text:
XIPIMO XA WUNHARU
Hi Gihi Khungo Ga Nungungulu Xungetano Hi Misava?
Hi gihi khungo ga Nungungulu xungetano hi vanhu?
Xana Nungungulu i phikizilwe hi ndlela muni?
Wutomi muni gi tova kona misaveni xikhatini xi tako?
A KHUNGO ga Nungungulu xungetano hi misava ga hlamalisa hakunene. Jehova i lava lezaku a misava yi tala hi vanhu va kutsaka, ni va ku hanya khwatsi. A Biblia gi ngalo “Nungungulu i lo byala a simu…lomu Edeni” ni lezaku yena “i lo milisa…tontlhe tisinya ti sasekileko kucuwukekeni, na ti sasekile ku giwa.” Anzhako ka kuva Nungungulu a vangile wanuna ni wasati vo sangula, Adamu na Eva, Yena i lo va veka ka simu lego go saseka zonake a ku ngalo ka vona: “Pswalani, mu anza, mu tata misava, mu yi fumela.” (Genesisi 1:28; 2:8, 9, 15) Hikwalaho gi wa hi khungo ga Nungungulu a kuva vanhu vava ni vana, va anamisa mimbhingano ya paradise lego misaveni yontlhe, ni ku hlayisa a zihari.
2 Hi mawonela ya wena, xana a khungo ga Jehova Nungungulu xungetano hi kuva vanhu va hanya ka paradise misaveni gi ta tshuka gi tatiseka? Nungungulu i ngalo: “Nzi zi wulile, nzi ta zi maha zi tatiseka.” (Isaya 46:9-11; 55:11) Ina, lezi zi nga khungo ga Nungungulu zi ta tatiseka hakunene! Yena i ngalo a “nga yi mahi [misava] a kuva xiwula kanilezi a yi mahela kuva wutshamu go aka kona.” (Isaya 45:18) Vanhu va lixaka muni lava Nungungulu a nga lava lezaku va hanya misaveni? Niku xana i wa lava lezaku va hanya a xikhati muni? A Biblia ga hlamula: “A valulamileko va taga tshomba ya tiko, va aka ka gona kala kupinzuka.”—Tisimu 37:29; Kuvululelwa 21:3, 4.
3 Zi laha kubaseni lezaku lezo a zi se humelela. A vanhu inyamutlha va babya ni kufa; niku va tlhela valwa ni ku dayana. Zi kona zi nga kala ku famba khwatsi. Hakunene, gi wa nga hi khungo ga Nungungulu lezaku misava yiva lezi hi yi wonisako zona inyamutlha! Zini zi nga humelela? Hikuyini a khungo ga Nungungulu gi nga kala ku tatiseka? A ku na bhuku ni ginwe ga matimu legi gi tsalilweko hi munhu gi zi kotako ku hi byela lezo hakuva a hlomulo wu sangulele tilweni.
KUTUMBULUKA KA NALA
4 A bhuku go sangula ga Biblia gi wulawula hi mukaneti wo kari wa Nungungulu loyi a ti tivekisileko le sinwini ga Edeni. Yena i tlhamuseliwa kota “nyoka,” kanilezi i wa nga hi xihari. A bhuku go gumesa ga Biblia gi mu tivekisa kota loyi a “tibyako Muhlevi na Satani, a mukhohlisi wa tiko gontlhe.” Yena kambe i vitwa a ku i “nyoka leyi ya kale.” (Genesisi 3:1; Kuvululelwa 12:9) A ngelosi leyo ya ntamu, kutani xivangwa xa moya lexi xi nga woniwiko, yi tirisile a nyoka kasi ku wulawula na Eva, a ku fana ni lezi a munhu wo kari a tlharihileko a zi kotako ku maha a gezu gakwe gi ku khwatsi go huma hi laha ka xibhonekana xi nga laha kusuhani kakwe. Handle ko kanakana, a munhu loye wa moya i wa hi kona a xikhati lexi Nungungulu a nga longisela misava lezaku a vanhu va hanya ka yona.—Joba 38:4, 7.
5 Kota lezi a zivangwa zontlhe za Jehova zi mbheleleko kasi himani a vangileko a “Muhlevi” loyi, kutani “Satani” ke? Hi magezu yo olova, munwe wa vana va Nungungulu va moya ni va ntamu i lo ti hunzula a maha Muhlevi kutani Diyabu. Zi kotekisile kuyini lezo? Hi fanele ku tiva lezi, inyamutlha a munhu loyi a nga hi mu nene ni wo tsumbeka ka xikhati xo kari wa zi kota ku maha khamba. Zi mahekisa kuyini lezo? A munhu loye wa zi kota ku vumelela a kunavela ko biha lezaku ku kula lomu mbilwini yakwe. Loku a simama a ku ku alakanyela, a kunavela loko ko biha ka zi kota ku mu binza. Zonake loku ku humelela xikhati xi faneleko, yena wa zi kota ku tatisa a mixuvo leyo yo biha a nga kari a tshama hi ku yi alakanyela.—Jakobe 1:13-15.
6 Lezo zi humelele ka Satani Diyabu. Za koteka ku ngha a zwile Nungungulu na a byela Adamu na Eva lezaku vava ni vana va tata misava hi pswalo wabye. (Genesisi 1:27, 28) Kuzilava Satani i alakanyile lezi: ‘Wonani, vontlhe vanhu lava va wa ta khozela mina wutshanwini ga ku khozela Nungungulu!’ Hilezo a kunavela ko biha ku lo kula mbilwini yakwe. Hi magumo, i lo ku tatisa hi ku khohlisa Eva hi ku mu byeletela mawunwa xungetano hi Nungungulu. (Genesisi 3:1-5) Hizalezo yena i lo maha “Diyabu,” lezi zi wulako a ku “Muhlevi.” Hi xikhati xalexo, i lo maha “Satani,” lezi zi wulako a ku “Mukaneti.”
7 Hi ku tirisa mawunwa ni kukhohlisa, Satani Diyabu i lo maha lezaku Adamu na Eva va nga ingisi Nungungulu. (Genesisi 2:17; 3:6) Kota mihanzu ya kona, va lofa hi magumo, kota lezi Nungungulu a nga wulile lezaku zi wa ta maheka loku va nga ingisi. (Genesisi 3:17-19) Lezi Adamu a luzileko kumbhelela a xikhati lexi a nga onha, a pswalo wakwe wontlhe wu lo thapelwa hi xionho xakwe. (Va Le Roma 5:12) A mhaka leyo yi nga tlhamuselwa hi mufananiso wa pani gi tiriselwako ku woca tipawu. Loku a pani gi phatekile, zini zi humelelako a tipawu tontlhe leti ti mahiwako ka gona? A pawu yinwe ni yinwani yi huma na yi phatekile, kutani na yi nga mbhelelangi. Hi kufana, a munhu munwe ni munwani i thapelwe hi “kuphateka” kutani kungambheleli ka Adamu. Hi zalezo zi mahako vanhu vontlhe va khosahala ni kufa.—Va Le Roma 3:23.
8 A xikhati lexi Satani a mahileko lezaku Adamu na Eva va onhela Nungungulu, Satani hakunene i wa kari a rangela kuhluwuka. I wa kari a phikiza a mafumela ya Jehova. Hi lisine, Satani i wa wula ku ngalo: ‘Nungungulu a nga fumi khwatsi. I wula mawunwa niku i tsona vafumelwi vakwe a zilo za zi nene. A vanhu a va na xilaveko xa ku fumelwa hi Nungungulu. Va zi kota ku hlawula ha voce lezi za zi nene ni lezi za kubiha. Va ta tizwa khwatsi loku va fumelwa hi mina.’ I wa ta ku lulamisa hi ndlela muni Nungungulu a kulumbetwa loko? Vo kari va pimisa lezaku Nungungulu ngha a dele vahluwuki lavo. Xana lezo zi wa ta hlamula a kuphikiza ka Satani? Zi wa ta tiyisa lezaku a mafumela ya Nungungulu ma nene?
9 A kululama ko mbhelela ka Nungungulu ku wa nga ta mu vumelela a ku daya vahluwuki lavo ka xikhati xalexo. Yena i lo wona lezaku ku wa laveka xikhati kasi ku hlamula a kuphikiza ka Satani hi ndlela yo tsakisa ni ku komba lezaku Diyabu muhembi. Hilezo Nungungulu i bohile lezaku i wa ta vumelela vanhu a kuva va ti fuma hi xikhatanyana na va kucetelwa hi Satani. A ku hikuyini Jehova a mahileko lezo niku hikuyini a vumelelako lezaku ku hunza xikhati xo leha na a nga se lulamisa a timhaka leto hi ta wulawula hi zona ka Xipimo 11 xa bhuku legi. Makunu, zi nene a kuva hi alakanyela lezi: Xana Adamu na Eva va mahile khwatsi hi ku kholwa Satani, loyi wa ku cima i wa nga se va mahela a nchumu wa wu nene? Zi wa hi zi nene ka vona a ku kholwa lezaku Jehova, loyi a nga va nyikile zontlhe lezi va nga hi nazo, i wa hi muhembi wa tihanyi? Loku ku wa hi wena, na u mahile yini?
10 Zi nene a ku alakanyela a ziwutiso lezo hakuva a munwe ni munwani wa hina wa yimisana ni timhaka to fana ni leto inyamutlha. Ina, wena u na ni ndlela ya ku yimela a tlhelo ga Jehova kasi ku hlamula a kuphikiza ka Satani. Wa zi kota ku vumela Jehova kota Mufumeli wa wena u tlhela u vuna a ku komba lezaku Satani muhembi. (Tisimu 73:28; Mavingu 27:11) Lexi xi nga tsakisiko hi lezaku vanhu vatsongwani ntsena lava va hlawulako lezo xikari ka tibiliyoni leti ti nga kona tikweni. Lezo zi vuxa a xiwutiso xa lisima, Xana a Biblia ga gonzisa hakunene lezaku Satani hi yena a fumako tiko legi?
HIMANI A FUMAKO TIKO LEGI?
11 Jesu cima a nga kanakanangi lezaku Satani hi yena mufumeli wa tiko legi. Hi ndlela yo hlamalisa, hi xikhati xo kari Satani i kangetile Jesu “yontlhe mifumo ya misava ni wukosi ga yona.” Zonake Satani i lo tsumbisa Jesu aku: “Nzi ta ku nyika zontlhe lezi zilo, loku uwa lahasi u nzi khozela.” (Mateu 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Alakanyela lezi. A xinyikiwo lexo xi wa tava xiringo ka Jesu loku Satani i wa nga hi mufumeli wa mifumo leyo? Jesu a nga alangi lezaku yontlhe mifumo leyo ya tiko yi wa hi ya Satani. Hi lisine, Jesu na a kanetile lezaku Satani a hi ntamu lowu wu fambisako mifumo leyo.
12 Hakunene, Jehova hi yena Nungungulu Nyamintamu, a Muvangi wa wuako legi go hlamalisa. (Kuvululelwa 4:11) Hambulezo, a ku na wutshamu legi a Biblia gi wulako lezaku Jehova Nungungulu kutani Jesu Kristu hi yena mufumeli wa tiko legi. Hi lisine, Jesu hi kukongoma i wulile lezaku Satani hi yena “hosana ya tiko legi.” (Johani 12:31; 14:30; 16:11) A Biblia gi tlhela gi wula lezaku Satani Diyabu hi yena “nungungulu wa misava leyi.” (2 Va Le Korinte 4:3, 4) Xungetano hi mukaneti loyi, kutani Satani, Johani, mupostoli wa muKristu, i tsalile lezi: “A tiko gontlhe gi le ntanwini wa loyi wa kubiha.”—1 Johani 5:19.
LEZI A TIKO GA SATANI GI TO FUVISISWA ZONA
13 A lembe ni lembe gi hunzako, a tiko giya gi anza hi kubiha. Gi tele hi mabutho ma lwako, varangeli va wupolitika va nga tsumbekiko, varangeli va wukhongeli va vaxengeteli, ni vamahi va kubiha vo tlanyala. A zi koteki a ku cica tiko gontlhe. A Biblia gi komba lezaku xi laha kusuhani a xikhati lexi Nungungulu a to lovisa a tiko go biha yimpini yakwe ya Har-Magedoni. A tiko legi gi ta valetwa hi ginwani ga giswa gi nga ni kululama.—Kuvululelwa 16:14-16.
14 Jehova Nungungulu i hlawulile Jesu Kristu a kuva Mufumeli wa Mufumo Wakwe wa le tilweni. Kaleloko, Jehova i wulile na ka ha hi mahlweni lezaku: “Hi pswalelwe n’wana, hi nyikilwe a nisanyana, a wuhosi gi vekilwe makatleni yakwe; yena i ta vitanwa…Hosi ya Kurula. A kufuma kakwe ku ta enzeleka, ni kurula ku nga ta kuva na magumo.” (Isaya 9:6, 7) Xungetano hi mufumo lowo, Jesu i gonzisile valanzeli vakwe a ku khongelisa lezi: “A wute mufumo wa wena. Kuranza ka wena a ku mahiwe misaveni, kota lezi ku mahiwako le tilweni.” (Mateu 6:10) Kota lezi hi to zi wona mahlweni a bhukwini legi, lokuloku a Mufumo wa Nungungulu wu ta fuvisa a mifumo yontlhe ya tiko legi, zonake wona wu ta valeta yona yontlhe. (Danieli 2:44) Zalezo a Mufumo wa Nungungulu wu ta hunzula misava yiva paradise.
A TIKO GISWA GI TSHINELE!
15 A Biblia ga hi tiyisa: “Hi kota ya xitsumbiso xakwe [Nungungulu], hina ha langutela a matilo maswa ni misava yiswa, lomu a kululama ku tshamileko kona.” (2 Pedro 3:13; Isaya 65:17) Ka zikhati zo kari loku a Biblia gi kumbuka “misava,” gi wulawula hi vanhu lava va hanyako misaveni. (Genesisi 11:1) Hikwalaho a “misava yiswa” yo lulama wuhlengeli ga vanhu lava va amukelekako mahlweni ka Nungungulu.
16 Jesu i tsumbisile lezaku a misaveni yiswa leyi yi tako, lava va amukelekako mahlweni ka Nungungulu va wa ta amukela a xinyikiwo xa “wutomi ga pinzukelwa.” (Marku 10:30) Maha wuxinji u vulula a Biblia ga wena ka Johani 3:16 ni Johani 17:3, u gonza lezi Jesu a nga ku ngalo hi fanele ku zi maha kasi ku kuma wutomi ga pinzukelwa. Makunu, wona a makatekwa lomu ka Biblia lawa ma to buziwa hi lava va ti kombako na va fanela ku amukela a xinyikiwo lexo xo saseka hi ka Nungungulu Paradiseni gi tako misaveni.
17A kubiha, yimpi, wugevenga, ni timholova zi nga ta hava kona. “A wakubiha a nga ta kuva kona…Kanilezi lava va rulako va taga tshomba ya tiko.” (Tisimu 37:10, 11) A kurula ku tava kona hakuva ‘Nungungulu i ta maha a tiyimpi ti khawula kala magumelweni ya misava.’ (Tisimu 46:9; Isaya 2:4) Zonake “a wakululama i ta hluka; ni kurula ku ta anza, kala a hweti yi ngave kona”—lezo zi wula a ku kala kupinzuka!—Tisimu 72:7.
18A vakhozeli va Jehova va ta hanya kuruleni. Laha a vaIsraeli va zikhati za kutsaliwa ka Biblia va nga kari va ingisa Nungungulu, va wa hanya kuruleni. (Levi 25:18, 19) Zi ta tsakisa nguvu a ku hanya kuruleni ko fana ni loko Paradiseni!—Isaya 32:18; Mika 4:4.
19A kuvumaleka ka zakuga ku nga ta hava kona. A muyimbeleli wa Tisimu i yimbelele aku: “A mavele ma ta pfuna nguvu tikweni ni lomu hehla ka zitsunga.” (Tisimu 72:16) Jehova Nungungulu i ta katekisa a valulamileko vakwe, niku ‘a misava yi ta humesa a mihanzu ya yona.’—Tisimu 67:6.
20A misava yontlhe yi ta maha paradise. Tiyindlu tiswa ni masimu yo saseka zi ta tata a misava leyi yi nga onhilwe hi vanhu va vaonhi. (Isaya 65:21-24; Kuvululelwa 11:18) Laha a xikhati xi hunzako, a zipanze za misava lezi zi sinako zi rimilwe zi ta anza kala a xirenzelekwani xontlhe xa misava xi maha xo saseka ni xo pfuna a ku fana ni simu ga Edeni. Niku Nungungulu cima a nga ta tsika ku ‘vulula canja gakwe, a xurisa zontlhe lezi zi hanyako.’—Tisimu 145:16.
21Ku tava ni kurula xikari ka vanhu ni zihari. A zihari za khwati ni zifuyo zi taga zinwe. Hambu nwanana tsongwani a nga ta chava zihari lezi zi levako ka xikhati lexi hi nga ka xona.—Isaya 11:6-9; 65:25.
22A mababyi ma ta fuva. Kota Mufumeli wa Mufumo wa le tilweni wa Nungungulu, Jesu i ta chuma a mababyi hi laha ku anzileko nguvu a ku hunza a xikhati lexi a nga hi kona misaveni. (Mateu 9:35; Marku 1:40-42; Johani 5:5-9) Zonake “a ku na muaki ni munwe a ta ngaku: Nza babya!”—Isaya 33:24; 35:5, 6.
23A varanzekako va hina va fileko va ta tlheliselwa wutomini na va rinzela ku nga hafi. Vontlhe lava va etleleko kufeni na va hi maalakanyweni ya Nungungulu va ta vuxiwa hi ka vafileko. Hakunene, “ku tava kona a kuvuka ka valulamileko ni va nga lulamangiko.”—Mitiro 24:15; Johani 5:28, 29.
24 Hakunene, ku na ni wumanziko go tsakisa legi gi rinzelako lava va hlawulako a ku gonza ni ku tirela Muvangi wa hina wa Hombe, Jehova Nungungulu! Jesu i wa kari a wulawula hi Paradise legi gi tako misaveni a xikhati lexi yena a nga tsumbisa a xigohi lexi xi fileko laha tlhelweni gakwe, aku: “U tava na mina Paradiseni.” (Luka 23:43) Za lisima nguvu a kuva hi gonza zo tala xungetano hi Jesu Kristu, ku nga loyi a to tiriswa lezaku a zikatekiso zontlhe lezo zi koteka.
LEZI A BIBLIA GI ZI GONZISAKO
- A khungo ga Nungungulu ga ku maha lezaku a misava yiva paradise gi ta tatiseka.—Isaya 45:18; 55:11.
- Satani hi yena a fumako tiko legi.—Johani 12:31; 1 Johani 5:19.
- A tikweni giswa legi gi tako, Nungungulu i ta neha zikatekiso zo tala ka vanhu lava va ingisako.—Tisimu 37:10, 11, 29.
Ziwutiso Za Xigonzo
1. Hi Gihi khungo ga Nungungulu xungetano hi misava?
2. (a) Hi zi tivisa kuyini lezaku a khungo ga Nungungulu xungetano hi misava gi ta tatiseka? (b) Gi wula yini a Biblia xungetano hi ku a vanhu va hanya kala kupinzuka?
3. Hi wahi a matshamela yo biha lawa ma nga kona zalezi misaveni, niku ziwutiso muni zi vuxiwako hi wona?
4, 5. (a) Himani hakunene loyi a wulawulileko na Eva hi ku tirisa a nyoka? (b) Zi nga kotekisa kuyini a ku a munhu loyi a nga hi mu nene, na a tsumbekile a maha khamba?
6. Zi mahekisile kuyini lezaku a n’wana wa Nungungulu wa moya ni wa ntamu a maha Satani Diyabu?
7. (a) Hikuyini Adamu na Eva va fileko? (b) Hikuyini vontlhe lava va nga pswalo wa Adamu va khosahalako ni kufa?
8, 9. (a) Xana Satani a nga hava a phikizile Nungungulu hi ndlela muni? (b) Hikuyini Nungungulu a nga kala ku daya a vahluwuki ka xikhati xalexo?
10. Xana wena u nga yimela a tlhelo ga Jehova kasi ku hlamula a kuphikiza ka Satani hi ndlela muni?
11, 12. (a) Xana a xiringo xo kari xa Jesu xi kombisile kuyini lezaku Satani hi yena mufumeli wa tiko legi? (b) Zini kambe lezi zi seketelako ku ngalo Satani hi yena mufumeli wa tiko legi?
13. Hikuyini ku nga ni xilaveko xa tiko giswa?
14. Himani loyi a hlawulilweko hi Nungungulu a kuva Mufumeli wa Mufumo Wakwe, niku xana lezo zi wulilwe na ka ha hi mahlweni hi ndlela muni?
15. Xini a “misava yiswa”?
16. Xinyikiwo muni xa lisima nguvu lexi Nungungulu a to nyika lava va amukelekako ka yena, niku zini lezi hi faneleko ku maha kasi ku xi kuma?
17, 18. Hi nga tiyisekisa kuyini lezaku ku tava ni kurula ni kutshamiseka matshanwini wontlhe misaveni?
19. Hikuyini hi zi tivako a ku ku tava ni zakuga zo tala tikweni giswa ga Nungungulu?
20. Hikuyini hi zi kotako ku tiyiseka lezaku a misava yontlhe yi ta maha paradise?
21. Zini zi kombako lezaku ku tava kona kurula xikari ka vanhu ni zihari?
22. Zini zi to humelela a mababyi?
23. Hikuyini a kuvuxiwa ka vafileko ku to neha kutsaka timbilwini ta hina?
24. U ti zwisisa kuyini xungetano hi ku hanya Paradiseni laha misaveni?


