text:
11Eminkarhini yoleyo, hosi Davhida a a ri munhu wa masiku, a dyuharile, ku fikela laha hambiloko va n'wi funengeta hi minkumba, a a nga ha twi ku kufumela. 2Hikokwalaho malandza ya yena ma ku ka yena: “We hosi n'wini wa hina, hi pfumelele ku ku lavela nhwana loyi a nga si tivanaka ni wanuna, loyi a nga ta ku tirhela ni ku va mukufumeti wa wena, loyi a nga ta nghena emasangwini ya wena, leswaku u ta kufumela, wena hosi n'wini wa hina.” 3Hiloko va lava nhwana wo saseka ngopfu etikweni hinkwaro ra Israele, va ya kuma Abixaga wa le Xuneme va n'wi tisa eka hosi. 4Nhwana loyi a a sasekile swinene; a endliwa mukufumeti wa hosi ni muhlayisi wa yona, kambe Davhida a nga tivananga na yena.
5
Adoniya n'wana nkosikazi Hagiti a a tikurisa a ku: “Hi mina ndzi nga ta fuma!” Kutani a tilavela kalichi ya nyimpi ni tihanci,tihanci, kumbe: vagadi va tihanci a lava ni vanhu va 50 lava nga ta tsutsuma emahlweni ka yena. 6Evutomini bya yena hinkwabyo, Adoniya a a nga si tshama a tshinyiwa hi tata wa yena, hambi ku ri ku vutisiwa eka maendlele ya yena. Tlhandlakambirhi, Adoniya a a vumbekile swinene, naswona a a ri ndzisana ya sirha Abixalomu. 7A boha xikungu a ri na Yowabu n'wana Seruya na muprista Abiyatara, kutani va n'wi seketerile. 8Kambe muprista Sadoki, na Benaya n'wana Yoyada, na muprofeta Natani, na Ximeyi, na Rheyi, na tinhenha ta Davhida, a va seketelanga Adoniya.
9Adoniya a endla gandzelo hi ku tlhava tihomu ni tinyimpfu ni marhole lama nonisiweke, exivandleni lexi vuriwaka “Ribye-ra-Nyoka”, kusuhi ni xihlovo xa Rogele. Kutani a rhamba vamakwavo hinkwavo vana va xinuna va hosi, ni vakulukumba hinkwavo va le vuhosini bya Yuda. 10Kambe loko a ri muprofeta Natani, na Benaya, ni tinhenha ta Davhida, hambi a ri Solomoni makwavo wa yena, a nga va rhambanga.
11
Kutani Natani a vutisa Batixeba mana wa Solomoni a ku: “Xana u nga va u swi twile leswaku Adoniya n'wana nkatikuloni Hagiti ú lava ku teka vuhosi, ni leswaku Davhida n'wini wa hina a nga tivi nchumu ke? 12Sweswi hatlisa u famba. Ndzo ku tsundzuxa leswaku wena ni n'wana wa wena Solomoni, mi tiponisa. 13Yana sweswi eka hosi Davhida, u ya n'wi vutisa u ku: ‘Hosi n'wini wanga! Xana a wu ndzi hlambanyelanga, mina nandza wa wena, leswaku n'wana wa mina Solomoni ú ta fuma endzhaku ka wena, a teka xitshamu xa wena xa vuhosi xana? Swi nga endlekisa ku yini namuntlha leswaku Adoniya a lava ku teka vuhosi ke?’ ” 14Natani a engeta a ku: “Loko u ri karhi u vulavula ni hosi, mina ndzi ta fika, ndzi seketela marito ya wena.” 15Kwalaho Batixeba a ya endlwini ya hosi. Hosi a yi dyuharile ngopfu, muhlayisi wa yona a a ri Abixaga wa le Xuneme. 16Batixeba a xeweta hosi hi ku korhama, mombo wa yena wu ko wu khumba ehansi, kutani hosi yi n'wi vutisa yi ku: “Mhaka ya wena hi yihi ke?” 17“N'wini wanga”, ku hlamula Batixeba, “u hlambanyele mina nandza wa wena, u tlhela u tiyisa leswaku Solomoni n'wana wa mina ú ta fuma endzhaku ka wena, ni leswaku ú ta tshama exitshan'wini xa wena xa vuhosi. 18Sweswi ke, Adoniya ú lava ku teka vuhosi, hambileswi we n'wini wanga u nga swi tiviki. 19Ú humesile gandzelo hi ku tlhava tihomu ni marhole lama nonisiweke ni tinyimpfu leto tala, a rhamba vana hinkwavo va hosi, va ri ni muprista Abiyatara na Yowabu ndhunankulu ya mavuthu. Kambe nandza wa wena Solomoni, a nga n'wi rhambanga. 20We hosi n'wini wanga, tiko hinkwaro ra Israele ri ku yimerile leswaku u ri byela vito ra loyi a nga ta teka vuhosi endzhaku ka wena, we hosi n'wini wanga. 21Handle ka sweswo, swi nga endleka leswaku mina ni n'wana wa mina Solomoni hi kumiwa hi ri vaonhi, siku leri wena n'wini wanga u nga ta va u tietlelele, u lahliwa ni vakokwa wa wena.”
22Loko Batixeba a ha vulavula ni hosi, muprofeta Natani a nghena. 23Va vikela hosi va ku: “Muprofeta Natani hi loyi!” Loko muprofeta a fika emahlweni ka hosi, a xeweta hi ku korhama, mombo wa yena wu ko wu khumba misava. 24Kutani Natani a ku ka hosi: “We hosi n'wini wanga, xana a nga va a ri wena la vuleke leswaku Adoniya ú fanele ku teka xitshamu xa wena xa vuhosi ke, a sala a fuma endzhaku ka wena, xana? 25Ndzi vula leswi, hikuva namuntlha ú rhelerile a ya exihlobyeni xa Rogele, a ya gandzela kona hi ku tlhava tihomu ni marhole lama nonisiweke ni tinyimpfu leto tala. Ú pfange no rhamba vana va hosi hinkwavo, ni vafambisi va mavuthu,Van'wana va ri: na Yowabu ndhunankulu ya mavuthu ni muprista Abiyatara. Sweswi ndzi vulavulaka, va le ku dyeni, va nwa na yena va ri karhi va n'wi phata va ku: ‘Hanya hi masiku, wena hosi Adoniya!’ 26Kambe mina nandza wa wena, na muprista Sadoki, na Benaya n'wana Yoyada, na nandza wa wena Solomoni, a nga hi rhambanga. 27Xana makungu lawa ma lulamisiwile hi wena hosi n'wini wanga, xana? Kasi hina malandza ya wena, a wu hi tivisanga leswaku loyi a nga ta teka xitshamu xa vuhosi endzhaku ka wena, ú ta va mani, we hosi yanga.”
28Hosi Davhida a hlamula a ku: “Ndzi vitaneleni Batixeba, a ta haleno.” Hiloko Batixeba a nghena laha hosi a yi ri kona, a yima emahlweni ka yona. 29Kutani hosi Davhida a hlambanya a ku: “HOSI yi kona, yona leyi yi kutsuleke moya wa mina emaxangwini hinkwawo. 30Namuntlha ndzi tiyisa leswi ndzi ku hlambanyeleke swona hi vito ra HOSI Xikwembu xa Israele, siku ndzi nga te: ‘Solomoni n'wana wa wena, hi yena loyi a nga ta fuma endzhaku ka mina, a ndzi tlhandlama exitshan'wini xa mina xa vuhosi.’ Namuntlha, ndzi ta endlisa sweswo!” 31Hiloko Batixeba a korhama, mombo wa yena wu ko wu khumba ehansi, a nkhinsamela hosi, a ku: “Wena hosi Davhida n'wini wanga, hanya hilaha ku nga heriki.”
