text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VUKATI
Ku Va Ni Vuxaka Lebyinene Ni Vatswari Va Nuna Kumbe Va Nsati
NTLHONTLHO
“Loko hi langutane ni xiyimo xo tika, nsati wa mina u byele vatswari vakwe hi mhaka yoleyo. Kutani tata wakwe u ndzi vitanile leswaku a ta ndzi pfuna eka xiyimo xolexo. Sweswo a swi ndzi tsakisanga.”—James. *
“Mana wa nuna wa mina a a rhandza ku vula a ku: ‘Ndzi tsundzuka n’wana wa mina swinene.’ A a vulavula na mina a ndzi byela ndlela leyi a va ri vanghana ha yona naswona sweswo swi ndzi endle ndzi titwa ndzi ri ni nandzu ku va ndzi tekane ni n’wana wakwe ni ku n’wi vangela gome.”—Natasha.
Xana swa koteka ku endla leswaku xiphiqo xa vatswari va nuna kumbe va nsati xi nga vi xa vukati?
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Vukati byi endla leswaku ku va ni ndyangu lowuntshwa lowu hlanganeke. Bibele yi vula leswaku wanuna la tekaka “u ta siya tata wakwe ni mana wakwe naswona u fanele ku namarhela nsati wakwe.” Swi tano ni hi wansati malunghana ni vatswari vakwe ni nuna wakwe. Loko a tekiwa, Bibele yi vula leswaku lavambirhi va ta va “nyama yin’we.” I ndyangu lowuntshwa lowu hlanganeke.—Matewu 19:5.
Vukati bya wena byi fanele ku va byona byo rhanga ku ri ni vatswari va wena. Khanselara John M. Gottman u tsale a ku: “Xa nkoka eka vatekani i ku va minkarhi hinkwayo va dyondza ku vulavurisana eka xin’wana ni xin’wana. Ku antswisa ndlela leyi mi tirhisanaka ha yona ni nsati wa wena swi nga ha katsa ku tshika ni ku tihambanisa ni maxaka ya wena ya le kusuhi.” *
Vatswari van’wana swi nga ha va tikela ku titwananisa ni xiyimo. Wanuna un’wana u ri: “Loko hi nga si tekana, nsati wa mina a a tshamela ku rhangisa swilaveko swa vatswari vakwe. Endzhaku ka loko hi tekanile, mana wakwe u swi xiyile leswaku ku ni un’wana loyi se a rhangisiwaka emahlweni. Sweswo a swi nga n’wi oloveli ku swi amukela.”
Vatekani van’wana lava ha ku tekanaka na vona swi nga va tikela. James loyi a tshahiweke laha henhla u ri: “Ku va ni vatswari va nuna kumbe va nsati a swi fani ni ku va ni vanghana lava u tihlawuleleke vona. Swi fana ni loko un’wana a te: ‘U ni vanghana vambirhi lavantshwa, hambi wa swi lava kumbe a wu swi lavi.’ Hambiloko va ku karhata, se mi ndyangu wun’we.”
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Loko wena ni munghana wa wena wa vukati mi nga pfumelelani hi xiyimo xa vatswari va un’wana wa n’wina, tikarhatele ku lulamisa timhaka hi moya wa ntirhisano. Landzela xitsundzuxo xa Bibele xo ‘lwela ku kuma ku rhula ni ku ku landzelela.’—Pisalema 34:14.
Leswaku u kota ku endla tano, xiya swiendlakalo leswi landzelaka. Ha xin’we xi endliwa hi nuna kumbe ra nsati. Hambiswiritano, mitlhontlho yoleyo yi khumba wanuna ni wansati, naswona milawu leyi ku buriwaka ha yona yi nga ku pfuna ku tlhantlha timhaka to hlayanyana leti khumbaka vatswari va wena kumbe va nsati wa wena.
Nsati wa wena u navela leswaku u hanyisana ni mana wakwe. Kambe wena u vona swi tika.
Ringeta leswi: Burisana ni nsati wa wena hi mhaka leyi, naswona u tiyimisela leswaku mi twanana hi mhaka yoleyo. Nchumu wa nkoka a hi ndlela leyi u titwaka ha yona hi mana wa nsati wa wena kambe i ndlela leyi u titwaka ha yona hi nsati wa wena loyi u hlambanyeke leswaku u ta n’wi rhandza. Loko mi burisana ni nsati wa wena, tana ni ndlela yin’we kumbe timbirhi leti u nga antswisaka vuxaka bya wena ni mana wa yena ha tona, kutani u ti tirhisa. Loko nsati wa wena a xiya matshalatshala lawa u ma endlaka, handle ko kanakana u ta ya a ku xixima swinene.—Nawu wa Bibele: 1 Vakorinto 10:24.
Nuna wa wena u ri wena u tsakela swinene ku tsakisa vatswari va wena ku tlula ku tsakisa yena.
Ringeta leswi: Burisana ni nuna wa wena hi xiphiqo lexi, naswona u ringeta ku languta mhaka yoleyo hi ndlela leyi yena a yi vonaka ha yona. Hakunene nuna wa wena a nge titwi a kanganyisiwile loko u xixima vatswari va wena hi ndlela leyi faneleke. (Swivuriso 23:22) Hambiswiritano, swi nga ha lava leswaku u n’wi tiyisekisa hi marito ni hi swiendlo swa wena leswaku u rhangisa yena emahlweni ka vatswari va wena evuton’wini bya wena. Loko nuna wa wena a tiyiseka hi sweswo, a nge titwi a phikizana ni vatswari va wena emhakeni yo lava ku khathaleriwa hi wena.—Nawu wa Bibele: Vaefesa 5:33.
Nsati wa wena u ya eka vatswari vakwe loko a lava xitsundzuxo ematshan’weni yo ta eka wena.
Ringeta leswi: Vulavurisana ni nsati wa wena, naswona mi pfumelelana hi leswaku mi nga veka swipimelo kwihi. Tikarhatele ku anakanyela. Xana swi hoxile ku vulavurisana ni vatswari va wena minkarhi hinkwayo hi mhaka leyi ku karhataka? Hi rini laha swi nga ta va swi fanerile? Loko mi pfumelelana hi swipimelo leswi twalaka, mhaka yoleyo a yi fanelanga yi va xiphiqo.—Nawu wa Bibele: Vafilipiya 4:5.
^ ndzim. 4 Mavito ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 9 Mhaka leyi yi huma eka buku leyi nge, The Seven Principles for Making Marriage Work.
DYONDZA SWO TALA
Ndlela Yo Va Ni Ku Rhula Ni Maxaka Ya Wena
U nga va xixima vatswari va wena handle ko hoxa vukati bya wena ekhombyeni.


c: text/html

text:
VANTSHWA VA VUTISA
Ndzi Nga Vulavurisana Njhani Ni Vatswari Va Mina Hi Milawu Leyi Va Yi Vekaka?
Leswi u swi lavaka: Vuswikoti byo vulavurisana
Ku vulavurisana ni van’wana i swa nkoka hikuva swi endla leswaku
va ku twisisa.
u twisisa leswaku ha yini u nga wu kumi nchumu lowu u wu kombelaka.
Kutani, loko u lava ku khomiwa tanihi munhu lonkulu, u fanele ku dyondza ku vulavula tanihi munhu lonkulu. U nga swi endlisa ku yini?
Dyondza ku lawula ndlela leyi u titwaka ha yona. Leswaku u va ni bulo lerinene ni van’wana swi lava leswaku u tikhoma. Bibele yi ri: “
Xihunguki xi humesa moya wa xona hinkwawo, kambe lowo tlhariha u tshama a rhulile ku fika emakumu.”—Swivuriso 29:11.
Yinhla hi yihi? Papalata ku gungula, ku tsuva ni ku tlakusa mavoko hi ku hlundzuka onge u xihlangi. Sweswo swi ta endla leswaku u vekeriwa milawu leyi engetelekeke.
Ringeta ku vona swilo hi ndlela leyi vatswari va wena va swi vonaka ha yona. Hi xikombiso: a hi nge vatswari va wena a va swi lavi leswaku u ya enkhubyeni wo karhi. Ematshan’weni yo holovisana na vona, u nga ha ku:
“Xana mi nga pfumela loko ndzo famba ni munghana wa mina la tshembekaka?”
Swi nga endleka leswaku vatswari va wena va nga pfumeli. Kambe, loko u twisisa leswaku ha yini va nga pfumeli, u nga kota ku ringanyeta ku ya endhawini yin’wana.
Endla leswaku vatswari va wena va ku tshemba. Anakanya hi munhu la kolotaka mali ebangi. Loko a hakela hilaha a tshembiseke hakona, bangi yi ta n’wi tshemba yi tlhela yi pfumela ku n’wi lomba mali enkarhini lowu taka.
Swi tano ni le kaya. U fanele u yingisa vatswari. Kambe, loko u nga va yingisi, u nga hlamali loko va tshamela ku ku vekela milawu.
Loko u va yingisa—hambi ku ri eka swilo leswitsongo—va ta ku tshemba enkarhini lowu taka.
DYONDZA SWO TALA
Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka, Vholumo 1
Mhaka ya byala ni swidzidziharisi, ku tikhoma lokunene hi tlhelo ra rimbewu ni ku rhandzana, swi katsiwile.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | HA YINI YESU A XANISEKE A TLHELA A FA?
Xana Swi Endlekile Hakunene?
Hi ximun’wana xa 33 C.E., Yesu wa Munazareta u dlayiwile. U hehliwe hi ku va mukanganyisi, a biwa hi ndlela ya tihanyi a tlhela a beleriwa emhandzini. U fe a ri karhi a twa ku vava swinene. Kambe Xikwembu xi n’wi pfuxile leswaku a tlhela a hanya naswona endzhaku ka masiku ya 40 u tlhandlukele etilweni.
Mhaka yoleyo leyi nga tolovelekangiki yi kumeka eka Tievhangeli ta mune ta Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki, lawa hi ntolovelo ma vitaniwaka Testamente Leyintshwa. Xana swilo sweswo swi endlekile hakunene? Xexo i xivutiso lexi faneleke naswona i xa nkoka. Loko swi nga endlekanga, ripfumelo ra Vakreste a hi ra nkoka naswona ntshembo wo kuma vutomi lebyi nga heriki eParadeyisini ko va norho ntsena lowu nga taka wu nga hetiseki. (1 Vakorinto 15:14) Hi hala tlhelo, loko swiendlakalo sweswo swi humelerile, swi vula leswaku vanhu va ta va ni vumundzuku lebyi tsakisaka, lebyi na wena u nga ta va na byona. Xana marungula ya Tievhangeli teto i ya ntiyiso kumbe i ntsheketo?
LESWI MATIMU MA SWI VULAKA
Ku hambana ni mintsheketo, Tievhangeli ti paluxa vuxokoxoko lebyi heleleke naswona ta pakanisa. Hi xikombiso, ti ni mavito yo tala ya tindhawu ta xiviri, leti to tala ta tona ti nga endzeriwaka ninamuntlha. Ti hi hlamusela hi vanhu va xiviri naswona rungula ra tona ri seketeriwe hi van’wamatimu vo tala.
Vatsari va le minkarhini ya Yesu ku katsa ni va le malembeni ya va-100 na vona va vulavule hi Yesu. * Ndlela leyi a dlayiweke ha yona hilaha swi hlamuseriweke ha kona eka Tievhangeli, yi fana ni ndlela leyi Varhoma a va endla hakona eka lava a va gweveriwe rifu. Ku engetela kwalaho, swiendlakalo leswi humeleleke swi hlamuseriwe hi ku kongoma ni hi ku tshembeka, hambi ku ri swihoxo swa vadyondzisiwa van’wana va Yesu swi paluxiwile. (Matewu 26:56; Luka 22:24-26; Yohane 18:10, 11) Swilo leswi hinkwaswo swi kombisa kahle leswaku vatsari va Tievhangeli a va tshembeka naswona a va pakanisa eka hinkwaswo leswi va swi tsaleke hi Yesu.
KU VURIWA YINI HI KU PFUXIWA KA YESU?
Hambileswi vanhu vo tala va pfumelaka leswaku Yesu u hanyile a tlhela a fa, van’wana va nga ha kanakana ku pfuxiwa kakwe. Hambi ku ri vaapostola vakwe, eku sunguleni a va nga xi tshembi xiviko xa leswaku Yesu u pfuxiwile. (Luka 24:11) Hambiswiritano, loko vona ni vadyondzisiwa lavan’wana va vone Yesu loyi a pfuxiweke hi nkarhi wun’wana, a va nga ha kanakani. Entiyisweni, eka xiendlakalo xin’wana u voniwe hi vanhu vo tlula 500.
Vadyondzisiwa va tivise vanhu hi ta ku pfuxiwa ka Yesu hi xivindzi hambi ku ri eka vanhu lava n’wi dlayeke, hambileswi sweswo a swi ta endla leswaku va va ekhombyeni ro khotsiwa ni ku dlayiwa. (Mintirho 4:1-3, 10, 19, 20; 5:27-32) Xana vadyondzisiwa volavo vo tala a va ta va va kombise xivindzi xo tano loko a va nga tiyiseki leswaku Yesu a a pfuxiwile hakunene? Entiyisweni, leswi hakunene Yesu a pfuxiweke eku feni hi swona swi endleke leswaku Vukreste byi khumba vanhu vo tala enkarhini lowu hundzeke ninamuntlha.
Tievhangeli leti vulavulaka hi ku dlayiwa ni ku pfuxiwa ka Yesu ti tamele timhaka leti tshembekaka ta tirhekhodo ta matimu. Loko u ti hlaya hi vukheta ti ta ku khorwisa leswaku sweswo swi endlekile hakunene. Ku khorwiseka ka wena ku nga tlhela ku tiyisiwa loko u swi twisisa leswaku ha yini sweswo swi endlekile. Xihloko lexi landzelaka xi ta hlamusela leswaku ha yini.
^ ndzim. 7 Tacitus, loyi a velekiweke emalembeni ya va 55 C.E., u tsale leswaku “Kreste, loyi vito ra [Vakreste] ri humaka eka yena, u dlayiwile hi nkarhi wa ku fuma ka Tiberiyo hi yin’wana ya tindhunankulu ta hina, ku nga Pontiyo Pilato.” Nakambe lava vulavuleke hi Yesu a ku ri Suetonius ni n’wamatimu wa Muyuda Josephus (lava va hanyeke eminkarhini ya Yesu) swin’we na Pliny Lontsongo, ndhunankulu ya Bitiniya (loyi a hanyeke eku sunguleni ka malembe ya va-100).


