelela ka vatswari va n’wina evukatini bya n’wina swi vanga timholovo. Havumbirhi bya n’wina, swi tsaleni ehansi leswi mi nga laviki leswaku vatswari va n’wina va nghenelela eka swona ni ndlela leyi mi nga ta swi landzela ha yona, kambe hi hala tlhelo mi va xixima.
Minkarhi yo tala ku nga twanani ni vatswari va munghana wa wena wa vukati swi nga herisiwa hi ku ringeta ku twisisa xikongomelo xa vona naswona mi nga pfumeli leswaku sweswo swi mi holovisa. Malunghana ni mhaka leyi, Jenny u ri: “Minkarhi yin’wana loko mina ni nuna wa mina hi vulavula hi vatswari va hina a hi va twela vusiwana, naswona a hi swi vona leswaku hi ta va twisa ku vava loko hi tshamela ku vulavula hi ku nga hetiseki ka vona. Eku heteleleni, hi tshike ku vulavula hi ku nga hetiseki ka vona kambe hi tlhantlha xiphiqo lexi nga kona hi nkarhi wolowo. Leswi swi endle leswaku hi rhandzana swinene tanihi nuna ni nsati.”
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
^ ndzim. 14 Hakunene swa twisiseka leswaku loko vatswari va tikhoma hi ndlela yo biha naswona va nga hundzuki, vuxaka bya ndyangu byi nga onhaka.—1 Vakorinto 5:11.
^ ndzim. 19 Minkarhi yin’wana u nga ha lava ku vulavula hi xiphiqo xo karhi ni vatswari va wena kumbe va munghana wa wena wa vukati. Loko swi ri tano, swi endle hi xichavo ni hi moya wo rhula.—Swivuriso 15:1; Vaefesa 4:2; Vakolosa 3:12.
TIVUTISE . . .
Hi tihi timfanelo letinene leti vatswari va munghana wa mina wa vukati va nga na tona?
Ndzi nga va xixima njhani vatswari va mina hi hala tlhelo ndzi rhangisa swilaveko swa munghana wa mina wa vukati?
DYONDZA SWO TALA
Ndlela Yo Hlula Swihinga Leswi Mimpatswa Leya Ha Ku Cataka Yi Langutanaka Na Swona
Xana ma ha ku cata? Bibele yi nga mi pfuna leswaku mi tiyisa vukati bya n’wina.


text:
Ku Lavisisa Moya Wa Khisimusi
“Swa olova leswaku vanhu va nyanyuka hi nkarhi wa Khisimusi. Nkarhi wa Khisimusi wu va nkarhi wa ku hetisisa swilo leswi munhu a swi endlaka hi ku va a boheka, nkarhi wa ku tshama ni maxaka ni vanghana wu nga kavanyeteka hi ku tshama munhu a khomekile. Nkarhi wun’wana, ntsako lowu hi vaka na wona wu kavanyetiwa hi ntshikilelo lowu hi langutanaka na wona.”—KHALE KA NDHUNA-NKULU BRAD HENRY WA LE OKLAHOMA [U.S.A.], DECEMBER 23, 2008.
LOKO nguva ya Khisimusi yi ri karhi yi tshinela, tinsimu, tifilimi ni minongonoko ya TV yi hlohlotela vanhu leswaku va va ni moya wa Khisimusi. Xana u ehleketa leswaku ku fanele ku va yini nchumu wa nkoka swinene hi nkarhi wa Khisimusi? Xana ku fanele ku va
- Ku tsundzuka Yesu Kreste?
- Ku katseka eka ntsako lowu tisiwaka hi ku nyika?
- Ku pfuna lava pfumalaka?
- Ku heta nkarhi ni ndyangu?
- Ku kondletela ku rhula?
Hilaha Ndhuna-nkulu Henry, loyi a tshahiweke eku sunguleni, a swi vekeke hakona, vanhu vo tala lava tlangelaka Khisimusi va kuma swi va tikela ku fikelela yin’wana ya tipakani toleto hi nguva yoleyo. Hi nkarhi wa Khisimusi vanhu va tala ku va va khomekile, va tshikilelekile ni ku xavisa. Xana a swi koteki ku kuma ntsako ni rirhandzu leswi kumiwaka hi Khisimusi?
Bibele yi khutaza un’wana ni un’wana wa hina ku tsundzuka Yesu Kreste, ku hanana, ku pfuna lava pfumalaka ni ku heta nkarhi ni mindyangu ya hina. Yi tlhela yi hi dyondzisa ndlela leyi hi nga kondletelaka ku rhula ha yona. Hikokwalaho, ematshan’weni yo bula hileswaku ha yini van’wana va nga yi tlangeli Khisimusi, * swihloko leswi swa ntlhandlamano swi ta kambisisa swivutiso leswi landzelaka:
- Xana van’wana va ehleketa leswaku hi xihi xivangelo xo tlangela Khisimusi?
- Ha yini swi tika ku kuma ntsako ni rirhandzu leswi a swi fanele swi va kona hi Khisimusi?
- Hi yihi milawu ya Bibele leyi pfuneke vanhu va timiliyoni leswaku va kuma nchumu wo antswa ku tlula Khisimusi?
^ ndzim. 10 Leswaku u kuma swivangelo swa Matsalwa leswi endlaka vanhu van’wana va endla xiboho xo ka va nga tlangeli Khisimusi, vona xihloko lexi nge “Swivutiso Swa Vahlayi—Ha Yini Vanhu Van’wana Va Nga Tlangeli Khisimusi?”


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Trinidad Na Tobago
The Assn of JWs of Trinidad and Tobago
Lower Rapsey St and Laxmi Lane
CUREPE
TRINIDAD AND TOBAGO
+1 868-663-3392
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:00 a.m. ku ya eka 11:00 a.m. na 1:00 p.m. ku ya eka 4:00 p.m.