32Hosi Davhida a engeta a ku: “Ndzi vitaneleni muprista Sadoki ni muprofeta Natani, swin'we na Benaya n'wana Yoyada.” Kutani va ta emahlweni ka hosi. 33Hiloko hosi yi va lerisa yi ku: “Mina n'wini wa n'wina, ndzi ri, fambani swin'we ni malandza ya mina, mi ya byela n'wana wa mina Solomoni ku gada meyila ya mina,meyila ya mina, kumbe: mula ya mina mi rhelela na yena mi ya eGihoni. 34Loko mi fika kona, muprista Sadoki ni muprofeta Natani a va n'wi veke ku va hosi ya Israele, hi ku n'wi chela mafurha enhlokweni. Kutani mi ba mhalamhala, mi huwelela mi ku: ‘Hanya hi masiku, we hosi Solomoni!’ 35Endzhaku ka sweswo, n'wi rhangiseni emahlweni, mi tlhandlukela na yena haleno leswaku a ta teka xitshamu xa mina xa vuhosi, hikuva hi yena loyi a nga ta fuma endzhaku ka mina. Ndzi n'wi hlawurile ku fambisa tiko ra Israele ni ra Yuda.” 36“A swi ve tano”, ku hlamula Benaya n'wana Yoyada, “makungu lawa a ma tiyisiwe hi HOSI Xikwembu xa wena, we n'wini wanga. 37HOSI Xikwembu a xi hlayise Solomoni hilaha xi ku hlayiseke hakona, wena hosi n'wini wanga. A xi kurise vuhosi bya yena, byi tlula ni vuhosi bya wena hosi Davhida, we n'wini wanga.”
38Kavaloko muprista Sadoki, ni muprofeta Natani, na Benaya n'wana Yoyada, swin'we ni mavuthu ya Vakereti ni Vapeleti, va gadisa Solomoni emeyila ya hosi Davhida, va rhelela va ya na yena eGihoni. 39Loko va fikile kona, muprista Sadoki a teka rimhondzo ra mafurha eka Ntsonga lowo Hlawuleka,Ntsonga lowo Hlawuleka: Vonani Nhlamuselo ya Marito a ya chela Solomoni enhlokweni a n'wi veka hosi. Kutani ku biwa mhalamhala, hinkwavo lava a va ri kona va huwelela va ku: “Hanya hi masiku, we hosi Solomoni!” 40Kutani tiko hinkwaro ri n'wi rhangisa emahlweni; va tlhandluka na yena va ri karhi va chaya switiringo,Van'wana va ri: va ri karhi va cina ni ku ba minkulungwana ya ntsako lowukulu, huwa ya kona yi ninginisa ni misava.Kumbe: yi handzula misava
41Adoniya ni varhambiwa va yena a va hetisa ku dya nkhuvo wa vona loko va twa huwa leyi. Na yena Yowabu a twa mpfumawulo wa mhalamhala, kutani a va vutisa a ku: “Xana huwa leyi yi twalaka emutini yi nga va yi ri ya yini ke?” 42Loko a ha vulavula, ko humelela Yonatani n'wana muprista Abiyatara, kutani Adoniya a ku ka yena: “Tana haleno, hikuva wena u nhenha, wonge u rhwele mahungu lamanene.” 43“E-e, a hi swona”, ku hlamula Yonatani eka Adoniya, “hikuva n'wini wa hina hosi Davhida ú vekile Solomoni ehosi. 44Naswona hosi yi rhumerile Solomoni a ri ni muprista Sadoki, ni muprofeta Natani, na Benaya n'wana Yoyada, ni mavuthu ya Vakereti ni Vapeleti; va n'wi gadisile meyila ya hosi, 45kutani muprista Sadoki ni muprofeta Natani va n'wi cherile mafurha enhlokweni ku n'wi veka hosi eGihoni. Kutani va suke kona, va tlhandlukela haleno va tsakile ngopfu, muti wu ko wu ninginika hi ntsako wa kona; hi yona huwa leyi u yi tweke. 46Solomoni ú tekile xitshamu xa vuhosi. 47Naswona, malandza ya hosi Davhida n'wini wa hina ma le ku tlangeleni le ka yena, ma ri karhi ma vula leswaku Xikwembu ingi xi nga twarisa vito ra Solomoni ku tlula ni ra Davhida, ni leswaku vuhosi bya Solomoni a byi tlule ni bya Davhida. Hosi Davhida ú amukerile marito lawa hi ku korhamela ehansi a ri esangwini. 48Naswona ú engeterile a ku: ‘A ku nkhensiwe HOSI Xikwembu xa Israele, lexi xi ndzi pfumeleleke ku vona un'wana wa vana va mina a teka vuhosi bya mina hi siku lera namuntlha, ndzi ri karhi ndzi swi vona hi mahlo.’ ” 49Hiloko varhambiwa hinkwavo va Adoniya va khomiwa hi ku chava lokukulu, va suka va hangalaka, un'wana ni un'wana a khoma ndlela ya yena, a tifambela.
50Loko a ri Adoniya, hi ku chava Solomoni, a suka a ya khomelela timhondzo ta alitari. 51Va ya vikela Solomoni etimhaka leti, va ku: “Yingisa, Adoniya wa ku chava wena hosi Solomoni, hikokwalaho ú yile a ya khomelela timhondzo ta alitari, kutani wa kombela ú ri: ‘Hosi Solomoni a a rhange a ndzi hlambanyela, a tiboha leswaku a nga ka a nga ndzi dlayi hi bangabanga, kumbe: ripanga, savula ra yena, mina nandza wa yena.’ ” 52Kutani Solomoni a hlamula a ku: “Loko a tikomba vumunhu, a nga ka a nga lahlekeriwi hi nsisi ni wun'we. Kambe loko a tikomba vubihi, ú ta fa.” 53Hiloko hosi Solomoni a rhuma vanhu ku ya xikisa Adoniya alitarini. Kutani Adoniya a fika, a nkhinsama emahlweni ka hosi Solomoni, kutani Solomoni a ku ka yena: “Yana ekaya!”


c: text/html

text:
Huna zwithu zwinzhi zwa sialala zwine zwa kha diitea na namusi. Tshithu tshitukusa ndi mudi, hune hu vha hu vhathu vhatuku vha mudi muthihi, vhane vha dzula vhothe kha dzi nndu dza randavhula. Mudi u vha u fhasi ha vhakoma, khotsi ndi ene muthu wa ndeme kha mudi.
Zwa u vha mukoma zwi ya bebelwa fhedzi zwi fanela u thoma zwa tendiwa nga khosi ya hune mudi wa vha hone. Vhakoma ndi vhone muthu ane aite uri hu vhe na mulalo na u la nga mudi. Mushumo wayo ndi u tandulula khudano dzine dza nga vha dzi hone vhukati ha mudi, na u kona u langa, na mishumo yo vhofholowaho na u fululedza murado wa mudi.