c: text/html

text:
Txizimu txi lava txani ka vathu?
MBIMO yi u xalelako mwendo kuengisela madungula, u ziva to tala ti ti mahekako ha mafuni, ngu txikombiso, tiyimbi ni wutherorisi. Kutilava u xaniswa ngu malwati o kari mwendo kufelwa ngu wu u mdhundako.
U nga ti wotisa tiya:
Ina ngu wona wuwa wutomi awu Txizimu txi ni navelelako wona ani ni mwaya wangu?
Nji txani txi txi nga ni vhunako ti to ni lwisana ni sikarato?
Ina hi ni themba ya ti to hi na hanya ngu kudikha ha mafuni?
Bhiblia ya xamula siwotiso soneso.
BHIBLIA YI WOMBA TI TO TXIZIMU TXI THEMBISILE WUMANGWANA WU WU TSAKISAKO.
Vathu kha va na mbi lwala, kukumba ni kufa.—Mtuletelo 21:4
“Sidiya si na ndaka.”—Isaya 35:6
“Maso a dibhofu ma na wona.”—Isaya 35:5
Vafi va na tshumela ve hanya.—Johane 5:28, 29
A walo wu a no khene na lwala.—Isaya 33:24
Ku na va ni sakudya so tala.—Masalmu 72:16
AWE U NGA PFISISA ATI BHIBLIA YI TI WOMBAKO
Ti nga wonekisa ku nga bha ati Txizimu txi ti thembisako mayelano ni wumangwana i mloro. Kambe Txizimu txi khene i singa kale, totshe ti txi ti thembisako ku ti maha ti na maheka. Bhiblia ya txhamusela ti to txi na ti mahisa ku txani toneto.
Makhaloni ko wombawomba ngu wumangwana wonewo wo tsakisa, Bhiblia ya hi vhuna ti to hi va ni litsako konku. Alakanya ngu sikarato sa wena. Kutilava txikarata txa timale, txa mwaya, txa malwati mwendo kufa ka mngana mwendo dixaka dako. Bhiblia yi nga kuvhuna ti to u xula sikarato soneso. Ni ku u na tsaka ngu kuziva ti to Bhiblia yi si xamulisa ku txani siwotiso si si londiselako:
Ina hi na tshumela hi ma wona kambe maxaka ni vangana vathu ava va ngafa?
Hi nga tsaniseka ngu nzila yihi ti to Txizimu txi na maha totshe ati txi nga ti thembisa?
I di ti to wa lera dibhuku diya, ti komba ti to u lava kupfisisa ati Bhiblia yi ti wombako. Dibhuku diya di na kuvhuna. Tindimana ti ni siwotiso si si no kuvhuna ti to u pfisisa Bhiblia. Timiliyoni ta vathu ti tsakisilwe ngu txivhuno txa Tifakazi ta Jehovha ti to ti kupfisisa Bhiblia. Anawe u na txi dhunda txivhuno txonetxo. Hi navela ti to Txizimu txi ku katekisa ti to u pfisisa ati Bhiblia yi ti wombako.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Revision as of 19:55, 27 May 2016
Note: This topic has been unedited for 553 days. It is considered archived - the discussion is over. Do not add to unless it really needs a response.
HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI


text:
TXIENGE 3
Nzila yo lulamisa sikarato
“Ngutungutu khutalelani kurandana nguko lirando la fenengeta mtalo wa siwonho.”
Ku nga ti awe ni mkatako mi txi khata kuzumba motshe, mi na va ni sikarato so hambana hambana. Ti nga va ti txi mahwa ngu ku mi ku ni mialakanyo yo hambana, matipfelo, ni nzila yi mi nga kuliswa ngu yona. Mwendo ti nga va ti txi mahwa ngu vathu vamwane mwendo timhaka timwane ni ngu simahakalo so mbi si rinzela.
Mbimo yimwane hi nga tipfa hi txi navela kuvayilela kulwisana ni sikarato, kambe diBhibhele di hi kuzeta ti to hi lwisana ni sikarato sathu. (Matewu 5:23, 24) Nzila ya yinene yo lulamisa sikarato ngu thumisa matshina a milayo ya diBhibhele.
1 BHULANI NGU TXIKARATO TXA KONA
ATI DIBHIBHELE DI TI WOMBAKO: “Ku ni . . . mbimo yo wombawomba.” (Eklesiasta 3:1, 7) Tsanisekani ngu ti to ma ti ninga mbimo yo wombawomba ngu txikarato txa kona. Ngu ku thembeka gela mkatako nzila yi u ti pfako ngu yona ni ti u ti pimisako ngu mhaka yoneyo. Mbimo yotshe ‘wombawomba ditshuri’ ni mkatako. (Vaefesu 4:25) Hambi mi di henyile vayilelani moya wo lava kulwisana. Xamulo yo rula ya tsivela mazunga.
Hambi mi singa ni mawonelo ya ma fanako, vanani ni wunene, kambe mi nga divale ku kombisana lirando ni txithavo. (Vakolosa 4:6) Ngu txikuluveta duketani kululamisa txikarato kambe mi nga lekeni ku bhulisana.
NGU TIHI TI U NGA TI MAHAKO:
Vekani mbimo yi mi no bhula ngu txikarato atxi txi kuho
Ku nga ti idi mbimo yako yo engisela, vayilela ku m’bela mkanani mbimo yi a wombawombako. Anawe u na yi mana mbimo yo wombawomba
2 ENGISELA U TSHUMELA U PFISISA
ATI DIBHIBHELE DI TI WOMBAKO: “Zumbani ngu kurandana . . . mi txi palisana ngu ku kombisa txithavo ka mmwane ni mmwane.” (Varoma 12:10) Nzila yi u engiselako ngu yona nja lisima. Duketa ku pfisisa mawonelo a mkatako u tshumela ‘u va ni wumbilu . . . ni ku tiveka hahatshi’. (1 Pedro 3:8; Jakobe 1:19) U nga mahi nga wa mu engisela na u si mu engiseli. Ti txi koteka leka ti u ti mahako u mu engisela kwati, mwendo ku mkombela ti to mi ta bhula ngu mhaka yoneyo ka mbimo yimwane. Ku nga ti mkatako u txi mmaha mngana wako, ‘dihika dako di na mbi henyiswa ngu txikuluveta’.
NGU TIHI TI U NGA TI MAHAKO:
Yana masoni u txi mu engisela na u si msolasoli, hambi ti a ti wombako ti si ku tsakisi
Pfisisa kwati mhaka ayi a yi wombako. Wona ati khohe yakwe yi wonekisako tona ni ti dipswi dakwe di pfalisako tona
3 MAHANI TI MI NGA PFANA KA TONA
ATI DIBHIBHELE DI TI WOMBAKO: “Ku ni wuyelo ya yinene ka kutikarata kumwane ni kumwane, kambe dipswi da txisofu basi kha di mani txilo.” (Swivuriso 14:23) Ku tumelelana ka mhaka yo kari kha ti eneli. Mi fanete ku maha ati mi nga pfanana ka tona. Eto ti nga lava ti to mi thuma ngutu ni kumaha mizamo, kambe ti nava ni wuyelo ya yinene. (Swivuriso 10:4) Ku nga ti mi txi thumisana, mi na mana “hakelo ya yinene” ya mthumo wanu wo tikarata.
NGU TIHI TI U NGA TI MAHAKO:
Wonani ti to ngu tihi ti mmwane ni mmwane wanu a nga ti mahako ti to mi lulamisa txikarato txanu
Mbimo yimwane ni yimwane xolisisani ti se mi nga kota kutimaha


text:
1Jutiya mapwa tokwe Herot to king apukolaka daro gisi tiki Mariya Jisas ni Betelehem ko tiki ya ti ra. Ti rasiwani dani ini nika sukwa mapwa tokwe dau hambwandau himako Jerusalem ko tiki wu tani ya wu sawe, 2“Ka che ako, Jutiya himako i king apukolaka wa'aino che soki dau? Rini ni mekuro isangi nika sukwa tokwe nu heiro. Wosini rini ni lotu nu wo ki nu tanda.” 3Ete wowani Herot king apukolaka o mwanji hinga ri mendikoni ete ri apapana. Wowani Jerusalem pe himiyama hurahama wunu okwe o hingambwa ya wu apapana. 4Wofunu Herot ele Jutiya kipe puris hima i apukolaka lenga Gotri lo mwanji hambwandau hima lenga wunu ri wausini ya wunu ri sili, “Ka Kurais so ko ki sirakondau?” 5Ete wowani wunu ga ya rini wu sawe, “Jutiya ki dau Betelehem ko tiki. Imbihumbwa Gotri mwanji bwarakarandaro hima ka hinga sawero, 6‘Mini Jutiya kipe Betelehem. Mini apa Jutiya ni aulindau hima laka lei nindo ki jepini mi sirinandau hinga ti, mina. Minambwe naha. Hinde wowani, mini ki hima apukolaka fo sukwakondau, wowa rindo ai hima kupu, Isurel, leni ri aulindakonda.’” 7O mwanji hinga ti Herot ri mendifuni nika sukwa mapwa tokwe dau hambwandau hima ele ni ya wunu sili, “Hinde gisi naha ki ka isangi siraro?” 8Wowani rini wu sawewani wunu ri humbwewani Betelehem ko tokwe wu ikowani ya ri sawe, “Ku ini tau kwambu ku ani ka che ma ku wakinehei. E, ku heiwa mwanji ti ma ku ani humbwewa a mendi. Wowa ani okwe ani ini rini ni a lotu wo.” 9Wowani wunu king apukolaka ri mwanji ti wu mendisini ya wu i. Wondawani ka isangi imbihumbwa nika sukwa mapwa tokwe wu heiro o isangi to ai mwaseni ini o che tukuyandau aka tuwo tenge naha ki ya da. 10Wosiwani o isangi ni wu heikoni sembe wuhi ti kipe naha ya i. 11Ete wosini o aka ki wu raruni wu heiwani o che ri nuwai Mariya ga ya da. Wondawani, wu opulisini seke wuhi ti wu ombungwesini o che ni ya lotu wo. Wosini bokis wuhi ti wu tukwasini ele mwa'ambwe kipe naha ya rini wu ha, gol, kuwa chele hiki saindau paura ti, e, kuwa chele mwa'ambwe hi foti, sanda. 12Wosini wu tukuyandawani Gotri niliki tukuki tiki autangi mwanji wunu hani ya sawe, “Apa Herot tambwa ku ai i kei.” Ete wowani nurumbu numbo ba fotiki wui ko tokwe ya wu i. 13Wu isiwani Apukolaka i ensel fo tani Josep ni tukuki tiki ya rini sawe, “Ma saini mi che humwe rani Isip ko laka tokwe akini i. Wosini Isip ko laka tiki ya ma ete dawa mwanji fo mini a sawewa pwe mi bwe ta. Hinde wowani, Herot o hurahama che ni wakineheisini o rini yeni si ki ri hambwandau.” 14O hinga nawani Josep saini ri che humwe rani Isip ko tokwe niliki ya ete wu i. 15Wu isini Isip ko tiki ete wu da dani Herot haro gisi tiki ya wu ambwe. O sumbu hinga siraro ti, ka Apukolaka i mwanji bwarakarandaro hima ri takisopo tiki bwaro mwanji hingambwa mwe naha siraro. Ka hinga ri sawero, “Hurahama che ahi Isip ko tiki o da. Wosiwani rini ani uchawani taro.” 16Dani ini Herot hambwahiro, kale nika sukwa mapwa tokwe dau hambwandau hima le rini gamboro. O keke sembe rihi ti enge omwesika ya rini a. Ete wokoni hima fwele ri humbwewani Betelehem ko ga o ko ni takaisini dau ko ele ga tinda ya wu i. Wu ini hurahama che asama fisi diki nambwe ele che hinga tinda ete ya wu yeni si. O sumbu hinga Herot wosiro ti, kale hambwandau himako rini sawero mwanji tini ri ai kilisini asama fisi ni diki nambwe che leni wu ye ki ri sawero. 17Ka sumbu hinga ti, Gotri mwanji bwarakarandaro hima, Jeremaiya, to sawero hingambwa siraro. Ka hinga ri sawero. 18“Wu mendiwani Rama ko tiki ata fo gindani au laka ya ichakanda. Resel to ele ti che le keke ya ti ichakanda. Wondawani ele himiyama hurahama ti sembe hinde tini wu wahapi kumbwa. Hinde wowani, kale ti che tini ga da nambwe.” 19- 20Wosiwani dani ini Herot ya ha. Ete wosiwani Isip ko tiki Apukolaka i ensel Josep tambwa tukuki tiki tani ya rini sawe, “Ma saini o che ri nuwai ga ma fini rani Isurel ko tokwe ai i. Ka che ni yeni si ki hambwandaro hima le hahiro.” 21Ete wowani Josep ri saini ri che humwe ga Isurel ko tokwe ya wu ai i. 22Wu ini ya ri mendi, Akeleyas to ri yapai Herot i wa tiki Jutiya lei King apukolaka ri etiro ti. O keke Josep o mapwa ki ri i kinani ya ri aki. Wowani tukuki fotiki Gotri Josep ni sawewani Galili mapwa tokwe ya ri i. 23Ri ini ko fotiki ya ri liti. O ko hi ti, Nasaret. Woro o sumbu hinga sukwaro ti, Gotri mwanji bwarakarandaro hima lei mwanji hingambwa mwe naha siraro. Wunu ete sawero: “Wunu apa Nasaret pe hima hinga ya rini wu uchakonda.”
Copyrighted Material
Learn More


