text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Matewu 21:1-46
21 Kutani, loko va tshinela eYerusalema va fika eBetefage eNtshaveni ya Mitlhwari, Yesu a rhuma vadyondzisiwa+ vambirhi,2 a ku eka vona: “Khomani ndlela mi ya eximutanini lexi mi langutaneke na xona, kutani loko mi fika mi ta kuma mbhongolo yi tsimbiwile, yi ri ni ximbhongolwana; ti ntshunxeni mi ti tisa eka mina.+3 Naswona loko un’wana a vula swo karhi eka n’wina, mi fanele mi ku, ‘Hosi ya ti lava.’ Kutani hi nkarhi wolowo u ta mi tshika mi famba na tona.”4 Kahle-kahle leswi swi endlekile leswaku ku hetiseka leswi nga vuriwa hi muprofeta, a ku:5 “Byelani nhwanyana wa Siyoni, ‘Waswivo! Hosi ya wena ya ta eka wena,+ hi moya wo rhula,+ yi gade mbhongolo, ina, yi gade ximbhongolwana, n’wana wa xifuwo lexi rhwalaka ndzhwalo.’”+6 Kutani vadyondzisiwa va nghena endleleni, va endla hilaha Yesu a va leriseke hakona.7 Hiloko va tisa mbhongolo ni ximbhongolwana xa yona, kutani va kapeka tinguvu ta vona ta le handle eka tona, kutani a tshama ehenhla ka tona.+8 Vo tala lava a va ri entshungwini va andlala tinguvu+ ta vona ta le handle egondzweni, loko lavan’wana va sungula ku tsema marhavi emirhini va ma andlala egondzweni.+9 Loko ku ri mintshungu, leyi a yi n’wi rhangele emahlweni ni leyi a yi n’wi landzela, a yi hambeta yi huwelela yi ku: “Ha khongela,+ a ku ponisiwe N’wana wa Davhida!+ U katekile loyi a taka hi vito+ ra Yehovha! Ha khongela, n’wi ponise, wena la nge henhla-henhla!”+10 Kutani loko a nghena eYerusalema,+ muti hinkwawo wu yimayimeka, wu ku: “I mani loyi?”11 Mintshungu yi tshamela ku vulavula yi ku: “Loyi i muprofeta+ Yesu, u huma eNazareta wa Galeliya!”12 Kutani Yesu a nghena etempeleni a hlongola hinkwavo lava xavisaka ni lava xavaka etempeleni, a wisetela matafula ya vacinci va mali ni switshamo swa lava xavisaka matuva.+13 Kutani a ku eka vona: “Ku tsariwile, ‘Yindlu ya mina yi ta vuriwa yindlu ya xikhongelo,’+ kambe n’wina mi yi endla bako ra swigevenga.”+14 Nakambe, vanhu lava feke mahlo ni lava khutaka va ya eka yena etempeleni, a va hanyisa.15 Loko vaprista lavakulu ni vatsari va vona swilo swo hlamarisa leswi a swi endleke+ ni ku vona vafana lava a va huwelela etempeleni va ku: “Ha khongela,+ a ku ponisiwe N’wana wa Davhida,”+ va hlundzuka16 kutani va ku eka yena: “Xana wa swi twa leswi vuriwaka hi lava?” Yesu a ku eka vona: “Ina. Xana a mi si tshama mi hlaya+ leswi, ‘U lunghiselele swidzuniso+ swi huma emilon’wini ya swihlangi ni ya lava an’waka’?”17 Kutani a va siya a humela ehandle ka muti a ya eBetaniya ivi a tshama kona vusiku+ byin’we.18 Loko a ri endleleni yo vuyela emutini nimixo swinene, a khomiwa hi ndlala.+19 Kutani a vona nkuwa ekusuhi ni gondzo ivi a ya eka wona, kambe a nga kumanga nchumu+ eka wona loko ku nga ri matluka ntsena, kutani a ku eka wona: “Ku nga ha tshuki ku huma mihandzu eka wena hi masiku.”+ Kutani nkuwa wu vuna hi ku hatlisa.20 Kambe loko vadyondzisiwa va vona leswi, va hlamala, va ku: “Swi endlekisa ku yini leswaku nkuwa wu vuna hi ku hatlisa?”+21 Yesu a va hlamula a ku: “Ndzi tiyisile ndzi ri eka n’wina, Loko ntsena mi ri ni ripfumelo naswona mi nga kanakani,+ a mi nge endli leswi ndzi swi endleke eka nkuwa lowu ntsena, kambe niloko mo byela ntshava leyi mi ku, ‘Simuka u tihoxa elwandle,’ swi ta endleka.+22 Kutani swilo hinkwaswo leswi mi swi kombelaka hi xikhongelo mi ri ni ripfumelo, mi ta swi kuma.”+23 Kutani endzhaku ko nghena etempeleni, vaprista lavakulu ni vakulukumba va tiko va ta eka yena loko a ha dyondzisa va ku:+ “U swi endla hi matimba wahi swilo leswi? Naswona i mani la ku nyikeke matimba lawa?”+24 Yesu a va hlamula a ku: “Na mina ndzi ta mi vutisa xilo xin’we. Loko mi ndzi hlamula, na mina ndzi ta mi byela matimba lawa ndzi endlaka swilo leswi ha wona:+25 Nkhuvulo wa Yohane, a wu huma kwihi? Xana a wu huma etilweni kumbe a wu huma evanhwini?”+ Kambe va sungula ku kanela va ri voxe, va ku: “Loko hi ku, ‘A wu huma etilweni,’ u ta ku, ‘Kutani, ha yini mi nga n’wi kholwanga?’+26 Kambe, loko hi ku, ‘A wu huma evanhwini,’ hi chava+ ntshungu, hikuva hinkwawo wu pfumela leswaku Yohane i muprofeta.”+27 Kutani va hlamula Yesu va ku: “A hi tivi.” Na yena a ku eka vona: “Na mina a ndzi mi byeli matimba lawa ndzi endlaka swilo+ leswi ha wona.28 “Xana mi swi vonisa ku yini? Munhu un’wana a a ri ni vana+ vambirhi. A ya eka lowo sungula, a ku, ‘N’wananga, famba u ya tirha ensin’wini ya vhinya namuntlha.’29 A n’wi hlamula a ku, ‘Ndzi ta ya, nkulukumba,’+ kambe a nga yanga.30 A ya eka lowa vumbirhi, a vula leswi fanaka. Yena a angula a ku, ‘A ndzi nge yi.’ Endzhakunyana a tisola+ ivi a ya.31 Xana hi wihi eka lava vambirhi la endleke ku rhandza ka tata+ wakwe?” Va ku: “Hi lowo hetelela.” Yesu a ku eka vona: “Ndzi tiyisile ndzi ri eka n’wina, valuvisi ni tinghwavava va mi rhangela ku nghena emfun’weni wa Xikwembu.32 Hikuva Yohane u tile eka n’wina hi ndlela yo lulama,+ kambe a mi n’wi kholwanga.+ Hambiswiritano, valuvisi ni tinghwavava va n’wi khorwile,+ kambe n’wina, hambileswi mi swi voneke, endzhaku ka sweswo a mi tisolanga leswaku mi n’wi kholwa.33 “Yingisani xifaniso xin’wana: A ku ri ni munhu wo karhi, n’wini wa yindlu,+ loyi a a rime nsimu ya vhinya, a yi biyela hi rihlampfu, a cela xikamelo xa vhinya eka yona, a yimisa xihondzo,+ kutani a yi vekisa eka varimi, a endzela etikweni ra le kule.+34 Loko nkarhi wa mihandzu wu fika, a rhuma mahlonga yakwe ma ya eka varimi leswaku ma ya teka mihandzu ya yena.35 Kambe varimi va teka mahlonga yakwe, kutani va ba rin’we ra wona, va dlaya rin’wana, rin’wana va ri khandla hi maribye.+36 A tlhela a rhuma mahlonga man’wana, yo tala ku tlula yo sungula, kambe va ma endla leswi fanaka.+37 Eku heteleleni a rhuma n’wana wakwe eka vona, a ku, ‘Va ta va ni xichavo eka n’wananga.’38 Loko va vona n’wana wakwe, varimi va byelana va ku, ‘Loyi i mudyandzhaka;+ tanani, a hi n’wi dlayeni hi ta kuma ndzhaka yakwe!’+39 Hiloko va n’wi teka va n’wi cukumeta ehandle ka nsimu ya vhinya ivi va n’wi dlaya.+40 Hikokwalaho, loko n’wini wa nsimu ya vhinya a fika, xana u ta endla yini hi varimi volavo?”41 Va ku eka yena: “Hikwalaho ka leswi va biheke, u ta va dlaya+ hi ndlela yo biha naswona u ta vekisa nsimu ya vhinya eka varimi van’wana, lava nga ta n’wi nyika mihandzu loko nkarhi wa yona wu fika.”+42 Yesu a ku eka vona: “Xana a mi si tshama mi hlaya eMatsalweni, ‘Ribye leri vaaki va ri bakanyeke+ hi rona ri hundzukeke ribye lerikulu ra le yinhleni.+ Ri huma eka Yehovha, naswona ra hlamarisa ematihlweni ya hina’?43 Hi yona mhaka leyi ndzi nge eka n’wina, Mfumo wa Xikwembu wu ta tekiwa eka n’wina wu nyikiwa tiko leri humesaka mihandzu+ ya wona.44 Nakambe, munhu la welaka eribyeni leri u ta phyandlaseka. Kasi mani na mani loyi ri n’wi welaka, ri ta n’wi phyandlasa.”+45 Kutani loko vaprista lavakulu ni Vafarisi va twe swifaniso swakwe, a va swi lemuka leswaku a a vulavula ha vona.+46 Kambe, hambileswi a va lava ku n’wi khoma, a va chava mintshungu, hikuva a yi pfumela leswaku i muprofeta.+


c: text/html

text:
Xana A Wu Swi Tiva?
Xana vuyimburi byi pfumelelana ni Bibele?
Xihloko lexi kandziyisiweke eka magazini lowu vuriwaka Biblical Archaeology Review xi vule leswaku vanhu va “kwalomu ka 50” lava ku vulavuriwaka ha vona eka Matsalwa ya Xiheveru, swi tiyisekisiwa hi vayimburi leswaku i va xiviri. Eka vanhu lava, ku ni tihosi ta 14 ta le Yuda ni le Israyele ku katsa ni vanhu lava tivekaka ngopfu vo tanihi Davhida na Hezekiya ni lava nga dumangiki ku nga Menahema na Peka. Eka vanhu lava, ku tlhela ku katsiwa ni Vafaro va ntlhanu ni tihosi ta 19 ta le Asiriya, Babilona, Mowabu, Peresiya na Siriya. Hambiswiritano, vafumi a hi vona ntsena va humelelaka eBibeleni ni le ka vuyimburi. Ku ni van’wana vo kota vaprista lava tlakukeke, vatsari ni vatirhelamfumo.
Xihloko lexi xi vula leswaku eka vanhu lava hinkwavo, ku ni “nhlayo ya le henhla ya ku pfumelelana ka swidyondzeki leyi tiyisekisaka rungula.” I ntiyiso leswaku Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki ma vulavula hi matimu ya vanhu vo tala vo tanihi, Heroda, Pontiyo Pilato, Tiberiyo, Kayafasi na Sergiyo Pawulosi naswona ku ni vumbhoni bya vayimburi lebyi seketelaka mhaka leyi.
Xana tinghala ti nyamalale rini ematikweni lawa Bibele yi tsariweke eka wona?
Hambileswi ku nga ha riki na tinghala eIsrayele ni Palestina namuntlha, eka Matsalwa ya kwalomu ka 150 lama vulavulaka hi xiharhi lexi, ma kombisa leswaku a xi tolovelekile eka vatsari va Bibele. Hakanyingi ku vulavuriwe ha xona tanihi xifaniso; kambe kun’wana ku vulavuriwa hi tinghala hi ku kongoma. Hi xikombiso, Samsoni, Davhida na Benaya, ku vuriwa leswaku va dlaye tinghala. (Vaavanyisi 14:5, 6; 1 Samuwele 17:34, 35; 2 Samuwele 23:20) Vanhu van’wana va dlayiwe hi tinghala.—1 Tihosi 13:24; 2 Tihosi 17:25.
Eminkarhini ya khale nghala leyi, a yi kumeka le matikweni ya le Asia ku nga eAsia Minor, Grikiya, Palestina, Siriya, Mesopotamiya ni le n’walunguvupeladyambu bya Indiya. Leswi xiharhi lexi a xi chaviwa ni ku xiximiwa, hakanyingi a xi va kona eka swifaniso leswi mpfampfarhutiweke swa le ndhawini yoleyo. A ku ri ni makhumbi lama kovotliweke tinghala eka Gondzo ra Vapfhumba ra le Babilona.
Ku vuriwa leswaku valweri va nkutsulo a va hlota tinghala ePalestina eku heleni ka va-1100 C.E. Swi tikomba onge tinghala ti yayarheriwe ti hela endzhakunyana ka va-1300. Hambiswiritano, a ka ha vulavuriwa ha tona eMesopotamiya ni le Siriya ku fikela hi va-1800 naswona eIran ni le Iraq a ka ha vulavuriwa ha tona eku sunguleni ka va-1900.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Tikronika 2:1-18
2 Solomoni a humesa rito leswaku ku akiwa yindlu+ ya vito ra Yehovha+ ni yindlu ya vuhosi byakwe.+2 Hiloko Solomoni a hlaya vavanuna va 70-000 lava va rhwalaka ndzhwalo ni vavanuna va 80 000 lava va vatlaka maribye entshaveni+ ni vavanuna va 3 600 va ri valanguteri va vona.+3 Ku tlula kwalaho, Solomoni a rhumela rito eka Hiramu+ hosi ya Tiri, a ku: “Hilaha u tirhisaneke hakona na Davhida+ tatana, naswona u n’wi rhumeleke timhandzi ta mukedari leswaku a tiakela yindlu yo tshama eka yona,—4 waswivo, ndzi ri akela+ yindlu vito+ ra Yehovha Xikwembu xanga leswaku ndzi ri hlawulekisa+ eka yena, leswaku ndzi hisa xinun’hweriso xa murhi wa risuna+ emahlweni ka yena, hi swinkwa+ swo tlhandlekelana nkarhi hinkwawo ni magandzelo yo hisiwa nimixo ni nimadyambu,+ hi tisavata+ ni hi ku thwasa ka n’weti+ ni hi minkhuvo+ ya Yehovha Xikwembu xa hina. Leswi swi ta va ehenhla ka Israyele hilaha ku nga riki na makumu.+5 Yindlu leyi ndzi yi akaka yi ta va yikulu,+ hikuva Xikwembu xa hina i xikulu eka swikwembu leswin’wana hinkwaswo.+6 I mani la nga vaka ni matimba ya ku xi akela yindlu?+ Hikuva matilo ni tilo ra matilo a ma nge xi tameli,+ xana mina ndzi mani+ lerova ndzi nga xi akela yindlu loko ku nga ri ku mbulukisa xitlhavelo emahlweni ka xona?+7 Sweswi ndzi rhumelele munhu la nga ni vuswikoti byo tirha hi nsuku, silivhere, koporo,+ nsimbi, voya lebyi pendiweke byi va bya xivunguvungu, krimsoni ni harani ya wasi, la tivaka ku kovotla swin’we ni lava va nga ni vuswikoti lava va nga na mina eYuda ni le Yerusalema, lava Davhida tatana a va lunghiseleleke.+8 Ndzi rhumele timhandzi ta mukedari,+ yunipa+ ni algama+ swa le Lebanoni,+ hikuva mina ndzi swi tiva kahle leswaku malandza ya wena ma ni ntokoto wa ku tsema mirhi ya Lebanoni,+ (waswivo, malandza ya mina ma ni malandza ya wena,)9 hambi ku ri ku ndzi lunghiselela timhandzi to tala, hikuva yindlu leyi ndzi yi akaka yi ta va yikulu, ina, hi ndlela leyi hlamarisaka.10 Kutani waswivo, varhoteri va tihunyi, vatsemi va mirhi, ndzi va nyika koroni yi va swakudya swa malandza ya wena, mpimo wa tikoro ta 20 000,+ ni maxalana, mpimo wa tikoro ta 20 000, ni vhinyo,+ tibati ta 20 000, ni mafurha, tibati ta 20 000.”11 Hiloko Hiramu hosi ya Tiri+ a vula rito hi ku ri tsala, a ri rhumela eka Solomoni: “Hikwalaho ka leswi Yehovha a rhandzaka+ vanhu vakwe, u ku veke u va hosi ya vona.”+12 Hiramu a ya emahlweni a ku: “A a dzunisiwe Yehovha Xikwembu xa Israyele,+ loyi a endleke matilo ni misava,+ hikuva u nyike Davhida lowa hosi n’wana wo tlhariha, la nga ni ntokoto evutlharini ni le ku twisiseni,+ la nga ta akela Yehovha yindlu ni yindlu ya vuhosi byakwe.+13 Sweswi ndzi rhumela munhu la nga ni vuswikoti, la nga ni ntokoto eku twisiseni, la nga wa Hiramu-abi,+14 n’wana wa wansati wa vana va Dani kambe tata wakwe i munhu wa le Tiri, la nga ni ntokoto, leswaku a tirha hi nsuku ni silivhere, hi koporo,+ hi nsimbi, hi maribye+ ni timhandzi, hi voya lebyi pendiweke byi va bya xivunguvungu,+ hi harani ya wasi,+ hi lapi ro vevuka+ ni krimsoni,+ ni ku kovotla+ hi xitirho xin’wana ni xin’wana+ lexi a nga nyikiwaka xona swin’we ni vavanuna va wena lava nga ni vuswikoti ni vavanuna lava nga ni vutshila va hosi yanga Davhida tata wa wena.15 Sweswi koroni ni maxalana, mafurha ni vhinyo leswi hosi yanga yi swi tshembiseke, a yi swi rhumele eka malandza ya yona.+16 Loko ku ri hina, hi ta tsema mirhi+ eLebanoni hi ku ya hi xilaveko xa wena hinkwaxo,+ hi ta ku tisela yona eYopa+ yi famba hi lwandle,+ loko ku ri wena, u ta yi tlhandlukisela eYerusalema.”17 Kutani Solomoni a hlaya vavanuna hinkwavo lava a va ri valuveri, lava a va ri etikweni ra Israyele,+ endzhaku ka loko Davhida a va hlayile;+ va kumeke va ri 153 600.18 Hiloko a endla va 70 000 va va varhwali va ndzhwalo+ na 80 000 va va vavatli+ va maribye entshaveni, na 3 600 va ri valanguteri lava va langutelaka vanhu leswaku va tirha.+