Ndila dza hone adzo ngo tou doweleya, nahone ahuna zwa dzi khetho, vha vha vha tshi khou thusiwa nga khoro, nga murahu ha dzi nyambedzano mukoma u ada na tsheo yawe na hone ai vhudziswi, zwine zwi ya sia huna vhanwe vhane vha khou kwamea. Arali anga hanedziwa nga khoro uya vha talutshedza uri vha kone u vhona nga lito lawe.
Arali zwa bala mafhungo haya aya ya kha vhahulwane khaye. Hezwi zwo no itea lunzhi, ngauri zwithu zwa vha Venda zwiitwa nga ndila dza u shavha dzi nyambedzano kana u lwa. Midi minzhi ine ya bva kha fhasi ha murangaphanda, ane mishumo yawe ya fana na ya vhakoma kha fhethu hune havha uri ndi huhulwane.
U thusiwa nga vhahulwane vhane vha bva kha midi na vhahulwane vha mudi wa hawe. Vhathu vha lushaka luthihi vhane vha bva fhethu huthihi fhasi ha khosi nthihi, ndi vha vhuraru kha u vhofha, ndi vhone vhathu vhane vha vha vhahulwane. Namusi kusi kune kwa vha na dzi mbondo dza matombo ku ya wanala fhasi ha zwikwara.
Khosi ndi ene muthu muhulwane kha kusi, huna vhafumakadzi vhawe na muta phanda hawe. Vhanwe vha ya vha dzula fhasi na vhudzulo ha u mona, vha tshi khou tsireledza khosi na vhatanuni vha hone.
Hune ha dzheniwa nga ho mudini wa khosi ndi tsini na khoro ine ha dzhiiwa hone dzi tsheho; vha ya kona u swikela kha muvhusi, nga maanda na nga vhathu vha nnda vhane vha vha na maanda a u dzhena kha vho na matuku. Nga murahu ha musi o no wana maanda a u kona u vhona khosi vhalanda vha ya kona u gonyiswa kha ranndavhula ine havha yone ine ya dzhiiwa dzi tsheho hone.
Uya nga ha sialala, khosi ina maanda manzhi na thuthuwedzo, maanda awe avha o tutuwedziwa nga zwa tshimuya. Uya kona u amba na vhadzimu atshi khou itela tshitshavha tshawe; hezwi zwi amba uri na mukoma anga zwiita a tshi khou itela muvhundu une a fhusa khawo.
Ho vha hu tshi ambiwa uri khosi ndi ene muthu ane avha na maanda manzhi, zwawino ri vho divha nyimelo zwa khwine. Kha tshitshavha tsha zwa sialala vhathu vhatuku na vhahulwane vho vha vha tshi fhiwa thonifho na u huliswa: vhatuku vho vha vha tshi kha di vha tsini na vhadzimu: vhahulwane vho vha vha tsini na u ya kha vho uri vha kone u vha vhadzimu vhone vhane. Hezwi zwi tshi khou amba uri khosi i dzhiwa sa vhadzimu.
U fanela u amba na vho wo gwadama, vha tshi amba hu vha huna vhathu vhane vha vha vha tshi khou kumela. Ho vha huna thaluso vhukati ha khosi na vhathu vhawe zwi tshi da kha u rina zwithu madzina na maitele a khosi. Sa tsumbo arali khosi yo kambiwa, ho vha hu tshi pfi vho wela mativhani. Na lufu lwa khosi vho vha vha sa tou luamba tshothe, vho vha vha tshiri mativha oxa. Ho vha huna luambo lwa musanda, lwo vha lu tshi fhambana vhukuma na luambo lwa vhasiwana.
Vho vha vhatshi dzhiwa sa muthu muhulwane, vho vha vha tshi huliswa kha zwinwe na zwinwe zwine vha ita, kana vha khou tou hotola, u nwa halwa. Zwo vha zwi songo doweleya kha hosi musi i tshi khou hula uri vha sokou pembela, zwine zwa vha ita uri vha vhe mudzimu. Khosi naho ina maanda, vho vha na vhone vha tshi tea u tevhedza milayo, ndi kha dzi nyimelo thukhu hune wa wana khosi isa khou ita zwone zwine zwa ita uri nayo I vhidzelwe khoro.
Mahosi o vha asina maanda,zwi tshi da kha zwi sa itwi na mishumo ya tshithu na u ita zwithu vha songo kwama vhathu. Minwe mishumo yo vha i tshiitwa nga khaladzi ya khosi makhadzi,we avha tshi ita uri avhone uri sialala i khou tevhedziwa. Kale khosi yo vha i tshi thusiwa nga magota na dzinduna, na vhakoma (murathu kana muzwala) ane adzula tsini na pfamo.
Makhosi vhe vha vha vha vha sa todi u tevhedza milayo vho vha vha tshi nga shelwa mimuya nga mita ya nnda, nahone vha ita uri vhalanda vha sa vhofholowe vha dzule vho ima nga zwikunwe.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Needlefish
Vito ra Ntolovelo ra Xindyangu
Needlefish
Vito Rinwana
Houndfish, Halfbeaks
Vito ra xi Science
Belonidae
Size
Ku fika eka 95 cm, hintolovelo 30 cm.
Nhlamuselo
Yilehile yiva na xivumbeko xa cigar na nhloko yo tontswa. Yiva na tihlaya tikulu xikanwe na switinwani leswingana xivumbeko xa nereta. Ti fins ta yona hinkwato titshame lendzhaku kuya emakumu ka miri wa yona. Yi hava fi fins eka longo ra yona. Muhlovo wa yona iwa silivhere kuya eka ku basa na wasi, yiva yantima na rihlaza laha henhla ka yona.
Vuxokoxoko
Ndyangu wa yona wukule kuya fika eka 10 na tinxaka ta 34. Yikumeka e tshakwini swinene ra lwandle. Muhlovo wa yona wu endla leswaku yikota no tumbela kahle. Yikota kutumbela kahle loko yi chavisiwile. Nomo wa le henhla wuleha swinene loko yiri karhi yi kula. Yivonaka yiri yintsongo loko yaha kula. Yitshikela matandza lawa ya khomanisiwaka na swilo leswi papamalaka e matini.
Swakudya
Yidya switsotswana leswinga fa swibolaka loko yahari leyintsongo na swihlampfana leswintsongo xikanwe na switsotswana hinkwaswo swale matini loko yirikarhi yi kula.
Kuhangalaka
Yikumeka eka tinxaka hinkwato ta malwandle ya misava hinkwayo.
Common Species
Tropical halfbeak - Tylosurus crocodilus


text:
Parrotfish
Vito ra ntolovelo ra xindyangu
Parrotfish
Vito ra xi science
Scaridae
Size
Ku fika eka 90 cm, hintolovelo 45 cm.
Nhlamuselo
Yihambanyiseka ku antswa hi matinu lawa ya yona yakulu lawa ya endlaka leswaku loko yi rila yifana na Parrot. I hlampfi leyikulu swinene leyingana ti fins to leha tokhotseka le makumu. Dorsal fin yilehile swinene eka yona. Loko swita eka ttimhaka ta mihlovo hinkwato eka ya xinuna nay a xisati ta hambana swinene.
Vuxokoxoko
Parrotfish yiwela eka ndyangu wa scaridae lowungana nkaye wa tinxaka na 89 wa tinxakaxaka. Yi hlbela hi xitalo hikuva yi tirhisa ti pectoral fins, xikanwe nati caudal fin loko yinga lavi kutsutsuma ngopfu. Ku chavisa valala va yona yiti funengeta miri wayona hi leyara ya marhimila loko yi etlele navusiku.