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yobo 37:1-24
37 “Hakunene mbilu ya mina ya rhurhumela+ hi leswi,Naswona ya tlula yi suka endhawini ya yona.2 Yingisisani ku pfuma ka rito ra xona,+Ni ku bonga loku humaka enon’wini wa xona.3 Xi ku ntshunxela ehansi ka matilo hinkwawo,Ni rihati+ ra xona ri fika emakumu ya misava.4 Endzhaku ka rona ku twala mpfumawulo;Xi dzindza+ hi mpfumawulo wa ku tlakuka ka xona,+Naswona a xi swi yimisi loko rito ra xona ri twiwa.+5 Xikwembu xi dzindza hi rito+ ra xona hi ndlela leyi hlamarisaka,Xi endla swilo leswikulu leswi hi nga ta ka hi nga swi tivi.+6 Hikuva xi byela gamboko xi ku, ‘Wela emisaveni,’+Ni maboboma ya mpfula, ni maboboma ya timpfula ta xona ta matimba.+7 Xi veka xilemo evokweni ra munhu un’wana ni un’wana wa la misaveniLeswaku munhu un’wana ni un’wana wa nyama a ta tiva ntirho wakwe.8 Ni xivandzana xa tumbelela,Xi tshama etindhawini ta xona leti tumbeleke.+9 Mheho yi huma ekamareni ra le mpfungwe+Mheho yo titimela yi huma en’walungwini.+10 Loko Xikwembu xi hefemula ku huma ayisi+Naswona vuanamo bya mati bya gwitsila.+11 Ina, xi veka nkahelo epapeni,Ku vonakala+ ka xona ku hangalasa mapapa,12 Ma hundzulukela kun’wana ni kun’wana laha ma kongomisiwaka konaNkarhi wun’wana ni wun’wana loko xi ma lerisa+ ehenhla ka xikandza xa tiko leri noneke.13 Ma nga ha va nxupulo+ kumbe ma katekisa tiko+ ra xonaKumbe ma va musa wa rirhandzu.+14 Wena Yobo, yingisa swilo leswi;Yima u tiyile, u rhiya ndleve u yingisa mintirho leyi hlamarisaka ya Xikwembu.+15 Xana wa swi tiva leswaku Xikwembu xi swi veke rini,+Niloko xi endla leswaku ku vonakala ka papa ra xona ku vangama?16 Xana wa swi tiva leswaku papa+ ri hayekiwe njhani empfhukeni,Mintirho yo hlamarisa ya Loyi a nga ni vutivi lebyi hetisekeke?+17 Ndlela leyi tinguvu ta wena ti hisaka ha yonaLoko misava yi rhula ku suka edzongeni?+18 Xana u nga andlala xibakabaka swin’we na xona+Xi nonon’hwa ku fana ni xivoni lexi endliweke hi ku n’okisiwa?19 Hi byele leswi hi nga ta swi vula eka xona;Hikwalaho ka munyama a hi nge vuli marito.20 Xana xi fanele xi byeriwa leswi ndzi nga ta swi vula?Kumbe xi lo byeriwa hi munhu un’wana leswaku xi swi tiva?+21 Sweswi a va ku voni ku vonakala hakunene;Ka vangama exibakabakeni,Loko mheho yi hundzile naswona yi xi basisile.22 Ku vangama ka nsuku ku huma en’walungwini.Xindzhuti+ lexi chavisaka xi le henhla ka Xikwembu.23 Loko ku ri Lowa Matimba Hinkwawo, a hi n’wi twisisi;+U tlakukile hi matimba,+Vululami+ ni ku tshembeka+ ko tala a nga ku languteli ehansi.+24 Hikokwalaho vanhu a va n’wi chave.+A nga na mhaka na vona lava tlhariheke embilwini ya vona.”+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Mintirho 17:1-34
17 Hiloko va hundza hi le Amfipoli ni le Apoloniya va ya fika eTesalonika,+ laha a ku ri ni sinagoga ya Vayuda.2 Naswona hi ku ya hi ntolovelo+ wa Pawulo a nghena eka vona, kutani hi tisavata tinharhu a kanerisana na vona hi Matsalwa,+3 a hlamusela ni ku kombisa hi tinhlamuselo leswaku a swi fanela leswaku Kreste a xaniseka+ ni ku pfuka eka lava feke,+ a tlhela a vula a ku: “Loyi i Kreste,+ Yesu loyi ndzi n’wi twarisaka eka n’wina.”4 Hikwalaho van’wana va vona va ve vapfumeri+ kutani va tihlanganisa na Pawulo na Silasi,+ ni vunyingi lebyikulu bya Magriki lawa a ma gandzela Xikwembu ni vavasati lavakulu vo tala ngopfu va endle tano.5 Kambe Vayuda, hikwalaho ka mavondzo,+ va nghenisa vavanuna vo karhi vo homboloka va malolo entlaweni wa vona, lava dzumbaka endhawini ya ku xavisela kutani va endla ntshungu wa vapfukeri, va pfuxa hasahasa+ emutini. Hiloko va hlasela muti wa Yaso+ kutani va lava ku va tisa entshungwini lowu pfilunganyekeke.6 Kuteloko va nga va kumi, va koka Yaso ni vamakwavo van’wana va va yisa eka vafumi va muti, va huwelela va ku: “Vanhu lava va pfuxeke ngundzungundzu+ emisaveni leyi akiweke va kona ni laha,7 naswona Yaso u va amukele hi malwandla. Vanhu lava hinkwavo va endla leswi lwisanaka ni swileriso+ swa nawu wa Khezari, va vula leswaku ku ni hosi+ yin’wana, Yesu.”8 Hakunene va pfilunganye ntshungu ni vafumi va muti loko va twa swilo leswi;9 endzhaku ko kuma xisivanomu lexi eneleke eka Yaso ni van’wana, va va tshika va famba.10 Hi ku hatlisa vamakwerhu va rhumela Pawulo na Silasi eBeriya nivusiku,+ kutani loko va fika va nghena esinagogeni ya Vayuda.11 Kutani vona a va ri ni mianakanyo yo hluteka swinene ku tlula va le Tesalonika, hikuva va amukele rito hi mapfundza lamakulu ya mianakanyo, va kambisisa+ Matsalwa+ hi vukheta siku ni siku ku vona loko swilo leswi swi ri tano.+12 Hikokwalaho vo tala va vona va ve vapfumeri, naswona swi ve tano hi nhlayo yo nyawula ya vavasati ni vavanuna lava dumeke+ va Magriki.13 Kambe loko Vayuda va le Tesalonika va twa leswaku rito ra Xikwembu ri twarisiwile ni le Beriya hi Pawulo, va tlhela va vuya kwalaho va ta hlohlotela+ ni ku pfilunganya+ mintshungu.14 Kutani vamakwavo va hatlisa va humesa Pawulo leswaku a famba a ya fika elwandle;+ kambe Silasi na Timotiya va sala kwalaho.15 Hambiswiritano, lava a va heleketa Pawulo va famba na yena va ya n’wi fikisa eAtena endzhaku ko amukela xileriso xa leswaku Silasi na Timotiya+ va ta eka yena hi ku hatlisa hilaha swi nga kotekaka hakona, va famba.16 Loko Pawulo a ha va rindzile eAtena, moya wakwe endzeni kakwe wu sungula ku karhateka+ hi ku vona leswaku muti a wu tele swifaniso swa hava.17 Hikwalaho a sungula ku kanerisana esinagogeni ni Vayuda+ ni vanhu van’wana lava a va gandzela Xikwembu ni lava a va tshuka va va kona endhawini ya ku xavisela+ siku rin’wana ni rin’wana.18 Kambe van’wana eka vativi va filosofi+ va Vaepikuro ni Vastoyika va kanetana na yena, kasi van’wana a va ku: “Xana jakatsa leri ri lava ku vula yini?”+ Van’wanyana va ku: “U vonaka a ri mutwarisi wa swikwembu swimbe.” Leswi a swi vangiwa hi mhaka ya leswi a a vula mahungu lamanene ya Yesu ni ku pfuka+ ka lava feke.19 Hiloko va n’wi khoma va n’wi yisa eAreyopago, va ku: “Xana hi nga tiva leswi dyondzo+ leyi leyintshwa leyi u yi vulaka yi nga swona?20 Hikuva u vula swilo leswi nga tolovelekangiki etindleveni ta hina. Hikokwalaho hi navela ku tiva nhlamuselo+ ya swilo leswi.”21 Entiyisweni, Vaatena hinkwavo ni vanhu vambe lava endzeke kona a va tirhisa nkarhi wa vona wo hungasa va rungulelana swo karhi kumbe ku yingisa swilo swo karhi leswintshwa.22 Hiloko Pawulo a yima exikarhi ka Areyopago+ a ku:“Vavanuna va Atena, ndzi vona leswaku eka swilo hinkwaswo mi vonaka mi tinyikele ngopfu eku chaveni ka swikwembu+ ku tlula van’wana.23 Hi xikombiso, loko ndzi hundza ni ku xiyisisa hi vukheta swilo swa n’wina leswi xiximiwaka ndzi kume ni alitari leyi ku tsariweke leswi eka yona ‘Eka Xikwembu Lexi Nga Tiviwiki.’ Hikokwalaho, leswi mi nga xi tiviki lexi mi kombisaka ku tinyiketela ka vukwembu eka xona, ndzi xi twarisa eka n’wina.24 Xikwembu lexi endleke misava ni swilo hinkwaswo leswi nga eka yona, tanihi leswi xona xi nga Hosi ya tilo ni misava,+ a xi tshami etitempeleni+ leti endliweke hi mavoko,25 naswona a xi tirheriwi hi mavoko ya vanhu onge hi loko xi pfumala xo karhi,+ hikuva xona xi nyika vanhu hinkwavo vutomi+ ni ku hefemula+ ni swilo hinkwaswo.26 Naswona hi munhu+ un’we xi endle matiko+ hinkwawo ya vanhu, leswaku va tshama ehenhla ka vuandlalo hinkwabyo bya misava,+ kutani xi yimise minkarhi+ leyi vekiweke ni ku veka maava ya lomu ku tshamaka vanhu,+27 leswaku va lava Xikwembu,+ loko vo tshuka va xi ambamba kutani va xi kuma+ hakunene, hambileswi, entiyisweni, xi nga riki kule ngopfu ni un’wana ni un’wana wa hina.28 Hikuva ha xona hi ni vutomi, ha famba hi tlhela hi va kona,+ hilaha van’wana va vatlhokovetseri+ lava nga exikarhi ka n’wina va vuleke hakona, ‘Hikuva na hina hi rixaka ra xona.’29 “Hikokwalaho, hi ku vona leswaku hi rixaka ra Xikwembu,+ a hi fanelanga hi anakanya leswaku Muhanyi+ loyi a nga Xikwembu u fana ni nsuku kumbe silivhere kumbe ribye, ku fana ni nchumu lowu vatliweke hi vutshila ni makungu ya munhu.+30 I ntiyiso, Xikwembu xi yi honisile minkarhi yo tano yo pfumala vutivi,+ kambe sweswi xi byela vanhu hinkwako-nkwako leswaku va fanele va hundzuka.+31 Hikuva xi veke siku leri xi nga ni xikongomelo xo avanyisa+ misava leyi akiweke hi ku lulama hi wanuna loyi xi n’wi vekeke, naswona xi nyike xitiyisekiso eka vanhu hinkwavo hi ku n’wi pfuxa+ eka lava feke.”32 Kutani, loko va twa hi ta ku pfuka ka lava feke, van’wana va sungula ku vungunya,+ kasi van’wanyana a va ku: “Hi ta ku yingisa malunghana ni leswi ni hi nkarhi wun’wana.”33 Xisweswo Pawulo a huma exikarhi ka vona,34 kambe vanhu van’wana va tihlanganisa na yena kutani va va vapfumeri, exikarhi ka vona a ku ri na Diyonisiyo, muavanyisi wa le hubyeni ya Areyopago,+ ni wansati la vuriwaka Damarisi, ni van’wana handle ka vona.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Eksoda 37:1-29
37 Kutani Bezalele+ a endla Areka+ hi ntsandza wa munga. Ku leha ka yona a ku ri swisungunu swimbirhi ni hafu, ku anama ka yona ku ri xisungunu ni hafu ni ku tlakuka+ ka yona ku ri xisungunu ni hafu.2 Hiloko a yi nameka nsuku lowo tenga endzeni ni le handle naswona a yi endlela ndzilakana hi nsuku wu yi rhendzela.+3 Endzhaku ka sweswo a yi vumbela swingwavila swa mune hi nsuku, swi ri swa le henhla ka milenge ya yona ya mune, swingwavila swimbirhi swi ri swa tlhelo rin’we ra yona kasi swingwavila swimbirhi swi ri swa tlhelo lerin’wana ra yona.+4 Endzhaku ka sweswo, a endla tinsika hi ntsandza wa munga ivi a ti nameka nsuku.+5 Hiloko a nghenisa tinsika eswingwavileni ematlhelo ya Areka ti ri ta ku rhwala Areka.+6 A ya emahlweni a endla xifunengeto+ hi nsuku lowo tenga. Ku leha ka xona a ku ri swisungunu swimbirhi ni hafu kasi ku anama ka xona ku ri xisungunu ni hafu.+7 Ku tlula kwalaho a endla makerubu mambirhi hi nsuku. A ma fula hi hamula emakumu mambirhi ya xifunengeto.+8 Kerubu yin’we a yi ri emakumu lawaya kasi kerubu leyin’wana yi ri emakumu man’wana. A endla makerubu exifunengetweni emakumu mambirhi ya xona.+9 Kutani makerubu lawa a ma phurumula timpapa timbirhi ehenhla, ma ungamela ehenhla ka xifunengeto hi timpapa ta wona,+ ni swikandza swa wona a swi langutanile. Swikandza swa makerubu a swi langute exifunengetweni.+10 Kutani a endla tafula hi ntsandza wa munga.+ Ku leha ka rona a ku ri swisungunu swimbirhi, ku anama ka rona ku ri xisungunu xin’we ni ku tlakuka+ ka rona ku ri xisungunu ni hafu.11 Hiloko a ri nameka nsuku lowo tenga naswona a ri endlela ndzilakana hi nsuku wu ri rhendzela.+12 Endzhaku ka sweswo, a ri endlela rhimi ya vuanamo bya voko yi ri rhendzela kutani a endla ndzilakana wa nsuku wu ri rhendzela, wu ri wa rhimi.+13 Ku tlula kwalaho, a vumba swingwavila swa mune hi nsuku, a veka swingwavila ehenhla ka tinhla ta mune ta milenge ya mune.+14 Swingwavila a swi ri ekusuhi ni rhimi, swi ri swiseketelo swa tinsika ta ku rhwala tafula.+15 Hiloko a endla tinsika hi ntsandza wa munga ti ri ta ku rhwala tafula, a ti nameka nsuku.+16 Endzhaku ka sweswo a endla swibya swa le henhla ka tafula hi nsuku lowo tenga,+ tindyelo ta rona ni swinwelo swa rona ni minkambana ya rona ni swikelelo swa rona, leswi a ku ta cheriwa ha swona leswi cheriwaka egandzelweni.17 Kutani a endla xo tlhoma rivoni+ hi nsuku lowo tenga. A fula xo tlhoma rivoni hi hamula. Matlhelo ya xona ni marhavi ya xona, swinwelo swa xona, swikhaviso swa xona swa bundzu ni swiluva swa xona a swi veheriwe eka xona.+18 Marhavi ya tsevu a ma tlhomiwe etlhelo ka xona, marhavi manharhu ya xo tlhoma rivoni ma ri etlhelo rin’we ra xona kasi marhavi manharhu ya xo tlhoma rivoni ma ri etlhelo lerin’wana ra xona.+19 Swinwelo swinharhu leswi vumbekeke ku fana ni swiluva swa almondi a swi ri eka ntlawa wun’we wa marhavi, ku rhanga swikhaviso swa bundzu ku landzela swiluva; kasi swinwelo swinharhu leswi vumbekeke ku fana ni swiluva swa almondi a swi ri eka ntlawa lowun’wana wa marhavi, ku rhanga swikhaviso swa bundzu ku landzela swiluva. Hi yona ndlela leyi a swi ri ha yona hi marhavi ya tsevu lawa a ma tlhomiwe eka xo tlhoma rivoni.+20 Eka xo tlhoma rivoni a ku ri ni swinwelo swa mune leswi a swi vumbeke ku fana ni swiluva swa almondi, swi siyana ni swikhaviso swa xona swa bundzu ni swiluva swa xona.+21 Xikhaviso xa bundzu lexi nga ehansi ka marhavi mambirhi a xi veheriwe eka xona, ni xikhaviso xa bundzu ehansi ka marhavi mambirhi laman’wana a xi veheriwe eka xona, ni xikhaviso xa bundzu ehansi ka marhavi man’wana mambirhi a xi veheriwe eka xona, emarhavini ya tsevu lama tlhomiweke eka xo tlhoma rivoni.+22 Swikhaviso swa xona swa bundzu a swi veheriwe eka xona. Hinkwaxo ka xona a xi ri nchumu wun’we lowu furiweke hi hamula, xi endliwe hi nsuku lowo tenga.+23 Hiloko a endla timboni ta xona ta nkombo ni swo tamela ngoti ya rivoni swa xona ni swo tamela ndzilo swa xona hi nsuku lowo tenga.+24 A swi endla hi talenta yin’we ya nsuku lowo tenga ni swingolongondzwana swa xona hinkwaswo.25 Kutani a endla alitari ya murhi wa risuna+ hi ntsandza wa munga.+ Ku leha ka yona a ku ri xisungunu xin’we ni ku anama ka yona ku ri xisungunu xin’we, yi ri ni matlhelo ya mune lama ringanaka, ku tlakuka ka yona a ku ri swisungunu swimbirhi. Timhondzo ta yona a ti veheriwe eka yona.+26 Hiloko a nameka nsuku lowo tenga ehenhla ka yona ni matlhelo ya yona lama yi rhendzelaka ni le timhondzweni ta yona, kutani a yi endlela ndzilakana hi nsuku wu yi rhendzela.+27 A yi endlela swingwavila swimbirhi hi nsuku ehansi ka ndzilakana wa yona ematlhelo mambirhi ya yona, ematlhelo mambirhi lama furhalelaneke ya yona swi va swiseketelo swa tinsika to yi rhwala hi tona.+28 Endzhaku ka sweswo a yi endlela tinsika hi ntsandza wa munga kutani a ti nameka nsuku.+29 Ku engetela kwalaho, a endla mafurha yo kwetsima ya ku tota+ ni xinun’hweriso xa murhi wa risuna xo tenga,+ wu va ntirho wa muendli wa mafurha.