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VUKATI
Loko Vunghana Se Byi Hundza Mindzilakana
NTLHONTLHO
U ni munghana wa rimbewu leri hambaneke ni ra wena loyi a ku twisisaka swinene. Mi vulavula hi nchumu wun’wana ni wun’wana. U tibyela u ku, ‘Ho va vanghana ntsena,’—hambileswi loyi u tekaneke na yena a nga ha ehleketaka swin’wana loko o tiva leswaku mi bula nkarhi wo leha.
Hambiswiritano, vunghana bya n’wina se byi hundze mindzilakana naswona u fanele u lulamisa xiyimo xexo. Kambe xo sungula, kambisisa leswaku ha yini u tikume u nghene eka vunghana byo tano.
LESWI WU VANGAKA
Ku eneriseka. I ntiyiso leswaku swa tsakisa ku khomiwa kahle hi munhu wa rimbewu leri hambaneke ni ra wena. Swi hi endla hi titwa hi ri va nkoka naswona hi sasekile. Loko se u ri ni nkarhi u nghenele vukati, u nga ha sungula ku chaveleriwa hi munghana wa wena wa rimbewu leri hambaneke ni ra wena. Kambe tiva leswi: Ku chaveleriwa hi munhu un’wana handle ka loyi u tekaneke na yena swi ni vuyelo byo biha. Loko u endla xinghana lexi nga fanelangiki ni munhu wa rimbewu leri hambaneke ni ra wena, u tsanisa vuxaka bya wena ni loyi u tekaneke na yena. Hi marito man’wana, u n’wi tsona rirhandzu leri u n’wi kolotaka rona.
• Tivutise, ‘Hi swihi swilaveko leswi enerisiwaka hi xinghana lexi leswi a swi ta enerisiwa kahle evukatini bya mina?’
Ku va ekhombyeni. Bibele ya pfumela leswaku lava nghenelaka vukati va ta va ni mpimo wo karhi wa “nhlomulo.” (1 Vakorinto 7:28) Hi xikombiso, minkarhi yin’wana u nga ha titwa u honisiwa kumbe u nga rhandziwi hi loyi u tekaneke na yena kumbe u nga ha va u n’wi hlundzukerile hileswi ku nga ni mholovo leyi nga siki lunghisiwaka. Kumbexana loyi u tekaneke na yena u papalata ku vulavula hi timhaka to tano, xisweswo a ku siya u pfilunganyekile naswona u ri ekhombyeni ro lava ku khomiwa kahle hi munhu un’wana. Vativi van’wana va vula leswaku ku papalata ku vulavula hi timhaka to tika swi nga endla leswaku ku nga vi na ntsako evukatini naswona swi nga ha susumetela vatekani ku dlaya vukati.
• Tivutise, ‘Xana ku ni xiyimo xo karhi evukatini bya mina lexi ndzi endleke leswaku ndzi endla xinghana lexi nga fanelangiki?’
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Vona khombo. Bibele yi ri: “Xana u nga hlengeleta ndzilo exifuveni xa wena kambe tinguvu ta wena ti nga tshwi?” (Swivuriso 6:27, Good News Translation) Ntiyiso wa mhaka hileswaku ku rhandzana ni munhu un’wana loko se u nghenele vukati swi ni khombo. (Yakobo 1:14, 15) Xiphiqo a hileswaku ku ta endleka yini ntsena. Anakanyisisa hi leswi se swi endlekeke. Leswi u nyikeke munhu un’wana rirhandzu ra wena, u tekele loyi u tekaneke na yena rirhandzu leri a faneleke a ri kuma eka wena.
U nga tixisi. Vunghana lebyi se byi hundzeke mindzilakana byi nga ha ku endla u tivutisa leswaku vutomi a byi ta va byi ri njhani loko a wu tekane ni munhu yoloye. Kambe u byi ringanisa hi ndlela leyi hoxeke vuswikoti bya munghana wa wena ni ku tsana ka loyi u tekaneke na yena, ku nga nchumu lowu nga lulamangiki. Nakambe tsundzuka leswaku ndlela leyi u tsakaka ha yona loko u ehleketa hi munghana wa wena swi nga ha endleka yi fana ni leyi a wu tsaka ha yona khale loko u ehleketa hi munhu loyi u tekaneke na yena sweswi.—Nawu wa Bibele: Yeremiya 17:9.
Tivekele mindzilakana. Vanhu va hoxa tialamu etimovheni kumbe emakaya ya vona leswaku va sivela makhamba leswaku ma nga ti yivi kumbe ku yiva emakaya ya vona. Na wena u nga endla nchumu lowu fanaka evukatini bya wena. Bibele yi ri: “Hlayisa mbilu ya wena.” (Swivuriso 4:23) U nga swi endlisa ku yini sweswo? Ringeta leswi landzelaka:
Kombisa hi swiendlo leswaku se u nghenele vukati—kumbexana hi ku veka swifaniso swa munghana wa wena wa vukati entirhweni.—Nawu wa Bibele: Genesa 2:24.
Tiendlele xiboho xa leswi u nga ta swi pfumelela ni leswi u nga ta ka u nga swi pfumeleli loko swi ta emhakeni ya ndlela leyi u nga ta tikhoma ha yona loko u ri ni munhu wa rimbewu leri hambaneke ni ra wena. Hi xikombiso, swi ta va swi hoxile ku vulavula ni munghana wo tano hi swiphiqo swa vukati bya wena kumbe ku tihumesa ni mutirhi-kuloni wa rimbewu leri hambaneke ni ra wena leswaku mi ya nwa swo timula torha.
Loko u tolovelane ngopfu ni munhu wa rimbewu leri hambaneke ni ra wena, namba u herisa vunghana byolebyo. Loko swi tikomba swi ku tikela swinene ku endla tano, tivutise leswaku ha yini. Ematshan’weni yo ringeta ku yimelela vunghana bya wena ni munhu yoloye, enerisa swilaveko swa loyi u tekaneke na yena naswona teka magoza yo sirhelela vukati bya n’wina.—Nawu wa Bibele: Swivuriso 5:18, 19.


text:
Xana U Le Khombyeni Ro Hlaseriwa Hi Vuvabyi Bya Maxinini?
VUVABYI bya maxinini byi tolovelekile emisaveni hinkwayo, kambe a byi vonaki kahle loko bya ha sungula. Leswi hi swona swi endlaka leswaku byi va ni khombo swinene. Magazini wa International Dental Journal wu xaxamete vuvabyi bya maxinini eka man’wana ya mavabyi ya nomu lama “vangelaka vanhu swiphiqo leswikulu swa rihanyo.” Wu tlhela wu vula leswaku vuvabyi bya nomu byi nga “vangela vanhu switlhavi ni ku endla leswaku va nga tsakeli swakudya ni vutomi.” Xihloko lexi lexi vulavulaka hi vuvabyi lebyi karhataka vanhu emisaveni hinkwayo, xi nga ku pfuna leswaku u papalata makhombo yo khomiwa hi vuvabyi bya maxinini.
Ntiyiso Malunghana Ni Vuvabyi Bya Maxinini
Ku ni swiyenge swo hambana-hambana swa vuvabyi bya maxinini. Xiyenge xo sungula xi vuriwa gingivitis, ku nga ku vava ni ku tshwuka ka maxinini. Xiyenge lexi xi vonaka hi ku va maxinini ma huma ngati. Leswi swi nga ha endleka loko munhu a ri karhi a hlukuhla meno kumbe ngati yi huma a nga endlanga nchumu. Nakambe, ku va a huma ngati loko a kamberiwa hi dokodela swi nga ha va swi kombisa leswaku u na gingivitis.
Xiyenge lexi landzelaka xi vuriwa periodontitis. Eka xiyenge lexi, marhambu ni misiha ya tinhlaya leswi nyikaka meno matimba swi sungula ku nga ha tirhi kahle. Hi nkarhi wolowo swi va swi nga vonaki kukondza swi nyanya. Swikombiso swin’wana swa xiyenge lexi vuriwaka periodontitis, i ku va maxinini ma nga ha hlangani kahle ni meno, ku guleka ka meno, ku hangalaka ka meno, ku va ni mangumbu ni ku va maxinini ma huma ngati.
Leswi Vangaka Vuvabyi Bya Maxinini Ni Vuyelo Bya Kona
Ku ni swilo swo tala leswi nga vangaka vuvabyi bya maxinini. Ku pakelana ka thyaka emenweni swi vanga tibaktheriya naswona sweswo hi swona ngopfu-ngopfu swi vangaka vuvabyi lebyi. Loko thyaka rero ro ka ri nga susiwi, tibaktheriya ti nga endla leswaku maxinini ma pfimba. Sweswo swi endla leswaku maxinini ma sungula ku tshika ku khoma meno, leswi endlaka leswaku tibaktheriya leti vangiwaka hi ku pakelana ka thyaka emenweni ti andza ehansi ka maxinini. Loko tibaktheriya teto to kala ti akela kwalaho, ti endla leswaku marhambu ni misiha leyi khomeke maxinini swi nga ha tirhi kahle. Thyaka leri pakelaneke, ku nga ha va eka maxinini ya le henhla kumbe ya le hansi, ri nga tiyelela. Thyaka rolero ri va ri rhendzeriwe hi tibaktheriya naswona leswi ri namarheleke meno swa tika ku ri susa ku tlula thyaka ra meno leri tolovelekeke. Xisweswo, tibaktheriya ti nga hambeta ti karhata maxinini swinene.
Ku ni swin’wana leswi na swona swi nga endlaka leswaku munhu a khomiwa hi vuvabyi bya maxinini. Swona swi katsa ku nga hlukuhli kahle meno, ku nwa mirhi leyi kavanyetaka fambiselo ra miri, mavabyi lama vangiwaka hi switsongwatsongwana, , ntshikilelo, vuvabyi bya chukele lebyi nga lawulekiki, ku nwa ngopfu byala ni ku dzaha ni ku cinca-cinca ka tihomoni loko munhu a tikile.
Vuyelo lebyi vangiwaka hi vuvabyi bya maxinini byi nga ha ku vangela switlhavi swin’wana. Ku vava ka nomu kumbe ku guleka ka meno loku vangiwaka hi vuvabyi bya maxinini ku nga endla leswaku u nga swi koti ku cakunya ni ku tsakela swakudya. A wu nge swi koti kahle ku vulavula naswona a wu nge languteki kahle. Nakambe, ndzavisiso wu kombisa leswaku ku va ni rihanyo lerinene ra meno swi endla leswaku munhu a tsakela vutomi.
Ku Kamberiwa Ni Ku Tshunguriwa Ka Vuvabyi Bya Maxinini
U nga swi tiva njhani loko u ri ni vuvabyi bya maxinini? U nga ha swi vona hi loko u humeleriwa hi swin’wana swa swikombiso leswi boxiweke eka xihloko lexi. Loko u swi vona, swi nga va swinene leswaku u ya eka dokodela wa meno loyi a nga ta ku kambela ku vona loko maxinini ya wena ma ha ri exiyin’weni lexinene.
Xana vuvabyi bya maxinini bya tshunguleka? Loko bya ha sungula byi nga tshunguleka. Loko vuvabyi lebyi byo kala byi fika eka xiyenge lexi vuriwaka periodontitis, byi fanele byi tshunguriwa hi ku hatlisa byi nga si hlakata marhambu ni misiha leyi rhendzeleke meno. Madokodela ya meno ma tirhisa switirhisiwa swo hlawuleka leswi nga kotaka ku susa thyaka leri pakelaneke emenweni ya wena, ku nga ha va eka maxinini ya le henhla kumbe ya le hansi.
Hambiloko madokodela ya meno ma nga talanga endhawini ya ka n’wina kumbe ma nga ri kona, nchumu wa nkoka lowu u nga wu endlaka, i ku tisirhelela eka vuvabyi lebyi, lebyi nga vonakiki hi ku olova ni lebyi nga ni khombo. Ku hlukuhla meno hi ndlela leyi faneleke ni ku ma kambela nkarhi ni nkarhi, i swa nkoka leswaku u tisirhelela eka vuvabyi bya maxinini.


