text:
Main / Shopping / I Vutomi Pdf
I Vutomi Pdf
ISBN: OCLC Number: Notes: " African Heritage Literary Award Winner,"--Cover. Novel in Tsonga language. This booklet is a collection of five children stories. Originally the book was written in English and the current issue under review is the Tsonga translation thereof. khorwisaka. I swa nkoka eka tsalwa rin'wana na rin'wana leswaku ku va ni ku fambelana eka mbangu, swimunhuhatwa xikan'we na hungu. 8.
I Vutomi (Tsonga, Paperback) / Author: Lubisi ; ; Readers & reading schemes, Modern language learning material, Modern languages (other . (Research of Tsonga Literature ) (), Vutomi bya swihari ekhwatini. (), Nhlengelo /UCTalexander_transcript. pdf. Vutomi bya yena a byi nga ha tshembisi, kamba a ponisiwa hi norho." "Madyisa- mbitsi dropped out of school and became troublesome. The police could not.
4 Mar Vutomi i Vhilwa. N'wananga. Xihangalasa. Manyunyu ya Xitsotso. Ximitantsengele. U Khanya Mani. Ndzi hlakata Vutomi byanga hi swahava,. Ndzi haha henhla ka misava ndzi yi vonella hansi. NtSena ndZa hluleka,. Ku hambanyisa vuyimbeleri byenu ni. casacantillo.com: I vutomi (African Heritage Ser) (Tsonga Edition) (): Lubisi: Books. Here is a site from where you can get + novels, magazines, comics to download in PDF format for free. If you want any particular book in. 21 Aug Mati i vutomi, Nkululi i xindzhu. Xiletelo xa SAHRC xa mfanelo ya wena ya ku kuma mati na nkululo. Xiave xa SAHRC. Khomixini ya Timfanelo.
23 Aug The VuTomi projecT. Earlier this year, Botswana Diamonds entered into an agreement with Vutomi. Mining and Razorbill Properties to develop. Swin'wana swa swiphiqo leswi swa ololoxiwa kambe swin'wana swa swona swa tsandza. Hambiswiritano vutomi byi fanele ku ya emahlweni. Nkarhi wun'wana. ozo SAMUEL BEN. EDICT DASWA. TSHIMANGA. Muapostola wa Vutomi Hinkwabyo. 16 Khotavuxika - 02 Nyenyenyana Xikhongelo xa Novena. Vutomi ixihlawurisi exikarhi ka swivumbiwa leswi hanyaka na leswi feke. kuna "Potentially biogenic carbon preserved in a billion-year-old zircon" (PDF).
More:


c: text/html

text:
Ngu ku txani hi txi gonda diBhibhele?
DiBhibhele di ningela tixamulo ta siwotiso sa lisima ka wutomi ka timilioni ta vathu ka madhawa otshe a mafuni. Ina wa ti tsakela kuva mmwane wa vona?
Yi mahiswa ku txani gondo ya Bhiblia?
Ha mafuni kotshe, Tifakazi ta Jehovha ti ziwa ngu va ni txiemiso txa gondo ya Bhiblia ya mahala. Wona ti to ti mahiswa ku txani.
Ku mahwa txani Nyumbani ya Mfumo?
Kasi ku ti ziva xalela vhidhiyo!
Kombela kugonda diBhibhele
Mana tigondo ta diBhibhele ngu mbimo ni wukhalo wu u wu lavako.
Mitshangano ya dibanza ya Tifakazi ta Jehovha
Mana amu hi tshanganako kona, ni ku yi mahiswa ku txani mitshangano.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Minthlaveko
Minthlaveko i ntokoto wun'wana na wun'wana [1][2][3] wa vumunhu lowu fambisanaka na matirhele lama tlakukeke ya miehleketo wuthlela wu fambelana na ntsako kumbe gome.[4] Minhlahluvo yaSayensi, yahava ntwanano eka nhlamuselo ya minthlaveko ya munhu. Minthlaveko hakanyingi yi yelana na matitwele, matshamelo ya munhu, mboyamelo na swisusumeti swa vumunhu.[5] Eka tidyondzo tin'wana, miehleketo yi hlohlotela ngopfu minthlaveko ya vumunhu. Vanhu lava va endlaka swilo hi kuya hi minthlaveko ya vona, vanga ha tikomba vangari ku ehleketeni, hambi swiritano m'ehleketo ya vona yi teka xiphemu eka swiboho swa vona. Hixikombiso, ku twisisa leswaku hi ngava hiri ekhombyeni ku hlanganisa na kutlakuka ka mintirho ya hina ya miri (Ku thlakuka ka kuba ka mbilu na ku hefemula, nyuku, na ku tiya ka misiha), iswilaveko leswi fambisanaka na ku chava. Tidyondzo tin'wana ti xungeta leswaku minthlaveko yinga pfuka handle ka miehleketo yo karhi.
Minthlaveko yi rharhanganile. Hikuya hi mindzavisiso yo xungeta, kuna matitwele yo karhi lawa mavangaka ku cinca ka mathsamele kumbe miehleketo leyi yithelaka yi hlohlotela mahanyele ya hina.[6] Tidyondzo ta minthlaveko to yelanisa minthlaveko na switwi swa miri leswi swi kotaka kutwa kuya hi minthlaveko leyi hinga eka yona. Minhtlaveko yi thlela yi fambelana na mahanyelo na mintolovelo ku ya hi munhu na munhu. Vanhu lava pfumalaka tingana vakota ku phofula minthlaveko ya vona hi ku olova, kasi vanhu lavangana tingana va tala ku tumbeta minthlaveko ya vona eka vanhu kulori. Hakanyingi minthlaveko yi hlohlotela no susumeta munhu, kungava nsusumeto wo biha kumbe lowunene.[7] Hikuya hi mavonele man'wana, minthlaveko ayi vangi mahanyelo kumbe swiboho swokarhi eka munhu, kambe yova swikombiso ntsena swa vumunhu, leswi hlanganisaka nsusumeto, matitwele, matikhomele, na tindlela tin'wana to ehleketa, kambe hinkwaswo leswi a swi endli minthlaveko.[8]
Eka malembe ya khume mbirhi lama hundzeke, kuvonakele ku engeteleka ka mindzavisiso eka minthlaveko ya vumunhu, leyi ndlandlvuxeke vutivi eka tidyondzo ta mahanyele ya vanhu, matirhele ya byongo, Vutshunguri, Matimu na Sayensi ya tikhompuyuta. Tidyondzo leti ti ringeta ku hlamusela masungulo, matirhele na muxaka wa minthlaveko. Tindyondzo ta manguva lawa ti lavisisa matirhele ya minthlaveko naswona ti hlanganisa na ku tumbuluxa minchumu leyi nga tirhisiwaka ku vangela minthlaveko. Ku engetela kwalano ku tirhisiwa ka ti PET scans na ti fMRI scans swipfuna ku lavisisa matirhele ya yi byongo kuya hi minthlaveko.[9]
"Minthlaveko yinga ha hlamuseriwa tani hi ntokoto lowu nene kumbe lowo biha lowu yelanaka na mintirho yokarhi ya mi ehleketo." Minthlaveko yi vangela kucinca eka mahanyelo na maendlele ya swilo eka munhu. Ntirho wa minthlaveko ekusunguleni akuri ku hlohlotela kumbe ku susumeta munhu ku hanya no endla swilo hindlela yo karhi leswaku a sirheleleka. Minhtlaveko yi vangiwa hi ku cinca ko karhi kalendzeni kumbe kale handle ka switwi swa miri.[10]
Minthsaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Panksepp, Jaak (2005). Affective neuroscience : the foundations of human and animal emotions ([Reprint] ed.). Oxford [u.a.]: Oxford Univ. Press. p. 9. ISBN 0-19-509673-8. "Our emotional feelings reflect our ability to subjectively experience certain states of the nervous system. Although conscious feeling states are universally accepted as major distinguishing characteristics of human emotions, in animal research the issue of whether other organisms feel emotions is little more than a conceptual embarrassment"
- ↑ Damasio, AR (May 1998). "Emotion in the perspective of an integrated nervous system.". Brain research. Brain research reviews 26 (2-3): 83–6. PMID 9651488.
- ↑ Davidson, edited by Paul Ekman, Richard J. (1994). The Nature of emotion : fundamental questions. New York: Oxford University Press. pp. 291–93. ISBN 0195089448. "Emotional processing, but not emotions, can occur unconsciously."CS1 maint: Extra text: authors list (link)
- ↑ Cabanac, Michel (2002). "What is emotion?" Behavioural Processes 60(2): 69-83. "[E]motion is any mental experience with high intensity and high hedonic content (pleasure/displeasure)."
- ↑ "Theories of Emotion". Psychology.about.com. 13 September 2013. Retrieved 11 November 2013.
- ↑ Scirst=Daniel L. (2011). Psychology Second Edition. 41 Madison Avenue, New York, NY 10010: Worth Publishers. p. 310. ISBN 978-1-4292-3719-2.
- ↑ Gaulin, Steven J. C. and Donald H. McBurney. Evolutionary Psychology. Prentice Hall. 2003. ISBN 978-0-13-111529-3, Chapter 6, p 121-142.
- ↑ Barrett, L.F. and Russell, J.A. The psychological construction of emotion. Guilford Press. 2015. ISBN 978-1462516971.
- ↑ Cacioppo, J.T & Gardner, W.L (1999). Emotion. "Annual Review of Psychology", 191.
- ↑ Schacter, D. L., Gilbert, D. T., Wegner, D. M., & Hood, B. M. (2011). Psychology (European ed.). Basingstoke: Palgrave Macmillan.


text:
At the recent Polokwane Literature Festival, author and poet Mandla Mtileni launched his latest novel Mpimavayeni.
Mpimavayeni is his first novel, written in Xitsonga and set in a fictional place located a few meters away from Freedom Square in Kliptown, Soweto. Mpimavayeni is the name of an informal settlement
It is a story of a corrupt ward councillor and member of the mayoral committee, Griffiths Rambau (nom de guerre Looksmart Mapapila) who sells the land (Mpimavayeni) to the highest bidder, his friend and comrade Jafta Molefe; a young urban planner (Uhuru Mtebule) who refuses to be corrupted; and a people who fight to the bitter end.
Mpimavayeni, a Xitsonga novel, is available at R160 a copy from the author. For more details, or to buy, email nhlalalabooks@gmail.com, call 0725943448, or inbox Moses Nzama Khaizen Mtileni on Facebook.
read below the excerpt from the novel in Xitsonga and English:
Ntshaho ku suka eka novhele ya Mpimavayeni
Laha na lahaya; vanhu va kandziyelanile, va susumetana. Ku pfinyaneriwa ku kuma ndhawu yo vona kahle loyi a vitaniwile ku ta yima le mahlweni a burisana ni ntshungu. Kumbe timbilu a ti hisekela ku twa tinhlamulo leti Manyathela a a vurile leswaku wanuna luya u ti tamerile. Kumbe mahlo a yo navela ku tikhorwisa leswaku wanuna luya va nga n’wi hetelela lembe ra ngoma ya timbyana wa ha hefemula ku kota vona.
Endzhaku ka xinkadyana lexi nga hetiki mbilu, wanuna u hlomukile entshungwini hi tlhelo leriya Manyathela a languteke eka rona. Na namuntlha a ambarile sudu ya nsuku. Leyi lava va swi tivaka a va ta ku yi koxile macheleni yo nyawula. A khwita kantsongo a kongoma kwale a a vitaniwa kona.
Nenge luwa, ku tsundzuka nuna luya a n’wi vitanile a langutile wanuna luya, a wu nga ri nenge wa ntiyiso wa nkulukumba loyi. A wu ri pulasitiki leyi a nyikiwile hi madokodela lowu a vekela no susa hi ku rhandza. Xifaniso xa nenge. Nenge wakwe wa ntiyiso a wu vandlamuriwile hi xibuluki xa hand grenade enkambeni ya vuleteri malembe ndzhaku. Eka nghozi yo hlamarisa, swi nga vuriwa leswaku wanuna loyi a a khwita a ri na vutomi byo tala. Hikuva hi lava nga nyiko ya vutomi va hanyaka endzhaku ka ku buluka ko tano.
…
Thina sizwe, si khalela…” a sungula risimu. Rito rakwe ri mitiwa hi mpfhuka, ri bodhlomela eka huwa ya ku n’unun’uta ka marito yo tala exikarhi ka ntshungu. A ku hlavelanga munhu.
“Ma va wu yeke …” a ringeta ku ya emahlweni. Nakambe, a ku vuyangi nchumu, handle ka ngulumelo wa rito rakwe n’wini etindleveni ta yena.
U miyerile, a mita marhi. U swi tivile xikan’wekan’we leswaku xibakabaka a xi visingarile. A ku ri hava nkarhi wa risimu kumbe tiviva na tiamandla. O fanela ku ba nhloko ya mhaka. Tilo ri nga si vandlamula, ri khohlola ndzilo wa rihati.
“Varhangeri va mina. Vaakatiko. Ndza mi losa. Rambau ko va vito ntsena, a ndzi nchumu wa cilo handle ka n’wina,” ku sungula Rambau loko huwa yi dzikile kantsongo.
“Hikokwalaho ndzi mi kolotaka hi laha kukulu. Ndzi mi kolota tinhlamulo eka swivutiso swo tala, na tinhlamuselo etimhakeni ta ntsandavahlayi. Kambe ndzi n’wana wa n’wina. Kutani u mi tlula hi yini wanuna la’ nga amukela n’wana wakwe wa vusopfa loko a vuyile, a tiva no n’wi tlhavela rhole ro nona? Na mina ku kota yena ndzi vuyile eka n’wina.”
“Hi mina loyi, ndzi kombela hi ku titsongahata ku rivaleriwa ku va ndzi nga si vuya eka n’wina mpfhuka ka nhlawulo. Mintirho ya hofisi yi tele no tika.”, a ya emahlweni.
“Miyela! Miyela! Famba! Famba,” ku huwelela ntshungu, marito ya hlavelelana eka nkwentlembetano wa wona. Virginia a yimisa voko ku va miyeta. Va miyela.
“N’wana hi yena wo hoxa. I ntirho wa mutswari ku n’wi tshinya,” i Rambau a tilondla.
“Ndza swi tiva leswaku mitirho ya siku yi mi yimerile. Na wona maxelo a ya pfumelelani na hina. Kutani ndzi ta vulavula hi ku kongoma no komisa,” Rambau a vulavula a ri karhi a huwelela, a ringeta ku pfala marito lawa a ya pfa ya n’wi kavanyeta. Van’wana a va pfa va n’wi haxa hi nhlamba. Van’wana va hayiteriwa va karhi ku mpfhumpfhampfhumpfheka va chavisela ku ya n’wi khoma hi tiwacheni kwale mahlweni.
“Hi ku landza nkwama wa Masipala wa malembe manharhu la’ya landzelaka; tindlu le Fleurhof ti ta sungula ku akiwa hi Sunguti haxawa. Leswi swi vula leswaku n’wina mi ta rhurhisiwa ntsena ku ya tshama kona eka lembe leri nga ta tlhandlamaka ra haxawa.”
“Tshika ku hi dyela nkarhi Grif. I nkwama wa yini? I kangani u hi byela ta nkwama? Hi ta rindza nkwama vahaxawa vangani? Swona i nkwama muni wo ka wu nga pfi wu tswala mihandzu? Mi ta tumbela ku fika kwihi endzeni ka nkwama lowu xana? A hi koti ku tshamela nkwama. Ku laveka vukorhokeri, sweswi, ku nga ri mundzuku,” ku leva mukhalabye Nkelunkelu Mhlahlandlela a khigetele nhonga yo famba hi yona. Leswi tindleve a ti nga ha twi kule, mukhalabye a yimile kwala kusuhi na laha Rambau a ri kona. Kutani lava a va ri mahlweni va ri twile rito na marito ya vukarhi yo huma eka xikhalabyana xo koma Mhlahlandlela.
***
Lexo vulavula hi xona xi bvunghiwile eswandleni swakwe hi xitshuketa. Muvutli wa xona u pfange no n’wi hima nomo wa le henhla hi xikokola. A dedeleka. Manyathela a tlula a n’wi qhavulela a nga si fika ehansi. A khensa embilwini.
Jaha leri a ri vutlile lexo vulavula hi xona a ri dyanga nkarhi hi ku titivisa. A ri vulavula hi mahika, nyuku wu ri karhi ku halaka kunene emirhini wa rona. A wonge ri lo hlangana na xipuku. Ri hlamuserile hi ku komisa leswaku lori leyikulu a yi heta ku chicha vuthu lerikulu ra vavanuna vo ambala tihovhorolo to tshwuka. Sweswi va nga kwala, vavanuna lavaya va pomerile rihlanguti ra vuhumadyambu bya muti wa Mpimavayeni ku kota vusose. Vavanuna lava a va ri ku humeseleni ka vanhu emikhukhwini ya vona. Lava endlaka nkanu a va huduriwa kunene, va lahleriwa ehandle. Tinhundzu a ti ri ku cukumeteriweni. Mikhukhu a yi ri ku mbindzimuxiweni. Loko va vutisiwa leswaku a ku humelela yini; vavanuna lava a va vula leswaku Huvo ya Nawu a yi va nyikile mpfumelelo wo mbindzimuxa mikhukhu ya Mpimavayeni.
Rambau a nga vonakangi na leswo u humile hi kwihi. U hatlisile ku twa lomu moya a wu ba wu ya kona. A ku nyakwi. A khokhomela exikarhi ka ntshungu a ya humelela lahaya kusuhi na patu movha a wu pakile kona. A ba khiya, movha wu dya thayere. A nyamalala a hambana na mangava ya Mpimavayeni!
—-
An excerpt from the novel Mpimavayeni
Here and there; people shuffled, pushed, trampled upon each other. Each seeking that vantage point from which to fully see the one who had been asked to ascend to address the crowd. Perhaps they burnt to hear the answers that the one ascending was said to possess. Perhaps their eyes longed to satisfy themselves that the one they had last seen in the year of the dog still walked among the living.
In a time shorter than their longing, a man emerged from the crowds from the side where the one who had called him was looking. Even today, he wore a gold suit. The kind those in the knowledge of such matters of fashion would say cost a fortune. Limping, he walked slowly to the place where he was called.
That leg, the man who had called him had recalled looking at the one he had called, was not his true leg. But plastic the doctors had given him that could be placed and removed at will. A replica of a leg. His own real leg had been lost to a hand grenade that had prematurely exploded in a training camp in years past. In an accident of magnitudes, it could be said that this man now limping was full of life. For only those few among the living blessed with fuller life survive such explosions.
…
The man finally arrived at that open space reserved for purposes of address, and asked for a microphone. “Thina sizwe, sikhalela…” (we the people, we are crying for…), he started in song. His voice was swallowed by the air it sought to penetrate, and sank in the mumblings of the many impatient voices in the crowd. No one sang in reply.
“Ma va wu yeke…” (let them leave it…). He tried again, but again nothing, except the echo of his own voice returning to land on his ears.
He paused, and swallowed. He saw at once, blackening clouds gathering, that the skies are angry. There was no time for song or viva’s and amandla’s. He must nail it in the head. Before the skies explode, and cough flames of lightning.
“My leaders. Children of land. I salute you. Rambau is just a name, I am nothing of anything without you”, started Rambau when the noise subsided a little.
“It is hence I owe you in proportions beyond mention. I owe you answers to questions plenty, and explanations on matters beyond counting. But I am your son. So what better is the man who slaughtered a fat calf for a prodigal son that returned? And I like him have returned to you.”
“Here I am, requesting humbly your forgiveness that I have not set foot here since the last elections. The duties of office are plenty and difficult”, he went on.
“Shut up! Shut up! Leave! Go!” shouted the crowd, voices harmonising in their collision. Virginia raised her hand to plead for their silence. They went silent.
“It is for a child to fumble. For the parent to admonish,” it is Rambau humbling himself.
“I know other work awaits you, I will get to the point”. He spoke at the top of his voice, trying to race against the voices that interrupted him. Some threw at him insults. Others reprimanded roaring threatening to hold him with his clothes right there at the front where he stood.
“According to the Municipal budget of the three years coming; houses at Fleurhof will be built starting next January. This means that you will be moved there to stay only a year after the next.”
“Stop wasting our time Grif. A budget for what? How many times have you told us of a budget? How many next years will we wait for the budget? What kind of budget is this that bears no fruits? For how long will you hide inside this budget? We cannot sit waiting for a budget. We want service, now, not tomorrow.”, fumed old man Nkelunkelu Mhlahlandlela leaning against his walking stick. Since his ears could no longer hear far, the old man was standing not far from where Rambau stood.
***
The thing through which you speak was snatched from his hands suddenly. The one who snatched it hit his upper lip with his elbow. He staggered. Manyathela jumped and grabbed him before he could land on the ground. He said his thanks in his heart.
The young man who had snatched the thing through which you spoke did not waste any time introducing himself. He spoke urgently, sweat flooding his body. It was as if he had met a ghost. He explained briefly that a huge truck had just dropped off a large army of men who wore red overalls. As they gathered here, those men were patched against the eastern part of the place of Mpimavayeni like ants. Those men were throwing people out of their shacks. Those who were seen as stubborn were dragged violently, and thrown into the open air. Their belongings were being thrown out. The shacks were being pounded. When asked what was happening; these men were saying that a Court of Law had given them permission to destroy the shacks of Mpimavayeni.
No one saw where Rambau went. He was quick to detect the direction of the wind. He shuffled his way through the crowd and emerged there near the road where his car was parked. He turned on the key, and the car moved. He disappeared, away from the troubles of Mpimavayeni!
Mpimavayeni, a Xitsonga novel, is available at R160 a copy from the author. For more details, or to buy, email nhlalalabooks@gmail.com, call 0725943448, or inbox Moses Nzama Khaizen Mtileni on Facebook.