Parrotfish yi luma swiphemu swa swimilani swale matini leswaku swita yipfuneta ku gayela nkuxu nanswona hitona vahumelerisi va nkoka va sava leritshamaka etshakwini emakumu ka maribye. Leti i tinhlampfi tale matini letinga na milomo leyikulu na matinu yotiyela naswona ti tshikela matandza. Loko hlampfi ya xinuna yifa leyi ya xisati yikota ku ti cinca yitirha tani hi leyi ya xinuna.
Swakudya
Ti dya nkuxu na swimilani leswi milaka ehenhla ka maribye endzeni ka mati.
Kuhangalaka
Tikumeka eka tinxaka hinkwato ta malwandle yalaha misaveni.
Common species
Bicolour parrotfish (Cetoscarus bicolor)
Ember parrotfish (Scarus rubroviolaceus)


text:
Caracal
Ḽimange ḽa ḓaka
Dzina
Ḽimange ḽa ḓaka, Caracal (Felis caracal)
Tshivhumbeo
Ḽimange ḽa daka ndi lihulwane ḽa dovha ḽa vha na muvhala wa buraweni na nḓevhe nntsu, fhasi ha nḓevhe ndi hu tshena hu songo kunaho na luthihi. ḽa vha na mathoma thoma a muvhala wono nga swiri ḽa vha na milenzhe milapfu. Ndi tshipuka tshine tsha vha na mavhala vhala. heḽi ḽi mange ḽi tewa nga u tou pfi ndi ḽipuka ḽo nakesaho kha shango, ndi ḽi puka ḽo no tshimbila nga tshilidzi na muya wa maanḓa wa u ḓi kukumusa. nahone ḽi bva phanḓa kha u gonya na u dzula nnṱha ha miri. mamange haya oṱhe matsu o vhingiwa.
Kuḽele
Kha u zwima heḽi ḽimange ḽi bva phanḓa nga maanḓa vhusiku. Ḽi zwimesa nga maanḓa vhusiku na maḓautsha na nga masiari Ḽi ya zwima zwithu zwi no nga zwiṋoni, ḽi zwima phukha ṱhukhu dzo no nga, jerboas, mbevha dza muṱavhani, ṱhurwa, na rocky hyrax, ḽi ya kona na u wisa phukha khulwane dzi nonga tholo na nntsa. ḽi ya kona u bva he ḽa dzula hone ḽi ya tatamuwa ubva kha 4-5m muyani ḽi tshi khou shumisa milenzhe yaḽo ya phanḓa a ita hezwi a tshi khou fhufhela zwiṋoni muyani.
Kubebele
Ḽimange heḽi aḽi tou vha na tshifhinga tshine ḽa ḓi hwala ngaḽo lini, na haya a tshifumakadzini aya kona u eḓela na vhanna vha no swika vhararu. Ḽi beba vhana 1-6 nga murahu ha musi ḽo ḓi hwala lwa maḓuvha a 78. Ḓuvha ḽinwe na ḽinwe vhana vha ya aluwa vha ita tshileme tsha 21 gt vha pfi vho no aluwa vha na minwedzi ya 16-18 vha dovha vha kona u ḓi imisa nga vhoṱhe vha na minwedzi ya 12.
Kutshilele
Ḽi tshimbila vhusiku tshiphirini ḽi ḽothe ḽi khombo nga maanḓa kha vha zwimi. Vha zwimi vha dzula vha vhuṱalani haḽo vhunga I phukha ire thaidzo nga maanḓa. Ḽimange heḽi ḽi ya dzumbama na u vhoniwa zwi ya konda nga maanḓa.
Nḓowelo
Ḽi dzula fhethu ho omaho na maḓakani o tsitsikanyaho na dzi thavhani. Zwine zwa ḓivhea ndi zwauri ḽi dzula fhethu hune ha vha nnṱha lwa 300 m. zwinwe zwimange zwi ḓi dzula fhethu ho omaho sa masogani, ḽi ya dzula lwa tshifhinga tshilapfu ḽi sa khou wana maḓi ḽi tshi khou nwa ane ane ḽa vha ḽo a wana kha phukha dzine ḽa vha ḽo dzivhulaha.
Hune a wanala hone
A dzula hoṱhe kha ḽa Africa Tshipembe, a ḓi funela fhethu ho vuleaho maḓakani are na matombo na zwikwarani.
Tshitatisitiki
Tshileme ( tshisadzi): 11kg
Tshileme (tshinna): 15kg
Vhulapfu (tshisadzi): 109 cm
Vhulapfu (tshinna): 117
Tshifhinga tsha u di hwala: Maduvha a 78
Nomboro ya vhana: 2-4 nga tshinwe tshifhinga
Dzudzanyo: Carnivore
Muta: Felidae
Kubebele
Vhana vha 2-4 vha ya bebiwa nga nwedzi wa October uya kha march yo ḓi hwalwa lwa minwedzi mivhili.
Maganḓisi
Ho vhambedzwa na zwinwe aḽo maganndisi ndi mahulu madenya. na haya maganndisi a milenzhe ya murahu a vha atshi khou dzhena ngomu kha ya phanḓa.


text:
141Kutani HOSI Xikwembu xi ku ka Muxe: 2“Byela Vaisraele leswaku va tlhelela endzhaku, va ya gova emahlweni ka muti wa Pi-Hahiroto, exikarhi ka Migidolo ni lwandle; mi fanele ku gova kusuhi ni muti wa Baala-Sefoni, eribuweni ra lwandle. 3Hikokwalaho Faro ú ta ehleketa leswaku Vaisraele va pepetseka na tiko, ni leswaku mananga ma va siverile ndlela. 4Mina ndzi ta nonon'hwisa mbilu ya Faro, kutani ú ta landza Vaisraele; hi ndlela leyi, ndzi ta dzunisiwa swinene, hi mhaka ya leswi swi nga ta humelela eka Faro ni mavuthu ya yena; naswona Vaegipta va ta tiva leswaku hi mina ndzi nga HOSI.” Kutani Vaisraele va endla hilaha va lerisiweke hakona.
5Loko hosi Faro a byeriwa leswaku Vaisraele va balekile, yena ni malandza ya yena va hundzuluxa miehleketo ya vona hi tlhelo ra Vaisraele, kutani va ku: “Hi endlile yini xana? Hi tshikile Vaisraele va famba, kasi a va hi tirhela!” 6Kutani Faro a pana kalichi ra yena, a vitana ni mavuthu ya yena. 7Faro a famba ni makalichi ya yena ya 600 layo tiya, a teka ni makalichi laman'wana hinkwawo ya tiko ra Egipta, kalichi rin'wana ni rin'wana ri ri ni mufambisi wa rona. 8HOSI Xikwembu xi nonon'hwisa mbilu ya Faro hosi ya Egipta, kutani a landza Vaisraele loko va ri karhi va huma va ntshunxekile swinene. 9Vaegipta va landza Vaisraele va ri ni makalichi hinkwawo ya Faro ni tihanci ta kona ni vagadi va tihanci ni mavuthu ya Faro, va ya va kuma va govile eribuweni ra lwandle, emahlweni ka muti wa Pi-Hahiroto, kusuhi na Baala-Sefoni.