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | XANA BIBELE YA PFUNA NAMUNTLHA?
Milawu Leyi Tirhaka Eka Vanhu Hinkwavo
—Ku tshembeka
NAWU WA BIBELE: “I mani la nga ta va muendzi entsongeni wa wena [Xikwembu]? . . . Hi loyi a fambaka a nga ri na xihoxo naswona a hanyaka hi ku lulama la vulavulaka ntiyiso embilwini ya yena.”—Pisalema 15:1, 2.
VUYELO BYA KONA: Vanhu vo tala va teka ku tshembeka ku ri ka nkoka. Ku vuriwa yini hi loko munhu o vona xilo xo karhi ivi a xi yiva kambe a nga voniwi hi munhu? Hi yena a nga ta kingindziwa hi ripfalo.
Raquel loyi ntirho wa yena a wu katsa ku xava swilo, u ri: “Vanhu van’wana lava tirhaka ku xavisa va ndzi tshembise ku ndzi nyika xifumbarheriso. Va vule leswaku loko ndzi xava eka vona swilo swa khampani leyi ndzi tirhaka eka yona, mali leyi va nga ta yi hunguta yi ta va ya mina. Kambe ndzi tsundzuke ndzayo ya le Bibeleni leyi vulavulaka hi ku tshembeka kutani ndzi ala. Muthori wa mina u twe hi mhaka yoleyo naswona u ye a ndzi tshemba swinene.”
Loko Raquel a a kokiwe hi xifumbarheriso xexo, a a ta va a ve ni mali yo tala hi nkarhinyana. Kambe xana a ku ta endleka yini loko muthori wakwe a a lo swi tiva? Xana Raquel a a ta va a ha tirha kwalaho? A ku ta endleka yini hi ndhuma yakwe loko a ya lava ntirho wun’wana? Leswi a swi ri swa nkoka eka Raquel a ku ri ku va ni ripfalo leri baseke ni ndhuma leyinene. Swivuriso 22:1 yi ri: “Ku va ni vito lerinene, swi tlula ku va ni rifuwo lero tala, ku tsakeriwa, swi tlula silivhere ni nsuku.” Bibele—Mahungu Lamanene.
Jessie na yena a a tshembeka naswona sweswo swi endle leswaku a va ni vito lerinene eka muthori wakwe. Vuyelo byi ve byihi? A nga nyikiwanga xikhundlha xa ku va mininjhere ntsena, kambe a a nyikiwe ni ntshunxeko lowu engetelekeke entirhweni wakwe. Sweswo swi endle leswaku a va ni nkarhi lowu engetelekeke wo va ni nsati ni vana vakwe ni wo endla mintirho ya vugandzeri.
Loko vathori van’wana va lava vatirhi, va languta vanhu lava tiviwaka hi ku tshembeka. Hi xikombiso, mininjhere wa khampani ya le Philippines u tsalele hofisi ya kwalaho ya Timbhoni ta Yehovha, a kombela leswaku Timbhoni ti endla xikombelo xo ya tirha eka khampani yakwe. U te: Va “tirha hi matimba, va tshembeka naswona va tinyiketela entirhweni.” Hambiswiritano, ku dzuneka ku ya eka Yehovha Xikwembu, loyi a hi dyondzisaka ku ‘venga leswo biha’ kutani hi “rhandza leswinene.”—Amosi 5:15.
DYONDZA SWO TALA
Milawu Ya Xikwembu Yi Hi Pfuna Njhani?
Yesu u hlamusele leswaku ha yini hi lava nkongomiso ni leswaku hi yihi milawu ya Bibele leyi nga ya nkoka.
Mahanyelo Lamanene Lama Dzunekaka
Vanhu vo tala va languta mhaka yoleyo hi ndlela leyi: ‘Loko u twa onge swi lulamile, swi endle. Yingisa mbilu ya wena.’ Xana i vutlhari ku anakanya hi ndlela yoleyo? Vona ndlela leyi milawu leyi nga le Bibeleni u nga yi tshembaka ha yona.