text:
No Hangwelwa? Ndi nga ita hani uri zwivhi zwanga zwi hangwelwe na Mudzimu?
Mbudziso: No Hangwelwa? Ndi nga ita hani uri zwivhi zwanga zwi hangwelwe na Mudzimu?
Phindulo: Mishumo 13:38 i ri, “Divhani-ha, inwi vha hashu, uri ni khou vhudzwa ḽa u hangwelwa zwivhi nga ene.”
U hangwela ndi mini nahone ndi ngani di tshi hu ṱoḓa?
Ipfi u "hangwela" ḽi amba u kuna, u hangwela, kana u thutha tshikolodo. Musi ri tshi khakhela muthu, ri ṱoḓa uri vha ri hangwele u itela uri ri dovhe ri vhe na vhushaka navho. Muthu ha hangwelwi nga ṅwambo wa uri o tewa nga u hangwela. A huna muthu o tewaho nga u hangwelwa. U hangwela ndi musumbedzo wa lufuno, tshilidzi, na khathutshelo. U hangwela ndi phetho ya u sa fara muṅwe muthu nga mbilu, hu sa londwi zwe vha ni ita zwone.
Bivhili i ri vhudza uri roṱhe ri ṱoḓa uri Mudzimu a ri hangwele. Roṱhe ro ita tshivhi. Muhuweleli 7:20 i ri, “Ngauri fhano shangoni a hu na muthu muvhuya, ane a ḓi ita zwavhuḓi a si vhuye a tshinya.” 1 Yohane 1:8 i ri, “Arali ri tshi ri: A ri na zwivhi, ri a ḓifhura, a hu na mafhungo-ngoho kha riṋe.” Tshivhi ndi musumbedzo wa u sa thetshelesa Mudzimu (Psalme ya 51:4). Nga ṅwambo wa zwenezwo, ri ṱoḓa nga maṱo matswuku uri Mudzimu a ri hangwele. Arali zwivhi zwashu zwa sa hangwelwa, ri ḓo fhedza tshifhinga tshilapfu ri tshi khou tambudzwa nga ṅwambo wa zwivhi zwashu (Mateo 25:46; Yohane 3:36).
Ndi nga Hangwelwa nga nḓila-ḓe?
Zwi takadzaho ndi uri Mudzimu u na lufuno nahone u na khathutshelo –u dzula o ḓiimisela u ri hangwela zwivhi zwashu! 2 Petro 3:9 i ri vhudza uri, “…Tshawe ndi u sa fhela mbilu nga inwi, ngauri ha funi vhaṅwe vha tshi xela, u funa vhoṱhe vha tshi ḓa vha rembuluwa.” Mudzimu u ṱoḓa u ri hangwela, nahone O ri ita zwenezwo zwi konadzee.
Tshiṱarafo tshashu tsha zwivhi ndi lufu. Maipfi a u thoma a Vha-Roma 6:23 i amba uri, “Ngauri mulifho wa zwivhi ndi lufu…” U fa ndi mulifho wa zwivhi zwashu. Mudzimu, nga u dzudzanyea Hawe ho fhelelaho, o vha muthu – Yesu Kristo (Yohane 1:1,14). Yesu o fa kha tshifhambano, a dzhia tshiṱarafo tshee tsha ri tea – lufu. 2 Vha-Korinte 5:21 i ri gudisa uri, “Ene we a ri uḽa a sa ḓivhiho tshivhi a mu ita tshivhi, hu u itela riṋe, uri riṋe ri vhanwe ri vho lugaho phanḓa ha Mudzimu.” Yesu o fa kha tshifhambano, a tshi itela tshiṱarafo tsho ri teaho! Sa Mudzimu, lufu lwa Yesu lwo ita uri zwivhi zwa vhathu vhoṱhe zwi hangwelwe. 1 Yohane 2:2 i ri, “Hone a si tshipfumelo tsha zwashu fhedzi, ndi tsha zwa shango ḽoṱhe.” Yesu o vuwa vhafuni, a sumbedza uri O kunda tshivhi na lufu (1 Vha-Korinta 15:1-28). Rendani Mudzimu, nga ṅwambo wa lufu na u vuswa ha Yesu Kristo, tshipiḓa tsha vhuvhili tsha Vha-Roma 6: 23 tshi amba ngoho, “…tshifhiwa tshine ra ṋewa nga tshilidzi tsha Mudzimu ndi u tshila tshoṱhe kha Kristo Yesu Murena washu.”
Naa ni a ṱoḓa u hangwelawa zwivhi? Naa ni na maḓipfele a re na mulandu ane na sa koni u a bvisa? Ni ḓo hangwelwa zwivhi zwaṋu arali na vha na lutendo kha Yesu Kristo sa Mutshidzi waṋu. Vha-Efesa 1:7 i ri, “We ra wana khae u vhofhololwa nga malofha awe, ndi amba a hangwelaho vhutshidzi, nge a vha ene a pfumaho tshilidzi.” Yesu o lifha tshikolodo tshashu, u itela uri kone u hangwelwa. Zwine na fanela u zwi ita ndi uri ni humbela Mudzimu uri a ni hangwele a tshi shumisa Yesu, ni tshi tenda uri Yesu o ni fela u itela uri a lifhe u hangwela haṋu – nahone U ḓo ni hangwela! Yohane 3:16-17 i na hoyu mulaedza u takadzaho, “Mudzimu o funa shango zwingafha-ngafha, a vhuya a ṋekedza Murwa wawe mu-bebwa-eṱhe, uri vhoṱhe vha mu tendaho vha si lovhe, tshavho hu vhe hu tshila tshoṱhe. Ngauri Mudzimu Murwa wawe ha ngo mu ruma shangoni uri a haṱule shango; o itelwa uri shango ḽi tshidzwe nga ene.”
Naa zwi a leluwa u hangwela?
Ee, zwi a leluwa! Ni nga si hangwelwe nga Mudzimu. Ni nga si badele u hangwela haṋu kha Mudzimu. Ni nga hangwelwa, ni na lutendo, nga tshilidzi na khathutshelo zwa Mudzimu. Arali ni tshi ṱoḓa u ṱanganedza Yesu Kristo sa Mutshidzi waṋu na u hangwelwa nga Mudzimu, hafha hu na thabelo ine na nga i rabela. U amba yeneyi thabelo kana thabelo naho i ifhio zwi nga si ni tshidze. Ndi nga u fulufhela Yesu Kristo zwine zwa nga ita uri ni hangwelwe zwivhi. Heyi thabelo ndi nḓila i sumbedzaho uri ni na lutendo Khae na u Mu livhuha nga u ita uri ni hangwelwe. "Mudzimu, ndi a zwi ḓivha uri ndo vha itela tshivhi nahone ndo tewa nga tshiṱarafo. Fhedzi Yesu Kristo o dzhia tshenetsho tshiṱarafo tshee tsha vha tsho ntea u itela uri ngae ndi kone u hangwelwa. Ndi vhea fulufhelo ḽanga Khavho u itela uri ndi tshidzwe. Ndo Livhuha nga tshilidzi Tshavho tshavhuḓi na u hangwelwa zwivhi! Amen!"
Naa no no ita phetho nga ha Kristo nga ṅwambo wa zwe na zwi vhala afha? Arali zwo ralo, nga khumbelo puṱedzani bathini i re afho fhasi ine ya ri "Ndo ṱanganedza Kristo ṋamusi".
Vhuyelelani kha siaṱari ḽa Tshivenḓa
No Hangwelwa? Ndi nga ita hani uri zwivhi zwanga zwi hangwelwe na Mudzimu?