10Loko Vaisraele va tlakusa mahlo, va vona Faro a ri karhi a ta, kutani va tshuka swinene, hikuva Vaegipta a va va landza. Vaisraele va huwelela eka HOSI Xikwembu, 11kutani va ku ka Muxe: “Xana ku kala u hi humesa etikweni ra Egipta leswaku hi ta fela laha mananga, a ku lo pfumaleka masirha le Egipta xana ke? Kutani swi hi pfune yini loko u hi humesile le Egipta ke? 12Xana a hi ku byelanga mhaka leyi loko ha ha ri le Egipta, hi ku: ‘U nga hi karhati, hi tshike hi tirhela Vaegipta!’ xana? Eka hina, a swi ta antswa ku tirhela Vaegipta, ku ri na ku ta fela laha mananga!” 13Kutani Muxe a hlamula vanhu a ku: “Mi nga chavi nchumu, tiyisani timbilu, mi vona leswi HOSI Xikwembu xi nga ta swi endla namuntlha ku mi ponisa. Vaegipta lava mi va vonaka namuntlha, a mi nga ha va voni kambe ni siku ni rin'we. 14HOSI Xikwembu, hi xona xi nga ta mi lwela, n'wina mo miyela mi ku whííí!”
15Kutani HOSI Xikwembu xi ku ka Muxe: “Xana u huwelela u lava yini eka mina xana? Byela Vaisraele leswaku va famba va ya emahlweni. 16Teka nhonga ya wena, u yi tlakusela ehenhla ka lwandle, u hambanisa mati hi le xikarhi, leswaku Vaisraele va ta pela laha ku omeke. 17Mina ndzi ta nonon'hwisa timbilu ta Vaegipta leswaku va ta nghena elwandle va landza Vaisraele; kutani ndzi ta dzunisiwa swinene hi mhaka ya leswi swi nga ta humelela eka Faro, ni le ka mavuthu ni makalichi ya yena, ni le ka vagadi va tihanci ta yena. 18Loko ndzi dzunisiwa hi mhaka ya Faro ni makalichi ya yena ni vagadi va tihanci ta yena, hi kona Vaegipta va nga ta swi tiva leswaku hi mina ndzi nga HOSI.”
19Kutani ntsumi ya Xikwembu leyi a yi rhangela mintshungu ya Vaisraele, yi suka yi ya endzhaku ka vona. Na rona papa leri a ri nembelela emahlweni ka vona ri suka ri ya yima hi le ndzhaku ka vona, 20exikarhi ka mintshungu ya vona ni mavuthu ya Vaegipta. Kutani papa ri vanga xinyami; vusiku byi hundza,Van'wana va ri: Ku va ni papa ni xinyami; papa ri voninga vusiku Vaegipta va nga kotanga ku tshinelela Vaisraele.
21Muxe a tlakusela voko ra yena ehenhla ka lwandle; kutani HOSI Xikwembu xi tlhengusa mati ya lwandle hi ku hungisa moya lowukulu vusiku hinkwabyo, wu huma evuxeni; mati ma avana hi le xikarhi, ehansi ku sala ku omile, 22
Hev. 11:29
kutani Vaisraele va nghena elwandle, va famba laha ku omeke; mati a ma endlile makhumbi hi tlhelo ra vona ra xinene ni lera ximatsi. 23Kutani Vaegipta va hlongorisa Vaisraele va va landza hi le ndzhaku. Va fika va nghena elwandle va ri ni tihanci ta Faro hinkwato, ni makalichi, ni vagadi va tihanci ta yena. 24Loko ri ya eku xeni, HOSI Xikwembu xi languta mavuthu ya Vaegipta xi ri epapeni leri nembeleleke ni le ndzilweni, kutani xi va hlanganisa tinhloko: 25Xi bodlhomerisa mavhilwamavhilwa, kumbe: masondzo, maroda; van'wana va ri: Xi hlomula mavhilwa ya makalichi ya vona endzhopeni, leswaku ma famba hi ku nonoka; kutani Vaegipta va ku: “A hi tsutsumeni hi tshika Vaisraele, hikuva HOSI Xikwembu hi xona xi va lwelaka eka hina Vaegipta.”
26Kutani HOSI Xikwembu xi ku ka Muxe: “Tlakusela voko ra wena ehenhla ka lwandle, leswaku mati ma ta tlhela ma vuya ma khubumeta Vaegipta ni makalichi ya vona ni tihanci ta vona.” 27Hiloko Muxe a tlakusela voko ra yena ehenhla ka lwandle; kutani hi vurhonga mati ma tlhelela ematshan'wini ya wona. Loko Vaegipta va tsutsuma, va hlangana na wona, kutani HOSI Xikwembu xi va tshika va dyiwa hi mati ya lwandle. 28Kutani mati ma vuya, ma khubumeta makalichi, ni vagadi va tihanci, ni mavuthu ya Faro hinkwawo lawa a ma nghenile elwandle ma landza Vaisraele; a ku salanga munhu ni un'we. 29Kambe Vaisraele vona va pele lwandle va famba laha ku omeke, mati ma va endlele makhumbi exineneni ni le ximatsini.
30Hi siku rero, HOSI Xikwembu xi ponisisa sweswo Vaisraele emavokweni ya Vaegipta, kutani Vaisraele va vona mintsumbu ya Vaegipta eribuweni ra lwandle. 31Vaisraele va vona leswi HOSI Xikwembu xi swi endleke loko xi lwa ni Vaegipta hi matimba ya xona lamakulu, va xi chava ngopfu, kutani va pfumela eka xona ni le ka nandza wa xona Muxe.


text:
61Xana murhandziwa wa wena ú ye kwihi,
wena mbhurhi ya timbhurhi?
Xana murhandziwa wa wena ú ye tlhelo rihi,
hi ta ku lavisa yena, xana?
2Murhandziwa wa mina ú rhelele entangeni wa yena,
laha ku byariweke swinun'hweriso,
a ya risela kona ntlhambi wa yena,
ni ku hlengeleta swiluva.
3Mina ndzi wa murhandziwa wa mina,
na yena i wa mina,
yena la riselaka exikarhi ka swiluva.
4We murhandziwa u sasekile ku fana ni muti wa Tirisa,
u vumbekile ku fana ni muti wa Yerusalema,
u hlamarisa ku fana ni masocha lama khomeke mijeko.Kumbe: ku fana ni miti leyi yo tiveka ngopfu
5U nga ndzi languti,
hikuva mahlo ya wena ma ndzi heta matimba.
Misisi ya wena yi fana ni ntlhambi wa timbuti,
leti rhelelaka ti suka entshaveni ya Giliyadi.
6Meno ya wena ma vangama ku fana ni tinyimpfu
leta ha ku hlambisiwaka,
leti tswalaka ha swimbirhi-mbirhi,
ni yin'we ya tona a yi fisi.
7Marhama ya wena endzeni ka nturhu
ma fana ni magrenada.
8Ku nga ha va ni tinkosikazi ta 60,
ni vasati lavatsongo va 80,
ni vanhwana va ntsandza-vahlayi,
9kambe mina ndzi tirhandzela ntsena xituvana xa mina, lexi hetisekeke,
lexi ngo va xoxe eka mana wa xona,
lexi mana wa xona a xi tivaka xi nga ri na xivati.
Loko vanhwana va n'wi vona, va n'wi vula la katekeke,
tinkosikazi ni vasati lavatsongo va n'wi dzunisa, va ku:
10“Loyi i mani, wa langutelo ro fana ni vurhonga,
wo xonga onge i n'weti,
wo vangama tanihi dyambu,
wo hlamarisa ku fana ni masocha lama khomeke mijeko?”