text:
NDZIMA 23
“Hi Xona Xi Nga Sungula Xi Hi Rhandza”
1-3. I yini leswi endlaka leswaku rifu ra Yesu ri nga fani ni man’wana?
A KU ri ximun’wana, eka malembe ya kwalomu ka 2 000 lama hundzeke, loko wanuna un’wana la nga riki na nandzu, a tengisiwa, a tlhela a khomiwa hikwalaho ka nandzu lowu a nga wu tiviki, kutani a xanisiwa kukondza a fa. Loyi a a nga ri munhu wo sungula ku dlayiwa hi tihanyi a nga dyanga xa munhu; naswona a a nga ri wo hetelela. Kambe, rifu rero a ri nga fani ni man’wana.
2 Loko munhu yoloye a ri karhi a xaniseka ro hetelela, matilo hi woxe ma swi kombisile leswaku xiendlakalo lexi a xi ri xa nkoka. Hambileswi a ku ri nhlikanhi, munyama wu funengete misava hi xitshuketa. Hilaha n’wamatimu un’wana a swi vekaka ha kona, “ku voninga ka dyambu ku timekile.” (Luka 23:44, 45) Kutani, loko a ri ekusuhi ni ku fa, u vule marito lawa lama nga rivalekiki: “Swi hetisisiwile”! Ina, u endle nchumu wo saseka swinene, hi ku nyikela hi vutomi byakwe. Gandzelo rakwe a ku ri xikombiso lexikulu xa rirhandzu, lexi tlulaka hinkwaswo leswi nga tshama swi endliwa hi munhu.—Yohane 15:13; 19:30.
3 Ina, wanuna yoloye a ku ri Yesu Kreste. Vanhu vo tala va swi tiva kahle leswaku u tshame a xaniseka, a tlhela a fa, hi siku leri ra munyama, ra Nisan 14, 33 C.E. Hambiswiritano, ku ni mhaka ya nkoka leyi talaka ku rivariwa. Hambileswi Yesu a xanisekeke swinene, ku ni munhu un’wana la xanisekeke ku tlurisa. Kahle-kahle, ku ni munhu la nga endla nchumu lowukulu swinene hi siku rero—ku nga xikombiso lexikulu xa rirhandzu lexi tlulaka hinkwaswo leswi tshameke swi endliwa evuakweni hinkwabyo. Hi wihi nchumu wa kona? Nhlamulo ya kona yi endla xingheniso lexi fanelekaka eka mhaka ya nkoka swinene: ku nga rirhandzu ra Yehovha.
Xikombiso Lexikulu Xa Rirhandzu
4. Xana socha ra Murhoma ri swi vonise ku yini leswaku Yesu a a nga ri munhu la tolovelekeke, naswona socha rero ri te yini?
4 Ndhuna ya vuthu, ya Murhoma leyi a yi kongomisa ku dlayiwa ka Yesu, yi hlamarisiwe hi munyama lowu veke kona loko Yesu a nga si fa, ni hi ku tsekatseka lokukulu ka misava loku landzeleke. Yi te: “Hakunene loyi a a ri N’wana wa Xikwembu.” (Matewu 27:54) Swi le rivaleni leswaku Yesu a a nga ri munhu la tolovelekeke. Socha leri ri hoxe xandla eku dlayiweni ka N’wana wa Xikwembu Lexi nge Henhla-henhla, la tswariweke a ri swakwe! Xana N’wana loyi a a rhandzeka ku fikela kwihi eka Tata wakwe?
5. Xana nkarhi wo tala lowu Yehovha ni N’wana wakwe va wu heteke va ri swin’we etilweni, wu nga fanisiwa hi yini?
5 Bibele yi vula leswaku Yesu i “mativula ya ntumbuluko hinkwawo.” (Vakolosa 1:15) Phela N’wana wa Yehovha a a ri kona loko vuako byi nga si va kona. Xana Tatana ni N’wana va hanye swin’we nkarhi wo tanihi kwihi? Vativi van’wana va sayense va ringanyeta leswaku vuako byi ni malembe ya 13 wa magidi ya timiliyoni. Xana wa swi kota ku vona leswaku i nkarhi wo tanihi kwihi lowu? Leswaku yi pfuna vanhu va twisisa malembe lawa vuako byi nga na wona, hilaha swi ringanyetiwaka ha kona hi van’wasayense, planetheriyamu yin’wana yi kombisa nxaxamelo wa nkarhi lowu nga leha timitara ta 110. Loko vavalangi va ri karhi va famba ekusuhi ni nxaxamelo lowu wa nkarhi, goza rin’wana ni rin’wana leri va ri baka ri yimela malembe ya 75 wa timiliyoni, ta vuako lebyi. Emakumu ka nxanxamelo lowu, malembe lawa munhu a ma tshameke laha misaveni ma yimeriwa hi mfungho wun’we, lowu ringanaka ni nsisi wa munhu hi ku lala! Ina, hambiloko xiringanyeto lexi xi ri ntiyiso, nxaxamelo lowu hinkwawo a wu nge ringani ku pima malembe lawa N’wana wa Yehovha a hanyeke wona! Xana nkarhi lowu hinkwawo a a endla yini?
6. (a) Xana N’wana wa Yehovha a a endla yini a nga si va munhu wa nyama? (b) Xana i xiboho xa njhani lexi nga kona exikarhi ka Yehovha ni N’wana wakwe?
6 N’wana a a tirha hi ku tsaka a ri “mutirhi la nga ni vuswikoti” wa Tata wa yena. (Swivuriso 8:30) Bibele yi ri: “Handle ka yena [N’wana] ku hava xilo ni xin’we lexi veke kona.” (Yohane 1:3) Kutani Yehovha ni N’wana wakwe va tirhe swin’we ku endla swilo leswin’wana hinkwaswo. Wa nga vona nkarhi lowu tsakisaka lowu va veke na wona! Handle ko kanakana, vo tala va ta pfumela leswaku rirhandzu leri nga kona exikarhi ka mutswari ni n’wana ri ni matimba hi ndlela yo hlamarisa. Naswona rirhandzu “i xiboho lexi hetisekeke xa vun’we.” (Vakolosa 3:14) Kutani ke, i mani exikarhi ka hina loyi a nga ringetaka ku pima matimba ya xiboho lexi heteke nkarhi lowo leha swonghasi? Swi le rivaleni leswaku Yehovha Xikwembu ni N’wana wakwe va hlanganisiwe hi xiboho xa rirhandzu xo tiya swinene ku tlula hinkwaswo leswi tshameke swi va kona.
7. Loko Yesu a khuvuriwa, xana Yehovha u yi phofule njhani ndlela leyi a a titwa ha yona hi N’wana wakwe?
7 Nilokoswiritano, Tatana u rhumele N’wana wa yena emisaveni leswaku a ta tswariwa a ri munhu wa nyama. Leswi swi vula leswaku Yehovha a a ta tshama makume ya malembe a nga ri na yena N’wana wa yena la rhandzekaka etilweni. Loko a ri etilweni, a a tshama A langute Yesu loko a ri karhi a kula kukondza a va wanuna la hetisekeke. Loko a ri ni malembe ya kwalomu ka 30, Yesu u khuvuriwile. A swi kali swi lava leswaku hi mbambela ndlela leyi Yehovha a titweke ha yona ha yena. Tatana u vulavule a ri etilweni a ku: “Loyi i N’wananga, la rhandzekaka, loyi ndzi n’wi amukeleke.” (Matewu 3:17) Tata wakwe u fanele a tsakile swinene loko a vona Yesu a endla hinkwaswo leswi swi profetiweke, a tlhela a endla hinkwaswo leswi a komberiweke swona!—Yohane 5:36; 17:4.
8, 9. (a) I yini leswi Yesu a langutaneke na swona hi Nisan 14, 33 C.E., naswona Tata wakwe wa le tilweni swi n’wi khumbe njhani? (b) Ha yini Yehovha a pfumelele N’wana wakwe leswaku a xaniseka a tlhela a fa?
8 Kambe, Yehovha u titwe njhani hi Nisan 14, 33 C.E.? Xana u titwe njhani loko Yesu a xengiwa a tlhela a khomiwa hi ntshungu ni vusiku? U titwe njhani loko Yesu a siyiwe hi vanghana vakwe, a tlhela a tengisiwa swi nga ri enawini? Loko a ri karhi a hlekuriwa, a tshwuteleriwa ni ku himiwa hi swibakele? Loko a ri karhi a rimbiwa, nhlana wakwe a wu handzuleleka? Loko a beleriwa mavoko ni milenge emhandzini kutani a tshikiwa kwalaho, vanhu va ri karhi va n’wi tseketsela? Xana Tatana u titwe njhani loko N’wana wakwe la rhandzekaka a rila hikwalaho ka gome? Xana Yehovha u titwe njhani loko Yesu a fa, phela a ku ri ro sungula hi mpfhuka swilo hinkwaswo swi tumbuluxiwa, leswaku N’wana Wakwe la rhandzekaka a fa, a nga ha vi kona?—Matewu 26:14-16, 46, 47, 56, 59, 67; 27:38-44, 46; Yohane 19:1.
“Xikwembu . . . xi nyikel[e] hi N’wana wa xona la tswariweke a ri swakwe”
9 Hi pfumala marito yo swi hlamusela. Leswi Yehovha a nga ni mintlhaveko, ku vava loku a ku tweke hikwalaho ka rifu ra N’wana wakwe a hi nge swi koti ku ku hlamusela. Kambe hi nga hlamusela leswaku ha yini Yehovha a swi pfumelerile leswaku swi humelela. Ha yini Tatana a titwise ku vava hi ndlela yoleyo? Yehovha u hi paluxela nchumu lowu tsakisa eka Yohane 3:16—ku nga ndzimana ya Bibele leyi nga ya nkoka swinene lerova yi vitaniwa nkatsakanyo wa Evhangeli. Yi ri: “Xikwembu xi rhandze misava swinene xi kala xi nyikela hi N’wana wa xona la tswariweke a ri swakwe, leswaku un’wana ni un’wana loyi a kombisaka ripfumelo eka yena a nga lovisiwi kambe a va ni vutomi lebyi nga heriki.” Kutani xivangelo xa Yehovha hi lexi: rirhandzu. Nyiko ya Yehovha—ku nga ku rhumela N’wana wakwe leswaku a ta xaniseka ni ku hi fela—a ku ri xikombiso lexikulu xa rirhandzu xo tlula hinkwaswo.
Ku Hlamuseriwa Ka Rirhandzu Ra Xikwembu
10. Vanhu va na xilaveko xa yini, naswona ku humelele yini hi nhlamuselo ya rito leri nge “rirhandzu”?
10 Rito leri nge “rirhandzu” ri vula yini? Rirhandzu ri hlamuseriwe tanihi xilaveko lexikulu lexi vanhu va nga na xona. Vanhu va tswariwa va ri ni torha ra rirhandzu, va nyuka loko va kombiwa rona, kasi va hela matimba va kondza va fa loko va nga ri kumi. Nilokoswiritano, swa tika ku ri hlamusela. Ina, vanhu va vulavula ngopfu hi rirhandzu. Ku ni tibuku, tinsimu ni swiphato swa ntsandza-vahlayi leswi vulavulaka hi rona. A hi minkarhi hinkwayo swilo leswi swi endlaka leswaku vanhu va twisisa leswaku rirhandzu i yini. Kahle-kahle, rito leri ri tirhisiwa ngopfu lerova nhlamuselo ya rona a ya ha tiviwi.
11, 12. (a) Hi kwihi laha hi nga dyondzaka swo tala hi rirhandzu, naswona ha yini ku ri kona ntsena? (b) Hi yihi mixaka ya rirhandzu leyi hlamuseriweke eka ririmi ra Xigriki xa khale, naswona hi rihi rito ra “rirhandzu” leri tirhisiwaka ngopfu eMatsalweni ya Vukreste ya Xigriki? (Nakambe vona nhlamuselo ya le hansi.) (c) Xana rito a·gaʹpe ri vula yini?
11 Hambiswiritano, Bibele yi dyondzisa rirhandzu hi ndlela leyi twisisekaka. Expository Dictionary of New Testament Words ya Vine, ya hlamusela: “Rirhandzu ri nga voniwa ntsena hi swiendlo swa rona.” Swiendlo swa Yehovha leswi hlamuseriweke eBibeleni swi hi dyondzisa swo tala hi rirhandzu ra yena—ku nga rirhandzu lerikulu leri a nga na rona eka swivumbiwa swakwe. Hi xikombiso, i yini lexi nga paluxaka swo tala hi mfanelo leyi handle ka xiendlo lexi tlakukeke xa rirhandzu ra Yehovha lexi hlamuseriweke eku sunguleni? Eka tindzima leti landzelaka, hi ta vona swikombiso swo tala swa rirhandzu ra Yehovha. Ku engetela kwalaho, hi nga kuma swin’wana loko hi kambisisa marito yo sungula lama tirhisiweke eBibeleni, lama hundzuluxeriweke va ku “rirhandzu.” Eka ririmi ra Xigriki xa khale, a ku ri ni marito ya mune lama vulaka “rirhandzu.” * Eka wona, leri tirhisiwaka swinene eka Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki hi leri nge a·gaʹpe. Xihlamusela-marito xin’wana xa Bibele xi ri leri i “rito leri nga ni matimba ku tlula hinkwawo, ro hlamusela rirhandzu.” Ha yini?
12 Rito A·gaʹpe ri kombetela eka rirhandzu leri lawuriwaka hi misinya ya milawu. Kutani a ri yi hi mintlhaveko ntsena. Ri anamile, ra anakanyela naswona ri ni ku tiyimisela. Ku engetela kwalaho, a·gaʹpe a ri na vutianakanyi nikatsongo. Hi xikombiso, tlhela u vona Yohane 3:16. Xana i yini “misava” leyi Xikwembu xi yi rhandzeke swonghasi xi kondza xi rhumela N’wana wa xona la tswariweke a ri swakwe? Kahle-kahle i vanhu lava lavaka nkutsulo. Eka vanhu lava ku ni vo tala lava va hanyaka hi vudyoho. Xana Yehovha u rhandza un’wana ni un’wana wa hina tanihi munghana, hi ndlela leyi a a rhandza Abrahama wo tshembeka ha yona? (Yakobo 2:23) Doo, kambe Yehovha u kombisa vunene bya yena eka hinkwavo, hambi loko swi n’wi koxa swo karhi. U lava leswaku hinkwerhu, hi hundzuka, ni ku tshika tindlela ta hina. (2 Petro 3:9) Vo tala va hundzuka. Volavo u va amukela tanihi vanghana vakwe.
13, 14. I yini leswi kombisaka leswaku hakanyingi a·gaʹpe ri katsa xinakulobye?
13 Kambe van’wana a va ri twisisi rito leri nge a·gaʹpe. Va ehleketa leswaku ri vula rirhandzu ra nomu, leri nga humiki embilwini. Ntiyiso wa kona hi leswaku rito a·gaʹpe minkarhi yo tala ri katsa ku rhandza munhu un’wana. Hi xikombiso, loko Yohane a ku, “Tatana u rhandza N’wana,” u tirhise rito ra a·gaʹpe. Xana rirhandzu rero i ra nomu ntsena? Xiya leswaku Yesu u te, “Tatana u ni xinakulobye eka N’wana,” a tirhisa rito phi·leʹo. (Yohane 3:35; 5:20) Hakanyingi rirhandzu ra Yehovha ri katsa xinakulobye. Hambiswiritano, rirhandzu rakwe a ri lawuriwi hi mintlhaveko. Minkarhi hinkwayo ri kongomisiwa hi misinya ya yena ya milawu ya vutlhari ni leyi lulameke.
14 Hilaha hi swi voneke ha kona, timfanelo hinkwato ta Yehovha ti tlakukile, ti hetisekile naswona ta rhandzeka. Kambe rirhandzu hi rona ri rhandzekaka ku tlurisa. Hi rona ri hi kokelaka swinene eka Yehovha. Lexi tsakisaka, rirhandzu i mfanelo ya yena leyikulu ku tlula letin’wana. Hi swi tivisa ku yini sweswo?
“Xikwembu I Rirhandzu”
15. Xana i yini leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni mfanelo ya Yehovha ya rirhandzu, naswona xivulwa lexi xi hlawuleke hi ndlela yihi? (Nakambe vona nhlamuselo ya le hansi.)
15 Bibele yi vula swin’wana hi rirhandzu, leswi yi nga swi vuliki, loko yi hlamusela timfanelo tin’wana letikulu ta Yehovha. Matsalwa a ma vuli leswaku Xikwembu i matimba kumbe leswaku Xikwembu i vululami kumbe leswaku Xikwembu i vutlhari. Xi na tona timfanelo leti, naswona hi xona xi nga xihlovo xa tona naswona a xi nge pimanisiwi na tona ha tinharhu. Kambe, eka mfanelo leyi ya vumune, ku vuriwa nchumu wun’wana lowu xiyekaka: “Xikwembu i rirhandzu.” * (1 Yohane 4:8) Xana swi vula yini sweswo?
16-18. (a) Ha yini Bibele yi vula leswaku “Xikwembu i rirhandzu”? (b) Eka swivumbiwa hinkwaswo leswi nga emisaveni, ha yini munhu a faneleka ku fanekisela mfanelo ya Yehovha ya rirhandzu?
16 Nhlamuselo leyi nge “Xikwembu i rirhandzu” a yi vuli swona leswaku xi nga pimanisiwa ni rirhandzu, onge hi loko “Xikwembu xi ringana ni rirhandzu.” A hi nge yi hundzuli nhlamuselo leyi, yi ku “rirhandzu i Xikwembu.” Yehovha a nge fanisiwi ni mfanelo yo karhi. I munhu la nga ni mintlhaveko yo hambana-hambana ni timfanelo tin’wana ku engetela eka rirhandzu. Kambe, rirhandzu ri dzike swinene eka Yehovha. Xisweswo, mayelana ni ndzimana leyi, buku yin’wana yi ri: “Xikwembu xi ni rirhandzu.” Hi ntolovelo hi nga ha swi veka hi ndlela leyi: Matimba ya Yehovha ma n’wi endla leswaku a teka goza. Vululami byakwe ni vutlhari byakwe byi lawula ndlela leyi a endlaka swilo ha yona. Kambe rirhandzu ra Yehovha ri n’wi susumetela ku teka goza. Naswona rirhandzu ra yena minkarhi hinkwayo ri lawula ndlela leyi a tirhisaka timfanelo letin’wana ha yona.
17 Hakanyingi ku vuriwa leswaku Yehovha i rirhandzu. Hikwalaho, loko hi lava ku dyondza hi misinya ya milawu ya rirhandzu, hi fanele hi dyondza hi Yehovha. Ina, mfanelo leyi yo xonga yi kona ni le ka vanhu. Kambe ha yini u ri na yona? Hi nkarhi wa ku tumbuluxiwa ka swilo, Yehovha u vulavule ni N’wana wakwe a ku: “A hi endle munhu hi xifaniso xa hina, a fana na hina.” (Genesa 1:26) Eka swivumbiwa hinkwaswo leswi nga emisaveni, i vavanuna ni vavasati ntsena lava nga hlawulaka ku rhandza, xisweswo va tekelela Tata wa vona wa le tilweni. Tsundzuka leswaku Yehovha u tirhise swivumbiwa swo hambana-hambana ku fanekisela timfanelo takwe letikulu. Kambe, Yehovha u hlawula ku fanekisela mfanelo Yakwe leyikulu ya rirhandzu, hi xivumbiwa xa yena lexi tlakukeke, ku nga munhu.—Ezekiyele 1:10.
18 Loko hi kombisa rirhandzu handle ka vutianakanyi, kambe hi ri kombisa hi ku landza misinya ya milawu, hi va hi kombisa mfanelo leyikulu ya Yehovha. Swi hilaha muapostola Yohane a tsaleke ha kona: “Loko ku ri hina, hi ni rirhandzu, hikuva hi xona xi nga sungula xi hi rhandza.” (1 Yohane 4:19) Kambe Yehovha u ve wo sungula ku hi rhandza hi tindlela tihi?
Yehovha Hi Yena A Veke Wo Sungula Ku Teka Goza
19. Ha yini ku nga vuriwaka leswaku rirhandzu hi rona ri susumeteleke Yehovha leswaku a tumbuluxa?
19 Rirhandzu a hi nchumu wuntshwa. Kasi i yini lexi susumeteleke Yehovha leswaku a sungula ku tumbuluxa? A hi swona leswaku a a ri ni xivundza kumbe leswaku a a lava munghana. Yehovha u hetisekile, ku hava lexi munhu un’wana a nga n’wi endlelaka xona. Kambe rirhandzu ra yena, ku nga mfanelo leyi n’wi endlaka a teka goza, ri n’wi susumetele leswaku a lava ku nyika swivumbiwa swa yena leswo tlhariha vutomi, leswaku na swona swi tiphina. N’wana la tswariweke a ri swakwe a a ri “masungulo ya ntumbuluko wa Xikwembu.” (Nhlavutelo 3:14) Kutani Yehovha u tirhise Mutirhi loyi la nga ni Vuswikoti ku vumba swilo leswin’wana, ku sungula hi tintsumi. (Yobo 38:4, 7; Vakolosa 1:16) Leswi swivumbiwa leswi swa matimba swi nyikiweke ntshunxeko, vutlhari ni mintlhaveko, swi ve ni lunghelo ra ku rhandza—swa rhandzana hi swoxe, ku tlula kwalaho, swi rhandza Yehovha Xikwembu. (2 Vakorinto 3:17) Xisweswo swa rhandza, hikuva na swona swi sungule swi rhandziwa.
20, 21. I yini lexi endleke Adamu na Evha va swi vona leswaku Yehovha wa va rhandza, kambe va angule njhani?
20 Swi ve tano ni hi vanhu. Ku sukela eku sunguleni, Adamu na Evha a vo hlambela erirhandzwini, hi ndlela yo fanekisela. Hinkwako laha a va hoxa mahlo ya vona kona, ekaya ra vona ra Paradeyisi ya le Edeni, a va vona xikombiso xa rirhandzu leri Tata wa vona a va rhandzaka ha rona. Xiya leswi Bibele yi swi vulaka: “Yehovha Xikwembu a rima ntanga aEdeni hi tlhelo ra le vuxeni kutani a veka kona munhu loyi a n’wi vumbeke.” (Genesa 2:8) Xana u tshama u va entangeni wo xonga ngopfu? I yini lexi ku tsakiseke ngopfu? Xana u tsakisiwe hi ku vonakala loku nghenaka hi le xikarhi ka matluka ya mirhi loko u ri le ndzeni ka khwati? Hi mihlovo yo hambana-hambana ya swiluva leswi nga nava? Hi mpfumawulo wa mati lama khulukaka exinambyanini, swinyenyana leswi yimbelelaka, ni swifufunhunu leswi rilaka? Hi nun’hwelo wa mirhi, mihandzu ni wa swiluva? Hambi swo yini, namuntlha a wu kona ntanga lowu nga fanisiwaka ni wa le Edeni. Ha yini?
21 Ntanga wolowo a wu endliwe hi Yehovha! Handle ko kanakana a wu xonge hi ndlela leyi nga hlamuselekiki. Murhi wun’wana ni wun’wana wo xonga kumbe wa mihandzu yo phomisa marha, a wu kumeka kwalaho. Ntanga wolowo a wu cheletiwa kahle, a wu pfulekile, naswona a wu ri ni tinxaka-xaka ta swiharhi. Adamu na Evha a va ri na xin’wana ni xin’wana lexi nga va endlaka va tiphina hi vutomi, ku katsa ni ntirho ni vunghana lebyi hetisekeke. Yehovha hi yena a nga sungula a va rhandza, na vona a swi fanele swi va oloverile leswaku va n’wi rhandza. Kambe va tsandzekile ku n’wi rhandza. Ematshan’weni yo yingisa Tata wa vona wa le tilweni, vona va lo n’wi xandzukela.—Genesa, ndzima 2.
22. Ndlela leyi Yehovha a anguleke ha yona eka nxandzuko wa le Edeni yi swi kombise njhani leswaku rirhandzu ra tshembeka?
22 Yehovha u fanele a vaviseke swinene loko sweswo swi endleka! Xana ku xandzuka koloko ku herise rirhandzu leri a a ri na rona embilwini yakwe? Nikatsongo! “Hikuva musa wakwe wa rirhandzu [kumbe “rirhandzu leri tshembekaka,” nhlamuselo ya le hansi ya NW] i wa hilaha ku nga riki na makumu.” (Pisalema 136:1) Xisweswo, hi ku hatlisa u endle malunghiselelo yo kutsula vana va Adamu na Evha lava nga ni timbilu letinene. Hilaha hi swi voneke ha kona, malunghiselelo wolawo ma katsa gandzelo ra nkutsulo wa N’wana wakwe la rhandzekaka, naswona leswi swi koxe Tata wakwe swinene.—1 Yohane 4:10.
23. Hi xihi xivangelo xin’wana lexi endlaka Yehovha a va “Xikwembu lexi tsakeke,” naswona hi xihi xivutiso xa nkoka lexi xi nga ta hlamuriwa eka ndzima leyi landzelaka?
23 Ina, ku sukela eku sunguleni, Yehovha u ve wo sungula ku teka goza ro kombisa rirhandzu eka vanhu. “Hi xona xi nga sungula xi hi rhandza,” hi tindlela to tala. Rirhandzu ri endla leswaku ku va ni ku rhula ni ntsako, hi yona mhaka leyi Yehovha a hlamuseriwaka tanihi “Xikwembu lexi tsakeke.” (1 Timotiya 1:11) Hambiswiritano, ka ha ri ni xivutiso xa nkoka. Xana Yehovha wa n’wi rhandza un’wana ni un’wana wa hina? Ndzima leyi landzelaka yi ta vulavula hi mhaka leyi.
^ ndzim. 11 Riendli leri nge phi·leʹo, leri vulaka “ku rhandza, ku tsakela kumbe vunakulobye (hilaha munhu a rhandzaka munghana wakwe kumbe makwavo ha kona),” ri tirhisiwa swinene eMatsalweni ya Vukreste ya Xigriki. Rito leri nge stor·geʹ, kumbe rirhandzu ra le ndyangwini, eka 2 Timotiya 3:3 ri tirhiseriwa ku kombisa leswaku rirhandzu rolero ri ta pfumaleka swinene emasikwini yo hetelela. Rito leri nge Eʹros, kumbe rirhandzu exikarhi ka vanhu va rimbewu leri hambaneke, a ri kona eMatsalweni ya Vukreste ya Xigriki, hambileswi muxaka wolowo wa rirhandzu ku vulavuriwaka ha wona eBibeleni.—Swivuriso 5:15-20.
^ ndzim. 15 Ku ni tinhlamuselo tin’wana leti nga eMatsalweni leti yimeke hi ndlela leyi yelanaka ni leyi. Hi xikombiso, “Xikwembu i ku vonakala” ni leyi nge “Xikwembu . . . i ndzilo lowu herisaka.” (1 Yohane 1:5; Vaheveru 12:29) Kambe tinhlamuselo leti ti fanele ti tekiwa ti ri swigego hikuva ti fanisa Yehovha ni swilo swo karhi. Yehovha u fana ni ku vonakala, hikuva wa kwetsima naswona u lulamile. Eka yena a ku na “munyama” kumbe thyaka. Nakambe a nga ha fanisiwa ni ndzilo hikwalaho ka ku tirhisa matimba ya yena ya ku lovisa.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tinhlayo 30:1-16
30 Hiloko Muxe a byela varhangeri va+ tinyimba ta vana va Israyele, a ku: “Yehovha u lerise rito leri a ku:2 Loko munhu o tshuka a endla xitshembiso lexi hlambanyiweke+ eka Yehovha kumbe a hlambanya xihlambanyo+ leswaku a boha moya-xiviri wakwe hi xitshembiso lexi hlambanyiweke xa ku papalata+ swo karhi, a nga tshuki a honisa rito rakwe.+ U fanele a endla hi ku landza hinkwaswo leswi humeke enon’wini wakwe.+3 “Loko wansati o tshuka a endla xitshembiso lexi hlambanyiweke eka Yehovha+ kumbe a tiboha hi xitshembiso lexi hlambanyiweke xa ku papalata swo karhi endlwini ya tata wakwe, evuntshweni byakwe,4 kunene tata wakwe a twa xitshembiso xakwe lexi hlambanyiweke kumbe xitshembiso xakwe lexi hlambanyiweke xa ku papalata swo karhi lexi a boheke moya-xiviri wakwe ha xona ivi tata wakwe a miyela a nga n’wi hlamuli nchumu, switshembiso swakwe hinkwaswo leswi hlambanyiweke swi ta tiya, naswona xitshembiso xin’wana ni xin’wana xakwe lexi hlambanyiweke+ xa ku papalata swo karhi, lexi a tiboheke ha xona xi ta tiya.5 Kambe loko tata wakwe a n’wi alerile hi siku leri a nga twa switshembiso swakwe hinkwaswo leswi hlambanyiweke kumbe switshembiso swakwe leswi hlambanyiweke swa ku papalata swo karhi leswi a boheke moya-xiviri wakwe ha swona, a swi nge tiyi, kambe Yehovha u ta n’wi rivalela, hikuva tata wakwe u n’wi alerile.+6 “Hambiswiritano, loko o tshuka a va ni nuna, xitshembiso xakwe lexi hlambanyiweke xi ri eka yena+ kumbe xitshembiso lexi nga ehleketiwangiki xa nomu wakwe lexi a boheke moya-xiviri wakwe ha xona,7 kunene nuna wakwe a xi twa ivi a miyela a nga n’wi hlamuli nchumu esikwini leri a nga swi twa ha rona, switshembiso swakwe leswi hlambanyiweke swi fanele swi tiya kumbe switshembiso swakwe leswi hlambanyiweke swa ku papalata swo karhi, leswi a tiboheke ha swona swi ta tiya.+8 Kambe loko nuna wakwe o n’wi alela hi siku leri a swi twaka ha rona,+ u ta va a herise xitshembiso xakwe lexi hlambanyiweke lexi a xi endleke kumbe xitshembiso lexi nga ehleketiwangiki xa milomu yakwe, lexi a boheke moya-xiviri wakwe ha xona, kutani Yehovha u ta n’wi rivalela.+9 “Loko ku ri xitshembiso lexi hlambanyiweke xa noni kumbe wansati la tshikiweke, hinkwaswo leswi a boheke moya-xiviri wakwe ha swona swi ta tiya ehenhla ka yena.10 “Kambe, loko a endle xitshembiso lexi hlambanyiweke endlwini ya nuna wakwe kumbe a bohe moya-xiviri wakwe hi xitshembiso lexi hlambanyiweke+ xa ku papalata swo karhi, hi ku hlambanya,11 nuna wakwe a swi twa ivi a miyela a nga n’wi hlamuli nchumu, a nga n’wi arisanga; switshembiso swakwe hinkwaswo leswi hlambanyiweke swi fanele swi tiya kumbe xitshembiso xin’wana ni xin’wana xakwe lexi hlambanyiweke xa ku papalata swo karhi lexi a boheke moya-xiviri wakwe ha xona xi ta tiya.12 Kambe loko nuna wakwe a swi herise hilaha ku heleleke esikwini leri a tweke rito rin’wana ni rin’wana ra nomu wa yena ri ri switshembiso swakwe leswi hlambanyiweke kumbe ri ri xitshembiso lexi hlambanyiweke xa leswaku moya-xiviri wa yena wu papalata swo karhi, a swi nge tiyi.+ Nuna wakwe u swi herisile, naswona Yehovha u ta n’wi rivalela.+13 Xitshembiso xin’wana ni xin’wana lexi hlambanyiweke kumbe xihlambanyo xin’wana ni xin’wana xa xitshembiso lexi hlambanyiweke xa ku papalata swo karhi leswaku xi xanisa moya-xiviri,+ nuna wakwe u ta xi simeka kumbe nuna wakwe u ta xi herisa.14 Kambe loko nuna wakwe o miyela a nga n’wi hlamuli nchumu siku ni siku, u tiyise switshembiso swa yena hinkwaswo leswi hlambanyiweke kumbe u tiyise switshembiso swakwe hinkwaswo leswi hlambanyiweke swa ku papalata swo karhi leswi nga eka yena.+ U swi tiyisile hikuva u miyerile a nga n’wi hlamuli nchumu esikwini leri a swi tweke ha rona.15 Kutani loko o swi herisa hilaha ku heleleke endzhaku ka loko a swi twile, kunene u tlhela a byarha xihoxo xa yena.+16 “Leswi i swileriso leswi Yehovha a swi leriseke Muxe exikarhi ka wanuna ni wansati,+ exikarhi ka tatana ni n’wana wakwe wa nhwanyana evuntshweni byakwe, endlwini ya tata wakwe.”+