text:
Va ka Khosa, i Vatsonga lava nyimba ya vona yi humaka ka Vambayi. Vambayi i vanhu lava nga ta va huma hi mhiri wa lwandle ku suka evuxeni-xikarhi bya tiko-nkulu Afrika. Ku na lava vulaka ku Vakhosa i Vangoni, hikanyingi swi vuriwa hi vanhu lava va lavaka ku engetela nhlayo ya Vangoni, ngopfu erixakeni ra Vatsonga. Vakhosa i Vambayi. Vambayi va hambaneke ngopfu na Vangoni. Vambayi va fike la Dzongeni-vuxa khale ngopfu, na Vangoni va nge se fika. Ntlawa un’wani wa Vambayi erixakeni ra Vatsonga, i Vahlave. Ririmi ra Ximbayi, a ra ha ri kona, Vambayi votala namutlha va vulavula Xitsonga, isiXhosa, na isiSwati.
Rito Khosa, ri vula ndzilo hi Ximbayi.
Mfunghu-nkulu wa ka Khosa, i dyambu.
Dyambu ri na xivumbeko-ntumbuluku xa ndzilo.
Dyambu, eka ntumbuluku, ri yimela ndzilo.
Va ka Khosa, va dya swa le matini, va yirisa ntsena ncila wa ngwenya.
Xitlhokovetselo xa Vakhosa:
Ripanga, ro xeka homu na rhole!
Mavona kule, Mahlongola-n’weti , Magelevendze, Makula-nhloko, Mubarhule, Makula-nkondzo, Xirima-ribye, Manantswa munyu Emajekejekeni, Xingwingwa vusiku, Matlakula-Tinungu, Wo nyima hi nkombe, Mahumula hi ku etlela, Ma ta na hunguva, Mahlota-vusiku, Marimbela yindlu, Hi dzovo ra ngwenya, Khovota vanhu, Wa ka ntila a wu landziwi, Wu tsandze Vangoni na Vanyombozi!
Muxini!
Mudyi wa swidluwani a tlhe a tola miri, Ndzilo wa ndzhongo, Mhangani yo bava, Gama ra ntima, Matlhavela ku tshika, Xivumbela tsukutsa, Xivumbela vurhena, Mutsemi wa swikhono, Nghomu-nghomu, Nhlanga wa mavele, Wa Nkanyi wo sihalala, Dyambu ra mumu, Xihuhuri xa Dzonga!
Xo sungula, Khosa, i vito ra nyimba (laha ku nga na swivongo swo tala ngopfu leswi nga marhavi ma ka Khosa) hala tlhelo i vito leri tirhisiwaka tani hi xivongo. Vakhosa votala, va kumeka exikarhi ka milambu ya Vembe na Nkomati. Kambe va kumeka na le ka matlhelo hinkwawo ma milambu yaleyi, kambe hi nhlayo leyi nga leyintsongo, ku ringanisiwa na liya yo sungula, na swona hi ku hangalaka va kumeka etindhawini to tala. Nhlayo yo tala ya va ka Khosa, va vulavula Xitsonga xa ririn’wana ra Xidzonga. Hi lexi endlaka, van’wani va vatsari, ngopfu vaneri, a va vula Vakhosa va ku i Vadzonga, kasi hi ntiyiso wa kona, rito Vadzonga ri vula vavulavuli va Xidzonga, swi nga ri mhaka ku munhu i wa nyimba yihi ya Vatsonga.
Khosa i xivongo lexikulu, lexi nga na marhavi mo tala swinene. Khosa i yin’wani ya tinyimba letikulu (hi nhlayo ya vanhu) eka rixaka ra Vatsonga. Vakhosa van’wani va hangalake hi matiko, na le tinxakeni; ku hangalaka ka vona ku na swivangelo swo hambana, na swona ku humelela hi minkarhi yo hambana.
Tihosi ta ka Khosa:
- Hosi Hubyanyana
Hi kwalomuya ka malembe ya va 1670, Hosi Hubyanyana a ku ri hosi ya ndhuma ya ka Khosa, loyi a a rhangela tiko tani hi mufambisi wo hlohlotela mabindzu exikarhi ka vanhu va yena na van’wamabindzu va le Arabia, China, India, Holland, Britain, Portugal. Hosi Hubyanyana, hi vona va nga vumba rixaka ra ka Khosa, ngopfu hi tlhelo ro hlanganisa tinyimba na marhavi, na ku simeka mfumo-xivongo wo tiya. A ku ri munhu loyi a a chaviwa no xiximiwa, hi matimba ya yena yo nisa mpfula. Valala va vona a va chava matimba ya vona yo dyisana hi tingwenya. A ku vuriwa nakambe ku a ku ri munhu wo kota ku nisa hunguva hambi dyambu xi lo hosi!
- Hosi Njonjela
Misava ya vona hi leyi ku nga endliwa ndzilikani wa Mozambique na Transvaal eka yona. A ku ri hosi ya vurhena, vululami na vutlharhi. Hosi Njonjela i wa rhavi ra yona yindlu leya ka Hosi Magutsulani. Hosi Njonjela hi vona va nga hlanganisa rixaka ra ka Malwani (Munisi) na ra ka Khosa ku va rixaka leri tiyeke, leri nga hetelela ri vuriwa ku i Vahlanganu, hi ku vula ririn’wani leri vulavuriwaka le Sabie, Mpumalanga.
- Hosi Xisungele
A ku ri hosi leyi a yi dume ngopfu hi ku hlota tindlopfu, na ku lwa tinyimpi. Hi yona yindlu ya Mbhokota, ya Mukhatini. Hi yona yindlu ya Ndhambi. Mfumu xivongo wa ka Mbhokota Khosa lowu nga le Nhlengweni, le Musanjena, i rhavi rin’we na lowu wa ka Xisungele. Hosi Xisungele, a ku ri hosi leyi a yi ri na vuxaka ngopfu na va ka Valoyi, ngopfu Hosi Chaki. A ku ri hosi leyi na yona a yi ri na matimba yo nisa mpfula.
- Hosi Magutsulani wa Matsuvani
Tatana wa Hosi Magutsulani i Hosi Hubyanyana, kambe hayi Hosi Hubyanyana luya wa malembe ya va 1600s. Hosi Magutsulani va fume hi kurhula ngopfu. A va ri na ndhuma yo nisa mpfula na ku endla mabindzu tiko ri tsaka hi ku fuma ka vona. A va endla mabindzu na tinxaka hinkwato; Vakaranga, MaArab, Mabaniyani, Maputukezi, Manghesi etc, kambe va arile eku Valungu va simeka tikereke etikweni ra vona. Hi vona va nga simeka ntsindza wa le Khoseni lowu wa ha tirhaka na namutlha. Hi vona vo veleka Hosi Phukwana, Hosi Magudzu, Hosi Mafavaze, Hosi Xongela na Hosi Xipisani. Yindlu ya Hosi Magutsulani hi yona yi hlayisaka Nkanyi lowuya wu nga le Magudu.
- Hosi Phukwana
N’wana Hosi Magutsulani, a ku ri hosi yo fuma hi ku rhula na vutlharhi. Hi yona hosi leyi nga sirhelela tiko ra ka Khosa, na rixaka ra ka Khosa, eka dzolonga na tihanyi ta Vangoni va ka Nxumalo. Hosi Phukwana na Hosi Xisungele, na Hosi Mbhokota, va pfuka va yima, va tamela matlharhi, va hlula Soshangani a ke a tsutsuma na Mabulandlela ma yena. Hosi Phukwana va fume ku suka kwalomuya ka malembe mo ringana kumbe ku hundza 25, va love hi kwalomuya ka malembe ma le xikarhi ka 1860 ku ya ka 1862.
- Hosi Magudzu
N’wana Hosi Phukwana, va fume ku sukela 1862 ku ya fika 1885, va fume hi nkarhi wa mikitsikitsi ya Vangoni. Va lwe ngopfu na Mawewe n’wana Soshangani. Hosi Magudzu va ya landza Muzila le ka Jiwawa eXipilongo, ku a ta tirhana na makwavo wa yena. Hosi ya vurhena ya le Khoseni. Muhlayisi na musirheleli wa Nkanyi lowuya wa gandzelo.
- Hosi Mafavaze
I makwavo wa Hosi Magudzu, va fuma va khomela Hosi Xongela, tani hi leswi a ha ri ntsongo. Hosi Mafavaze a ku ri nala lonkulu wa Nghunghunyani hosi ya Vangoni va ka Amashangaan. Va fume mune wa malembe, 1885-1889.
- Hosi Nchongi
Un’wani wa vamakwavo va Hosi Magudzu, loko Mafavaze a susiwa ka vuhosi, Hosi Nchongi va khomela Xongela nakambe, tani hi ku Hosi a yi nga se kula. Hosi Nchongi va kuceteriwe no pfuniwa hi Nghunghunyani ku teka vuhosi hi lembe ra 1889. Va fume ku ya fika lembe ra 1892.
- Hosi Xongela
N’wana hosi Magudzu, loko va teke vuhosi bya vona, va ye emahlweni no tiyisisa ku va nga fumiwi hi Vangoni. Hi lembe ra 1895, Nghunghunyani a rhumela nyimpi ku ya lwisa Xongela, nyimpi ya Nghunghunyani yi hluriwa. Hosi Nchongi se a va nga ha ri na matimba, na swona tindhuna to tala a tiseketela Hosi Xongela. Hosi Xongela, a va lwisiwa hi Vangoni na hi Maputukezi. Loko Maputukezi ma lwa na Vangoni hi August 1895, Hosi Xongela a va nghenelelangi. Ivi hi October 1895, Nghunghunyani a rhumela nyimpi yo hlasela Hosi Xongela, yi hluriwa nakambe. Hi lembe ra 1896, Hosi Xongela va lwa na Maputukezi, va khomiwa va ya khotsiwa. Va tlhe va humesiwa, kambe hi ku ala ku hluriwa, va tlhe va yi susa vhuthu, va khomiwa nakambe hi lembe ra 1897. Hosi Xongela va love hi lembe ra 1898, Maputukezi swa endleka va lo va chelela hi ku tirhisa vaxengi.
- Hosi Xipisani
Va fumi hi lembe ra 1898, i makwavo wa Hosi Xongela, va teka vuhosi, va ya emahlweni va lwa na Maputukezi, nyimpi yi tikisa ngopfu, mfumu-xivongo wa ka Khosa wu ya hluriwa hi lembe ra 1904, loko Hosi Xipisani va tsutsumela eka vamakwavo le ka Hosi Njonjela, lava se a va hoxiwe ka ndzilikani wa Transvaal.
Vakhosa votala va tiveka hi swivongo leswi:
Khosa, Lipanga, Ripanga, Malaze, Masiya, Cambale, Mbhanyele, Mpeti, Mahungele, N’wayila, Masuluke, Nsumbani, Marimani, Ndhuvani, Rikhotso, Matsuvani, Xitsuvule, Dzimba, Hlavangwani, Hubyanyani, Mpandzeni, Likula, Ntsandzani, Mphambi, Matlolo, Malaxwani, Munghale, Xihawu, Mpapele, Mkhatini, Mahlase etc.
Van’wani va ka Khosa, lava nga KZN va tirhisa swivongo leswi: Mahlase, Sibisi, Ziqubu, Mlotshwa na Biyase.
Vakhosa va ndhuma:
- Hosi Magudzu.
- Hosi Xisungele.
- Ungulani Ba ka Khosa, mutsari wa ndhuma wa le Mozambique.
- SJ Khosa, nsini ya ndhuma ya vuyimbeleri bya tikhwayere.
- Adriano Maleyane, Holobye wa swa timali eMozambique.
To contribute to the subject submit content to admin@vivmag.co.za


text:
Vukhongeri
Vukhongeri i nxaxamela wa mindzhavuko ya matikhomele, swi endlo, mavonele, matsalwa yo kwetsima, tindzhawu to kwetsima na mafambisele ya vutomi ya vanhu.[1] vukhongeri byo hambana hambana byi nga katsa ku mbe ku pfumala swiyenge leswi hlanganisaka "Vukwembu",[2] "swilo leswi kwetsimaka",[3] "Ripfumelo",[4] "Xivumbiwa kumbe swivumbiwa swa matimba swa moya"[5] kumbe muxaka wokarhi wa "ku nga heli naswona swi tisa matimba eka vutomi."[6]
Swiendlo swa vukhongeri swinga katsa switoloveto, kuchumayela, switsundzuxo na vugandzeri (bya Xikwembu/Swikwembu), maganzelo, minkhuvo, kuthwasa, mintirho ya rifu, mintorho ya micato, kukhongela, vunanga, kuhlanganisa na mindzhavuko ya vanhu. Vukhongeri byi na matimu yo kwetsima na swiviko. leswi hlayisiweke eka matsalwa yo kwetsima, na swifungo, na tindzhawu, leswi swi ringetaka ku nyika xivangelo xa vutomi. Vukhongeri byi nga thlela byi va na switori swa xikombiso, leswi van'wana va malandza va tshembaka leswaku swa ntiyiso, leswi nga na xikongomelo xo hlamusela masungulo ya vutomi, ntumbuluko na swin'wana. Ripfumelo, ehenla ka swivangelo, rivoniwa tani hi xivangelo xa tidyondzo ta Vukhongeri.[7] Ku na kwalomu ka 10,000 wa tinxaka ta vukhongeri emisaveni hinkwayo.[8] kwalomu ka 84% wa va aki va misava va pfumela eka yin'we ya nthlanu wa vukhongeri, kunga Vukreste, Vusurumani, Vuhindu, Vubhudha na vukhongeri bya ndzhavuko.[9]
Kuya emahlweni ka nhluvuko na sayensi, ku vangele leswaku vukhongeri byi soriwa ngopfu e manguveni lawa, hambileswi vanhu van'wana vanga pfuleki eka vukhongeri.[10] Tidyondzo ta vukhongeri ti hlanganisa, Vufundhisi, tidyondzo ta sayensi ni vukhongeri. Tidyondzo leti ti hlamusela matumbulukelo na matirhele ya vukhongeri.
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ Geertz, C. (1993) Religion as a cultural system.
- ↑ James, W. (1902) The Varieties of Religious Experience.
- ↑ Durkheim, E. (1915) The Elementary Forms of the Religious Life.
- ↑ Tillich, P. (1957) Dynamics of faith.
- ↑ Vergote, A. (1996) Religion, belief and unbelief.
- ↑ Paul James & Peter Mandaville (2010). Globalization and Culture, Vol. 2: Globalizing Religions. London: Sage Publications.
- ↑ Faith and Reason by James Swindal, http://www.iep.utm.edu/faith-re/
- ↑ African Studies Association; University of Michigan (2005). History in Africa (Volume 32 ed.). p. 119.
- ↑ Pew Forum on Religion & Public Life.
- ↑ "Religiously Unaffiliated". The Global Religious Landscape. Pew Research Center: Religion & Public Life. December 18, 2012.


text:
Vho -Mandela vha ṱanganedza vhaeni muḓini wavho Orlando West
Vho- Mandela vha ṱanganedza vhaeni muḓini wavho Orlando west.
Vho -Nelson Mandela vho ri vha tshi bva dzhele vha ya muḓini wavho Orlando west nga 1990. Vho- Mandela vho hulela kha Vilakazi Street 8115 ubva hafho muḓi wa vho wo no shanduka ngauri vhathu vhaḓa vha tshi u vhona.
“hovhuḽa vhusiku ndo humela ndi na vho-Winnie kha 8115 Orlando west ndi nga tshenetsho tshifhinga tshe nda kona u zwipfa uri ndo bva dzhele. Nṋe hafha 8115 hu tou vha vhudzikini ha mbilu yanga kha tshi geography huna x hafha fhethu kha nṋe. Vho dzula hafha vha na mufumakadzi wavho wa u thoma Evelyn Mase musi vha tshi ṱalana ha ḓa vho-Winnie nga 1958.
"hafha ho vha hu hone hayani hanga ha vhukuma na hone ndi tshi ḓi hudza ngaho. Munna asi munna u swikela atshi vha na nnḓu yawe.
Nga murahu ha u fhedza maḓuvha a 11 vha Soweto na muṱa wavho na vhangana vhe vha ḓo vha ṱanganedza vha kona uya kha iṅwe nnḓu yavho Houghton, Johannesburg.
“huna vhanna vhanzhi na vhafumakadzi vhane avho ngo funzea avha ḓivhei fhedzi mushumo wavho une vha u ita kha uḓisa mvelaphanḓa kha tshitshavha u khou vhonala” ~ Nelson Mandela
Brenda Fassie muimbi wa Pop u vhonala atshi khu ṱoḓa u lila musi a tshi khou ṱanganedza vho- Mandela....more
Vho-Mandela vho vha vha tshi funiwa nga vhatikedzi vhavho na uvha tsumbo ya mbofholowo kha vhoṱhe. Vha vhonala sa muthu ono nga mudzimu kha ḽa Afrika Tshipembe...more
Vho -Mandela vha pfufhiwa nga honorary doctrate ubva kha gudedzi ḽa witswaterrand kha ḽa Johannesburg....more
Vhunzhi ha vho rapolotiki ho kateliwa na vho-Nelson Mandela , vhe vha vha vha ramilayo nga tshenitshiḽa tshifhinga vha ima vha tshi khou humbulelwa zwa Treason nga muvhuso wa tshiṱalula nga 1950....more


text:
Mugwava
Mugwava wu kumeka enhoveni na le kaya. Murhi lowu wu mila hi ku olova swinene, naswona mihandzu ya wona yi dyiwa hi vanhu na swihari swa nhova, yi tlhela yi xavisiwa etimakete ta mihandzu..[1]
Nhlamuselo[Lulamisa | edit source]
Murhi lowu wu mila hi ku olova swinene ku fana na loko munhu a dyile mihandzu leyi, kutani a ya tirhuma emakhwatini wu sala wu mila loko mpfula yi na. Mugwava wa byariwa na le kaya hikuva na wona i wunwana wa misinya ya mihandzu ku fana na misinya ya milamula, manghozi na yinwana misinya. Mihandzu yi dyiwa hi vanhu na misinya swa nhova, yi tlhela yi xavisiwa etimakete ta mihandzu. Loko murhi lowu wu byariwile ekaya, wu endla ndzhuti wa kahle lowu dzudzekaka matluka hi nguva ya xixika ku fana na misinya yinwana kasi hi ximunwana wa hluka matluka na wona.[1]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Matluka ya mugwava ma tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya mukhuhlwana. Ku swekiwa matluka ku nwiwa mati ya kona ma hlanganisiwile na matluka ya mugamugamu. Ku tekiwa xuka u tikhumbumeta hi rona kutani u koka nkahelo wa kona, u dzuka nyuku. Loko munhu u huma kwalani u ta va a tshungulekile eka mukhuhlwana lowu a wu n`wi khomile. matluka ma tirhisiwa ku tshungula mikarhi yinwana ku tirhisiwa mahanti na timitsu. Matluka ma tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya nchuluko. Matluka ya murhi lowu nakambe ma nga pfuneta ku tshungula vuvabyi byi fana na vuvabyi bya chukele, mukhuhlwana, tialisa, swilondzo na malariya. Matluka ma tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya chukele etikweni ra Kapa.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.


