text:
Xana Misava Ya Hina Yi Ta Kala Yi Lovisiwa?
Xana Misava Ya Hina Yi Ta Kala Yi Lovisiwa?
XANA u tshame u tivutisa leswaku ku ta humelela yini hi misava ya hina enkarhini lowu taka? Hikwalaho ka leswi vanhu va swi vonaka swi humelela eka pulanete ya hina yo saseka, vo tala va pfumela leswaku misava ya hina yi ta hetelela yi onhiwile.
I ntiyiso leswaku namuntlha vanhu va karhi va onha misava ni swilo swa yona swa nkoka hi ku herisa makhwati, ku thyakisa mati ni moya lowu hi wu hefemulaka. Nakambe vativi van’wana va sayense va vula leswaku misava ni swilo hinkwaswo leswi hanyaka eka yona swi nga ha lovisiwa hi swilo swo tanihi maribye kumbe tinsimbi letikulu leti humaka empfhukeni leti welaka laha misaveni, tinyeleti leti bulukaka kumbe ku hela ka hayidirojeni ya dyambu leyi endlaka leswaku ri kota ku hi kufumeta.
Vativi va sayense va vula leswaku misava hakatsongo-tsongo, kumbexana endzhaku ka magidi-gidi ya malembe, yi ta heleriwa hi swilo leswi endlaka leswaku vanhu va kota ku hanya eka yona. Buku yin’wana yi hlamusela leswaku sweswo i “ku onhaka loku nga taka ku nga lunghiseki.”—Encyclopædia Britannica.
Lexi tsakisaka, Bibele yi hi tiyisekisa leswaku Yehovha Xikwembu a nge pfumeleli leswaku misava ya hina yi lovisiwa kumbe yi nga ha vi na vaaki. Leswi a nga Muvumbi u ni “matimba lamakulu” lama nga pimekiki, kutani a nga swi kota ku endla leswaku vuako hinkwabyo byi tshama hilaha ku nga heriki. (Esaya 40:26) Xisweswo u nga ma tshemba marito lawa: “[Yehovha] u simeke misava etindhawini leti a ti endleleke tona; a yi nge tsekatsekisiwi hilaha ku nga riki na makumu, kumbe hi masiku.” “N’wi dzuniseni, n’wina dyambu ni n’weti. N’wi dzuniseni, n’wina tinyeleti hinkwato ta ku vonakala. . . . Hikuva yena u lerisile, kutani swi tumbuluxiwa. Naswona u swi veka leswaku swi va kona hi masiku.”—Pisalema 104:5; 148:3-6.
Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Misava
A ku nga ri xikongomelo xa Xikwembu nikatsongo leswaku misava yi onhiwa ni ku thyakisiwa hilaha swi endlekaka hakona namuntlha. Ematshan’weni ya sweswo, Xikwembu xi vumbe wanuna ni wansati wo sungula, Adamu na Evha, kutani xi va veka entangeni wo saseka. I ntiyiso leswaku ntanga wolowo lowu a wu ri Paradeyisi a wu nga ta swi kota ku tshama wu sasekile ha woxe. Xikwembu xi va nyike ntirho wa ku wu “rima ni ku wu khathalela.” (Genesa 2:8, 9, 15) Hakunene ntirho lowu Xikwembu xi wu nyikeke vatswari va hina lava eku sunguleni a va hetisekile a wu tsakisa naswona a wu enerisa!
Kambe xikongomelo xa Xikwembu hi misava a ku nga ri ku khathalela ntanga wolowo ntsena. A xi lava leswaku misava hinkwayo yi hundzuriwa paradeyisi. Hi yona mhaka leyi Xikwembu xi nyikeke Adamu na Evha xileriso lexi: “Tswalanani mi andza, mi tata misava, mi yi fuma, mi fuma tinhlampfi ta lwandle ni swivumbiwa leswi hahaka swa matilo ni swivumbiwa hinkwaswo leswi famba-fambaka ehenhla ka misava.”—Genesa 1:28.
Lexi vavisaka, xikongomelo xa Xikwembu xi kavanyetiwe hi ntsumi yin’wana leyi tikukumuxaka leyi tivekeke tanihi Sathana. U navele ku gandzeriwa hi Adamu na Evha. Sathana u tirhise nyoka tanihi muvulavuleri wakwe leswaku a va yenga va xandzukela vulawuri bya Xikwembu. (Genesa 3:1-6; Nhlavutelo 12:9) A swi kanakanisi leswaku ku nga tlangeli ka vona loku vangiweke hi vutianakanyi swi fanele swi twise Muvumbi wa vona ku vava! Kambe ku xandzuka ka vona a ku xi cincanga nikatsongo xikongomelo xa Yehovha Xikwembu hi misava. U te: “Rito ra mina leri humaka enon’wini wa mina . . . a ri nge tlheleli eka mina ri nga ri na vuyelo, kambe kunene ri ta endla leswi ndzi swi tsakelaka, naswona ri ta humelela hakunene eka leswi ndzi ri rhumeleke swona.”—Esaya 55:11.
Hikwalaho ka sweswo, Yehovha u pfumelele ku xandzuka ka Sathana leswaku ku hambeta ku va kona ku fikela namuntlha. Ku ta fikela namuntlha, vanhu va ringete tihulumendhe to tala ta vona vini leswaku va tifuma hilaha Sathana a va susumeteleke hakona, kambe vuyelo bya kona byi kombise leswaku vanhu swi va fambela ximatsi loko va nga fumiwi hi Xikwembu. *—Yeremiya 10:23.
Hambiswiritano, eka malembe ya magidi lama hundzeke, Xikwembu xi katekise vanhu vo karhi lava lulameke. Nakambe eBibeleni Xikwembu xi tsale rungula leri vulavulaka hi vuyelo lebyi vaka kona loko vanhu va yingisa milawu ya xona ni loko va yi fularhela. Ku engetela kwalaho, Yehovha u endle swilo swo hlamarisa leswaku hi ta vuyeriwa enkarhini lowu taka. Hikwalaho ka rirhandzu leri Yehovha a nga na rona, u hi rhumele Muponisi, ku nga Yesu Kreste N’wana wakwe la rhandzekaka, leswaku a hi dyondzisa ndlela leyinene leyi hi faneleke hi hanya ha yona ni ku nyikela hi vutomi byakwe hikwalaho ka hina. (Yohane 3:16) Leswi Yesu a a nga faneriwanga hi ku fa, Xikwembu xi tirhise rifu rakwe tanihi ndlela leyinene yo tlhela xi xava leswi Adamu na Evha va swi lahleke, ku nga ntshembo wa ku hanya hilaha ku nga heriki emisaveni leyi nga paradeyisi. * Hikwalaho Yehovha Xikwembu u simeke mfumo wa le tilweni leswaku a fuma vanhu hinkwavo naswona u veke N’wana wakwe, Yesu Kreste la pfuxiweke, leswaku a va Hosi ya Mfumo wolowo. Lunghiselelo leri leri hlamarisaka ri ta endla leswaku xikongomelo xa Xikwembu hi misava xi hetiseka.—Matewu 6:9, 10.
Xisweswo u nga swi tshemba hi ku helela switshembiso leswi leswi tsakisaka leswi tsariweke eBibeleni: “Lava endlaka swo biha va ta herisiwa, kambe lava tshembaka Yehovha hi vona lava nga ta dya ndzhaka ya misava. Lavo lulama va ta dya ndzhaka ya misava, va ta tshama eka yona hi masiku.” “‘Waswivo! Ntsonga wa Xikwembu wu le vanhwini, xi ta tshama na vona, naswona vona va ta va vanhu va xona. Xikwembu hi xiviri xi ta va na vona. Kutani xi ta sula mihloti hinkwayo ematihlweni ya vona, rifu a ri nge he vi kona, hambi ku ri ku kolola, ni xirilo ni xitlhavi a swi nge he vi kona. Swilo swo sungula swi hundzile.’ Kutani Loyi a tshameke exiluvelweni a ku: ‘Waswivo, ndzi endla swilo hinkwaswo swi va leswintshwa.’”—Pisalema 37:9, 29; Nhlavutelo 21:3-5.
Bibele A Yi Tikaneti
Kambe van’wana va nga ha tivutisa, ‘Xana tindzimana ta Bibele leti tshahiweke laha henhla ti fambisana njhani ni tindzimana tin’wana leti swi vonakaka onge ti vulavula hi ku herisiwa ka misava?’ A hi kambisiseni swikombiso swin’wana. Nkambisiso wolowo wu ta swi veka erivaleni leswaku Bibele a yi tikaneti.
Khale swinene loko vativi va sayense va nga si yi lemuka mhaka ya “ku onhaka loku nga taka ku nga lunghiseki” ka swilo hinkwaswo leswi tumbuluxiweke, mupisalema wa le Bibeleni u tsarile: “[Yehovha] u veke masungulo ya misava khale swinene, ni matilo i ntirho wa mavoko ya wena. Ma ta lova, kambe wena u ta tshama u ri kona; ma ta hlakala hinkwawo ku fana ni nguvu. U ta ma siva ku fana ni swiambalo, ma ta tshama nkarhi lowu wu ma ringaneke. Kambe wena u tshama u ri tano, naswona malembe ya wena a ma nge heli.”—Pisalema 102:25-27.
Loko mupisalema a tsala marito lawa a a nga kaneti xikongomelo xa Xikwembu hi misava xa hilaha ku nga heriki. Ematshan’weni ya sweswo, a a kombisa ku hambana exikarhi ka Xikwembu lexi nga riki na makumu ni swilo leswi lovaka leswi xi swi vumbeke. Handle ka matimba ya Xikwembu lama tshamelaka ku swi pfuxeta hilaha ku nga heriki, vuako hinkwabyo—dyambu swin’we ni tipulanete leti ri rhendzeleke leswi hi titshegeke ha swona leswaku hi kuma ku vonakala ni gezi ni leswaku misava yi nga tsekatseki loko yi rhendzeleka ehandle ka dyambu—a swi ta onhaka ngopfu kukondza swi nga ha vi kona hi ku helela. Hikokwalaho, loko a swo tshikiwa swi tikhathalela hi swoxe, misava ya hina a yi ta “hlakala” kumbe swi nga ha vi kona hi ku helela.
Ku ni tindzimana tin’wana eMatsalweni leti nga ha vonakaka onge ti kaneta xikongomelo lexi Xikwembu xi xi vuleke hi misava. Hi xikombiso, Bibele yi vula leswaku matilo ni misava swa ‘hundza.’ (Nhlavutelo 21:1) Hakunene marito lawa a ma xi kaneti xitshembiso xa Yesu lexi nge: “Va tsaka lava nga ni moya wo rhula, hikuva va ta dya ndzhaka ya misava.” (Matewu 5:5) Kutani, xana Bibele yi vula yini loko yi ku matilo ni misava swa ‘hundza’?
Hakanyingi Bibele yi tirhisa xiga lexi nge “misava” hi ndlela yo fanekisela, yi kombetela eka vanhu. Hi xikombiso, xiya ndzimana leyi landzelaka: “Misava hinkwayo yi hambeta yi vulavula ririmi rin’we ni ku va ni ntlawa wun’we wa marito.” (Genesa 11:1) Swi le rivaleni leswaku rito leri tirhisiweke laha leri nge “misava” ri kombetela eka vanhu lava a va hanya emisaveni. Xikombiso xin’wana i xa buku ya Pisalema 96:1 leyi hi ku ya hi Bibele yin’wana yi nge: “Misava hinkwayo a yi yimbelelele HOSI.” (King James Version) Swi le rivaleni leswaku eka ndzimana leyi swin’we ni le ka tindzimana tin’wana, rito leri nge “misava” ri fanekisela vanhu.—Pisalema 96:13.
Minkarhi yin’wana Bibele yi fanisa tihosi leti fumaka emisaveni ni matilo kumbe swilo swa le mpfhukeni. Hi xikombiso, vafumi lava tshikilelaka va le Babilona va hlamuseriwe tanihi lava fanaka ni tinyeleti hileswi va ti tlakuseke eka matiko lama va rhendzeleke. (Esaya 14:12-14) Hilaha swi profetiweke hakona, “matilo” lama fanekiselaka Vababilona kumbe vafumi, ni “misava” leyi fanekiselaka vaseketeri va vafumi volavo, swi lovisiwile hi 539 B.C.E. (Esaya 51:6) Leswi swi endle leswaku Vayuda lava hundzukeke va tlhelela eYerusalema, laha “matilo lamantshwa,” lama fanekiselaka vafumi lavantshwa, ma fumeke “misava leyintshwa” leyi fanekiselaka vanhu lava lulameke.—Esaya 65:17.
Marito ya le Bibeleni lama vulavulaka hi ku ‘hundza’ ka matilo ni misava, kahle-kahle ma kombetela eka ku herisiwa ka tihulumendhe ta vanhu leti hombolokeke leti nga kona namuntlha ni vaseketeri va tona lava nga xi chaviki Xikwembu. (2 Petro 3:7) Sweswo swi ta endla leswaku mfumo wa Xikwembu wa le tilweni wu katekisa vanhu lavantshwa lava lulameke, hikuva “ku ni matilo lamantshwa ni misava leyintshwa leswi hi swi rindzeleke hi ku ya hi xitshembiso xa yena [Yehovha], naswona ku ta va ni ku lulama eka swona.”—2 Petro 3:13.
Xisweswo, u nga xi tshemba xitshembiso xa Xikwembu xa leswaku misava leyi nga kaya ra hina yi ta tshama hilaha ku nga heriki. Ku tlula kwalaho, Bibele yi kombisa leswi u faneleke u swi endla leswaku u va kona enkarhini wolowo lowu tsakisaka, loko misava hinkwayo yi ta hundzuriwa paradeyisi. Yesu u te: “Leswi swi vula vutomi lebyi nga heriki, ku nghenisa ka vona vutivi ha wena, Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso, ni loyi u n’wi rhumeke, Yesu Kreste.” (Yohane 17:3) Ha yini u nga tivekeli pakani yo kambisisa leswi Bibele yi swi dyondzisaka malunghana ni vumundzuku bya vanhu ni misava? Timbhoni ta Yehovha ta le ndhawini ya ka n’wina ti nga swi tsakela ku ku pfuna emhakeni leyi.
[Tinhlamuselo ta le hansi]
^ ndzim. 10 Loko u lava nhlamuselo ya leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelele ku xaniseka, vona matluka 106-14 eka buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 11 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni rifu ra Yesu leri nga gandzelo, vona matluka 47-56 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
[Nkomiso eka tluka 12]
Bibele yi tshembisa leswaku misava leyi nga kaya ra hina yi ta tshama hilaha ku nga heriki
[Mimfungho ya Vini va Swifaniso eka tluka 10]
Background globe: NASA/The Visible Earth (http://visibleearth.nasa.gov/); polar bear: © Bryan and Cherry Alexander Photography


c: text/html

text:
XIPHEMU 10
Hi Yihi Mikateko Leyi Nga Ta Kumiwa Hi Lava Yingisaka Xikwembu?
Vanhu vo tala lava feke va ta pfuxiwa leswaku va hanya laha misaveni. Mintirho 24:15
Ehleketa hi mikateko leyi u nga ta tiphina ha yona loko u yingisa Yehovha! U ta va ni rihanyo leri hetisekeke; ku hava munhu la nga ta vabya kumbe ku dyuhala. A ku nge vi na vanhu vo homboloka naswona u ta tshemba vanhu hinkwavo.
A ku nge vi na xitlhavi, nhlomulo kumbe ku rila. Ku hava munhu la nga ta dyuhala kutani a fa.
U ta va u ri ekusuhi ni vanghana ni swirho swa ndyangu wa ka n’wina. Vutomi byi ta tsakisa eParadeyisini.
A ku nge he vi na ku chava. Vanhu va ta va ni ntsako wa xiviri.
Mfumo wa Xikwembu wu ta herisa maxangu hinkwawo. Nhlavutelo 21:3, 4
DYONDZA SWO TALA
Hi Xihi Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Misava?
Bibele yi hlamusela xivangelo xo va Xikwembu xi tumbuluxe misava, nkarhi lowu ku xaniseka ku nga ta hela ni leswi vumundzuku byi yi khomeleke swona misava ni lava tshamaka eka yona.