text:
Dyondzo 97: Yesu A Ta Tanihi Hosi
Endzhaku ko horisa vavanuna vambirhi lava feke mahlo lava a va tshamela ku kombela, Yesu u ye eximutanini xin’wana xa le kusuhi na Yerusalema. U byele vadyondzisiwa vakwe vambirhi, a ku: ‘Fambani mi ya eximutanini lexiya kutani mi ta kuma ximbhongolwana. Xi ntshunxeni kutani mi xi tisa eka mina.’
Loko ximbhongolwana xi tisiwile eka yena, Yesu u xi gadile. Hiloko a ya eYerusalema leyi a yi ri ekusuhi. Loko a tshinela ekusuhi ni muti, ntshungu lowukulu wu n’wi hlanganisile. Hiloko vanhu vo tala va hluvula tinguvu ta vona kutani va ti andlala endleleni. Van’wana va tseme marhavi ya mirhi ya micindzu. Na vona va ma andlale endleleni kutani va huwelela va ku: ‘Xikwembu a xi katekise hosi leyi taka hi vito ra Yehovha!’
Le Israyele, khale tihosi letintshwa a ti nghena eYerusalema hi ximbhongolwana ti tikombisa eka vanhu. Hi leswi Yesu a swi endleke. Kutani vanhu lava va kombise leswaku va lava Yesu a va hosi ya vona. Kambe a hi vanhu hinkwavo a va n’wi lava. Swi ve tano loko Yesu a ya etempeleni.
Loko a ri etempeleni, Yesu u hanyise vanhu lava feke mahlo ni swilema. Loko vana lavatsongo va vona leswi, va dzunise Yesu. Kambe sweswo swi hlundzukise vaprista naswona va byele Yesu va ku: ‘Xana wa swi twa leswi vana lava va swi vulaka?’
Yesu u va hlamule a ku: ‘Ina, ndza swi twa. Xana a mi si tshama mi hlaya eBibeleni laha yi nge: “Xikwembu xi ta humesa swidzuniso emilon’wini ya vana?”’ Kutani vana lava va hambeta va dzunisa hosi leyi vekiweke hi Xikwembu.
Hi lava ku fana ni vana volavo, a swi tano ke? Vanhu van’wana va nga ringeta ku hi tshikisa ku vulavula hi mfumo wa Xikwembu. Kambe hi ta hambeta hi byela van’wana hi swilo swo hlamarisa leswi Yesu a nga ta swi endlela vanhu.
A wu nga si fika nkarhi wa leswaku Yesu a sungula ku va hosi loko a ha ri emisaveni. Xana nkarhi wo tano wu ta fika rini? Vadyondzisiwa va Yesu a va lava ku tiva. Hi ta hlaya hi mhaka leyi exihlokweni lexi landzelaka.
Matewu 21:1-17; Yohane 12:12-16.
Swivutiso
- Loko Yesu a fika eximutanini lexi nga ekusuhi na Yerusalema, xana u byele vadyondzisiwa vakwe leswaku va endla yini?
- Exifanisweni lexi, ku humelele yini loko Yesu a tshinela emutini wa Yerusalema?
- Xana vana va endle yini loko va vona Yesu a hanyisa vanhu lavo fe mahlo ni swigono?
- Xana Yesu u te yini eka vaprista lava hlundzukeke?
- Xana hi nga fana njhani ni vana lava dzuniseke Yesu?
- Xana vadyondzisiwa a va lava ku tiva yini?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Matewu 21:1-17.
Xana ku nghena ka Yesu eYerusalema tanihi Hosi a ku hambane njhani ni ka tindhuna ta le nkarhini wa Rhoma leti hluleke enyimpini?
Xana vana va nga dyondza yini eka vafana va Vaisrayele lava tshahiweke eka Pisalema 118 loko Yesu a nghena etempeleni?
- Hlaya Yohane 12:12-16.
Xana ku tirhisiwa ka marhavi ya mirhi ya mincindzu hi vanhu lava a va dzunisa Yesu a swi fanekisela yini?


text:
JULY 3, 2014
MEXICO
Timbhoni Ti Hlanganyela Eka Nkombiso Wa Tibuku Ni Wa Timagazini Wa 2014 eDorobeni Ra Le Mexico
EDOROBENI RA MEXICO—Timbhoni ta Yehovha a ti ri tin’wana leti hlanganyeleke swin’we ni vakandziyisi va tibuku va 150 eka Nkombiso wa Minkandziyiso, lowu a wu hleriwe hi Huvo ya le Mexico yo Kandziyisa Tibuku eMexico (National Chamber for the Mexican Publishing Industry [CANIEM ]). Nkombiso wolowo, lowu khomeriweke eWorld Trade Center ya le Dorobeni ra Mexico ku sukela hi April 25 ku ya fika hi May 4, 2014, a wu fungha lembe ra vu-50 ra CANIEM. Vanhu va kwalomu ka 20 000 a va ri eka xiendlakalo lexi.
Timbhoni a ti kombisa minkandziyiso ya tona leyi sekeriweke eBibeleni yo tanihi tibuku, timagazini swin’we ni tivhidiyo. Ti tlhele ti navetisa website ya tona leyi nga nawini ya www.jw.org, laha minkandziyiso leyi kopekaka hi tindlela to hambana-hambana yi kumekaka hi tindzimi to tlula 650. Vaendzi va ti tekele minkandziyiso yo tlula 1 600 naswona van’wana va kombele ku endzeriwa emakaya ya vona. Tanihi leswi ku nga ntolovelo wa Timbhoni ta Yehovha, ku endliwe malunghiselelo yo nyika vanhu minkandziyiso swin’we ni ku fambisa dyondzo ya Bibele ya le kaya ya mahala eka lava va yi kombeleke.
Gamaliel Camarillo, muvulavuleri wa Timbhoni ta Yehovha le Mexico u ri: “Hi tsake ngopfu ku vona vanhu vo tala va ta endhawini leyi a hi ri eka yona va ta vona minkandziyiso ya hina, va tsakela Bibele swin’we ni website ya hina ya jw.org. Hi swi teka ku ri mhaka ya nkoka ku pfuna vanhu lava khomekeke leswaku va kota ku kuma minkandziyiso ya hina mahala. Kutani ku hlanganyela ka hina eka nkombiso lowu, swi hi vuyerisile swinene.”
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000
Mexico: Gamaliel Camarillo, tel. +52 555 133 3048


text:
MBULAVURISANO | WENLONG HE
Mukambisisi Wa Ntumbuluko U Hlamusela Hi Ta Ripfumelo Rakwe
WENLONG HE u sungule ku dyondza sayense ya ntumbuluko eSuzhou, exifundzheni xa Jiangsu eChayina. U pfunete ku hlela magazini wa thekinoloji naswona u hangalase tibuku to tala ta sayense. Sweswi Wenlong He u tirha eYunivhesiti ya Strathclyde eScotland. Loko a ha ri muntshwa a a pfumela eka dyondzo ya hundzuluko, kambe hi ku famba ka nkarhi u pfumerile leswaku swilo swi lo tumbuluxiwa. Un’wana wa vatsari va Xalamuka! u n’wi vutisile hi ta ripfumelo rakwe.
Hi hlamusele hi vutomi bya wena.
Ndzi tswariwe hi 1963 naswona ndzi kulele eChayina, emutini lowu a wu ri edzongeni wa Nambu wa Yangtze eXifundzheni xa Jiangsu. Endhawini leyi hisaka naswona yi rhandziwaka hi mpfula, yi tiveka hi ntshovelo wa swakudya, hakanyingi yi vitaniwa tiko ra rhayisi ni nhlampfi. Loko ndza ha ri ntsongo, a ndzi tala ku tivutisa ndzi ku: ‘Ha yini misava yi humesa swakudya swo tala swo nandziha? Xana swi ve kona hi xiwelo? Eka huku ni tandza, i yini lexi veke kona ku sungula?’ Vanhu vo tala eChayina a va pfumeli leswaku Xikwembu xi kona, kutani exikolweni ndzi dyondzisiwe dyondzo ya hundzuluko.
Hi hlamusele hi ndyangu wa ka n’wina.
Vatswari va mina a va nga pfumeli leswaku Xikwembu xi kona. Mana wa mina a a tirha emapurasini, kasi tatana a a tirha ku mpfampfarhuta tipulani ta tiyindlu naswona u sungule khampani yo aka. Ndzi mativula eka majaha ya vona ya ntlhanu. Lexi twisisaka ku vava, tindzisana ta mina timbirhi ti fe ta ha ri titsongo. Sweswo swi ndzi twise ku vava swinene, lerova ndzi tivutisa ndzi ku: ‘Ha yini vanhu va fa? Xana tindzisana ta mina ndzi ta tlhela ndzi ti vona?’
Ha yini u dyondze hi sayense?
Ndzi dyondze sayense hikuva a ndzi lava ku tiva hi ntumbuluko naswona a ndzi anakanya leswaku sayense yi nga hlamula swivutiso leswi a swi ndzi karhata ku sukela loko ndza ha ri ntsongo.
Xana u endla ndzavisiso wa yini?
Ndzi lavisise tindlela to fambisa swiphemu leswi chajiweke hi rivilo leri lavaka ku ringana ni ku famba ka ku vonakala. Ndzi endle sweswo hi ku dyondza hi xivumbeko xa ti athomo. Ndzi tlhele ndzi lavisisa ndlela yo endla gezi leri nga ni matimba hi ku tirhisa magandlati lamatsongo ni infrared radiation. Hamabileswi ndzavisiso wa mina a wu dya mali yo tala, a wu tlhela wu lava matshalatshala leswaku munhu a twisisa leswaku vuako byi sungule njhani.
I yini lexi ku endleke u tsakela ku dyondza Bibele?
Hi 1998 ndzi endzeriwe hi Timbhoni ta Yehovha timbirhi ekaya ka mina. Ti tshembise ku hlamula swivutiso swa mina hi ku tirhisa Bibele. Nkatanga Huabi loyi na yena a nga mulavisisi eka swa sayense, u hi joyinile. A hi nga si tshama hi vona Bibele evuton’wini bya hina kambe hi tsakisiwe hi switsundzuxo swa yona leswi pfunaka. Hi xiye ndlela leyi mpatswa wa Timbhoni lowu a wu hi endzerile wu vuyeriweke ha yona hi ku va wu tirhisa milawu ya Bibele. A wu tsakile naswona a wu hanya vutomi byo olova. Kambe leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni Xikwembu, swi endle leswaku ndzi tlhela ndzi tivutisa leswaku vuako byi nga va byi lo tumbuluxiwa. Tanihi mukambisisi wa ntumbuluko, ntirho wa mina i ku tiva ntumbuluko. Hikwalaho, ndzi lave ku tlhela ndzi yi kambisisa kahle mhaka leyi.
Tanihi mukambisisi wa ntumbuluko, ntirho wa mina i ku tiva ntumbuluko. Hikwalaho, ndzi lave ku tlhela ndzi yi kambisisa kahle mhaka leyi
I yini leswi u swi kambisiseke?