text:
Madiba akuma Honorary Doctorate kusuka e Wits
Mandela akuma Honorary Doctorate e University ya Witwatersrand e Johannesburg.
Hi lembe ra 1991, Nelson Mandela u amukele Honorary Doctorate kusuka e University yaWitwatersrand e Johannesburg hikokwalaho ka kutiyimisela ka yena eka tiko rerhu xikanwe naku kombeta vurhangeri bya matimba eka tiko hinkwaro loyi Afrika Dzonga ayinga se tshama yiva nayena. Madiba ari naswona wahari nhlohletelo lowukulu swinene eka vanhu emisaveni hinkwayo xikanwe nakuva na ntshembo, kutiyimisela xikanwe naku lwela ntshuxeko, leswi hiswona swinga hlohletela university kuva yinwi xixima hi sagwadi leri roxiximeka swonghasi. Mandela u kumile ti honorary degrees nati awards totala swinene, kukatsa na Honorary Doctorate of Law kusuka e University ya Lesotho, Lenin Peace Prize ya 1990, yinwana Honorary Doctorate kusuka e Stellenbosch University na Nobel Peace Prize ya 1993.
"Nhloko ya kahle na mbilu ya kahle i nhlangano wa kahle swinene. Kambe loko u engetela ririmi leringa dyondza kumbe xitsalu, kwalaho una swinwana swankoka." ~ Nelson Mandela
Brenda Fassie loyi a khumbekile,ntlhambi ya ndhuma ya Afrika Dzonga ya vuyimbeleri bya pop, a vukarha Mandela....more
Nelson Mandela uvuyele e kaya kayena e Soweto endzhaku kaloko a humile e khotsweni hi 1990. Nelson u kulele e No. 8115 Vilakazi Street laha yindlu yayena yinga hundzuriwa museum yo tlangela vutomi bya kwe....more
Mandela a rhandziwa swinene hi vaseketeri va yena naswona ari xikombiso xa ntshuxeko eka vanhu hinkwavo. A langutiwa tani hi xivumbeko xa xikwembu kumbe muponisi e tikweni ra Afrika Dzonga,...more
Valwela ntshuxeko lava, kukatsa na, Ruth First, Z.K. Mathews na Lionel "Rusty" Bernstein vapfapfarhute no amukela Freedom Charter leyi ayi vulavula hi matimba eka vanhu va tiko ra Afrika Dzonga....more


text:
Xiriwana
Xiriwana Xiriwana na xona i byalwa lebyi endliwaka hi nkarhi wa ntshovelo hi mariwa, chukele na swivirisi. Byalwa lebyi byi halaka ku fana na mati, kambe byi na muhlovo wa xitshopi. Byalwa lebyi byi nwiwa hi vafana na majahantiyela.[1]
Maswekelo[Lulamisa | edit source]
Xiriwana xi swekiwa hi ku pandzelela mariwa u teka mahlobyi ya wona u chela endzeni ka khuwana u chela na chukele ro tshwuka hi xinkambana, kutani u chela swivirisi u funengeta u veka ku fikela hi xamundzuku. Loko ri xa swi ta va swi tlhutlha khuvi ku komba leswaku swi virile, kutani u teka sefo u hluta ivi byi nwiwa.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Nukeri, Emilinah Reginah (2012). "Nkanelo wa yin'wana ya mindhavuko ya ririmi ra Vatsonga/Machangana hi ku kongomisa eka swakunwa swa ndhavuko". University of Limpopo.


text:
Mabunyu a venda
Vhalemba vhenevha hu pfi vho bva vhe fhethu hu no pfi Sena he vha tshimbila u vhuya u swika vha dzhena Afrika , he vha swika-vho na fhano Afrika Tshipembe.Uya nga vhanwe, Vhalemba vho bva Judea vhaya vha dzula Yemen.
Huna tshifhinga tshe lushaka lwa Vhavenda lwa didzhenisa kha nndwa na mavhuru musi Makhado e murangaphanda.Hu dovha ha vha na nndwa ye Vhavenda vha ilwa ya phusuphusu dza Dzimauli . Nga itsho tshifhinga Vhavenda vhovha vha tshi shavhela dzithavhani vhanwe vha dzumbamba bakoni la tshavhadinda. Musi Ramabulana o no dzama ha vuwa nndwa khulu vhukati ha Davhana na Makhado, vha tshi lwela Vhuhosi.Afha hu na mihumbulo yo fhambananaho nga kudzhenele kwa Makhado vhuhosini hone e si ene wa nndu ya Vhuhosi. Vha ambi vha ri Davhana o kanda milenzhe ya mutahabvu khotsi awe.Vhalemba avha ndi vhane ha pfi ndi Vhayuda vharema.Vhenevha Vhalemba vha divhea fhethu ho fhambananaho hune vha dzula na Vhavenda sa Vhashavhi, kana Vhasena.
Vhubvo Afha ri do amba zwinzhi nga Vhalemba vha dzulaho Venda na Vhavenda.


text:
Vuxaka exikari ka Mozambhiki na Afrika-Dzonga
Vuxaka exikarhi ka Mozambhiki na Afrika Dzonga ku vuriwa ntirhisano exikarhi ka Mozambhiki na Afrika-Dzonga. A vuxaka bya ximfumo byi sungulu hi 1923, enguveni ya vukolonyi, loko Nhlangano wa Afrika-Dzonga wu endle ntwanano ni Mfumo wa Muputukezi eka koloni ya Portuguese East Africa (Mozambhiki) malunghana ni ntirho, ntleketlo ni timhaka ta mabindzu.[1] Graca Machel, Nkosikazi yo sungula eMozambhiki ku sukela hi 1975 ku ya ka1986, endzhaku u tekane na Nelson Mandela, Presidente yo sungula eAfrika-Dzonga endhaku ka Apartheid hi July 18, 1998, loko Mandela a ri 80 ya malembe. Va tshame va tekanile ku fikela loko Mandela a fa hi December 5, 2013, na a ri ni malembe ya 95 hi vukhale. Emahweni ka sweswo a a tekane ni presidente yo sungula ya Mozambhiki, Samora Machel, loyi a feke hi hi ku wa ka xihahampfuka hi October 19, 1986 na a ri ni malembe ya 53. hi vukhale.
Leswinga ndzeni
Apartheid[Lulamisa | edit source]
Vuxaka ni valungu[Lulamisa | edit source]
Valungu va Afrika-Dzonga ni va Maputukezi va lawule Mozambhiki va ri karhi va tiphina hi vuxaka bya le kusuhi hi enguveni ya vukolonyi. Loko Maafrika-Dzonga ma sungule ku tirhisa nawu wa Apartheid, eMaputo, ku nga ntsindza-nkulu wa Mozambhiki, ku hundzuke ndhawu yo ya ponela kona eka valungu lava a va tsutsuma lava a va lwisana ni fumelo ra Apartheid. Loko Mozambhiki yi kume ku ntshuxeka emavokweni ya Portugal hi 1975, valungu lava tswaleriweke eMozambhiki va tsemakanye ndzilakano va ya Afrika-Dzonga, lava namuntlha ku nga xitukulwana xa Mapotukezi eAfrika-Dzonga.
Vuxaka ni va ntima[Lulamisa | edit source]
Mashangaan kumbe Vatsonga va kumeka eka matlhelo ha mambirhi, Mozambhiki ni Afrika-Dzonga. A mphesamphesa ya vantima exikarhi ka mimfumo leyi mbirhi yi ve kona hi ntalo hikwalaho ka ku kumeka ka ntirho eka lava Mozambhiki emigodini ya Afrika-Dzonga. Ku nghena ka mali yo tsemakanya ndzilakano(gede) swi na xiyenge lexikulu eka Ikhonomi ya Mozambhiki.
Nyimpi[Lulamisa | edit source]
Afrika-Dzonga yi ve ni xiave-nkulu hi ku seketela RENAMO eka Nyimpi ya Xin'wanamamani ya Mozambhiki ku lwisana ni mfumo wa FRELIMO . Afrika-Dzonga na Mozambhiki va sayine Ntwanano wa Nkomati hi 1984, lowu yimiseke ximfumo xiave xa Afrika-Dzonga eka nyimpi, hambileswi yi yeke emahlweni ku kondza ku fika Xidemokrasi eAfrika-Dzonga hi 1994.
References[Lulamisa | edit source]
- ↑ Mozambique from the Department of Foreign Affairs, Republic of South Africa


text:
Wikipedia:Tutorial (Keep in mind)
Haku amukela · Tutorial · Cheatsheet · FAQ · Swikomba-ndlela · Mpfuno · Tafula ra mpfuno · Media copyright questions · Tafula ra Swikombo
Tekela enhlokweni leswi landzelaka loko uri karhi u lulamisa laha wikipediyeni.
Swinawana swo Lulamisa
Timhaka leti tsariwaka
Timhka leti yelanaka na wikipediya leyi ntsena, hitona tibumabumeriwaka. Tsundzuka leswaku wikipediya leyi yini tindzisana tinwana leti ti nga fanelekelaka mhaka yokarhi.
Kuhlamusela marito kungaha endliwa hiku kongoma eka Wikixinari ya xitsonga.
Wikipediya yinga ha tirhiseriwa vulavisisi lebyi nthwsa. kukuma vuxokoxoko lebyi heleleke vona Leswi wikipediya yingariki swona.
Unga teki thlelo eka mavonele ya swilo
Papalata ku nyikela mavonelo ya swilo lawa ma tekaka thlelo loko u tsala matluka ya wikipediya.
Kuthsaha swihlovo swa vutivi
Unga rivali ku tsalal laha u tekeke kona vutivi lebyi ubyi nyikelaka.
Copyrights
UNGA RHUMERI MATSALWA LA MA SIRHELERIWEKE HANDLE KA MPFUMELELO!
Matikhomele
Wikipediya yi hlohlotela no seketela moya wa kurhula no twisisana. Vatirhisi va wiki leyi va khutaziwa ku tirhisa vumunhu.
Kilo xa nkoka ngopfu loko u tirhisana na vanwana iku ehleketelela leswinene hi va tirhisi kuloni. Unga teki munhu ari mubihi hi kwalaho ka rungula kumbe tsalwa rinwe leri unga ritwisisiki. Nwu siyele rungula ukombela nhlamuselo wa xiendlo xokarhi lexi u khunguvanyiseke etlukeni ra yena ra mbulavulo.
Kuchuriwa ka matluka nakambe
Loko u hleketa leswaku tluka ari churiwanga hi ndlela leyi faneleke, yisa tluka eka tluka leri faneleka hiku tirhisa xikombo yisa kunwana. Kombela mulanguteri loko unga swikoti kuendla leswi.


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
United States
Ku Buka Ku Valanga
Xana u nga buka ku valanga ka ha ri emahlweni? Ina. Leswaku ku papalatiwa ntlimbano ni ku tiyiseka leswaku vanhu va vuyeriwa loko va valanga, i swa nkoka leswaku vaendzi hinkwavo lava valangaka ePatterson, Wallkill, kumbe Warwick va buka ka ha ri emahlweni loko va lava ku valanga ku nga khathariseki leswaku i vangani. Tirhisani linki leyi nga laha hansi ku buka eka yona ndhawu leyi mi lavaka ku yi endzela.
Loko u nga bukanga, xana wa pfumeleriwa ku valanga? Loko u nga bukanga, u nga ha pfumeleriwa ku nghena. Kambe ndlela leyi muziyamu ya le Warwick yi endliweke ha yona, ku pfumeleriwa nhlayo yo karhi ntsena hi siku leswaku yi nghena.
U fanele u fika hi nkarhi muni loko u ta eku valangeni? Hi bumabumela leswaku u fika ka ha sele awara leswaku u sungula ku valanga. Leswi swi ta hunguta ntlimbano lomu ku pakiwaka timovha ni le tindhawini to amukela vaendzi.
I miako yingani leyi u nga kotaka ku valanga eka yona hi siku? U nga kota ku valanga eka miako yimbirhi hi siku.
Mintlawa Ya Vanhu Lava Nga Hundziki 20
Mintlawa Ya Vanhu Va 20 kumbe ku Tlula
Rhumela xikombelo hi Internet u kombelela ntlawa wu ta valanga miako ya hina ePatterson, Wallkill kumbe eWarwick.
Ku Sula Xikombelo
Tirhisa fomo leyi nga eka Internet leswaku u sula xikombelo xo valanga
Warwick
1 Kings Dr.
TUXEDO PARK NY 10987
UNITED STATES
+1 845-524-3000
Ku valanga
Miako ya le Warwick yi ta sungula ku valangiwa hi Musumbhunuku, April 3, 2017. Hi kombela u rhumela xikombelo xo valanga hi Internet u nga si endla malunghiselelo ya mafambelo.
Musumbhunuku ku ya eka Ravuntlhanu
8:00 nimixo ku ya eka 4:00 nindzhenga
(Ndhawu leyi u tivalangisaka eka yona)
8:00 nimixo ku ya eka 11:00 nimixo na hi 1:00 nindzhenga ku ya eka 4:00 nindzhenga
Ku valangiwa 20 wa timinete
(Wa valangisiwa)
Hi Ku Komisa
Ndhawu Leyi U Tivalangisaka
Bibele ni Vito ra Xikwembu. Ndhawu leyi, yi kombisa Tibibele leti nga ha kumekiki ni ku hlamusela hi ku komisa ndlela leyi vito ra Xikwembu ri sirheleriweke ha yona eMatsalweni hambi loko ku ringetiwa ku ri susa eka wona. Ndhawu leyi, yi tlhela yi va ni swifaniso leswi rhendzelekaka, leswi kombisaka Tibibele tin’wana leti nga ha kumekiki ni swifaniso swin’wana swa le Bibeleni.
Vanhu Lava Hanyaka Hi Ku Landza Vito Ra Yehovha. Ndhawu leyi, yi kombisa swifaniso swa matimu ya vutomi bya Timbhoni ta Yehovha ta khale. Switirhisiwa, swifaniso ni rungula ra munhu wo sungula swi kombisa ndlela leyi Yehovha a yeke emahlweni ha yona a kongomisa, a dyondzisa ni ku hlela leswaku vanhu vakwe va endla ku rhandza ka yena.
Ntsindza Wa Misava Hinkwayo—Ku Lweriwa Ka Ripfumelo. Swifaniso leswi, leswi tshukatshukaka swi hlamusela ntirho wa tikomiti ta Huvo leyi Fumaka ni ndlela leyi ti pfunaka Timbhoni ta Yehovha ha yona ku landzela nkongomiso wa Matsalwa wa ku hlangana swin’we, wo endla vadyondzisiwa, ku tiwundla hi swakudya swa moya ni ku rhandzana.
Ku Valangisiwa
Laha ku hlamuseriwa swiyenge swa Tihofisi kumbe Mintirho yo hambanahambana ni mintanga ya le Warwick.
Patterson
100 Watchtower Dr. (2891 Route 22)
PATTERSON NY 12563
UNITED STATES
+1 845-306-1000
Ku valanga
Hi kombela u rhumela xikombelo xo valanga hi Internet u nga si endla malunghiselelo ya mafambelo.
Musumbhunuku ku ya eka Ravuntlhanu
8:00 nimixo ku ya eka 11:00 nimixo na hi 1:00 nindzhenga ku ya eka 4:00 nindzhenga
Ku valangiwa tiawara timbirhi
Hi Ku Komisa
Ku endliwa swifaniso swa minkandziyiso ya hina naswona ku rhekhoderiwa kona. Vavalangi va hlamuseriwa hi ku komisa hi ta swikolo leswi khomeriwaka laha.
Wallkill
Wallkill
900 Red Mills Rd.
WALLKILL NY 12589
UNITED STATES
+1 845-744-6000
Ku valanga
Hi kombela u rhumela xikombelo xo valanga hi Internet u nga si endla malunghiselelo ya mafambelo.
Musumbhunuku ku ya eka Ravuntlhanu
8:00 nimixo ku ya eka 11:00 nimixo na hi 1:00 nindzhenga ku ya eka 4:00 nindzhenga
Ku valangiwa tiawara timbirhi
Hi Ku Komisa
Ku kandziyisiwa minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni yo tlula timiliyoni ta 25 hi lembe. Ku rhumeriwa minkandziyiso hi tindzimi to tlula 360 yi ya emarhavini yo hambanahambana emisaveni hinkwayo ni le mavandlheni yo tlula 15 000 ya Timbhoni ta Yehovha eUnited States, Canada ni le Kharibiya.


text:
Wikipedia:Tutorial (Editing)
Haku amukela · Tutorial · Cheatsheet · FAQ · Swikomba-ndlela · Mpfuno · Tafula ra mpfuno · Media copyright questions · Tafula ra Swikombo
Handle ka matluka yo karhi lamasirheleriweke, tluka rin'wana na rin'wana ri'ni nkongomiso lowu nge "Lulamisa", lowu ku pfumelelaka ku lulamisa tluka leri u ri languteke. I xihlawulekisi xo olova ngopfu xa wikipediya, naswona xi ku pfumelela ku endla milulamiso no engetela eka matluka ya timhaka. Loko u engetela vutivi eka tluka, u komberiwa ku boxa xihlovo xa laha swi humaka kona, hikuva timhaka leti pfumalaka xihlovo ta suriwa.
Yana eka bokisi ra sava u fika u hlawula nkombo lowu nge "lulamisa". Leswi swi pfula fasitere ro lulamisa leri nga ni vutsari bya wiki bya tluka rero. Tsala swo karhi, swo fana na "ndzawini!" ivi u hlayisa tluka leswaku u vona leswi u swi tsaleke! (Xiya leswi: u nga endli laha eka tluka leri.)
Komba ku ringanisa
Xin'wana xa swihlawulekisi leswi hi nga sungulaka ku swi tirhisa i xikombo lexi nge komba leswi swi nga ta vonakisa xiswona. Ringeta ku cinca eka bokisi ra sava, ivi u tlhava Komba kuringanisa ematshan'weni ya Hlayisa tluka. leswi swi ku pfumelela ku ringanisa leswi tluka ri ngata va swona, emahlweni ko hlayisa ku cinca ka wena. Hinkwerhu ha endla swihoxo; xihlawulekisi lexi xi pfuna leswaku u vona swihoxo leswi. Xitirhisiwa lexi xi pfuna leswaku u hlela ku cinca ka wena no lulamisa ehandle ku tata matimu ya tluka. Hambiswiritano u nga rivali ku hlayisa ku cinca ka wena loko u heta ku vona kuringanisa!
Nkomiso
U nga si hlawula hlayisa tluka, i mukhuva lowunene (kumbe "mukhuva wa wiki") ku tsala nkomiso wo karhi hi ndzulamiso lowu u wu endleke eka bokisi ra nkomiso leri nga exikarhi ka fasitere ro lulamisa na swikombo swo hlayisa tluka no komba ku ringanisa. A swi bohi ku ndlandlamuxa nhlamuselo; xikombiso loko u tsala leswaku "kupeleta", van'wana va ta twisisa leswaku u endle ndzulamiso eka mpeleto, kumbe leswi yelanaka na swona. Nakambe loko u endle ndzulamiso wutsongo, tanihi ku peleta, tiyiseka ku tlhava bokisi leri nge "Lowu i ndzulamiso wutsongo" (Leswi swi koteka ntsena loko u pfurile u nghena laha wikipediyeni hi wexe).