Swi teka 45 wa timinete
Hi Ku Komisa
Ri langutela ntirho wa Timbhoni ta Yehovha wo dyondzisa Bibele eTrinidad na Tobago ku katsa ni le Guyana.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tipisalema 85:1-13
Ya mufambisi. Ya vana va Kora. Miloti.85 Oho Yehovha, u tsakele tiko ra wena;+U vuyise vanhu va Yakobe lava a va yisiwe evukhumbini.+2 U rivalele xidyoho xa vanhu va wena;+U funengete xidyoho xa vona hinkwaxo.+Se′lah.3 U lawule ku hlundzuka ka wena hinkwako;+U tlherise ku hlundzuka ka wena hinkwako.+4 Hi hlengelete u hi vuyisa, Wena Xikwembu xa ku ponisiwa ka hina,+U nga ha dyiwi hi mbitsi hikwalaho ka hina.+5 Xana u ta hi hlundzukela hilaha ku nga riki na makumu?+Xana u ta kombisa ku hlundzuka ka wena ku suka eka xitukulwana xin’wana ku ya eka xitukulwana xin’wana?+6 Xana wena u nge tlheli u hi hanyisa,+Leswaku vanhu va wena va ta tsaka eka wena?+7 Oho Yehovha, hi kombe musa wa wena wa rirhandzu,+Onge u nga hi ponisa.+8 Ndzi ta swi twa leswi Yehovha Xikwembu xa ntiyiso a nga ta swi vula,+Hikuva u ta vula ku rhula eka vanhu+ vakwe ni le ka lavo tshembeka vakwe,Kambe vona va nga tlheli va titshemba.+9 Hakunene ku ponisa ka yena ku le kusuhi ni lava va n’wi chavaka,+Leswaku ku vangama ku tshama etikweni ra hina.+10 Loko ku ri musa wa rirhandzu ni ntiyiso, swi hlanganile;+Ku lulama ni ku rhula—swi ntswontswanile.+11 Ntiyiso wu ta hluka emisaveni,+Ni ku lulama ku ta languta ehansi ku ri ematilweni.+12 Loko ku ri Yehovha, na yena u ta humesa leswinene,+Ni tiko ra hina ri ta humesa ntshovelo wa rona.+13 Ku lulama ku ta famba emahlweni ka yena,+Naswona ku ta endla ndlela hi milenge yakwe.+


text:
OCTOBER 23, 2013
MEXICO
Swidzedze Swa Matimba Swi Hlasela eMexico
Hi September 2013, Xidzedze xa Ingrid ni xa Manuel swi hlasele Mexico, swi fambisana ni mpfula ya matimba leyi vangeke ndhambi ni ku tlhela yi hirimuxa misava. Swidzedze leswi swi onhe makaya ni masimu, swi tlhela swi dlaya vanhu va kwalomu ka 80. Ku ve ni Mbhoni ya Yehovha leyi vavisekeke hi nkarhi wa mhangu leyi. Ku engetela kwalaho, ku onhaka ka magondzo ku endle leswaku Timbhoni ta 300 leti a ti ri entsombanweni wa muganga eChilpancingo le xifundzheni xa Guerrero ti nga ha swi koti ku tlhelela emakaya ya tona. Timbhoni teto ti rhurheriwe eHolweni ya Tinhlengeletano ya Timbhoni ta Yehovha ni le makaya ya Timbhoni ta kwalaho. Vayimeri va rhavi ra Timbhoni ta Yehovha eMexico va hambeta va tirha swin’we ni valanguteri va swifundzha ni tikomiti to phalala leti vumbiwaka hi vakulu lava nga Timbhoni leswaku va khathalela swilaveko swa lava hlaseriweke hi swidzedze leswi.
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000
Mexico: Marco Barrera, tel. +52 555 858 0116


text:
MHAKA YA VUTOMI
Ku Tiyimisela Ku Tirhela Yehovha, Kwihi Na Kwihi
A ndzi nga si tshama ndzi chumayela ndzi ri ndzexe. A ndzi chava swinene lerova milenge ya mina a yi rhurhumela nkarhi wun’wana ni wun’wana loko ndzi ya ensin’wini. Lexi nyanyiseke swilo, vanhu va nsimu leyi a ndzi yi tirha a va nga ri tsakeli rungula ra mina. Vanhu van’wana a va hlundzuka swinene va tlhela va vula leswaku va ta ndzi ba. Eka n’hweti leyi ndzi sunguleke ku phayona ha yona, ndzi fambise xibukwana xin’we ntsena.—Markus.
SWESWO swi endleke hi 1949, malembe yo tlula 60 lama hundzeke, kambe mhaka ya mina yi sungule malembe yo tala emahlweni ka kwalaho. Tata wa mina Hendrik, a a tirha ku lunghisa tintanghu a tlhela a tirha ni le mintangeni le Donderen, ku nga ximutana xin’wana le n’walungwini wa Drenthe, le Netherlands. Ndzi velekiwe kwalaho hi 1927, ndzi ri n’wana wa vumune eka va nkombo. Yindlu ya ka hina a yi ri ekusuhi ni patu leri a ri nga ri na xikontiri endhawini ya le makaya. Vaakelani va ka hina vo tala a va ri van’wamapurasi naswona a ndzi byi tsakela vutomi bya le mapurasini. Hi 1947, loko ndzi ri ni malembe ya 19, ndzi kume ntiyiso eka Theunis Been, un’wana wa vaakelani va ka hina. Ndza tsundzuka leswaku a ndzi nga n’wi tsakeli Theunis loko ndzi hlangana na yena ro sungula, kambe endzhakunyana ka Nyimpi ya Vumbirhi ya Misava, u ve Mbhoni ya Yehovha naswona ndzi swi xiyile leswaku a a ri ni xinghana swinene ku tlula khale. Ku cinca loku ka vumunhu bya yena ku ndzi tsakisile, hikwalaho ndzi n’wi yingiserile loko a vulavula na mina hi xitshembiso xa Xikwembu xa misava leyi nga ta va paradeyisi. Ndzi hatle ndzi amukela ntiyiso naswona hi ve vanghana lavakulu. *
Ndzi sungule ku chumayela hi May 1948, naswona hi n’hweti leyi landzelaka, hi June 20, ndzi khuvuriwile entsombanweni lowu a wu ri eUtrecht. Hi January 1, 1949, ndzi sungule ku phayona naswona ndzi averiwe ku ya eBorculo, evuxeni bya Netherlands, laha a ku ri ni vandlha leritsongo. Ndzi boheke ku famba tikhilomitara ta kwalomu ka 130 leswaku ndzi ya fika kwalaho, hikwalaho ndzi anakanye ku famba hi xikanyakanya xa mina. A ndzi anakanya leswaku swi ta ndzi teka kwalomu ka tiawara ta tsevu, kambe hikwalaho ka mpfula leyikulu ni moya lowukulu lowu a wu hungela laha a ndzi huma kona, swi ndzi teke tiawara ta 12, hambileswi ndzi fambeke hi xitimela eka tikhilomitara ta 90 to hetelela. Ndzi hetelele ndzi fike nimadyambu swinene laha a ndzi ya kona, ku nga kaya ra ndyangu lowu nga Timbhoni lowu a ndzi ta tshama na wona loko ndzi phayona endhawini yoleyo.