Xo sungula, a ndzi swi tiva leswaku ntlawa wa swilo swo karhi a wu nge tshami hi ndlela leyi hlelekeke handle ka loko wu hleriwe hi munhu un’wana. Wolowo i nawu wa vumbirhi wa thermodynamics. Tanihi leswi vuako ni vutomi emisaveni swi hleriweke hi ndlela ya xiyimo xa le henhla, ndzi gimete hi leswaku ku fanele ku ri ni munhu loyi a swi hleleke, ku nga Muvumbi. Mhaka ya vumbirhi a ku ri leswaku vuako ni misava swi hleriwe hi ndlela leyi hlawulekeke leswaku swivumbiwa swi kota ku hanya kwalaho.
I yini leswi u swi voneke eka ntumbuluko?
Xin’wana ni xin’wana lexi hanyaka laha misaveni xi titshege hi matimba ya dyambu. Matimba lawa ma tirha hi fambiselo leri vuriwaka radiation. Ri va kona hi tindlela to hambana-hambana. Endlelo ro koma eka hinkwawo hi leri vuriwaka gamma. Man’wana ma vuriwa X-rays, ultraviolet rays, rivoni leri hi kotaka ku ri vona, infrared, microwaves ni rin’wana leri leheke ku tlula hinkwawo leri tirhaka eka xiyani-moya. Xibakabaka xa hina xi kota ku sivela endlelo leri nga ni khombo xi tlhela xi pfumelela man’wana lama lavekaka leswaku ma fikelela emisaveni.
I yini leswi ku tsakiseke hi mhaka leyi?
Ndzi tsakisiwe hi rungula ra Bibele leri vulavulaka hi ntumbuluko ni ku vonakala. Ri ri: “Xikwembu xi ku: ‘Ku vonakala a ku ve kona.’ Hiloko ku vonakala ku va kona.” * Eka xiphemu lexikulu xa endlelo ra radiation ra dyambu, hi kota ku vona ntsena hafu ya ku vonakala ka rona naswona ku vonakala koloko hi kona ku nga ka nkoka eka swilo leswi hanyaka. Swimilana swi lava dyambu leswaku swi kula kahle naswona hina hi lava ku vonakala leswaku hi vona. Ku va atimosifiya yi kota ku hundzisela ku vonakala emisaveni, hambi ku ri ku vonakala lokutsongo ka dyambu loku fikaka emisaveni a ko va mhaka ya xiwelo.
Ha yini sweswo swi ri swa nkoka?
Ku hisa ka dyambu loku vuriwaka ultraviolet radiation ku ni khombo. Kambe hina vanhu hi lava ku hisa kutsongo enhlongeni leswaku hi kuma vitamin D leyi nga ya nkoka eka marhambu naswona yi hi sirhelela eka khensa ni mavabyi man’wana. Hambiswiritano, ku phya ngopfu swi vanga khensa ya nhlonge ni vuvabyi bya mahlo. Atimosifiya yi pfumelela ultraviolet radiation yitsongo leswaku yi fikelela emisaveni naswona mpimo wolowo wu va lowu ringaneke. Eka mina sweswo swi kombisa leswaku ku ni loyi a tumbuluxeke misava leswaku ku hanyiwa eka yona.
Mina na Huabi hi khorwisekile leswaku ku ni Muvumbi naswona hi yena a huhuteleke Bibele. Hi 2005, hi ve Timbhoni ta Yehovha naswona sweswi na hina se hi dyondzisa van’wana Bibele.
DYONDZA SWO TALA
Xana Swilo Leswi Hanyaka Swi Lo Tumbuluxiwa?
I swa nkoka leswi u swi pfumelaka malunghana ni masungulo ya vutomi.


text:
Buku Leyi U Nga Yi Tshembaka—Xiyenge 4
Mfumo Wa Meda–Peresiya Ematin’wini Ya Bibele
Lexi i xihloko xa vumune eka swihloko swa nkombo swa ntlhandlamano swa magazini wa “Xalamuka!” leswi vulavulaka hi mimfumo ya nkombo ya misava ya matimba ya le matin’wini ya Bibele. Swi tsaleriwa ku kombisa leswaku Bibele ya tshembeka nileswaku yi huhuteriwe hi Xikwembu naswona yi ni rungula leri nyikaka ntshembo, ku nga ku herisiwa ka maxangu lama vangiwaka hi ku fuma ka vanhu hi ndlela yo biha.
MARHUMBI ya swigodlo ni masirha ya le vuhosini swi kombisa vukulu, matimba ni ndlela leyi mfumo wa khale wa Meda na Peresiya a wu fuwe ha yona. Loko mimfumo leyimbirhi yi nga si hlangana, mfumo wa Vameda hi wona lowu a wu ri wukulu. Kambe hi 550 B.C.E., Vameda va sungule ku lawuriwa hi Hosi ya Peresiya ku nga Korexe wa Vumbirhi, loyi a veke Hosi ya Mfumo wa Meda-Peresiya. Tiko leri lerikulu, leri nga en’walungwini wa Nsonga-nkulu wa Peresiya ri hetelele ri ndlandlamukile ri suka eLwandle ra Aegea ku ya fika aEgipta ri hundza ri ya en’walungu-vupela-dyambu bya Indiya ku ya fika ni le Yudiya.
Ku sukela loko mfumo wa Meda-Peresiya wu hlule mfumo wa Babilona hi 539 B.C.E. wu fume tiko ra Yuda ku tlula kwalomu ka 200 wa malembe, ku fikela loko wu hluriwa hi Magriki hi 331 B.C.E. Tibuku to tala ta Bibele ti hlamusela swiendlakalo leswi xiyekaka leswi endlekeke hi nkarhi wolowo.
Matimu Lama Tshembekaka
Bibele yi hi byela leswaku Hosi Korexe wa Vumbirhi u ntshunxe Vayuda lava a va ri evuhlongeni eBabilona, leswaku va tlhelela eYerusalema va ya pfuxeta tempele ya Xikwembu, leyi Vababilona va yi mbundzumuxeke hi 607 B.C.E. (Ezra 1:1-7; 6:3-5) Lexi tiyisekisaka mhaka leyi i vumbhoni lebyi tsariweke eribyeni ra vumba lebyi tiviwaka tanihi Ribye ra Korexe, lebyi tshuburiweke hi 1879 eka marhumbi ya Babilona wa khale. Marito lawa a ma tsariwe eribyeni rero, ma boxa vito ra Korexe naswona ma hlamusela ku tiyimisela kakwe ko tlherisela mahlonga ni vukhongeri bya wona etikweni ra rikwavo. Esaya mutsari wa Bibele u tsale marito ya vuprofeta bya Yehovha lebyi khumbaka Korexe a ku: “‘Hinkwaswo leswi ndzi swi tsakelaka u ta swi endla hi ku helela’; ni leswi ndzi swi vulaka malunghana na Yerusalema ndzi ku, ‘Wu ta pfuxiwa,’ ni tempele ndzi ku, ‘Masungulo ya wena ma ta vekiwa.’”—Esaya 44:28.
Ezra 6:3, 4 yi vula leswaku Korexe u lerise leswaku mali yo pfuxeta tempele ‘yi huma endlwini ya hosi.’ Mhaka leyi leyi hlamarisaka yi pfumelelana kahle ni leswi tibuku ta matimu ti swi vulaka. Buku leyi nge Persia and the Bible yi ri: “Leri a ku ri endlelo leri nga cinciki ra tihosi ta le Peresiya leri a ri pfuna ku aka tindhawu to kwetsima eka mfumo wa tona.”
Bibele yi hlamusela leswaku vakaneti va Vayuda endzhakunyana va tsalele Dariyosi Lonkulu (loyi nakambe a vuriwaka Dariyosi wo Sungula) va hlasela Vayuda hi ku vula leswaku Korexe u pfumelele ku pfuxetiwa ka tempele. Dariyosi u lerise leswaku ku endliwa vulavisisi eka nawu wo sungula lowu tsariweke. Vuyelo byi ve byihi? Buku-nsongwa leyi tameleke xileriso xa Korexe yi kumiwe entsindza wa Ekibatana. Loko Dariyosi a hlamula u te: “Mina Dariyosi, ndzi humesa xileriso lexi. [Ku pfuxetiwa ka tempele] a swi endliwe hi ku hatlisa.” Vakaneti va tsandzekile ku yimisa ntirho wo pfuxeta tempele. *—Ezra 6:2, 7, 12, 13.
Van’wamatimu va seketela vuxokoxoko lebyi. Phela Ekibatana a ku ri ndhawu leyi Korexe a tshama eka yona hi ximumu, naswona swi nga ha endleka leswaku xileriso xakwe u xi endlele kwalaho. Nakambe swilo leswi vayimburi va swi kumeke swi kombisa leswaku tihosi ta Meda-Peresiya a ti ti tekela enhlokweni timhaka ta vukhongeri leti a ti khumba ndhawu ya tona yo kwetsima naswona a ti tsala mapapila leswaku ti tlhantlha swiphiqo swa kona.
Vuprofeta Lebyi Tshembekaka
Eka norho wakwe lowu huhuteriweke hi Xikwembu, muprofeta Daniyele u vone ntlhandlamano wa swivandzana swa mune swi ri karhi swi huma elwandle, xin’wana ni xin’wana xi yimela mfumo wa matimba wa misava. Xivandzana xo sungula i nghala leyi nga ni timpapa leyi yimelaka Babilona. Xa vumbirhi a xi “fana ni bere.” Rungula ri ya emahlweni ri ku: “Leswi a va xi byela swona hi leswi, ‘Suka u yima, u dya nyama yo tala.’” (Daniyele 7:5) Bere leyi chavisaka a yi fanekisela Meda-Peresiya.
Hi ku pfumelelana ni marito ya Daniyele, mfumo wa Meda-Peresiya a wu swi lava swinene ku hlula. Endzhakunyana ka loko Daniyele a vone xivono, Korexe u hlule Vameda kutani a ya lwa ni vaakelani vakwe Lydia na Babilona. N’wana wakwe wa jaha Cambyses wa Vumbirhi u hlule Egipta. Endzhakunyana vafumi va Meda-Peresiya va ndlandlamuxe mfumo wa vona.
Xana hi nga tiyiseka njhani hi nhlamuselo leyi? Eka xivono xin’wana lexi fambisanaka ni lexi, Daniyele u vone khuna “ri mpfhumpfha ri ya evupela-dyambu ni le n’walungwini ni le dzongeni.” Vuprofeta lebyi byi hetiseke loko mfumo wa Meda-Peresiya wu ‘mpfhumpfhela’ matiko man’wana ku katsa ni muti wa matimba wa Babilona. Ntsumi ya Xikwembu yi hlamusele Daniyele norho lowu yi ku: “Khuna leri u ri voneke ri ri ni timhondzo timbirhi ri yimela tihosi ta Meda na Peresiya.”—Daniyele 8:3, 4, 20.
Ku engetela kwalaho, eka malembe-xidzana mambirhi muti wa Babilona wu nga si hluriwa, muprofeta Esaya u profete hi vito ra hosi ya Peresiya leyi a yi nga si velekiwa leyi a yi ta hlula muti wa Babilona ni ndlela leyi a yi ta wu hlula ha yona. Esaya u te: “Yehovha u byele mutotiwa wakwe, Korexe, loyi ndzi khomeke voko rakwe ra xinene, leswaku a hlula matiko, . . . ndzi pfula timbati ta swikhweketo swimbirhi emahlweni ka yena, lerova ni tinyangwa ti nga pfariwi.” (Esaya 45:1) Esaya na Yeremiya va profete leswaku “milambu” kumbe migerho ya le Babilona leyi cheletiwaka hi Nambu wa Yufrata, lowu tirhaka tanihi xisirhelelo a yi ta phya. (Esaya 44:27; Yeremiya 50:38) Van’wamatimu va Magriki ku nga Herodotus na Xenophon va tiyisekisa ku hetiseka ka vuprofeta bya Bibele, ku katsa ni leswaku Vababilona a va ri eku titlonyeni hi vusiku lebyi Korexe a hlaseleke muti wolowo. (Esaya 21:5, 9; Daniyele 5:1-4, 30) Hi ku hambukisa Nambu wa Yufrata, mavuthu ya Korexe ma kote ku nghena emutini hi ku olova hi tinyangwa leti a ti nga pfariwanga. Hi vusiku byin’we muti wa matimba wa Babilona wu hluriwile!
Hikwalaho, xiendlakalo lexi xi hetisisa vuprofeta byin’wana lebyi hlamarisaka. Muprofeta Yeremiya u profete leswaku vanhu va Xikwembu va ta yisiwa evukhumbini eBabilona ku ringana malembe ya 70. (Yeremiya 25:11, 12; 29:10) Vuprofeta byebyo byi hetiseke hi nkarhi lowu faneleke, naswona mahlonga ma pfumeleriwe ku tlhelela etikweni ra rikwavo.
Ntshembo Lowu U Nga Pfumelaka Eka Wona
Endzhakunyana ka loko mfumo wa Meda-Peresiya wu hlule Babilona, Daniyele u tsale vuprofeta lebyi hi pfunaka ku twisisa xiendlakalo xa nkoka eku hetisekeni ka xikongomelo xa Xikwembu hi vanhu. Ntsumi Gabriyele yi byele Daniyele hi ku kongoma loko Mesiya, ku nga “mbewu” leyi tshembisiweke eka Genesa 3:15 yi ta humelela! Ntsumi ya Xikwembu yi te: “Ku sukela eku humeni ka rito ro vuyisela ni ku pfuxa Yerusalema ku fika eka Mesiya lowa Murhangeri, ku ta va ni mavhiki ya nkombo, ni mavhiki ya 62,” lawa loko ma hlanganile ma endlaka mavhiki ya 69. (Daniyele 9:25) Xana vuprofeta lebyi byi sungule rini?
Hambileswi Korexe a pfumeleleke Vayuda leswaku va tlhelela etikweni ra rikwavo endzhaku ka ku wa ka muti wa Babilona, ku hele malembe yo tala muti wa Yerusalema ni makhumbi ya wona swi nga si pfuxetiwa. Hi 455 B.C.E, Hosi Atazekiseki u pfumelele mucheri wakwe wa vhinyo wa Muyuda Nehemiya, leswaku a tlhelela eYerusalema a ya rhangela ntirho wo pfuxeta tempele. (Nehemiya 2:1-6) Nkarhi lowu wu funghe ku sungula ka mavhiki ya 69.