text:
MAHANYELO YA VAKRESTE
Ku Hanya Vutomi Byo Olova Swi Hi Pfuna Leswaku Hi Dzunisa Xikwembu
Namuntlha, swa olova leswaku hi titikisela vutomi hi swilo swo tala. Ku laveka nkarhi ni matimba leswaku hi xava, hi hakela, hi tirhisa, hi hlayisa ni ku tlhela hi sirhelela rifuwo ra hina. Yesu a a hanya vutomi byo olova leswaku rifuwo ri nga kavanyeti vutirheli byakwe.
Xana u nga byi olovisa njhani vutomi bya wena leswaku u ta endla leswi engetelekeke evutirhelini? Xana mi nga endla mindzulamiso yo karhi leswaku xirho xin’wana endyangwini wa ka n’wina xi nghenela vuphayona? Hambiloko ku ri hileswaku sweswi u le ka ntirho wa nkarhi hinkwawo, xana hakatsongotsongo u pfumelele rifuwo leswaku ri ku tikisela vutomi? Ku hanya vutomi byo olova entirhweni wa Yehovha swa tsakisa naswona swa enerisa.
Tsala tindlela leti u nga byi olovisaka ha yona vutomi bya wena.


text:
Abstract:
Ntirho wo hlukuvisiwa ka Xitsonga wu kumeke wu humelela hi ku nonoka swinene ngopfungopfu eka rihlanguti ra ku tumbuluxiwa ka theminoloji. Ndzawulo ya Vutshila na Ndhavuko yi vile yi tlanga xiave xa nkoka hi ku tumbuluxa theminoloji eka tindzimi to hambanahambana eAfrika-Dzonga ku katsa na Xitsonga. Xikongomelonkulu xa ndzavisiso lowu i ku kanela hi maendlelo ya vuvumbamarito ya Xitsonga hi ku kongomisa eka minongoti ya Sayense ya Ntumbuluko na Thekinoloji ku ya hi xitshuriwa lexi kandziyisiweke no hangalasiwa hi Ndzawulo ya Vutshila na Ndhavuko eAfrika-Dzonga xa Nxaxameto wa Matheme ya Tindziminyingi ta Sayense ya Ntumbuluko na Thekinoloji wa Tigiredi ta 4 ku fika eka 6. Eka Xitsonga ka ha ri na nkayivelo lowukulu wa milavisiso ya mavumbelo ya marito eka ririmi ra xithekiniki. Maendlelo ya vuvumbamarito ya nga aviwa hi swiphemu swimbirhi, ku nga maendlelo yo vumba marito hi ku tirhisa timofimi na ku vumba marito ehandle ko tirhisa timofimi ta marito. Ndzavisiso lowu wu aviwile hi swiyenge swimbirhi leswikulu. Xiyenge xo sungula xi kongomisiwa eka ku kanela hi maendlelo ya vuvumbamarito lama tirhisiwaka ku vumba marito eka Xitsonga na tindzimi tin’wana hi ku angarhela kasi xiyenge xa vumbirhi xi kongomisiwa eka ku xopaxopa maendlelo ya vuvumbamarito lama ya tirhisiweke eka minongoti ya Sayense ya Ntumbuluko na Thekinoloji. Eka ndzavisiso lowu ku tirhisiwile thiyori ya vuhundzuluxeri leyi tivekaka tanihi Nord’s (1997/2001) (1997/2001) . Maendlelo ya Xitafula ya tirhisiwile ku hlengeleta vuxokoxoko bya ndzavisiso lowu. Vuxokoxoko bya ndzavisiso lowu byi tsavuriwile ku suka eka tsalwa ra minongoti ya Sayense ya Ntumbuluko na Thekinoloji hi ku tirhisa sampulu yo hlawula hi xikongomelo na ku tlhela ku xopaxopiwa hi ku tirhisa maendlelo lama vuriwaka Nxopaxopo wa Tsalwa.


text:
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI | ESTERE 1-5
Estere U Lwele Vanhu Va Xikwembu
Estere u kombise ripfumelo lerikulu ni xivindzi loko a lwela vanhu va Xikwembu
Ku ya eka hosi yi nga ku vitananga a swi ta fana ni ku tivitanela rifu. Se a ku hundze masiku ya 30 Estere a nga si vitaniwa hi hosi
Hosi Ahasuwerusi, loyi ku ehleketiwaka leswaku i Xerxes wo Sungula, a a kariha swinene. U tshame a lerisa leswaku wanuna un’wana a tsemiwa hi le xikarhi kutani a vekiwa erivaleni leswaku a va xikombiso eka van’wana. U tlhele a susa Vhaxiti leswaku a a nga ha vi hosi ya xisati hileswi a nga n’wi yingisangiki
Estere a a fanele a ti paluxa leswaku i Muyuda ni ku khorwisa hosi leswaku yi kanganyisiwe hi mutsundzuxi wa yona loyi a yi n’wi tshemba


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yoxuwa 10:1-43
10 Hi ku hatlisa loko Adoni-zedeki hosi ya Yerusalema a twa leswaku Yoxuwa u teke Ayi+ a wu nyikela endzovisweni,+ hilaha a endleke hakona hi Yeriko+ ni hosi ya wona,+ u endlise sweswo eka Ayi ni hosi ya wona,+ nileswaku vaaki va Gibiyoni va endle ku rhula ni Vaisrayele+ naswona a va tshama exikarhi ka vona,2 hiloko a chava swinene,+ hikuva Gibiyoni a wu ri muti lowukulu, ku fana ni miti ya vuhosi, hikuva a wu ri wukulu eka Ayi,+ ni vavanuna va wona hinkwavo a va ri vanhu va matimba.3 Hikwalaho Adoni-zedeki hosi ya Yerusalema+ a rhumela rito eka Hohamu hosi ya Hebroni+ na Piramu hosi ya Yaramutu+ ni le ka Yafiya hosi ya Lakixi+ na Debiri hosi ya Egiloni,+ a ku,4 “Tanani eka mina mi ta ndzi pfuna ndzi hlasela Gibiyoni, hikuva u endle ku rhula na Yoxuwa ni vana va Israyele.”+5 Hiloko va hlengeletana kutani va tlhandluka, tihosi ta ntlhanu ta Vaamori,+ hosi ya Yerusalema, hosi ya Hebroni, hosi ya Yaramutu, hosi ya Lakixi, hosi ya Egiloni, tona ni vanhu va tona hinkwavo va le mixaxeni, ti gova ti rhendzela Gibiyoni, ti lwa na wona.6 Hiloko vavanuna va Gibiyoni va rhumela rito eka Yoxuwa va ri emixaxeni ya Giligala,+ va ku: “U nga khondleli mahlonga ya wena mavoko.+ Tana eka hina hi ku hatlisa, u hi ponisa, u hi pfuna, hikuva tihosi hinkwato ta Vaamori leti tshamaka endhawini ya tintshava ti hlengeletanele ku lwa na hina.”7 Kutani Yoxuwa a tlhandluka a suka eGiligala, yena ni vanhu hinkwavo va nyimpi lava a va ri na yena+ ni vavanuna hinkwavo va vurhena lava nga ni matimba.+8 Hiloko Yehovha a byela Yoxuwa a ku: “U nga va chavi,+ hikuva ndzi va nyikete evokweni ra wena.+ Ku hava munhu wa vona la nga ta lwa na wena.”+9 Kutani Yoxuwa a fika eka vona hi xitshuketa. U fambe vusiku hinkwabyo a huma eGiligala.10 Yehovha a va pfilunganya emahlweni ka Israyele,+ kutani va dlaya vanhu vo tala eGibiyoni+ ni ku va hlongorisa hi ndlela leyi tlhandlukaka ya Beta-horoni, va va dlaya ku fikela eAzeka+ ni le Makeda.+11 Kuteloko va ha baleka emahlweni ka Israyele naswona va rhelela eBeta-horoni, Yehovha a chulula maribye+ lamakulu ehenhla ka vona ku ya fikela eAzeka, ma huma etilweni lerova va fa. A va tele lava dlayiweke hi xihangu ku tlula lava vana va Israyele va va dlayeke hi banga.12 Hi rona siku leri Yoxuwa a vulavuleke na Yehovha ha rona, siku leri Yehovha a nyiketeke Vaamori eka vana va Israyele, kutani a vulavula ematihlweni ya Israyele a ku:“Dyambu,+ yima ehenhla ka Gibiyoni,+Ni n’weti, ehenhla ka rivala ra le hansi ra Ayaloni.”+13 Kutani dyambu ri yima, ni n’weti wu yima wu nga fambi, kukondza tiko ri tirihisela eka valala va rona.+ Xana a swi tsariwanga ebukwini ya Yaxara?+ Dyambu ri yima exikarhi ka matilo, a ri hatlanga ri pela, nkarhi wo lava ku ringana siku hinkwaro.+14 A ri kona siku leri a ri fana ni rero, hambi ku ri emahlweni ka rona kumbe endzhaku ka rona, leri Yehovha a nga yingisa rito ra munhu,+ hikuva Yehovha a a lwela Israyele.+15 Endzhaku ka sweswo Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele leri a ri ri na yena va tlhelela enxaxeni wa Giligala.+16 Hi nkarhi wolowo tihosi leta ntlhanu ti baleka+ ti ya tumbela ebakweni ra Makeda.+17 Hiloko ku vikiwa eka Yoxuwa, va ku: “Tihosi leta ntlhanu ti kumiwe ti tifihle ebakweni ra Makeda.”+18 Kutani Yoxuwa a ku: “Khunguluxelani maribye lamakulu enon’wini wa bako kutani mi veka vavanuna va ti rindza.19 Loko ku ri n’wina, mi nga yimi. Hlongorisani valala va n’wina, mi va hlasela hi le ndzhaku.+ Mi nga va pfumeleli va nghena emitini ya vona, hikuva Yehovha Xikwembu xa n’wina u va nyikete emavokweni ya n’wina.”+20 Hi ku hatlisa loko Yoxuwa ni vana va Israyele va hete ku dlaya vanhu vo tala ngopfu, ku fikela loko va herile,+ naswona lava va poneke va baleke va ya nghena emitini leyi tiyisiweke,+21 vanhu hinkwavo va vuyela enxaxeni, eka Yoxuwa eMakeda hi ku rhula. A nga kona munhu la kariheleke vana va Israyele hi ririmi rakwe.+22 Hiloko Yoxuwa a ku: “Pfulani nomu wa bako mi humesa tihosi leta ntlhanu ebakweni mi ti tisa eka mina.”23 Kutani va endla tano va humesa tihosi leta ntlhanu va ti yisa eka yena, hosi ya Yerusalema,+ hosi ya Hebroni,+ hosi ya Yaramutu, hosi ya Lakixi+ ni hosi ya Egiloni.+24 Hi ku hatlisa loko va tise tihosi leti eka Yoxuwa, Yoxuwa a vitana vavanuna hinkwavo va Israyele, kutani a byela tindhuna ta nyimpi leti humeke na yena a ku: “Tshinelani. Vekani milenge ya n’wina etinhan’wini ta tihosi leti.”+ Hiloko va ta ivi va veka milenge etinhan’wini ta tona.+25 Hiloko Yoxuwa a ya emahlweni a va byela a ku: “Mi nga chavi kumbe ku tshuka.+ Vanani ni xivindzi ni matimba, hikuva Yehovha u ta endla hi ndlela yoleyo eka valala hinkwavo lava mi lwaka na vona.”+26 Endzhaku ka sweswo Yoxuwa a ti tlhava a ti dlaya ivi a ti hayeka etimhandzini ta ntlhanu, ti lenga-lenga etimhandzini ku fikela nimadyambu.+27 Kutani hi nkarhi wa ku pela ka dyambu, Yoxuwa a humesa xileriso, hiloko va ti hawula etimhandzini,+ kutani va ti lahlela ebakweni leri a ti tifihle eka rona. Hiloko va veka maribye lamakulu enon’wini wa bako—ku fikela esikwini leri.28 Yoxuwa a teka Makeda+ hi siku rero kutani a wu hlasela hi banga. Loko ku ri hosi ya wona, a yi nyikela endzovisweni+ yona ni moya-xiviri wun’wana ni wun’wana lowu a wu ri eka wona. A nga siyanga munhu la poneke. Hosi ya Makeda+ u yi endle hilaha a endleke hosi ya Yeriko hakona.29 Hiloko Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele va hundza eMakeda va ya eLibna, va lwa na Libna.+30 Kutani Yehovha a wu nyikela na wona ni hosi ya wona evokweni ra Israyele, ivi va wu hlasela hi banga, wona ni moya-xiviri wun’wana ni wun’wana lowu a wu ri eka wona. A va siyanga munhu la poneke. Hosi ya Makeda va yi endle hilaha va endleke hosi ya Yeriko hakona.+31 Ku suka kwalaho Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele va hundza eLibna va ya eLakixi,+ va dzima nxaxa, va wu rhendzela ni ku lwa na wona.32 Kutani Yehovha a nyikela Lakixi evokweni ra Israyele lerova va wu teka hi siku ra vumbirhi, hiloko va wu hlasela hi banga+ wona ni moya-xiviri wun’wana ni wun’wana lowu a wu ri eka wona, hi ku landza hinkwaswo leswi va swi endleke eka Libna.33 Hi wona nkarhi lowu Horamu hosi ya Gezere+ a tlhandlukeke ha wona a ya pfuna Lakixi. Hiloko Yoxuwa a n’wi dlaya yena ni vanhu vakwe kukondza a nga ha siyi munhu wakwe la poneke.+34 Hiloko Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele leri a ri ri na yena va suka eLakixi va ya aEgiloni,+ va dzima mixaxa va wu rhendzela, va lwa na wona.35 Kutani va wu teka hi siku rero, va wu hlasela hi banga, va nyikela moya-xiviri wun’wana ni wun’wana lowu a wu ri eka wona endzovisweni hi siku rero, hilaha va endleke hakona eLakixi.+36 Hiloko Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele leri a ri ri na yena va suka aEgiloni va ya eHebroni+ ku ya lwa na wona.37 Kutani va wu teka, va wu hlasela hi banga, wona ni hosi ya wona ni miti ya wona hinkwayo ni moya-xiviri wun’wana ni wun’wana. A nga siyanga munhu la poneke, hi ku landza hinkwaswo leswi a swi endleke eka Egiloni. Hi ndlela yoleyo u nyikele moya-xiviri wun’wana ni wun’wana lowu a wu ri eka wona endzovisweni.+38 Eku heteleleni Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele leri a ri ri na yena va vuyela eDebiri,+ va sungula ku lwa na wona.39 Kutani a wu teka wona ni hosi ya wona ni miti ya wona hinkwayo, va va hlasela hi banga kutani va nyikela moya-xiviri wun’wana ni wun’wana lowu a wu ri eka wona endzovisweni.+ A nga siyanga munhu la poneke.+ Hilaha a endleke hakona eka Hebroni, u endle tano eka Debiri ni hosi ya wona, kukota leswi a endliseke xiswona eka Libna ni hosi ya wona.+40 Kutani Yoxuwa a hlasela tiko hinkwaro ra tindhawu ta tintshava+ na Negebu+ na Xefela+ ni magiyagiya+ ni tihosi ta rona hinkwato. A nga siyanga munhu la poneke, hinkwaswo leswi hefemulaka+ u swi nyikele endzovisweni,+ hilaha Yehovha Xikwembu xa Israyele a leriseke hakona.+41 Yoxuwa a va hlasela ku suka eKadexi-baniya+ ku ya eGaza+ ni tiko hinkwaro ra Goxeni+ ni ku tlhandlukela eGibiyoni.+42 Kutani Yoxuwa a teka tihosi leti hinkwato ni tiko ra tona hi nkarhi wun’we,+ hikuva i Yehovha Xikwembu xa Israyele loyi a a lwela Israyele.+43 Endzhaku ka sweswo Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele leri a ri ri na yena va tlhelela enxaxeni le Giligala.+