11Ndzi rhelerile ndzi ya entangeni wa le minkanyini
ku ya hlalela swiluva swa le nkoveni,
ni ku vona loko vhinya yi hlukile,
ni loko mirhi ya magrenada yi balekile swiluva.
12Loko ndzi nga si anakanya nchumu,
miehleketo ya mina yi ndzi teka,
yi ndzi veka ekalichini etlhelo ka hosi ya ka hina.Hi Xiheveru, kavanyisa 7 ku sungula kwala
13Cina, cina we Muxulama,Van'wana va ri: Pfuka, pfuka we Muxulama
cina hi ku vona!
Xana mi lavela yini ku vona Muxulama,
loko a ri karhi a cina exikarhi ka vahlaleri, xana?


text:
Kwarrielaagte Mpumalanga Afrika tshipembe ndi kusi kwa vha Ntwana. Ho dzhiiwaho kha mabulasi a vha tshena u thomani ha centuary henei, Kwarrielaagte's architectural configuration, vha funa zwa sialala, kuitele kwa zwi ambaro na zwa vhutsila zwa vhadzulapo zwo ita uri hu vhe na vhudziki.
Murado munwe na munwe wa tshigwada uya vha na vhuimo vhune a vhuwana, zwi tshi khou bva kha mupo na zwine wa vha wo tou pfi u zwiite, ha nzulelo ya shango zwo itwaho nga divhazwakale, na maitele na mvelelo. U shandukiswa ha zwa mvelo vhukati ha vha Ntwana na vha Pedi ndi tsumbo kha u fana ha dzi nguvho dzavho (vhafumakadzi ubva kha zwigwada zwothe, vhafunzi vho divhisa smock sa tshipida tsha zwiambaro zwa sialala) na luambo.
Hu dovha ha ambiwa uri maNdebele vha na vhushaka vhuhulwane vhukuma na vha Ntwana, zwo bva kha u malelana, u dzhenelela kha zwa u ola na zwithu zwa vho zwa dzi ngoma na u fana kha u ya ngomani ha vhafumakadzi, na malungu ane vha a ambara mukuloni. Zwigwada hezwi zwiraru vha ya vha na mulayo wa u khethekanya mushumo wa mbeu zwi tshi bva kha u ditika kha ula zwiliwa zwine vha di shumela mahayani.
U fana na maNdebele a Transvaal na vha Pedi magumoni a centuary ya vhu 19 vha Ntwana vho tangana na u tambudziwa, na mishumo ya u vhavha zwe zwa do vala ikonomi ya mahayani. Hei nyimelo ya divhazwakale yo khakhisa nga maanda zwithu zwa mvelo vha tshi khou wela u tanganedza vhutshilo vhune ha vha uri ho vhewa phanda havho.
Dzina la uri Ntwana (thoho dza u oma kana vhalwi) lo bva kha madendele kha zwigwada zwa Bamangwato. Zwavhudi vhudi munwe wa nwana wa khosi o ita zwisa itwi zwi tshikwama u liwa ha nama ya kholomo. Ambo di bviswa khavho a tuwa na band ya renegade nga vho 1780 uya u sika tshigwada tsha vha Ntwana.
Tshigwada hetsho namusi tsho dala dzi thavhani dza Moutse, vhukovhela ha Groblersdale kha vundu la Mpumalanga. Naho huna uri Ntwana yo dala nga maanda Moutse, hu di vha na vha Pedi, swazi, Sotho na Ndebele.
U swika nga 1986 tshitshavha tsho ya ho nga u fhambana vho dzulisana zwavhudi, vha tshi kovhelana zwine zwa vha zwa ndeme, vha tshi di dzhenisa kha zwithu zwa mvelo na u malelana. Hohu u farana zwo do fhela nga 1986 nga maanda e a do dzhena Moutse kha madzulo a kale a kwaNdebele.
He vha vha vha tshi dzula hone vha vha Ntwana ha zwa polotiki hu tshi mbo di vha fhethu ha tshisole, vhupo vhune havha u mona na Dennilton na Kwarrielaagte ha vha fhethu ha dzi ndwa. Hu si dzi nndwa dza muvhuso fhedzi, ho vha hu tshi khou lwa na vhadzula tsini na mashaka.
Naho hu vhukati ha zwezwo, zwithu zwa sialala zwa vha Ntwana zwo vha zwi tshi khou di ya phanda, nga maanda kha vhafumakadzi. Hu sina vhana ngauri vhanzhi vho vha vha siho vho ya u shuma kule na mahayani avho- vho kombetshedziwa u shumisa zwithu zwa ikonimi ya mahayani na u isa phanda na uvha vhafumakadzi vho maliwaho na u beba vhana.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
Warthog
Nguluve Nhova
Vito
Nguluve nhova (Phacochoerus africanus)
Mahanyelo
Nguluve nhova yihanya kahle ngopfu nanhlekani laha yitshamaka yilangutele kukuma swakudya. Nguluve leyi yikumeka ngopfu yiri na tin'wana tinguluve. Nguluve yina mintolovelo yo khinsama himatsolo loko yiri ekudyeni. Yitshama enkeleni wayona navusiku laha yinghenisaka ncila kusungula loko yinghena enkeleni wa yona. Kuna mixaka yinharhu ya mintlawa ya tinguluva leti, laha kungana yo famba yoxe, tinghwendzha na letingana tshengwe. Leta tshengwe tifamba navavasati vakona na vana vakona.
Kasi leyo famba yoxe ayihoxi xandla eku kuriseni ka vana naswona aswitalangi kuva yijikajika na leya xisati loko nkarhi wamasangu wuherile. Leyi ya tshengwe yitinghenisa eka timhaka tamasangu na leto tala ta xisati. Nguluve nhova yirhandza ngopfu laha kungana mati laha yicelaka ndhope novumbuluka kuva yititsakisa.
Vutshamo
Nguluve nhova yitshama eka tindzhawu totala swinene hambi leswi switikombaka yirhandza ngopfu laha kunga pfuleka swinene.
Laha Yikumekaka Kona
Nguluve nhova yikumeka enhoveni. Yitele ngopfu laha tikweni ra Afrika Dzonga naswona akuna swixungeto eka yona. Yakumeka swinene emapurasini yitlhela yikumeka nale nhoveni leyinga riki ya munhu. Ematikweni ya Zimbabwe, Botswana, Mozambique, Kenya, Zambia na Tanzania yikumeka swinene. Yikumeka laha kunga pfuleka naswona kuri natindzhawu letingana mati nale ndzeni ka ntanga wa Kruger National Park.
Lexi Dlayaka/Valala
Anakanya nguluve nhova yiri ekudzeni. Vana vayona vanga tekiwa na hi rikhozi, Mhisi, nghala, mhungubye, yingwe kumbe ngwenya. Swiharhi leswi hiswona swinga valala lava kulu eka xihadyani lexi.
Tinhlayo ta Nkoka
Vito ra xi Latin: Phacochoerus africanus
Ntiko (Xisati): 45 - 70 kg
Ntiko (Xinuna): 60 - 100 kg
Kubiha emirini: Tinhweti tinharu
Nhlayo ya vana: 1 - 8 swingulubyani
Kufikelela masangu: 18 wa tinhweti
Ntiko wo tswariwa: 600 g
Swakudya: Artiodactyla
Ndyangu: Suidae
Xipidi xotsutsuma: 40 km/h
Horns Tusks: average at 25 cm
Kutswalana: September - December
Nhlamuselo ya Minkondzo
Mikondzo yakona yilarile nyana loko yipimanyisiwa na muxaka lowun'wani wa tinguluve nhova naswona minwala yitsala kahle laha yivaka yikandziye kona.