Emalembeni wolawo ya le ndzhaku ka nyimpi, vanhu a va swerile. A ndzo va na sudi yin’we ni maburuku mambirhi—sudi ya kona a yi ri yikulu ngopfu kasi maburuku a ma kome ngopfu! Hilaha ndzi vuleke hakona eku sunguleni, n’hweti ya mina yo sungula le Borculo a yi tika, kambe Yehovha u ndzi katekisile hi tidyondzo ta Bibele to hlayanyana. Endzhaku ka tin’hweti ta kaye, ndzi averiwe ku ya eAmsterdam.
NDZI SUKA EMATIKO-XIKAYA NDZI YA EDOROBENI
Leswi a ndzi kuriseriwe endhawini leyi vanhu va kona va rhandzaka ku rima, sweswi ndzi tikume ndzi ri eAmsterdam, ku nga doroba lerikulu swinene ra le Netherlands. Vanhu va kona a va ma tsakela swinene mahungu lamanene. Hi n’hweti yo sungula, ndzi fambise minkandziyiso yo tala ku tlula leyi ndzi yi fambiseke etin’hwetini ta kaye leti hundzeke. Swi nga si ya kwihi se a ndzi fambisa tidyondzo ta Bibele ta kwalomu ka nhungu. Endzhaku ka loko ndzi hlawuriwe ku va nandza wa vandlha (loyi sweswi a vuriwaka muhlanganisi wa huvo ya vakulu), ndzi averiwe ku nyikela nkulumo ya mina yo sungula ya le rivaleni. Eka mina wolowo a wu ri ntirho wo tika, hikwalaho ndzi te hefu, loko ndzi yisiwe evandlheni rin’wana emahlweninyana ka ku va ndzi nyikela nkulumo yoleyo. A ndzi nga swi tivi leswaku emalembeni lama landzelaka a ndzi ta nyikela tinkulumo to tlula 5 000.
Hi May 1950, ndzi averiwe ku ya eHaarlem. Endzhaku ka sweswo ndzi rhambiwe ku va mulanguteri wa xifundzha. Ndzi hete masiku manharhu byi nga phahi. Ndzi byele Robert Winkler, un’wana wa vamakwerhu lava tirhaka ehofisini ya rhavi, leswaku a ndzi tivona ndzi nga faneleki, kambe yena u te: “Wena tata tifomo toleto. U ta dyondza.” Endzhakunyana ka kwalaho, ndzi leteriwe ku ringana n’hweti naswona ndzi sungule ku va nandza (mulanguteri) wa xifundzha. Siku rin’wana loko ndzi endzele vandlha rin’wana, ndzi hlangane na Janny Taatgen, phayona leri a ra ha ri muntshwa leri a ri tsakile leri a ri n’wi rhandza swinene Yehovha naswona ri ri ni moya wo tinyikela. Hi tekane hi 1955. Kambe ndzi nga si ya emahlweni ni mhaka ya mina, Janny u ta hlamusela ndlela leyi a veke phayona ha yona ni ndlela leyi hi tirheke swin’we ha yona endzhaku ka loko hi tekanile.
HI TIRHA TANIHI MPATSWA
Janny: Manana u ve Mbhoni hi 1945 loko ndzi ri ni malembe ya 11. U nambe a vona nkoka wo dyondza Bibele ni vana va yena vanharhu, kambe Tatana a a nga lavi ku twa nchumu hi ntiyiso, hikwalaho Manana a a hi dyondzisa loko Tatana a nga ri kona ekaya.
Nhlangano wo sungula lowu ndzi yeke eka wona a ku ri ntsombano lowu a wu ri le The Hague hi 1950. Endzhaku ka vhiki, ndzi ye enhlanganweni wa mina wo sungula eHolweni ya Mfumo le Assen (Drenthe). Tatana a a dye makala naswona u ndzi hlongorile ekaya. Manana u te: “Wa ku tiva laha u nga tshamaka kona.” A ndzi swi tiva leswaku u vulavula hi vamakwerhu va moya. Ndzi rhange ndzi tshama ni ndyangu wa Timbhoni lowu a wu tshama ekusuhi ni le kaya, kambe Tatana a ha ndzi tikisela vutomi, hikwalaho ndzi rhurhele evandlheni ra le Deventer (Overijssel), leri a ri ri tikhilomitara ta kwalomu ka 95 ku suka ekaya. Hambiswiritano, a ndza ha ri ntsongo, hikwalaho valawuri va mfumo va lwisane na Tatana hileswi a ndzi hlongoleke ekaya. Hikwalaho ka sweswo, u ndzi byele leswaku ndzi vuya ekaya. Hambileswi Tatana a nga wu amukelangiki ntiyiso, eku heteleleni u ndzi pfumelerile ku ya eminhlanganweni hinkwayo ni ku ya chumayela.