text:
U komberiwa ku lemuka: Vuhundzuluxeri lebyi bya Xitsonga byi tekiwa ku suka eka nkandziyiso wa ximfumo wa Ndzawulo ya Vululami. Ha swi tiva leswaku byi katsa swihoxo swo tala swa vuhundzuluxeri, naswona hi le ku endleni ka vuhundzuluxeri lebyintshwa byo antswa.
Please note: This Xitsonga translation is taken directly from the official Department of Justice edition. We are aware that it includes many translation errors, and we are working towards a new, better translation.
[Xedulu xa 2 xi cinciwile hi x. 2 xa Nawu wo Cinca Vumbiwa Wo sungula wa) no siviwa hi x. 18 xa Nawu wo Cinca Vumbiwa wa Vutsevu wa 2001.]
Presidente kumbe Presidente wo Khomela, emahlweni ka Presidente wa Khoto ya Vumbiwa, kumbe Muavanyisi wun’wana loyi a nga hlawuriwa hi Muavanyisinkulu, u fanele ku hlambanya/tiyisisa hi ndlela leyi landzelaka:
Emahlweni ka hinkwavo lava va hlengeletaneke laha, na hi ku lemuka hi ku hetiseka vukulu bya ntirho lowu ndzi vitaneriweke wona lowu ndzi wu sungulaka tanihi Presidente/ Presidente wo khomela wa Riphabliki ra Afrika Dzonga, mina, A.B, ndza hlambanya/ tiyisisa hi ku xixima leswaku ndzi ta tshembeka eka Riphabliki ya Afrika Dzonga, na ku yingisa, ku hlonipha, ku yisa emahlweni na ku hlayisa Vumbiwa na milawu hinkwayo leyin’wana ya Riphabliki; naswona ndza tshembisa hi moya wa mina na hi mbilu ya mina leswaku nkarhi hinkwawo ndzi ta –
(Loko ku ri xihlambanyo: Kutani Xikwembu ndzi pfune.)
Xandla xa Presidente, emahlweni ka Presidente wa Khoto ya Vumbiwa, kumbe Muavanyisi wun’wana loyi a nga hlawuriwa hi Muavanyisinkulu, u fanele ku hlambanya/tiyisisa hi ndlela leyi landzelaka:
Emahlweni ka hinkwavo lava va hlengeletaneke laha, na hi ku lemuka hi ku hetiseka vukulu bya ntirho leri ndzi vitaneriweke wona lowu ndzi wu sungulaka tanihi Xandla xa Presidente wa Riphabliki ya Afrika Dzonga, mina, A.B. ndza hlambanya/tiyisisa hi ku xixima leswaku ndzi ta tshembeka eka Riphabliki ra Afrika Dzonga, na ku yingisa, ku hlonipha, ku yisa emahlweni na ku hlayisa Vumbiwa na milawu hinkwayo leyin’wana ya Riphabliki; naswona ndza tshembisa hi moya wa mina na hi mbilu ya mina leswaku nkarhi hinkwawo ndzi ta—
(Loko ku ri xihlambanyo: Kutani Xikwembu ndzi pfune)
Holobye un’wana na un’wana na Xandla xa Holobye, emahlweni ka Presidente wa Khoto ya Vumbiwa kumbe muavanyisi un’wana la hlawuriweke hi Presidente wa Khoto ya Vumbiwa, u fanele ku hlambanya/tiyisisa hi ndlela leyi landzelaka:
Mina, A.B., ndza hlambanya/tiyisisa hi ku xixima leswaku ndzi ta tshembeka eka Riphabliki ra Afrika Dzonga naswona ndzi ta yingisa, ndzi hlonipha no yisa emahlweni Vumbiwa na milawu hinkwayo leyin’wana ya Riphabliki; naswona ndzi tiboha ku khoma ntirho wa mina tanihi Holobye/Xandla xa Holobye hi xichavo na hi ndzhuti; ku va khanselara wa ntiyiso na la tshembekeke; ku va ndzi nga humeseli erivaleni hi ku kongoma kumbe ku nga ri hi ku kongoma mhaka yihi na yihi ya xihundla leyi ndzi khomisiweke yona; na ku tirha mitirho ya mina hi ku tinyiketela na hi vuswikoti bya mina hinkwabyo.
(Loko ku ri xihlambanyo: Kutani Xikwembu ndzi pfune.)
Swirho swa Palamende ya Rixaka, varhumiwa va nkarhi hinkwawo eka Huvo ya Rixaka ya Swifundzankulu na swirho swa Tipalamende ta Swifundzankulu, emahlweni ka Presidente wa Khoto ya Vumbiwa kumbe muavanyisi la hlawuriweke hi Presidente wa Khoto ya Vumbiwa, va fanele ku hlambanya/ tiyisisa hi ndlela leyi landzelaka:
Mina, A.B. ndza hlambanya/tiyisisa hi ku xixima leswaku ndzi ta tshembeka eka Riphabliki ra Afrika Dzonga naswona ndzi ta yingisa, ndzi hlonipha no yisa emahlweni Vumbiwa na milawu hinkwayo leyin’wana ya Riphabliki, naswona ndza tshembisa hi ku xixima ku tirha mitirho ya mina tanihi xirho xa Palamende ya Rixaka/murhumiwa wa nkarhi hinkwawo eka Huvo ya Rixaka ya Swifundzankulu/ xirho xa Huvo yo endla milawu ya Xifundzankulu xa CD hi vuswikoti bya mina hinkwabyo.
(Loko ku ri xihlambanyo: Kutani Xikwembu ndzi pfune.)
Vanhu lava sivaka swivandla eka Palamende ya Rixaka, vurhumiwa bya nkarhi hinkwawo eka Huvo ya Rixaka ya Swifundzankulu kumba milawu ya Swifundzankulu byi nga ha hlambanya kumbe ku tiyisisa hi ku landza mhakanyana ya (1) emahlweni ka muofisana wa Nhlengeletano ya Milawu Huvo kumbe mfumo wa milawu, tanihi laha swi nga ta va swi ri hakona.
Holobyenkulu kumbe Muyimeri wa Holobyenkulu wa xifundzankulu, na xirho xin’wana na xin’wana xa Huvonkulu ya xifundzankulu, emahlweni ka Presidente wa Khoto ya Vumbiwa kumbe muavanyisi la hlawuriweke hi Presidente wa Khoto ya Vumbiwa, u fanele ku hlambanya/tiyisisa hi ndlela leyi landzelaka:
Mina, A.B., ndza hlambanya/tiyisisa hi ku xixima leswaku ndzi ta tshembeka eRiphabliki ra Afrika Dzonga naswona ndzi ta yingisa, ndzi hlonipha no yisa emahlweni Vumbiwa na milawu hinkwayo leyin’wana ya Riphabliki; naswona ndzi tiboha ku khoma ntirho wa mina tanihi. Holobyenkulu Muyimeri wa Holobyenkulu/xirho xa Huvonkulu/Muyimeri wa Holobyenkulu ya xifundzankulu hi xichavo na ndzhuti; ku va khanselara wa ntiyiso na la tshembekeke; ku va ndzi nga boxi hi ku kongoma kumbe ku ri ku gega mhaka yihi na yihi ya xihundla leyi ndzi khomisiweke yona; na ku tirha mitirho ya mina hi ku tinyiketela na hi vuswikoti bya mina hinkwabyo.
(Loko ku ri xihlambanyo: Kutani Xikwembu ndzi pfune.)
Muavanyisi un’wana na un’wana kumbe muavanyisi wo khomela, emahlweni ka Muavanyisi-Nkulu wa Khotonkulu yo Endla xikombelo kumbe muavanyisi un’wana la hlawuriweke hi Muavanyisi-Nkulu, u fanele ku hlambanya kumbe ku tiyisisa hi ndlela leyi andzelaka:
Mina, A.B. ndza hlambanya/tiyisisa hi ku xixima leswaku, tanihi Muavanyisi wa Khoto ya Vumbiwa/Khotonkulu yo Endla xikombelo/Khoto ya le Henhla ya EF, ndzi ta tshembeka eka Riphabliki ra Afrika Dzonga, ndzi ta yisa emahlweni no sirhelela Vumbiwa, naswona ndzi ta avela vululami eka vanhu hinkwavo hi ku fanana handle ko chava, ku hlawula tlhelo kumbe xihlawuhlawu, hi ku ya hi Vumbiwa na milawu.
(Loko ku ri xihlambanyo: Kutani Xikwembu ndzi pfune.)


text:
Munghana wa masiku hinkwawo.
Mpfhuka ndzi tswariwa uri na mina.
Switsundzoxo swa ku.
Swindzi pfuna eka minkarhi leyo tala.
Swivutiso swaku swindzi pfuna ku twisisa eka ma n’wana masiku.
U rhamba vutivi ndzi ngana byo.
Minkarhi yi n’wana wa ndzi lahlekisa
Minkarhi yin’wana undzi nyika nkhikhi woya emahlweni.
Hi ko kwalaho ka wena,
Ndzi tshama ndzi lava ku lota vutivi bya mina.
Loko ndzi ti endla lolo
Wena undzi susumetele ku ti antswisa
Minkarhi yi n’wana wani xisetela.
U ndzi chochoverisa hi nhova
U ndzi endla ndzi tshemba leswaku ndzi le ndleleni yo anama
Siku rin’wana ni rin’wana
Mina na wena ha bula.
Nkarhi wun’wana uyingisela milorho ya mina
Ngopfu loko ndzi ti xisa
Ndzi ti byela vun’wa leswaku ndzi tiva hinkwaswo
Undzi tshika ndzi hanya ebyongweni bya nga
Wena marito ya byongo bya nga
Uvile Nakulorhi mpfhuka ndzi tswariwa
Na namuntlha wa hari na mina.
Loko ndzi ri ndzexe wani hungusa,
Undzi tsundzuxa ta khale
Ni leswi ndzi faneke ku swi endla.
loko ndzi homboloko, uva ripfalo ra mina.


text:
U Nga Humelela Njhani eXikolweni?
Hi rihi rito leri a wu ta ri tirhisa ku hlamusela ndlela leyi u titwaka ha yona hi xikolo?
- Phirha kumbe nyanyula?
- Nyangatsa kumbe vuyerisa?
- Tshikilela kumbe tsakisa?
Loko u nga xi rhandzi xikolo, i yini leswi u nga swi endlaka? Loko u xi rhandza, u nga byi antswisa njhani vuswikoti bya wena leswaku dyondzo leyi u yi kumaka yi ku vuyerisa swinene? Eka tluka ra vunharhu ku ya eka ra vunkombo, hi ta tlhuvutsa magoza ya ntlhanu lama sekeriweke eBibeleni lama nga ku pfunaka leswaku u humelela exikolweni.