Ha Yini U Fanele U Dyondza Bibele?
Bibele yi le ku pfuneni ka vanhu va timiliyoni emisaveni hinkwayo leswaku va kuma tinhlamulo ta swivutiso swa nkoka evuton’wini. Xana na wena u nge tsakeli leswaku yi ku pfuna?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
JANUARY 14, 2016
RHAXIYA
Vatirhelamfumo Lava Kambelaka Nhundzu Va Ala Leswaku Mphakelo Wa Tibibele Ni Minkandziyiso Leyi Sekeriweke eBibeleni Swi Nga Rhumeriwi
Elembeni leri nga hundza, valawuri va le Russia va teke goza rin’wana ra ku sivela ntshunxeko wa vugandzeri hi ku sivela ku rhumeriwa ka Tibibele leti kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha. Timbhoni a ti hlamarile loko ti twa leswaku Hofisi ya Ndzilakana ya le Vyborg yi vule leswaku Tibibele ti nga va ni “khombo.” Leswi swi ve ni vuyelo byo biha ku nga ri eka Timbhoni ntsena kambe ni vaaki va le Russia lava tekaka Bibele yi ri ya nkoka evukhongerini bya vona.
Swihehlo Leswi Bibele Yi Hehliweke Ha Swona
Hi July 13, 2015, vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu leyi nghenaka eRussia edorobeni leri nga endzilakaneni ra Vyborg va sivele ku rhumeriwa ka tikopi ta 2 013 ta ririmi ra Xirhaxiya ta Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima. * Valawuri va teke Tibibele tinharhu kutani va ti yisa eka “mukambisisi” leswaku a tiyiseka loko ti nga ri na ririmi “leri nga ni khombo” kutani va ta kota ku yirisa Tibibele hinkwato. Vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu va pfulele rhavi ra Timbhoni ta Yehovha ra le Finland nandzu tanihi leswi ku nga rona ri rhumelaka minkandziyiso eRussia.
Emahlweninyana, hi May 5, 2015, vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu va sivele ku rhumeriwa ka minkandziyiso ya vukhongeri leyi a yi katsa Tibibele ta Xiossetia leti kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha. Leswi swi ve ni vuyelo byo vava eka Vakreste lava vulavulaka Xiossetia eRussia hikwalaho ka leswi Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa bya Xiossetia ku nga byona vuhundzuluxeri lebyi heleleke.
Hambileswi vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu va le Russia va nga wu landzelelangiki Nawu wa Tiko wa le Russia lowu Tirhanaka ni Ntirho lowu ku vuriwaka leswaku wu ni Khombo wa minkandziyiso ya Timbhoni ta Yehovha, i ro sungula valawuri va vula leswaku swi nga ha endleka vuhundzuluxeri bya Bibele byi ri ni khombo. * Loko tihuvo to vula leswaku Tibibele leti ti ni khombo, a ti ta yirisiwa leswaku ti nga ha fambisiwi eRussia.
Ku Siveriwa Ka Minkandziyiso Yin’wana Loku Nga Riki eNawini
Ku engetela eka ku sivela ku rhumeriwa ka Tibibele, vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu va sivele ku rhumeriwa ka minkandziyiso ya Timbhoni swi nga ri enawini ku sukela hi March 2015. * Nkarhi na nkarhi vatirhelamfumo a va landzela endlelo leri fanaka loko va yirisa ku rhumeriwa ka minkandziyiso. Va rhange va secha swi nga ri enawini leswaku va ta kuma minkandziyiso ya “swidyondzeki,” * naswona hofisi ya muchuchisi yi ye emahlweni yi vula leswaku minkandziyiso yi na khombo. Tanihi leswi ku rhumeriwa kun’wana ni kun’wana ka minkandziyiso a ku ta endla leswaku va ya eka tihuvo leti tirhanaka ni ku khotsiwa swi nga fanelanga, leswi a swi ta endla leswaku va tshamela ku ya ehubyeni.
Eka kungu rin’wana ro lava ku rhumela yin’wana ya minkandziyiso, Timbhoni ta Yehovha ti nyike vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu swiboho leswinene leswi endliweke hi huvo, leswi swidyondzeki swi swi kumeke ni maphepha man’wana lama kombaka leswaku hulumendhe yi vule leswaku minkandziyiso leyi a yi na khombo. Ematshan’weni ya sweswo, vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu vo honise vumbhoni byebyo naswona va yirise leswaku yi rhumeriwa.
Ku siveriwa ka ku kandziyisiwa ka minkandziyiso ya Timbhoni ku endleke endzhaku ka loko ku yirisiwe leswaku ku nga kopiwi minkandziyiso ya tona leyi nga eka website ya tona. Hi July 21, 2015, Russia ri ve tiko leri nga roxe emisaveni leri nga yirisa jw.org—ku nga website ya le nawini ya Timbhoni ta Yehovha. Lava endlaka leswaku ku va ni Internet etikweni hinkwaro ra Russia va yirise ndlela yo nghena eka website naswona un’wana ni un’wana loyi a ringetaka ku nghena eka yona eRussia a ta hehliwa hi milandzu ya vugevenga.
Ku yirisiwa loku a ku ta endla leswaku Timbhoni ta Yehovha ti tikeriwa ku kuma minkandziyiso ya elektroniki naswona sweswo a swi ta endla leswaku leti nga twiki kumbe leti nga voniki ti lahlekeriwa. Tanihi leswi dyondzo ya Bibele yi nga ya nkoka eka mintirho ya vukhongeri bya Timbhoni, ku yirisiwa ka leswaku ti nga yi kumi minkandziyiso ya tona a swi lwisana ni vugandzeri bya tona.
Timbhoni Ta Yehovha Ti Kombela Leswaku Minkandziyiso Ya Tona Yi Nga Yirisiwi
Tihuvo ta le Russia ti ale swikombelo swo yirisa minkandziyiso yin’wana ya vukhongeri leyi tekiwaka yi ri leyi kwetsimaka. Hi 2011, huvo ya le Russia eTomsk yi ale xikombelo xo yirisa vuhundzuluxeri bya Hindu Bhagavad Gita. Hi 2013, huvo ya swivilelo yi cince xiboho lexi vuleke leswaku vuhundzuluxeri bya Koran a byi ri ni khombo.
Timbhoni ta Yehovha ti ni ntshembo wa leswaku tihuvo ta le Russia ti ta ala xihehlo lexi endliweke hi vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu leswaku vuhundzuluxeri bya Bibele byi ni khombo ni ku lerisa leswaku ku rhumeriwa Tibibele ni minkandziyiso yin’wana leyi kandziyisiwaka hi Timbhoni ta Yehovha.
Ntlhandlamano Wa Minkarhi Leyi Ku Yirisiweke Ku Rhumeriwa
March 1, 2015
Vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu va yirisa ku rhumeriwa ka minkandziyiso ni ku tlhela va teka tikopi ta yona swi nga ri enawini.
May 4, 2015
Valawuri va yirisa ku rhumeriwa ka minkandziyiso leyi a yi fanele ku ya eRussia. Va tlhele va secha nhundzu kutani va teka swilo swo hlayanyana—ku katsa ni Tibibele ta ririmi ra Xiossetia leswaku va endla vulavisisi loko ti nga ri na “khombo.”
May 28, 2015
Huvo yi kombele nhlangano wa le St. Petersburg leswaku wu “kambela” nhundzu ya swilo leswi rhumeriweke hi March 1, 2015.
June 2015
Vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu va yirisa ku rhumeriwa ka minkandziyiso kambirhi endzilakaneni wa Vyborg.
July 13, 2015
Vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu va yirisa ku rhumeriwa ka Tibibele ta Xirhaxiya ntsena.
August 13, 2015
EVyborg, vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu va endle xiboho xo yirisa Tibibele hinkwato ta 2 013 leti a ti rhumeriwe hi July 13, va vula leswaku swi nga ha endleka ti ri ni “khombo.” Vatirhelamfumo va pfulele rhavi ra Timbhoni ta Yehovha ra le Finland nandzu.
September 1, 2015
Eka ku tenga loku fambisanaka ni ku rhumeriwa ka Tibibele ta Xiossetia ni minkandziyiso yin’wana hi May 4, muavanyisi u alela Timbhoni ni magqweta ya tona leswaku ma vula mavonelo ya vona.
October 30, 2015
Huvo ya Doroba ra Vyborg yi teka xiboho xa leswaku vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu va seche minkandziyiso leyi rhumeriweke hi May 4 swi nga ri enawini.
November 17, 2015
Huvo yi tenga malunghana ni ku rhumeriwa ka Tibibele hi July 13 kutani yi tshika ku nga endliwanga xiboho.
^ ndzim. 4 Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima i vuhundzuluxeri bya Bibele lebyi tirhisaka ririmi ra manguva lawa lebyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha lebyi nga xavisiwiki hi tindzimi to tlula 120.
^ ndzim. 6 Ku sukela hi January 1, 2016, tihuvo ta le Russia ti vule leswaku minkandziyiso ya 82 ya Timbhoni ta Yehovha yi ni khombo. Timbhoni ti yise swivilelo leswi eka tihuvo letitsongo ni le ka Huvo ya Matiko ya Yuropa ya Timfanelo ta Vanhu malunghana ni swiboho sweswo.
^ ndzim. 8 Ku sukela hi December 2015, vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu eVyborg a va yirise ku rhumeriwa ka minkandziyiso leyi a yi fanele yi ya eka Timbhoni ta Yehovha eRussia ka nkombo.
^ ndzim. 8 Nawu wa le Russia wu vula leswaku mpfumelelo wo secha va fanele va wu kuma eka huvo naswona va fanele va secha ku ri ni lava sechiwaka. Eka xiendlakalo xin’wana ni xin’wana, vatirhelamfumo lava kambelaka nhundzu a va wu yingisanga nawu lowu.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Tikronika 29:1-36
29 Hezekiya+ u ve hosi a ri ni malembe ya 25, naswona u fume malembe ya 29 eYerusalema. Vito ra mana wakwe a ku ri Abiya n’wana wa Zakariya.+2 A hambeta a endla leswi lulameke ematihlweni ya Yehovha,+ hi ku landza hinkwaswo leswi Davhida kokwa wakwe a swi endleke.+3 Yena, elembeni ro sungula ra ku fuma kakwe, en’hwetini yo sungula, a pfula tinyangwa ta yindlu ya Yehovha kutani a sungula ku ti lunghisa.+4 Hiloko a tisa vaprista ni Valevhi, a va hlengeleta endhawini+ leyi pfulekeke etlhelo ra le vuxeni.5 A ku eka vona: “Ndzi yingiseni, n’wina Valevhi. Sweswi tihlawulekiseni+ mi hlawulekisa ni yindlu ya Yehovha Xikwembu xa vatata wa n’wina, mi humesa nchumu lowu nga tengangiki endhawini yo kwetsima.+6 Hikuva vatatana va endle hi ndlela leyi nga tshembekangiki+ ni ku endla swo biha ematihlweni ya Yehovha Xikwembu xa hina,+ lerova va n’wi tshika+ va hundzuluxa xikandza xa vona xi suka etabernakeleni ya Yehovha,+ va yi fularhela.7 Va tlhele va pfala tinyangwa+ ta rikupakupa, va tima timboni,+ a va wu hisanga+ murhi wa risuna, a va xi nyikelanga xitlhavelo xo hisiwa eka Xikwembu xa Israyele endhawini yo kwetsima.+8 Ku hlundzuka+ ka Yehovha ku va ehenhla ka Yuda na Yerusalema, lerova a va endla nchumu lowu rhurhumerisaka,+ nchumu lowu hlamariwaka+ ni lowu vangelaka ku biwa ka noti,+ hilaha mi swi vonaka hakona hi mahlo ya n’wina.9 Maswivo, vatata wa hina va we hi banga,+ ni vana va hina va majaha ni va vanhwanyana ni vasati va hina a va ri evukhumbini hikwalaho ka leswi.+10 Sweswi swi le mbilwini ya mina ku endla ntwanano+ na Yehovha Xikwembu xa Israyele, leswaku ku hlundzuka kakwe lokukulu ku suka eka hina.11 Sweswi vana vanga, mi nga tshuki mi wisa,+ hikuva hi n’wina lava Yehovha a mi hlawuleke leswaku mi yima emahlweni ka yena ni ku n’wi tirhela,+ ni ku ya emahlweni mi ri vatirheli+ vakwe ni lava va mbulukisaka xitlhavelo.”+12 Hiloko Valevhi+ va suka va yima, Mahata n’wana wa Amasayi na Yuwele n’wana wa Azariya wa vana va Vakohata;+ eka vana va Merari,+ Kixi n’wana wa Abidi na Azariya n’wana wa Yehaleli; eka Vagerixoni,+ Yowa n’wana wa Zima na Edeni n’wana wa Yowa;13 eka vana va Elizafani,+ Ximri na Yewele; eka vana va Asafa,+ Zakariya na Mataniya;14 eka vana va Hemani,+ Yehiyele na Ximeyi; eka vana va Yedutani,+ Xemaya na Uziyele.15 Hiloko va hlengeleta vamakwavo, kutani va tihlawulekisa,+ va ta hi ku landza xileriso xa hosi emaritweni+ ya Yehovha, xa ku basisa+ yindlu ya Yehovha.16 Vaprista va nghena endzeni ka yindlu ya Yehovha leswaku va basisa ni ku humesa thyaka hinkwaro leri va ri kumeke etempeleni ya Yehovha, va ri yisa exivaveni+ xa yindlu ya Yehovha. Hiloko Valevhi va ri amukela leswaku va ri humesela ehandle enkoveni wa Kedroni.+17 Kutani va sungula ku hlawulekisa esikwini ro sungula ra n’hweti yo sungula, hi siku ra vunhungu ra n’hweti va fika erikupakupeni+ ra Yehovha; va hlawulekisa yindlu ya Yehovha ku ringana masiku ya nhungu, va heta hi siku ra vu-16 ra n’hweti yo sungula.+18 Endzhaku ka sweswo va ta endzeni eka Hezekiya lo-wa hosi, va ku: “Hi basise yindlu ya Yehovha hinkwayo, alitari+ ya gandzelo ro hisiwa ni swingolongondzwana swa yona hinkwaswo,+ ni tafula+ ra swinkwa leswi tlhandlakaneke ni swingolongondzwana swa rona hinkwaswo.+19 Hi lunghiselele swingolongondzwana+ hinkwaswo leswi Hosi Akazi+ a swi suseke swi nga ha tirhisiwi hi nkarhi wa ku fuma kakwe hikwalaho ko pfumala ku tshembeka kakwe,+ hi swi hlawulekisile;+ waswivo, swi le mahlweni ka alitari ya Yehovha.”20 Hezekiya+ lowa hosi a pfuka nimpundzu+ swinene a hlengeleta tihosana+ ta muti, va tlhandlukela endlwini ya Yehovha.21 Hiloko va fika va tisa tinkunzi+ ta nkombo ni makhuna ya nkombo ni swinyimpfana swa xinuna swa nkombo ni swiphongo swa nkombo swi va gandzelo ra xidyoho+ ra mfumo ni ra vukwetsimelo ni ra Yuda. Kutani a byela vana va Aroni lava va vaprista+ leswaku va swi nyikela ehenhla ka alitari ya Yehovha.22 Kutani va tlhava+ tihomu, vaprista va amukela ngati,+ va xuva+ ehenhla ka alitari ha yona; endzhaku ka swona va tlhava makhuna+ va xuva ehenhla ka alitari hi ngati,+ va tlhava swinyimpfana swa xinuna, va xuva ehenhla ka alitari hi ngati.23 Kutani va tshineta swiphongo+ swa gandzelo ra xidyoho ekusuhi, emahlweni ka hosi ni nhlengeletano, va tlhandleka mavoko ehenhla ka swona.