text:
GIHEVBULO 14
Mufumu wu na Fumago Mafu Yatshavbo
U ngu wuti Mufumu hi ganeyago khuwo?— Khidzo, Mufumu wa Nungungulu. Mufumu wowo khuwo wu na vbindrugedzago mafu ma khala paradhesi. U ngu dzina guti simbe si yelanago ni Mufumu wowo?—
Yatshavbo mifumu yi na ni pfhumu. Pfhumu ya gu fuma vathu va tigoni gwayo. U ngu dziti gu khuwe khu mani Pfhumu nya Mufumu wa Nungungulu?— Khu Jesu Kristo. Uye o khala ndzadzini. Nugunugu uye a na fuma vathu vatshavbo mafuni! Ina hi na tsaka gikhati Jesu a na fumago mafu yatshavbo?—
Ginani u gi lindreyago Paradhesini?
Hi na tsaka ngudzu! Vathu Paradhesini kha va na nga dwana gambe ambari gu hongowa nyimbini. Vatshavbo va na golana. Mwalo muthu a na dwalago ambari gufa. Sikhumu si na wona, sigwiri si napwa, sikhurubwa niso si na tutuma ni gundragandraga. Vathu vatshavbo va na ba vari ni guhodza nya gungi. Sirengo si na khala dzipari nya simbe sirengo ni dzipari nya vathu. Vathu va fudego va na wuswa va vbanya gambe. Vama ni vanyamayi nya vangi u hevbudego khavo omu nya bruxura yeyi nya nga Rebheka, Rahabhe, Dhavhidhe ni Eliya, anavo va na wuswa va vbanya gambe! U ngu dzina gu vati gikhati va na wuswago?—
Jehovha a ngu gu gola nigu o vbweta gu khuye u tsaka. Wa gu simama gu hevbula khu Jehovha ni gu mu engisa, u na vbanya kala gupindruga paradhesini nya gumbure! Khiso u si vbwetago isoso?—


text:
MWAHA 13
Mucicimihe Yamahala Ya Ekumi
1. Taani onivanhe ekumi?
YEHOVA “Muluku a ekumi.” (Yeremiya 10:10) Owo tonipatunxe nave anivaha ekumi. Piipiliya onnanleela wi owo “opatunse itxu sothene, nave sopatusiwa sinnakhala wa nthowa na okhwela [wawe].” (Wupulula 4:11) Aai, Yehova onachuna wi nikhale akumi. Ekumi yamahala enarwa wa yoowo.
2. Tiheeni nnaphwanelaahu weera wi nipuhe phaama ekumi ahu?
2 Yehova onnanivaha yeeyo nnachunaahu wi nikhale akumi, ntoko yoolya ni maahi. (Saweriwa T’arummwa 17:28) Nyenya opwaha yeeyo, owo onachuna wi nipuheke ekumi. (Saweriwa T’arummwa 14:15-17) Wi nipuhe phaama ekumi ahu, nnaphwanela wiiwelelaka malamulo a Muluku.
MULUKU ONOONA HAI EKUMI
3. Tiheeni Yehova enreiye ni Kayine amanle omwiipha Apele?
3 Piipiliya onnanihusiha wi ekumi ahu ni ekumi ya achu akina ti yookhweleya wa Yehova. Ntoko yootakiherya, vaavaa Kayine—mwana a Aatamu ni Haava—aareiyeno wiica otokweene ni munneeni Apele, Yehova aamulopola Kayine wi owo aaphwanela wiikasoopaka ni esara awe. Nyenya Kayine hawiriyanne, nave owo aatepa onanariwa ophiyerya “àmphoreiha munnawe ni àmwipha.” (Maphatxuwelo 4:3-8) Yehova aamulaka Kayine nthowa na omwiipha munneeni Apele. (Maphatxuwelo 4:9-11) Mwawiihiiha, esara ni wiica ichu soonanara ntakhara sinnatannya owanawana ni wiiphana. Muchu yoowo oneera ichu ntoko seiha hanii aakhele ekumi yoohimala. (Mwaalakhanye 1 Yohani 3:15.) Wi nimuhakalalihe Yehova, nnaphwanela ohuserya waasivela achu oothene.
4. Malamulo Muluku aavanheiye Aisarayeli ananihusiha eheeni vooloca sa yamahala ya ekumi?
4 Ivinrevo iyaakha sincipale, Yehova ahooneiha wi onnacicimiha ekumi vaavaa aavanheiye Malamulo Khumi wa Moose. Nlamulo nimoha na yaawo nnaloca ha: “Ohimwipheke mutxhu.” (Malamulo 5:17) Wakhala wi muchu oomwiipha muchu mukhweiye mwaayiini, owo tho aaphwanela wiiphiwa.
5. Muluku onoona hai vooloca sa oyeeha erukulu?
5 Muluku onoona hai vooloca sa oyeeha erukulu? Ophiyerya tho ekumi ya mwaana orupaliwe ti yasisapo wa Yehova. Mu Nlamulo na Yehova naavahiwe Aisarayeli, Yehova aaloca wi muchu aahaala ommana mai orupanle nave ophiyerya erukulu emoramo, muchu owo aaphwanela wiiphiwa. (Mwaalakhanye Mukwaha 21:22, 23; Salumu 127:3.) Ela enanihusiha wi oyeeha erukulu echu yoonanara.
6, 7. Nnii nooniherye hai wa Yehova wi ninnacicimiha ekumi ahu ni ya akina?
6 Nnii nooniherye hai wa Yehova wi ninnacicimiha ekumi ahu ni ya akina? Moorweela wa oheera echu pure yaahaala okuha ekumi ahu ni ya akina va yawoopiha. Mwawiihiiha hannaphwanela omulya soona, esuruma naari opharihela moonanara mirece, ntakhara iho sinnanariha mwiili ahu nave inanwerya oniipha.
7 Muluku oonivaha mwiili ni ekumi ahu, nave nnaphwanela opharihela phaama ntoko Muluku onachuneleiyevo. Ti woochuneya tho opwachaka phaama mwiili ahu. Neerano hiiha, nnahaala okhala a weela va miithoni va Muluku. (Aroma 6:19; 12:1; 2 Korinto 7:1) Hiyaano hanniwerya omurumeela Yehova, mulipa oovaha ekumi, wakhala wi hinnacicimiha ekumi. Naamwi okhalaka woovila ohiya sookhovelela soonanara, Yehova onahaala onikhaviherya wakhala wi ninniilipixerya woona ekumi okhala yasisapo.
8. Tiheeni nnaphwanelaahu weera wi nihikuhe ekumi ahu ni ya akina va yawoopiha?
8 Noohuserya wi ekumi yamahala yoochuneyaxa. Yehova onaweherya wi nnahaala weera yeeyo nnaweryaahu wi nihikuhe ekumi ahu ni ya akina va yawoopiha. Nnahaala weerano yeeyo moorweela wa mukhalelo nneecihaahu ekaaro ahu, moota naari yoowela ekina. Ninnasepa opaka makupa mu apaxakhwe naari echu ekina yawoopiha. (Salumu 11:5) Hiyaanotho ninniilipixerya orehererya empa ahu. Yehova aahaalamulela Aisarayeli: “Mwatekaka empa esyani, osulu waya musiryewo ni etarato [naari, evaranta] wi muhikhale ni mulatxu wa nthowa na mutxhu oni uwele vathi.”
9. Nnaphwanela waakhalihaka hai axinama?
9 Ophiyerya tho mukhalelo nnaakhalihaahu axinama onnamvolowela Yehova. Owo onneemererya wi niwiipheke axinama wi naapake mathaapa naari yoowara, nave onneemererya wi niwiipheke axinama wi niisaakihe. (Maphatxuwelo 3:21; 9:3; Mukwaha 21:28) Hannaphwanela owiiphaka axinama mwapuremwapure.
OCICIMIHA WEELA WA EKUMI
10. Nnasuwela hai wi nikhami nneemelela ekumi?
10 Nikhami ti naweela wa Yehova, ntakhara nikhami nneemelela ekumi. Kayine amanle omwiipha Apele, Yehova aaloca ni Kayine: “Ephome ya munna à ennakiveka nthorihelo.” (Maphatxuwelo 4:10) Ephome ya Apele yeemelela ekumi awe, nave Yehova aamulaka Kayine nthowa na omwiipha Apele. Evinre maahi mancipale mmahiku a Noowa, Yehova wiiliwiili ahooneiha wi nikhami nneemelela ekumi. Yehova amvaha Noowa ni emusi awe waapharihela axinama ntoko mathapa. Owo aaloca: “Sothene inetxà ni iri n’ekumi ti solya sanyu, ntoko kovan’hakani miri mikithi.” Mwawiihiiha, yaakhalavo echu yeeyo Yehova aawatihaleiye wi ehilyeke: “Nto muhikhùreke enama nnikhami nene.”
11. Nlamulo taani vooloca sa nikhami Muluku aavanheiye nloko na Isarayeli?
11 Ivinre iyaakha 800 Yehova amanle omuleela Noowa wi ahilyeeke ephome, owo aahuuluulela nlamulo nla wa achu awe: “Akhala mutxhu a Isarayele nari namarwa onakhala n’atxhu a Isarayele, aya osaya ni ìpha enama nari epalame enakhùriwa, avuviherye vatxheyani ephome ni ùhèle.” Owo tho aaloca: “Muhilyeke nikhami.” (Onamukutxho 17:13, 14) Nlelo Yehova onachuna wi achu awe yooneke nikhami okhala naweela. Awo yaaphwanela okhuura enama nyenya ohiya nikhami. Vaavaa yaamwiiphaaya mwaaxinama wi emukhuure, awo yaaphwanela ovuuviha nikhami ni wuuheela.
12. Akiristu anaphwanela woonaka nikhami mmukhalelo taani?
12 Iyaakha vakhaani Yesu amanle okhwa, arummwa ni asitokweene a mmulokoni Weekiristu o Yerusalemu yaalakelela wi makupa a Malamulo yaavahiwe a Isarayeli yaanaphwanela ocharihiwa ni Akiristu. (Mwaalakhanye Saweriwa T’arummwa 15:28, 29; 21:25.) Yehova aahaakhaviherya wiiwexexa phaama wi nikhami tinasisapo wa yene nave nlelo awo yaaphwanela woonaka ntoko naweela. Akiristu oopacerya hiyaaphwanela olya naari owurya nikhami naari omukhuura mwaaxinama oonyopocholiwa. Wakhala wi awo aaheerano yeela, yaahaala okhala echu yoonanara ntoko olapela masololo naari ocapaheya. Ovinyerya elukuluku yeeyo oya ohoolo, Akiristu eeparipari annakhooca olya naari owurya nikhami. Hanka mmahiku ahu? Yehova nlelo onachuna wi nooneke ephome okhala naweela.
13. Ntakhara heeni Akiristu hanaphwanela weemererya ovahiwa naari ovaha nikhami?
13 Apwanne eyo enataphulela wi Akiristu anaphwanela okhoocaka ovahiwa nikhami? Aai, ti yeeyo. Yehova oolamulela wi nihilyeke naari owurya nikhami. Wakhala wi totore ohooleenani wi muhiwureke soohapala, mwahaala oveka wi muheleliwe mmixipheni? Mweeparipari hooye! Mmukhalelo mmohamoha, nlamulo na ohilya naari owurya nikhami nnataphulela wi hannaphwanela weemererya ovahiwa naari ovaha nikhami.
14, 15. Ntakhara heeni ti yoochuneya Akiristu ocicimiha ekumi ni omwiiwelela Yehova?
14 Hanka wakhala wi totore onleela wi naahivahiwa nikhami nnahaala okhwa? Muchu ori oothene ookhalano murici wa olakelela waakhanle wi onahaala wiiwelela nlamulo na Muluku vooloca sa nikhami. Hiyaano Akiristu ninnacicimiha vancipale yamahala ya ekumi, mwawiihiiha ninnaavya mukhalelo mukina wa oloola wi nikhale akumi; nyenya hanneemererya waakhela nikhami.
15 Ninneera soothene nnaweryaahu wi nikhale akumi, ntakhara wi ekumi ti yasisapo wa Muluku, mwawiihiiha, hanneemererya waakhela naari ovaha nikhami. Echu eri yoochuneyaxa ori omwiiwelela Yehova ohiya ochekela malamulo awe nthowa na ochuna waakiha ekumi. Yesu aariye: “Ole onasya ovulusa ekumi awe, onamuyelela; nto yole oni ayelele ekumi awe wa nthowa naka, onarwa aphwanya.” (Mateu 16:25) Ninnamwiiwelela Yehova ntakhara ninnamusivela. Owo tosuwenle yeeyo eri yaphaama wa hiyaano nave ninnoona ekumi okhala echu yasisapo ni yaweela ntoko Yehova onooneiye.
16. Ntakhara heeni akapuro a Muluku anamwiiwelelaaya Yehova?
16 Akapuro oororomeleya a Muluku ari oolakelela wiiwelela nlamulo na Muluku vooloca sa nikhami. Awo hanalya naari owurya nikhami, nave haneemererya waakhela nikhami nthowa na oloola. * Mwawiihiiha, awo anneemererya mukhalelo mukina wa oloola wi evuluxe ekumi aya. Awo anneemererya wi Mpatuxa a ekumi ni nikhami osuwela yeeyo eri yaphaama wa yaawo. Apwanne hamuneemererya wi owo tosuwenle yeeyo eri yaphaama wa nyuwo?
MUKHALELO MMOHA WA OPHARIHELA NIKHAMI YEHOVA EEMERENREIYE
17. O Isarayeli, tuuvi waari mukhalelo mmoha wa opharihela nikhami weemereryiwa ni Yehova?
17 Mu Nlamulo Muluku anvanheiye Moose, Yehova aaloca wa a Isarayeli: “Ekumi ya enama enakhala munikhamini. Apwiya ahorumani oyeherya v’altarini ephome ntoko mukutxho woleveleliwano sotxheka sanyu [naari, oveka nikhurumuwelo]: txhiri ephome ennavaha wàkhela nlevelelo, ntakhara yokhalano ekumi.” (Onamukutxho 17:11) Vaavaa a Isarayeli yaachekaaya, awo yaanaakhela nlevelelo na Yehova moorweela wa ovaha mukucho wa axinama ni yaanayeeherya nikhami va altare ari mu empa ya Yehova. Ola waari mukhalelo mmoha Yehova eemereryeiye wi a Isarayeli ephariheleke nikhami.
18. Ekari taani nryaahuno nthowa na mukucho wa Yesu?
18 Vaavaa Yesu aareiye veelaponi ya vathi, owo aavaha ekumi awe, naari nikhami nawe, va nipuro na mukucho wa axinama, wi nleveleliwe soocheka sahu. (Mateu 20:28; Ahebri 10:1) Ekumi wa Yesu yaari yoochuneya ophiyerya Yehova omviiha mookhwani wi aye wirimu, mwawiihiiha Yehova ahaavaha achu oothene ekari ya okhalano ekumi yoohimala.
19. Tiheeni nnaphwanelaahu weera wi nihikhaleno “nthowa [na nikhami]” wa orimeela wa achu?
19 Ninnamuthamalela Yehova wa yamahala yoochuneya ya ekumi! Nave nnachuna waaleela achu wi yakhalano nroromelo wa Yesu, awo anahaala okhalano ekumi yoohimala. Hiyaano ninnaasivela achu, nave nnahaala wiilipixerya waakhaviherya wi ephwanye ekumi yoohimala. (Ezekiyeli 3:17-21) Chiryene, hiiha ntoko murummwa Paulo, nnanwerya oloca: “Mutxhu oni arimele, tahi miyo kirino nthowa [na nikhami], ntakhara kìhohusihani okhwela wothene wa Muluku.” (Saweriwa T’arummwa 20:26, 27) Aai, hiyaano nnahaala wooneiha wi ninnacicimiha ekumi ni nikhami vaavaa nnaaleelaahu akina vooloca sa Yehova ni waaleela wi ekumi ti yoochuneya.
^ par. 16 Wa sooleeliherya sikina vooloca sa opharihela nikhami, moone ipaaxina 77-79 sa liivuru ‘Mwikhapelele mu Osivela wa Muluku,’ olaleeryiwe ni Anamoona a Yehova.