Swo Switiva
Nguluve nhova ixin'wana xa xihadyani lexi rhandziwaka ngopfu naloko hilanguta eka mintlangu yale Hollywood kufana na le ka The Lion King. Kasi xitlhela xirhandziwa ngopfu tani hi nyama eka valala vaxona lenhoveni laha vadyaka yona na vana vayona.


text:
211Zwino Muṋe washu a ita Sara nga vhuthu nga he a vha o no ḓi dzula o amba; Muṋe washu a itela Sara zwe a fulufhedzisa. 2
Gen. 25:21
30:22
1 Sam. 1:20
Luk. 1:7,24
Heb. 11:11
Sara a vha muthu wa thovhela a bebela Abrahamu ṅwana wa mutuka Abrahamu ó no ḓi kalaha; izwo zwo itea nga tshenetshiḽa tshifhinga tshe Mudzimu a fulufhedzisa. 3Abrahamu a ri uyo ṅwana we a bebelwa nga Sara u pfi Isaka. 4
Musi Isaka e na maḓuvha maṱanu na mararu, Abrahamu a mu fumbisa nga he Mudzimu a amba. 5Abrahamu o vha e na ḓana ḽa miṅwaha musi ṅwana wawe Isaka a tshi bebwa.
6
Sara a ri, “Mudzimu o ita uri ndi see; vhoṱhe vhane vha zwi pfa vha ḓo ntsea.” 7A dovha a ri, “Ndi nnyi we a vha a tshi nga vhudza Abrahamu uri Sara u ḓo vhuya a mamisa ṅwana? Zwino khezwi, ndo mu bebela ṅwana wa mutukana ene o no ḓi kalaha!”
8Ṅwana a aluwa, a lumulwa. Huno musi wonoyo we Isaka a litshiswa ḓamu, Abrahamu a ita vhuṱambo vhuhulu.
9Hone Sara a vhona uri ṅwana we Hagara wa Muegipita a bebela Abrahamu, u a kola. 10
Sara a vhudza Abrahamu a ri, “Nga vha thathe musadzi hoyo wa phuli na ṅwana wawe; ṅwana wa musadzi wa phuli a songo kovhekana ifa na ṅwananga Isaka.”
11Mafhungo ayo a dina Abrahamu zwihulu, ngauri o vha a tshi kwama ṅwana wawe. 12
Heb. 11:17-18
Hone Mudzimu a vhudza Abrahamu a ri, “U songo dinalea nga uyo mutukana na phuli yau ya musadzi; thetshelesa zwoṱhe zwine Sara a u vhudza, ngauri vhana vha lutsinga lwau vha ḓo bva kha Isaka. 13
Ṅwana wa phuli ya musadzi na ene ndi ḓo mu ita lushaka, ngauri ndi ṅwana wau.”
14Musi ḽi tshi tsha hu tshee nga matsheloni, Abrahamu a dzhia zwiḽiwa na mukhwama wa maḓi wa mukumba, a ṋea Hagara. A mu hwesa mahaḓani, a mu thatha na ṅwana. Hagara a ṱuwa a tendeleka na soga ḽa Bierisheba.
15Musi maḓi a re mukhwamani o no fhela, Hagara a sia ṅwana fhasi ha tshiṅwe tshiṱaka, 16a ṱuwa a yo dzula fhasi henefho tsini, hune muthu a tshi posa musevhe wa swika, nge a humbula a ri, “Ndi nga si tou sedza mutukana wanga a tshi khou fa.” A dzula a thoma u lila.
17Mudzimu a pfa mutukana a tshi khou lila, muruṅwa wa Mudzimu a huwelela Hagara e makoleni a ri, “Hagara, wo dinwa ngani? U songo ofha tshithu; Mudzimu o pfa tshililo tsha ṅwana henefho he a lala hone. 18Takuwa u takuse ṅwana, u mu fare nga tshanḓa; ndi ḓo mu ita lushaka luhulu.”
19Zwenezwo Mudzimu a bonyolosa maṱo a Hagara, a vhona tshisima tsha maḓi, a yo ḓadza mukhwama nga maḓi, a ṋea mutukana uri a nwe.
20Mudzimu a ḓi vha na uyo mutukana a tshi aluwa, a dzula sogani a vha muzwimi, 21a dzula sogani ḽa Pharani, mme awe a mu wanela musadzi a no bva Egipita.
22
30:27
39:3,21
Misi yeneyo Abimelekhe a ḓa na Phikholo mulangammbi wawe, a amba na Abrahamu a ri, “Mudzimu u navho kha zwoṱhe zwine vha ita. 23Zwino kha vha nnyanele nga Mudzimu uri a vha nga mphuri, nṋe na vhana vhanga na vhaḓuhulu vhanga. Vhunga nṋe ndo vha itela vhuthu, na vhone nga vha nnyitele vhuthu, vha vhu itele na shango ḽine vha khou dzula khaḽo vhe mutsinda.”
24Abrahamu a ri, “Ndi ana uri ndi ḓo ralo.”
25Ndi hone Abrahamu a tshi gungulela Abimelekhe nga mulandu wa tshisima tsha maḓi tsho dzhiwaho nga vhalanda vha Abimelekhe. 26Hone Abimelekhe a ri, “A thi ḓivhi we a zwi ita. Na vhone Vho-Abrahamu a vho ngo mmbudza, ndi hone ndi tshi thoma u zwi pfa ṋamusi.”
27Ndi hone Abrahamu a tshi ḓisa nngu na kholomo a dzi ṋea Abimelekhe, vhanna avho vhavhili vha vhofha mulanga. 28Abrahamu a khetha ngwana ṱhanu na mbili dza tsadzi dzi tshi bva kha sambi ḽawe. 29Abimelekhe a vhudzisa Abrahamu a ri, “Idzi ngwana ṱhanu na mbili dza tsadzi dze vha dzi khethela thungo ndi dza mini?” 30Ene a fhindula a ri, “Nga vha ṱanganedze ngwana hedzi ṱhanu na mbili dzi no bva tshanḓani tshanga, vhu vhe vhuṱanzi ha uri ndi nṋe ndo bwaho tshisima hetshi.” 31Fhethu henefho ha pfi Bierisheba (Bidzi ḽa muano), ngauri ndi hone he vhanna avho vhavhili vha anelana vha vhofha mulanga.
32Musi vho no fhedza u vhofha mulanga afho Bierisheba, Abimelekhe na Phikholo mulangammbi wawe vha humela shangoni ḽa Vhafilista. 33Abrahamu a ṱavha muri wa muthamarisika henefho Bierisheba, a rabela Muṋe washu Mudzimu wa lini na lini. 34Abrahamu a dzula shangoni ḽa Vhafilista tshifhinga tshilapfu.


text:
161Loko siku ra Savata ri hundzile, Mariya wa Magadala, na Mariya mana wa Yakobo, na Salome, va xava mirhi leyo nun'hwela ku ya n'wi tota ha yona. 2Nimpundzu wa siku leri ra Sonto, eku humeni ka dyambu, va ya esirheni. 3A va ri karhi va vutisana, va ku: “I mani la nga ta hi vumbuluxela ribye, a ri susa enon'weni wa sirha ke?” 4Kambe loko va tlakusa mahlo, va vona leswaku ribye ri vumbuluxiwile, kasi a ri ri lerikulu ngopfu.