+24 Vaprista va swi tlhava, va endla gandzelo ra xidyoho hi ngati ya swona ehenhla ka alitari, ku kombela leswaku tiko hinkwaro ra Israyele ri rivaleriwa;+ hikuva hosi yi vule leswaku gandzelo ro hisiwa ni gandzelo ra xidyoho+ i ra tiko hinkwaro ra Israyele.+25 Hi nkarhi lowu fanaka, a yi veke Valevhi+ endlwini ya Yehovha, va ri ni swiphambati,+ va ri ni swichayachayana swa switende+ ni tiharipa,+ hi ku landza xileriso xa Davhida+ ni xa Gadi+ la vonaka swivono swa hosi, ni xa Natani+ lowa muprofeta, hikuva xileriso xa vaprofeta vakwe a xi huma evokweni ra Yehovha.+26 Kutani Valevhi va hambeta va yima va ri ni swichayachayana+ swa Davhida, ni vaprista va ri ni timhalamhala.+27 Hiloko Hezekiya a vula leswaku ku nyikeriwa xitlhavelo xo hisiwa ealitarini; hi nkarhi lowu gandzelo ro hisiwa ri sunguriweke ha wona, ku sungule risimu+ ra Yehovha ni timhalamhala, ehansi ka nkongomiso wa swichayachayana swa Davhida hosi ya Israyele.28 Nhlengeletano hinkwayo a yi nkhinsama+ loko risimu ri pfuma+ ni timhalamhala ti yimbiwa—va endla leswi ku fikela loko gandzelo ro hisiwa ri herile.29 Hi ku hatlisa loko va heta ku ri nyikela, hosi ni hinkwavo lava va kumekeke va ri na yona va korhama, va tiwisela ehansi.+30 Hezekiya lowa hosi ni tihosana,+ va byela Valevhi leswaku va dzunisa Yehovha hi marito ya Davhida+ na Asafa+ la vonaka swivono. Hiloko va sungula ku dzunisa va tsakile,+ va hambeta va nkhinsama, va tiwisela ehansi.+31 Eku heteleleni, Hezekiya a hlamula a ku: “Sweswi mi tate+ voko ra n’wina hi matimba hikwalaho ka Yehovha. Tshinelani mi tisa switlhavelo+ ni switlhavelo swo nkhensa+ endlwini ya Yehovha.” Nhlengeletano yi sungula ku tisa switlhavelo ni switlhavelo swo nkhensa, ni un’wana ni un’wana la swi rhandzaka embilwini, a tisa magandzelo yo hisiwa.+32 Nhlayo ya magandzelo yo hisiwa lawa nhlengeletano yi ma tiseke ma va tihomu ta 70, makhuna ya 100, swinyimpfana swa xinuna swa 200—hinkwaswo leswi swi ri magandzelo yo hiseriwa Yehovha;+33 ni magandzelo yo kwetsima, tihomu ta 600 ni tinyimpfu ta 3 000.34 A ku ri vaprista+ ntsena lava a va ri vatsongo, a va nga swi koti ku yevula magandzelo yo hisiwa hinkwawo.+ Kutani vamakwavo+ ku nga Valevhi, va va pfuna ku fikela loko ntirho wu herile+ ni vaprista va tihlawulekisile, hikuva Valevhi a va ri ni mbilu yo lulama+ swinene ku tlula vaprista leswaku va tihlawulekisa.+35 Ni magandzelo yo hisiwa+ a ma tele ngopfu, ma ri ni mafurha+ ya switlhavelo swa xinakulobye+ ni magandzelo ya swakunwa+ lawa ma nga ya magandzelo yo hisiwa. Ntirho wa yindlu ya Yehovha wu lunghiseleriwe hi ndlela yoleyo.+36 Hiloko Hezekiya ni vanhu hinkwavo va tsaka hikwalaho ka leswi Xikwembu xa ntiyiso xi endleleke vanhu malunghiselelo,+ hikuva mhaka leyi yi endleke hi xitshuketa.+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Vafilipiya 4:1-23
4 Hikwalaho, vamakwerhu lava rhandzekaka lava ndzi mi navelaka, n’wina mi nga ntsako ni harhi+ ya mina, yimani mi tiyile+ hi ndlela leyi eHosini, varhandziwa.2 Efodiya ndza n’wi khongotela na Sintika ndza n’wi khongotela leswaku va va ni mianakanyo+ yin’we eHosini.3 Ina, ndza ku kombela, wena mupaniwa-kulorhi+ wa xiviri, leswaku u hambeta u pfuna vavasati lava va lweke swin’we na mina+ eka mahungu lamanene swin’we na Klemento ni vatirhi-kulorhi+ van’wana hinkwavo, lava mavito+ ya vona ma nga ebukwini ya vutomi.+4 Nkarhi hinkwawo tsakani eHosini.+ Nakambe ndzi ri, Tsakani!+5 Ku anakanyela+ ka n’wina a ku tiviwe hi vanhu hinkwavo. Hosi yi le kusuhi.+6 Mi nga vileli ha nchumu,+ kambe eka hinkwaswo tivisani Xikwembu+ swikombelo swa n’wina hi xikhongelo ni xikombelo+ swin’we ni ku nkhensa swikombelo swa n’wina;7 kutani ku rhula+ ka Xikwembu loku tlulaka miehleketo hinkwayo ku ta rindza timbilu+ ta n’wina ni matimba ya n’wina ya mianakanyo ha Kreste Yesu.8 Xo hetelela, vamakwerhu, swilo swin’wana ni swin’wana swa ntiyiso, swilo swin’wana ni swin’wana swa ntikelo lowukulu, swilo swin’wana ni swin’wana swo lulama, swilo swin’wana ni swin’wana swo tenga,+ swilo swin’wana ni swin’wana leswi rhandzekaka, swilo swin’wana ni swin’wana leswi ku vulavuriwaka kahle ha swona, hinkwaswo leswi nga kona swa vunene ni hinkwaswo leswi nga kona leswi dzunekaka, hambetani mi xiya swilo+ leswi.9 Swilo leswi mi swi dyondzeke ni ku swi amukela ni ku swi twa ni ku swi vona mayelana na mina, hanyani hi swona;+ kutani Xikwembu xa ku rhula+ xi ta va na n’wina.10 Ndza tsaka ngopfu eHosini leswi sweswi eku heteleleni mi pfuxeteke ku ehleketa ka n’wina malunghana+ na mina, leswi hakunene a mi ehleketa ha swona, kambe mi pfumale nkarhi.11 Ku nga ri swona leswaku ndzi vulavula malunghana ni ku va eku pfumaleni, hikuva ndzi dyondzile, leswaku ndzi eneriseka+ eka xiyimo xin’wana ni xin’wana lexi ndzi nga eka xona.12 Kunene ndza swi tiva ku kayivela swilo,+ kunene ndza swi tiva ku va ni swo tala. Eka hinkwaswo ni le ka swiyimo hinkwaswo ndzi dyondze xihundla xa ku xurha ni ku va ni ndlala, ku va ni swo tala ni ku pfumala.+13 Eka swilo hinkwaswo ndzi ni ntamu hikwalaho ka loyi a ndzi+ nyikaka matimba.14 Nilokoswiritano, mi endle kahle hi ku hlanganyela+ na mina enhlomulweni+ wa mina.15 Entiyisweni, n’wina Vafilipiya, nakambe ma swi tiva leswaku eku sunguleni ka ku vula mahungu lamanene, loko ndzi suka eMakedoniya, ku hava vandlha leri hlanganyeleke na mina emhakeni ya ku nyika ni ku amukela, handle ka n’wina ntsena;+16 hikuva, hambi eTesalonika, mi ndzi rhumelele swo karhi ro sungula ni ra vumbirhi hikwalaho ka xilaveko xa mina.17 Ku nga ri swona leswaku ndzi lava nyiko+ hi mbilu hinkwayo, kambe hi mbilu hinkwayo ndzi lava mihandzu+ leyi tisaka ntswalo wo tala swinene eka xiviko xa n’wina.18 Hambiswiritano, ndzi kuma swilo hinkwaswo hi xitalo naswona ndzi ni swo tala. Ndzi enerile, leswi ndzi amukeleke swilo eka Epafrodito+ leswi humaka eka n’wina, nun’hwelo wo nandziha,+ xitlhavelo+ lexi amukelekaka, lexi tsakisaka swinene eka Xikwembu.19 Kutani, Xikwembu+ xa mina xi ta enerisa xilaveko+ xa n’wina hinkwaxo hi xitalo hi mpimo wa rifuwo+ ra xona hi ku vangama ha Kreste Yesu.20 Kutani ku vangama a ku ve eka Xikwembu xa hina tlhelo Tata wa hina hi masiku ni masiku.+ Amen.21 Ndzi runguleleni+ mukwetsimi un’wana ni un’wana loyi a nga ni vun’we+ na Kreste Yesu. Vamakwerhu lava nga na mina va mi rungula.22 Vakwetsimi hinkwavo, kambe ngopfu-ngopfu vandyangu wa Khezari, va mi rungula.+23 Musa lowu nga faneriwiki wa Hosi Yesu Kreste a wu ve ni moya lowu mi wu kombisaka.+


text:
LANGUTELO RA BIBELE
Yesu
Xana Yesu i Xikwembu?
“A ku na munhu la tshameke a vona Xikwembu.”—Yohane 1:18.
LESWI VANHU VA SWI VULAKA
Vanhu vo tala va pfumela leswaku Yesu a hi Xikwembu. Kasi van’wana va vulavula hi tindzimana ta le Bibeleni leti va anakanyaka leswaku ti kombisa leswaku Yesu u ringana ni Xikwembu.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Bibele a yi vuli leswaku Yesu i Xikwembu xa Matimba Hinkwawo kumbe u ringana ni Xikwembu. Ku ri na sweswo, yi dyondzisa leswaku Yesu u ntsongo eka Xikwembu. Hi xikombiso, Bibele yi ni marito lama vuriweke hi Yesu lama nge: “Tatana u nkulu eka mina.” (Yohane 14:28) Bibele yi tlhela yi ku: “A ku na munhu la tshameke a vona Xikwembu.” (Yohane 1:18) Yesu a nge vi Xikwembu hikuva vanhu vo tala va n’wi vonile.
Valandzeri va Yesu vo sungula a va vulanga leswaku a a ri Xikwembu. Hi xikombiso, Yohane mutsari wa Evhangeli u vule leswi malunghana ni swilo leswi a swi tsaleke: “Leswi swi tsaleriwe leswaku mi kholwa leswaku Yesu i Kreste N’wana wa Xikwembu.”—Yohane 20:31. *
Yesu u velekiwe rini?
“A ku ri ni varisi lava a va tshama ehandle ka muti, va rindza mintlhambi ya vona nivusiku.”—Luka 2:8.
LESWI VANHU VA SWI VULAKA
Vanhu van’wana va tlangela Khisimusi hi ti-25 ta December, ku nga siku leri van’wana va anakanyaka leswaku Yesu u velekiwe ha rona. Vanhu van’wana va tlangela siku ra ku velekiwa ka Yesu eku sunguleni ka January.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Bibele a yi ri boxi siku leri Yesu a velekiweke ha rona. Hambiswiritano, yi vula leswaku hi nkarhi lowu Yesu a velekiweke ha wona, “a ku ri ni varisi lava a va tshama ehandle ka muti, va rindza mintlhambi ya vona nivusiku.” (Luka 2:8) Varisi a va nga ta tshama ni mintlhambi ya vona enhoveni nivusiku hi December na hi January. Ha yini?
Ndhawu leyi Yesu a velekeriweke eka yona yi titimela swinene hi December na hi January. Malunghana ni nkarhi wolowo elembeni, Bibele yi vula leswaku vanhu a va “rhurhumela . . . hikwalaho ka mpfula.” (Ezra 10:9, 13; Yeremiya 36:22) Wolowo a wu nga ta va nkarhi wa leswaku varisi va “tshama ehandle ka muti” ni mintlhambi ya vona.
Xana Yesu u pfuxiwile hakunene eku feni?
“Xikwembu xi [pfuxe Yesu] eka lava feke.”—Mintirho 3:15.
LESWI VANHU VA SWI VULAKA
Vanhu van’wana va anakanya leswaku a ku na munhu la tshameke a pfuxiwa eku feni, ku katsa na Yesu.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Yesu u byele valandzeri vakwe leswaku a a ta “xanisiwa swinene . . . ivi a dlayiwa, kutani a pfuxiwa hi siku ra vunharhu.” (Matewu 16:21) Bibele yi vula leswaku endzhaku ka loko Yesu a dlayiwile a tlhela a pfuxiwa eku feni, u humelele eka vanhu lava tlulaka 500. (1 Vakorinto 15:6) Vanhu volavo lava swi voneke hi mahlo a va khorwiseka hi ku helela leswaku u pfuxiwile eku feni. A va tiyimiserile hambi ku ri ku dlayiwa hikwalaho ka leswi a va pfumela eka dyondzo yoleyo.—Mintirho 7:51-60; 12:1, 2.
LEXI ENDLAKA MHAKA LEYI YI VA YA NKOKA
Bibele yi dyondzisa leswaku ku fa ni ku pfuxiwa ka Yesu swi endle leswaku vanhu hinkwavo va vuyeriwa eka Paradeyisi leyi nga ta va laha misaveni leyi tshembisiweke eBibeleni. (Pisalema 37:11, 29; Nhlavutelo 21:3, 4) Hi ni ntshembo wo tiphina hi vutomi lebyi nga heriki lebyi tsakisaka eParadeyisini yoleyo leyi nga ta va laha misaveni hikwalaho ka rirhandzu leri kombisiweke hi Yesu na Yehovha, Tata wakwe, Xikwembu xa Matimba Hinkwawo.—Yohane 3:16; Varhoma 6:23.
^ ndzim. 7 Bibele a yi dyondzisi leswaku Xikwembu xi ni wansati wa xiviri loyi xi nga ni vana na yena. Ku ri na sweswo, yi vula leswaku Yesu i “N’wana wa Xikwembu” hikuva Yesu u vumbiwe hi ku kongoma hi Xikwembu, a ri ni timfanelo leti fanaka ni ta Tata wakwe.


text:
Xana U Ta Tshemba Xikwembu?
ANAKANYA u ri ni munghana loyi u n’wi tsakelaka swinene, kambe a endla swin’wana leswi u nga swi twisisiki. Van’wana va sola swiendlo swakwe kutani va kanakana swikongomelo swakwe, va vula leswaku munghana wa wena u ni tihanyi. Xana a wu ta hatlisela ku pfumelelana na vona kumbe a wu ta yimela ku twa leswaku munghana wa wena u ri yini hi mhaka leyi? Loko a nga ri kona leswaku a ta hlamusela leswi endlekeke, xana u nga lehisa mbilu ni ku nga n’wi avanyisi hi nkarhi wolowo?
Emahlweni ko va u hlamula, swi nga ha endleka leswaku u lava ku tiva leswi engetelekeke. U nga tivutisa u ku, ‘Xana hakunene ndzi n’wi tiva ku fikela kwihi munghana loyi naswona hi xihi xisekelo lexi ndzi nga na xona xo va ndzi n’wi xixima?’ Xivutiso xexo i xinene. Kambe xiya: Xana a hi nge tirhisi milawu leyi fanaka eka xivutiso lexi xa loko Xikwembu xi ri ni tihanyi?
Swi nga ha ku tikela ku twisisa swilo swin’wana leswi Xikwembu xi swi endleke kumbexana u nga ha karhatiwa hileswi xi swi pfumeleleke leswaku swi endleka. Ku ni vanhu vo tala lava nga ta ku byela leswaku Xikwembu xi ni tihanyi ni lava nga ta ku khutaza leswaku u kanakana swiendlo swa xona hilaha vona va endleke hakona. Xana u nga xi lehisela mbilu ni ku nga xi avanyisi ku fikela loko u tiva leswi engetelekeke? Nhlamulo yi nga titshega hileswaku u xi tiva kahle ku fikela kwihi Xikwembu. Tivutise, ‘Xana Xikwembu i munghana wa njhani eka mina?’
Loko vutomi bya wena byi tika, u nga ha ringeka ku vula leswaku Xikwembu a xi si tshama xi va munghana wa wena. Kambe ehleketa katsongo. Xana Xikwembu xi ni vutihlamuleri eka ku tikeriwa loku u langutanaka na kona evuton’wini bya wena—kumbe xi ni vutihlamuleri eka mikateko leyi u yi kumeke? Hilaha hi swi voneke hakona, Sathana i “mufumi wa misava leyi.” (Yohane 12:31) Xisweswo i Sathana loyi a vangaka gome ni vuhomboloki emisaveni leyi. Kutani xana u nge pfumeli leswaku ku nga hetiseki ka hina ni swiyimo leswi nga languteriwangiki hi swona swi endlaka leswaku hi va ni swiphiqo?