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Taiwan
Watch Tower Bible and Tract Society
3-12, Shetze Village
HSINWU 32746
TAIWAN
+886 3-477-7999
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:00 a.m. ku ya eka 11:00 a.m. na 1:00 p.m. ku ya eka 4:00 p.m.
Swi teka awara
Hi Ku Komisa
Ri endla leswi yingiseriwaka hi Xichayina xa Mandarin. Ri hundzuluxela minkandziyiso ya Bibele hi Ririmi ra Mavoko ra le Taiwan.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yeremiya 16:1-21
16 Kutani rito ra Yehovha ri hambeta ri fika eka mina, ri ku:2 “U nga tshuki u teka nsati, naswona u nga tshuki u va na vana va majaha ni va vanhwanyana endhawini leyi.+3 Hikuva malunghana ni vana va majaha ni va vanhwanyana lava velekiwaka endhawini leyi, ni vamana va vona lava va va velekaka ni vatata va vona lava endlaka leswaku va velekiwa etikweni leri,+ Yehovha u te,4 ‘Va ta fa+ va dlayiwa hi mavabyi. A va nge rileriwi,+ ni ku lahliwa a va nge lahliwi.+ Va ta fana ni vulongo ehenhla ka vuandlalo bya misava;+ naswona va ta herisiwa hi banga ni hi ndlala,+ mintsumbu ya vona yi ta va swakudya swa swivumbiwa leswi hahaka swa matilo ni swa swivandzana swa misava.’+5 “Hikuva Yehovha u te, ‘U nga tshuki u nghena endlwini ya loyi a nga ni swakudya swa nkosi, naswona u nga va ririsi kumbe ku va tshandzisa.’+“‘Hikuva ndzi suse ku rhula ka mina eka vanhu lava,’ ku vula Yehovha, hambi ku ri ‘musa wa rirhandzu ni tintswalo.+6 Kunene va ta fa, lavakulu ni lavatsongo, etikweni leri. A va nge lahliwi,+ naswona vanhu a va nge va rileli, a ku nge vi na munhu la nga ta tixeka+ kumbe a tsemeta mpandla hikwalaho ka vona.+7 A va nge va nyiki xinkwa hikwalaho ka ku rila leswaku va chavelela un’wana hikwalaho ka loyi a feke;+ a va nge va nyiki xinwelo xa nchavelelo va xi nwa hikwalaho ka tatana ni hikwalaho ka manana.+8 U nga tshuki u nghena endlwini ya nkhuvo u tshama na vona, u dya u tlhela u nwa.’+9 “Hikuva Yehovha wa mavuthu, Xikwembu xa Israyele u te, ‘Maswivo, ematihlweni ya n’wina ni le masikwini ya n’wina ndzi herisa rito ra ku khana ni rito ra ku tsaka, rito ra muteki ni rito ra mutekiwa+ endhawini leyi.’10 “Kutaku loko u byela vanhu lava marito lawa hinkwawo kutani va ku angula va ku, ‘Hikwalaho ka yini Yehovha a vule khombo leri lerikulu hinkwaro ehenhla ka hina, naswona hi xihi xihoxo xa hina ni xidyoho xa hina leswi hi dyoheleke Yehovha Xikwembu xa hina ha swona?’+11 u fanele u tlhela u va byela u ku, ‘“Hikwalaho ka leswi vatata wa n’wina va ndzi siyeke,”+ ku vula Yehovha, “nileswi va hambeteke va landzelela swikwembu swin’wana, va swi tirhela ni ku swi nkhinsamela.+ Kambe mina va ndzi siyile, ni nawu wa mina a va wu hlayisanga.+12 N’wina mi endle leswi tlurisaka eswiendlweni swa n’wina ku tlula vatata wa n’wina,+ kutani un’wana ni un’wana wa n’wina u famba hi ku sihalala+ ka mbilu yakwe yo biha hi ku ka a nga ndzi yingisi.+13 Ndzi ta mi lahla mi suka etikweni leri mi ya etikweni leri+ mi nga ri tivangiki,+ hambi ku ri vatata wa n’wina, kutani kona mi ta boheka ku tirhela swikwembu swin’wana+ vusiku ni nhlikanhi, hikuva a ndzi nge mi kombisi tintswalo nikatsongo.”’14 “‘Hikokwalaho, waswivo, masiku ma ta,’+ ku vula Yehovha, ‘lawa ku nga ta ka ku nga ha vuriwi leswaku: “Tanihi leswi Yehovha a hanyaka loyi a humeseke vana va Israyele etikweni ra Egipta,”+15 kambe: “Tanihi leswi Yehovha a hanyaka loyi a humeseke vana va Israyele etikweni ra le n’walungwini ni le matikweni hinkwawo lawa a va hangalaseleke eka wona,” kunene ndzi ta va tlherisela emisaveni ya vona, leyi ndzi yi nyikeke vatata wa vona.’+16 “‘Waswivo, ndzi rhuma vaphasi va tinhlampfi vo tala,’ ku vula Yehovha, ‘kunene va ta va phasa; endzhaku ka sweswo ndzi ta rhuma vahloti vo tala,+ kunene va ta va hlota entshaveni yin’wana ni yin’wana ni le xitsungeni xin’wana ni xin’wana ni le mabakweni ya maribye.+17 Hikuva mahlo ya mina ma le henhla ka tindlela ta vona hinkwato. A va tumbelanga emahlweni ka mina, ni xihoxo xa vona a xi fihlekanga emahlweni ka mahlo ya mina.+18 Xo sungula, ndzi ta tlherisela hakelo hinkwayo ya xihoxo xa vona+ ni ya xidyoho xa vona, hikwalaho ka leswi va nyamisaka tiko ra mina.+ Va tate ndzhaka ya mina hi mintsumbu ya swilo swa vona leswi nyangatsaka ni hi swilo swa vona leswi nyenyetsaka.’”+19 Oho Yehovha ntamu wa mina ni khokholo ra mina, ni ndhawu ya mina yo balekela eka yona esikwini ra maxangu,+ matiko ma ta ta eka wena ma huma emakun’wini ya misava,+ ma ta ku: “Hakunene vatata wa hina a va ri ni mavunwa swinene,+ vuhava ni swilo leswi a swi nga pfuni nchumu.”+20 Xana munhu wa nyama a nga tiendlela swikwembu kambe swi nga ri swikwembu?+21 “Hikokwalaho waswivo, ndzi va endla leswaku va tiva; enkarhini lowu ndzi ta va endla va tiva voko ra mina ni matimba ya mina,+ kutani va ta tiva leswaku hi mina Yehovha vito ra mina.”+


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Zambia
Farm 23 A Makeni Road
Opposite Makeni Police Station
10101 LUSAKA
ZAMBIA
+260 21-1-272-062
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:00 a.m. ku ya eka 11:00 a.m. na 1:00 p.m. ku ya eka 4:00 p.m.
Swi teka awara na hafu
Hi Ku Komisa
Ku hundzuluxeriwa minkandziyiso ya Bibele hi tindzimi ta 14 ta kwalaho. Ri rhumela minkandziyiso emavandlheni ya 2 400 ya Timbhoni ta Yehovha eZambia ku katsa Burundi na Tanzania.