Endzhakunyana ka loko ndzi tlhelele ekaya, Manana u sungule ku vabya swinene kutani a ndzi boheka ku endla mintirho hinkwayo ya le kaya. Ndzi ye emahlweni ndzi endla nhluvuko hi tlhelo ra moya ku nga khathariseki leswi, naswona ndzi khuvuriwe hi 1951 ndzi ri ni malembe ya 17. Hi 1952, endzhaku ka loko Manana a horile emavabyini ya yena, ndzi tirhe ni maphayona manharhu ya xisati ku ringana tin’hweti timbirhi hi teke vuphayona bya nkarhi wo wisa (bya nkarhinyana). A hi tshama ebyatsweni naswona a hi chumayela emadorobeni mambirhi le Drenthe. Ndzi ve phayona ra nkarhi hinkwawo hi 1953. Endzhaku ka lembe, mulanguteri wa xifundzha loyi a a ha ri muntshwa u endzele vandlha ra hina. A ku ri Markus. Hi tekane hi May 1955, tanihi leswi a hi swi vona leswaku hi nga tirhela Yehovha hi ri mpatswa.—Ekl. 4:9-12.
Markus: Endzhaku ka loko hi tekanile, hi rhange hi averiwa ku va maphayona le Veendam (Groningen). A hi tshama ekamareni leritsongo swinene. Nilokoswiritano, Janny u sasekise kamara rolero a tlhela a endla ku tshameka eka rona. Vusiku byin’wana ni byin’wana a hi fanele hi susa tafula ra hina ni switulu swimbirhi leswitsongo leswaku hi ta kota ku etlerisa mubedo wa hina lowu fanaka ni wodropo.
Endzhaku ka tin’hweti ta tsevu, hi rhambiwile leswaku hi ya endzela mavandlha le Belgium. Hi 1955, a ku ri ni vahuweleri va kwalomu ka 4 000 etikweni rero. Sweswi ku ni vahuweleri vo tlula 24 000! Le Flanders, en’walungwini wa Belgium, vanhu va kona va vulavula ririmi leri fanaka ni leri vulavuriwaka le Netherlands. Hambiswiritano, mavulavulelo ya le Belgium ma hambanile swinene, hikwalaho eku sunguleni a hi fanele hi hlula xihinga xa ririmi.
Janny: Ntirho wo endzela mavandlha wu lava munhu a ri ni moya wo tinyiketela wa xiviri. A hi endzela mavandlha hi swikanyakanya swa hina naswona a hi tshama emakaya ya vamakwerhu. Leswi a hi nga ri na ndhawu ya hina laha a hi ta ya kona loko hi nga si ya evandlheni rin’wana, a hi tshama ku fikela hi Musumbhunuku, hi ya evandlheni leri landzelaka hi Ravumbihi nimixo. Kambe minkarhi hinkwayo a hi teka ntirho wa hina tanihi nkateko lowu humaka eka Yehovha.
Markus: Eku sunguleni, a hi nga va tivi vamakwerhu va le mavandlheni, kambe a va ri ni musa ni malwandla. (Hev. 13:2) Emalembeni lama landzeleke, hi endzele mavandlha hinkwawo ya Xidachi le Belgium ku ringana minkarhi yo hlayanyana. Sweswo swi hi tisele mikateko yo tala. Hi xikombiso, hi kote ku tiva vamakwerhu vo tala lava a va ri emugangeni lowu ku tirhisiwaka Xidachi naswona a hi va rhandza swinene. Hi vone madzana ya vantshwa va kula va tlhela va wupfa hi tlhelo ra moya kutani va tinyiketela eka Yehovha, va rhangisa timhaka ta Mfumo evuton’wini bya vona. Swa tsakisa swinene ku vona vo tala va vona va tirhela Yehovha hi ku tshembeka entirhweni wa nkarhi hinkwawo. (3 Yoh. 4) Ku “khutazana” loku ku endle swi hi olovela ku ya emahlweni hi mbilu hinkwayo ni xiavelo xa hina.—Rhom. 1:12.
NTLHONTLHO LOWUKULU NI NKATEKO WA XIVIRI
Markus: Ku sukela hi siku leri hi tekaneke ha rona, a hi swi navela hi mbilu hinkwayo ku ya eXikolweni xa Giliyadi. Siku ni siku a hi dyondza Xinghezi ku ringana awara. Hambiswiritano, a swi nga olovi ku dyondza Xinghezi hi ku tirhisa tibuku, hikwalaho hi anakanye ku ya eNghilandhi hi nkarhi wa hina wa ku wisa leswaku hi ta titoloveta ririmi leri loko hi ri karhi hi chumayela kwalaho. Eku heteleleni, hi 1963 hi kume mvhilopho leyi humaka eyindlu-nkulu ya misava hinkwayo le Brooklyn. A yi ri ni mapapila mambirhi, rin’we a ri ri ra mina lerin’wana a ri ri ra Janny. Papila ra mina a ku ri xirhambo xa leswaku ndzi ya eka ntlawa wo hlawuleka wa le Giliyadi wa tin’hweti ta khume. Khoso yoleyo a yi ta dyondzisa ngopfu vamakwerhu va xinuna ndlela yo hlela ntirho wo chumayela. Hikwalaho eka swichudeni swa 100 leswi a swi rhambiwile, 82 wa swona a ku ri vamakwerhu va xinuna.