Hambiswiritano, mavhiki ya 69 a ku nga ri mavhiki lama tolovelekeke ya nkombo wa masiku kambe a ku ri mavhiki ya malembe. Tibibele tin’wana ti hlamusela xiga lexi nge “mavhiki” tanihi “mavhiki ya malembe.” * (Daniyele 9:24, 25) Mesiya a ta humelela endzhaku ka nkarhi wa “mavhiki” ya 69 leri ha rin’we ri nga ni malembe ya nkombo, lawa loko ma hlanganisiwa ma endlaka malembe ya 483. Vuprofeta lebyi byi hetiseke hi 29 C.E. loko Yesu a khuvuriwa, ku nga malembe ya 483 ku sukela hi 455 B.C.E. *
Ku hetiseka ka vuprofeta bya Daniyele swi engetela eka vumbhoni byo tala lebyi a byi tiyisekisa ndlela leyi Yesu a ta vonaka ha yona. Nakambe vumbhoni lebyi byi hi nyika ntshembo hi vumundzuku. Yesu tanihi Hosi ya Mfumo wa Xikwembu wa le tilweni, u ta herisa vafumi lava nga ni tihanyi. Endzhaku ka sweswo, u ta hetisisa switshembiso swo tala swa le Bibeleni, ku katsa ni xitshembiso xa ku pfuxiwa ka vafi leswaku va ta kuma vutomi lebyi nga heriki emisaveni leyi nga Paradeyisi.—Daniyele 12:2; Yohane 5:28, 29; Nhlavutelo 21:3-5.
^ ndzim. 9 I tihosi tinharhu leti a ti vitaniwa hi vito ra Dariyosi.
^ ndzim. 20 Tibibele tin’wana leti tirhiseke xiga lexi xa “mavhiki ya malembe” hi leti landzelaka: Tanakh—A New Translation of the Holy Scriptures, The Complete Bible—An American Translation ni The Bible—Containing the Old and New Testaments hi James Moffatt.
^ ndzim. 20 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni vuprofeta lebyi kombisaka mpfampfarhuto wa mavhiki ya 69 wa malembe, vona matluka 197-199, ebukwini leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yeremiya 17:1-27
17 “Xidyoho xa Yuda xi tsariwe ehansi hi xitsalo xa nsimbi.+ Xi kovotliwe exiphepherheleni xa mbilu ya vona+ hi rinhi ra dayimani, ni le timhondzweni ta tialitari ta vona,+2 loko vana va vona va tsundzuka tialitari ta vona ni timhandzi ta vona to kwetsima etlhelo ka murhi lowukulu, ehenhla ka switsunga swo tlakuka,+3 etintshaveni ta le nhoveni. Rifuwo ra wena, ni xuma xa wena hinkwaxo, ndzi ta swi nyikela swi phangiwa+—tindhawu ta wena leti tlakukeke hikwalaho ka xidyoho ematikweni ya wena hinkwawo.+4 Naswona hi ku tirhandzela, u tshika ndzhaka leyi ndzi ku nyikeke yona.+ Ndzi ta tlhela ndzi endla leswaku u tirhela valala va wena etikweni leri u nga ri tivangiki;+ hikuva mi lumekiwe ku fana ni ndzilo hi ku hlundzuka ka mina.+ Ku ta pfurha hilaha ku nga riki na makumu.”5 Yehovha u te: “A a rhukaniwe munhu la tiyeke emirini loyi a tshembaka munhu wa la misaveni+ kutani entiyisweni a endla nyama yi va voko rakwe,+ loyi mbilu yakwe yi fularhelaka Yehovha.+6 Kunene u ta fana ni murhi lowu nga woxe etimbaleni ta le kwandzasini naswona a nge swi voni leswinene loko swi fika;+ kambe u ta tshama etindhawini leti omeke emananga, etikweni ra munyu leri nga riki na vaaki.+7 U katekile munhu la tiyeke emirini loyi a tshembaka Yehovha ni loyi ntshembo wakwe ku nga Yehovha.+8 Kunene u ta fana ni murhi lowu byariweke ekusuhi ni mati, lowu naviselaka timitsu ta wona laha mati ma khulukaka kona; naswona a nge ku voni ku hisa loko ku fika, kambe switluka swakwe swi ta va swikulu.+ Hi lembe ra dyandza+ a nge vileli, naswona a nge tshiki ku veka mihandzu.9 “Mbilu yi kanganyisa ngopfu ku tlula hinkwaswo naswona yi ni khombo.+ I mani la nga yi tivaka?10 Mina Yehovha, ndzi kambisisa mbilu,+ ndzi kambela tinso,+ leswaku ndzi nyika un’wana ni un’wana hi ku ya hi tindlela ta yena,+ hi ku landza mihandzu ya swiendlo swakwe.+11 Loyi a endlaka rifuwo, ku nga ri hi vululami,+ u fana ni n’hwari leyi fukameleke leswi yi nga swi tshikelangiki. U ta ri tshika loko masiku yakwe ma fika exikarhi,+ naswona emakun’wini yakwe u ta va xihunguki.”+12 Ku ni xiluvelo xo vangama lexi nga ehenhla ku sukela eku sunguleni;+ i ndhawu ya vukwetsimelo bya hina.+13 Oho Yehovha, ntshembo wa Israyele,+ hinkwavo lava va ku siyaka va ta khomiwa hi tingana.+ Lava va ndzi gwinehelaka+ va ta tsariwa ehansi emisaveni, hikuva va siye xihlovo xa mati lama hanyaka, ku nga Yehovha.+14 Oho Yehovha, ndzi horise kutani ndzi ta hola.+ Ndzi ponise kutani ndzi ta pona;+ hikuva wena hi wena loyi ndzi ku dzunisaka.+15 Waswivo! Ku ni lava va ndzi byelaka va ku: “Ri kwihi rito ra Yehovha?+ Hi kombela ri ta.”16 Kambe loko ku ri mina a ndzi hatliselanga ku va murisi loyi a ku landzelaka, naswona siku ra khombo a ndzi ri navelanga nikatsongo. Wena u ri tivile rito ra milomu ya mina; ri fike emahlweni ka xikandza xa wena.17 U nga tshuki u va nchumu lowu chavisaka eka mina.+ U vutumbelo bya mina esikwini ra khombo.+18 Lava va ndzi xanisaka a va khomisiwe tingana,+ kambe mina ndzi nga khomisiwi tingana.+ Vona a va khomiwe hi ku chava, kambe mina ndzi nga khomiwi hi ku chava. Va tisele siku ra khombo,+ kutani u va wisa hi ku wa loku phindhiweke kambirhi.+19 Yehovha u ndzi byele a ku: “Famba u ya yima enyangweni ya vana va vanhu leyi tihosi ta Yuda ti nghenaka ha yona ti tlhela ti huma ha yona, ni le tinyangweni hinkwato ta Yerusalema.+20 U fanele u ti byela u ku, ‘Twanani rito ra Yehovha, n’wina tihosi ta Yuda ni tiko hinkwaro ra Yuda na n’wina hinkwenu vaaki va Yerusalema, lava nghenaka hi tinyangwa leti.+21 Yehovha u te: “Langutelani mimoya-xiviri ya n’wina,+ naswona hi siku ra savata mi nga tshuki mi rhwala ndzhwalo wihi ni wihi mi wu nghenisa hi tinyangwa ta Yerusalema.+22 Mi nga tshuki mi humesa ndzhwalo emakaya ya n’wina hi siku ra savata; naswona mi nga tshuki mi endla ntirho.+ Kutani mi fanele mi hlawulekisa siku ra savata, hilaha ndzi leriseke vatata wa n’wina hakona;+23 kambe a va yingisanga hambi ku ri ku rhiya ndleve ya vona,+ va hambete va nonon’hwisa nhamu+ ya vona leswaku va nga yingisi nileswaku va nga yi amukeli ndzayo.”’+24 “‘“Kutaku loko mi ndzi yingisa swinene,”+ ku vula Yehovha, “mi nga wu tisi ndzhwalo hi tinyangwa ta muti hi siku ra savata naswona mi hlawulekisa siku ra savata+ hi ku ka mi nga wu endli ntirho wihi ni wihi,+25 kunene ku ta tlhela ku nghena ni tihosi ni tihosana+ hi tinyangwa ta muti lowu, ti tshama exiluvelweni xa Davhida,+ ti khandziya kalichi ni tihanci, tona ni tihosana ta tona, vanhu va Yuda ni vaaki va Yerusalema; kunene muti lowu wu ta va ni vaaki hilaha ku nga riki na makumu.26 Entiyisweni vanhu va ta ta va huma emitini ya Yuda ni le kusuhi na Yerusalema ni le tikweni ra Benjamini+ ni le tikweni ra le hansi+ ni le ndhawini ya tintshava+ ni le Negebu,+ va tisa gandzelo ro hisiwa+ leri heleleke ni xitlhavelo+ ni gandzelo ra mavele+ ni murhi wa risuna,+ va tisa ni xitlhavelo xo nkhensa endlwini ya Yehovha.+27 “‘“Kambe loko mi nga ndzi yingisi hi ku hlawulekisa siku ra savata ni ku ka mi nga wu rhwali ndzhwalo,+ kambe wu nghenisiwa hi tinyangwa ta Yerusalema hi siku ra savata, ndzi ta tshivela ndzilo etinyangweni ta yena,+ kunene wu ta lovisa swihondzo swa Yerusalema+ swo tshama eka swona, a wu nge timiwi.”’”+


text:
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI | ESAYA 63-66
Matilo Lamantshwa Ni Misava Leyintshwa Swi Ta Endla Leswaku Vanhu Va Tsaka Swinene
Ndlela leyi Xikwembu xi xi hlamuselaka ha yona xitshembiso xa xona lexi tsariweke eka Esaya ndzima 65 xo vuyetela misava, i xa xiviri onge hi loko se xi hetisekile.
Yehovha u endla matilo lamantshwa ni misava leyintshwa, laha swilo swo sungula swi nga taka swi nga ha tsundzukiwi
I yini matilo lamantshwa?
I hulumendhe leyi nga ta endla leswaku swilo swi va leswinene emisaveni
Yi simekiwe hi 1914 loko Kreste a vekiwa tanihi Hosi ya Mfumo wa Xikwembu
I yini misava leyintshwa?
I vanhu va tinxaka ni tindzimi to hambanahambana lava va nga ta ti tsongahatela vulawuri bya hulumendhe leyintshwa ya le tilweni hi ku swi rhandza
Swilo swo sungula a swi nge he tsundzukiwi hi ndlela yihi?
Swilo hinkwawo swo biha leswi hi humeleleke a hi nge he swi tsundzuki
Vanhu vo tshembeka va ta tsakela vutomi hilaha ku heleleke naswona va ta tiphina hi swilo leswinene siku ni siku


text:
NDZIMA YA VUMUNE
“Laha U Yaka Kona, Ndzi Ta Ya Kona”
1, 2. (a) Hlamusela riendzo ra Rhuti na Nawomi ni gome leri a va ri na rona. (b) Xana riendzo ra Rhuti a ri hambana njhani ni ra Nawomi?
RHUTI a a famba etlhelo ka Nawomi hi gondzo leri a ri hundza hi le timbaleni ta Mowabu. Se a va famba va ri voxe endhawini leyi nga rivala leri pfulekeke. Anakanya Rhuti a ri karhi a xiya leswaku dyambu se a ri ri karhi ri pela kutani a languta n’wingi wakwe a ri karhi a tivutisa loko se ku ri nkarhi wa leswaku a sungula ku lava ndhawu yo lata nhloko. A a n’wi rhandza swinene Nawomi naswona a a ta endla hinkwaswo leswi nga ematimbeni yakwe leswaku a n’wi khathalela.
2 Vavasati lava havumbirhi bya vona a va ri ni gome. Nawomi se a a ri ni malembe yo hlayanyana a ri noni, kambe a ha rila hileswi a ha ku feriwa—a a feriwe hi vana vakwe vambirhi va majaha, Khiliyoni na Mahaloni. Rhuti na yena a a ri ni gome. Phela Mahaloni a ku ri nuna wakwe. Yena na Nawomi a va ya endhawini yin’we, emutini wa Betlehema le Israyele. Hambileswi a va ya endhawini yin’we, a ku ri ni nchumu lowu a va hambana ha wona. Nawomi a a ya ekaya. Rhuti a a ya endhawini leyi a nga yi tiviki, a siya va ka vona, tiko ra ka vona, mindhavuko ya rona hinkwayo ni swikwembu swa rona.—Hlaya Rhuti 1:3-6.
3. I tinhlamulo ta swivutiso swihi leti nga hi pfunaka leswaku hi tekelela ripfumelo ra Rhuti?
3 I yini lexi a xi ta susumetela wansati loyi a ha ri ntsongo leswaku a endla ku cinca ko tano lokukulu? Xana Rhuti a ta ma kuma njhani matimba leswaku a sungula ku hanya vutomi lebyintshwa ni ku khathalela Nawomi? Loko hi ri karhi hi kuma tinhlamulo, hi ta kuma swo tala leswi hi nga swi tekelelaka eka ripfumelo ra Rhuti lowa Mumowabu. (Nakambe vona bokisi leri nge “Buku Leyitsongo Leyi Nga Ni Rungula Ra Vutlhari.”) Xo sungula, a hi voneni ndlela leyi swi endlekeke ha yona leswaku vavasati volavo vambirhi va va eka riendzo rero ro leha ro ya eBetlehema.
Ndyangu Lowu Avaneke Hikwalaho Ka Khombo
4, 5. (a) Ha yini ndyangu wa Nawomi wu rhurhele eMowabu? (b) Hi swihi swiphiqo leswi Nawomi a langutaneke na swona eMowabu?
4 Rhuti u kulele eMowabu, ku nga tiko leritsongo leri nga evuxeni bya Lwandle Leri Feke. Xifundzha lexi a xi ri ni misinya yo tala xi tlhela xi va ni magova lama enteke swinene. Hakanyingi ‘masimu ya Mowabu’ a ma tikombisa ma ri ndhawu leyi noneke hambiloko ndlala yi hlasela tiko ra Israyele. Entiyisweni, sweswo hi swona swi endleke leswaku Rhuti a hlangana ro sungula na Mahaloni ni ndyangu wakwe.—Rhu. 1:1.
5 Ndlala leyi a yi ri eIsrayele yi endle leswaku Elimeleke nuna wa Nawomi a endla xiboho xa leswaku u fanele a rhurhisela nsati ni vana vakwe vambirhi va majaha ekule ni tiko ra rikwavo kutani va ya kuma swo tihanyisa eMowabu tanihi valuveri. Ku rhurha ka vona ku nga ha va ku vange swiphiqo eka ripfumelo ra xirho xin’wana ni xin’wana xa ndyangu hikuva Vaisrayele a va fanele va gandzela nkarhi na nkarhi endhawini yo kwetsima leyi hlawuriweke hi Yehovha. (Det. 16:16, 17) Nawomi u swi kotile ku endla leswaku ripfumelo rakwe ri tshama ri tiyile. Hambiswiritano, u ve ni gome loko nuna wakwe a fa.—Rhu. 1:2, 3.