text:
Shumisani Lulimi Nga Nḓila Yavhuḓi
“Takalela-ha fhungo ḽa mulomo wanga . . . Yehova.”—PSALME YA 19:14.
1, 2. Ndi ngani Bivhili i tshi vhambedza mulilo na vhukoni hashu ha u amba?
NGA 1871, ho vha na mulilo ḓakani ḽa Wisconsin ngei Amerika. Wo ṱavhanya u phaḓalala nahone wa fhisa miri i ṱoḓaho u vha bilioni mbili. Ho fa vhathu vha fhiraho 1 200. Zwi re zwone ndi uri ho fa vhathu vhanzhi nga wonoyo mulilo u fhira tshivhalo tsha vhathu vhe vha vhuya vha vhulahwa nga mulilo ngei Amerika. Zwi vhonala u nga ṱhase dzi bvaho kha zwidimela zwine zwa pfuka nga henefho ḓakani dzo thoma wonoyo mulilo muhulu. Zwenezwi zwi ri humbudza ndimana ya Bivhili ine ya ri: “Kudido naho ku kuṱuku ku funga ḓaka ḽihulwane lungafhani!” (Yakobo 3:5) Ndi ngani muṅwali wa Bivhili Yakobo o amba zwenezwi?
2 O amba uri: “Lulimi ndi mulilo.” (Yakobo 3:6) “Lulimi” lu imela vhukoni hashu ha u amba. U fana na mulilo, zwine ra zwi amba zwi nga tshinyadza vhukuma. Maipfi ashu a nga kwama vhaṅwe nga nḓila khulwane. Bivhili i amba uri zwine ra amba zwi nga tshidza kana u vhulaha vhaṅwe. (Mirero 18:21) Fhedzi naa zwenezwi zwi amba uri a ro ngo fanela u amba tshithu nga nṱhani ha uri ri nga amba zwo khakheaho? Na khathihi. Ri nga si litshe u shumisa mulilo nga nṱhani ha uri ri nga swa. Nṱhani hazwo, ri ṱhogomela nḓila ine ra u shumisa ngayo. Sa tsumbo, ri nga shumisa mulilo u itela u bika zwiḽiwa zwashu, u u ora na u ita uri hu vhe na tshedza. Nga nḓila i fanaho, arali ra ṱhogomela nḓila ine ra amba ngayo, ri nga shumisa honovhu vhukoni u itela u hulisa Yehova na u vhuyedza vhaṅwe.—Psalme ya 19:14.
3. Ndi zwithu zwifhio zwiraru zwine zwa ḓo ri thusa u ṱuṱuwedza vhaṅwe musi ri tshi amba?
3 Yehova o ri ṋea vhukoni ha u vhudza vhaṅwe zwine ra zwi humbula na nḓila ine ra ḓipfa ngayo, hu sa londwi uri ri shumisa mulomo kana zwanḓa. Nga zwenezwo, ri nga shumisa hani tshenetshi tshifhiwa tshavhuḓi u itela u ṱuṱuwedza vhaṅwe? (Vhalani Yakobo 3:9, 10.) Ri fanela u ḓivha uri ndi lini hune ra fanela u amba, zwine ra zwi amba na nḓila ine ra zwi amba ngayo.
NDI LINI HUNE RA FANELA U AMBA?
4. Ndi lini hune ra fanela u fhumula?
4 Nga zwiṅwe zwifhinga, ndi zwavhuḓi u fhumula. Bivhili i amba uri “u fhumula hu na tshifhinga tshaho.” (Muhuweleli 3:7) Sa tsumbo, ri a fhumula musi vhaṅwe vha tshi khou amba u itela u sumbedza uri ri a vha ṱhonifha. (Yobo 6:24) Zwiṅwe hafhu, a ri ambi nga mafhungo a tshiphiri na a songo fanelaho u ḓivhiwa nga vhaṅwe. (Mirero 20:19) Musi muṅwe a tshi ri sinyusa, zwi ḓo vha vhuṱali arali ra lingedza u dzika na u sa fhindula.—Psalme ya 4:4.
5. Ri nga sumbedza hani Yehova uri ri a mu livhuha nge a ri ṋea vhukoni ha u amba?
5 Hu dovha ha vha na zwifhinga zwine zwa vha zwavhuḓi u amba. (Muhuweleli 3:7) Hu na tshifhinga tsha u renda Yehova, u ṱuṱuwedza vhaṅwe, u sumbedza nḓila ine ra ḓipfa ngayo na u vhudza vhaṅwe zwine ra zwi ṱoḓa. (Psalme ya 51:15) Arali ra shumisa vhukoni hashu ha u amba nga yeneyi nḓila, ri sumbedza Yehova uri ri a mu livhuha nge a ri ṋea tshenetshi tshifhiwa. Naho zwo ralo, musi khonani i tshi ri ṋea tshifhiwa tshavhuḓi, ri ṱoḓa u tshi shumisa nga nḓila yavhuḓi nga hune zwa nga konadzea ngaho.
6. Ndi ngani zwi zwa ndeme u khetha tshifhinga tsho teaho tsha u amba?
6 Ndi ngani zwi zwa ndeme u khetha tshifhinga tsho teaho tsha u amba? Mirero 25:11 i ri: “Fhungo ḽe ḽa bulwa nga tshifhinga tshaḽo ḽi nga mbumbwa dza musuku dzi ndiloni ya tsimbi-tseṱha.” Maapula a musuku o naka, fhedzi a nga nakesa musi e kha ndilo ya tsimbi-tseṱha. Nga nḓila i fanaho, ri nga vha na zwithu zwavhuḓi zwine ra nga zwi vhudza muṅwe. Fhedzi arali ra khetha tshifhinga tsho teaho tsha u amba, ri nga thusa onoyo muthu nga nḓila khulwane. Ri nga zwi ita hani zwenezwi?
7, 8. Vhahashu vha ngei Dzhapani vho edzisa hani tsumbo ya Yesu?
7 Arali ra sa amba nga tshifhinga tsho teaho, vhathu a vha nga pfesesi kana u ṱanganedza zwine ra zwi amba. (Vhalani Mirero 15:23.) Sa tsumbo, nga March 2011 mudzinginyo na tsunami zwo tshinyadza ḓorobo nnzhi ngei vhubvaḓuvha ha Dzhapani. Ho fa vhathu vha fhiraho 15 000. Naho vhunzhi ha Ṱhanzi dza Yehova vho xelelwa nga miṱa na dzikhonani, vho vha vha tshi ṱoḓa u shumisa Bivhili u itela u thusa vhaṅwe vhe vha vha vhe kha vhuimo vhu fanaho. Vho vha vha tshi zwi ḓivha uri vhunzhi ha vhenevho vhathu vho vha vhe Mabudda nahone vhe na nḓivho ṱhukhu nga ha Bivhili. Nṱhani ha u vha vhudza nga ha mvuwo nga tshenetsho tshifhinga, vhahashu vho vha khuthadza na u vha ṱalutshedza uri ndi ngani zwithu zwi si zwavhuḓi zwi tshi itea kha vhathu vho lugaho.
8 Vhenevho vhahashu vho edzisa Yesu. O vha a tshi ḓivha tshifhinga tsha u fhumula, a dovha a ḓivha na tshifhinga tsha u amba. (Yohane 18:33-37; 19:8-11) Nahone o lindela tshifhinga tsho teaho u itela u gudisa zwiṅwe zwithu vhafunziwa vhawe. (Yohane 16:12) Vhahashu vha Dzhapani vho lindela tshifhinga tsho teaho tsha u vhudza vhathu nga ha mvuwo. Nga murahu ha miṅwaha mivhili na hafu ho no vha na tsunami, vho ṋea vhathu tshibammbiri tshine tsha ri Naa Vhafu Vha Nga Dovha Vha Tshila Zwa Vhukuma? Vhanzhi vho dzhia tshenetsho tshibammbiri nahone vha khuthadzwa nga zwe vha zwi vhala. Na riṋe ri fanela u humbula nga ha mvelele na zwine vhathu vha zwi tenda tsimuni yashu u itela uri ri kone u amba navho nga tshifhinga tsho teaho.
Ri fanela u sa fhela mbilu nahone ri wane tshifhinga tshine vhathu vha nga vha vho ḓiimisela u thetshelesa ngatsho
9. Ndi zwifhio zwiṅwe zwiimo zwine ra fanela u lindela tshifhinga tsho teaho tsha u amba?
9 Ndi zwifhio zwiṅwe zwiimo zwine ra fanela u lindela tshifhinga tsho teaho tsha u amba? Khamusi muṅwe o amba zwithu zwine zwa ri khukhulisa. Nṱhani ha u ṱavhanya u fhindula na u amba zwithu zwa vhutsilu, zwi ḓo vha vhuṱali u ima nahone ra humbula uri: ‘Naa o vha a tshi khou ṱoḓa u mmbaisa? Naa ndi zwa ndeme uri ndi ambe nae nga ha zwe a zwi amba?’ Zwi nga vha zwavhuḓi u fhumula. Fhedzi arali zwi tshi ṱoḓea uri ri ambe nae, ri fanela u thoma ra dzika. (Vhalani Mirero 15:28.) Kana khamusi ri khou ṱoḓa u ṱuṱuwedza miraḓo ya muṱa washu ine i si vhe Dziṱhanzi u ḓivha Yehova. Ri fanela u sa fhela mbilu, ri humbule zwavhuḓi nga ha zwine ra ḓo zwi amba nahone ri wane tshifhinga tshine vha nga vha vho ḓiimisela u thetshelesa.
NDI MINI ZWINE RA FANELA U ZWI AMBA?
10. (a) Ndi ngani ri tshi fanela u khetha zwine ra zwi amba nga vhuronwane? (b) Ndi maambele afhio ane ra fanela u a iledza?
10 Zwine ra zwi amba zwi nga ita uri vhaṅwe vha ḓipfe vhe khwine kana zwa tou u vha ṋaṋisa. (Vhalani Mirero 12:18.) Shangoni ḽa Sathane vhathu vhanzhi vha shumisa maipfi a vhavhaho ane a nga “misevhe” kana “pfumo” ngauri vha ṱoḓa u vhaisa na u sinyusa vhaṅwe. (Psalme ya 64:3) Vhaṅwe vha guda u amba nga yeneyi nḓila kha mimuvi na zwine vha zwi ṱalela kha thelevishini. Fhedzi Vhakriste vha nga si ambe nga nḓila ya vhuhali na i vhaisaho, na nga u ita miswaswo. U swaswa ndi zwavhuḓi nahone zwi nga ita uri zwine ra zwi amba zwi takadze. Fhedzi ri songo vhuya ra shumisa maipfi a u goḓa, zwine zwa vha u amba zwithu zwine zwa shonisa kana u sema muṅwe u itela u seisa vhaṅwe. Bivhili i laya Vhakriste uri vha songo amba “maṱamba.” I dovha ya ri: “Hu songo bva ipfi na ḽithihi ḽo sinaho mulomoni waṋu, fhedzi nga hu bve zwivhuya zwine zwa fhaṱa nga hune zwa ṱoḓea ngaho, uri zwi vhuyedze vhathetshelesi.”—Vhaefesa 4:29, 31.
11. Ndi mini zwine zwa nga ri thusa u khetha maipfi o teaho?
11 Yesu o funza uri “zwo ḓalaho mbiluni ndi zwine mulomo wa amba zwone.” (Mateo 12:34) Zwenezwi zwi amba uri zwine ra zwi amba zwi sumbedza nḓila ine ra ḓipfa ngayo zwa vhukuma. Nga zwenezwo, arali ri tshi funa vhathu nahone ri na ndavha navho vhukuma, ri ḓo khetha maipfi o teaho musi ri tshi amba navho. Ri ḓo amba zwithu zwavhuḓi na zwi ṱuṱuwedzaho.
12. Ndi zwifhio zwiṅwe zwine zwa nga ri thusa u khetha maipfi o teaho?
12 U wana maipfi o teaho ane ra nga a amba zwi ṱoḓa vhuḓidini. Naho Khosi Salomo o vha o ṱalifha, o “elekanya a ṱoḓisesa” u itela uri zwe a zwi ṅwala zwi vhe zwo teaho na zwi takadzaho u zwi vhala. (Muhuweleli 12:9, 10, Bivhili Khethwa) Ndi mini zwine zwa nga ri thusa u ḓivha zwine ra fanela u zwi amba? Ri nga wana nḓila ntswa dza u sumbedza nḓila ine ra ḓipfa ngayo nga u vhala Bivhili na khandiso dzashu. Ri nga guda zwine maṅwe maipfi ane ri si a pfesese a amba zwone. Ri nga dovha ra guda tsumbo ya Yesu ya u amba nga nḓila ine ya ḓo thusa vhaṅwe. O vha a tshi ḓivha zwe a vha a tshi fanela u zwi amba ngauri Yehova o mu funza ‘u tika o netaho nga u amba nae.’ (Yesaya 50:4) Zwi dovha zwa vha zwa ndeme u humbula nga ha nḓila ine maipfi ashu a ḓo kwama ngayo vhaṅwe. (Yakobo 1:19) Ri nga ḓivhudzisa uri: ‘Arali nda amba nga u rali, naa onoyo muthu u ḓo pfesesa zwine nda khou lingedza u mu vhudza? U ḓo ḓipfa hani?’
13. Ndi ngani ri tshi fanela u amba nga nḓila ine ya pfesesea nga hu leluwaho?
13 Isiraele ho vha hu tshi shumiswa phalaphala u itela u sevha vhathu. Muṅwe wa mubvumo wayo wo vha u tshi amba uri vhathu vha fanela u kuvhangana. Muṅwe mubvumo wo vha u tshi amba uri maswole a fanela u thoma u lwa. Edzani u humbula zwe zwa vha zwi tshi nga itea kha mmbi arali mubvumo wa phalaphala wo vha u sa pfali! Bivhili i vhambedza mubvumo u pfalaho wa phalaphala na maipfi a pfeseseaho nga hu leluwaho. Arali ra sa ṱalutshedza mafhungo nga nḓila i pfalaho, vhathu vha nga kanganyisea kana vha tenda zwithu zwine zwi si vhe ngoho. Naho ri tshi ṱoḓa u sumbedza zwavhuḓi nḓila ine ra ḓipfa ngayo, ri fanela u ṱhogomela uri zwine ra zwi amba a zwi vhaisi kana u nyadzisa muthu.—Vhalani 1 Vhakorinta 14:8, 9.
14. Ndi tsumbo ifhio ine ya sumbedza uri Yesu o amba nga nḓila ye ya vha i tshi pfesesea nga hu leluwaho?
14 Mateo ndima ya 5 u swika kha 7 ndi tsumbo yavhuḓi ya nḓila ye Yesu a khetha ngayo maipfi a pfeseseaho nga hu leluwaho. Kha nyambo ye a i ṋekedza, ho ngo lingedza u takadza vhathu nga u shumisa maipfi o serekanaho na a sa ṱoḓei. Nahone ho ngo amba maipfi a vhaisaho vhaṅwe. Yesu o funza zwithu zwa ndeme vhukuma, fhedzi zwe a zwi amba zwo vha zwi tshi pfesesea nga hu leluwaho. Sa tsumbo, Yesu o vha a tshi ṱoḓa u khwaṱhisedza vhafunziwa vhawe uri a vho ngo fanela u vhilaela nga ha zwine vha ḓo zwi ḽa ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe. Nga zwenezwo, o ṱalutshedza uri Yehova u dzula a tshi ṱhogomela zwiṋoni. Ngauralo, o vha vhudzisa uri: “Naa a ni wa ndeme u zwi fhira?” (Mateo 6:26) Nga eneo maipfi o leluwaho, Yesu o vha thusa u pfesesa ngudo ya ndeme na u ḓipfa vho ṱuṱuwedzea.
RI FANELA U AMBA NA VHAṄWE NGA NḒILA-ḒE?
15. Ndi ngani ri tshi fanela u amba nga vhuthu?
15 Nḓila ine ra amba ngayo na vhaṅwe ndi ya ndeme u fana na zwine ra zwi amba. Vhathu vho takalela u thetshelesa Yesu ngauri o amba nga “vhulenda” kana nga vhuthu. (Luka 4:22) Musi ri tshi amba na vhathu nga vhuthu, vha nga takalela u ri thetshelesa na u ṱanganedza zwine ra zwi amba. (Mirero 25:15) Ri ḓo kona u amba na vhaṅwe nga vhuthu arali ri tshi vha ṱhonifha na u vha na ndavha na maḓipfele avho. Zwenezwo ndi zwe Yesu a zwi ita. Sa tsumbo, musi a tshi vhona gogo ḽi tshi ita vhuḓidini ha u mu thetshelesa, o takalela u fhedza tshifhinga naḽo na u ḽi funza. (Marko 6:34) Na musi vhathu vha tshi sema Yesu, na ene ho ngo vha sema.—1 Petro 2:23.
16, 17. (a) Ri nga edzisa hani Yesu musi ri tshi amba na vha muṱa washu na khonani dzashu? (Sedzani tshifanyiso tsha u thoma.) (b) Muṅwe mme o ita hani zwithu zwavhuḓi nga u amba nga vhuthu?
16 Naho ri tshi funa miṱa na khonani dzashu, ri nga amba zwithu zwi si zwavhuḓi khavho ngauri ro vha ḓowela. Ri nga humbula uri a ro ngo fanela u ṱhogomela nḓila ine ra amba ngayo navho. Fhedzi Yesu ho ngo vhuya a amba na khonani dzawe nga nḓila i si yavhuḓi. Musi vhaṅwe vhavho vha tshi vusa khani ya uri ndi nnyi muhulwane khavho, o vha khakhulula nga vhuthu nahone a shumisa tsumbo ya ṅwana muṱuku u itela u vha thusa u shandula mahumbulele avho. (Marko 9:33-37) Vhahulwane vha nga edzisa tsumbo ya Yesu nga u eletshedza vhaṅwe nga vhuthu.—Vhagalata 6:1.
17 Naho muṅwe muthu o amba zwithu zwine zwa ri sinyusa, zwi ḓo vha zwavhuḓi u amba nga vhuthu. (Mirero 15:1) Sa tsumbo, mutukana ane a kha ḓi vha muswa wa muṅwe mme a re eṱhe, o vha a tshi ita zwithu zwi si zwavhuḓi ngeno a tshi ḓiita u nga u shumela Yehova. Muṅwe mufumakadzi wa tshivhidzoni o pfela onoyo mme vhuṱungu, nahone a ri: “Zwi a vhavha uri no kundelwa u gudisa ṅwana waṋu.” Onoyo mme o imanyana nahone a ri: “Ndi ngoho uri zwino zwithu a zwi khou tshimbila zwavhuḓi, fhedzi ndi khou shumela kha u mu gudisa. Kha ri ambe nga murahu ha Haramagedo ndi hone ri tshi ḓo vha na vhuṱanzi.” Nga nṱhani ha uri onoyo mme o dzula o dzika nahone e na vhuthu kha wahashu, vho bvela phanḓa vhe dzikhonani. Zwiṅwe hafhu, onoyo mutukana o pfa zwe mme awe vha zwi amba nahone a ṱhogomela uri vha kha ḓi fulufhela uri u ḓo shanduka. Nga zwenezwo, o mbo ḓi litsha khonani dzawe mmbi, a lovhedzwa nahone nga murahu a ya u shuma Bethele. Maipfi ashu a fanela u dzula e “a vhuthu, a nge o lungwa muṋo” hu sa londwi uri ri khou amba na vhahashu, vha muṱa washu kana vhathu vhane ri sa vha ḓivhe.—Vhakolosa 4:6.
18. Ri nga edzisa hani tsumbo ya Yesu nga nḓila ine ra amba ngayo?
18 Vhukoni ha u vhudza vhaṅwe zwine ra zwi humbula na nḓila ine ra ḓipfa ngayo, ndi tshifhiwa tshavhuḓi vhukuma tshi bvaho ha Yehova. Arali ra edzisa tsumbo ya Yesu, ri ḓo khetha tshifhinga tsho teaho tsha u amba, ri ḓo ṱhogomela zwine ra zwi amba nahone ri ḓo dzula ri tshi lingedza u vha na vhuthu. Nga zwenezwo, kha ri bvele phanḓa ri tshi shumisa maipfi ashu u ṱuṱuwedza vhaṅwe na u takadza Yehova.