text:
MBULAVURISANO | PAOLA CHIOZZI
Mutivi Wa Tikhemikhali Ta Swilo Leswi Hanyaka A Hlamusela Hi Ta Ripfumelo Rakwe
Dokodela Paola Chiozzi u hete malembe lama tlulaka 20 a tirha tanihi mutivi wa timolekhuli eYunivhesiti ya Ferrara le Italy. Mutsari wa magazini wa Xalamuka! u vulavurisane na yena malunghana ni dyondzo yakwe ya sayense swin’we ni ripfumelo rakwe.
Hi hlamusele hi vutomi bya wena.
Tatana a a ri muendli wa tintangu kasi manana a a tirha emapurasini. Kambe mina a ndzi lava ku va n’wasayense. Swiluva, swinyenyana ni switsotswana swo saseka leswi a ndzi swi vona ekaya a swi ndzi koka rinoko. Ndzi xiye leswaku swi endliwe hi Muvumbi.
Xana a wu pfumela leswaku Muvumbi u kona ku sukela loko wa ha ri ntsongo?
E-e. Entiyisweni, mhaka ya leswaku Xikwembu xi kona yi sungule ku ndzi kanakanisa loko ndza ha ri ntsongo. Hi xitshuketa, Tatana u dlayiwe hi vuvabyi bya mbilu kutani ndzi tivutisile ndzi ku, ‘Ha yini Xikwembu lexi vumbeke swilo swo saseka swonghasi xi tshika vanhu va xaniseka va tlhela va fa?’
Xana dyondzo ya wena ya sayense yi ku pfunile leswaku u kuma nhlamulo?
Eku sunguleni a yi ndzi pfunanga. Hambiswiritano, loko ndzi ve mutivi wa timolekhuli ndzi sungule ku dyondza hi ku fa ka tisele ka ntumbuluko loku hleriweke, loku pfuxelelaka miri wa hina. Ku fa koloko ka tisele ku hambane ngopfu ni loku nga riki ka ntumbuluko, loku vangaka ku pfimba ni ku bola ka tinyama. Eku sunguleni van’wasayense a va nga ri na mhaka ni fambiselo leri, hambileswi ri nga ra nkoka swinene eka rihanyo ra hina.
Ku fa ka tisele loku hleriweke i ka nkoka hi ndlela yihi?
Miri wa hina wu endliwe hi tisele letitsongo swinene ta tibiliyoni. Hinkwato ti fanele ti fa ti tlhela ti siviwa hi tin’wana. Muxaka ha wun’we wa tona wu ni nkarhi wo karhi lowu wu faneleke wu fa ha wona; mixaka yin’wana yi fa endzhaku ka mavhiki ma nga ri mangani kasi yin’wanyana yi fa endzhaku ka malembe ma nga ri mangani. Fambiselo ra ku fa ka tisele loku hleriweke emirini wa hina ri fanele ri lawuriwa swinene leswaku ku fa ka tisele ni ku endliwa ka tin’wana ku endleka hi mpimo lowu fanaka.
Ku nga humelela yini loko to ka ti nga fi hi nkarhi lowu faneleke?
Minkambisiso yin’wana yi kombisa leswaku loko tisele ti nga fi hi nkarhi lowu faneleke ti nga ha vangela munhu vuvabyi bya mahlangano ya marhambu kumbe khensa. Hi hala tlhelo, loko to fa ku nga si fika nkarhi lowu a ti fanele ti fa ha wona, ti nga vangela munhu vuvabyi bya ritukulu kumbe bya Alzheimer. Ntirho wa mina i ku endla ndzavisiso wo kuma tindlela to tshungula mavabyi lawa.
Ku dyondza hi ku fa ka tisele swi ku khumbe njhani?
Entiyisweni, swi ndzi pfilunganyile. Swi le rivaleni leswaku fambiselo leri ro hlamarisa ri endliwe hi Muvumbi loyi a lavaka leswaku hi va ni rihanyo lerinene. Hambiswiritano, a ndza ha tivutisa xivutiso lexi nge, Ha yini vanhu va xaniseka va tlhela va fa? Kambe a ndzi yi kumanga nhlamulo.
Xana u khorwisekile leswaku fambiselo ra ku fa ka tisele loku hleriweke ri lo endliwa?
Ina. Ndlela leyi fambiselo rero hinkwaro ri rharhanganeke ha yona ya hlamarisa kambe ndlela leyi ri hlelekeke ha yona yi kombisa leswaku vutlhari byebyo byi huma exihlobyeni lexi tlakukeke. Ndza tshemba leswaku xihlovo xexo i Xikwembu. Ndzi tirhisa makhiroskopu ya xiyimo xa le henhla leswaku ndzi dyondza hi maendlelo yo tala lama rharhanganeke lama lawulaka fambiselo leri. Maendlelo man’wana ma nga endla leswaku tisele ti fa hi ku tsopeta ka tihlo loko swi laveka. Tisele ta tidlaya hi toxe. Fambiselo leri ri endliwe hi ndlela ya vutlhari leyi hlamarisaka swinene.
Tanihi leswi tisele ta hina to tala ti tshamelaka ku siviwa hi tin’wana, vanhu va nga swi kota ku hanya hilaha ku nga heriki
U tikume njhani tinhlamulo ta swivutiso leswi a wu ri na swona malunghana ni Xikwembu ni ku xaniseka ka vanhu?
Hi 1991, majaha mambirhi lama nga Timbhoni ta Yehovha ma ndzi endzerile ekaya naswona ndzi ma vutise leswaku ha yini hi fa. Ma ndzi kombe nhlamulo ya kona eBibeleni leyi nge: ‘Xidyoho xi nghene emisaveni hi munhu un’we, ni rifu hikwalaho ka xidyoho.’ (Varhoma 5:12) Loko munhu wo sungula a a lo yingisa Xikwembu, a a ta va a hanye hilaha ku nga heriki. Hi ku hatlisa ndzi xiye leswaku mhaka leyi yi fambisana ni leswi ndzi swi dyondzeke eka ndzavisiso lowu ndzi wu endleke. Entiyisweni, ndza swi twisisa leswaku a ku nga ri xikongomelo xa Xikwembu leswaku vanhu va fa. Tanihi leswi tisele ta hina to tala ti tshamelaka ku siviwa hi tin’wana, vanhu va nga swi kota ku hanya hilaha ku nga heriki.
I yini leswi ku khorwiseke leswaku Bibele i Rito ra Xikwembu?
Ndzi dyondze leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni Xikwembu eka Pisalema 139:16 leyi nge: “Mahlo ya wena ma vone ni xitumbulukwa xa mina, naswona swiphemu swa xona hinkwaswo swi tsariwe ebukwini ya wena.” Tanihi leswi ndzi nga mutivi wa tikhemikhali ta swilo leswi hanyaka, ndzi dyondza hi rungula ra xitekela leri tsariweke endzeni ka tisele ta hina. Mupisalema u swi tive njhani leswaku ku ni rungula ro tano eka tona? Loko ndzi ya ndzi dyondza Bibele, ndzi ye ndzi khorwiseka swinene leswaku yi huhuteriwe hi Xikwembu.
U pfuniwe njhani leswaku u twisisa leswi Bibele yi swi dyondzisaka?
Mbhoni yin’wana ya Yehovha yi kombele ku dyondza na mina Bibele. Eku heteleleni, ndzi dyondze leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela ku xaniseka. Ndzi tlhele ndzi dyondza leswaku Xikwembu xi tiyimisele ku “mita rifu hi masiku,” hilaha Bibele yi vulaka hakona. (Esaya 25:8) Swi ta xi olovela Xikwembu ku endla leswaku mafambiselo lama hlamarisaka ya miri wa hina ma tirha hi ndlela leyi hetisekeke leswaku hi kota ku tiphina hi vutomi hilaha ku nga heriki.
U byi tirhise njhani vutivi bya wena bya Bibele leswaku u pfuna van’wana?
Hi 1995, ndzi ve Mbhoni ya Yehovha naswona ku sukela kwalaho ndzi ringete ku tirhisa nkarhi wun’wana ni wun’wana lowu ndzi pfulekelaka leswaku ndzi byela van’wana hi leswi ndzi swi dyondzeke eBibeleni. Hi xikombiso, siku rin’wana mutirhi-kulorhi a a ri ni gome swinene hileswi makwavo wakwe wa xinuna a tidlayeke. Kereke yakwe yi dyondzisa leswaku Xikwembu a xi va rivaleli vanhu lava tidlayaka. Kambe ndzi n’wi kombe leswaku Bibele yi vulavula hi ntshembo wa ku pfuxiwa ka vafi. (Yohane 5:28, 29) U chaveleleke ngopfu ku tiva leswaku Muvumbi wa hina wa khathala hi hina. Eminkarhini yo tano, ndzi xiye leswaku ku byela van’wana hi tidyondzo ta Bibele swi ndzi tsakisa swinene ku tlula ku byela van’wana hi leswi ndzi swi dyondzeke eka sayense.


text:
1Amukelani awu a nga mbi tsana likholoni, mi si kanetisani nayo ngu ti a kholwisako tona. 2Ngukusa likholo la mmwane la m'tumelela kudya sotshe silo, kasi awu wa ku ambi tsana, a dya mndiwo wa mazokoro dwe. 3Awu a dyako sotshe a nga thuke e tseketsela wu a si dyiko sotshe, se awu nene a si dyiko sotshe, a nga thuke e tseketsela wu a dyako sotshe, nguko, Txizimu txi mu amukete. 4U mani awe u lamulako txithumi txa mmwane kani? Mwendo txithumi txiya txa ema mwendo txa wa, eto ti ziwa ngu nyamne wa txona; aniko txona txi na ema, nguko Mkoma a ni mtamo wo txi emisa. 5Mmwane a pimisa ti to ditshiku da hambana ni dimwane ditshiku, kasi mmwane a pimisa ti to otshe masiku ma fana. Mmwane ni mmwane a na mahe nga ti a kholwisako tona mbiluni kwakwe. 6Awu a ti sawulelako ditshiku do kari, a di sawulela Mkoma. Awu a dyako sotshe, a dya ngu mhaka ya Mkoma, ngukusa a bonga Txizimu. Nene wu a si dyiko sotshe, kha si dyi ngu mhaka ya Mkoma, nene a bonga Txizimu ngu sona. 7Hagari kwathu kha nga ho wu a ti hanyelako ene apune, futsi kambe kha nga ho wu a ti felako ene apune. 8Ngako hi txi hanya, hi hanyela Mkoma; ngako hi txi fa, hi fela Mkoma. Mwendo ha hanya, mwendo ha fa, hi lumba Mkoma. 9Kristu a fite e tshumela e wuka ka vakufa, kasiku e maha Mkoma wa vo hanya ni vo fa. 10Ngu ku txani u lamulako mkwanu kani? Ani awe, u tseketselela txani mkwanu kani? Kuve hotshethu hi na ya ema masoni ka txikhalo txa kulamula txa Txizimu. 11Ngukusa ti bhatwe ti taku: “Ngako ni hanyako, kha Mkoma,otshe mazolo ma na khizama masoni kwangu,ni totshe tidimi ti na dhumisa Txizimu.” 12Ngu toneto, mmweyo ni mmweyo wathu a na ya ti xamulela masoni ka Txizimu. 13Ngu toneto, he lekeni kulamulana ngu txathu; kambe ti woneleni mi si vekeli mkwanu txikhuvekiso, hambi txitsha txa ku mu humba. 14Na ti ziva ni va ni kholwa ngu ka Mkoma Jesu, ti to kha ku nga ni txilo txi txi nga mbi basa ngu wutumbu wa txona; tsena ngako mthu a txi alakanya ku tximaha txo kari txi nyenyezile: Kwakwe kha txa basa. 15Kambe ngako mkwanu a txi karateka ngu mhaka ya si u dyako, awe se khu tsimbili ngu lirando. U nga m'daye ngu sakudya sako awu Kristu a nga m'fela. 16Ngu toneto, wunene wanu wu nga thuke wu txi soleka. 17Ngukusa Mfumo wa Txizimu hi nga kudya ni kusela; aniko ngu kululama, ni kudikha, ni kutsaka ngu ka Moya wo Sawuleka. 18Ngukusa awu a thumelako Kristu ngu nzila yiya, wa tsakisa Txizimu, na a txi dhundeka ka vathu. 19Ngu konaho, he xoteni kumaha ati ti vangako kudikha ni ti ti hi akako amu ka likholo. 20U nga hasamule mthumo wa Txizimu ngu mhaka ya sakudya. Kha ditshuri sotshe silo si basile; aniko si bihile ngako mthu a txi dya kambe a txi khuvekisa mmwane. 21Ti tshurile ngako u si dyi nyama, u si seli vhinya, u si mahi txilo txihi ni txihi txi khuvekisako mkwanu. 22Atxiya u kholwako ngu txona, zumba natxo masoni ka Txizimu. A katekile mthu wu a si ti ningiko mnandu ka silo si a si wonako ti to si lulamile. 23Kambe awu a kanakanako e lamba e dya, a abanisilwe, nguko a dya a singa ni likholo la ditshuri. Nguko totshe ti ti si mahwiko ngu kukholwa, njiwonho.
Copyright
Learn More


text:
1"Mufumu wa ndzadzini wu ngu fana ni likhumi sagadzyana si nga dzegago dzikandriya dzawe si gu hongola guya khinga mwame. 2Vbakari gwawe livbandre si diri sipumbu, livbandre si di gengede. 3Esi nya sipumbu si di dzega dzikandriya, si si phari ndrengo nya mafura; 4gasi esi nya gugengele si di dzega dzikandriya ni sigasi nya mafura. 5Kha nga ulo mwane a nga hwelago gu vboha, sagadzyana si di phela gu wotela, si gu lala. 6Ni vbakari nya wutshigu si di wuswa khu lito li nga gulumelago, khilo: 'A ngu vboha mwane, mu khingeni!' 7Sagadzyana sile si di khendzuga satshavbo, si dongisela dzikandriya dzawe. 8Esi nya sipumbu si di embela iso nya gugengele, khiso: 'Nga hi vbungulelani mafura, kholu dzikandriya dzathu dzi ngu tshimega.' 9Aholu esi nya gugengele si di hakha, khiso: 'Ahihi, ma nga hi kenelela nethu. Gwadi khu gu tutumani muya renga.' 10Na va hongode va ya renga mafura, a di vboha mwane. Vale va nga bani va dongide va di bela naye nyumbani nya buzo nya mutshadho, li gu segwa lidimba. 11Khadukhadu si di vboha sagadzyana sile nya sipumbu si ta lomba khiso: 'Pfhumu hi tulele lidimba.' 12Aholu mwane a di si hakha, khuye: 'Khu lisine, kha nyi mu tini.' 13Khu kharato, khalani na mu dongide, kholu kha mu li ti litshigu ni gikhati. 14"Mufumu wa ndzadzini wu ngu fana gambe ni muthu a nga dongago lipfhumba. Na gu vbweta gu khuga, a di rana sithumi saye a si tshiyedza thomba yaye. 15Gimbe a di gi ninga livbandre dzitsapawu dzi ranwago talenta; gimbe, dzimbili; gimbe, mweyo basi; muthu ni muthu a di ningwa maningano ni tshivba yaye. Khavbo avbo, a di phara dzindzila a gu hongola. 16Wule a nga tshiyedzwago livbandre dzitalenta a di dzi bhindzulisa dzi velega dzimbe livbandre. 17Wule a nga tshiyedzwago dzitalenta dzimbili a di dzi velegisa nuye dzimbe dzimbili. 18Gasi wule a nga tshiyedwago mweyo basi, a di ya kemba liphala a yi siha. 19"Na ma vbindride matshigu nya gulaphe, yi di wuya pfhumu nya sithumi sile yita vbweta guti ginani va nga tshala va gu gira khu dzitsapawu dzile. 20Wule a nga bani a hakhide livbandre dzitalenta a di ya ningela dzimbe livbandre, khuye: 'Pfhumu, u nyi ningide livbandre dzitalenta, khu dzi woni dzimbe livbandre nyi nga tshala nyi velegisa, edzi.' 21Pfhumu yi di khiyo: 'U tshambiside, githumi nya gyadi, nya guthembege; kha nga olu u nga thembegago siloni nya sidugwana, nyi na gu pharisa nya singi. Bela buzoni gwa pfhumu yago.' 22A di ya nuye wule a nga hakhago dzitalenta dzimbili aya khuye: 'Pfhumu, u nyi ningide dzitalenta dzimbili, khu dzi woni dzimbe dzimbili nyi nga tshala nyi velegisa, edzi.' 23Pfhumu yi di khiyo: 'U tshambiside, githumi nya gyadi, nya guthembege; kha nga olu u thembegidego siloni nya sidugwana, nyi na gu pharisa nya singi. Bela buzoni gwa pfhumu yago.' 24Guhegisani, a di ya wule a nga talenta mweyo basi, aya khuye: 'Pfhumu, gale na nyi guti kha nga mwama nya wurena, u golago gu vbwera umo u ngamba yala, ni gu wolela umo u ngamba anega. 25Khu kharato, nyi di kelela talenta yago, nyi yi siha, khu hwanga. Khu yi woni eyi, dzega talenta yago.' 26Pfhumu yi di mu phindrula, khiyo: 'Githumi nya guvivbe monyo, u patago ni wugara gumogo! Gwadigo u digu dziti nya gukhuwe nyi ngu gola gu vbwera umo nyi nga mba yala, ni gu wolela iso nyi ngamba anega. 27Ina ka, u na dzegide dzitsapawu dzangu u dzi yisa bhakwa; gu wuyani gwangu na nyi dzude nyita dzi mana na dzi velegede.' Khavbo avbo, Pfhumu yi di ruma khiyo: 28'Mu dzegeleni talenta yoyo mu ninga wule a gu ni likhumi. 29Kholu uye a gu naso a na ningwa nya singi; gasi wule a gu mwalo gilo a na dzegedwa ni sile a gu naso. 30Gasi githumi gyogyo gi si phasigo gilo, gi rinyeni vbavbandze, mu gidemani; avbovbo ginaya lila ni gu ketsa magwaha.' 31"Gikhati Mwamana wa Muthu a na gu tago na tade khu gidhumo gyaye, nari ni sirumwa sa Nungungulu satshavbo, anata khala vbagikhalotunu gwaye nya wufumu. 32Anata randredwa khu mayigo yatshavbo; avbovbo, anata kasa vathu, kha nga idzo muhavisi a kasago khidzo dzinvuta ni dziphongo. 33Dzinvuta a na dzi vega khu nyamudye; gasi dziphongo a na dzi vega khu nyambade. 34Khavbo avbo, mufumeli a na embela avo va nyamudye gwaye, khuye: 'Deluni, sigodwa sa Babe wangu, hakhani mufumu mu nga dongisedwani gukhugela gugirwa nya mafu. 35Kholu nyi diri ni ndzala, mu nyi ninga guhodza; ni lidora, mu nyi ninga mati nya gusele; nyi diri muendri, mu nyi hakhide; 36nyi diri ni wuhagadzo, mu nyi ambagiside; nyi di gu dwala, mu nyi holela; nyi diri pasoni, muya nyi holela.' 37"Khavbo avbo, va nya ndruda va na mu hakha, khavo: 'Pfhumu, khu vbanyalini hi nga gu wona ni ndzala, hi gu ninga guhodza, mwendro ni lidora hi gu ninga mati nya gusele? 38Khu vbanyalini hi gu wonego nuri muendri, hi gu hakha, mwendro nuri ni wuhagadzo, hi gu ambagisa? 39Khu vbanyalini hi gu wonego nu gu dwala, mwendro nuri pasoni, hiya gu holela?' 40Mufumeli a na va hakha, khuye: 'Khu lisine nyi ngu mi embelani, kheni: dzinyondro dzatshavbo mu nga bani mu gira guralo ga moyo nya vandriyangu nya gusolege, kheni mu nga bani mu nyi girela.' 41"Khavbo avbo, a na embela va nyambade gwaye, khuye: 'Khugani mahoni gwangu, enu mu vadwego khu Nungungulu, indrani niloni nya gupindruge wu dongisedwego Sathane ni sirumwa saye. 42Kholu nyi diri ni ndzala, kha mwa nyi ninga guhodza; ni lidora, kha mwa nyi ninga mati nya gusele; 43nyi diri muendri, kha mwa nyi hakha; nyi diri ni wuhagadzo, kha mwa nyi ambagisa; nyi di gu dwala, nyi diri pasoni, kha mwa nyi holela.' 44Khavbo avbo, va na wudzisa navo, khavo: 'Pfhumu, khu vbanyalini hi gu wonego ni ndzala, mwendro ni lidora, mwendro nuri muendri, mwendro ni wuhagadzo, mwendro nu gu dwala, mwendro nuri pasoni, hi si gu theli kota?' 45A na va hakha, khuye: 'Khu lisine, nyi ngu mi embelani gu kheni: dzinyondro dzatshavbo mu nga bani mu si giri isoso ga moyo nya vandriyangu nya gusolege, kheni mu nga bani mu si nyi theli kota.' 46Ava vana hongola gusanisekani nya gupindruge; gasi vanya ndruda vana hongola guvbanyani nya gupindruge."
Copyright
Learn More