Xana Xikwembu xi ni vutihlamuleri eka ku tikeriwa loku u langutanaka na kona evuton’wini bya wena—kumbe xi ni vutihlamuleri eka mikateko leyi u yi kumeke?
Hi hala tlhelo, hi byihi vutihlamuleri lebyi Xikwembu xi nga na byona? Xiya leswi Bibele yi swi vulaka: leswaku Xikwembu i “Muendli wa tilo ni misava”; leswaku mintirho yakwe yi katsa mimiri ya hina ya nyama leyi “[endliweke] hi ndlela yo hlamarisa”; ni leswaku Yehovha i “Xikwembu lexi ku hefemula ka wena ku nga evokweni ra xona.” (Pisalema 124:8; 139:14; Daniyele 5:23) Xana sweswo hinkwaswo swi vula yini?
Swi vula leswaku vutomi bya hina hi byi kolota Muvumbi wa hina. (Mintirho 17:28) Swi vula leswaku nyiko ya vutomi, vuxongi bya misava leyi hi nga eka yona lebyi hi rhendzeleke, ku tiphina hi rirhandzu ni xinghana, ku tiphina hi ku kota ku twa nantswo, ku khoma swo karhi, mpfumawulo ni nun’hwelo—hinkwaswo ka swona i tinyiko leti humaka eka Xikwembu. (Yakobo 1:17) Xana a wu nge pfumeli leswaku mikateko yoleyo yi endla leswaku a va Munghana loyi a faneriwaka hi xindzhuti ni ku tshembiwa hi hina?
Swi nga ha endleka leswaku swa ku tikela ku tshemba Xikwembu. Kumbexana u titwa onge a wu si xi tiva kahle lerova u nga xi tshemba. Sweswo swa twisiseka. Eka swihloko leswi swo koma, hi nge swi koti ku hlamusela swivangelo swa leswaku ha yini van’wana va vula leswaku Xikwembu xi ni tihanyi. Kambe xana ku tiva Xikwembu ku antswa a swi vuyerisi? * Ha tshemba leswaku loko u ri karhi u endla tano, u ta ya u tiva ntiyiso hi Xikwembu. Xana xi ni tihanyi? Nikatsongo: “Xikwembu i rirhandzu.”—1 Yohane 4:8.
^ ndzim. 8 Hi xikombiso, kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela ku xaniseka eka ndzima 11 ya buku leyi nge, Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
DYONDZA SWO TALA
Ha Yini Xikwembu Xi Pfumelela Vubihi Ni Ku Xaniseka?
Vubihi byi sungule njhani naswona ha yini Xikwembu xi byi pfumelele byi ya emahlweni? Xana ku xaniseka ku ta kala ku hela?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Vaheveru 9:1-28
9 Kutani loko ku ri wona, ntwanano wo sungula, a wu ri ni swileriso swa ntirho wo kwetsima+ ni ndhawu ya wona yo kwetsima+ emisaveni.2 Hikuva a ku akiwe yindlu+ yo sungula ya ntsonga leyi eka yona a ku ri ni xo tlhandleka rivoni+ ni tafula+ swin’we ni ku kombisiwa ka swinkwa;+ naswona yi vuriwa “Ndhawu yo Kwetsima.”+3 Kambe endzhaku ka nguvu+ ya vumbirhi a ku ri ni yindlu ya ntsonga leyi vuriwaka “Vukwetsimisiso.”+4 Byona a byi ri ni xibya xa nsuku xo hisela+ mirhi ya risuna ni areka ya ntwanano+ leyi namekiweke hinkwako hi nsuku,+ endzeni ka yona ku ri ni khuwana ra nsuku leri nga ni manna+ ni nhonga ya Aroni leyi hlukeke+ ni swiphepherhele+ swa ntwanano;5 kambe ehenhla-henhla ka byona a ku ri ni makerubu+ lama vangamaka lama funengeteke xifunengeto+ xa ku vuyelelana. Kambe sweswi a hi nkarhi wo vulavula hi vuenti malunghana ni swilo leswi.6 Loko swilo leswi swi akiwile hi ndlela leyi, vaprista va nghena endlwini+ yo sungula ya ntsonga minkarhi hinkwayo ku endla mintirho yo kwetsima;+7 kambe endlwini ya vumbirhi ku nghena muprista lonkulu ntsena, kan’we hi lembe,+ a ri ni ngati,+ leyi a yi nyikelaka yi va yakwe,+ yi tlhela yi va ya swidyoho leswi vanhu va swi endlaka hi ku ka va nga tivi.+8 Xisweswo moya lowo kwetsima wu swi veka erivaleni leswaku ndlela+ leyi yaka endhawini yo kwetsima a yi nga si kombisiwa loko ntsonga wo sungula wa ha yimile.+9 Ntsonga lowu i xifaniso+ xa nkarhi lowu vekiweke lowu sweswi wu fikeke,+ naswona ku fambisana na wona, ku nyikeriwa+ tinyiko ni switlhavelo. Hambiswiritano, leswi a swi swi koti ku endla munhu la endlaka ntirho wo kwetsima a hetiseka+ malunghana ni ripfalo+ rakwe,10 kambe swi yelana ntsena ni swakudya+ ni swakunwa+ ni minkhuvulo+ yo hambana-hambana. A swi ri swilaveko swa le nawini mayelana ni swa nyama+ naswona a swi simekiwile ku fikela nkarhi lowu vekiweke wo lulamisa+ swilo.11 Hambiswiritano, loko Kreste a ta a ri muprista lonkulu+ wa swilo leswinene leswi endlekeke, hi ntsonga lowukulu ni lowu hetisekeke ngopfu lowu nga endliwangiki hi mavoko, hileswaku, lowu nga riki wa ntumbuluko+ lowu,12 e-e, a nga nghenanga ni ngati+ ya timbuti ni ya swinkunzana, kambe u nghene ni ngati+ yakwe, kan’we swi helela kwalaho endhawini yo kwetsima kutani a hi kumela+ ku kutsuriwa loku nga heriki.13 Hikuva loko ngati ya timbuti+ ni ya tinkunzi+ ni nkuma+ wa thokazi leswi xuviweke eka lava nyamisiweke+ swi kwetsimisa lerova va basa enyameni,+14 ku vuriwa yini hi ngati+ ya Kreste, loyi hi moya lowu nga heriki a tinyikeleke+ a nga ri na xisolo eka Xikwembu, a basisa+ mapfalo ya hina emintirhweni+ leyi feke leswaku hi ta endlela Xikwembu lexi hanyaka ntirho wo kwetsima?+15 Kutani hi yona mhaka leyi a nga muhlanganisi+ wa ntwanano lowuntshwa, leswaku, hikwalaho ka leswi rifu ri humeleleke leswaku va ntshunxiwa hi nkutsulo+ eka ku tlula nawu ehansi ka ntwanano+ wo sungula, lava vitaniweke va ta amukela xitshembiso xa ndzhaka+ leyi nga heriki.16 Hikuva laha ku nga ni ntwanano,+ ku fanele ku va ni rifu ra munhu wa nyama la endleke ntwanano.17 Hikuva ntwanano wu tirha hi switlhavelo leswi feke, hileswi wu nga tirhiki hi nkarhi hambi wu ri wihi loko munhu wa nyama la endleke ntwanano a ha hanya.18 Xisweswo hambi ku ri ntwanano+ wo sungula a wu khanguriwanga handle ka ngati.+19 Hikuva loko Muxe a vule xileriso xin’wana ni xin’wana hi ku ya hi Nawu eka vanhu+ hinkwavo, u teke ngati ya swinkunzana ni ya timbuti ni mati ni voya bya ribungu ni hisopa+ kutani a xuva buku ni vanhu hinkwavo,20 a ku: “Leyi i ngati ya ntwanano lowu Xikwembu xi wu vekeke wu va xileriso eka n’wina.”+21 Hilaha ku fanaka a a xuva ntsonga+ ni swibya hinkwaswo swa vutirheli bya mani na mani hi ngati.+22 Ina, swilo swo tala swi basisiwa hi ngati+ hi ku ya hi Nawu, naswona loko ngati yi nga halatiwi,+ ku hava ku rivaleriwa.+23 Hikokwalaho a swi fanela leswaku swifanekiselo+ swa swilo swa le matilweni swi basisiwa hi tindlela leti,+ kambe swilo swa le matilweni swi basisiwa hi switlhavelo swo antswa ku tlula switlhavelo swo tano.24 Hikuva Kreste u nghenile, a nga nghenanga endhawini yo kwetsima leyi endliweke hi mavoko,+ leyi nga xifaniso xa swa xiviri,+ kambe etilweni hi koxe,+ kutani a humelela emahlweni ka Xikwembu hi xiviri hikwalaho ka hina.+25 Ku nga ri leswaku a ta tinyikela ko tala, hilaha kunene muprista lonkulu a ngheneke hakona endhawini yo kwetsima+ lembe ni lembe+ a ri ni ngati leyi nga riki ya yena.26 Loko swi nga ri tano, a a ta fanela ku va a xaniseka ko tala hi mpfhuka misava yi va kona.+ Kambe sweswi u tikombisile+ kan’we+ swi helela kwalaho emakumu ka mafambiselo ya swilo+ leswaku a susa xidyoho hi ku tiendla xitlhavelo.+27 Leswi vanhu va vekeriweke+ ku fa kan’we swi helela kwalaho, kambe endzhaku ka swona ku va ni ku avanyisiwa,+28 xisweswo Kreste na yena u nyikeriwe kan’we+ swi helela kwalaho leswaku a byarha swidyoho swa vo tala;+ naswona ra vumbirhi+ loko a humelela+ ku ta va ku nga ha ri hikwalaho ka xidyoho+ naswona u ta humelela eka lava n’wi languteleke hi mbilu hinkwayo leswaku va ponisiwa.+


text:
Dyondzo 58: Davhida Na Goliyadi
Vafilisita va tlhele va ta va ta lwa ni Vaisrayele. Vamakwavo wa Davhida vanharhu a va ri evuthwini ra Sawulo hi nkarhi wolowo. Hiloko siku rin’wana Yese a byela Davhida a ku: ‘Teka mavele ni xinkwa u yisela vamakwenu. Famba u ya va pfuxela.’
Loko Davhida a fika enxaxeni wa nyimpi, u tsutsumele laha nyimpi a yi hisa kona leswaku a ya lava vamakwavo. Goliyadi, nhenha ya Mufilisita a yi huma emixaxeni ku ta rhukana Vaisrayele. A a hamba a endla tano nimixo ni madyambu man’wana ni man’wana ku ringana masiku ya 40. A a huwelela a ku: ‘Hlawulani un’wana wa vavanuna va n’wina a ta lwa na mina. Loko o hlula naswona a ndzi dlaya, hi ta va malandza ya n’wina. Kambe loko ndzo n’wi hlula kutani ndzi n’wi dlaya, mi ta va malandza ya hina. Hlawulani munhu la nga ta lwa na mina.’
Davhida u vutise masocha man’wana a ku: ‘Xana loyi a nga ta dlaya Mufilisita loyi a ntshunxa Vaisrayele eka ndzhukano lowu u ta kuma yini?’
Hiloko socha ri ku: ‘Sawulo u ta nyika munhu yoloye rifuwo ro tala. Naswona u ta n’wi nyika n’wana wakwe wa nhwanyana a va nsati wa yena.’
Kambe Vaisrayele hinkwavo a va chava Goliyadi hikuva a a ri nkulu swinene. A a lehe kwalomu ka timitara tinharhu naswona a a ri ni socha rin’wana leri n’wi rhwalelaka xitlhangu.
Masocha man’wana ma fambile ma ya byela Hosi Sawulo leswaku Davhida u lava ku lwa na Goliyadi. Kambe Sawulo u byele Davhida a ku: ‘U nga ka u nga lwi ni Mufilisita yoloye. Wena wa ha ri mufana, kambe yena u ve socha vutomi byakwe hinkwabyo.’ Davhida u hlamule a ku: ‘Ndzi dlaye bere ni nghala leswi a swi teke tinyimpfu ta tatana. Kutani Mufilisita loyi u ta fana ni xin’wana xa swona. Yehovha u ta ndzi pfuna.’ Kutani Sawulo a ku: ‘Famba, onge Yehovha a nga va na wena.’
Davhida u rhelele hi xinambyana kutani a rholela maribye ya ntlhanu yo tswulungeka a ma hoxa enkwameni wakwe. Kutani a teka xipelupelu xakwe a famba ku ya hlangana ni nhenha leyi. Loko Goliyadi a n’wi vona, u hlamale ngopfu. A a anakanya leswaku swi ta olova ku dlaya Davhida.
Goliyadi u te: ‘Tana la, ndzi ta nyika tinyenyana ta tilo ni swiharhi swa nhova nyama ya wena leswaku swi yi dya.’ Kambe Davhida u te: ‘U ta eka mina hi banga, fumu ni tlhari, kambe mina ndzi ta eka wena hi vito ra Yehovha. Namuntlha Yehovha u ta ku nyiketa emavokweni ya mina kutani ndzi ta ku dlaya.’
Hiloko Davhida a tsutsumela eka Goliyadi. A humesa ribye enkwameni wa yena, a ri hoxa exipelupelwini xakwe kutani a ri hoxa hi matimba ya yena hinkwawo. Ribye ri haha ri ya ba nhloko ya Goliyadi kutani a wela ehansi a fa! Loko Vafilisita va vona leswaku nhenha ya vona yi wile, hinkwavo va jika va baleka. Vaisrayele va va hlongorisa kutani va hlula.
1 Samuwele 17:1-54.
Swivutiso
- Goliyadi u tlhontlhe vuthu ra Vaisrayele hi ndlela yihi?
- Xana Goliyadi a ri tanihi kwihi, naswona Hosi Sawulo u n’wi tshembise yini munhu loyi a a ta dlaya Goliyadi?
- Xana Davhida u te yini loko Sawulo a n’wi byela leswaku a nga ka a nga lwi na Goliyadi hikuva Davhida i xifanyetana?
- Xana Davhida u swi kombise njhani leswaku u tshemba Yehovha loko a hlamula Goliyadi?
- Hilaha u nga swi vonaka hakona laha xifanisweni, xana Davhida u tirhise yini ku dlaya Goliyadi, naswona Vafilisita va endle yini endzhaku ka sweswo?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya 1 Samuwele 17:1-54.
I yini lexi a xi endla leswaku Davhida a va ni xivindzi naswona hi nga xi tekelela njhani xivindzi xa yena?
Ku hambana na Goliyadi, ha yini Vakreste va fanele va papalata moya wa ku phikizana loko va tlanga mintlango kumbe va ri eku tihungaseni?
Marito ya Davhida ma swi kombisa njhani leswaku a a ri ni ntshembo wa leswaku Xikwembu xi ta n’wi seketela?
Ematshan’weni yo hlamusela ntsena mphikizano lowu a wu ri kona exikarhi ka mavuthu mambirhi lama kanetanaka, xana mhaka leyi yi swi kombisa njhani leswaku nyimpi a yi ri exikarhi ka swikwembu swa mavunwa ni Xikwembu xa ntiyiso, Yehovha?
Xana masalela lama totiweke ma xi tekelela njhani xikombiso xa Davhida xa ku tshemba Yehovha?
DYONDZA SWO TALA
Davhida A A Nga Chavi
Hlaya rungula leri ro tsakisa ra Bibele u dyondza leswaku ha yini Davhida a a nga chavi.


text:
Ku Tirhisiwa Ka Switolwa eMinkarhini Ya Ku Tsariwa Ka Bibele
Endzhaku ko hlamba, wansati u tola mafurha lama nun’hwelaka enhlongeni yakwe yo olova. Kutani u pfula bokisi rakwe leri khavisiweke hi mihlovo yo hambana-hambana leri nga ni magula lamatsongo ni makhuwana lama endliweke hi nghilazi, rimhondzo kumbe ribye. Endzeni ka wona u hoxe mafurha yo hambana-hambana ni swinun’hweriso leswi cheriweke balsama, cardamom, sinamoni, murhi wa risuna, vulombe, mira ni swin’wana.