Janny: Eka papila leri ndzi ri kumeke siku rero, ndzi komberiwe ku anakanyisisa hi xikhongelo loko ndzi tiyimiserile ku sala eBelgium loko Markus a ye eGiliyadi. Ku vula ntiyiso a ndzi hele matimba eku sunguleni. A swi tikomba onge Yehovha a nga ma katekisanga matshalatshala ya mina yo endla leswi engetelekeke entirhweni wa yena. Nilokoswiritano, ndzi titsundzuxe hi xikongomelo xa Xikolo xa Giliyadi, ku nga ku pfuna lava yaka eka xona ku endla ntirho wo chumayela mahungu lamanene emisaveni hinkwayo. Hikwalaho ndzi pfumerile ku sala naswona ndzi averiwe ku va phayona ro hlawuleka edorobeni ra Ghent leri nga eBelgium swin’we na Anna na Maria Colpaert, maphayona mambirhi yo hlawuleka lawa a ma ri ni ntokoto.
Markus: Leswi a ndzi fanele ndzi antswisa Xinghezi xa mina, ndzi komberiwe ku ya eBrooklyn ka ha sele tin’hweti ta ntlhanu leswaku xikolo lexi xi sungula. A ndzi tirha eNdzawulweni yo Rhumela Tibuku ni le Ndzawulweni ya Ntirho. Ku tirha eyindlu-nkulu ya misava hinkwayo ni ku pfuneta ku lunghiselela ku rhumeriwa ka minkandziyiso eAsia, Yuropa ni le Amerika Dzonga swi ndzi endle ndzi swi xiya swinene ku va ka hina ni vamakwerhu emisaveni hinkwayo ni ku va teka va ri va nkoka. Ngopfu-ngopfu ndzi tsundzuka Makwerhu A. H. Macmillan, loyi a veke entirhweni wa vuphiligrimi (mulanguteri la famba-fambaka) hi nkarhi wa Makwerhu Russell. A a dyuharile naswona a nga ha twi kahle, kambe a a nga xwi eminhlanganweni hinkwayo ya vandlha. Sweswo swi ndzi khumbe mbilu swinene naswona swi ndzi dyondzise leswaku a hi fanelanga hi yi tekela ehansi minhlangano ya hina ya Vukreste.—Hev. 10:24, 25.
Janny: Mina na Markus a hi tsalelana minkarhi yo hlayanyana evhikini. A hi kumbukana swinene! Kambe, Markus a a wu tsakela ndzetelo lowu a a wu kuma eGiliyadi kasi na mina a ndzi wu tsakela swinene ntirho wa mina wa nsimu. Loko Markus a vuya ekaya a huma eUnited States, se a ndzi fambisa tidyondzo ta Bibele ta 17. Ku hambanisiwa ka hina tin’hweti ta 15 a ku ri ntlhontlho hakunene, kambe a ndzi swi vona leswaku Yehovha u hi katekisile hikwalaho ka swilo leswi hi titsoneke swona. Siku leri Markus a vuyeke ha rona, xihaha-mpfhuka xi hlwele ku fika hi tiawara to hlayanyana, hikwalaho loko a ta hetelela a fikile, un’wana ni un’wana u rilele emavokweni ya lowun’wana. Ku sukela hi nkarhi wolowo a hi nga ha hambani.
KU TLANGELA XIAVELO XIN’WANA NI XIN’WANA
Markus: Loko ndzi vuya eGiliyadi hi December 1964, hi averiwe ku ya tirha eBethele. Hambileswi a hi nga swi tivi hi nkarhi wolowo, ntirho wolowo a hi nga ta wu endla nkarhi wo leha. Endzhaku ka tin’hweti tinharhu ntsena, ndzi averiwe ku va mulanguteri wa muganga le Flanders. Loko Aalzen na Els Wiegersma va rhumeriwe ku ya va varhumiwa le Belgium, u averiwe ku va mulanguteri wa muganga naswona hi tlhelele eBethele laha ndzi tirheke eNdzawulweni ya Ntirho. Ku sukela hi 1968 ku fikela hi 1980, swiavelo swa hina swi cince ko tala, hi tirhe eBethele ni le ntirhweni wo famba-famba. Eku heteleleni, ku sukela hi 1980 ku fikela hi 2005, ndzi tlhele ndzi va mulanguteri wa muganga.
Hambileswi swiavelo swa hina a swi tshamela ku cinca, a hi swi rivalanga leswaku hi nyiketele vutomi bya hina leswaku hi tirhela Yehovha hi moya-xiviri hinkwawo. Hi xi tsakele swinene xiavelo xin’wana ni xin’wana lexi hi xi kumeke, hi tiyiseka leswaku xikongomelo xa ku cinca kwihi na kwihi entirhweni wa hina i ku yisa timhaka ta Mfumo emahlweni.
Janny: Ndzi ri tsakele swinene lunghelo ra ku famba na Markus hi ya eBrooklyn hi 1977 ni ku tlhela hi ya ePatterson hi 1997 loko a ya kuma ndzetelo lowu engetelekeke tanihi xirho xa Komiti ya Rhavi.
YEHOVHA WA SWI TIVA LESWI HI SWI PFUMALAKA
Markus: Hi 1982, Janny u endliwe vuhandzuri ivi a hola kahle. Endzhaku ka malembe manharhu, vandlha ra Louvain ri hi nyike fuleti leyi a yi ri ehenhla ka Holo ya rona ya Mfumo. A ku ri ro sungula endzhaku ka malembe ya 30 hi va ni ndhawu leyitsongo ya hina. Hi Ravumbirhi un’wana ni un’wana, loko hi paka nhundzu ya hina kutani hi endzela vandlha ro karhi, a ndzi boheka ku ehla hi switepisi swa 54 ko hlayanyana leswaku ndzi ehlisa mindzhwalo ya hina! Nkateko wa kona, hi 2002 ku endliwe malunghiselelo leswaku hi va ni fuleti eka xithezi xa le hansi. Endzhaku ka loko ndzi hlanganise malembe ya 78, hi averiwe ku va maphayona yo hlawuleka edorobeni ra Lokeren. Ha tsaka leswi hi kotaka ku tirha hi ndlela leyi nileswi ha ha swi kotaka ku ya ensin’wini siku ni siku.