text:
Tlhatlhambuto 70: Jona ni Njhanjhi Ya Hombe
CUWUKA wanuna loyi lomu matini. Yena i lomu kuxanisekeni ka hombe, a hi zona? A njhanjhi liya yi laha kusuhani ni ku mu mita! Wa zi tiva a ku hi mani wanuna loyi? A vito gakwe hi Jona. A hi woneni ku ngalo i nghenisile kuyini ka kuxaniseka loko ka hombe.
Jona muprofeti wa Jehova. A ku hunzi xikhati xo leha na muprofeti Elixa a file laha Jehova a byelako Jona ku ngalo: ‘Famba le doropeni ga hombe ga Niniva. A wubihi ga vanhu va kwaseyo ga hombe nguvu, hikwalaho nzi lava lezaku wena u ya va byela hi wubihi lego.’
Kanilezi Jona a nga zi lavi ku famba. Hizalezo yena i khilela a taru gi yako ka tlhelo go hambana ni Niniva. Jehova a nga tsaki hi lezi Jona a tsutsumako. Hikwalaho yena i vanga a bhubhutsa ga hombe. Ga hombe nguvu laha ka kuza taru giva mhangweni ya ku mbemba. A vamarinyero va khonwa hi kuchava ka hombe nguvu, zonake va bela tihuwa vanungungulu vabye hi ku lava xivuno.
Hi kugumesa Jona i va byela lezi: ‘Nzi khozela Jehova, a Nungungulu loyi a mahileko a tilo ni misava. Niku nzo tsutsuma ku maha lezi Jehova a nzi byelileko ku maha.’ Hikwalaho a vamarinyero va wutisa vaku: ‘Zini hi faneleko ku ku maha kasi ku nyimisa a bhubhutsa ke?’
Jona aku ngalo: ‘Nzi hoxeni lomu bimbini, zonake a bimbi gi ta tlhela gi rula.’ A vamarinyero a va zi lavi ku maha lezo, kanilezi kota lezi a bhubhutsa gi engetelanako, hi magumo ya kona vona vaza va hoxa Jona le handle ka taru. Zalezo a bhubhutsa gi nyima, ni bimbi gi tlhela gi rula.
Laha Jona a relelako hi kumbombomela lomu matini, yena i mitiwa hi njhanjhi ya hombe. Kanilezi a ngafi. Yena i tshama lomu ka rumbu ga njhanjhi a masiku manharu ni wusiku ginharu. Jona i ti sola nguvu hi lezi a nga kala ku ingisa Jehova lezaku aya Niniva. Makunu wa zi tiva lezi a mahako?
Jona i khongelela xivuno ka Jehova. Hizalezo Jehova i maha lezaku a njhanjhi yi hlata Jona laha muhanzeni. Anzhako ka lezo Jona i famba Niniva. Xana lezo a zi hi gonzisi ku ngalo za lisima a ku maha xihi ni xihi lexi Jehova a wulako ke?
Bhuku ga Biblia ga Jona.
Ziwutiso
- Himani Jona, niku zini lezi Jehova a mu byelako ku maha?
- Hi kota ya ku nga lavi ku famba lomu Jehova a mu byelako kuya kona, zini lezi Jona a mahako?
- Zini lezi Jona a byelako vamarinyero a kuva va zi maha kasi ku nyimisa a bhubhutsa?
- Kota lezi u zi wonako mufananisweni, zini zi mahekako a xikhati lexi Jona a relelako hi kumbombomela lomu matini?
- Xana Jona i mbheta xikhati muni lomu nzeni ka njhanjhi ya hombe, niku zini lezi yena a mahako kwalomo?
- Iya kwihi Jona anzhako ka kuva a humile hi lomu nzeni ka njhanjhi ya hombe, niku xana lezo zi hi gonzisa yini?
Ziwutiso zo engetela
- Gonza Jona 1:1-17.
Kota lezi zi ti kombako, xana Jona i ti zwisisile kuyini xungetano hi xiavelo xakwe xa ku xumayela vaNiniva? (Jona 1:2, 3; Mav. 3:7; Mutsh. 8:12)
- Gonza Jona 2:1, 2, 10.
Xana lezi zi humeleleko Jona zi hi nyikisa kuyini kutsumba ka lezaku Jehova i ta hlamula mikhongelo ya hina? (Tis. 22:24; 34:6; 1 Joh. 5:14)
- Gonza Jona 3:1-10.
Kutiyiswa muni hi ku kumako hi kota ya lezi Jehova a simamileko ku tirisa Jona hambulezi a nga tsikile ku tatisa xiavelo xakwe kusanguleni? (Tis. 103:14; 1 Ped. 5:10)
Xana lezi zi nga humelela Jona mayelano ni vaNiniva zi hi gonzisa yini xungetano hi kuva ni xihlawulela ka vanhu va lomu xipanzeni xa hina? (Jona 3:6-9; Mutsh. 11:6; Miti. 13:48)


text:
DYONDZO 2
Raveka A A Lava Ku Tsakisa Yehovha
Raveka a a ri wansati loyi a a rhandza Yehovha. Nuna wakwe a ku ri Isaka. Na yena a a rhandza Yehovha. Xana Raveka u hlangane njhani na Isaka? Xana u swi kombise njhani leswaku a a lava ku tsakisa Yehovha? A hi dyondzi swo tala ha yena.
Vatswari va Isaka a ku ri Abrahama na Sara. A va tshama etikweni ra Kanana, laha vanhu va kona a va nga n’wi gandzeli Yehovha. Kambe Abrahama a a lava leswaku n’wana wakwe a teka nsati loyi a gandzelaka Yehovha. Kutani u rhume nandza wakwe Eliyezere, leswaku a ya lavela Isaka nsati endhawini leyi vuriwaka Harani, laha man’wana ya maxaka ya Abrahama a ma tshama kona.
Eliyezere u fambe ni malandza man’wana ya Abrahama. A va ta famba nkarhi wo leha swinene. Va fambe ni khume ra tikamela leti a ti rhwale swakudya ni tinyiko. Xana Eliyezere a a ta n’wi tiva njhani wansati loyi a a ta n’wi hlawulela Isaka? Loko Eliyezere ni malandza yakwe va fika eHarani, va yime exihlobyeni hikuva a a swi tiva leswaku a swi nga ta teka nkarhi ku va vanhu va ta va ta ka mati. U khongele eka Yehovha kutani a ku: ‘Loko ndzi kombela nhwanyana leswaku a ndzi nyika mati kutani a ndzi nyika wona a tlhela a nyika ni tikamela ta mina, ndzi ta swi tiva leswaku hi yena loyi u n’wi hlawuleke.’
Raveka loyi a ha ri nhwanyana u te exihlobyeni. Bibele yi vula leswaku a a saseke swinene. Eliyezere u n’wi kombele mati yo nwa hiloko Raveka a ku: ‘Hi lawa. Ndzi ta tlhela ndzi kela ni tikamela ta wena mati.’ Anakanya hi malwandla yo tano! Tikamela leti nga ni torha ti nwa mati yo tala, kutani Raveka a a fanele a vuyela exihlobyeni hi ku phindha-phindha. Xana wa yi vona ndlela leyi a tirhaka ha yona laha xifanisweni?— Eliyezere yi n’wi hlamarisile ndlela leyi Yehovha a hlamuleke xikhongelo xakwe ha yona.
Eliyezere u nyike Raveka tinyiko to tala to saseka. Raveka u rhambe Eliyezere ni malandza man’wana endyangwini wa ka vona. Eliyezere u hlamusele leswaku ha yini Abrahama a n’wi rhume kwalaho ni ndlela leyi Yehovha a hlamuleke xikhongelo xakwe ha yona. Ndyangu wa ka va Raveka a wu tsakile ku n’wi pfumelela leswaku a tekana na Isaka.
Raveka u fambe na Eliyezere eKanana leswaku a ya tekana na Isaka
Kambe xana u ehleketa leswaku Raveka a swi lava ku tekana na Isaka?— Raveka a a swi tiva leswaku Yehovha u rhumele Eliyezere kwale. Kutani loko ndyangu wa ka va Raveka wu n’wi vutise loko a lava ku ya eKanana a ya tekana na Isaka, u te: ‘Ina, ndzi lava ku famba.’ Xikan’we-kan’we u fambe na Eliyezere. Loko va fika eKanana u tekane na Isaka.
Hikwalaho ka leswi Raveka a endleke leswi Yehovha a a lava leswaku a swi endla, Yehovha u n’wi katekisile. Endzhaku ka malembe yo tala, Yesu u velekiwe endyangwini wakwe! Loko u fana na Raveka kutani u tsakisa Yehovha, u ta ku katekisa na wena.


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VANTSHWA
Ndlela Yo Lwisana Ni Ntshikilelo Wa Tintangha
NTLHONTLHO
“Exikolweni lexi tlakukeke a ndzi nga amukeleki eka vana vo tala naswona sweswo swa vava. Kutani loko ndzi sungula ku ya exikolweni xa sekondari, ndzi cince ndlela leyi a ndzi languteka ha yona ni langutelo ra mina—naswona sweswo swi lo nyanyisa xiyimo. A ndzi swi lava ngopfu ku va ni vanghana lerova ndzi pfumele ku lawuriwa hi ntshikilelo wa tintangha, ntsena leswaku vadyondzi-kulorhi va ta ndzi rhandza.”—Jennifer, loyi a nga ni malembe ya 16. *
Xana u langutana ni ntshikilelo wa tintangha? Loko swi ri tano, xihloko lexi xi ta ku pfuna leswaku u kota ku lwisana na wona.
Loko u lawuriwa hi ntshikilelo wa tintangha, u fana ni rhoboto leyi nga anakanyiki hikuva u pfumelela vanhu van’wana leswaku va ku lawula. Ha yini u va pfumelela va va ni matimba ehenhla ka wena?—Varhoma 6:16.
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Ntshikilelo wa tintangha wu nga endla leswaku vanhu lava lulameke va endla swilo swo biha.
“Vunakulobye byo biha byi onha mikhuva leyi pfunaka.”—1 Vakorinto 15:33.
“Minkarhi yin’wana hi nga ha endla swilo leswi hi swi tivaka leswaku swi hoxile hi leswi hi lavaka ku tsakisa vanhu!”—Dana.
Hi nga tivangela ntshikilelo hina vini.
“Loko ndzi navela ku endla leswi lulameke, leswo biha swi kona eka mina.”—Varhoma 7:21.
“Hakanyingi ntshikilelo lowu ndzi vaka na wona hi lowu ndzi tivangelaka wona; entiyisweni ndzi navela swilo leswi tintangha ta mina ti vulavulaka ha swona ni leswi ti swi endlaka swi languteka swi tsakisa swinene.”—Diana.
U nga tibuma hi ku ka u nga pfumeli leswaku van’wana va lawula swiboho swa wena.
“Hlayisani ripfalo lerinene.”—1 Petro 3:16.
“Nkarhi wun’wana a swi ndzi tikela swinene ku langutana ni ntshikilelo wa tintangha, kambe sweswi a ndzi chavi ku va loyi a hambaneke naswona ndzi yima ndzi tiyile eka swiboho swa mina. A xi kona lexi tlulaka ku ya etlela nivusiku u ri ni ripfalo leri baseke.”—Carla.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Loko u tshikileriwa leswaku u endla swilo leswi hoxeke, ringeta ku endla leswi landzelaka:
Anakanya hi vuyelo lebyi nga ta va kona. Tivutise, ‘Ku vuriwa yini loko ndzi pfumela ku lawuriwa hi ntshikilelo kutani ndzi phasiwa? Vatswari va mina va ta anakanya yini hi mina? Ndzi ta titwa njhani?’—Nawu wa Bibele: Vagalatiya 6:7.
“Vatswari va mina va ndzi vutisa swivutiso swo tanihi leswi nge, ‘Loko wo phasiwa hi ntshikilelo, i yini leswi nga ta humelela hi wena?’ Va ndzi pfuna leswaku ndzi vona ndlela leyi ntshikilelo wa tintangha wu nga onhaka vumundzuku bya mina ha yona.”—Olivia.
Khorwiseka hi leswi u pfumelaka eka swona. Tivutise, ‘Ha yini ndzi pfumela leswaku ku endla swilo leswi swi ni khombo eka mina kumbe eka van’wana?’—Nawu wa Bibele: Vaheveru 5:14.
“Loko ndza ha ri ntsongo, a ndzo ala kunene kumbe ndzi hlamula hi ku komisa, kambe sweswi ndzi nga hlamusela kahle leswaku ha yini ndzi ta endla kumbe ndzi nga swi endli swilo swo karhi. Ndzi yima ndzi tiyile eka tidyondzo leti ndzi pfumelaka eka tona malunghana ni leswinene ni leswi hoxeke. Nhlamulo yi huma eka mina—ku nga ri eka munhu un’wana.”—Anita.
Anakanya hi leswi u nga swona. Tivutise, ‘Ndzi lava ku va munhu wa njhani?’ Kutani anakanya hi ntshikilelo lowu u langutanaka na wona ivi u tivutisa, ‘Xana munhu wo tano a a ta endla yini eka xiyimo lexi?’—Nawu wa Bibele: 2 Vakorinto 13:5.
“Ndza eneriseka hileswi ndzi nga xiswona, kutani a ndzi na mhaka ngopfu ni leswi vanhu van’wana va swi ehleketaka hi mina. Handle ka sweswo, vanhu vo tala va swi rhandza leswi ndzi nga xiswona.”—Alicia.
Anakanya hi vumundzuku. Loko u ri exikolweni, eka malembe ma nga ri mangani—kumbe hambi ku ri tin’hweti ti nga ri tingani—vanhu lava u ringetaka ku va tsakisa va nga ha va va nga ha ri kona ekusuhi na wena.
“Ndzi langute xifaniso lexi hi tekiweke ni vana lava a ndzi nghena na vona xikolo naswona mavito man’wana ya vadyondzi-kulorhi a ndzi nga ha ma tsundzuki. Kambe loko ndza ha ri na vona exikolweni, mavonelo ya vona a ma ri ya nkoka eka mina ku tlula ku tshama ndzi tshembekile eka leswi ndzi swi pfumelaka. A ku ri vuphukuphuku hakunene!”—Dawn, loyi sweswi a nga ni malembe ya 22.
Tilunghiselele. Bibele yi ri: “Tiva ndlela leyi [u] faneleke ku hlamula un’wana ni un’wana ha yona.”—Vakolosa 4:6.
“Vatswari va mina va pfune mina na sesi wa mina leswaku hi anakanya hi xiyimo xo karhi lexi nga ha humelelaka kutani hi tlanga drama hi xona leswaku loko hi langutana na xona hi xiviri, hi ta tiva leswi hi faneleke hi swi endla.”—Christine.
^ ndzim. 4 Mavito man’wana ma cinciwile exihlokweni lexi.
DYONDZA SWO TALA
VANTSHWA VA VUTISA
Xana Vanghana Va Wena Va Ku Tshikilela Leswaku U Endla Swo Biha?
Dyondza hi magoza lawa u nga ma tekaka leswaku u hunguta ntshikilelo.
VANTSHWA VA VUTISA
Xana U Tshikileriwa Ku Endla Timhaka Ta Masangu?
Xana swa antswa ku namba ndzi endla timhaka ta masangu? Xana u ta tisola?