Eka bokisi rero, wansati u humesa malepula yo hlayanyana, tindyelo ni minkambana leswi endliweke hi vutshila. Hi ku tirhisa swona, u hlanganisa switolwa leswi a hlawuleke ku swi tirhisa siku rero. A ri karhi a tinyanga eka xivoni lexi endliweke hi koporo, u ya emahlweni a ri karhi a tisasekisa hi vukheta.
SWI VONAKA ONGE ku sukela khale ka khaleni, vavasati a va swi rhandza swinene ku tisasekisa. Swifaniso swa khale leswi kovotliweke eka masirha-bako, swifaniso leswi pendiweke ni swifaniso hinkwaswo swi kombisa leswaku ku tirhisiwa ka switolwa a swi tolovelekile exikarhi ka vanhu va le Mesopotamiya wa khale ni le Egipta. Swifaniso swa vavasati va le Egipta lava tipendeke matihlo ma va ni xivumbeko xa almondi a swi tsakeriwa swinene.
Kambe, xana ku vuriwa yini hi Vaisrayele? Xana vavasati va le Israyele wa khale a va tirhisa switolwa? Loko swi ri tano, xana a swi ri swa muxaka muni? I ntiyiso leswaku ku hava swifaniso leswi kovotliweke eka masirha-bako kumbe swifaniso leswi pendiweke swo huma eIsrayele wa khale leswi hi nga kombetelaka eka swona. Kambe marungula man’wana ya le Bibeleni ni swilo swo hambana-hambana leswi yimburiweke ematikweni lawa ku vulavuriwaka ha wona eBibeleni swi nga hi kombisa ndlela leyi switolwa a swi tirhisiwa ha yona eminkarhini ya ku tsariwa ka Bibele.
Switirho Leswi A Swi Tirhisiwa
Swilo swa ntsandza-vahlayi leswi fambisanaka ni ku tirhisiwa ka switolwa ni swinun’hweriso swi yimburiwile etikweni hinkwaro ra Israyele. Minkambana leyi endliweke hi ribye kumbe swibye swo sila eka swona ni ku hlanganisa switolwa, magula ya swinun’hweriso lama nga ni xivumbeko xo fana ni kherotsi, swikutsu swa alabasta ni swivoni swo khoma hi voko swa koporo a swi ri swin’wana swa leswi kumiweke. Lepula rin’wana leri endliweke hi rimhondzo ri kovotliwe matluka ya ncindzu etlhelo lerin’wana ra xikhomo xa rona kasi eka tlhelo lerin’wana ri kovotliwe nhloko ya wansati leyi rhendzeriweke hi matuva.
Swi vonaka onge swiphambati leswi khavisiweke a ku ri swona swibye leswi tolovelekeke swa switolwa eka vanhu lava fuweke. Malepula lamatsongo ya switolwa lama endliweke hi rimhondzo kumbe ntsandza, lawa man’wana ya wona a ma kovotliwe vanhwanyana lava nga eku khideni ni swivumbeko swin’wana swo hambana-hambana leswi rharhanganeke, na wona ma kumiwile aEgipta ni le Kanana. Hinkwaswo leswi swi nyikela vumbhoni bya ku tirhisiwa ka switolwa hi vavasati va le nkarhini wolowo.
Switolwa Leswi A Va Tipenda Ha Swona eMatihlweni
EBibeleni, un’wana wa vana va xisati va Yobo u vuriwa “Kereni-hapuku.” Hi Xiheveru, vito leri ri vula “Rimhondzo ra Pende ya Ntima (ya Mahlo),” ku nga xikutsu kumbe bokisi leri tirhisiwaka ku hlayisa switolwa swo tipenda mahlo. (Yobo 42:14) Vito leri ri vula ku saseka kakwe, kambe ri tlhela ri kombisa leswaku ku tirhisiwa ka switolwa a swi tolovelekile hi nkarhi wolowo.
Minkarhi hinkwayo swikombo swa Bibele swa tihlo leri pendiweke swi fambisana ni vavasati lava dumeke vo tanihi Hosi ya xisati Yezabele la nga mukanganyisi na Yerusalema la nga tshembekiki, lava muprofeta Yeremiya na Ezekiyele va va kombiseke tanihi tinghwavava. (2 Tihosi 9:30; Yeremiya 4:30; Ezekiyele 23:40) Loko hi xiya nhlayo leyikulu ya swibye leswi endliweke hi nghilazi kumbe ribye leswi nga ni switirho switsongo swa switolwa swo tisasekisa mahlo leswi yimburiweke, i vumbhoni bya leswaku vavasati vo tala etikweni ra Israyele leri gwineheke—ngopfu-ngopfu lava nga evuhosini ni lava fuweke—a va tisasekisa swinene hi switolwa swo tipenda mahlo ni swa mixaka yin’wana.
Ndlela Leyi Mafurha Yo Nun’hwela A Ma Tirhisiwa Ha Yona eTempeleni Ni Kun’wana
Ku endliwa ni ku tirhisiwa ka swinun’hweriso leswi endliweke hi mafurha ya mutlhwari i khale swi ri kona eIsrayele wa khale. Buku ya Bibele ya Eksoda yi ni swiletelo swo endla mafurha yo nun’hwela lama kwetsimaka lawa a ma tirhisiwa hi vaprista eka mintirho ya vona ya le tempeleni. A ma hlanganisiwa ni sinamoni, mira ni swimila swin’wana swo nun’hwela. (Eksoda 30:22-25) EYerusalema, vayimburi va kume leswi va tshembaka leswaku a ku ri ndhawu yo tirhela eka yona ya lembe-xidzana ro sungula C.E. laha swinun’hweriso ni murhi wa risuna a swi endliwa kona leswaku swi ta tirhisiwa etempeleni. Ku ni swikombo swo tala swa le Bibeleni swa mafurha yo nun’hwela, lawa a ya tirhisiwa eka mintirho yo kwetsima ni le ka vutomi bya siku ni siku.—2 Tikronika 16:14; Luka 7:37-46; 23:56.
Mati a ma kala endhawini yoleyo kutani mafurha lama nga ni nun’hwelo a ma pfuneta leswaku ku siveriwa mavabyi. Mafurha a ma nga tirhisiwi ntsena ku sirhelela nhlonge eka maxelo lama hisaka kambe ni ku tisasekisa. (Rhuti 3:3; 2 Samuwele 12:20) Estere, wanhwana wa Muyuda, emahlweni ko va a ya eka Hosi Ahasuwerusi, u hete tin’hweti ta tsevu a ri karhi a totiwa mafurha ya mira kutani a heta tin’wana ta tsevu a ri karhi a totiwa mafurha ya balsama.—Estere 2:12.
Swinun’hweriso kumbe mafurha yo nun’hwela, a ma tekiwa tanihi nchumu wa risima naswona a ma ringanisiwa ni silivhere ni nsuku. Loko hosi ya xisati ya le Xeba yi teka riendzo ro leha yi endzela Hosi Solomoni, tinyiko ta risima leti yi n’wi yiseleke tona a ti katsa nsuku, maribye ya risima ni mafurha ya balsama. (1 Tihosi 10:2, 10) Loko Hosi Hezekiya a komba vayimeri lava humaka eBabilona xuma lexi nga endlwini yakwe, “mafurha ya balsama ni mafurha lamanene” hi ku tinyungubyisa u va kombe swona xikan’we ni silivhere, nsuku ni swihlomo swakwe hinkwaswo.—Esaya 39:1, 2.
Tanihi leswi swiluva swo tala, mihandzu, makamba, nhlaka kumbe rihanti a swi kota ku humesa swinun’hweriso kumbe mafurha lamatsongo ntsena, swinun’hweriso ni mafurha a swi kala naswona a swi ri swa risima. Bibele yi boxa swimilana swo hlayanyana leswi nun’hwelaka, swo tanihi mhangani, balsama, vurimba bya bedeliyamu, khalamasi, khasiya, sinamoni, murhi wa risuna, mira, safroni ni murhi wa narda. Swin’wana swa swona a ku ri swimilana leswi kumekaka endhawini yoleyo naswona a swi mila eNkoveni wa Yordani. Kasi swin’wana a swi rhumeriwa ku suka eIndiya, Arabiya Dzonga ni kun’wana.
Swa Tika Ku Twisisa Laha Mafurha Ya Balsama Ma Humaka Kona
Mafurha ya balsama ma boxiwa eBibeleni eka marungula lama vulavulaka hi Hosi ya xisati Estere, hosi ya xisati ya le Xeba na Hosi Hezekiya, hilaha swi tshahiweke hakona laha henhla. Hi 1988 ku tshuburiwe khuwana leritsongo ebakweni leri nga ekusuhi ni le Qumran, eribuweni leri nga evupela-dyambu bya Lwandle Leri Feke. Ri pfuxe swivutiso swo tala. Xana lexi a ku ri xikombiso xo hetelela xa mafurha lama dumeke ya balsama? Valavisisi a va tiyiseki. Ku fikela ninamuntlha, varimi va ringeta ku tlhela va byala mirhi ya balsama leyi tshameke yi duma.
Vumbhoni byi kombisa leswaku mafurha ya balsama lama boxiweke eBibeleni a ma endliwa endhawini leyi nga ekusuhi ni le Eni-gedi. Vayimburi va yimbule makhele ya ndzilo, makhuwana ni mintsompfu yo hambana-hambana ni marhambu, swa lembe-xidzana ra vutsevu B.C.E., swo fana ni leswi a swi tirhisiwa ematikweni man’wana ku endla swinun’hweriso. Vakambisisi vo tala va tshemba leswaku mirhi ya balsama yi davuka eArabiya kumbe eAfrika. Swinun’hweriso a swi humesiwa eka mafi ya ximilana. Mafurha ya balsama a ya durha swinene lerova mabyalelo ya wona ma hlayisiwe ma ri xihundla.
Balsama a yi tlhela yi tirhisiwa tanihi hakelo ya risima eka swa tipolitiki. Hi xikombiso, hi ku ya hi n’wamatimu Josephus, Mark Antony u kume murhi hinkwawo wa swimilana leswi swa risima kutani a swi nyika Hosi ya xisati Cleopatra wa le Egipta tanihi nyiko. Pliny n’wamatimu wa Murhoma u boxe leswaku hi nkarhi wa Nyimpi ya le Yuda hi lembe-xidzana ro sungula C.E., masocha ya Vayuda ma ringete ku dlaya swimilana hinkwaswo swa balsama ku endlela leswaku Varhoma lava hluleke va nga swi teki.
Swikombo swa Bibele ni swilo leswi tshuburiweke swi hi pfuna ku tiva switolwa leswi a swi tirhisiwa hi vanhu va le minkarhini ya ku tsariwa ka Bibele. Ematshan’weni yo sola ku tirhisiwa ka switolwa ni swilo swin’wana swo tisasekisa, Bibele yi kandziyisa leswaku swi tirhisiwa hi xichavo naswona hi mianakanyo leyi hlutekeke. (1 Timotiya 2:9) Muapostola Petro u hlamusele leswaku leswi nga “ni risima lerikulu emahlweni ka Xikwembu” i “moya wo rhula ni wo olova.” Hikwalaho ka switayele ni tifexeni leti tshamelaka ku cinca, hakunene leyi i ndzayo leyinene eka vavasati lava nga Vakreste, lavantshwa ni lavakulu.—1 Petro 3:3, 4.


text:
Yindlu ya Satyagraha
Yindlu yaSatyagraha, leyi tivekaka ngopfu hi Yindlu yaGandhi, i muti wa Mahatma Gandhi lowu akiweke e Joni, naswona hi laha a tshameke no tirhela kona eka maleme ya 1908 na 1909. Yi tsarisiwe eka nxaxamelo wa matimu na ndhavuko wa Joni. Sweswi wuI tirhisiwa tani hi yindlu yo rhurhela va yeni naswona wu thlela wu tirhisiwa tanihi Myuziyamu. Rito Satyagraha rivula kukhoma ntiyiso. Yindlu leyi yi mpfapfarhutiweriwe Gandi hi Hermann Kallenbach.
Matimu[Lulamisa | edit source]
Gandhi uhete makume mbirhi-n'we(21) wamalambe e Afrika Dzonga, kusukela hi lembe ra 1893 kuya eka 1914, hambileswi a khomeke maendzo yoya e Indiya na Bhrithani.[1] Kuvuriwa leswaku Gandhi dyondze hi xihlawuhlawu ro sungula loko ata khomiwa exitichini xa xitimela xa dorobha ra Pietermaritzburg, hikwalaho ka ku kumeka a khandziye eka kalichi ra valungu ntsena.[2]
Hi lembe ra 1904, Gandhi u hlangane na Herman Kallenbach, Mupfapfarhuli wa swiako loyi a ari mujarimani wa mujuda naswona a fikeke laha Afrika Dzonga hi lembe ra 1896. Hi lembe ra 1907, Kallenbach u pfapfarhute yindlu leyi a yisekeriwe eka ma akele ya rhontavula [3] kambe yi akiwe hi maekele yale Yuropa. Yindlu leyi yityiwe Tshanga.
Yindlu leyi ayirini mavala ya ti hanci na rivala rotlanga Thenisi, hambiswiritano havumbirhi byavona a va hanya vutomi byo titsona no encisa. Gandhi a atlela e lawuni rale henhla laha a anghena hi ku gonya xitepisi, hambiswiritano havambirhi a va hlanganela kutirhisa xitiko naswona a ava amukela vayeni a lawini rohumula. Yindlu a yiri hava minyangwa ya lendzeni, leswi aswi endla leswaku vaboheke kuhumela ehandle leswaku vakota ku nghena e lawini rin'wana. Kallenbach u hundzuriwe swinene hivutomi lebyi a va byi hanya, kufikela laha mali leyi a tihanyisa hi yona yi hungutekeke kuya aka vukhume bya leyi a yitirhisa.[4] Vahetelele va rhurhile hi lembe ra 1909, naswona yindlu yindlu yive na vinyi vohlayanyana [5] kufikela hi lembe ra 2009 loko yi ta xaviwa khampani ya mafurhwa (Voyageurs du Monde), leswi endleke mfumo wa le Indiya gome tani hileswi a va tiyimisele kuxava yindlu leyi, va xavela ku yiendla ndzaka ya matimu.[6] Khampani ya mafurhwa yi pfuxelele yindlu leyi naswona yi yi endla Miyuziyamu leyi pfumelelaka ku endzeriwa hi mani na mani naswona yitlela yiva yindlu yo rhurhela va endzi hi lembe ra 2011.
Miyuziyamu leyi yirhangeriwa no hlayisiwa hiLauren Segal,[1] loyi a hlayisaka timiyuziyamu tin'wana, kuhlanganisa na miyuziyamu ya Khale ka mfumo wa xihlawuhlawu (Apartheid).[7] Rito Satyagraha ri hunduluxeriwa kuvula "Matimba ya Ntiyiso", naswona ri hlamusela mahanyelo vusihalari byo kala nyimpi lebyi sunguriweke hi Gandhi loko a ha tshama laha e Afrika Dzonga.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- "Serene Satyagraha House opens". City of Johannesburg. Retrieved 19 June 2013.
- Gandhi History in South Africa, accessed 18 June 2013
- "Hermann Kallenbach", Artefacts.co.za, accessed 18 June 2013
- "Who was Hermann Kallenbach", DNA India.
- "the Museum". satyagrahahouse.com. Retrieved 19 June 2013.
- Smith, David (9 October 2009). "French firm wins bidding war for Gandhi house". The Guardian. Retrieved 31 July 2013.
- Musum, satyagrahahouse.com, accessed 18 June 2013


text:
Dyondzo 80: Vanhu Va Xikwembu Va Huma eBabilona
Se ku hundze kwalomu ka malembe mambirhi Vameda ni Vaperesiya va teke muti wa Babilona. Vona leswi humeleleke! Ina, Vaisrayele va huma emutini wa Babilona. Xana va ntshunxiwe njhani? I mani loyi a va ntshunxeke?