text:
Mi Ta Va “Mfumo Wa Vaprista”
“Mi ta va mfumo wa vaprista ni tiko ro kwetsima.”—EKS. 19:6.
1, 2. Hi wihi nsirhelelo lowu mbewu ya wansati a yi wu lava naswona ha yini?
VUPROFETA byo sungula lebyi tsariweke eBibeleni i bya nkoka swinene eku hetisekeni ka xikongomelo xa Yehovha. Loko Xikwembu xa ntiyiso xi endla xitshembiso xa le Edeni, xi te: “Ndzi ta veka vulala exikarhi ka wena [Sathana] ni wansati ni le xikarhi ka mbewu ya wena ni mbewu ya yena.” Vulala byebyo a byi ta kula ku fikela kwihi? Yehovha u te: “[Mbewu ya wansati] yi ta . . . pfotlosa nhloko [ya Sathana] kutani [yena] u ta yi luma xirhendze.” (Gen. 3:15) Vulala exikarhi ka nyoka ni wansati a byi ta va byikulu swinene lerova Sathana a a ta ringeta ku tirhisa matimba yakwe hinkwawo leswaku a lovisa mbewu ya wansati.
2 A swi hlamarisi leswi mupisalema a khongeleke eka Xikwembu malunghana ni vanhu va xona lava hlawuriweke a ku: “Waswivo, valala va wena va ni hasahasa; ni lava va ku vengaka swinene va tlakuse nhloko ya vona. Va lukela vanhu va wena mano exihundleni; va boha xikhiri va bohela vanhu va wena lava tumbeleke. Va te: ‘Tanani hi ta va herisa va nga ha vi tiko.’” (Ps. 83:2-4) Ndyangu lowu mbewu ya wansati a yi ta huma eka wona a wu fanele wu sirheleriwa leswaku wu nga herisiwi ni ku thyakisiwa. Leswaku sweswo swi hetiseka, Yehovha u endle mintwanano leyi engetelekeke leyi a yi ta endla leswaku xikongomelo xa yena xi hetiseka.
NTWANANO LOWU SIRHELELAKA MBEWU
3, 4. (a) Ntwanano wa Nawu wu sungule rini ku tirha naswona i yini leswi tiko ra Israyele ri pfumeleke leswaku ri ta swi endla? (b) Ntwanano wa Nawu a wu endleriwe ku sirhelela yini?
3 Loko vatukulu va Abrahama, Isaka na Yakobe va ri karhi va andza va va timiliyoni, Yehovha u va endle tiko ra khale ra Israyele. Hi ku tirhisa Muxe, Yehovha u endle ntwanano wo hlawuleka ni tiko ra Israyele a ri nyika Nawu naswona ri pfumerile leswaku ri ta wu yingisa. Bibele yi ri: “[Muxe] a teka buku ya ntwanano a yi hlayela etindleveni ta vanhu. Kutani va ku: ‘Hinkwaswo leswi Yehovha a swi vuleke hi tiyimiserile ku swi endla ni ku yingisa.’ Hikwalaho Muxe a teka ngati [ya tinkunzi leti ku endliweke switlhavelo ha tona] a n’wan’wasela vanhu hi yona, a ku: ‘Leyi i ngati ya ntwanano lowu Yehovha a wu endleke na n’wina malunghana ni marito lawa hinkwawo.’”—Eks. 24:3-8.
4 Ntwanano wa Nawu wu sungule ku tirha eNtshaveni ya Sinayi hi 1513 B.C.E. Hikwalaho ka ntwanano wolowo, tiko ra khale ra Israyele ri hlawuriwile leswaku ri va tiko ra Xikwembu. Hi nkarhi wolowo Yehovha u ve ‘Muavanyisi wa rona, Munyiki wa nawu wa rona ni Hosi ya rona.’ (Esa. 33:22) Matimu ya Vaisrayele ma khome rungula ra vuyelo lebyi vaka kona loko milawu ya Xikwembu yo lulama yi yingiseriwa kumbe yi honisiwa. Leswi Nawu a wu yirisa ku tekana ni vahedeni ni ku hlanganyela evugandzerini bya mavunwa, a wu endleriwe ku sirhelela mbewu ya Abrahama leswaku yi nga thyakisiwi.—Eks. 20:4-6; 34:12-16.
5. (a) Ntwanano wa Nawu wu pfulele tiko ra Israyele lunghelo rihi? (b) Ha yini Xikwembu xi fularhele tiko ra Israyele?
5 Nakambe ntwanano wa Nawu wu tlhele wu endla leswaku ku vekiwa vaprista, lava a va yimela ntlawa wun’wana wa vaprista lava a va ta tirhela vanhu enkarhini lowu taka, hi ndlela yo antswa. (Hev. 7:11; 10:1) Entiyisweni, hi ku tirhisa ntwanano wolowo, tiko ra Israyele a ri ta va ni lunghelo ro hlawuleka ro va “mfumo wa vaprista,” ntsena loko ri yingisa milawu ya Yehovha. (Hlaya Eksoda 19:5, 6.) Hambiswiritano, tiko ra Israyele ri tsandzekile ku kuma lunghelo rero. Ematshan’weni ya leswaku ri amukela Mesiya, xirho xa nkoka xa mbewu ya Abrahama, ri n’wi fularherile. Hikwalaho, Xikwembu xi fularhele tiko rero.
6. A xi ri xihi xikongomelo xa Nawu?
6 Leswi tiko ra Israyele ri tsandzekeke ku tshama ri tshembekile eka Yehovha ni ku va vaprista va mfumo, a swi vuli swona leswaku Nawu a wu nga ha ta xi hetisisa xikongomelo xa wona. Xikongomelo xa Nawu wolowo a ku ri ku sirhelela mbewu ni ku pfuna vanhu leswaku va kota ku tiva Mesiya. Nawu wolowo a wu ta hetiseka loko Kreste a tile emisaveni niloko vanhu va n’wi tivile. Bibele yi ri: “Kreste hi yena makumu ya Nawu.” (Rhom. 10:4) Kambe ku tlakuka xivutiso lexi nge: I vamani lava a va ta va ni lunghelo ro va vaprista va mfumo? Yehovha Xikwembu u endle ntwanano wun’wana leswaku a vumba tiko lerintshwa.
TIKO LERINTSHWA RI VUMBIWA
7. I yini leswi Yehovha a swi profeteke malunghana ni ntwanano lowuntshwa hi ku tirhisa Yeremiya?
7 Loko ka ha sele malembe yo tala leswaku ntwanano wa Nawu wu herisiwa, Yehovha u profete hi ku tirhisa muprofeta Yeremiya leswaku U ta endla “ntwanano lowuntshwa” ni tiko ra Israyele. (Hlaya Yeremiya 31:31-33.) Ntwanano wolowo a wu ta va wu hambanile ni ntwanano wa Nawu hikuva a wu ta endla leswaku vanhu va kota ku rivaleriwa swidyoho handle ko endla magandzelo hi swiharhi. Xana a swi ta kotekisa ku yini sweswo?
8, 9. (a) I yini leswi ngati ya Yesu leyi halatiweke yi swi hetisisaka? (b) Hi rihi lunghelo leri pfulekeleke vanhu lava nga eka ntwanano lowuntshwa? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
8 Endzhaku ka madzana ya malembe, Yesu u tlhele a vulavula hi wona loko a simeka Xilalelo xa Hosi hi Nisani 14, 33 C.E. Loko a vulavula hi xinwelo xa vhinyo, u byele vaapostola vakwe vo tshembeka va 11 a ku: “Xinwelo lexi xi vula ntwanano lowuntshwa hikwalaho ka ngati ya mina, leyi nga ta halateriwa n’wina.” (Luka 22:20) Hi ku ya hi rungula ra Matewu, loko Yesu a vulavula hi vhinyo u te: “Leswi swi vula ‘ngati ya ntwanano’ ya mina, leyi nga ta halateriwa vo tala leswaku va rivaleriwa swidyoho.”—Mat. 26:27, 28.
9 Ngati ya Yesu leyi halatiweke yi endla leswaku ntwanano lowuntshwa wu tirha. Ngati yoleyo yi nyikeriwe kan’we, yi tlhela yi endla leswaku swi koteka leswaku vanhu va rivaleriwa swidyoho nkarhi hinkwawo. Yesu a nga katseki eka ntwanano lowuntshwa. Leswi a nga riki na xidyoho, a nga lavi ku rivaleriwa swidyoho. Kambe Xikwembu xi nga tirhisa nkoka wa ngati ya Yesu leyi halatiweke leswaku ku vuyeriwa vatukulu va Adamu. A xi ta tlhela xi amukela vanhu vo karhi lava tinyiketeleke leswaku va va “vana” va xona hi ku va tota hi moya lowo kwetsima. (Hlaya Varhoma 8:14-17.) Leswi Xikwembu xi va tekaka tanihi lava nga riki na xidyoho, hi ndlela yo karhi a va ta va va fana na Yesu, N’wana wa xona loyi a nga riki na xidyoho. Vatotiwa lava va ta va “vadyandzhaka-kulobye na Kreste” naswona va ta va ni lunghelo ra ku va “mfumo wa vaprista.” Lunghelo leri a ri ta va ri kumiwe hi tiko ra Israyele ehansi ka Nawu. Malunghana ni “vadyandzhaka-kulobye na Kreste,” muapostola Petro u te: “Mi ‘rixaka leri hlawuriweke, vaprista va vuhosi, tiko ro kwetsima, tiko leri nga nhundzu yo hlawuleka, leswaku mi byi twarisa hinkwako-nkwako vunene’ bya loyi a mi vitaneke mi huma emunyameni mi nghena eku vonakaleni kakwe loku hlamarisaka.” (1 Pet. 2:9) Swi le rivaleni leswaku ntwanano lowuntshwa i wa nkoka! Wu endla leswaku vadyondzisiwa va Yesu va kota ku va swirho leswin’wana swa mbewu ya Abrahama.
NTWANANO LOWUNTSHWA WU SUNGULA KU TIRHA
10. Ntwanano lowuntshwa wu sungule rini ku tirha naswona ha yini wu nga sungulanga ku tirha hi nkarhi lowu ku vulavuriweke ha wona?
10 Ntwanano lowuntshwa wu sungule rini ku tirha? A wu sungulanga ku tirha loko Yesu a vulavule ha wona hi vusiku byakwe byo hetelela laha misaveni. Leswaku wu sungula ku tirha, ngati ya Yesu a yi fanele yi halatiwa naswona nkoka wa yona a wu fanele wu nyikeriwa eka Yehovha etilweni. Ku tlula kwalaho, moya lowo kwetsima a wu fanele wu chululeriwa eka lava nga ta va “vadyandzhaka-kulobye na Kreste.” Hikwalaho, ntwanano lowuntshwa wu sungule ku tirha hi Pentekosta ya 33 C.E. loko vadyondzisiwa va Yesu vo tshembeka va totiwa hi moya lowo kwetsima.
11. Ntwanano lowuntshwa wu endle leswaku Vayuda ni Vamatiko va va xiphemu xa Israyele wa moya hi ndlela yihi, naswona i vangani lava nga ta va eka ntwanano lowuntshwa?
11 Hambileswi ntwanano wa Nawu wu “hundzeriweke hi nkarhi” loko Yehovha a vule hi ku tirhisa Yeremiya leswaku U ta endla ntwanano lowuntshwa ni tiko ra Israyele, entiyisweni wu ye emahlweni wu tirha kukondza ntwanano lowuntshwa wu sungula ku tirha. (Hev. 8:13) Loko sweswo swi endleka, Xikwembu a xi ta va languta hi ndlela leyi fanaka Vayuda ni vapfumeri lava nga yimbangiki lava nga Vamatiko, tanihi leswi “ku yimba ka [vona ku nga] ka le mbilwini hi tlhelo ra moya, hayi hi nawu lowu tsariweke.” (Rhom. 2:29) Hi ku endla ntwanano lowuntshwa na vona, Xikwembu a xi ta nghenisa milawu ya xona “emianakanyweni ya vona, naswona [a xi] ta yi tsala etimbilwini ta vona.” (Hev. 8:10) Nhlayo ya lava nga eka ntwanano lowuntshwa a yi ta va 144 000, ku nga vanhu lava vumbaka tiko lerintshwa—“Israyele wa Xikwembu,” ku nga Israyele wa moya.—Gal. 6:16; Nhlav. 14:1, 4.
12. Hi kwihi ku yelana loku nga kona exikarhi ka ntwanano wa Nawu ni ntwanano lowuntshwa?
12 Ntwanano wa Nawu wu yelana njhani ni ntwanano lowuntshwa? Ntwanano wa Nawu a wu khumba Yehovha na Israyele wa nyama; ntwanano lowuntshwa wu khumba Yehovha na Israyele wa moya. Muxe a a ri muhlanganisi wa ntwanano wa Nawu; Yesu i Muhlanganisi wa ntwanano lowuntshwa. Ntwanano wa Nawu wu sungule ku tirha hikwalaho ka ngati ya swiharhi; ntwanano lowuntshwa wu sungule ku tirha hikwalaho ka ngati ya Yesu leyi halatiweke. Ehansi ka ntwanano wa Nawu, Muxe a a ri murhangeri wa tiko ra Israyele; kasi Murhangeri wa lava nga ehansi ka ntwanano lowuntshwa i Yesu—Nhloko ya vandlha.—Efe. 1:22.
13, 14. (a) Ntwanano lowuntshwa wu fambisana njhani ni Mfumo? (b) I yini leswi lavekaka leswaku Israyele wa moya a ta fuma na Kreste etilweni?
13 Ntwanano lowuntshwa wu fambisana ni Mfumo hileswi wu vumbaka tiko ro kwetsima leri nga ni lunghelo ro va tihosi tlhelo vaprista eMfun’weni wolowo wa le tilweni. Tiko rolero i swirho leswin’wana swa mbewu ya Abrahama. (Gal. 3:29) Xisweswo, ntwanano lowuntshwa wu tiyisekisa leswaku ntwanano wa Abrahama wu ta hetiseka.
14 Ka ha ri ni ntwanano wun’wana lowu khumbaka Mfumo lowu faneleke wu simekiwa. Ntwanano lowuntshwa wu endle leswaku ku va ni Israyele wa moya naswona wu endla leswaku swirho swa wona swi va “vadyandzhaka-kulobye na Kreste.” Hambiswiritano, a ku fanele ku endliwa ntwanano leswaku va ta fuma na Yesu eMfun’weni wakwe va ri tihosi tlhelo vaprista etilweni.
NTWANANO LOWU ENDLAKA LESWAKU VAN’WANA VA FUMA NA KRESTE
15. Hi wihi ntwanano lowu Yesu a wu endleke ni vaapostola vakwe vo tshembeka?
15 Endzhaku ka loko Yesu a simeke Xilalelo xa Hosi, u endle ntwanano ni vadyondzisiwa vakwe vo tshembeka, lowu vuriwaka ntwanano wa Mfumo. (Hlaya Luka 22:28-30.) Ku hambana ni mintwanano leyin’wana, leyi Yehovha a katsekaka eka yona, lowu i ntwanano lowu nga kona exikarhi ka Yesu ni valandzeri vakwe lava totiweke. Loko Yesu a ku “hilaha Tata wa mina a endleke hakona ntwanano . . . swin’we na mina,” swi nga ha endleka leswaku a a kombetela eka ntwanano lowu Yehovha a wu endleke na yena leswaku a va “muprista hi masiku hi ku ya hi mukhuva wa Melkisedeke.”—Hev. 5:5, 6.
16. Ntwanano wa Mfumo wu endla leswaku Vakreste lava totiweke va kota ku endla yini?
16 Vaapostola vo tshembeka va 11 va ‘khomelele swin’we na Yesu emiringweni ya yena.’ Ntwanano wa Mfumo wu va tiyisekise leswaku va ta va na yena etilweni naswona va ta tshama eswiluvelweni va fuma tanihi tihosi tlhelo vaprista. Hambiswiritano, lava 11 a ku nga ri vona ntsena lava a va ta va ni lunghelo rero. Yesu la kwetsimisiweke u humelele eka muapostola Yohane exivonweni kutani a ku: “Loyi a hlulaka ndzi ta n’wi pfumelela ku tshamisa na mina exiluvelweni xa mina, tanihi leswi na mina ndzi hluleke kutani ndzi tshamisa ni Tata wa mina exiluvelweni xa yena.” (Nhlav. 3:21) Hikwalaho, ntwanano wa Mfumo wu endliwa ni Vakreste lava totiweke va 144 000. (Nhlav. 5:9, 10; 7:4) Lowu i ntwanano lowu endlaka leswaku va kota ku fuma na Yesu etilweni. Leswi swi fana ni mutekiwa loyi a hlawuriweke leswaku a tekiwa hi hosi kutani a fuma na yona. Entiyisweni, Matsalwa ma vula leswaku Vakreste lava totiweke i “mutekiwa” wa Kreste, “nhwana la tengeke” loyi a tshembisiweke vukati hi Kreste.—Nhlav. 19:7, 8; 21:9; 2 Kor. 11:2.
VANA NI RIPFUMELO LERI TIYEKE EKA MFUMO WA XIKWEMBU
17, 18. (a) Hlamusela hi ku komisa mintwanano ya tsevu leyi fambisanaka ni Mfumo leyi hi buleke ha yona. (b) Ha yini hi fanele hi va ni ripfumelo leri tiyeke eka Mfumo wa Xikwembu?
17 Mintwanano hinkwayo leyi hi yi kambisiseke eka swihloko leswimbirhi yi ni timhaka to tala ta nkoka leti khumbaka Mfumo. (Vona chati leyi nge, “Ndlela Leyi Xikwembu Xi Nga Ta Xi Hetisisa Ha Yona Xikongomelo Xa Xona” exihlokweni lexi hundzeke.) Mhaka leyi yi kandziyisa leswaku lunghiselelo ra Mfumo ri sekeriwe ri tiya eka mintwanano. Xisweswo, ha khorwiseka hi ku helela leswaku Xikwembu xi ta tirhisa Mfumo wa Mesiya leswaku xi hetisisa xikongomelo xa xona xo sungula hi misava ni hi vanhu.—Nhlav. 11:15.
18 A swi kanakanisi leswaku Mfumo wa Xikwembu hi wona ntsena wu nga ta tlhantlha swiphiqo swa vanhu. Ha tiyiseka hakunene leswaku Mfumo wa Xikwembu wu ta tisela vanhu hinkwavo mikateko leyi nga ta tshama hilaha ku nga heriki. Onge hi nga chumayela ntiyiso wolowo hi ku hiseka eka van’wana!—Mat. 24:14.


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Samuwele 27:1-12
27 Hambiswiritano, Davhida a ku embilwini yakwe: “Siku rin’wana ndzi ta kukuriwa hi voko ra Sawulo. A ku na nchumu lowu antswaka eka mina ku tlula leswaku hakunene ndzi balekela+ etikweni ra Vafilisita;+ Sawulo u fanele a heleriwa hi ntshembo wa ku ya emahlweni a ndzi lava endhawini hinkwayo ya Israyele,+ kunene ndzi ta baleka ndzi suka evokweni rakwe.2 Hikwalaho Davhida a suka a yima kutani yena ni vavanuna va 600+ lava a va ri na yena va hundzela eka Akixi+ n’wana wa Mawoko, hosi ya le Gati.3 Davhida a tshama na Akixi eGati, yena ni vavanuna vakwe, un’wana ni un’wana a ri ni vandyangu wakwe, Davhida a ri ni vasati vakwe vambirhi Ahinowama+ lowa le Yizriyele na Abigayele+ nsati wa Nabali lowa le Karimeli.4 Hi ku famba ka nkarhi Sawulo a vikeriwa leswaku Davhida u balekele eGati, hikwalaho a nga yanga a ya n’wi lava nakambe.+5 Kutani Davhida a byela Akixi a ku: “Sweswi, loko ndzi kume tintswalo ematihlweni ya wena, va pfumelele va ndzi nyika ndhawu eka wun’wana wa miti ya mantanghala, leswaku ndzi tshama kona; ha yini nandza wa wena a fanele a tshama na wena emutini wa vuhosi?”6 Hikwalaho Akixi a n’wi nyika Sikilaga+ esikwini rero. Hi yona mhaka leyi Sikilaga wu nga wa tihosi ta Yuda ku fikela esikwini leri.7 Nhlayo ya masiku lawa Davhida a ma tshameke emantanghaleni ya Vafilisita a ku ri lembe ni tin’hweti ta mune.+8 Davhida a tlhandluka ni vavanuna vakwe leswaku va hlasela Vagexura+ ni Vagiriza ni Vaamaleke+ hi xitshuketa; hikuva a va tshama etikweni leri a ri sukela eTelama+ ri ya fika eXure+ ni ku ya etikweni ra Egipta.9 Davhida a hlasela tiko rero, kambe a nga londzovotanga wanuna kumbe wansati va hanya;+ a teka mintlhambi ya tinyimpfu ni mintlhambi ya tihomu ni timbhongolo ni tikamela ni tinguvu, endzhaku ka sweswo a vuya a ta eka Akixi.10 Hiloko Akixi a ku: “Xana a mi hlasela kwihi hi xitshuketa namuntlha?” Davhida a ku:+ “Edzongeni wa Yuda+ ni le dzongeni wa va ka Yeramiyele+ ni le dzongeni wa Vakena.”+11 Loko ku ri wanuna kumbe wansati, Davhida a a nga va londzovoti va hanya leswaku a va tisa eka Gati, a ku: “Leswaku va nga hi dlayisi, va ku, ‘Davhida u endle hi ndlela leyi.’”+ (Leri a ku ri endlelo rakwe emasikwini hinkwawo lawa a ma tshameke emantanghaleni ya Vafilisita.)12 Hikwalaho Akixi a kholwa+ Davhida, a tibyela a ku: “Kunene u ve risema ro biha exikarhi ka vanhu varikwavo va Israyele;+ u ta va nandza wa mina hilaha ku nga riki na makumu.”