text:
Yesu—Laha A Humaka Kona
“[Pilato] a nghena exigodlweni xa ndhuna-nkulu, a ku eka Yesu: ‘U huma kwihi xana?’ Kambe Yesu a nga n’wi hlamulanga.”—YOHANE 19:9.
PONTIYO PILATO Ndhuna-nkulu ya Rhoma u vutise Yesu xivutiso xexo loko a gweviwa. * Pilato a a swi tiva leswaku Yesu a a huma exiphen’wini xihi xa Israyele. (Luka 23:6, 7) A a swi tiva leswaku Yesu a a nga fani ni vanhu van’wana. Xana a a tivutisa loko Yesu a tshame a hanya? Xana mufumi loyi wa muhedeni a a tiyimiserile hakunene ku amukela ntiyiso ni ku hanya ha wona? Ku nga khathariseki xivangelo xa kona, Yesu a nga n’wi hlamulanga naswona hi ku hatlisa swi ve erivaleni leswaku Pilato a a nga ri na mhaka ni ntiyiso ni vululami.—Matewu 27:11-26.
Lexi tsakisaka hileswaku vanhu lava swi lavaka hi timbilu ta vona hinkwato ku tiva laha Yesu a humaka kona swi nga va olovela ku swi tiva. Bibele ya hi byela leswaku Yesu Kreste u huma kwihi. Xiya leswi landzelaka.
Laha a velekeriweke kona
Tinhlayo ta manguva lawa ti kombisa leswaku Yesu u velekiwe eku sunguleni ka lembe ra 2 B.C.E., eximutanini lexi nga nyawuriki xa Yudiya le Betlehema. Leswi Khezari Awugusto a a lerise leswaku vanhu va tsarisiwa, Mariya mana wa Yesu, loyi “a a ri kusuhi ni ku veleka” u boheke ku famba ni nuna wakwe Yosefa, va ya eBetlehema, laha Yosefa a nga velekiwa kona. Hikwalaho ko tsandzeka ku kuma byetlelo eximutanini lexi a xi tele hi vanhu, mpatswa lowu wu boheke ku etlela exivaleni, laha Yesu a velekeriweke exidyelweni.—Luka 2:1-7.
Bibele yi profete ka ha sele malembe-xidzana malunghana ni ndhawu leyi Yesu a a ta velekeriwa eka yona: “Wena Betlehema Efurata, wena lontsongo ngopfu leswaku u va exikarhi ka magidi ya Yuda, eka wena ku ta huma loyi a nga ta va mufumi eIsrayele.” * (Mikiya 5:2) Muti wa Betlehema a wu ri wutsongo swinene ku va wu katsiwa exikarhi ka miti leyi a yi ri eYuda. Kambe ximutana lexi xi ve ni lunghelo ro hlawuleka. Mesiya la tshembisiweke kumbe Kreste, a a ta velekiwa eBetlehema.—Matewu 2:3-6; Yohane 7:40-42.
Laha a kuleleke kona
Endzhaku ko tshamanyana aEgipta, ndyangu wa ka va Yesu wu rhurhele eNazareta, ku nga muti lowu nga exifundzheni xa Galeliya laha ku ya kona swi endlaka tikhilomitara ta 96 ku suka en’walungwini wa Yerusalema. Hi nkarhi wolowo, Yesu a a nga si hlanganisa malembe manharhu. Exifundzheni lexi xo saseka, hi kona laha varimi, varisi ni vaphasi va tinhlampfi a va tirha kona naswona Yesu u kulele kwalaho endyangwini lowukulu, lowu a wu nga fumanga.—Matewu 13:55, 56.
Bibele yi profete ka ha sele malembe-xidzana leswaku Mesiya a a ta vuriwa “Munazareta.” Mutsari wa Evhangeli la vuriwaka Matewu u vule leswaku ndyangu wa ka va Yesu a wu ta tshama emutini lowu vuriwaka “Nazareta, leswaku ku hetiseka leswi nga vuriwa hi ku tirhisa vaprofeta: ‘U ta vuriwa Munazareta.’” (Matewu 2:19-23) Swi nga ha endleka leswaku vito leri nge Nazareta ri fambisana ni rito ra Xiheveru leri nge “huma.” Swi le rivaleni leswaku Matewu a a kombetela eka vuprofeta bya Esaya lebyi vuleke leswaku Mesiya a a ta “huma” eka Yese, leswi kombisaka leswaku a a ta va ntukulu wa Yese, tata wa Hosi Davhida. (Esaya 11:1) Kutani Yesu u ve ntukulu wa Yese hikwalaho ka Davhida.—Matewu 1:6, 16; Luka 3:23, 31, 32.
Laha a humaka kona
Bibele yi dyondzisa leswaku vutomi bya Yesu byi sungule khale emahlweni ko va a velekiwa exivaleni xa le Betlehema. Vuprofeta bya Mikiya, lebyi tshahiweke laha henhla, byi ya emahlweni byi vula leswaku “masungulo yakwe ma [sukela] eminkarhini yo sungula, ku sukela emasikwini ya nkarhi lowu nga riki na makumu.” (Mikiya 5:2) Leswi a a ri N’wana wa Xikwembu wa mativula, Yesu a a ri xivumbiwa xa moya etilweni emahlweni ko va a velekiwa tanihi munhu wa nyama emisaveni. U te: “Ndzi xike hi le tilweni.” (Yohane 6:38; 8:23) Xana sweswo swi endlekise ku yini?
Hi ku tirhisa moya lowo kwetsima, Yehovha Xikwembu u endle singita hi ku hundzisela vutomi bya N’wana wakwe wa le tilweni ekhwirini ra nhwana wa Muyuda la vuriwaka Mariya, leswaku a ta velekiwa tanihi munhu wa nyama la hetisekeke. * Singita ro tano ri nga endliwa ntsena hi Xikwembu xa Matimba Hinkwawo. Ku hetiseke leswi vuriweke hi ntsumi leyi vulavuleke na Mariya loko yi ku, “ku hava lexi tivisiwaka hi Xikwembu lexi nga ta ka xi nga endleki.”—Luka 1:30-35, 37.
Bibele a yo hi byela ntsena hi ta laha Yesu a humaka kona. Tievhangeli ta mune, ku nga Matewu, Marka, Luka na Yohane—ti hi byela swo tala malunghana ni ndlela leyi a a hanya ha yona.
^ ndzim. 3 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni ku pfaleriwa ka Yesu ni ku avanyisiwa kakwe, vona xihloko lexi nge “Ku Tengisiwa Loku Nga Riki eNawini Loku Tshameke Ku Va Kona,” eka matluka 18-22 ya nkandziyiso lowu.
^ ndzim. 6 Eku sunguleni, muti wa Betlehema a wu vitaniwa Efurata.—Genesa 35:19.
^ ndzim. 10 Bibele yi kombisa leswaku Yehovha i vito ra Xikwembu.


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Xana Rimbewu Ra Nomu I Ku Endla Timhaka Ta Masangu Hakunene?
Hi ku ya hi xiviko xa Tindzawulo to Lawula ni ku Sivela Mavabyi ta le United States, kwalomu ka hafu ya vanhu lava vutisiweke swivutiso lava nga ni malembe ya 15 ku ya eka 19 va hlanganyele eka rimbewu ra nomu. Sharlene Azam, mutsari wa buku leyi nge Oral Sex Is the New Goodnight Kiss, u ri: “Loko u vulavula ni vantshwa [hi rimbewu ra nomu] va ta ku byela leswaku a swi bihanga. Kahlekahle a va ri teki ku ri ku endla timhaka ta masangu.”
U swi vonisa ku yini?
Hlamula swivutiso leswi landzelaka u ku ina kumbe e-e.
Xana nhwanyana a nga tika loko a endla rimbewu ra nomu?
Ina
E-e
-
Xana u nga khomiwa hi vuvabyi loko u endla rimbewu ra nomu?
Ina
E-e
-
Xana rimbewu ra nomu i ku endla timhaka ta masangu hakunene?
Ina
E-e
-
Xana hi wihi ntiyiso?
Ringanisa tinhlamulo ta wena eka leti landzelaka.
Xana nhwanyana a nga tika loko a endla rimbewu ra nomu?
Nhlamulo: E-e. Lexi i xivangelo xin’wana lexi endlaka vanhu va fikelela xiboho lexi hoxeke xa leswaku rimbewu ra nomu a ri na khombo.
Xana u nga khomiwa hi vuvabyi loko u endla rimbewu ra nomu?
Nhlamulo: Ina. U nga tluleriwa hi vuvabyi bya hepatitis (A kumbe B), genital warts, gonorrhea, herpes, HIV na syphilis.
Xana rimbewu ra nomu i ku endla timhaka ta masangu hakunene?
Nhlamulo: Ina. Xiendlo xin’wana ni xin’wana lexi katsaka swirho swa rimbewu swa munhu un’wana, ku katsa ku etlelana, rimbewu ra nomu, rimbewu ra le mahosi kumbe tlangisa swirho swa rimbewu swa munhu un’wana i ku endla timhaka ta masangu.
Ha yini swi ri swa nkoka?
Kambisisa matsalwa ma nga ri mangani eBibeleni lama vulavulaka hi rimbewu ra nomu.
Bibele yi ri: “Xikwembu xi rhandza leswaku . . . mi papalata vumbhisa.”
Rito ra ririmi ro sungula leri hundzuluxeriweke ri va “vumbhisa” ri kombetela eka mixaka hinkwayo ya timhaka ta masangu ni munhu loyi u nga tekanangiki na yena, ku katsa ku etlelana, rimbewu ra nomu, rimbewu ra le mahosi kumbe ku tlangisa swirho swa rimbewu swa munhu un’wana. Munhu loyi a endlaka vumbhisa a nga kuma vuyelo lebyi nga riki byinene, lebyi vavaka ngopfu ku nga va ku onha vuxaka bya yena na Xikwembu.
Bibele yi ri: “Loyi a hanyaka hi vumbhisa u dyohela miri wa yena n’wini.”
Rimbewu ra nomu ri nga endla leswaku munhu a kuma vuyelo byo vava emirini ni hi tlhelo ra moya. Nakambe ri nga endla leswaku a twa ku vava embilwini. Buku leyi nge Talking Sex With Your Kids yi ri: “Ku etlelana a hi kona ntsena loku endlaka munhu a titwa a nga pfuni nchumu kumbe a tisola. Ku titwa ko tano ku nga ha vangiwa hi ku endla muxaka wihi ni wihi wa timhaka ta masangu swi nga fanelanga. Hinkwaswo i timhaka ta masangu.”
Bibele yi ri: “Mina Yehovha, ndzi Xikwembu xa wena, Loyi a ku dyondziselaka ku ku pfuna.”
Xana wa pfumela leswaku milawu ya Xikwembu malunghana ni timhaka ta masangu ya ku pfuna hakunene? Kumbe u ehleketa leswaku yi ku tsona swo karhi? Leswaku u kota ku hlamula swivutiso leswi, ehleketa hi mimfungho ya le gondzweni lerikulu yo yimisa timovha, yo hunguta rivilo ni yin’wana. Xana u yi teka yi ri leyi tsonaka muchayeri swo karhi kumbe ya n’wi sirhelela? A ku ta humelela yini loko wena swin’we ni vachayeri van’wana mi nga yi landzeli?
Swi tano ni hi milawu ya Xikwembu. Loko u nga yi landzeli, u ta tshovela leswi u swi byalaka. (Vagalatiya 6:7) Buku leyi nge Sex Smart yi ri: “Loko u papalata leswi u pfumelaka eka swona ivi u endla leswi u swi tivaka kahle leswaku a hi swinene, u ta ya u nga ha tixiximi. Ku hambana ni sweswo, loko u hanya hi ku pfumelelana ni milawu ya Xikwembu, u ta va ni mahanyelo lamanene. Ku tlula kwalaho, u ta va ni ripfalo leri baseke.


text:
Ndzi Nga Swi Kota Njhani Ku Nga Tshameli Ku Ehleketa Hi Timhaka Ta Masangu?
Leswi u nga swi endlaka
Hlawula vanghana va wena hi vutlhari. Loko vanghana va wena kumbe swichudeni-kuloni swi sungula ku vulavula hi timhaka ta masangu, u nga hlanganyeli ebulwini rero hikuva ri ta endla leswaku swi ku tikela ngopfu ku lawula miehleketo ya wena. Hakanyingi u nga kuma ndlela yo suka exikarhi ka swona handle ko tiendla n’wavunene hikuva sweswo swi nga ku vangela ku hlekuriwa.
Papalata vuhungasi lebyi thyakeke. Namuntlha vuhungasi byo tala byi endleriwe ku pfuxa ku navela ko biha ka timhaka ta masangu. Yi ri yini ndzayo ya Bibele? Yi ri: “
A hi tibasiseni eka swilo hinkwaswo leswi nyamisaka nyama ni moya, hi hetisekisa vukwetsimi hi ku chava Xikwembu.” (2 Vakorinto 7:1) Kutani papalata vuhungasi lebyi pfuxaka ku navela ka timhaka ta masangu.
Tsundzuka: Ku va ni ku navela ka timhaka ta masangu a ku bihanga hi koxe. Phela Xikwembu xi vumbe wanuna ni wansati leswaku va navelana swinene naswona ku navela ka timhaka ta masangu ku fanele ku enerisiwa hi vanhu lava tekaneke ntsena. Kutani loko u titwa u navela timhaka ta masangu swinene, u nga ehleketi leswaku u hombolokile.
Mhaka ya nkoka: U nga tihlawulela leswi u lavaka leswaku mianakanyo ya wena yi dzika eka swona. U nga va ni mianakanyo ni swiendlo leswi baseke loko u swi lava.


text:
آرامش خود را پیدا کنید
آرامش خود را پیدا کنیدHvhla nv,k, Hvhla, Hvhla huwhf, Hvhla bik, hpshs Hvhla, Hvhla nv pض,v nd'vhk, vhiihd vsdnk fi Hvhla, Hvhla v,p, vhi ihd vsdnk fi Hvhla, Hvhla nv ckn'd, vhiihd Hvhla huwhf, vhi vsdnk fi Hvhla, Hvhla v,hkHvhla nv,k, Hvhla, Hvhla huwhf, Hvhla bik, hpshs Hvhla, Hvhla nv pض,v nd'vhk, vhiihd vsdnk fi Hvhla, Hvhla v,p, vhi ihd vsdnk fi Hvhla, Hvhla nv ckn'd, vhiihd Hvhla huwhf, vhi vsdnk fi Hvhla, Hvhla v,hkHvhla nv,k, Hvhla, Hvhla huwhf, Hvhla bik, hpshs Hvhla, Hvhla nv pض,v nd'vhk, vhiihd vsdnk fi Hvhla, Hvhla v,p, vhi ihd vsdnk fi Hvhla, Hvhla nv ckn'd, vhiihd Hvhla huwhf, vhi vsdnk fi Hvhla, Hvhla v,hkHvhla nv,k, Hvhla, Hvhla huwhf, Hvhla bik, hpshs Hvhla, Hvhla nv pض,v nd'vhk, vhiihd vsdnk fi Hvhla, Hvhla v,p, vhi ihd vsdnk fi Hvhla, Hvhla nv ckn'd, vhiihd Hvhla huwhf, vhi vsdnk fi Hvhla, Hvhla v,hkHvhla o,n vh \dnh ;kdn
نظر خودتون رو به اشتراک بگذارید
Return
برچسب ها:


text:
Nji txani Mfumo wa Txzimu?
U khawe . . .
njo kari atxi txi ku mndani ka mbilu yako?
mawombombelo o kari?
mfumo wa nzumani?
DIBHIBHELE DI WOMBA TXANI
“Txizimu txa nzumani txina veka mfumo awu wu no mbi loviswa.”
“Hi veleketwe mwanana, ni ku wukoma wu na va dikatani kwakwe.”
ATIYA TI WOMBA TXANI KWAKO
Wukoma wo lulama awu wu nga ku wuyelisako.
—Isaya 48:17, 18.
Wutomi ka dihanyo do hetiseka ni do tsakisa, ka mafu a maphya ya ma tako.
—Mtuletelo 21:3, 4.
HI NGA KHOLWA KANI NGU KU TSANISEKA TI DI BHIBHELE DI TI WOMBAKO?
Inna, ngu sivangelo simwane sa simbidi:
Jesu a kombisile ati Mfumo wa Txizimu wu no ta ti hetisisa. Jesu a gondisile vapizani vakwe ku kombela ti to Mfumo wa Txizimu wunate ni ti to ku randa ka Txizimu ku na maheke ha mafuni. (Matewu 6:9, 10) Jesu a kombisile ti to mkombelo wuwa wu na xamuliswa ku txani.
Mbimo yi Jesu a ngati ha mafuni, a ningile sakudya va va ku ni nzala, e hanyisa valwati ni ku wuyisa wutomi ka vakufa! (Matewu 15:29-38; Johane 11:38-44) Kota Mkoma wa Mfumo wa Txizimu wa mbimo ayi yi tako, Jesu a ningete malulamiselo o tsakisa ya ti Mfumo wa Txizimu wu no ta mahela vathu vakwe.
—Mtuletelo 11:15.
Txiemo txa mafu txi tsanisekisa ti to Mfumo wa Txizimu i si nga kale wu na ta. Jesu a wombile to wu si nze ku tisa kudikha Mfumo wuwa, mafu ma ti na xaniswa ngu tiyimbi, tinzala ni ku zinginikela ka mafu.
—Matewu 24:3, 7.
Nyamsi ha txi wona txiemo txonetxo. Kambe hi nga themba ti to i si nga kale Mfumo wa Txizimu wu na heta sikarato.
ALAKANYA NGU MHAKA YIYA
Wu nava wu di ngu nzila yihi wutomi ku txi fuma mkoma wa Mfumo wa Txizimu?
DiBhibhele da xamula txiwotiso txiya ka MASALMU 37:29 ni ISAYA 65:21-23.
GONDA TA TINGI
NGU YAHI MAHUNGU A MANENE AYA MATAKO NGU KATXIZIMU?
Ngu txihi txikongomelo txa Txizimu ngu mafu?
Bhiblia yi txhamusela ti to ngu ku txani Txizimu txi di vangile mafu ni ku ku xaniseka ku na guma ditshiku, ni ku mbimo yi yi tako yi ñote txani ka va va hanyako ha mafuni.