Va ntshunxiwe hi Korexe, hosi ya Peresiya. Loko Korexe a nga si velekiwa, Yehovha u byele muprofeta wakwe Esaya leswaku a tsala leswi malunghana na yena: ‘U ta endla leswi ndzi lavaka leswaku u swi endla. Tinyangwa ti ta siyiwa ti pfuriwile leswaku u nghena u teka muti.’ Korexe u rhangerile eku hluriweni ka muti wa Babilona. Vameda ni Vaperesiya va nghene emutini nivusiku hi tinyangwa leti siyiweke ti pfulekile.
Kambe Esaya muprofeta wa Yehovha u tlhele a vula leswaku Korexe u ta lerisa leswaku Yerusalema ni tempele ya wona swi tlhela swi akiwa. Xana Korexe u xi nyikerile xileriso lexi? Ina. Korexe u byele Vaisrayele a ku: ‘Sweswi, yanani eYerusalema mi ya aka tempele ya Yehovha, Xikwembu xa n’wina.’ Hi swona leswi Vaisrayele lava va yaka eku swi endleni.
Kambe a hi Vaisrayele hinkwavo lava a va ri eBabilona lava a va ta swi kota ku tlhelela eYerusalema. A ku ri riendzo ro leha swinene ra kwalomu ka 800 wa tikhilomitara naswona vo tala a va dyuharile kasi van’wana a va vabya lerova a va nga ta famba mpfhuka wo leha. Naswona a ku ri ni swivangelo swin’wana leswi endleke leswaku vanhu van’wana va nga fambi. Kutani Korexe u byele lava nga fambiki a ku: ‘Nyikani vanhu lava yaka ku ya pfuxa Yerusalema ni tempele silivhere ni nsuku ni tinyiko tin’wana.’
Hikwalaho, Vaisrayele lava a va ya eYerusalema va nyikiwe tinyiko to tala. Korexe u tlhele a va nyika swibya ni swinwelo leswi Hosi Nebukadnetsara a a swi tekile etempeleni ya Yehovha loko a lovisa Yerusalema. Vanhu a va ri ni mindzhwalo yo tala loko va tlhelela endzhaku.
Endzhaku ko famba kwalomu ka tin’hweti ta mune, Vaisrayele va fike eYerusalema hi nkarhi lowu faneleke. A ku hundze malembe ya 70 hi mpfhuka muti wolowo wu lovisiwile, naswona a ku lo sala marhumbi ntsena. Kambe hambileswi Vaisrayele se a va tlhelele etikweni ra vona, a va ha ta va ni swiphiqo, tanihi leswi hi nga ta dyondza ha swona enkarhini lowu taka.
Esaya 44:28; 45:1-4; Ezra 1:1-11.
Swivutiso
- Hilaha swi kombisiweke hakona exifanisweni, xana Vaisrayele va endla yini?
- Xana Korexe u byi hetisise njhani vuprofeta lebyi Yehovha a byi nyikeleke hi ku tirhisa Esaya?
- Xana Korexe u te yini eka Vaisrayele lava a va nga ta swi kota ku tlhelela eYerusalema?
- I yini leswi Korexe a swi nyikeke vanhu leswaku va tlhelela na swona eYerusalema?
- Xana Vaisrayele va hete nkarhi wo tanihi kwihi ku tlhelela eYerusalema?
- Xana ku hele malembe mangani ku nga tshami munhu etikweni?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Esaya 44:28 na 45:1-4.
Xana Yehovha u ku kandziyise njhani ku hetiseka kun’wana ka vuprofeta lebyi vulavulaka hi Korexe?
Xana vuprofeta bya Esaya malunghana na Korexe byi kombisa yini hi vuswikoti bya Yehovha Xikwembu byo hlamusela vumundzuku?
- Hlaya Ezra 1:1-11.
Loko hi landzela xikombiso xa vanhu lava a va nga swi koti ku tlhelela eYerusalema, xana hina namuntlha hi nga ma ‘tiyisa njhani mavoko’ ya lava kotaka ku nghenela ntirho wa nkarhi hinkwawo?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Tihosi 12:1-21
12 Hi lembe ra vunkombo ra Yehu,+ Yehowaxi+ a va hosi, u fume eYerusalema malembe ya 40. Vito ra mana wakwe a ku ri Sibhiya la humaka eBera-xeba.2 Yehowaxi a hambeta a endla leswi lulameke ematihlweni ya Yehovha emasikwini hinkwawo yakwe lawa Yoyada lowa muprista a n’wi leteleke ha wona.+3 Ntsena i tindhawu leti tlakukeke leti ti nga nyamalalangiki.+ Vanhu a va ha endla xitlhavelo ni ku mbulukisa xitlhavelo etindhawini leti tlakukeke.4 Yehowaxi a byela vaprista a ku:+ “Mali hinkwayo ya magandzelo yo kwetsima+ leyi tisiwaka endlwini ya Yehovha,+ mali leyi un’wana ni un’wana a pimeriwaka yona,+ mali ya mimoya-xiviri hi ku ya hi nxavo wa munhu un’wana ni un’wana,+ mali hinkwayo leyi humaka embilwini ya un’wana ni un’wana leswaku a yi tisa endlwini ya Yehovha,+5 vaprista a va titekele yona, un’wana ni un’wana eka loyi a tolovelaneke na yena;+ a va lunghise timfa ta yindlu, kun’wana ni kun’wana laha rifa ri kumekaka kona.”+6 Hi lembe ra vu-23 ra Hosi Yehowaxi, vaprista a va nga si lunghisa timfa ta yindlu.+7 Hiloko Hosi Yehowaxi a vitana Yoyada+ lowa muprista ni vaprista, a ku eka vona: “Ha yini mi nga lunghisi timfa ta yindlu? Sweswi mi nga ha teki mali leyi engetelekeke eka lava mi tolovelaneke na vona, kambe mi fanele mi yi nyikela eka timfa ta yindlu.”+8 Kutani vaprista va pfumela leswaku va nga ha tlheli va teka mali eka vanhu, nileswaku va nga ti lunghisi timfa ta yindlu.9 Yoyada lowa muprista a teka bokisi+ a boxa mbhovo exipfalweni xa rona, a ri veka etlhelo ka alitari, exineneni leswaku loko munhu a nghena endlwini ya Yehovha, vaprista, valanguteri va tinyangwa+ va chela mali+ hinkwayo leyi yi tisiwaka endlwini ya Yehovha.10 Hi ku hatlisa loko va vona leswaku a ku ri ni mali yo tala ngopfu ebokisini, matsalana+ wa hosi ni muprista lonkulu a va fika kutani va yi bohelela naswona va hlaya mali leyi a yi kumiwa endlwini ya Yehovha.+11 Mali leyi a yi hlayiwile, a va yi nyiketa emavokweni ya lava va endlaka+ ntirho lava a va hlawuriwile endlwini ya Yehovha. Na vona a va hakela lava va tirhaka hi ntsandza ni vaaki lava a va tirha endlwini ya Yehovha,12 ni lava va akaka hi maribye ni lava va vatlaka maribye,+ ni ku xava timhandzi ni maribye lama vatliweke leswaku va lunghisa timfa ta yindlu ya Yehovha ni hinkwaswo leswi a swi tirhisiwa endlwini leswaku yi lunghisiwa.13 Ntsena yindlu ya Yehovha a yi nga endleriwanga swihlambelo swa silivhere, swo tima timboni,+ minkambana,+ timhalamhala,+ ni muxaka wun’wana ni wun’wana wa swilo swa nsuku ni swilo swa silivhere, eka mali leyi a yi ri karhi yi tisiwa endlwini ya Yehovha;+14 hikuva a va yi nyika lava va endlaka ntirho, va lunghise yindlu ya Yehovha ha yona.+15 A va nga lavi nhlamuselo ya ndlela leyi mali+ a yi tirhisiwa ha yona eka vavanuna lava va khomaka mali, leyi a va yi nyika lava va endlaka ntirho,+ hikuva a va tirha hi ku tshembeka.+16 Loko ku ri mali ya magandzelo ya nandzu ni mali ya magandzelo ya xidyoho,+ a yi nga tisiwi endlwini ya Yehovha. Hiloko yi va ya vaprista.+17 Kutani Hazayele+ hosi ya Siriya a tlhandluka a ya lwa na Gati,+ a wu teka, endzhaku ka sweswo Hazayele a veka xikandza+ xakwe leswaku a tlhandluka ku ya lwa na Yerusalema.+18 Hiloko Yehowaxi hosi ya Yuda a teka magandzelo hinkwawo yo kwetsima+ lawa Yehoxafati na Yehorama na Ahaziya vatata wakwe, tihosi ta Yuda, a va ma hlawulekisile ni magandzelo yakwe yo kwetsima, ni nsuku hinkwawo lowu a wu kumiwa exumeni xa yindlu ya Yehovha ni le ndlwini ya hosi, a swi rhumela+ eka Hazayele hosi ya Siriya. Hiloko a tshika ku lwa na Yerusalema.19 Loko ku ri timhaka letin’wana ta Yehowaxi ni hinkwaswo leswi a swi endleke, xana a swi tsariwanga ebukwini+ ya timhaka ta masiku ya tihosi ta Yuda?20 Hambiswiritano, malandza+ yakwe ma suka ma yima, ma hlangana ma endla xikhiri,+ ma dlaya Yehowaxi endlwini+ ya Xitsunga,+ endleleni leyi rhelelaka yi ya eSila.21 Yozakara n’wana wa Ximeyata na Yohozabadi+ n’wana wa Xomeri, malandza yakwe, hi vona va nga n’wi hlasela kutani a fa. Hiloko va n’wi lahla ni vatata wakwe eMutini wa Davhida; Amaziya+ n’wana wakwe a sungula ku fuma ematshan’weni ya yena.


text:
DYONDZO 12
Ntirho Wa Hina Wo Chumayela Hi Mfumo Wu Hleriwe Njhani?
Emahlweninyana ka ku fa kakwe, Yesu u te: “Mahungu lamanene lawa ya Mfumo ma ta chumayeriwa emisaveni hinkwayo leyi akiweke leswaku byi va vumbhoni ematikweni hinkwawo; kutani hi kona makumu ma nga ta fika.” (Matewu 24:14) Kambe, xana ntirho lowu wo chumayela emisaveni hinkwayo a wu ta endliwa njhani? Hi ku landzela xikombiso lexi Yesu a xi vekeke loko a ri laha misaveni.—Luka 8:1.
Hi ringeta ku vulavurisana ni vanhu emakaya ya vona. Yesu u letele vadyondzisiwa va yena ku chumayela mahungu lamanene hi yindlu ni yindlu. (Matewu 10:11-13; Mintirho 5:42; 20:20) Vachumayeri volavo va lembe-xidzana ro sungula a va averiwe ku chumayela etindhawini to karhi. (Matewu 10:5, 6; 2 Vakorinto 10:13) Hilaha ku fanaka, ninamuntlha ntirho wa hina wo chumayela wu hleriwe kahle naswona vandlha rin’wana ni rin’wana ri averiwe ndhawu leyi ri faneleke ri yi tirha. Leswi swi endla leswaku hi kota ku hetisisa xileriso xa Yesu xo “chumayela evanhwini ni ku nyikela vumbhoni bya rixaladza.”—Mintirho 10:42.
Hi tikarhatela ku fikelela vanhu kun’wana ni kun’wana laha va nga kumekaka kona. Yesu u tlhele a veka xikombiso hi ku chumayela vanhu etindhawini ta mani na mani, ku fana ni le ribuweni ra lwandle kumbe exihlobyeni lexi vanhu va yaka va ya ka mati eka xona. (Marka 4:1; Yohane 4:5-15) Na hina hi vulavurisana ni vanhu hi Bibele kun’wana ni kun’wana—eswitarateni, etindhawini ta mabindzu, etiphakeni kumbe hi tinqingho. Loko hi pfulekeriwa hi nkarhi hi tlhela hi chumayela vaakelani va hina, vatirhi-kulorhi, vadyondzi-kulorhi ni maxaka ya hina. Matshalatshala lawa hinkwawo ma endle leswaku vanhu va timiliyoni emisaveni hinkwayo va kota ku twa “mahungu lamanene ya ku ponisiwa.”—Pisalema 96:2.
Xana u kona munhu loyi u nga tsakelaka ku n’wi byela mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu ni ndlela leyi ma nga n’wi vuyerisaka ha yona enkarhini lowu taka? U nga tshami ni rungula rolero. Ri byele van’wana hi xihatla hilaha u nga kotaka hakona.
Hi wahi “mahungu lamanene” lama faneleke ma chumayeriwa?
Timbhoni ta Yehovha ti xi tekelela njhani xikombiso xa Yesu xa ku chumayela?
DYONDZA SWO TALA
Timbhoni Ta Yehovha Ti Chumayela eMisaveni Hinkwayo
Timbhoni ta Yehovha ti tiveka hi ntirho wa tona wo dyondzisa Bibele emisaveni hinkwayo. Xana ntirho wa tona wu hleriwa, wu kongomisiwa ni ku seketeriwa njhani hi timali?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Zakariya 5:1-11
5 Kutani ndzi tlhela ndzi tlakusa mahlo ya mina ndzi languta; kutani waswivo, a ku ri ni buku-nsongwa leyi hahaka.+2 Hiloko yi ku eka mina: “Xana u vona yini?”+Hiloko ndzi ku: “Ndzi vona buku-nsongwa leyi hahaka, leyi ku leha ka yona ku nga swisungunu swa 20, ni ku anama ka yona ku nga swisungunu swa khume.”3 Kutani yi ku eka mina: “Lowu i ndzhukano lowu wu yaka evuandlalweni bya misava hinkwayo,+ hikuva un’wana ni un’wana loyi a yivaka,+ hi ku ya hi wona eka tlhelo leri, a nga xupuriwanga; un’wana ni un’wana loyi a endlaka xihlambanyo lexi tiyisiweke,+ hi ku ya hi wona eka tlhelo leri,+ a nga xupuriwanga.4 ‘Hi mina ndzi wu humeseke,’ ku vula Yehovha wa mavuthu, ‘wu fanele wu nghena endlwini ya khamba ni le ndlwini ya loyi hi vunwa+ a endlaka xihlambanyo lexi tiyisiweke hi vito ra mina; naswona wu fanele wu tshama exikarhi ka yindlu leyi, wu lovisa yona ni timhandzi ta yona ni maribye ya yona.’”+5 Kutani ntsumi leyi a yi vulavula na mina yi huma yi ku eka mina: “Ndzi kombela u tlakusa mahlo ya wena, u vona leswaku i yini lexi xi humaka.”6 Kutani ndzi ku: “Xana i yini?”Hiloko yi ku: “Lowu i mpimo wa efa lowu wu humaka.” Yi ya emahlweni yi ku: “Lexi i xivumbeko xa vona emisaveni hinkwayo.”7 Kutani waswivo, xipfalo xa ntsopfu xa xirhendzevutana xi tlakusiwile; kutani loyi i wansati un’wana la tshameke exikarhi ka mpimo wa efa.8 Kutani yi ku: “Lebyi i Vuhomboloki.” Kutani yi tlhela yi n’wi hoxa exikarhi ka mpimo wolowo wa efa,+ endzhaku ka sweswo yi lahlela ntiko wa xipfalo xa ntsopfu enon’wini wa wona.9 Kutani ndzi tlakusa mahlo ndzi languta, waswivo, a ku ri ni vavasati vambirhi lava va humaka, mheho a yi ri etimpapeni ta vona. A va ri ni timpapa to fana ni timpapa ta ntavila. Hakatsongo-tsongo va tlakusa mpimo wa efa exikarhi ka misava ni matilo.10 Kutani ndzi vutisa ntsumi leyi a yi vulavula na mina ndzi ku: “Xana va wu yisa kwihi mpimo lowu wa efa?”11 Hiloko yi ku eka mina: “Va ya n’wi akela yindlu+ etikweni ra Xinara;+ yi fanele yi simekiwa yi tiya, kutani u fanele a vekiwa endhawini yakwe leyi faneleke.”


text:
Kuni milawu ya ntumbuluko leyi fumaka misava leyi hihanyaka e ka yona. Switano kuni milawu ya Moya leyi fumaka vunakulobye bya wena na Xikwembu.
1.NAWU WOSUNGULA
XIKWEMBU XAKURANDZA, KUTANI XIKU LULAMISELE KUNGU RO HLAMARISA EVUTOMINI BYA WENA.