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yoxuwa 5:1-15
5 Kuteloko tihosi hinkwato ta Vaamori,+ leti a ti ri etlhelo ra Yordani evupela-dyambu, ni tihosi hinkwato ta Vakanana,+ leti a ti ri ekusuhi ni lwandle, ti twa leswaku Yehovha u omise mati ya Yordani emahlweni ka vana va Israyele ku fikela loko va perile, timbilu ta tona ti sungula ku n’oka,+ kutani ti heleriwa hi nkhinkhi hikwalaho ka vana va Israyele.+2 Hi nkarhi wolowo Yehovha a byela Yoxuwa a ku: “Endla mikwana hi maribye yo tiya, u yimbisa+ vana va Israyele, ra vumbirhi.”3 Hiloko Yoxuwa a endla mikwana hi maribye yo tiya kutani a yimbisa vana va Israyele eGibeyati-haraloti.+4 Xivangelo lexi endleke Yoxuwa a va yimbisa hi lexi: vanhu hinkwavo lava humeke aEgipta, vaxinuna, vanhu hinkwavo va nyimpi, va fele+ emananga endleleni loko va huma aEgipta.5 Hikuva vanhu hinkwavo lava humeke a va yimbisiwile, kambe vanhu hinkwavo lava velekeriweke emananga endleleni loko va huma aEgipta a va nga yimbisiwanga.6 Hikuva vana va Israyele va fambe malembe ya 40+ emananga, ku fikela loko tiko hinkwaro ra vanhu va nyimpi lava humeke aEgipta leri nga ri yingisangiki rito ra Yehovha ri hela, leri Yehovha a ri hlambanyeleke leswaku a ri nge pfuki ri vone tiko+ leri Yehovha a ri hlambanyeleke vatata wa rona ku hi nyika rona,+ tiko leri khulukaka ntswamba ni vulombe.+7 Kutani a veka vana va vona ematshan’weni ya vona.+ Yoxuwa a va yimbisa, hikwalaho ka leswi a va nga yimbanga, hikuva a va va yimbisanga endleleni.8 Kuteloko va hete ku yimbisa tiko hinkwaro, va tshama endhawini ya vona enxaxeni ku fikela loko va hola.+9 Kutani Yehovha a byela Yoxuwa a ku: “Namuntlha ndzi suse ndzhukano wa Egipta eka n’wina.”+ Hiloko ndhawu yoleyo yi thyiwa vito ra Giligala+ ku fikela esikwini leri.10 Vana va Israyele va dzima mixaxa eGiligala, kutani va endla paseka hi siku ra vu-14 ra n’hweti,+ nimadyambu, etimbaleni ta le kwandzasini ra Yeriko.11 Kutani hi siku leri landzeleke ra paseka, va dya swin’wana leswi va swi tshoveleke etikweni, swinkwa leswo-ke-comela+ ni mavele lama katingiweke, hi siku leri.12 Hiloko manna yi hela esikwini leri landzeleke loko va dye swin’wana leswi va swi tshoveleke etikweni, manna a ya ha tlhelanga yi va kona eka vana va Israyele,+ kutani va sungula ku dya swin’wana leswi va swi tshoveleke etikweni ra Kanana elembeni rero.+13 Kuteloko Yoxuwa a ri eYeriko, a tlakusa mahlo a languta, lahaya a ku ri ni munhu+ la yimeke emahlweni ka yena a tamele banga.+ Hiloko Yoxuwa a ya eka yena, a ku: “Xana u yima na hina kumbe u yima ni swirha swa hina?”14 Yena a ku: “E-e, kambe mina—ndzi tile+ ndzi ri hosana ya vuthu ra Yehovha.” Kutani Yoxuwa a wa, xikandza xakwe xi langute emisaveni, a tiwisela+ eka yena a ku: “Xana hosi ya mina yi ri yini eka nandza wa yona?”15 Hiloko hosana ya vuthu ra Yehovha yi ku eka Yoxuwa: “Susa maphaxani emilengeni ya wena, hikuva ndhawu leyi u yimeke eka yona ya kwetsima.” Xikan’we-kan’we Yoxuwa a endla tano.+


text:
XALAMUKA! MARCH 2011
U Nga Swi Kota Ku Antswisa Rihanyo Ra Wena
Vanhu vo tala va tsandzeka ku vona ku yelana exikarhi ka mikhuva ni rihanyo ra vona. Xiya tindlela ta ntlhanu to sirhelela ni ku antswisa rihanyo ra wena.
Goza 1—Dyana Hi Ndlela Leyi Faneleke
U nga antswisa rihanyo ra wena hi ku dya swakudya leswi nga ni rihanyo lerinene.
Goza 2—Khathalela Miri Wa Wena
U nga swi kota ku hlula swiphiqo leswikulu swa rihanyo loko u etlela kahle, u khathalela meno ya wena ni ku kamberiwa nkarhi ni nkarhi.
Goza 3—Hlakahla Miri Wa Wena
Vutiolori byi pfuna vanhu hinkwavo naswona a swi lavi leswaku u ya endhawini leyi byi endleriwaka eka yona leswaku u byi endla.
Goza 4—Sirhelela Rihanyo Ra Wena
Magoza yo olova yo tisirhelela ma nga ku pfuna leswaku u papalata mavabyi yo tala ni ntshikilelo ku katsa ni ku tlangisa nkarhi ni mali.
Goza 5—Tiyimisele Ku Va Ni Rihanyo Lerinene Swin’we Ni Ndyangu Wa Wena
Ku dyondza rungula ra xisekelo malunghana ni rihanyo swi nga ku pfuna ni ku ku susumetela ku endla mindzulamiso leyi lavekaka leswaku u va ni rihanyo lerinene wena ni ndyangu wa wena.
Landzela Magoza Yo Antswisa Rihanyo Ra Wena
Twana ndlela leyi u nga vuyeriwaka ha yona eka ndyangu wun’wana lowu endleke matshalatshala yo antswisa rihanyo ra wona.
Buku Leyi U Nga Yi Tshembaka—Xiyenge 5
Twana ndlela leyi muti wa Grikiya wu veke mfumo wa matimba wa misava ha yona ematin’wini ya Bibele.


text:
Hi khomele, tluka leri u ri lavaka a ri kumeki.
Hi kombela u sungula eka tluka-nkulu kumbe u tlhava marito lama nga ni muvala wa wasi lama nga laha hansi.
Tidyondzo Ta Bibele
Kuma tinhlamulo ta swivutiso leswi u swi lavaka eBibeleni leswaku u kota ku pfuna ndyangu wa wena.
Minkandziyiso Leyi Kumekaka
Vona swilo leswintshwa leswi nghenisiweke.
Mahungu Ya Sweswinyana
Mahungu ya sweswinyana lama vulavulaka hi swiendlakalo leswi khumbaka Timbhoni ta Yehovha emisaveni hinkwayo.
Malunghana Ni Timbhoni Ta Yehovha
Dyondza leswi engetelekeke hi hina. Tiva laha hi hlanganaka kona, ndlela yo tihlanganisa na hina ni yo kombela dyondzo ya Bibele ya mahala.