“Hi tshemba hilaha ku tiyeke leswaku a hi swa nkoka leswaku hi tirhela kwihi kumbe eka xiyimo xihi, kambe xa nkoka hi loyi hi n’wi tirhelaka”
Janny: Havumbirhi bya hina hi hete malembe yo tlula 120 entirhweni wa nkarhi hinkwawo. Hi tivonele hi ya hina ntiyiso wa xitshembiso xa Yehovha xa leswaku ‘a nga ka a nga hi tshiki’ nileswaku loko hi n’wi tirhela hi ku tshembeka, a hi nge ‘pfumali nchumu.’—Hev. 13:5; Det. 2:7.
Markus: Loko ha ha ri vatsongo, hi tinyiketele eka Yehovha. A hi nga tilaveli swilo leswikulu. A hi tiyimiserile ku amukela xiavelo xin’wana ni xin’wana lexi hi nyikiwaka xona hikuva a hi tshemba hilaha ku tiyeke leswaku a hi swa nkoka leswaku hi tirhela kwihi kumbe eka xiyimo xihi, kambe xa nkoka hi loyi hi n’wi tirhelaka.
^ ndzim. 5 Emalembeni lama landzeleke, tatana, manana na sesi wa mina ni tindzisana ta mina timbirhi ta xinuna va ve Timbhoni.


text:
Xana Bibele Yi Hi Nyika Vuxokoxoko Hinkwabyo Malunghana Na Yesu?
Xana swi nga ha endleka leswaku Yesu a nga felanga kona eGologota, hilaha Bibele yi vulaka hakona leswaku u fele kona a tlhela a pfuxiwa? Xana swi nga ha endleka leswaku u tekane na Mariya wa Magadala kutani a va tata wa vana vakwe? Xana a a ri munhu wo titsona ntsako la nga ti tsakisangiki ha nchumu eka swilo hinkwaswo swa laha misaveni? Xana swi nga ha endleka leswaku a a dyondzisa tidyondzo to hambana ni leti hi ti hlayaka eBibeleni?
MIANAKANYO yo tano yi hangalake swinene emalembeni ya sweswinyana naswona sweswo swi vangiwe hileswi tifilimi ni tinovhele leti dumeke swi talaka ku vulavula hi timhaka to tano. Ku engetela kwalaho, ku ni tibuku ni tinhloko-mhaka leti vulavulaka hi matsalwa ya apocryphal ku sukela hi lembe-xidzana ra vumbirhi ni ra vunharhu C.E., leti vulaka leswaku ti hlamusela ntiyiso hi Yesu naswona ti vula leswaku ntiyiso wa kona a wu kumeki eka tibuku ta Tievhangeli. Xana ku nga va ku ri ntiyiso mhaka leyi? Xana hi nga tiyiseka leswaku Bibele yi hi nyika vuxokoxoko hinkwabyo malunghana na Yesu?
Leswaku hi hlamula swivutiso leswi, i swa nkoka leswaku hi kambisisa tinhla tinharhu leti nga laha hansi. Yo sungula, hi fanele hi tiva rungula ra nkoka malunghana ni vavanuna lava tsaleke tibuku ta Tievhangeli ni leswaku va ti tsale rini; ya vumbirhi, hi fanele hi dyondza leswaku hi ta tiva mutsari wa nawu lowu nga eMatsalweni ni ndlela leyi a wu tsaleke ha yona; ya vunharhu, hi fanele hi tiva swo karhi hi matsalwa ya apocryphal ni leswaku ma hambane njhani ni tibuku ta Bibele. *
Matsalwa Ya Vukreste Ya Xigriki Ma Tsariwe Rini Naswona Hi Vamani?
Vumbhoni byin’wana byi vula leswaku Evhangeli Matewu yi tsariwe eku sunguleni ka lembe ra vunhungu endzhaku ka loko Kreste a file, kwalomu ka va-41 C.E. Swidyondzi swo tala swi vula leswaku yi tsariwe emahlweni ka lembe rero, kambe ku ni vumbhoni lebyi khomekaka bya leswaku tibuku hinkwato ta Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki ti tsariwe hi lembe-xidzana ro sungula C.E.
Vanhu lava a va ri kona hi nkarhi wa vutomi bya Yesu naswona va nga vona rifu rakwe ni ku pfuxiwa kakwe a va ha hanya hi nkarhi wolowo; kutani va tiyisekise leswaku marungula ya Tievhangeli i ntiyiso. Loko a ku lo tsariwa swin’wana leswi nga riki ntiyiso, a va ta va va swi kanetile. Profesa F. F. Bruce u ri: “Vaapostola vo sungula a va chumayela rungula leri ana se vayingiseri va vona a va ri tiva; naswona a va vulanga ntsena va ku, ‘Hi timbhoni ta swilo leswi,’ kambe va tlhele va ku, ‘Hilaha na n’wina mi tivaka hakona’ (Mintirho 2:22).”
I vamani lava tsaleke Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki? Va katsa van’wana va vaapostola va Yesu va 12. Vona ni vatsari van’wana va Bibele vo tanihi Yakobo, Yudha, kumbexana na Marka, a va ri kona hi siku ra Pentekosta ya 33 C.E. loko ku simekiwa vandlha ra Vukreste. Vatsari hinkwavo, ku katsa na Pawulo, a va tirhisana ni huvo yo sungula leyi fumaka ya vandlha ra Vukreste, leyi a yi katsa vaapostola swin’we ni vakulu va le Yerusalema.—Mintirho 15:2, 6, 12-14, 22; Vagalatiya 2:7-10.