RIRHANDZU RA XIKWEMBU
Hikuva Xikwembu Xirandzile misava swo nghasi xiko xinyika nwana wa xona langa tswariwa ariyexe, leswaku unwana ni unwana lapfumeleka eka yena anga tshuki a lova kambe avani vutomi lebyi nga heriki. (John 3:16)
KUNGU RA XIKWEMBU
(Kriste ute) Ndzitile leswaku vakuma vutomi vabylkuma hi ntalo. (John 19:10).
Ahivanhu hinkwavo lava hanyaka vutomi lebyi, hikwalahoka...
2. NAWU WAVUMBIRHI
MUNHU UDYOHILE, XIDYOHO XINWIHAMBANISILE NA XIKWEMBU, KUTANI ANGASWIKOTI KUTIVA Nl KU KUTWISISA RIRHANDZU RA XIKWEMBU NA KUNGU RA XONA EVUTOMINI BYA YENA.
MUNHU UDYOHILE
Hikuva hikwavo va dyohile, kutani a va faneriwi hiku kwetsima ka Xikwembu. (vaRoma 3:23)
Munhu a a vumberiwe kuva na vunakulobye na Xikwembu, kambe munhu atihlawulela kufamba hindlela ya yena, kutani vunakulobye na Xikwoembu byi onhaka. Leswi Bibele yi swivula ka vudyoho. Swikombisiwa hindlela leyi (1) munhu ulwa na Xikwembu hikutiarisa (2) kungavi na mhaka na Xikwembu (3) nakambe munhu angahanyi vutomi lebyi lulameke hiku lerisa ka Xikwembu.
MUNHU U HAMBANILE NA XIKWEMBU
Hikuva hakelo ya vudyoho irifu. (kuhambana ka moya na, Xikwembu) (vaRoma 6:23)
Xikwembu xakwetsima kasi munhu imudyohi. Kutani kuni kuhambana lokukulu exhikari ka vona ha vambiri. Kutani miseve leyi yi kombisa hilaha munhu aringetaka ku kuma vutomi bya ntalo hi matshalatshala yakwe, hikuhanya vutomi lebyinene, vukhongeri, na mitirho yo pfuna vanwana, kambe matshalatshala ya yena a ya pfuni nchumu.
Nawu wa vunharhu hiwona wuri woxe lowu hi hlamulelaka xirhalanganya lexi...
3.NAWU WAVUNHARHU
YESU KRISTE HIYENA NDLELA NTSENA LEYI MUNHU ANGA SWIKOTAKA KUFIKA EKA XIKWEMBU HA YONA. KUTANI HA YENA HINGA TIVA NA KU TWISISA RIRHANDZU RA XIKWEMBU NA KUNGU RA XONA EVUTOMINIBYA HlNA.
UFILE A TLHELA A PFUKA EXIKARHI KAVAFI
Hikuva na yena Kriste o twisiwile ku vava, kanwe hikwalaho ka swidyoho, yena la lulameke ematshanweni yalavo homboloka leswaku ativa kuhitisa e ka Xikwembu. (1 Petre 3:18)
Vangalavo loko a twisiwe ku vaviseka angati komba eka vona a hanva hiswikombiso leswo tala leswikhorwisaka va nwi vona himasiku ya mune wa makume arikarhi avula ta ku fuma ka Xikwembu. (Timhaka 1:3)
Hl YENA NDLALA ARI YEXE
Yesu aku kayena Himina ndlela ni ntiyiso ni vutomi aku na munhu la nga taka ka Tatana loko ku ngari ha mina. (John 14:6)
Xikwembu xi endlile buloho ekheleni leri ngiri hi hambanise na Xona hiku rhumela nwana wa Xona, Yesu Kriste kuta hi fela e Xihambanweni.
A swiringananga kutiva ntsena milawu leyi minharhu....
4. NAWU WAVUMUNE
HIFANELE LESWAKU Hl UNWE UNWE Hl AMUKELA YESU KRISTE AVA HOSI Nl MUPONISI WA HINA. Hl KONA HINGATA TIVA RIRHANDZU RA XIKWEMBU NA KU TWISISA KUNGU RA XONA EVUTOMINI BYA HINA.
HIFANELE KU AMUKELA KRISTE HIKUPFUMELA
Kambe hikwavo lava nganwi amukela, lava tshembeke vito ra yena uvanyikile matimba ya ku endliwa vana va Xikwombu va nga lava pfumeleke hi vito yena. (Yohana 1:12)
Hikuva mihlayisekile hitintswalo hiku pfumela kutani leswi aswi humi ka nwina, iku nyika ka Xikwembu, aswi humi mitirhweni leswaku kunga tshuki kuva na munhu loyi atidzunisaka. (vaEfese 2:8,9)
Hl AMUKELA KRISTE HIKUNWI RHAMBA LESWAKU ANGHENA E VUTOMI VYA HINA
(Kriste ute) waswivo ndzi yimiie enyangweni ndza gongondza kungaku loko unwana ayingisa rito ra mina a pfulanyangwa, ndzita nghena eka yena ndzilalela nayena na yena adya na mina. (Hiavu 3:20)
Aswi enelanga ku pfumelelana ntsena na tidyondzo ta Kriste ku amukela Kriste swi vula ku hundzukela eka Xikwembu kusuka vumina (kuhundzuka) Hi tshemba Kriste leswaku ute nghena evutomina bya hina ahirivalola swidyoho swa hina, hi va hi nwi pfumelela leswaku a endla hi hina leswi arandzaka ieswaku hiva swona.
Hi yihi mbilu leyi yimeleke vutomi bya wena ke?
Hi yihi mbilu leyi unavelaka leswaku yinga yimela vutomi bya wena ke?
Leswi swilandzaka swinga kuhlamusela leswaku unga nwl amukela hindlela yihi Kriste.
Nwikombele leswaku anghena evutominibya wena, tshemba leswaku uta endla leswi angatshembisa swona, yena uxiyisisa swinene leswi navelaka himbilu ya wena, ku tlula marito lawa uma vulaku hi nomu wa wena.
Unga khongela hindlela leyi:
Hosi Yesu ndzaku lava, andziti fuma evutomi bya mina, kutani ndziku dyoherile, ndzi khensa loko undzi rivalela swidyoho swa mina. Nghena, evutomini bya mina ubyifuma, uva undzi endla munhu loyi ulavaka leswaku ndzi va yena.
Xana xikhongelo lexi xivula swona leswi navelaka hi mbilu ya wena xana ke?
Loko xi vula swona khongela sweswi kutani Kriste uta nghena evutomini bva wena tani hiloko a tshembisile.
NDLELA YO TIVA LESWAKU KRISTE ULE VUTOMINI BYA WENA
Xana unwi amukerile Kriste evutomini bya wena xana?
Hiku tshembisa kayena Kriste. Ukwihi evutomini bya wena tani hi Hlavutelo 3:20
Kriste ute utata nghens evutomini bya wena. Xana anga ku xisa ke?
Uswitivisa kuyini leswaku Xikwembu xi hiamurile xikhongelo xa wena xana? (Hikuva unga tshemba Xikwembu na rito ra xona)
BIBELE Yl TSHEMBISA VUTOMI LEBYI NGA HERIKI. EKA HINKWAVO LA VA AMUKELAKA KRISTE
Xikwembu xihinyikile vutomi lebyi nga heriki. kutani vutomi byebyo byile ka Nwana was xona. La ngani nwana unavutomi langa riki na nwana wa Xikwembu angana vutomi. Ndzi mitsalerile ti mhaka teto nwina la'va pfumelaka eka vito ra nwana wa Xikwembu mita tiva leswaku mini vutomi lebyi nga heriki. (I John 5:11-13)
Nkhensa Xikwembu mikarhi hinkwayo hikuva Kriste ule vutomini bya wena. Uvurile leswaku angaka angaka tshiki (Vaheberu 13:5). Kutani unga swi tivisisa leswaku Kriste, ule vutomini bya wena, na leswaku unabyo vutorni lebyi ngaheriki hiko kwalaho ka xitshembiso xa yena.
Hitakue yini ke hi ntwiwa wa mbilu?
UNGAFAMBI HINTWIWA WA MBILU
Mukriste uhanya hiku tshemba Xikwembu na leswi xiswi vulaka e ritweni ra xona. Xitshembiso xa rito ro xona hi wona matimba ya hina. Xifaniso lexi xa xitimela xikombisa ntiyiso wa Bibele, ku pfumela na ntwiwa wa mbilu. Swifambisana swinwe e vutomini bya muKriste.
- Ntiyiso wuni matimba yo hi fambisa.
- Hihlanganisiwa nimatimba ya ntiyiso hiku pfumela.
- Loko hi yingisela ntiyiso tintwiwa himbilu ti famba hindlela leyi kongomeke.
- Hi tshemba Xikwembu na ntiyiso wa xona, ku ngari hi ntwiwa wa mbilu ya hina.
TANI Hl LESWI U AMUKELEKE KRISTE
Hinkarhi lowu unga amukela Kriste kuhumele swo tala e ka wena.
- Kriste unghenile e vutomini bya wena. (Hiavutelo 3:20 na Vakolosa 1:27)
- Swidyoho swa wena swirivaleriwile. (Vakolose 1:14)
- Usungule kuva nwana wa Xikwembu. (John 1:12)
- Uta sungula ku tiva kungu ra Xikwembu na xikongomelo xa xona hi vutomi bya wena. (John 10:10 na 11 Vakorinto 5:14, 15:17)
U anakanya leswaku kungava kona wu nwana nchumu wo antswa kuri niku amukela Kriste evutomini vya wena xana? Unga tsakela ku nkhensa Xikwembu hixikhongelo eka leswi xiku endleleke swona xona?
Ku nkhensa Xikwembu ku, kombisa ku pfumela ka wena ahikhongeli.
Kutani sweswi kuhumelela yini?
Tani hileswi unga muKriste, ufanele hiku kula e kupfumeleni ka wena. Leswi swilandzelaka swinga kupfuna ngopfu.
- Yana emahlweni ka Xikwembu hi mikhongelo masiku hinkwaho. (Yohana 15:7)
- Hlaya rito ra Xikwembu masiku hinkwawo. (Timhaka 17:11)
- Sungula hi vangeli ya Yohana.
Yingisela Xikwembu mikarhi hinkwayo. (Yohana 14:2)
- Vula vumbhoni himarito na vutomi bya wena. (Matewu 4:19, Yohana 15:8)
- Tshemba Xikwembu e timhakeni hinkwato ta vutomi bya wena. (1 Petro 5:7)
- Pfumelela moya lowo Kwetsima leswaku wu kufuma na ku ku nyika matimba hinkwawo leswaku uvambhoni ya ntiyiso. (vaGalatiya 5:16,17 Timhaka 1:8)
INFANELO KUYA E KEREKENI
Tihunyi to tala ti endla langavi leri kulu kasi loko wo susa rihunyi rinwe eka ti nwana ndzilo wa rona wotima. Switano na wena unge swikoti ku hanya vutomi bya vuKriste uri swaku swinga ku nononhwela.
Swifanele leswaku na wena uti hlanganisa na vanwana lava nga amukela Yesu Kriste leswaku ava Hosi na Muponisi wa vona. Kufanele leswaku uya e Kerekeni leyi pfumelaka leswaku Bibele irito ra Xikwembu leri tiyeke kasi hi tihelo va yingisela Hosi Yesu Kriste hintiyiso. (vaHeberu 10:25)


text:
LANGUTELO RA BIBELE
Rihanyo
Xana Xikwembu xa khathala hi ndlela leyi hi yi khomaka ha yona mimiri ya hina?
“U nga vi exikarhi ka lava va nwaka ngopfu vhinyo, exikarhi ka lava va dyaka nyama hi makolo.”—Swivuriso 23:20.
HA YINI MHAKA LEYI YI RI YA NKOKA?
Bibele a hi buku ya swa vutshunguri naswona a yi lawuli xin’wana ni xin’wana lexi munhu a xi endlaka. Hambiswiritano, swi nga ku vuyerisa ku twisisa langutelo ra Xikwembu hi rihanyo hilaha swi tsariweke hakona eBibeleni.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Matsalwa yo tala ya Bibele ma hi pfuna ku twisisa ndlela leyi Xikwembu xi titwaka ha yona hi ndlela leyi hi yi khomaka ha yona mimiri ya hina. Hi xikombiso, Bibele yi sola mikhuva leyi nga ni khombo, ku katsa ni vudakwa ni makolo. (Swivuriso 23:20) Milawu ya Xikwembu leyi a yi nyikiwe tiko ra khale ra Israyele a yi katsa magoza yo sivela ku hangalaka ka mavabyi naswona eswiyin’weni swin’wana a yi katsa ku tisirhelela eka wona. Nakambe Nawu a wu ri ni swileriso leswi kongomeke swa vuhlayiseki leswi a swi endleriwe ku sivela timhangu. (Deteronoma 22:8) Swi le rivaleni leswaku Bibele yi hi khutaza ku khathalela mimiri ya hina ni ku teka magoza lama faneleke leswaku hi sirhelela rihanyo ra hina.
Hi ku ya hi Bibele, ha yini hi vabya?
“Xidyoho xi [nghene] emisaveni hi munhu un’we, ni rifu hikwalaho ka xidyoho.”—Varhoma 5:12.
LESWI VANHU VA SWI VULAKA
Vanhu vo tala va pfumela leswaku vuvabyi byi vangiwa hileswi vanhu va veke kona hi hundzuluko. Vanhu van’wana va ehleketa leswaku matimba lama nga twisisekiki, yo tanihi mimoya yo biha, hi yona leyi yi hi vangelaka mavabyi.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Hi ku ya hi Bibele, ha vabya hikwalaho ka leswi vatswari va hina vo sungula Adamu na Evha va xandzukeleke Xikwembu. (Varhoma 5:12) Loko va nga si xandzuka, a va tiphina hi rihanyo leri hetisekeke. A va swi tiva leswaku a va ta fa loko vo xandzukela Xikwembu. (Genesa 2:16, 17) Hambiswiritano, va dlaye vuxaka bya vona ni Xikwembu hi vomu xisweswo va lahlekeriwa hi rihanyo leri hetisekeke. *
Endzhaku ka loko Adamu na Evha va lahlekeriwe hi rihanyo ra vona leri hetisekeke, va endle leswaku na hina hi va ni rihanyo leri nga hetisekangiki. Hikwalaho, ku nga khathariseki matshalatshala hinkwawo lama endliwaka yo herisa mavabyi, hi tama hi vabya.
I YINI LESWI U NGA SWI ENDLAKA?
Bibele yi dyondzisa leswaku loko u vuyelelana ni Xikwembu hi ku yingisa milawu ya xona ya vutlhari, eku heteleleni u ta tiphina hi rihanyo leri hetisekeke emisaveni leyi nga paradeyisi. (Esaya 33:24) Xikwembu xi tshembisa leswaku xi ta herisa switlhavi, mavabyi ni rifu.—Nhlavutelo 21:3, 4.
Xana Bibele ya byi sola vutshunguri?
“Vanhu lava hanyeke a va lavi n’anga, kambe yi laviwa hi lava va vabyaka.”—Matewu 9:12.
LESWI VANHU VA SWI VULAKA
Vanhu van’wana va ndhundhuzela ku hanyisiwa hi singita (leswi nakambe swi vuriwaka ku hanyisiwa hi ripfumelo) ematshan’weni ya vutshunguri.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Xikwembu xi pfumelele madokodela leswaku ma tshungula mavabyi exikarhi ka vanhu va xona eminkarhini ya ku tsariwa ka Bibele. (Genesa 38:28; Vakolosa 4:14) EBibeleni ku hava nchumu lowu kombisaka leswaku Xikwembu a xi nga ku tsakeli ku tirhisiwa ka mintsembyana, mafurha yo tola, nxaxamelo wa dokodela wa swakudya swo hlawuleka leswi antswisaka rihanyo ni matshungulelo man’wana. Entiyisweni, Yesu u vule leswaku “vanhu lava hanyeke a va lavi n’anga, kambe yi laviwa hi lava va vabyaka.”—Matewu 9:12.