text:
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Hlanganyeli Eka Tipolitiki?
Timbhoni ta Yehovha a ti hlanganyeli eka tipolitiki hikwalaho ka leswi ti swi pfumelaka, leswi sekeriweke eBibeleni. A hi kuceteli leswaku nawu wo karhi wu cinca, a hi vhoteli mintlawa yo karhi ya tipolitiki kumbe lava faneleke va hlawuriwa, a hi lweli swikhundlha eka hulumendhe kumbe ku hlanganyela eka xiendlo xin’wana ni xin’wana xo lava ku cinca tihulumendhe. Ha tshemba leswaku Bibele yi nyikela swivangelo leswi twalaka leswi endlaka hi nga hlanganyeli.
Hi landzela xikombiso xa Yesu, loyi a aleke ku amukela xikhundlha xa tipolitiki. (Yohane 6:15) U dyondzise vadyondzisiwa vakwe leswaku va nga vi “xiphemu xa misava” kutani a swi veka erivaleni leswaku a va fanelanga va seketela timhaka ta tipolitiki.
—Yohane 17:14, 16; 18:36; Marka 12:13-17.
Hi tshembekile eka Mfumo wa Xikwembu, lowu Yesu a vulavuleke ha wona loko a ku: “Mahungu lamanene lawa ya Mfumo ma ta chumayeriwa emisaveni hinkwayo leyi akiweke.” (Matewu 24:14) Tanihi vayimeri va Mfumo wa Xikwembu lava nyikiweke ntirho wo tivisa ku ta ka wona, hi hambeta hi nga hlanganyeli eka timhaka ta tipolitiki ta matiko hinkwawo, ku katsa ni le ka leri hi tshamaka eka rona.
—2 Vakorinto 5:20; Vaefesa 6:20.
Hi ku hambeta hi nga hlanganyeli eka tipolitiki, hi kota ku vulavula hi mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu hi ku ntshunxeka eka vanhu lava tshembelaka eka tipolitiki. Hi ringeta ku kombisa hi marito ni hi swiendlo swa hina leswaku hi titshege hi Mfumo wa Xikwembu leswaku wu tlhantlha swiphiqo swa misava.
—Pisalema 56:11.
Tanihi leswi hi papalataka ku avana ka tipolitiki, hi ni vun’we tanihi vamakwerhu emisaveni hinkwayo. (Vakolosa 3:14; 1 Petro 2:17) Ku tlula kwalaho, vukhongeri lebyi nghenelelaka etimhakeni ta tipolitiki byi endla leswaku swirho swa byona swi avana.
—1 Vakorinto 1:10.
Ku xixima tihulumendhe. Hambileswi hi nga hlanganyeliki eka tipolitiki, hi xixima vulawuri bya tihulumendhe bya laha hi tshamaka kona. Leswi swi fambisana ni xileriso xa Bibele lexi nge: “Moya-xiviri wun’wana ni wun’wana a wu tiveke ehansi ka valawuri lava tlakukeke.” (Varhoma 13:1) Hi yingisa nawu, hi hakela swibalo naswona hi tirhisana ni matshalatshala ya hulumendhe yo tisela vaaki va yona vuhlayiseki. Ematshan’weni yo hlanganyela eka matshalatshala man’wana ni man’wana yo langutela hulumendhe ehansi, hi landzela ndzayo ya Bibele ya ku khongelela “tihosi ni hinkwavo lava nga eswiyin’weni leswi tlakukeke,” ngopfu-ngopfu loko va endla swiboho leswi nga ta khumba ku gandzela ka hina hi ntshunxekile.
Nakambe hi xixima timfanelo ta van’wana to va va tiendlela swiboho swa vona vini etimhakeni ta tipolitiki. Hi xikombiso, a hi kavanyeti minhlawulo kumbe hi nghenelela eka lava hlawuleke ku vhota.
Xana ku nga hlanganyeli ka hina eka tipolitiki i nchumu wa manguva lawa? Doo. Vaapostola ni Vakreste van’wana va lembe-xidzana ro sungula va teke goza leri fanaka eka vulawuri bya hulumendhe. Buku leyi nge Beyond Good Intentions yi ri: “Hambileswi a va fanele va xixima valawuri, Vakreste vo sungula a va nga tshembeli eka ku hlanganyela etimhakeni ta tipolitiki.” Hilaha ku fanaka, buku leyi nge On the Road to Civilization yi vula leswaku Vakreste vo sungula “a va nga ri na swikhundlha eka tipolitiki.”
Xana ku va hi nga hlanganyeli eka tipolitiki swi xungeta vuhlayiseki bya tiko? Doo. Hi vaaka-tiko lava rhandzaka ku rhula lava valawuri va hulumendhe va nga fanelangiki va va chava. Xiya xiviko xa 2001 lexi kandziyisiweke hi National Academy of Sciences ya le Ukraine. Loko xi vulavula hi ku nga hlanganyeli ka hina eka tipolitiki, xi te: “Namuntlha vanhu van’wana va nga venga xiboho lexi xa Timbhoni ta Yehovha, ku nga xivangelo lexi nga erivaleni lexi endleke leswaku ti hehliwa hi ntlawa wa Manazi ni hi mimfumo ya Makhomunisi ya le nkarhini lowu hundzeke.” Kambe hambiloko ti ri karhi ti fumiwa hi Soviet, Timbhoni ti “hambete ti ri vaaka-tiko lava xiximaka nawu. Hi ku tshembeka ni ku pfumala vutianakanyi ti tirhe emapurasini ni le tindhawini ta vumaki naswona a ti wu xungetanga mfumo wa Makhomunisi.” Hilaha ku fanaka ninamuntlha, leswi Timbhoni ta Yehovha ti swi tshembaka ni swiendlo swa tona a swi “xungeti vuhlayiseki bya tiko ni bya hulumendhe yin’wana ni yin’wana,” hilaha xiviko xi gimeteke hakona.
DYONDZA SWO TALA
SWIVUTISO LESWI TALAKA KU VUTISIWA
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Yi eNyimpini?
Emisaveni hinkwayo Timbhoni ta Yehovha ti tiviwa hi ku nga yi enyimpini. Dyondza hi leswaku ha yini hi nga yi.
KU PFUNA EMUGANGENI
Loko Ku Ri Ni Mhangu, Rirhandzu Ri Hi Susumetela Ku Teka Goza
Ematikweni yo tala swinene, Timbhoni ta Yehovha ta phalala loko ku ri ni xilaveko.


text:
I Mani Loyi Hakunene A Fumaka Misava?
Xana u ehleketa leswaku i . . .
Xikwembu?
vanhu?
munhu un’wana?
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
“Misava hinkwayo yi le hansi ka matimba ya Lowo Homboloka.”—1 Yohane 5:19.
“N’wana wa Xikwembu u humelerile . . . ku ta herisa mintirho ya Diyavulosi.”—1 Yohane 3:8.
NDLELA LEYI SWESWO SWI NGA KU VUYERISAKA HA YONA
Tinhlamuselo leti twisisekaka ta swiphiqo swa misava leyi.—Nhlavutelo 12:12.
Xivangelo xo tshemba leswaku misava ya hina yi ta cinca yi va leyinene.—1 Yohane 2:17.
XANA HI NGA SWI TSHEMBA HAKUNENE LESWI BIBELE YI SWI VULAKA?
Ina, hikwalaho ka swivangelo swinharhu:
Vulawuri bya Sathana byi ta herisiwa. Yehovha u tiyimisele ku herisa vulawuri bya Sathana ehenhla ka vanhu. U tshembisa ku “herisa . . . Diyavulosi” ni ku herisa ku onhaka hinkwako loku Sathana a ku vangeke.—Vaheveru 2:14, Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa.
Xikwembu xi hlawule Yesu Kreste leswaku a fuma misava. Yesu u hambane swinene ni mufumi wa sweswi wa misava leyi loyi a nga ni tihanyi, a tlhela a va ni vutianakanyi. Malunghana ni vuhosi bya Yesu, Xikwembu xi tshembisa xi ku: “Yi ta va ni nsovo eka loyi a pfumalaka ni loyi a nga xisiwana . . . Yi ta kutsula moya-xiviri wa vona eku tshikileriweni ni le madzolongeni.”—Pisalema 72:13, 14.
Xikwembu a xi hembi. Bibele yi swi veka erivaleni yi ku: ‘A swi koteki leswaku Xikwembu xi hemba.’ (Vaheveru 6:18) Loko Yehovha a tshembisa ku endla nchumu wo karhi, u ta wu endla! (Esaya 55:10, 11) “Mufumi wa misava leyi u ta cukumeteriwa ehandle.”—Yohane 12:31.
XIVUTISO XO ANAKANYISISA HA XONA
Misava yi ta va yi ri njhani endzhaku ka loko mufumi wa yona a susiwile?
Bibele yi hlamula xivutiso xexo eka PISALEMA 37:10, 11 na NHLAVUTELO 21:3, 4.
DYONDZA SWO TALA
MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!
Hi Xihi Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Misava?
Bibele yi hlamusela xivangelo xo va Xikwembu xi tumbuluxe misava, nkarhi lowu ku xaniseka ku nga ta hela ni leswi vumundzuku byi yi khomeleke swona misava ni lava tshamaka eka yona.


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VUKATI
Ndlela Yo Kombisa Xichavo
NTLHONTLHO
Nuna u ri: “Loko haha ku tekana, mina ni nsati wa mina a hi ri ni mavonelo lama hambaneke loko swi ta emhakeni ya ku kombisa xichavo. Leswi a swi vuli swona leswaku mavonelo ya hina a ma hoxile kumbe a ma nga hoxanga kambe a ma lo hambana. A ndzi anakanya leswaku nsati wa mina u fanele a kombisa leswaku wa ndzi xixima loko a vulavula na mina.”
Nsati u ri: “Ndhavuko wa ka hina wu katsa ku vulavulela ehenhla, ku cincacinca xikandza loko u ri karhi u vulavula ni ku va u nghena munhu enon’wini loko a ri karhi a vulavula. A hi nga swi teki ku ri ku delela sweswo. Kambe ndhavuko lowu nuna wa mina a kuleleke eka wona wu hambanile swinene ni wa mina.”
Xichavo i mfanelo leyi munhu a faneleke a yi kombisa minkarhi hinkwayo evukatini. U nga swi kombisa njhani leswaku wa n’wi xixima nkataku?
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Vavanuna va lava ku kombisiwa xichavo. Bibele yi byela vavanuna yi ku: “Un’wana ni un’wana wa n’wina a a rhandze nsati wakwe hilaha a tirhandzaka hakona.” Kambe yi tlhela yi ku: “Wansati u fanele ku va ni xichavo xo enta eka nuna wakwe.” (Vaefesa 5:33) Hambileswi vavasati ni vavanuna va lavaka ku titwa va rhandziwa ni ku xiximiwa, kambe lexi vavanuna va xi lavaka ngopfu i ku xiximiwa. Wanuna loyi a vuriwaka Carlos u ri: “Vavanuna va lava ku tshembiwa leswaku va nga swi kota ku tlhantlha swiphiqo ni ku khathalela ndyangu.” * Loko wansati a xixima nuna wakwe hikwalaho ka swilo leswi a kotaka ku swi endla, yena ni nuna wa yena va vuyeriwa. Wansati loyi a vuriwaka Corrine u ri: “Nuna wa mina u ya a ndzi rhandza ngopfu loko ndzi kombisa leswaku ndza n’wi xixima.”
Vavasati na vona va lava ku xiximiwa. Leswi i ntiyiso hikuva wanuna loyi a nga xiximiki nsati wakwe a nge swi koti ku kombisa leswaku wa n’wi rhandza. Daniel u ri: “Ndzi fanele ndzi xixima mavonelo ni swiringanyeto swa nsati wa mina. Ndzi fanele ndzi tlhela ndzi xixima ndlela leyi a titwaka ha yona. Loko ndzi nga swi twisisi leswaku hikokwalaho ka yini a titwa hi ndlela yo karhi, a swi vuli swona leswaku ndzi fanele ndzi honisa ndlela leyi a titwaka ha yona.”
Vanhu va kombisa xichavo hi tindlela leti hambaneke. Mhaka a hi leswaku wena u vona onge wa n’wi xixima nkataku kambe xa nkoka i ndlela leyi yena a titwaka ha yona. Leswi hi leswi wansati loyi a boxiweke eku sunguleni, ehansi ka xihlokwana lexi nge, “Ntlhontlho” a swi dyondzeke. U ri: “Hambiloko ndzi nga swi xiyi leswaku a ndzi le ku kombiseni ka xichavo, kambe loko nuna wa mina a vona onge a ndzi n’wi xiximi ndzi fanele ndzi cinca maendlelo ya mina.”
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Tsala swilo swinharhu leswi u swi rhandzaka hi nkataku. Timfanelo leti u tirhandzaka eka nkataku ti nga endla leswaku swi ku olovela ku n’wi xixima.
Ku ringana vhiki, tikambisise ku vona loko ku ri ni laha u faneleke u antswisa kona, (ku nga ri laha nkataku a faneleke a antswisa kona.)
Ndlela leyi u vulavulaka ha yona. Ndzavisiso wun’wana lowu endliweke eka vatekani, wu kume leswaku “vatekani lava tshamaka va tsakile, loko va tlhantlha swiphiqo va papalata ku kombana hi tintiho loko un’wana a endle xihoxo. Ku hambana ni sweswo, vatekani lava hetelelaka va dlaye vukati va kombana hi tintiho loko un’wana a endle xihoxo.” *—Nawu wa Bibele: Swivuriso 12:18.
Tivutise: ‘Xana ndlela leyi ndzi vulavulaka ha yona ni nkatanga yi kombisa leswaku ndza n’wi xixima? Xana ndzi tshamela ku solasola kumbe ndza bumabumela? Loko ndzi ri ni mhaka leyi ndzi karhataka xana ndzi vulavula njhani ni nkatanga?’ Xana nkataku a ta pfumelelana ni tinhlamulo ta wena?—Nawu wa Bibele: Vakolosa 3:13.
Ringeta leswi: Tivekele pakani yo bumabumela nkataku siku ni siku. Xiringanyeto: Tlhela u kambisisa timfanelo leti u ti rhandzaka hi nkataku leti u ti tsaleke. Swi endle mukhuva ku byela nkataku hi swilo leswi u swi rhandzaka hi yena.—Nawu wa Bibele: 1 Vakorinto 8:1.
Swiendlo swa wena. Wansati loyi a vuriwaka Alicia u ri: “Ndzi heta nkarhi wo tala ndzi endla mintirho ya le kaya, naswona loko nuna wa mina a kombisa leswaku wa swi tlangela leswi ndzi swi endlaka hi ku va a tihlantswela swibya leswi a swi tirhisa sweswo swi endla ndzi xiya leswaku nuna wa mina wa ndzi twela naswona u ndzi teka ndzi ri wa nkoka.”
Tivutise: ‘Xana ndlela leyi ndzi khomaka nkatanga ha yona ya swi kombisa leswaku ndza n’wi xixima? Xana ndzi heta nkarhi wo tala ndzi ri ni nkatanga?’ Xana nkataku a ta pfumelelana ni tinhlamulo ta wena?
Ringeta leswi: Tsala tindlela tinharhu leti u nga tsakelaka ku kombisiwa ha tona leswaku wa xiximiwa. Nkataku na yena a endle hilaha ku fanaka. Cincanani maphepha lawa mi tsaleleke eka wona ku endlela leswaku ha un’we wa n’wina a ta kota ku vona laha a faneleke a antswisa kona. Tikambisise ku vona laha u nga antswisaka kona leswaku u xixima nkataku. Loko u kombisa xichavo ni nkataku swi ta n’wi olovela leswaku a ku xixima.
^ ndzim. 8 Mavito man’wana ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 14 Buku leyi nge, Ten Lessons to Transform Your Marriage.
DYONDZA SWO TALA
U NGA VA NI NDYANGU LOWU TSAKEKE
Titshege Hi Xikwembu Leswaku U Va Ni Vukati Lebyi Tsakisaka
Ku tirhisa swivutiso swimbirhi swo olova swi nga ku pfuna leswaku u antswisa vukati bya wena.