Yesu u lerise valandzeri vakwe leswaku va wu yisa emahlweni ntirho lowu a wu sunguleke wa ku chumayela ni ku dyondzisa. (Matewu 28:19, 20) U tshame a ku: “Loyi a mi yingisaka wa ndzi yingisa na mina.” (Luka 10:16) U tlhele a va tshembisa leswaku moya lowo kwetsima wa Xikwembu kumbe matimba lama tirhaka, wu ta va nyika matimba yo hetisisa ntirho lowu. Vakreste vo sungula va ma amukele tanihi lama tshembekaka matsalwa lama humaka eka vaapostola kumbe vanhu lava tirhisanaka na vona—ku nga vavanuna lava swi vekeke erivaleni leswaku va katekisiwe hi moya lowo kwetsima wa Xikwembu.
Vatsari van’wana va Bibele va tiyisekise leswi vatsari-kulobye va nga swi vula malunghana ni mhaka ya leswaku Bibele yi huhuteriwe hi Xikwembu. Hi xikombiso, muapostola Petro u tshahe mapapila ya Pawulo naswona a ma teka ma fana ni “Matsalwa laman’wana hinkwawo.” (2 Petro 3:15, 16) Pawulo u vule leswaku vaapostola swin’we ni vaprofeta lava nga Vakreste a va huhuteriwe hi Xikwembu.—Vaefesa 3:5.
Ku ni vumbhoni byo tala lebyi kombisaka leswaku tibuku ta Tievhangeli ta tshembeka. A ti tamelanga mintsheketo. Ti tamele matimu lama rhekhodiwe hi vukheta ni vumbhoni lebyi voniweke hi mahlo naswona ti tsariwe hi vavanuna lava huhuteriweke hi moya wa Xikwembu.
I Mani La Ti Hlawuleke?
Vatsari van’wana va vule leswaku tibuku ta Bibele ta Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki ti hlawuriwe endzhaku ka malembe-xidzana hi kereke leyi a yi ri ehansi ka nkongomiso wa Mufumi Constantine. Kambe mhaka leyi a hi ntiyiso.
Hi xikombiso, xiya leswi vuriwaka hi Oskar Skarsaune Profesa wa Matimu ya Kereke, u ri: “A ku na munhu kumbe xirho xa kereke yo karhi lexi hlawuleke leswaku hi tihi tibuku leti nga ta katsiwa eka Testamente Leyintshwa ni leti nga ta ka ti nga katsiwi . . . Ndlela leyi ti nga hlawuriwa ha yona a yi tiviwa hi vanhu hinkwavo naswona ya twisiseka swinene: Hi lembe-xidzana ro sungula C.E. matsalwa lawa a ku vuriwa leswaku ma tsariwe hi vaapostola kumbe hi vanhu van’wana lava a va tirhisana na vona, hi wona lawa a ma tshembiwa. Matsalwa man’wana, mapapila kumbe tibuku tin’wana leti ku vuriwaka leswaku i tievhangeli leti tsariweke hi ku famba ka nkarhi, a ti katsiwanga . . . Ku hlawuriwa ka tona ku hele emahlweni ko va Constantine a va kona naswona hambi ku ri kereke yakwe leyi nga ni matimba a yi nga si va kona. I kereke ya vanhu lava feleke ripfumelo ra vona ku nga ri ya matimba leyi hi hlengeleteleke tibuku leti vumbaka Testamente Leyintshwa.”
Ken Berding loyi ku nga un’wana wa vaprofesa lava kambisisaka Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki, u vule marito lama landzelaka malunghana ni ndlela leyi tibuku leti ti nga hlengeletiwa ha yona, u te: “Kereke a yi lo tihlawulela tibuku ta Bibele leti nga eka Testamente Leyintshwa; swi tikomba onge kereke yi hlawule tibuku leti ana Vakreste a va ti teka ku ri Rito leri humaka eka Xikwembu.”
Xana Vakreste lava titsongahataka va lembe-xidzana ro sungula hi vona lava nga hlawula tibuku leti? Bibele yi hi byela leswaku ku ni nchumu wun’wana wa nkoka lowu nga ni matimba lowu a wu ri eku va pfuneni?
Hi ku ya hi Bibele, tinyiko ta masingita ta moya leti nga nyikiwa Vakreste eka makume ya malembe yo sungula evandlheni ra Vukreste, ti va pfune ku “twisisa marito lama huhuteriweke.” (1 Vakorinto 12:4, 10) Van’wana va nyikiwe matimba lama tlulaka lama tolovelekeke leswaku va kota ku tiva ku hambana loku nga kona exikarhi ka marito lama nga huhuteriwa hi Xikwembu ni lama nga huhuteriwangiki. Namuntlha Vakreste va nga tiyiseka leswaku Matsalwa lama nga eBibeleni hi wona lama nga huhuteriwa.
Kutani swi le rivaleni leswaku tibuku ta Bibele ti hleriwe khale hi nkongomiso wa moya lowo kwetsima. Eku heleni ka lembe-xidzana ra vumbirhi C.E., vatsari van’wana va hoxe xandla eku hleriweni ka tibuku teto. Hambiswiritano, vatsari volavo a hi vona lava nga ti hlela; na vona va landzele leswi Xikwembu se a xi swi amukerile hi ku tirhisa vayimeri va xona lava a va kongomisiwa hi moya wa xona.
Matsalwa ya khale lama tsariweke hi voko na wona ma nyikela vumbhoni lebyi nga kanakanisiki bya leswaku tibuku teto ta amukeriwa namuntlha. Ku ni Matsalwa ya Xigriki yo tlula 5 000 lama tsariweke hi voko hi ririmi ro sungula, ku katsa ni man’wana ya lembe-xidzana ra vumbirhi ni ra vunharhu. Matsalwa wolawo hi wona lawa a ma tshembiwa eka malembe-xidzana yo sungula C.E., ku nga ri matsalwa ya apocryphal, naswona hi wona lama nga kandziyisiwa kutani ma hangalasiwa.