Kambe Bibele a yi amukeli matshungulelo man’wana ni man’wana. Hi xikombiso, a yi wu amukeli mukhuva wa namuntlha wa ku tshungula vanhu hi singita. Nakambe Xikwembu a xi byi amukeli vutshunguri lebyi katsaka swiendlo swa vungoma. (Vagalatiya 5:19-21) Ematshan’weni yo tirhisa tindlela ta vutshunguri leti Bibele yi ti solaka, goza ra vutlhari leri u nga ri tekaka loko u vabya i ku lava vutshunguri lebyi faneleke hi xihatla, loko byi kumeka.
^ ndzim. 10 Exihlokweni lexi, hi tirhisa rito leri nge “hetisekeke” ni leri nge “ku hetiseka” leswaku hi kombetela eka rihanyo leri vanhu vo sungula a va ri na rona loko Xikwembu xi va vumba, va nga vabyi naswona va nga fi.


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO
Ndlela Yo Papalata Mavabyi
Siku ni siku miri wa wena wu lwisana ni switsongwatsongwana leswi nga ni khombo. Tibaktheriya ni switsongwatsongwana swi nga ku vangela mavabyi lama nga ni khombo swinene. * Swi nga ha endleka u nga swi xiyi sweswo hikwalaho ka leswi masocha ya wena ya miri ma dlayaka switsongwatsongwana swo tala swi nga si sungula ku ku vabyisa. Kambe minkarhi yin’wana switsongwatsongwana leswi swi hlula masocha ya miri ivi swi ku vangela mavabyi. Loko swi ri tano, swi nga ha lava leswaku u tirhisa vutshunguri byo karhi leswaku miri wa wena wu ta kota ku lwisana na swona.
Ku ringana malembe ya magidi vanhu a va nga tivi swo tala hi makhombo lama vangiwaka hi switsongwatsongwana ni tibaktheriya. Hambiswiritano, hi va 1800, vativi va sayense va kume leswaku switsongwatsongwana ni tibaktheriya hi swona swi vangaka mavabyi yo tala naswona va hetelele va kume tindlela leti nga pfunaka leswaku hi tisirhelela eka mavabyi. Sweswo swi endle leswaku madokodela ma kuma tindlela to herisa kumbe ku hunguta ni ku papalata mavabyi lama tlulelaka, yo tanihi mpondzo ni vuvabyi byo khwanyana swirho. Hambiswiritano, sweswinyana mavabyi man’wana yo tanihi yellow fever ni malariya ma tlhele ma vuya. Hikokwalaho ka yini ma vuyile? Xiya swivangelo leswi landzelaka:
Lembe ni lembe, vanhu va timiliyoni va vhakela ematikweni man’wana, sweswo hakanyingi swi endla leswaku va hangalasa switsongwatsongwana ni tibaktheriya leti vangaka mavabyi. Buku leyi nge Clinical Infectious Diseases yi vula leswaku vanhu lava endzelaka ematikweni man’wana va nga hangalasa “mavabyi lama nga ni khombo naswona ma tlulelaka.”
Maphilisi ni mirhi yin’wana a swa ha swi koti ku tshungula mavabyi man’wana. Nhlangano wa Rihanyo wa Misava Hinkwayo wu vule leswaku: “Misava yi langutane ni khombo ro hlaseriwa hi mavabyi lawa khale a swi koteka ku ma tshungula.”
Ku vangiwa ka hasahasa etikweni ni vusweti hakanyingi swi endla leswaku matshalatshala ya mfumo yo sivela ku hangalaka ka mavabyi ma nga humeleli.
Vanhu vo tala va pfumala vutivi bya ndlela leyi va nga papalataka vuvabyi ha yona.
Ku nga khathariseki swiyimo leswi, swi tele leswi u nga swi endlaka leswaku u tisirhelela wena ni ndyangu wa wena. Xihloko lexi landzelaka xi vulavula hi swilo leswi u nga swi endlaka leswaku u tisirhelela eka mavabyi lawa tlulelaka hambiloko u tshama ematikweni lawa ha hluvukaka.
^ ndzim. 3 A hi tibaktheriya hinkwato leti vangelaka mavabyi. Xihloko lexi ni lexi landzelaka swi vulavula hi tibaktheriya ni switsongwatsongwana leswi nga ku vangelaka mavabyi lama nga ni khombo.


text:
Xana U Tshemba Leswaku U Tshame U Hanya?
“Entiyisweni vanhu lava hanyaka va huma eka lava feke naswona mimoya-xiviri ya vanhu lava feke yi hambeta yi hanya.”—PLATO, MUTIVI WA FILOSOFI WA MUGRIKI WA LEMBE-XIDZANA RA VUNTLHANU B.C.E., LOKO A TSHAHA MARITO YA “SOCRATES.”
“Leswi moya-xiviri wu nga taka wu nga swi koti ku hanya handle ka miri, wu nga hanya eka mimiri yo hambana-hambana ya vanhu.”—GIORDANO BRUNO, MUTIVI WA FILOSOFI WA LE ITALIYA WA LEMBE-XIDZANA RA VU-16 C.E.
“Vanhu a va fi hi ku helela: vo tikomba va file, kambe xiphemu xa vona xi hambeta xi hanya naswona xiphemu xexo xa munhu xi sungula ku vona misava onge hiloko yi ri eka fasitere hikuva munhu yoloye u va a ri endzeni ka miri lowuntshwa.”—RALPH WALDO EMERSON, MUTSARI WA SWITSALWANA NI SWITLHOKOVETSELO WA LE AMERIKA WA LEMBE-XIDZANA RA VU-19 C.E.
XANA u tshame u tivutisa leswaku u mani hakunene? Xana u tshame u ehleketa leswaku u tshame u hanya? Loko swi ri tano a wu wexe. Ku sukela eminkarhini ya khale, vanhu va mindhavuko yo hambana-hambana va tivutise swivutiso swo tano. Loko va ri karhi va lavisisa tinhlamulo ta swivutiso sweswo, van’wana va kale va tshemba mhaka ya ku tswariwa ra vumbirhi. Leyi i dyondzo ya leswaku loko munhu a fa, “moya-xiviri” lowu nga vonakiki wa huma emirini kutani wu ya hanya emirini wun’wana—wa munhu, wa xiharhi hambi ku ri ximilana—hi swivumbeko swo hambana-hambana.
Loko van’wana va tshemba leswaku leyi i nhlamuselo ya kahle malunghana ni leswi humelelaka hi hina loko hi fa, xana hi nga tiyiseka njhani loko yi ri ntiyiso? Xana Rito ra Xikwembu, ku nga Bibele ri vula yini hi mhaka leyi? Kambe, xo sungula hi fanele hi tivutisa leswaku, Xana dyondzo leyi yi huma kwihi?
Xana Dyondzo Ya Ku Tswariwa Ra Vumbirhi Yi Huma Kwihi?
Hi ku ya hi van’wamatimu ni swidyondzi, vaaki va le Babilona wa khale, ku nga muti lowu akiweke eka malembe lama tlulaka 2 000 emahlweni ka Kreste, va sungule ku tshemba leswaku ku ni xiphemu xa munhu lexi nga vonakiki lexi salaka xi hanya loko munhu a fa. Morris Jastrow, Jr., ebukwini yakwe leyi nge The Religion of Babylonia and Assyria, u ri: “Vafundhisi va le Babilona va ve ni swivutiso swo tala malunghana ni dyondzo ya ku nga fi ka moya-xiviri.” U vule leswaku eka Vababilona “rifu a ku ri ndlela yo ya hanya vutomi byin’wana. A swi kanakanisi leswaku vafundhisi va le Babilona a va tshemba dyondzo ya leswaku moya-xiviri a wu fi, hikuva a va nga pfumeli leswaku loko munhu a fa u va a nga ha ri kona.”
Nakambe, ku sukela kwalaho eBabilona, tidyondzo ta leswaku moya-xiviri wa munhu loyi a feke wu huma wu ya hanya eka munhu un’wana loyi a tswariweke, ti sungule ku andza ni le ka tindhawu tin’wana ta khale ta misava. Vativi va filosofi va Maindiya va tshemba leswaku muxaka wa vutomi lebyi munhu a byi hanyeke byi khumba muxaka wa miri lowu a nga ta wu kuma eka vutomi lebyi landzelaka. Nakambe vativi va filosofi va Magriki va sungule ku tshembela eka dyondzo ya ku tswariwa ra vumbirhi naswona eku heteleleni van’wana na vona va sungule ku tshembela eka yona.
Loko hi ta enkarhini wa hina, matiko ya le Vupela-dyambu ma ni ku tsakela lokukulu eka ku tswariwa ra vumbirhi. Vanhu lava dumeke ni vantshwa va kokiwe rinoko hi filosofi ni mukhuva wa vukhongeri bya le Vuxeni. Namuntlha, ku ni tibuku to tala ni tindhawu ta le ka Internet leti vulavulaka hileswi mintokoto ya nkoka leyi vanhu van’wana va tshembaka leswaku va tshame va va na yona eka vutomi lebyi va byi hanyeke eku sunguleni yi vulaka swona. Ematikweni yo tala ya misava ku ni vutshunguri lebyi dumeke lebyi vuriwaka vutomi bya nkarhi lowu nga hundza. Byi hlohlotela ku tirhisiwa ka ku tekeriwa ka munhu dzano leswaku va kota ku vhumbha vutomi byakwe bya nkarhi lowu nga hundza hi xikongomelo xo twisisa rihanyo ni mahanyelo yakwe ya sweswi.
Xana Ku Tswariwa Ra Vumbirhi I Ntiyiso?
Hambileswi ku pfumela eka ku tswariwa ra vumbirhi ku nga khale swi dzime timitsu, hakunene nhlamulo ya xivutiso xa nkoka ya laveka—Xana i ntiyiso? Kutani Vakreste a va ta lava ku tiva loko ku pfumela eka ku tswariwa ra vumbirhi ku fambisana ni ripfumelo ra Mukreste leri sekeriweke eBibeleni. (Yohane 17:17) Tanihi leswi Muvumbi wa hina, Yehovha Xikwembu a nga Xihlovo xa vutomi ni “Muhlavuteri wa swihundla,” u paluxa swilo malunghana ni vutomi ni rifu leswi vanhu va nga swi tiviki. Hi nga kambisisa Rito rakwe hi ku tiyiseka, ku nga Bibele, leswaku hi kuma tinhlamulo ta mhaka leyi.—Daniyele 2:28; Mintirho 17:28.
Loko hi hlaya Bibele hi vukheta, hi ta kuma tinhlamulo leti humaka eka Xikwembu malunghana ni leswi endlekaka hi hina loko hi fa. Hi xikombiso, eka Genesa 3:19, hi kuma marito ya Xikwembu lama xi ma byeleke Adamu na Evha endzhaku ka loko va nga xi yingisanga. Xikwembu xi te: “U ta dya xinkwa hi nyuku wa xikandza xa wena kukondza u tlhelela emisaveni hikuva u humesiwe eka yona. Hikuva u ntshuri u ta tlhelela entshurini.” Adamu a a tumbuluxiwe hi ntshuri wa misava. Loko a fa, u tlhelele entshurini. Rero a ku ri rungula ra Xikwembu leri kongomeke malunghana ni mhaka yoleyo. Loko munhu a file a nga tswariwi nakambe a ri munhu un’wana kambe u va a nga ha ri kona. * Tanihi leswi ku hisa ni ku titimela, ku oma ni ku tsakama, ku vonakala ni munyama swi nga faniki, rifu i rito-fularha ra vutomi. Loko vanhu va fa, va fa hi ku helela! Xana sweswo a swi olovi ni ku tlhela swi twisiseka?
Kutani ku nga ha va ku ri ni swivangelo swin’wana leswi endlaka leswaku vanhu van’wana va anakanya leswaku va tsundzuka swiendlakalo swa nkarhi lowu nga hundza. A yi si tiveka kahle ndlela leyi mianakanyo ya munhu yi tirhaka ha yona, ku katsa loko a titivarile ni vuyelo lebyi vaka kona hikwalaho ko tirhisa mirhi kumbe ndlela leyi a vaka ha yona endzhaku ka loko a vone swilo leswi tsemaka nhlana. Milorho ni swiendlakalo leswi sekeriweke eka rungula ro tala leri hlayisiweke ebyongweni swi nga kanganyisa lerova swi vonaka onge i swa xiviri. Minkarhi yin’wana, mimoya yo biha yi nga endla mihavahivana yi vonaka onge i ya xiviri.—1 Samuwele 28:7-19.
I swa ntumbuluko leswaku munhu a navela ku hanya ni ku tiva malunghana ni vumundzuku. Kambe xana ku navela koloko ku huma kwihi? Lexi tsakisaka, Bibele yi vula leswi malunghana ni Muvumbi: “Nkarhi lowu nga riki na makumu xi wu veke embilwini ya vona.” (Eklesiasta 3:11) Hikwalaho, vanhu va swi navela hi mbilu hinkwayo ku hanya hilaha ku nga heriki.
Loko ku ri leswaku Muvumbi wa hina, ku nga Yehovha Xikwembu, u veke ku navela ku hanya hilaha ku nga heriki etimbilwini ta vanhu, swa twisiseka leswaku u ta tlhela a hlamusela ndlela leyi ku navela koloko ku nga ta enerisiwa ha yona. Bibele yi vulavula hi xikongomelo xa Muvumbi xo katekisa vanhu lava yingisaka hi vutomi lebyi nga heriki eparadeyisini ya laha misaveni. Hosi Davhida u huhuteriwe ku tsala marito lawa: “Lavo lulama va ta dya ndzhaka ya misava, va ta tshama eka yona hi masiku.” (Pisalema 37:29) Dyondzo-nkulu ya Bibele leyi fambisanaka ni xikongomelo xa Xikwembu xa hilaha ku nga heriki i ku pfuxa vanhu lava feke.—Mintirho 24:15; 1 Vakorinto 15:16-19.
Ku Pfuxiwa Ka Vafi—Ntshembo Lowu Tiyisekisiweke Eka Lava Feke
Bibele yi tamele marungula ya timbhoni ta nhungu leti ku voneke hi mahlo ku pfuxiwa ka vanhu lava feke emisaveni. * Loku a ku ri ku pfuxiwa ka vanhu lava feke, ku nga ri ku tswariwa ra vumbirhi. Lava pfuxiweke eku feni hi ku hatlisa va xiyiwe hi mindyangu ni maxaka ya vona. A ku nga ri na xilaveko xa leswaku maxaka ma lava-lava tincece leta ha ku velekiwaka leswaku ma tiyiseka loko ricece rin’wana ku nga ri moya wa xaka ra wona leri feke leri tswariweke ravumbirhi.—Yohane 11:43-45.
Swa chavelela ku tiva leswaku Rito ra Xikwembu ri kombisa leswaku vanhu vo tala lava feke va ta pfuxiwa emisaveni leyintshwa ya Xikwembu, leyi nga ta siva misava leyi yo homboloka ku nga ri khale. (2 Petro 3:13, 14) Sweswi, vutomi bya vanhu va tibiliyoni byi hlayisiwe hi ndlela leyi nga pimanisiwiki na nchumu eka miehleketo ya Yehovha leyi hetisekeke, ku nga Xikwembu lexi tsundzukaka hambi ku ri mavito ya tinyeleti hinkwato! (Pisalema 147:4; Nhlavutelo 20:13) Loko a pfuxa vanhu emisaveni yakwe leyintshwa, va ta kota ku tiva matimu ya ndyangu naswona va ta tiva vakokwa wa vona. Mawaku ntshembo lowu tsakisaka!
^ ndzim. 13 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, vona ndzima 6, leyi nga ni nhloko-mhaka leyi nge, “Lava Feke Va Kwihi?” ebukwini leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 18 Marungula ya nhungu lama rhekhodiweke ma kumeka eka 1 Tihosi 17:17-24; 2 Tihosi 4:32-37; 13:20, 21; Luka 7:11-17; 8:40-56; Yohane 11:38-44; Mintirho 9:36-42; 20:7-12. Loko u ri karhi u hlaya marungula lawa, xiya leswaku ku pfuxiwa loku ku endleke emahlweni ka timbhoni to tala leti swi voneke hi mahlo. Rungula ra vukaye ri hlamusela ta ku pfuxiwa ka Yesu Kreste.—Yohane 20:1-18.