6, 7. (a) I yini leswi nga ha vaka swi vilerise Nawomi loko vana vakwe va majaha va teka vavasati va Vamowabu? (b) Ha yini ndlela leyi Nawomi a va khomeke ha yona vingi vakwe yi bumabumeriwa?
6 Swi nga ha endleka leswaku endzhakunyana Nawomi u tlhele a va ni gome loko vana vakwe va majaha va teka vavasati va Vamowabu. (Rhu. 1:4) A a swi tiva leswaku kokwa wa tiko ra yena, ku nga Abrahama, u endle matshalatshala lamakulu leswaku a kumela Isaka n’wana wakwe wa jaha nsati exikarhi ka vanhu va rixaka rakwe lava a va gandzela Yehovha. (Gen. 24:3, 4) Endzhakunyana, Nawu wa Muxe wu tsundzuxe Vaisrayele leswaku va nga pfumeleli vana va vona va majaha ni va vanhwanyana va tekelana ni vamatiko, hi ku chava leswaku vanhu va Xikwembu va nga gandzela swikwembu swa hava.—Det. 7:3, 4.
7 Nilokoswiritano, Mahaloni na Khiliyoni va teke vavasati va Vamowabu. Loko ku ri hileswaku Nawomi a a khathala kumbe a a khomisiwe tingana, swi le rivaleni leswaku u fanele a tiyisekile leswaku u komba vingi vakwe, Rhuti na Orpa, musa ni rirhandzu ra xiviri. Kumbexana a a ri ni ntshembo wa leswaku havumbirhi bya vona siku rin’wana va ta gandzela Yehovha hilaha a endleke hakona. Nilokoswiritano, Rhuti na Orpa a va n’wi rhandza Nawomi. Vuxaka byebyo lebyinene lebyi va veke na byona byi va pfunile loko va weriwa hi khombo. Vavasati lava lavatsongo va ve tinoni emahlweni ko va ni vana.—Rhu. 1:5.
8. I yini leswi nga ha vaka swi endle leswaku Rhuti a tirhela Yehovha?
8 Xana vukhongeri lebyi Rhuti a a huma eka byona byi n’wi pfune leswaku a lunghekela ku langutana ni khombo ro tano? Doo! Vamowabu a va gandzela swikwembu swo tala, leswi hosi ya swona a ku ri Kemoxi. (Tinhl. 21:29) Swi vonaka onge vukhongeri bya Vamowabu a byi nga hambananga ni tihanyi ni swilo swo biha leswi tsemaka nhlana leswi a swi tolovelekile eminkarhini yoleyo, ku katsa ni ku endla switlhavelo hi vana. Hinkwaswo leswi Rhuti a swi dyondzeke eka Mahaloni kumbe eka Nawomi hi Xikwembu xa Israyele lexi nga ni rirhandzu ni tintswalo, ku nga Yehovha, u vone swi hambane swinene ni swikwembu swa ka vona. Yehovha u fuma hi rirhandzu ku nga ri hi voko ra nsimbi. (Hlaya Deteronoma 6:5.) Hi nkarhi wa ku feriwa kakwe loku tsemaka nhlana, Rhuti a nga ha va a tshinele swinene ekusuhi na Nawomi naswona a yingisa hi ku swi rhandza eka wansati loyi a dyuhaleke loko a ri karhi a vulavula hi Xikwembu xa matimba hinkwawo, ku nga Yehovha, mintirho yakwe yo hlamarisa ni ndlela yakwe ya rirhandzu ni tintswalo loko a ri karhi a tirhisana ni vanhu vakwe.
9-11. (a) Hi xihi xiboho lexi Nawomi, Rhuti na Orpa va xi endleke? (b) Xana hi nga dyondza yini eka maxangu lama weleke Nawomi, Rhuti na Orpa?
9 Nawomi a ri ni torha ro twa timhaka ta tiko ra ka vona. Siku rin’wana muxavisi la famba-fambaka u n’wi byele leswaku ndlala eIsrayele yi herile. Yehovha a a sungule ku pfuna vanhu vakwe. Tiko ra Betlehema se a ri tlhele ri hanya hi ku pfumelelana ni leswi vito ra rona ri vulaka swona, leri vulaka “Yindlu Ya Xinkwa.” Nawomi a a endle xiboho xo tlhelela ekaya.—Rhu. 1:6.
10 Xana Rhuti na Orpa a va ta endla yini? (Rhu. 1:7) Va tshinelelane swinene na Nawomi tanihi leswi a va ri ni maxangu lama fanaka. Swi vonaka onge Rhuti u kokiwe hi tintswalo ta Nawomi ni ripfumelo rakwe leri tiyeke eka Yehovha. Tinoni letinharhu ti teke riendzo ro ya eYuda.
11 Mhaka ya Rhuti yi hi tsundzuxa leswaku vanhu lavanene ni vo tshembeka va langutana ni maxangu ni ku feriwa ku fana ni vanhu vo biha. (Ekl. 9:2, 11) Yi hi kombisa leswaku loko hi langutana ni ku feriwa loku vavaka, hi ta va hi tlharihile loko hi lava nchavelelo ni nseketelo eka van’wana—ngopfu-ngopfu lava lavaka vutumbelo eka Yehovha, ku nga Xikwembu lexi Nawomi a a xi gandzela.”—Swiv. 17:17.
Rirhandzu Ro Tshembeka Ra Rhuti
12, 13. Ha yini Nawomi a a lava leswaku Rhuti na Orpa va tlhelela eka rikwavo ematshan’weni yo famba na yena naswona vavasati lavambirhi va angule njhani eku sunguleni?
12 Loko tinoni letinharhu ti ri karhi ti davula mananga ya sala ya hlangana, Nawomi u sungule ku karhateka. A a anakanya hi vavasati vambirhi lava a a famba na vona ni hi rirhandzu leri va ri kombiseke eka yena ni le ka vana vakwe va majaha. A a nga ta swi tiyiselela ku anakanya hi ku engetela ku xaniseka ka vona. Loko va rhurha etikweni ra rikwavo kutani va famba na yena, xana a a ta va endlela yini eBetlehema?
13 Eku heteleleni, Nawomi u va byele a ku: “Fambani, ha un’we wa n’wina a a tlhelele endlwini ya mana wakwe. Onge Yehovha a nga mi komba musa wa rirhandzu, hilaha mi wu kombiseke hakona eka vavanuna lava sweswi va feke, ni le ka mina.” U tlhele a kombisa ntshembo wa leswaku Yehovha a a ta endla leswaku va tlhela va nghenela vukati ni ku sungula vutomi lebyintshwa. Rungula ri ri: “Kutani a va ntswontswa, va sungula ku tlakusa marito ya vona va rila.” Swi lo dla erivaleni leswi endleke leswaku Rhuti na Orpa va titwa va ri ekusuhi ni wansati loyi wa mbilu leyinene ni loyi a pfumalaka vutianakanyi. Havumbirhi bya vona va hambete va sindzisa va ku: “E-e, hi ta tlhelela na wena eka varikwenu.”—Rhu. 1:8-10.
14, 15. (a) Orpa u tlhelele kwihi? (b) Ha yini Nawomi a ringete ku khutaza Rhuti leswaku a tlhela?
14 A swi nga olovi leswaku Nawomi a pfumela. U va byele hi ku sindzisa leswaku a ku ri hava lexi a ta va endlela xona eIsrayele tanihi leswi a a nga ri na nuna loyi a a ta n’wi khathalela, vana lava a va ta va teka naswona a ku nga ha ri na ntshembo wa leswaku a nga ha tlhela a tekiwa a kuma vana van’wana. U vule leswaku ku tsandzeka kakwe ku va khathalela a swi n’wi dyisa mbitsi. Orpa u swi xiyile leswaku marito ya Nawomi a ma ri ntiyiso. Ndyangu wa ka vona a wu ri eMowabu, manana ni kaya leri a ri n’wi rindzerile. Hakunene a swi twala leswaku a sala eMowabu. Orpa a ri ni gome swinene loko a ntswontswa Nawomi kutani a muka.—Rhu. 1:11-14.
15 Xana Rhuti yena u endle yini? Marito ya Nawomi a ma katsa na yena. Kambe hi hlaya leswi: “Loko ku ri Rhuti, a n’wi namarhela.” Kumbexana loko Nawomi a hambeta a famba egondzweni u xiye leswaku Rhuti a ha n’wi landzelela. U n’wi holovele a ku: “Waswivo! Nkati-kuloni la nga noni u tlhelele eka vanhu va ka vona ni le ka swikwembu swakwe. Tlhela ni nkati-kuloni la nga noni.” (Rhu. 1:15) Marito ya Nawomi ma paluxa mhaka ya nkoka eka muhlayi. Orpa a nga tlhelelanga eka vanhu va ka vona ntsena kambe ni le ka “swikwembu swakwe.” A a eneriseka ku hambeta a va mugandzeri wa Kemoxi ni swikwembu swin’wana swa mavunwa. Xana yoleyo hi yona ndlela leyi Rhuti a a titwa ha yona?
16-18. (a) Xana Rhuti u ri kombise hi ndlela yihi rirhandzu ro tshembeka? (b) I yini leswi hi nga swi dyondzaka eka Rhuti malunghana ni rirhandzu ro tshembeka? (Nakambe vona xifaniso lexi nga eka matluka 36-37.)
16 Loko a ri na Nawomi egondzweni rero leri nga riki na vanhu, Rhuti a a tiyiseka hi ndlela leyi a titwa ha yona embilwini. A a n’wi rhandza hi mbilu yakwe hinkwayo Nawomi ni Xikwembu lexi a a xi tirhela. Kutani Rhuti u te: “U nga ndzi kombeli leswaku ndzi ku tshika, ndzi tlhela ndzi nga ha fambi na wena; hikuva laha u yaka kona, ndzi ta ya kona, naswona laha u etlelaka kona, ndzi ta etlela kona. Vanhu va wena va ta va vanhu va mina, Xikwembu xa wena xi ta va Xikwembu xa mina. Laha u nga ta fela kona, ndzi ta fela kona, kwalaho na mina ndzi ta lahliwa kona. Onge Yehovha a nga ndzi endla tano, a engetela eka swona loko ndzo hambana na wena kambe ku nga ri hikwalaho ka rifu.—Rhu. 1:16, 17.
17 Marito ya Rhuti i ma nkoka—lerova hambileswi ku hundzeke malembe ya 3 000 endzhaku ka rifu rakwe, vanhu va ha swi tsundzuka leswi a swi vuleke. Ma yi paluxa hilaha ku heleleke mfanelo ya risima, ku nga rirhandzu ro tshembeka. Rirhandzu leri Rhuti a a ri na rona a ri tiyile ri tlhela ri tshembeka swinene, lerova a a ta namarhela Nawomi kun’wana ni kun’wana laha a yaka kona. A va ta hambanisiwa hi rifu ntsena. Vanhu va Nawomi a va ta va va yena, Rhuti a tiyimisele ku tshika nchumu wun’wana ni wun’wana lowu a wu dyondze eMowabu—hambi ku ri swikwembu swa Vamowabu. Ku hambana na Orpa, Rhuti u vule hi mbilu yakwe hinkwayo leswaku u lava Xikwembu xa Nawomi, ku nga Yehovha, xi va Xikwembu xakwe. *
18 Kutani sweswi havumbirhi bya vona a va ri egondzweni ro leha ro ya eBetlehema. Van’wana va ringanyeta leswaku riendzo leri ri nga ha va ri teke vhiki. Hakunene, havumbirhi bya vona va chavelelanile loko va langutane ni gome.
19. Xana u ehleketa leswaku hi nga ri tekelela hi ndlela yihi rirhandzu ro tshembeka ra Rhuti emindyangwini ya hina, eka vanghana va hina ni le vandlheni?
19 Namuntlha vanhu vo tala va langutana ni gome emisaveni. Eminkarhini leyi hi hanyaka eka yona, leyi Bibele yi yi vitanaka “minkarhi ya mangava leyi swi nonon’hwaka ku langutana na yona,” hi langutana ni mixaka hinkwayo ya ku feriwa hambi ku ri gome. (2 Tim. 3:1) Mfanelo leyi hi yi kumaka eka Rhuti yi ve ya nkoka swinene ku tlula rini na rini. Rirhandzu ro tshembeka—ku nga muxaka wa rirhandzu lowu fikelelaka xikongomelo xa wona naswona ri nga ra xiviri—i matimba lama pfunaka emisaveni leyi ya munyama. Ha ri lava evukatini, eka vuxaka bya ndyangu, eka vunghana ni le vandlheni ra Vukreste. (Hlaya 1 Yohane 4:7, 8, 20.) Loko hi ri karhi hi hlakulela rirhandzu ro tano, hi va hi ri eku tekeleleni ka xikombiso lexi xiyekaka xa Rhuti.
Loko Rhuti Na Nawomi Va Ri eBetlehema
20-22. (a) Xana vutomi bya Nawomi a byi ri njhani eMowabu? (b) Xana Nawomi u ve ni langutelo rihi leri hoxeke hi ku xaniseka kakwe? (Nakambe hlaya Yakobo 1:13.)
20 I ntiyiso leswaku ku vula leswaku u ni rirhandzu ro tshembeka; a swi fani ni ku ri kombisa hi swilo leswi u swi endlaka. Eku sunguleni, Rhuti a a ri ni lunghelo ro kombisa rirhandzu ro tshembeka ku nga ri eka Nawomi ntsena kambe ni le ka Xikwembu lexi a tihlawuleleke xona, ku nga Yehovha.
21 Vavasati lavambirhi va hetelele va fikile eBetlehema, ku nga ximutana lexi nga kwalomu ka tikhilomitara ta khume edzongeni wa Yerusalema. Swi vonaka onge Nawomi ni ndyangu wakwe va tshame va va ni ndhuma eximutanini xexo, hikuva un’wana ni un’wana a vulavula hi ta ku vuya ka Nawomi. Vavasati va kwalaho a va n’wi honolela kutani va ku: “Xana loyi i Nawomi?” Entiyisweni, a a nga ha languteki hi ndlela leyi a a languteka ha yona loko a nga si ya eMowabu; xikandza xakwe ni ku languteka kakwe a swi kombisa leswaku se a ti dya ti ya emagoveni.—Rhu. 1:19.
22 Nawomi u paluxe ndlela leyi vutomi byakwe a byi tika ha yona eka vavasati volavo lava a va ri maxaka yakwe ni le ka vaakelani vakwe va khale. U tlhele a vona onge vito rakwe a ri fanele ri cinciwa ri nga ha vi Nawomi leswi vulaka “Ntsako Wa Mina” kambe ri va Marha, leswi vulaka “Ku Bava.” Nawomi a a twerisa vusiwana! Ku fana na Yobo, a a ehleketa leswaku Yehovha Xikwembu hi yena a n’wi tiselaka ku xaniseka.—Rhu. 1:20, 21; Yobo 2:10; 13:24-26.