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VUKATI
Ndlela Yo Pfumelelana Ni Swiyimo
XIPHIQO
Wena ni nkataku mi ni mavonelo lama nga faniki eka nchumu wo karhi. Kambe ku ni swilo swinharhu leswi u nga swi endlaka:
U nga tiomisa nhloko u sindzisa kukondza swilo swi endliwa hi ndlela ya wena.
U nga titsongahata u pfumela leswaku ku endliwa leswi rhandziwaka hi nkataku.
Havumbirhi bya n’wina mi nga pfumelelana ni swiyimo.
U nga ha ku, ‘Kambe a ndzi yi rhandzi mhaka yo va hi pfumelelana ni swiyimo. Swi vonaka onge ku hava ni un’we wa hina loyi a nga ta kuma leswi a swi lavaka!’
Tiyiseka leswaku ku pfumelelana ni swiyimo i xiyimo lexi nga ta endla leswaku havumbirhi bya n’wina mi nga tsaki—kambe loko mi swi endla hi ndlela leyi faneleke hi swona leswi nga ta endla leswaku mi va ni ntsako. Kambe emahlweni ko va hi kambisisa ndlela leyi mi nga pfumelelanaka ni swiyimo ha yona, ku ni swilo swi nga ri swingani leswi mi faneleke mi swi tiva malunghana ni vutshila lebyi bya nkoka.
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Ku pfumelelana ni swiyimo swi lava ku tirhisana. Emahlweni ko va u nghenela vukati, swi nga ha endleka leswaku a wu tolovele ku tiendlela swiboho. Sweswi swilo swi cincile naswona wena ni nkataku mi fanele mi rhangisa vukati bya n’wina emahlweni ka swilo leswi mi swi rhandzaka. Ematshan’weni yo byi teka tanihi xihinga, byi teke tanihi lebyi vuyerisaka. Wansati un’wana loyi a tekiweke loyi a vuriwaka Alexandra u ri: “Mavonelo ya vanhu vambirhi lama hlanganisiweke ma nga va ni ntlhantlho lowunene ku tlula lama humaka eka munhu un’we.”
Ku pfumelelana ni swiyimo swi lava leswaku u teka mavonelo ya van’wana. John M. Gottman loyi a nga mutsundzuxi wa ta vukati u tsale a ku: “A swi lavi u pfumelelana ni xin’wana ni xin’wana lexi nkataku a xi vulaka kumbe a pfumelaka eka xona, kambe u fanele u kambisisa xiyimo xakwe. Loko u nga boxi mavonelo ya wena kumbe ndlela leyi u titwaka ha yona loko nkataku a ringeta ku vulavula na wena hi xiphiqo xo karhi, bulo ra n’wina a ri nge pfuni nchumu.” *
Ku pfumelelana ni swiyimo swi lava ku titsona swo karhi. Ku hava munhu loyi a rhandzaka ku tshama ni munghana wa vukati loyi a lavaka leswaku “ku endliwa leswi laviwaka hi yena ntsena.” Kambe i swinene loko vatekani havambirhi va ri ni mboyamelo wo titsona swo karhi. Wansati loyi a tekiweke loyi a vuriwaka June u ri: “Ku ni minkarhi leyi ndzi pfumelelanaka ni nuna wa mina ku endlela leswaku ndzi n’wi tsakisa, kambe minkarhi yin’wana na yena u endla hilaha ku fanaka eka mina. Leswi hileswi vukati byi faneleke byi va xiswona—ku nga ku ehleketa hileswi u nga ta swi nyika nkataku ku nga ri ntsena hileswi u nga ta swi kuma eka yena.”
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Vulavula hi ndlela leyi faneleke. Mpfumawulo lowu bulo ra n’wina ri sungulaka ha wona hi wona lowu ri talaka ku hela ha wona. Loko u sungula hi marito lama tlhavaka, a swi koteki ku lulamisa mhaka hi ku rhula. Kutani landzela ndzayo ya Bibele leyi nge: “Tiambexeni . . . tintswalo, musa, mianakanyo yo titsongahata, ku rhula, ni ku va ni mbilu yo leha.” (Vakolosa 3:12) Timfanelo toleto ti ta pfuna wena ni nkataku leswaku mi papalata ku holova kutani mi lulamisa xiphiqo.—Nawu wa Bibele: Vakolosa 4:6.
Lavisisa leswi mi pfumelelanaka eka swona. Loko ku ri leswaku ku ringeta ka wena ku pfumelelana ni swiyimo swi nyanyisa timholovo ntsena, swi nga endleka leswaku wena ni nkataku mi dzike ngopfu eka laha mavonelo ya n’wina ma hambanaka kona. Ematshan’weni ya sweswo kuma laha mi pfumelelanaka kona. Leswaku hi ku pfuna ku kuma leswi mi pfumelelanaka eka swona, ringeta leswi:
Un’wana ni un’wana wa n’wina a endle nxaxamelo wa tikholumo timbirhi. Eka kholumo yo sungula, tsala leswi mi nga pfumelelaniki eka swona nikatsongo. Eka kholumo ya vumbirhi, xaxameta leswi u vonaka onge u nga pfumelelana na swona. Kutani havumbirhi bya n’wina bulani hileswi mi swi xaxameteke. Mi nga ha kuma leswaku mi pfumelelana eka timhaka to tala leti a mi nga ti xiyi. Loko swi ri tano, ku pfumelelana ni swiyimo a swi fanelanga swi mi tikela. Hambiloko mi nga pfumelelani, ku tsala timhaka hinkwato ephepheni swi ta pfuna wena ni nkataku ku ti twisisa kahle timhaka.
Bulani hi mavonelo ya n’wina leswaku mi kuma ntlhantlho. Timhaka tin’wana swi nga ha mi olovela ku ti lulamisa. Hambiswiritano, eka timhaka leti rharhanganeke, nuna ni nsati va nga tiyisa vuxaka bya vona hi ku bula hi mavonelo ya vona leswaku va kuma ntlhantlho lowu kumbexana ku nga riki ni un’we wa vona loyi a ta ta na wona a ri yexe.—Nawu wa Bibele: Eklesiasta 4:9.
Tiyimisele ku antswisa langutelo ra wena. Bibele yi ri: “Un’wana ni un’wana wa n’wina a a rhandze nsati wakwe hilaha a tirhandzaka hakona; hi hala tlhelo, wansati u fanele ku va ni xichavo xo enta eka nuna wakwe.” (Vaefesa 5:33) Loko va titwa va rhandziwa ni ku xiximiwa, vatekani havambirhi va ta tiyimisela ku amukela vonelo ra un’wana—hambi ku ri ku cinca mianakanyo ya vona. Wanuna loyi a tekeke loyi a vuriwaka Cameron u ri: “Ku ni swilo leswi eku sunguleni a wu nga swi rhandzi, kambe hi ku famba ka nkarhi u sunguleke ku swi rhandza hileswi u kuceteriweke hi nkataku.”—Nawu wa Bibele: Genesa 2:18.
^ ndzim. 12 Ku suka ebukwini leyi nge The Seven Principles for Making Marriage Work.
DYONDZA SWO TALA
XALAMUKA!
Ndlela Leyi Mi Nga Tshikaka Ha Yona Ku Holova
Xana wena ni loyi u tekaneke na yena mi tshamela ku holova? Twana ndlela leyi milawu ya Bibele yi nga byi sirhelelaka ha yona vukati bya n’wina.
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
Ndlela Yo Va Ni Ndyangu Lowu Tsakeke
Rirhandzu leri Yesu a ri kombiseke i xikombiso lexi vavanuna, vavasati, vatswari ni vana va nga xi tekelelaka. I yini leswi hi nga swi dyondzaka eka yena?


text:
NGUDO 14
Muvhuso Une Wa Ḓo Vhusa Shango Ḽoṱhe
Naa ni nga humbulela uri ri khou amba nga ha Muvhuso ufhio?— Ee, ndi Muvhuso wa Mudzimu, Muvhuso une wa ḓo ita uri shango ḽi vhe paradiso. Ni nga takalela u ḓivha zwinzhi nga ha wonoyu Muvhuso?—
Muvhuso muṅwe na muṅwe u na khosi. Nahone khosi i vhusa vhathu vha shango ḽayo. Naa ni a ḓivha uri Khosi ya Muvhuso wa Mudzimu ndi nnyi?— Ndi Yesu Kristo. U dzula ṱaḓulu. Hu si kale u ḓo vha Khosi ya muṅwe na muṅwe a re kha ḽifhasi! Ni humbula uri ri ḓo vha ro takala musi Yesu a tshi vha Khosi ya shango ḽoṱhe?—
No lavhelela mini Paradisoni?
Ri ḓo vha ro takala vhukuma! Paradisoni, vhathu a vha tsha ḓo lwa kana vha ya nndwani. Vhathu vhoṱhe vha ḓo funana. A hu na muthu ane a ḓo lwala kana a fa. Mabofu a ḓo vhona, vho dzingaho nḓevhe vha ḓo pfa nahone vha sa koni u tshimbila vha ḓo kona u gidima na u fhufha. Muṅwe na muṅwe u ḓo vha na zwiḽiwa zwinzhi. Nahone zwipuka zwi ḓo vha dzikhonani u katela na riṋe. Vhathu vho faho vha ḓo dovha vha tshila. Vhanna na vhafumakadzi vhanzhi vhe ra guda nga havho kha yeneyi bugwana, vha ngaho Rebeka, Rahaba, Elia na Davida vha ḓo dovha vha tshila! Ni nga takalela u vha vhona musi vha tshi vuswa?—
Yehova u a ni funa nahone u ṱoḓa ni tshi takala. Arali na bvela phanḓa ni tshi guda nga ha Yehova na u mu thetshelesa, ni ḓo kona u tshila lwa tshoṱhe kha paradiso yo nakaho! Naa ni a ṱoḓa zwenezwo zwi tshi itea?—
VHALANI BIVHILINI YAṊU
Yesaya 2:4; 11:6-9; 25:8; 33:24; 35:5, 6


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Mintirho 4:1-37
4 Loko lava vambirhi va ha vulavula ni vanhu, vaprista lavakulu ni mufambisi wa tempele+ ni Vasaduki+ va va tela,2 va siringekile hileswi a va dyondzisa vanhu ni ku vulavula erivaleni hi ta ku pfuxiwa ka Yesu+ eka lava feke;3 hiloko va va khoma kutani va va nghenisa ekhotsweni ku fikela esikwini leri tlhandlamaka,+ hikuva se a ku ri madyambu.4 Hambiswiritano, vo tala lava va yingiseke mhaka yoloye va kholwa,+ kutani nhlayo ya vavanuna yi fika kwalomu ka 5 000.+5 Hi siku leri tlhandlamaka vafumi va vona ni vakulukumba ni vatsari+ va hlengeletana eYerusalema6 (swin’we na Anasi+ muprista lonkulu na Kayafasi+ na Yohane na Alekzanda ni hinkwavo lava a va ri kona lava nga maxaka ya muprista lonkulu),7 hiloko va va yimisa exikarhi ka vona va va vutisisa va ku: “Xana leswi mi swi endle hi matimba ya mani kumbe hi vito ra mani?”+8 Kutani Petro, a tale moya lowo kwetsima,+ a ku eka vona:“Vafumi va vanhu ni vakulukumba,9 loko namuntlha hi konanisiwa, hi ku landza xiendlo lexinene eka munhu la vabyaka,+ malunghana ni loyi a hanyiseke munhu loyi,10 swi tiveni n’wina hinkwenu ni vanhu hinkwavo va Israyele, leswaku hi vito ra Yesu Kreste wa Munazareta,+ loyi mi n’wi beleleke+ kambe loyi Xikwembu xi n’wi pfuxeke eka lava feke,+ munhu loyi u yime laha mahlweni ka n’wina a ri loyi a hanyeke hikwalaho ka yena.11 Leri i ‘ribye leri n’wina vaaki mi ri tekeke ri ri leri nga pfuniki nchumu leri veke nhloko ya yinhla.’+12 Ku tlula kwalaho, a ku na ku ponisiwa eka un’wana, hikuva ku hava vito+ rin’wana ehansi ka tilo leri nyikiweke vanhu leri hi faneleke ku ponisiwa+ ha rona.”13 Kuteloko va vona vurhena bya Petro na Yohane, ni ku xiya leswaku a va ri vanhu lava nga dyondzekangiki, lava tolovelekeke,+ va hlamala. Kutani va lemuka leswaku a va tshama va ri na Yesu;+14 naswona loko va languta munhu loyi a hanyisiweke a yime na vona,+ a va kumanga nchumu xo xi vula leswaku va kanetana+ na swona.15 Kutani va va lerisa leswaku va huma eholweni ya Sanedri, hiloko va sungula ku kanerisana,16 va ku: “Xana hi ta endla yini hi vanhu lava?+ Hikuva, entiyisweni, ku humelele singita leri xiyekaka ha vona, leri vonakeke eka vaaki hinkwavo va Yerusalema;+ naswona a hi nge ri landzuli.17 Nilokoswiritano, leswaku swi nga hangalaki hinkwako-nkwako exikarhi ka vanhu, a hi va xungeteni hi ku va byela leswaku va nga ha tlheli va vulavula ni munhu ni un’we hi ku landza vito leri.”+18 Hiloko va va vitana kutani va va lerisa leswaku ku nga tshuki ku va ni ndhawu leyi va vulavulaka eka yona kumbe ku dyondzisa eka yona hi ku landza vito ra Yesu.19 Kambe Petro na Yohane va ku eka vona: “Loko swi lulamile emahlweni ka Xikwembu ku yingisa n’wina ematshan’weni ya Xikwembu, avanyisani hi n’wexe.20 Kambe loko ku ri hina, a hi nge tshiki ku vulavula hi swilo leswi hi swi voneke ni leswi hi swi tweke.”+21 Kutani, loko va va xungetile nakambe, va va ntshunxa, hikwalaho ka leswi a va nga kumi xivangelo xo va xupula ni hikwalaho ka vanhu,+ hikuva hinkwavo a va vangamisa Xikwembu hikwalaho ka leswi humeleleke;22 hikuva munhu loyi singita leri ra ku horisa ri humeleleke eka yena a a ri ni malembe yo tlula 40 hi vukhale.23 Kuteloko va ntshunxiwile va ya eka vanhu+ va ka vona kutani va vika swilo leswi vaprista lavakulu ni vakulukumba va va byeleke swona.24 Loko va twa sweswo va tlakusela marito ya vona eka Xikwembu+ hi mianakanyo yin’we va ku:“Hosi Leyi Lawulaka,+ hi Wena la endleke tilo ni misava ni lwandle ni swilo hinkwaswo leswi nga eka swona,+25 ni loyi hi moya lowo kwetsima u vuleke hi nomu wa tata wa hina Davhida,+ nandza wa wena, ‘Ha yini matiko ma ve ni nkitsikitsi ni vanhu va anakanyisisa hi swilo swa hava?+26 Tihosi ta misava ti tserhamile ni vafumi va vungane swin’we tanihi munhu un’we va lwa na Yehovha ni mutotiwa wakwe.’+27 Hambiswiritano, Heroda swin’we na Pontiyo Pilato+ ni vanhu va matiko ni vanhu va Israyele kahle-kahle a va hlengeletane emutini lowu va lwa ni nandza wa wena wo kwetsima+ Yesu, loyi u n’wi toteke,+28 leswaku va endla swilo leswi voko ra wena ni xikongomelo xa wena swi lavaka leswaku swi humelela.+29 Kutani, Yehovha, xiyisisa minxungeto+ ya vona, u pfumelela mahlonga ya wena leswaku ma hambeta ma vula rito ra wena hi vurhena+ lebyi heleleke,30 u ri karhi u tshambuluta voko ra wena leswaku u horisa, ni masingita ni swihlamariso+ swi humelela hi vito+ ra nandza+ wa wena wo kwetsima Yesu.”31 Kuteloko va endle xikombelo, ndhawu leyi a va hlengeletane eka yona yi ninginika;+ kutani hinkwavo va tala moya lowo kwetsima+ va vula rito ra Xikwembu hi vurhena.+32 Ku tlula kwalaho, vunyingi bya lava va kholweke a byi ri ni mbilu yin’we ni moya-xiviri+ wun’we, naswona hambi ku ri un’we a nga kalanga a vula leswaku swilo leswi a a ri na swona a swi ri swakwe; kambe a va ri ni swilo hinkwaswo hi ku fanana.+33 Nakambe, hi matimba lamakulu vaapostola va hambeta va nyikela vumbhoni malunghana ni ku pfuxiwa eku feni ka Hosi Yesu;+ naswona musa lowu nga faneriwiki a wu ri eka vona hinkwavo hi mpimo lowukulu.34 Entiyisweni, a nga kona loyi a a pfumala+ exikarhi ka vona; hikuva hinkwavo lava a va ri ni masimu kumbe tindlu a va swi xavisa kutani va tisa xuma xa swilo leswi xavisiweke35 a va xi veka emilengeni ya vaapostola.+ A xi averiwa+ un’wana ni un’wana, hi ku ya hi xilaveko xa yena.36 Kutani Yosefa, loyi a thyiweke Barnaba+ hi vaapostola, leri loko ri hundzuluxeriwa ri nge, N’wana wa Nchavelelo, ku nga Mulevhi, la velekiweke eKipra,37 loyi a a ri ni xiphemu xa nsimu, a xi xavisa kutani a tisa mali ya kona, a yi veka emilengeni ya vaapostola.+