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | MFUMO WA XIKWEMBU
Mfumo Wa Xikwembu
—Lexi Endlaka Wu Va Wa Nkoka Eka Yesu
Hi nkarhi wa vutirheli byakwe bya laha misaveni, Yesu u vulavule hi timhaka to tala. Hi xikombiso, u dyondzise valandzeri vakwe ndlela yo khongela, ndlela yo tsakisa Xikwembu ni ndlela yo kuma ntsako wa xiviri. (Matewu 6:5-13; Marka 12:17; Luka 11:28) Kambe mhaka leyi Yesu a vulavuleke ha yona swinene ku tlula letin’wana hinkwato, ku nga mhaka leyi a yi rhandza swinene, a ku ri Mfumo wa Xikwembu.—Luka 6:45.
Hilaha hi swi xiyeke hakona eka xihloko lexi nga hundza, Yesu a a tinyiketele ku “chumayela ni ku vula mahungu lamanene ya Mfumo.” (Luka 8:1) U tirhe hi matimba, a famba tikhilomitara ta madzana etikweni hinkwaro ra Israyele leswaku a dyondzisa vanhu hi Mfumo wa Xikwembu. Vutirheli bya Yesu byi tsariwe eka Tievhangeli ta mune, leti nga ni swikombo swo tlula 100 leswi vulavulaka hi Mfumo. Swo tala swa swikombo sweswo swi kumeka emaritweni ya Yesu naswona swi fanele swi ri ni rungula ritsongo eka marungula hinkwawo lawa a ma vuleke malunghana ni Mfumo wa Xikwembu!—Yohane 21:25.
Ha yini Mfumo a wu ri wa nkoka swinene eka Yesu loko a ha ri laha misaveni? Yesu a a swi tiva leswaku Xikwembu xi n’wi hlawule leswaku a va Mufumi wa wona. (Esaya 9:6; Luka 22:28-30) Kambe Yesu a a nga tiyimiselanga ku vangamisiwa. (Matewu 11:29; Marka 10:17, 18) A nga seketelanga Mfumo leswaku a ta vuyeriwa. Yesu u rhandza Mfumo wa Xikwembu * hikwalaho ka leswi wu nga ta va endlela swona lava a va rhandzaka—Tata wakwe wa le tilweni ni valandzeri vakwe vo tshembeka.
LESWI MFUMO WU NGA TA SWI ENDLA EKA TATA WA YESU
Yesu u n’wi rhandza swinene Tata wakwe wa le tilweni. (Swivuriso 8:30; Yohane 14:31) U xixima timfanelo leti rhandzekaka ta Tata wakwe, to tanihi rirhandzu Rakwe, ntwela-vusiwana Wakwe ni vululami Byakwe. (Deteronoma 32:4; Esaya 49:15; 1 Yohane 4:8) Swi le rivaleni leswaku Yesu a ma venga mavunwa lawa a ma hangalasiwa malunghana ni Tata wakwe—mavunwa yo tanihi leswaku Xikwembu a xi na mhaka loko vanhu va xaniseka ni leswaku Xikwembu xi lava leswaku hi xaniseka. Lexi i xivangelo xin’wana lexi endleke Yesu a hisekela ku vula “mahungu lamanene ya Mfumo”—a a swi tiva leswaku hi ku famba ka nkarhi Mfumo a wu ta basisa vito ra Tata wakwe leri thyakisiweke. (Matewu 4:23; 6:9, 10) Xana a wu ta swi endla njhani sweswo?
Hi ku tirhisa Mfumo, Yehovha u ta lwela vanhu vakwe. U “ta sula mihloti hinkwayo” ematihlweni ya vanhu vo tshembeka. Yehovha u ta susa swilo leswi vangaka mihloti yoleyo, a tiyisekisa leswaku “rifu a ri nge he vi kona, hambi ku ri ku kolola, ni xirilo ni xitlhavi a swi nge he vi kona.” (Nhlavutelo 21:3, 4) Hi ku tirhisa Mfumo, Xikwembu xi ta herisa ku xaniseka hinkwako loku vanhu va langutanaka na kona. *
A swi hlamarisi leswi Yesu a a hisekela ku byela vanhu hi Mfumo! A a swi tiva leswaku a wu ta paluxa ndlela leyi Tata wakwe a nga ni matimba ni ntwela-vusiwana ha yona. (Yakobo 5:11) Nakambe Yesu a a swi tiva leswaku Mfumo a wu ta vuyerisa van’wana lava a va rhandzaka—vanhu vo tshembeka.
LESWI MFUMO WU NGA TA SWI ENDLA EKA VANHU VO TSHEMBEKA
Loko ka ha sale malembe leswaku a ta laha misaveni, Yesu a hanya etilweni ni Tata wakwe. Tatana u tirhise N’wana ku vumba swilo hinkwaswo—ku sukela eka matilo, tinyeleti ni swirimele swa ntsandza-vahlayi leswi hlamarisaka ku ya eka pulanete ya hina yo saseka ni swiharhi leswi tshamaka eka yona. (Vakolosa 1:15, 16) Kambe eka swilo hinkwaswo, Yesu u ‘rhandze’ vanhu.—Swivuriso 8:31.
Vutirheli bya Yesu byi kombise leswaku u rhandza vanhu. Ku sukela eku sunguleni, u swi veke erivaleni leswaku u te laha misaveni leswaku a ta “vula mahungu lamanene” eka lava pfumalaka. (Luka 4:18) Kambe Yesu u endle swo tala ku tlula ku vulavula hi ku pfuna vanhu. Nkarhi na nkarhi, u endle swilo leswi kombiseke leswaku u rhandza vanhu. Hi xikombiso, loko ntshungu lowukulu wu hlengeletanile leswaku wu n’wi yingisela loko a ri karhi a vulavula, Yesu u ‘wu twele vusiwana, a hanyisa vavabyi exikarhi ka wona.’ (Matewu 14:14) Loko wanuna loyi a nga ni vuvabyi lebyi dlayaka a ve ni ripfumelo ra leswaku Yesu a nga n’wi horisa loko hakunene a swi lava, Yesu u susumetiwe hi rirhandzu. U horise wanuna yoloye, hi ntwela-vusiwana a ku eka yena: “Ndza swi lava! Basisiwa.” (Luka 5:12, 13) Loko Yesu a vona munghana wakwe Mariya a ri karhi a rila hikwalaho ka rifu ra makwavo wakwe Lazaro, Yesu u ‘konye emoyeni,’ “a karhateka” kutani a “rila.” (Yohane 11:32-36) U endle nchumu wun’wana wo hlamarisa—Yesu u pfuxe Lazaro eku feni hambileswi a a ri ni masiku ya mune a file!—Yohane 11:38-44.
I ntiyiso leswaku Yesu a a swi tiva leswaku mpfuno lowu a wu nyikela a wu ri wa xinkarhana. A a swi xiya leswaku hi ku famba ka nkarhi hinkwavo lava a va hanyiseke a va ta tlhela va vabya naswona hinkwavo lava a va pfuxeke eku feni a va ta tlhela va fa. Nakambe Yesu a a swi tiva leswaku Mfumo wa Xikwembu a wu ta swi herisa hi ku helela swiphiqo swo tano. Hi yona mhaka Yesu a nga endlangiki masingita ntsena; u tlhele a hisekela ku vula “mahungu lamanene ya Mfumo.” (Matewu 9:35) Masingita yakwe ma swi kombise hi mpimo wutsongo leswi Mfumo wa Xikwembu wu nga ta swi endla ku nga ri khale laha misaveni. Kambisisa leswi Bibele yi swi tshembisaka malunghana ni nkarhi wolowo.
A ku nge he vi ni swiphiqo swa rihanyo.
“Hi nkarhi wolowo mahlo ya lava nga voniki ma ta pfuriwa, ni tindleve ta lava nga twiki ti ta pfuriwa. Hi nkarhi wolowo la khutaka u ta tlula kukota mhunti, ni ririmi ra la nga vulavuriki ri ta huwelela hi ku tsaka.” Ku engetela kwalaho, “ku hava munhu la tshamaka kona la nga ta ku: ‘Ndza vabya.’”—Esaya 33:24; 35:5, 6.
A ku nge he vi ni rifu.
“Lavo lulama va ta dya ndzhaka ya misava, va ta tshama eka yona hi masiku.”—Pisalema 37:29.
“U ta mita rifu hi masiku, kunene Yehovha, Hosi leyi Lawulaka yi ta sula mihloti eswikandzeni hinkwaswo.”—Esaya 25:8.
Lava feke va ta pfuxiwa.
“Hinkwavo lava nga eka masirha-bako ya xitsundzuxo va . . . ta twa rito ra yena kutani va huma.”—Yohane 5:28, 29.
‘Ku ta va ni ku pfuxiwa ka lava feke.’—Mintirho 24:15.
A ku nge he vi ni lava nga ta pfumala makaya kumbe mintirho.
“Va ta aka tindlu va tshama eka tona, kunene va ta rima masimu ya vhinya va dya mihandzu ya wona. A va nge aki kutani ku tshama un’wana, a va nge rimi kutani ku dya un’wana. . . . Ntirho wa mavoko ya vona, vahlawuriwa va mina va ta wu tirhisa hi xitalo.”—Esaya 65:21, 22.
A ku nge he vi ni nyimpi.
“U herisa tinyimpi ku ya fika emakumu ya misava.”—Pisalema 46:9.
“Tiko a ri nge tlakuseli tiko rin’wana banga, naswona a va nge he dyondzi nyimpi.”—Esaya 2:4.
A ku nge he vi ni ku pfumaleka ka swakudya.
“Misava yi ta humesa swimila swa yona; Xikwembu, Xikwembu xa hina xi ta hi katekisa.”—Pisalema 67:6.
“Ku ta va ni mavele yo tala emisaveni; ma ta khapakhapa etinhlohlorhini ta tintshava.”—Pisalema 72:16.
A ku nge he vi ni vusweti.
“Xisiwana a xi nge rivariwi nkarhi hinkwawo.”—Pisalema 9:18.
“Yi ta kutsula xisiwana lexi kombelaka ku pfuniwa, ni la xanisekaka ni hinkwavo lava nga riki na mupfuni. Yi ta va ni nsovo eka loyi a pfumalaka ni loyi a nga xisiwana, yi ta ponisa moya-xiviri wa swisiwana.”—Pisalema 72:12, 13.
Loko u kambisisa switshembiso sweswo swa malunghana ni Mfumo wa Xikwembu, xana wa swi vona leswaku ha yini Mfumo wu ri wa nkoka swinene eka Yesu? Loko a ha ri laha misaveni, a a hisekela ku vulavula hi Mfumo wa Xikwembu eka un’wana ni un’wana loyi a a n’wi yingisela, hikuva a a swi tiva leswaku Mfumo a wu ta herisa swiphiqo hinkwaswo leswi tshikilelaka leswi hi swi vonaka namuntlha.
Xana switshembiso leswi nga eBibeleni swa malunghana ni Mfumo swa ku tsakisa? Loko swi ri tano, xana u nga dyondza njhani leswi engetelekeke malunghana ni Mfumo wolowo? Xana u nga endla yini ku tiyisekisa leswaku u ta vuyeriwa eka mikateko ya wona? Xihloko xo hetelela eka swihloko leswi swa ntlhandlamano xi ta hlamula swivutiso sweswo.
^ ndzim. 5 Xihloko lexi xi kombetela eka ndlela leyi Yesu a titwaka ha yona sweswi hikuva wa hanya etilweni naswona ku sukela loko a tlhelele etilweni, swi le rivaleni leswaku Mfumo wu tshame wu ri wa nkoka eka yena.—Luka 24:51.
^ ndzim. 8 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela ku xaniseka ka vanhu swa xinkarhana, vona ndzima 11 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
DYONDZA SWO TALA
Ha Yini Xikwembu Xi Pfumelela Vubihi Ni Ku Xaniseka?
Vubihi byi sungule njhani naswona ha yini Xikwembu xi byi pfumelele byi ya emahlweni? Xana ku xaniseka ku ta kala ku hela?


text:
Wikipedia:Tutorial (Registration)
Haku amukela · Tutorial · Cheatsheet · FAQ · Swikomba-ndlela · Mpfuno · Tafula ra mpfuno · Media copyright questions · Tafula ra Swikombo
Kutsarisa vito ra vutirhisi a hixikolokolo, kambe swa bumabumeriwa ku endla tano.
Unwana na unwana anga nyikela hivutivi eka wikipediya, kunga khatariseki leswaku ulang ku tsarisa kumbe ee. Hambiswiritano u fanela ku tsarisa leswaku u kota ku tumbuluxa matluka lamantswa.
Kuni swi vangelo swinharhu leswi endlaka hi ku bumabumela kutsarisa vito ra vutirhisi:
Kuva na akhawunti laha wikipediyeni swavuyerisa, kuhlanganisa na minhlawulo no swiolovisi ku lulamisa. Xinwna xa leswi i nxaxamelo wa Leswi ndzi swilanguteke, lowu olovisaka ku vona ku cinca eka matluka lawa u matsakelaka. Xinwana i kukota ku yisa matluka eka ndhzawu leyi faneleke. Vutisa eka Mpompi wa muganga kukuma mpfuno wa vatirhisi lava tsariseke.)
Mutirhisi loyi anga tsarisangiki u sayineriwa hi direse ya khompiyuta ya yena ya IP. Leswi swingaha hoxa khompiyuta ya wena khombyeni ro hlaseriwa hi makhamba ya inthaneti.
Xihotelela i va tirhisi lava tsariseke ntsena lava pfumeleriwaka ku kombela kuva Valanguteri (Kumbe varisi). Loko u tsarisa unga rivali vito-mpfungulo na vito ra vutirhisi rawena.
Vona Hayini ndzi fanela ku titsarisa kukuma vuxokoxoko byinwana.
Ndlela yo titsarisa
Leswaku u titsarisa thlava xikombo pfula unghena ehenhla ka tluka eka voko rawena ra xinene. Ungeswikoti ku cinca vito ra vutirhis loko se u ri langile, hlaya Xinawana xa mavito ya vutirhisi ungasi langa vito.


text:
1Vanathu, likholo lanu ka Mkoma wathu Jesu Kristu, wu a nga tala ngu wudhumo, li nga mahe mibhando hagari kwanu. 2Nguko, ngako a txi bwaka mthu mtshanganoni kwanu, na a di ambate ringi ya nzalama litihoni kwakwe, na kambe a di ni siambalo sa kutshura; se ngu msana ku txi ta mmweyo wa txikulungu na adi ambate sa nzambwa. 3Se mi txi amukela kwati awule wa kubomba mi txi khanu: “Awe khalahatsha ahawa ka txikhalo txa masoni,” ngu msana mi txi khanu ka wule wa txikulungu: “Awe ema konaho” mwendo ku khanu: “Awe khalahatsha hahatshi ka txikandetelo txa mikondo yangu.” 4Ina toneto hi nga kusawula mi ku mahako hagari kwanu, mi txi ti maha valamuli va mialakanyo ya kubiha, kani? 5Engisani, vanathu vo randeka: Ina kasi Txizimu kha txa langa vathu va sisiwana ditikoni muwa, kufela ku ve maha vakoma mu ka likholo, ni vadyi va thomba ya wukoma wu txona Txizimu txi nga wu thembisa ka vale va txi randako, kani? 6Aniko, anu mi nyenyile txisiwana! Se, ina hi nga vanyatithombe va mi tsotsorolako, kani? Vonavo va mi ndindako ve mi yisa kuthethiswani, kani? 7Ina hi nga vonavo va ruketelako ditina da dinene di mi nga phaxwa ngu dona kani? 8Ngu toneto, ngako mi txi veketa mlayo wu i ku wa hombe ka yotshe, madingano ni mibhalo yi yi ku: “U na randa mkwanu nga ti u ti randisako tona,” eho mi maha tatinene. 9Aniko, ngako mi txi sawula madingano ni khohe ya mthu, mi maha txiwonho, mi na abaniswa ngu mlayo, nga sindakamilayo. 10Kha ditshuri, awule a veketako sotshe sirumo sa mlayo, aniko a kanyisako txirumo tximwetxo, txa mlayo, a maneka a di ni mnandu wa kueyisa wotshe mlayo. 11Nguko, awule a ku khene: “U nga mahe wugango” a wombile kambe ku khene: “U nga daye.” Ngu toneto, ngako u si mahi wugango, kambe u txi daya mthu, se u txindakamilayo. 12Ngu konaho, wombawombani mi txi thuma nga vathu va va fanelako kulamulwa ngu mlayo wa wuthuseki, 13nguko kulamulwa kha ku nambi va ni divalelo ka wule a ku singa ni divalelo. Aniko, wumbilu wa vengana ni kulamula. 14Vanathu, xana ti vhuna txani, ngako mthu a txi khene ndikholwa, na kasi kha mahi mithumo yi yi fanelako kani? Kukholwa ko nga toneto ina ku nga mu hanyisa kani? 15Ngako mwananu mwendo ndiyako a di ni wusakato, a txi pwata ni sakudya sa ditshiku ni ditshiku, 16se mmweyo wanu a txi va gela a txi khene: “Tsulani ngu thenga, ti futumeteni, mi txi dya mi txi khura!” Na mi si va ningi txilo txa ku va vhuna ngu txona mmidi wawe, mapswi anu ma vhuna txani kwawe, kani? 17Ngu toneto, likholo ni lona, ngako li si na mithumo li fite ngu wutumbu wa lona. 18Kambe mmwane a na khene: "Awe u ni likholo, se ani nina ni mithumo. Ni kombe likholo lako lo mbi na mithumo, ani ni na ku komba likholo langu ngu mithumo yangu." 19Awe wa kholwa ti to txi ho Txizimu tximwetxo txokha, kani? Ndinene! Aniko alakanya ti to madhimoni ni ona ma kholwa, kambe ma dhudhumela. 20Awe mthu wa txipumbu, wa ti lava kuwona ti to likholo li li ku singa ni mithumo kha li vhuni txilo, kani? 21Ina hi nga yona mithumo yi nga maha ti to tate wathu Abrahamu e va mlulami, ngukuwa a nga ningela mwanana wakwe Isaake ha txiluveloni kani? 22Se, wa ti wona ti to likholo lakwe li thumisani ni mithumo, ni ti to likholo li ningilwe kuhetiseka ngu mithumo, kani? 23Ngu toneto, yi tatisekile mibhalo yi yi ku: “Abrahamu a khotwe ka Txizimu, se atiya ti m'ningile ku e maha kota mlulami, se ene a dhanwi ku i mngana wa Txizimu.” 24Ma ti wona ti to mthu a mahwa wo lulama ngu mithumo i singa ngu likholo dwe. 25Kufana ni toneto, nene Rahabi, wa digelegele, ina kha mahwa mlulami ngu mithumo mbimo yi a nga amukela mitumi a txi yi tshumeta ngu yimwane nzila, kani? 26Nguko, kufana ni mmidi wu wu ku singa ni moya wu wu balwako ti to wu fite, ngu toneto ni lona likholo li fite, ngako li singa ni mithumo.
Copyright
Learn More


text:
MAHANYELO NI NTIRHO WA HINA WO CHUMAYELA–XIYIMISO XA MINHLANGANO JULY 2016
Swingheniso Leswi Hi Nga Swi Tirhisaka
Swingheniso leswi hi nga swi tirhisaka eka magazini wa Xihondzo xo Rindza ni broxara leyi nge Mahungu Lamanene Lama Humaka Eka Xikwembu! Tiendlele swingheniso swa wena.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Dzunisa Yehovha, Mutwi Wa Xikhongelo
Ha yini swi ri swinene loko u endla switshembiso u fanele u khongela eka Xikwembu? U nga swi kombisa njhani leswaku wa n’wi tshemba Yehovha loko u khongela? (Tipisalema 61-
MAHANYELO YA VAKRESTE
Ku Hanya Vutomi Byo Olova Swi Hi Pfuna Leswaku Hi Dzunisa Xikwembu
Xana ku olovisa vutomi bya wena swi nga ku pfuna ku endla yini? Xana u nga yi tekelela njhani ndlela leyi Yesu a a hanya ha yona?
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Vanhu Va Yehovha Va Hisekela Vugandzeri Bya Ntiyiso
Xana ku hiseka ka Davhida ku nga hi dyondzisa yini? Xana ku hiseka ka hina ku hi susumeta leswaku hi endla yini? (Tipisalema 69-
MAHANYELO YA VAKRESTE
Xana U Nga Byi Ringeta Lembe Rin’we?
Vanhu lava tiyimiseleke ku ringeta va byi langutele hi mahlongati vutomi lebyi enerisaka byi tlhela byi va ni mikateko yo tala.
MAHANYELO YA VAKRESTE
Swiyimiso Swa Ntirho Wa Vuphayona Bya Nkarhi Hinkwawo
U nga hlamala ku tiva leswaku munhu a nga swi kota ku phayona hambiloko a nga ri na nkarhi kumbe matimba.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Tsundzuka Mintirho Ya Yehovha
Xana mintirho ya Yehovha yi katsa yini? Xana ku anakanyisisa hi yona swi nga hi vuyerisa njhani? (Tipisalema 74-
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
I Mani Munhu Wa Nkoka Ngopfu eVuton’wini Bya Wena?
Mutsari wa Pisalema 83 u kombe leswaku Yehovha Xikwembu i munhu wa nkoka ngopfu evuton’wini bya yena. Xana hi nga swi komba njhani sweswo evuton’wini bya hina?