text:
XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) November 2012
Nkandziyiso lowu wu hlamusela xivangelo lexi endlaka vito ra Yehovha, xikongomelo ni nawu wa yena swi ri swa nkoka. Nileswaku ha yini Vakreste va ntiyiso va fanele va tikarhatela ku titsongahata ni ku rivalela.
“Ndzi Dyondzise Ku Endla Ku Rhandza Ka Wena”
Hi nga n’wi tekelela njhani Davhida kutani hi languta timhaka ku fana na Yehovha?
Leswi Va Seleke Na Swona Swi Pfale Ku Kayivela
Vakreste va lembe-xidzana ro sungula va vekele etlhelo minyikelo ku pfuna lava pfumalaka. Hi nga va tekelela njhani?
Yesu U Veke Xikombiso Xa Ku Titsongahata
Hi nga vuyeriwa njhani eka ku titsongahata ka Yesu Kreste?
Hlakulela Moya Wa Ku Va Lontsongo
Hi nga wu kombisa njhani moya wa ku titsongahata loko hi tirhisana ni van’wana?
Swivutiso Swa Vahlayi
Marito ya Yesu ya nyiko ya ku nga ngheneli vukati ma vula yini hakunene?
Ku Rivalela Ka Yehovha Ku Vula Yini Eka Wena?
Ndlela leyi Yehovha a tirhisaneke ha yona ni vadyohi enkarhini lowu hundzeke yi nga hi dyondzisa swo tala malunghana ni ku tiyimisela ka yena ku rivalela.
Rivalelanani Hi Ku Ntshunxeka
Kambisisa ndlela leyi hi nga ku tekelelaka ha yona ku tiyimisela ka Yehovha ku rivalela.
‘A Ku Ri Rungula Lerinene Ngopfu Leri Tshameke Ri Twiwa’
Hi 1926, Swichudeni swa Bibele, hilaha Timbhoni ta Yehovha a ti vitaniwa hakona, a ti tirhisa switichi swa tona swa xiya-ni-moya emadorobeni ya mune ya le Canada.


text:
NDZIMA 6
Hi Kwihi Laha Hi Yaka Kona Loko Hi Fa?
1-3. Hi swihi swivutiso leswi vanhu va swi vutisaka hi rifu naswona tikereke tin’wana ti swi hlamula njhani?
BIBELE yi hi tshembisa leswaku siku rin’wana “rifu a ri nge he vi kona.” (Nhlavutelo 21:4) Eka Ndzima 5, hi dyondze leswaku nkutsulo wu endla swi koteka leswaku hi kuma vutomi lebyi nga heriki. Kambe vanhu va ya emahlweni va fa. (Eklesiasta 9:5) Kutani xin’wana xa swivutiso leswi hi tivutisaka xona hi lexi nge, Ku endleka yini hi hina loko hi fa?
2 Nhlamulo ya xivutiso xexo i ya nkoka swinene loko ku fa munhu loyi hi n’wi rhandzaka. Hi nga ha tivutisa leswi: ‘Xana u ye kwihi? Xana wa hi vona? Xana a nga hi pfuna? Xana hi ta tlhela hi n’wi vona?’
3 Tikereke ti hlamula swivutiso sweswo hi tindlela leti nga faniki. Tin’wana ti dyondzisa leswaku loko u endla leswinene, u ya etilweni kambe loko u endla swo biha u ta tshwa etiheleni. Tin’wana ti vula leswaku loko u fa u hundzuka moya ivi u ya tshama ni swirho swa ndyangu wa ka n’wina leswi se swi feke. Kasi tin’wana ti vula leswaku endzhaku ka loko u file ni ku tlhela u avanyisiwa, u ta tlhela u velekiwa kumbe u tlhela u hanya u ri ni miri wun’wana, kumbexana u ri munhu un’wana kumbe xiharhi.
4. Hi wihi nchumu lowu tikereke ti wu dyondzisaka hi rifu?
4 Tikereke ti dyondzisa swilo leswi nga faniki. Kambe to tala ta tona ti pfumela nchumu wun’we. Ti dyondzisa leswaku loko munhu a fa, ku ni xiphemu lexi yaka emahlweni xi hanya. Xana wolowo i ntiyiso?
HI KWIHI LAHA HI YAKA KONA LOKO HI FA?
5, 6. Ku endleka yini hi hina loko hi fa?
5 Yehovha wa swi tiva leswi endlekaka eka hina loko hi fa naswona u hi byele leswaku loko munhu a fa vutomi byakwe bya hela. Loko munhu a fa a nga ha hanyi. Kutani loko munhu a fa, ndlela leyi a titwaka ha yona ni leswi a swi anakanyaka a swi yi emahlweni swi hanya kun’wana. * Loko hi fa a hi koti ku vona, ku twa naswona a hi ehleketi.
6 Hosi Solomoni u tsale leswaku “lava feke, a va tivi nchumu nikatsongo.” Lava feke a va koti ku rhandza kumbe ku venga naswona ‘a ku na ntirho hambi ku ri kungu, vutivi kumbe vutlhari eSirheni.’ (Hlaya Eklesiasta 9:5, 6, 10.) Kutani eka Pisalema 146:4, Bibele yi hi byela leswaku loko munhu a fa, “miehleketo yakwe” ya fa.
LESWI YESU A SWI VULEKE HI RIFU
7. Xana Yesu u te yini hi rifu?
7 Loko munghana wakwe lonkulu Lazaro a file, Yesu u byele vadyondzisiwa vakwe a ku: ‘Lazaro nakulorhi u etlele.’ Kambe Yesu a a nga vuli swona leswaku Lazaro u le ku wiseni. Yesu u ye emahlweni a ku: “Lazaro u file.” (Yohane 11:11-14) Kutani Yesu u fanise rifu ni ku etlela. A nga vulanga swona leswaku Lazaro a a ri etilweni kumbe a ri ni swirho swa ndyangu wa ka vona leswi feke. Nakambe a nga vulanga swona leswaku Lazaro a a ri eku xanisekeni etiheleni kumbe a ta tlhela a velekiwa a ri munhu un’wana kumbe xiharhi. Kambe a swi fana ni loko Lazaro a etlele vurhongo lebyikulu. Matsalwa man’wana ma fanisa rifu ni vurhongo lebyikulu. Bibele yi vula leswaku loko Stefano a dlayiwile ‘u etlele eku feni.’ (Mintirho 7:60) Muapostola Pawulo u tlhele a tsala leswaku Vakreste van’wana va “etlele eku feni.”—1 Vakorinto 15:6.
8. Hi swi tivisa ku yini leswaku Xikwembu a xi vumbanga vanhu leswaku va fa?
8 Xana Xikwembu xi vumbe Adamu na Evha leswaku va fa eku heteleleni? Doo! Yehovha u va vumbe leswaku va tiphina hi vutomi hilaha ku nga heriki va ri ni rihanyo leri hetisekeke. Loko Yehovha a vumba vanhu, u va endle va ri ni ku navela ku hanya hilaha ku nga heriki. (Eklesiasta 3:11) Vatswari a va swi lavi ku vona vana va vona va dyuhala ni ku fa kutani Yehovha u titwa hi ndlela leyi fanaka hi hina. Kambe loko ku ri hileswaku Xikwembu xi hi vumbe leswaku hi hanya hilaha ku nga heriki, ha yini hi fa?
HA YINI HI FA?
9. Ha yini xileriso lexi Yehovha a xi nyikeke Adamu na Evha a xi nga tiki?
9 Entangeni wa Edeni, Yehovha u byele Adamu a ku: “U nga ha tidyela u eneriseka eka murhi wun’wana ni wun’wana wa ntanga. Kambe loko ku ri murhi wa ku tiva leswinene ni leswo biha u nga tshuki u wu dya hikuva siku u nga ta wu dya, u ta fa hakunene.” (Genesa 2:9, 16, 17) Xileriso xexo lexi nga erivaleni a xi nga tiki lerova munhu a nga ta tsandzeka ku xi yingisa naswona Yehovha a a ri ni mfanelo yo byela Adamu na Evha leswinene ni leswi nga riki swinene. Hi ku yingisa Yehovha, a va ta kombisa leswaku va xixima vulawuri byakwe. Nakambe a va ta kombisa leswaku va tlangela nchumu wun’wana ni wun’wana lowu a va nyikeke wona.
10, 11. (a) Xana Sathana u va hambukise njhani Adamu na Evha? (b) Ha yini Adamu na Evha a va nga ta rivaleriwa hikwalaho ka leswi va swi endleke?
10 Lexi twisaka ku vava, Adamu na Evha va hlawule ku ka va nga n’wi yingisi Yehovha. Sathana u vutise Evha a ku: “Xana hakunene i ntiyiso leswaku Xikwembu xi vule leswaku mi nga tshuki mi dya eka murhi wun’wana ni wun’wana wa ntanga?” Evha u hlamule a ku: “Mbhandzu wa mirhi ya ntanga hi nga dya. Kambe loko ku ri ku dya mbhandzu wa murhi lowu nga exikarhi ka ntanga, Xikwembu xi te, ‘mi nga tshuki mi dya eka wona, e-e, mi nga tshuki mi wu khumba leswaku mi nga fi.’”—Genesa 3:1-3.
11 Kutani Sathana u te: “Entiyisweni mi nga ka mi nga fi. Hikuva Xikwembu xi tiva leswaku siku mi nga ta dya eka wona, mahlo ya n’wina ma ta pfuleka kutani mi ta fana ni Xikwembu, mi ta tiva leswinene ni leswo biha.” (Genesa 3:4-6) Sathana a lava leswaku Evha a ehleketa leswaku u fanele a tiendlela xiboho xa leswinene ni leswi nga riki swinene. Hi nkarhi lowu fanaka, u xise Evha hileswi a swi ta endleka loko a nga xi yingisi Xikwembu. Sathana u vule leswaku Evha a nge fi, kutani u dye wun’wana wa mbhandzu wolowo ivi wun’wana a wu nyika nuna wakwe. Adamu na Evha a va swi tiva leswaku Yehovha u va byele leswaku va nga dyi mbhandzu. Loko va wu dya, va hlawule ku nga xi yingisi xileriso lexi nga erivaleni ni lexi twisisekaka. Hi ku wu dya, va kombise leswaku a va n’wi xiximi Tata wa vona wa le tilweni loyi a nga ni rirhandzu. A va nga ta rivaleriwa hikwalaho ka leswi va swi endleke!
12. Ha yini swi twisa ku vava leswi Adamu na Evha va nga n’wi yingisangiki Yehovha?
12 Hakunene swi twisa ku vava leswi vatswari va hina vo sungula va nga n’wi xiximangiki Muvumbi wa vona! Xana a wu ta titwa njhani loko a wu tirhe hi matimba ku kurisa n’wana wa jaha ni wa nhwanyana kutani va nga ku yingisi va endla leswi hambaneke ni leswi u va kombeleke ku swi endla? Xana a swi nga ta ku twisa ku vava?
13. Xana Yehovha a vula yini loko a ku “u ta tlhelela entshurini”?
13 Leswi va nga yingisangiki, Adamu na Evha va lahlekeriwe hi lunghelo ro hanya hilaha ku nga heriki. Yehovha u byele Adamu a ku: “Hikuva u ntshuri u ta tlhelela entshurini.” (Hlaya Genesa 3:19.) Leswi swi vula leswaku Adamu a ta tlhela a va ntshuri, onge hiloko a nga kalanga a vumbiwa. (Genesa 2:7) Endzhaku ka loko Adamu a dyohile, u file naswona a nga ha yanga emahlweni a hanya.
14. Ha yini hi fa?
14 Loko Adamu na Evha a va yingise Xikwembu, a va ta va va ha hanya ninamuntlha. Kambe leswi va nga yingisangiki, va dyohile kutani va fa eku heteleleni. Xidyoho xi fana ni vuvabyi lebyi dlayaka lebyi hi tluletiweke byona hi vatswari va hina vo sungula. Hinkwerhu hi velekiwa hi ri vadyohi kutani hi yona mhaka hi faka. (Varhoma 5:12) Kambe xexo a hi xona xikongomelo xa Xikwembu hi vanhu. Xikwembu a a xi nga lavi leswaku vanhu va fa naswona Bibele yi vula leswaku rifu i “nala.”—1 Vakorinto 15:26.
NTIYISO WA HI NTSHUNXA
15. Xana ku tiva ntiyiso hi rifu swi hi ntshunxa hi ndlela yihi?
15 Ku tiva ntiyiso hi rifu swi hi ntshunxa eka tidyondzo to tala ta mavunwa. Bibele yi hi dyondzisa leswaku lava feke a va twi ku vava kumbe ku va ni gome. A hi nge swi koti ku vulavula na vona naswona a va nge vulavuli na hina. A hi nge swi koti ku pfuna vanhu lava feke kasi na vona a va nge hi pfuni. A va nge swi koti ku hi vavisa, kutani a hi fanelanga hi va chava. Hambiswiritano, tikereke to tala ti vula leswaku vafi va hanya kun’wana nileswaku hi nga kota ku va pfuna loko hi hakela mali eka vafundhisi kumbe lava tekiwaka tanihi vanhu lava kwetsimaka. Kambe loko hi tiva ntiyiso hi rifu, a hi xisiwi.
16. Hi wahi mavunwa lawa tikereke to tala ti ma dyondzisaka hi vafi?
16 Sathana u tirhisa vukhongeri bya mavunwa leswaku a hi xisa ni ku hi endla hi ehleketa leswaku vafi va ha hanya. Hi xikombiso, tikereke tin’wana ti dyondzisa leswaku loko hi fa, ku ni nchumu wo karhi eka hina lowu yaka emahlweni wu hanya kun’wana. Xana kereke ya wena yi dyondzisa sweswo kumbe yi dyondzisa leswi Bibele yi swi vulaka hi rifu? Sathana u tirhisa mavunwa leswaku vanhu va nga n’wi yingisi Yehovha.
17. Ha yini dyondzo ya leswaku vanhu va tshwa etiheleni yi hlundzukisa Yehovha?
17 Leswi tikereke to tala ti swi dyondzisaka swi tsema nhlana. Hi xikombiso, tin’wana ti dyondzisa leswaku vanhu lava endlaka swo biha va ta tshwa hilaha ku nga heriki etiheleni. Mavunwa wolawo ma hlundzukisa Yehovha. A nge pfuki a pfumelele vanhu leswaku va xaniseka hi ndlela yoleyo! (Hlaya 1 Yohane 4:8.) Xana a wu ta titwa njhani hi munhu loyi a xupulaka n’wana wakwe hi ku n’wi hisa mavoko endzilweni? A wu ta ehleketa leswaku u ni nsele. A wu nga ta lava ku endla xinghana ni munhu wo tano. Kutani Sathana u lava leswaku hi titwa hi ndlela yoleyo hi Yehovha!
18. Ha yini hi nga fanelanga hi chava vafi?
18 Tikereke tin’wana ti dyondzisa leswaku loko vanhu va fa, va hundzuka mimoya. Tikereke to tano ti dyondzisa leswaku hi fanele hi xixima hambi ku ri ku chava mimoya yoleyo hikuva yi nga hundzuka vanghana lavakulu kumbe valala lavakulu. Vanhu vo tala va ma pfumela mavunwa lawa. Va chava vafi, kutani va gandzela vona ematshan’weni yo gandzela Yehovha. Tsundzuka leswaku vafi a va swi koti ku twa kumbe ku vona, kutani a hi fanelanga hi va chava. Yehovha i Muvumbi wa hina. I Xikwembu xa ntiyiso naswona hi fanele hi gandzela yena ntsena.—Nhlavutelo 4:11.
19. Xana ku tiva ntiyiso hi rifu swi hi pfuna njhani?
19 Loko hi tiva ntiyiso hi rifu, hi ntshunxeka eka mavunwa ya tikereke. Nakambe ntiyiso lowu wu hi pfuna ku twisisa switshembiso leswinene leswi Yehovha a swi endleke hi vutomi ni vumundzuku bya hina.
20. I yini leswi hi nga ta swi dyondza eka ndzima leyi landzelaka?
20 Eka malembe yo tala lama hundzeke, nandza wa Xikwembu loyi a vuriwaka Yobo u vutise a ku: “Xana loko munhu la tiyeke emirini a fa a nga tlhela a hanya?” (Yobo 14:14) Xana hakunene swa koteka leswaku munhu loyi a feke a tlhela a hanya? Nhlamulo leyi Xikwembu xi hi nyikaka yona ku suka eBibeleni ya tsakisa swinene. Hi ta dyondza hi yona eka ndzima leyi landzelaka.
^ ndzim. 5 Van’wana va tshemba leswaku moya wu ya emahlweni wu hanya endzhaku ka loko munhu a file. Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, vona Nhlamuselo ya le hansi 17 na 18.