23. Xana Rhuti u sungule ku anakanya hi yini naswona hi rihi lunghiselelo leri Nawu wa Muxe a wu ri endlele swisiwana? (Nakambe vona nhlamuselo ya le hansi.)
23 Loko vavasati lavambirhi va fika va tshama eBetlehema, Rhuti u sungule ku anakanya hi ndlela leyinene leyi a ta tikhathalela ha yona swin’we na Nawomi. U dyondze leswaku Nawu lowu Yehovha a a wu nyike vanhu vakwe va le Israyele a wu katsa lunghiselelo ra rirhandzu eka swisiwana. A va pfumeleriwa ku ya emasin’wini hi nkarhi wa ntshovelo kutani va landzela vatshoveri, va khwaja leswi saleke ku katsa ni leswi mileke ematlhelo ni le makumu ka masimu. *—Lev. 19:9, 10; Det. 24:19-21.
24, 25. Xana Rhuti u endle yini loko a ya emasin’wini ya Bowasi naswona a wu ri njhani ntirho wo tshovela?
24 A ku ri nkarhi wa ntshovelo wa maxalana, swi nga ha endleka leswaku a ku ri April hi ku ya hi khalendara ya hina ya manguva lawa naswona Rhuti u ye emasin’wini ku ya vona leswaku i mani loyi a a ta n’wi pfumelela leswaku a khwaja. U ye emasin’wini ya Bowasi, ku nga n’wini wa nsimu loyi a a fuwile tlhelo xaka ra Elimeleke nuna wa Nawomi loyi a feke. Hambileswi Nawu a wu n’wi nyike mfanelo yo khwaja, a nga endlanga ku rhandza; u kombele mpfumelelo eka wanuna loyi a a langutela vatshoveri ni ku va nyika mpfumelelo wo tirha. U n’wi pfumelerile hiloko a namba a sungula ku khwaja.—Rhu. 1:22–2:3, 7.
25 Anakanya Rhuti a ri karhi a landzelela vatshoveri hi le ndzhaku. Loko va tsema maxalana hi rihwevo ra vona, a a korhama leswaku a teka lama weke kumbe lama saleke, a ma boha ma va tinyandza kutani a ma teka a famba na wona a ma endla tindzoho. A ku ri ntirho lowu nonokaka, lowu lavaka matimba naswona a wu tika swinene loko ku nga ha ri mixo. Kambe Rhuti u hambete a wu endla, a yima ntsena loko a sula nyuku emombyeni wakwe ni ku dya swakudya swa ninhlikanhi “endlwini”—kumbexana a ku endliwe xisirhelelo leswaku xi endlela vatirhi ndzhuti.
26, 27. Bowasi a a ri munhu wa njhani naswona u n’wi khome hi ndlela yihi Rhuti?
26 Rhuti a nga ri na ntshembo kumbe ku langutela leswaku a nga voniwa, kambe u voniwile. Bowasi u n’wi vonile kutani a vutisa mulanguteri wa vatshoveri leswaku i mani. Bowasi wanuna la nga ni ripfumelo leri xiyekaka a a xeweta vatirhi vakwe—swi nga ha endleka leswaku van’wana va vona a va tirha siku rin’we hambi ku ri vanhu vambe—hi marito lama nge: “Yehovha a a ve na n’wina.” Na vona a va n’wi xeweta hilaha a va xeweteke hakona. Bowasi wanuna la dyuhaleke loyi a chavaka Xikwembu a a rhandza Rhuti ku fana ni tatana.—Rhu. 2:4-7.
27 Leswi a a n’wi vitana ‘n’wana wakwe,’ Bowasi u byele Rhuti leswaku a hambeta a ta emasin’wini yakwe leswaku a ta khwaja ni ku tshama ekusuhi ni vanhwanyana va ndyangu wakwe leswaku a papalata ku karhatiwa hi vatirhi va yena lavan’wana. U tiyiseke leswaku minkarhi hinkwayo a a ri ni swakudya swo dya hi nkarhi wa ku wisa ninhlikanhi. (Hlaya Rhuti 2:8, 9, 14.) Ku tlula kwalaho, a a lava ku n’wi nkhensa ni ku n’wi khutaza. Hi ndlela yihi?
28, 29. (a) Rhuti a a ri na ndhuma ya njhani? (b) Ku fana na Rhuti, xana u nga byi kuma njhani vutumbelo eka Yehovha?
28 Loko Rhuti a vutisa Bowasi leswaku i yini lexi yena tanihi munhu wumbe a xi endleke leswaku a tsakeriwa hi yena, u vule leswaku u twe hinkwaswo leswi a swi endleleke n’wingi wakwe Nawomi. Nawomi u fundzhe Rhuti wakwe la rhandzekaka exikarhi ka vavasati va le Betlehema naswona rito ri fike ni le ka Bowasi. Na yena a a swi tiva leswaku Rhuti u hundzukele eku gandzeleni ka Yehovha, lerova u te: “Onge Yehovha a nga hakela ndlela leyi u endlaka ha yona, onge u nga kuma hakelo leyi hetisekeke leyi humaka eka Yehovha, Xikwembu xa Israyele, loyi u teke ehansi ka timpapa ta yena leswaku u kuma vutumbelo.”—Rhu. 2:12.
29 Mawaku ndlela leyi marito wolawo ma nga vaka ma khutaze Rhuti ha yona! Hakunene u hlawule ku tumbela ehansi ka timpapa ta Yehovha Xikwembu ku fana ni vondlo leri kumaka nsirhelelo eka mutswari wa rona. U nkhense Bowasi hileswi a vulavuleke na yena hi ndlela leyi chavelelaka. Nakambe u hambete a tirha kukondza ku va nimadyambu.—Rhu. 2:13, 17.
30, 31. Xana hi nga dyondza yini eka Rhuti malunghana ni ntirho wakwe, ku tlangela ni rirhandzu ro tshembeka?
30 Ripfumelo ra Rhuti i xikombiso lexinene eka hina hinkwerhu lava hanyaka enkarhini lowu xiyimo xa ikhonomi xi tikaka swinene. A a nga anakanyi leswaku van’wana va n’wi kolota swin’wana, kutani a a tlangela swin’wana ni swin’wana leswi a nyikiwa swona. A nga khomiwanga hi tingana ku tirha nkarhi wo leha ni hi matimba leswaku a ta khathalela loyi a n’wi rhandzaka hambileswi a ku ri ntirho wa xiyimo xa le hansi. Hi ntsako u amukele ni ku tirhisa ndzayo ya vutlhari malunghana ni ndlela yo tirha a hlayisekile ni vanhu lavanene. Xa nkoka swinene, a nga kalanga a rivala laha mpfuno wakwe wa ntiyiso a wu huma kona—eka Tata wakwe loyi a n’wi sirhelela, ku nga Yehovha Xikwembu.
31 Loko hi kombisa rirhandzu ro tshembeka hilaha Rhuti a endleke hakona naswona hi landzela xikombiso xakwe xa ku titsongahata, xa ku tirha hi matimba ni ku tsaka hileswi a tiveke Yehovha, hi ta kuma leswaku ripfumelo ra hina ri ta va xikombiso lexi pfunaka eka van’wana. Kambe xana Yehovha u va khathalele njhani Rhuti na Nawomi? Mhaka leyi hi ta bula ha yona eka ndzima leyi landzelaka.
^ ndzim. 17 Lexi xiyekaka hileswaku Rhuti a nga tirhisanga ntsena xithopo lexi nge “Xikwembu,” hilaha vanhu vambe vo tala va nga endlaka hakona; kambe u tlhele a tirhisa vito ra Xikwembu, ku nga Yehovha. The Interpreter’s Bible yi ri: “Xisweswo mutsari u kandziyisa leswaku munhu loyi wumbe i mulandzeri wa Xikwembu xa ntiyiso.”
^ ndzim. 23 Lowu a ku ri nawu lowu hlamarisaka, lowu entiyisweni a wu hambana ni nchumu wun’wana ni wun’wana lowu Rhuti a wu dyondze etikweni ra rikwavo. ENear East wa khale, tinoni a ti nga khomiwi kahle. Buku yin’wana ya tinhlamuselo ta Bibele yi ri: “Endzhaku ka rifu ra nuna wa yona, noni a yi fanele yi titshega hi vana va yona va majaha leswaku va yi hlayisa; loko yi ri hava vana, a yi fanele yi tixavisa evuhlongeni, yi xavisa miri kumbe yi fa.”


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Samuwele 6:1-23
6 Davhida a tlhela a hlengeleta vavanuna hinkwavo lava hlawuriweke eIsrayele,+ va 30 000.2 Kutani Davhida ni vavanuna hinkwavo lava a va ri na yena va suka va yima va ya eBale-yuda+ leswaku va vuyisa areka+ ya Xikwembu xa ntiyiso yi suka kwalaho, laha vito ri vitaniwaka kona, vito+ ra Yehovha wa mavuthu+ loyi a tshameke ehenhla ka makerubu.+3 Hambiswiritano, areka ya Xikwembu xa ntiyiso a va yi khandziyise egolonyini leyintshwa,+ leswaku va yi rhwala yi suka endlwini ya Abinadaba,+ leyi a yi ri exitsungeni; Uzza na Ahiyo+ vana va Abinadaba a va ri emahlweni ka golonyi leyintshwa.4 Kutani va yi rhwala ku suka endlwini ya Abinadaba, leyi a yi ri exitsungeni—yi ri ni areka ya Xikwembu xa ntiyiso; Ahiyo a a famba emahlweni ka Areka.5 Davhida ni yindlu hinkwayo ya Israyele a va tlangela emahlweni ka Yehovha hi mixaka hinkwayo ya swichayachayana swa ntsandza wa yunipa ni hi tiharipa+ ni hi switende+ ni hi swingomana+ ni hi swingelengele ni hi swiphambati.+6 Hakatsongo-tsongo va fika exivuyeni xa Nakona, kutani Uzza+ a tshambulutela voko eka areka ya Xikwembu xa ntiyiso, a yi khoma,+ hikuva a ku sele katsongo tihomu ti yi wisa.7 Hiloko ku hlundzuka ka Yehovha+ ku pfurhela Uzza, Xikwembu xa ntiyiso xi n’wi dlayela+ kwalaho, hikwalaho ka xiendlo lexi pfumalaka xichavo, kutani a fela kwalaho ekusuhi ni areka ya Xikwembu xa ntiyiso.+8 Davhida a hlundzuka hikwalaho ka leswi Yehovha a a be Uzza hi ku avanyisa loku, kutani ndhawu yoleyo yi thyiwa Perezi-uza ku ta fikela esikwini leri.+9 Davhida a chava Yehovha+ esikwini rero, a sungula ku vula a ku: “Xana areka ya Yehovha yi ta tisa ku yini eka mina?”+10 Davhida a a nga swi rhandzi ku susa areka ya Yehovha yi ta eka yena eMutini wa Davhida.+ Hiloko Davhida a yi hambukisela endlwini ya Obede-edomu+ lowa ka Gati.+11 Areka ya Yehovha yi tshame endlwini ya Obede-edomu lowa ka Gati tin’hweti tinharhu; Yehovha a ya emahlweni a katekisa+ Obede-edomu ni vandyangu wa yena hinkwavo.+12 Eku heteleleni Hosi Davhida a vikeriwa, va ku: “Yehovha u katekise yindlu ya Obede-edomu ni hinkwaswo leswi swi nga swa yena hikwalaho ka areka ya Xikwembu xa ntiyiso.” Hiloko Davhida a famba a ya humesa areka ya Xikwembu xa ntiyiso hi ku tsaka endlwini ya Obede-edomu yi ya eMutini wa Davhida.+13 Kuteloko lava va rhwaleke+ areka ya Yehovha va fambe magoza ya tsevu, hi ku hatlisa a endla xitlhavelo hi nkunzi ni xifuwo lexi nonisiweke.+14 Davhida a a chanchula emahlweni ka Yehovha hi matimba ya yena hinkwawo, nkarhi wolowo hinkwawo Davhida a a khame efodi+ ya ntsembyana.15 Davhida ni yindlu hinkwayo ya Israyele a va tisa areka+ ya Yehovha hi ku huwelela ka ku tsaka+ ni mpfumawulo wa nanga.+16 Loko areka ya Yehovha yi fika eMutini wa Davhida, Mikala+ n’wana wa Sawulo wa nhwanyana, a hlometela ehansi a ri efasitereni kutani a vona Hosi Davhida a tlula ni ku chanchula emahlweni ka Yehovha; hiloko a sungula ku n’wi langutela ehansi+ embilwini yakwe.+17 Hikwalaho va nghenisa areka ya Yehovha, va yi veka endhawini ya yona endzeni ka ntsonga lowu Davhida a a wu dzimele yona;+ endzhaku ka sweswo Davhida a nyikela switlhavelo swo hisiwa+ ni switlhavelo swa xinakulobye+ emahlweni ka Yehovha.18 Loko Davhida a hetile ku nyikela switlhavelo swo hisiwa ni switlhavelo swa xinakulobye, a katekisa+ vanhu hi vito ra Yehovha+ wa mavuthu.19 Ku tlula kwalaho, u avele+ vanhu hinkwavo, ntshungu hinkwawo wa Israyele, wanuna ni wansati, un’wana ni un’wana ximbundzwa xa xirhendzevutana xa xinkwa+ ni ximbundzwa xa mihandzu ya micindzu ni ximbundzwa xa mukhusu wa madiriva, endzhaku ka sweswo vanhu hinkwavo va famba, un’wana ni un’wana a ya endlwini yakwe.20 Kutani Davhida a vuya ku ta katekisa vandyangu wakwe,+ hiloko Mikala+ n’wana wa Sawulo wa nhwanyana a huma ku ta hlanganisa Davhida, kutani a ku: “Hosi ya Israyele yi tivangamisile namuntlha+ loko yi tifunungula namuntlha ematihlweni ya mahlonga ya xisati ya malandza ya yona, hilaha un’wana wa vavanuna lava kalaka dzano a tifunungulaka hakona erivaleni!”+21 Hiloko Davhida a ku eka Mikala: “A ku ri emahlweni ka Yehovha loyi a ndzi hlawuleke ematshan’weni ya tata wa wena ni vandyangu wa yena hinkwavo, leswaku a ndzi veka hi ku lerisa+ ndzi va murhangeri wa vanhu va Yehovha, ku nga Israyele, ndzi ta tlangela emahlweni ka Yehovha.+22 Ndzi ta tiendla la pfumalaka xindzhuti ku tlula leswi,+ naswona ndzi ta va wa xiyimo xa le hansi ematihlweni ya mina; ndzi tiyimisele ku tivangamisa+ hi mahlonga ya xisati lawa u ma vuleke.”23 Hikwalaho, loko ku ri Mikala+ n’wana wa Sawulo wa nhwanyana, a nga vanga na n’wana ku ta fikela esikwini ra ku fa ka yena.