Vumbhoni lebyi nga eBibeleni hi byona bya nkoka malunghana ni nxaxamelo wa tibuku ta Bibele. Tibuku teto ti pfumelelana ni “ntila wa marito lama nga ni rihanyo” lama nga eBibeleni. (2 Timotiya 1:13) Ti khutaza vahlayi va tona ku va ni rirhandzu, ku gandzela Yehovha naswona ti tlhela ti va lemukisa hi vukholwa-hava, vudimona ni ku gandzela swifaniso. Ti pfumelelana ni matimu naswona ti ni vuprofeta bya ntiyiso. Hi hala tlhelo, ti khutaza vanhu lava ti hlayaka leswaku va rhandza vanhu-kulobye. Tibuku ta Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki ti ni rungula ro tala leri pfunaka. Xana ku nga vuriwa leswi fanaka hi matsalwa ya apocryphal?
Matsalwa Ya Apocryphal Ma Hambane Njhani Ni Tibuku Ta Bibele?
Matsalwa ya apocryphal ma hambanile swinene ni tibuku ta Bibele. Tibuku ta apocryphal ti tsariwe exikarhi ka lembe-xidzana ra vumbirhi, endzhaku ka nkarhi wo leha tibuku ta Bibele ti tsariwile. Leswi tibuku ta apocryphal ti hi byelaka swona hi Yesu ni Vukreste a swi fambisani ni leswi Matsalwa lama huhuteriweke ma swi vulaka.
Hi xikombiso, Evhangeli ya Thomas leyi nga ematsalweni ya apocryphal yi hi byela swilo swo tala leswi hlamarisaka hi Yesu, swo tanihi leswaku a a ta hundzula Mariya a va wanuna leswaku a ta nghena eMfun’weni wa le tilweni. Evhangeli ya Thomas leyi vulavulaka hi vana yi hlamusela Yesu tanihi n’wana la nga riki na musa loyi hi vomu a endleke leswaku ku fa n’wana un’wana. Apocryphal leyi vulavulaka hi Mintirho ya Pawulo ni Mintirho ya Petro yi kombisa leswaku vanhu a va fanelanga va va ni vuxaka bya rimbewu naswona yi hlamusela vaapostola tanihi lava khutazaka vavasati ku hambana ni vavanuna va vona. Evhangeli ya Judas yi vula leswaku Yesu u hleke vadyondzisiwa vakwe loko va khongela eka Xikwembu malunghana ni swakudya. Hakunene swilo leswi hinkwaswo a swi fambisani nikatsongo ni leswi hi swi hlayaka eBibeleni.—Marka 14:22; 1 Vakorinto 7:3-5; Vagalatiya 3:28; Vaheveru 7:26.
Matsalwa yo tala ya apocryphal ma sekeriwe eka tidyondzo ta Gnostic, loyi a vuleke leswaku Yehovha la nga Muvumbi a hi Xikwembu lexinene. Hi hala tlhelo ma dyondzisa leswaku mhaka ya ku pfuxiwa ka vafi i norho, swilo hinkwaswo swi hombolokile naswona Sathana hi yena musunguri wa vukati ni la endlaka leswaku vanhu va va ni vana.
Tibuku to tala ta apocryphal ti ni mavito ya tibuku ta Bibele, kambe tona ti dyondzisa mavunwa. Xana ku nga va ku endliwe xikungu xo susa tibuku teto eka leti nga eBibeleni? Mutshila un’wana wa tibuku ta apocryphal la vuriwaka M. R. James u te: “A swi kanakanisi leswaku lexi nga endla leswaku tibuku ta apocryphal ti nga katsiwi eka Testamente Leyintshwa, hileswi tidyondzo ta tona ti nga fambisaniki ni leswi nga eka Testamente Leyintshwa.”
Vatsari Va Bibele Va Lemukise Hi Ta Vugwinehi
Tibuku ta Bibele ti lemukise hi vagwinehi lava a va ta nghena evandlheni ra Vukreste leswaku va ri hambukisa. Moya lowu a wu ri kona hi lembe-xidzana ro sungula, kambe vaapostola a va wu pfumelelanga leswaku wu hangalaka. (Mintirho 20:30; 2 Vatesalonika 2:3, 6, 7; 1 Timotiya 4:1-3; 2 Petro 2:1; 1 Yohane 2:18, 19; 4:1-3) Wu tlhele wu sungula ku vonaka eka tidyondzo leti veke kona endzhaku ka ku fa ka vaapostola, ku nga tidyondzo leti lwisanaka ni tidyondzo ta Yesu.
Swidyondzi ni van’wamatimu van’wana va nga ha vula leswaku tidyondzo leti ta vagwinehi i khale ti ri kona naswona va ti xixima. Kambe anakanyisisa hi mhaka leyi: A ku ta va ku endleke yini loko swidyondzi a swi lo hlengeleta matsalwa lama nga tshembekiki lama nga kona namuntlha, kumbexana swi teka lama nga eka timagazini ta mavunwa swin’we ni lama nga eminkandziyisweni ya mimpambukwa kutani swi ma hlayisa emuziyamu? Xana ku va ma tshame nkarhi wo leha a swi ta endla leswaku ma tshembiwa? Xana endzhaku ka malembe ya 1 700, a ma ta hundzuka ma va ya ntiyiso hikwalaho ka leswi se ma nga ya khale swinene?
Sweswo a swi nga ta endleka! Swi tano ni hi mhaka ya leswaku Yesu u tekane na Mariya wa Magadala swin’we ni mavunwa man’wana lama nga etibukwini ta apocryphal. Ha yini hi fanele hi tshemba matsalwa lama nga riki ntiyiso, ku ri ku hi na wona lama tshembekaka? Hinkwaswo leswi Xikwembu xi lavaka leswaku hi swi tiva hi N’wana wa xona swi le Bibeleni, a ku na buku yin’wana leyi nga hi pfunaka handle ka yona.
^ ndzim. 4 Ku ni tibuku ta Bibele ta 66 leti ku vuriwaka leswaku hi tona ti nyikelaka vumbhoni bya leswaku Bibele yi huhuteriwe hi Xikwembu naswona hi tona leti nga ta nkoka.