text:
MATIKO NI VANHU
Ku Endzela Tiko Ra Liechtenstein
IRIN’WANA ra matiko lamatsongo emisaveni hinkwayo, leri nga entshaveni leyi nga exikarhi ka Switzerland na Austria. Eka madzana ya malembe lama hundzeke Macelt, Marhaetia, Varhoma ni Vaalemanni hinkwavo a va tshama exifundzheni lexi. Namuntlha, kwalomu ka 67 wa tiphesente ta vanhu lava tshamaka eLiechtenstein va huma eka rixaka ra Vaalemanni, lava a va tshama exifundzheni lexi kwalomu ka malembe ya 1 500 lama hundzeke.
Xijarimani i ririmi ra ximfumo ra le Liechtenstein, hambileswi mavulavulelo ma hambanaka hi ku ya hi miganga. Mixaka mimbirhi ya swakudya leswi dyiwaka ngopfu eLiechtenstein i Tüarka-Rebel, leyi endliwaka hi mavele ni Käsknöpfle, ku nga makaroni lama cheriwaka chizi.
Loko vaendzi va endzela tiko leri va vona tintshava leti funengetiweke hi gamboko, minkova leyi rhendzeriweke hi mirhi ya rihlaza, masimu ya vhinyo ni swimilana swo hambanahambana. Hi xikombiso, etikweni leri ra tintshava ku ni tinxaka ta swiluva swa nhova swa kwalomu ka 50. ELiechtenstein ku tlhela ku va ni timuziyamu, yindlu ya mintlango ni ndhawu leyi ku endliwaka vhinyo eka yona. Hi ximumu ni hi xixika vaendzi va endzela ndhawu leyi.
Ku sukela hi va 1920 Timbhoni ta Yehovha ta le Liechtenstein ti tshame ti khomekile hi ku chumayela. Sweswi ku ni Timbhoni ta kwalomu ka 90 etikweni leri, leti chumayelaka rungula ra le Bibeleni eka vaakatiko ni le ka vaendzi.


text:
1I di mhaka ya msengo wa kuvhunetela vasawuleki i nga va kuluza mbimo, ngako ni txi mi bhalela eto. 2Na ku ziva ku ti ningetela kwanu ka mhaka ya kuvhuna, se ngu toneto ni ti dhumisako ngu nganu masoni ka Vamakedhoniya ni txi va gela ku khani: “Va Akaya va ti lungisete kukhukhela hanyamwaka”, kukhutala kwanu ku wusile wungi wa mabanza, 3Hambi keto, ni mi rumela vanathu vava, kasiku ku ti dhumisa kwangu ngu nganu ku si mahi ka makuhu; ni ti to mi zumba mi di ti lungisete ngako ni nga womba ti to mi ti lungisete. 4Idiku Vamakedhoniya vo kari vo ta ni nani kheyo, va ta mi mana mi sa ti lungisela, ku mi themba kwangu ka hombe ku ndina hinduka ku maha tingana kwathu. Kha ni lavi kuwomba ti to ndingana kwanu. 5Ni woni ti di ni fanelo kuthangetisa vanathu kasiku ve ta kheyo, va ta lungisela msengo wanu mi nga wu thembisa, ngako wu di tshanganisilwe wu ndina maha msengo wa ditshuri, i singa wa kukurumetwa. 6Zivani tiya: “Awu a phayako sasidotho, a na elula sasidotho, awu a phayako sasingi a na elula sasingi nene.” 7Mthu a na ningele kota nga ti a xuvisako tona mbiluni kwakwe, a si karateki mwendo kukurumetwa, nguko Txizimu txi randa awu a ningelako ngu litsako. 8Txizimu txa si kota ku mi andisela otshe makatekwa, kasiku mi txi mana asi si lavekako yotshe mbimo ni ka sotshe simaha, ni kutshumela si txi sala kufela ku mi txi maha ngu sona yotshe mithumo ya yinene, 9kota nga ti ti nga bhalwa va txi: “A avete e ninga sisiwana, se kululama kwakwe ku na zumba ku singa ni magwito.” 10Txizimu txi ningako mbewu ka mphayi txi txi m'ninga ni sakudya, txona txi na mi lavela mbewu txi txi yi milisa, txi txi andisa mihando ya kululama kwanu. 11Mi na fumiswa ka sotshe simaha kasiku mi txi si kota ku ninga ngu nzila yihi ni yihi, ati ti no maha ku mmweyo ni mmweyo e ninga kubonga ka Txizimu ngu ngathu. 12Ngukusa, msengo wuwa hi wu humisako hi nga wo vhuna sisiwana dwe. Aniko mbwo andisa kubongwa ka Txizimu. 13Ngako va txi wona mthumo wuwa wu kombisako wunene wanu, vona va na dhumisa Txizimu ngu kota ya kuengisa kwanu ka timhaka ta Evhangeli ya Kristu. Kambe vona va na dhumisa Txizimu ngu msengo wa wunene awu anu mi va vhunako ngu wona, i singa vona vokha, aniko ni votshe vathu. 14Ngu ku mi khongelela, vona va na komba lirando la hombe kwanu, ngu kota ya kateko ya kuxamalisa mi nga ningwa ngu Txizimu. 15Txi na bongwe Txizimu ngu txihiwa txa txona txo mbi balwa.
Copyright
Learn More


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Vakorinto 12:1-21
12 Ndzi fanele ndzi tibuma. A swi pfuni nchumu; kambe ndzi ta hundzela eka swivono+ swa masingita ni le ka tinhlavutelo ta Hosi.2 Ndzi tiva munhu loyi a nga ni vun’we na Kreste, loyi emalembeni ya 14 lama hundzeke—leswaku a a ri hi miri a ndzi swi tivi, kumbe a a nga ri hi miri a ndzi swi tivi; swi tiviwa hi Xikwembu—a tekeriweke+ etilweni ra vunharhu a ri tano.3 Ina, ndza n’wi tiva munhu wo tano—leswaku a a ri hi miri kumbe a a nga ri hi miri,+ swi tiviwa hi Xikwembu—4 leswaku u tekeriwe eparadeyisini+ kutani a twa marito lama nga vuriwiki, lawa swi nga pfumeleriwiki leswaku munhu a ma vula.5 Ndzi ta tibuma hi munhu wo tano, kambe a ndzi nge tibumi ha mina, loko ku nga ri hi ku tsana+ ka mina.6 Hikuva loko ndzo tshuka ndzi lava ku tibuma,+ a swi vuli swona leswaku ndzi ta va ndzi nga anakanyeli, hikuva ndzi ta va ndzi vulavula ntiyiso. Kambe ndzi tshika ku tibuma leswaku ku nga vi na munhu la engetelaka ndhuma leyi tlulaka leswi a vonaka ndzi ri xiswona kumbe leswi a swi twaka eka mina,7 ntsena hikwalaho ka tinhlavutelo ta mina leti tlurisaka.Hikokwalaho, leswaku ndzi nga titwi ndzi tlakusiwe+ ku tlurisa, ndzi nghenisiwe mutwa enyameni,+ ntsumi ya Sathana, leswaku yi tshamela ku ndzi makala, leswaku ndzi nga tlakusiwi ku tlurisa.8 Hikwalaho ka leswi ndzi kombele Hosi kanharhu+ leswaku wu suka eka mina;9 kambe kunene yona yi ndzi byele yi ku: “Musa wa mina lowu nga faneriwiki wu enele+ ha wena; hikuva matimba ya mina ma endliwa lama hetisekeke eku tsaneni.”+ Hikokwalaho, hi ku tsaka lokukulu, swi nga antswa ndzi tibuma hi ku tsana+ ka mina, leswaku matimba ya Kreste ma tshama ehenhla ka mina ku fana ni ntsonga.10 Hikokwalaho ndza tsaka eku tsaneni, eku rhukaniweni, eswiyin’weni swa ku pfumala, eku xanisiweni ni le ku nonon’hweriweni, hikwalaho ka Kreste. Hikuva loko ndzi tsanile, hi kona ndzi vaka ni matimba.+11 Ndzi ve la nga anakanyeliki. Mi ndzi sindzise leswaku ndzi va tano,+ hikuva hi n’wina lava a mi fanele mi ndzi bumabumerile. Hikuva a ndzi vanga wa le hansi eka vaapostola va n’wina lavanene+ ngopfu ni hi nchumu wun’we, hambileswi ndzi nga riki nchumu.+12 Hakunene, swikombiso swa muapostola+ swi endliwile exikarhi ka n’wina hi ku tiyisela+ hinkwako, ni hi masingita ni swihlamariso ni mintirho+ ya matimba.13 Hikuva hi yihi mhaka leyi mi veke va le hansi eka yona ku tlula mavandlha laman’wana hinkwawo, loko ku nga ri swona leswaku mina a ndzi vanga ndzhwalo eka n’wina?+ Ndzi rivaleleni xihoxo lexi hi musa.14 Maswivo! Se i ra vunharhu+ ndzi lunghekele ku ta eka n’wina, kambe a ndzi nge vi ndzhwalo. Hikuva a ndzi lavi swilo+ swa n’wina, kambe ndzi lava n’wina; hikuva vana+ a hi vona lava faneleke va hlayisela vatswari va vona, kambe i vatswari lava faneleke ku hlayisela vana+ va vona.15 Loko ku ri mina ndzi ta tirhisa hinkwaswo leswi ndzi nga na swona hi ku tsaka lokukulu naswona ndzi ta tirhisiwa hi ku helela hikwalaho ka mimoya-xiviri+ ya n’wina. Loko ndzi mi rhandza hilaha ku teleke swinene, xana mina ndzi fanele ndzi rhandziwa katsongo?16 Kambe niloko swi nga va tano, a ndzi mi vangelanga+ ndzhwalo. Nilokoswiritano, mi ri, a ndzi ri ni “vuxisi” naswona ndzi mi khome “hi mano.”+17 Hambi ku ri mani loyi ndzi n’wi rhumeke eka n’wina, a ndzi mi dyelelanga ha yena, a hi swona ke?18 Ndzi khongotele Tito naswona ndzi n’wi rhumele eka n’wina a ri ni makwerhu. Tito a nga mi dyelelanga nikatsongo, a hi swona ke?+ Hi fambe hi moya+ wun’we, a hi swona ke? Hi fambe emitileni leyi fanaka, a hi swona ke?19 Xana nkarhi lowu hinkwawo a mi ehleketa hi swilo leswi, leswaku hina a hi tihlamulela eka n’wina? Hi vulavula emahlweni ka Xikwembu mayelana na Kreste. Kambe, varhandziwa, swilo hinkwaswo i swa ku aka+ n’wina.20 Hikuva ndza chava leswaku hi ndlela yo karhi, loko ndzi fika,+ ndzi nga mi kuma mi ri hi ndlela leyi ndzi nga yi naveliki leswaku mi va ha yona naswona ndzi nga tikomba ndzi ri hi ndlela leyi mi nga naveliki leswaku ndzi va yona eka n’wina, kambe, ku ri na sweswo, hi ndlela yo karhi ku nga ha va ni madzolonga, mavondzo,+ swiyimo swa ku hlundzuka, ku kanetana, ku hehla, ku hlevetela, swiyimo swa ku tikukumuxa, mimpfilumpfilu.+21 Kumbexana, loko ndzi tlhela ndzi ta, Xikwembu xa mina swi nga ha endleka xi ndzi tsongahata exikarhi ka n’wina, naswona ndzi nga ha kolola hikwalaho ka vo tala lava dyoheke+ eku sunguleni kambe va nga hundzukangiki ethyakeni ra vona ni le vumbhiseni+ ni le ku tikhomeni ko biha+ loku va hanyeke ha kona.


text:
Xana Xikwembu Xi Ni Vito?
Nhlamulo ya Bibele
Vanhu hinkwavo va ni mavito. Xana a swi ta twala loko Xikwembu a xi nga ri na vito? Ku va ni mavito ni ku ma tirhisa i swa nkoka eku akeni ka vunghana. Swi tano ni le ka vuxaka bya hina ni Xikwembu.
Bibele yi ri: “
Hi mina Yehovha. Rero i vito ra mina.” (Esaya 42:8) Hambileswi Xikwembu xi nga ni swithopo swo tala swo tanihi lexi nge “
Xikwembu xa Matimba Hinkwawo,” “
Hosi Leyi Lawulaka” ni lexi nge “
Mutumbuluxi,” xi lava leswaku vagandzeri va xona va xi vitana hi vito ra xona.—Genesa 17:1; Mintirho 4:24; 1 Petro 4:19.
Vuhundzuluxeri byo tala bya Bibele byi ni vito ra Xikwembu eka Eksoda 6:3. Ndzimana yoleyo yi ri: “
A ndzi hamba ndzi humelela eka Abrahama, Isaka na Yakobe ndzi ri Xikwembu xa Matimba Hinkwawo, kambe malunghana ni vito ra mina, Yehovha, a ndzi ti tivisanga ha rona eka vona.”
Yehovha i vito ra Xikwembu leri hundzuluxeriweke hi Xitsonga, leri ku nga khale ri tirhisiwa. Hambileswi vakambisisi vo tala va rhandzaka ku ri tsale ri va “Yahweh,” vito leri nge Yehovha hi rona leri tiviwaka ngopfu. Xiphemu xo sungula xa Bibele a xi nga tsariwanga hi Xinghezi kambe hi Xiheveru, lexi hlayiwaka ku suka exineneni ku ya eximatsini. Hi Xiheveru, vito ra Xikwembu a ri tsariwa hi switatisi swa mune, יהוה. Switatisi sweswo swa mune swa Xiheveru leswi hundzuluxeriweke hi ku landza mpfumawulo wa rito va ku YHWH—swi tiviwa tanihi Tetragrammaton.
DYONDZA SWO TALA
Xana Xikwembu Xi Ni Vito?
Xikwembu xi ni swithopo swo tala, swo tanihi lexi nge Lowa Matimba Hinkwawo, Muvumbi ni lexi nge Hosi. Kambe vito ra xona ri tirhisiwa minkarhi ya kwalomu ka 7 000 eBibeleni.
Xana Vito Leri Nge Yehovha Ri Fanele Ri Humelela Eka Testamente Leyintshwa?
I yini leswi Matsalwa yo sungula ya voko ma swi kombisaka?
Leswi Ku Tiva Vito Ra Xikwembu Swi Katsaka Swona
Twana leswi vito ra Xikwembu ri vulaka swona ni leswaku hina swi hi dyondzisa yini hi vumunhu bya xona.