5Loko va nghenile esirheni, va vona jaha leri tshameke etlhelweni ra xinene, ri ambele nguvu yo leha yo basa; kutani va hlamala. 6Kambe jaha ri ku ka vona: “Mi nga hlamaleni; Yesu wa Nazareta la vambiweke, loyi mi n'wi lavaka, ú pfukile, a nga kona la; laha a va n'wi vekile kona hi kwala. 7
Mk. 14:28
Fambani, mi ya tivisa vadyondzisiwa va yena, na Petro, leswaku wa mi rhangela ku ya eGaleliya; hi kona laha mi nga ta n'wi vona kona, hilaha a mi byeleke hakona.” 8Vavasati va huma esirheni, va tsutsuma va khomiwe hi ku rhurhumela ni ku hloleriwa; kutani a va vulanga nchumu eka munhu ni un'we hikuva a va chavile.
[ 9Loko Yesu a pfukile eku feni, empundzwini wa siku lero sungula ra vhiki, a rhanga a tikomba eka Mariya wa Magadala, a nga wansati loyi Yesu a a hlongorile mademona ya 7 eka yena. 10Mariya a ya tivisa vadyondzisiwa lavan'wana va Yesu lava a va ri enkosini, va n'wi rila; 11loko vona va twa leswaku Yesu wa hanya, ni leswaku ú voniwile hi Mariya, a va swi kholwanga.
12Endzhaku ka swona, a tikomba hi xivumbeko xin'wana eka vambirhi va vona, loko va ri endleleni va timukela. 13Vona va tlhela, va ya rungulela lavan'wana, kambe na vona lava a va va kholwanga.
14Eku heteleleni, Yesu a tikomba eka lava khume na un'we loko va ri eku dyeni; kutani a va sola hi leswi a va kala ku pfumela ni leswi a va ri ni timbilu to nonon'hwa, hikuva a va nga pfumelanga lava va n'wi voneke loko a pfukile eku feni.
15
Kutani a ku ka vona: “Yanani emisaveni hinkwayo, mi ya twarisa Evhangeli eka swivumbiwa hinkwaswo. 16La nga ta pfumela, a vuya a khuvuriwa, ú ta ponisiwa; kambe la nga pfumeriki, ú ta avanyisiwa. 17Mahlori lama nga ta endliwa hi lava pfumelaka hi lawa: Hi vito ra mina va ta hlongola mademona; va ta vulavula tindzimi letintshwa; 18va ta khoma tinyoka hi mavoko; kutani hambi va nga nwa leswi dlayaka, swi nga ka swi nga va endli nchumu; va ta tlhandleka mavoko ehenhla ka lava vabyaka, va va hanyisa.”
19
Kuteloko Hosi Yesu a vulavurile na vona, a tlakuriwa a ya etilweni, a ya tshama evokweni ra xinene ra Xikwembu.
20Loko va ri vona, va suka va famba, va ya twarisa Evhangeli hinkwako, Hosi yi ri karhi yi tirhisana na vona, yi tiyisa marito ya vona hi mahlori lawa a ma humelela enkarhini wolowo.]Van'wana a va tsalanga tindzimana 9 – 20


text:
81Kutani HOSI N'wini wa hinkwaswo a ndzi komba leswi hi xivono: Ndzi vona xirhundzu xa mihandzu leyi vupfeke. 2Kutani HOSI yi ku: “Amosi, u vona yini xana?” Mina ndzi ku: “Ndzi vona xirhundzu xa mihandzu leyi vupfeke.” Hiloko xi ku ka mina:
“Vanhu va mina va Israele va vupfile, va ta herisiwa,
ndzi nga ka ndzi nga va tsetseleli ni siku ni rin'we.
3Hi siku ra kona, tinsimu ta le ntsindzata le ntsindza, kumbe: ta le Tempeleni ti ta hundzuka swirilo.
Ndzi vula sweswo, mina HOSI N'wini wa hinkwaswo.
Mintsumbu yi ta tala swinene.
Etindhawini hinkwato va ta yi cukumetela ehandle, va miyerile.”
4Yingisani mhaka leyi, n'wina lava mi kandziyelaka swisiwana ehansi,
n'wina mi herisaka vapfumari etikweni:
5Mi byelana mi ku: “Xana nkhuvo wa siku ra ku tshama ka n'weti wu ta hela rini,
hi ta kota ku xavisa mavele?
Siku ra Savata rona ri ta hundza rini xana,
hi ta kota ku xavisa mavele ya maxalana?
Hi ta hunguta xisakana, kutani hi tlakusa nxavo wa kona,
hi xisa vanhu hi mimpimo leyi nga riki yona;
6hi ta xaviseriwa swisiwana leswi nga ni milandzu,
hi xava ni vapfumari hi nxavonyana wa tintanghu,
hi xavisa ni vuhumbu bya mavele!”
7HOSI, yona leyi rixaka ra Yakobo ri tidzunisaka ha yona, ya hlambanya yi ri:
“Swiendlo swa vona hinkwaswo, ndzi nge swi rivali ni siku ni rin'we.
8Hikokwalaho, tiko ri ta tsekatseka,Kumbe: misava yi ta tsekatseka
vaaki va rona hinkwavo va ta rila nkosi,
tiko hinkwaro ri ta ndlandlamuka, ku kota nambu wa Nilo,
ri ta tlatlalatiwa, ri tlhela ri vohla
ku fana ni nambu wa Nilo le Egipta.”
9HOSI N'wini wa hinkwaswo ú vula sweswo ú ri:
“Siku ra ta, leri ndzi nga ta perisa dyambu ninhlekanhi,
ndzi hundzula ku vonakala ka siku ku va xinyami emisaveni.
10Ndzi ta hundzula minkhuvo ya n'wina yi va minkosi,
ni tinsimu ta n'wina hinkwato ti va ta swirilo;
ndzi ta mi ambexa leswo khwaxa hinkwenu,
ndzi mi byewula ni tinhloko.
Siku ra kona, ndzi ta ri endla ri fana ni ra ku rila n'wana un'we wa xinuna;
eku heteleleni, ku ta sala mbitsi ntsena.”
11HOSI N'wini wa hinkwaswo ú vula sweswo ú ri:
“Vonani, masiku ma ta,
lawa ndzi nga ta vanga ndlala etikweni;
a yi nga vi ndlala ya vuswa,
kumbe torha ra mati,
kambe ndlala ni torha ra ku lava
marito ya mina HOSI.
12Va ta tsendzeleka, va suka emakumu ka tiko va ya fika emakumu,
va ya ni le matlhelweni hinkwawo ya timheho;
va ta tsutsuma va ya hala ni hala,
va ri karhi va lava rito ra mina HOSI,
kambe a va nga ri kumi.
13“Hi siku ra kona, vanhwana lavo saseka ni majaha layo tiya,
va ta wa hi torha.
14Vanhu lava hlambanyaka hi Axima, xikwembu xa xifaniso xa le Samariya, va ku:
‘Hi hlambanya hi xikwembu xa wena Dani’,
ni lava va nge: ‘Hi hlambanya hi ndlela yo ya eBerexeba’,
va ta wa va nga ha pfuki, ni siku ni rin'we.”


text:
Risimu ra Muyimbelerisi. Pisalema ya Davhida.
411Ku katekile munhu loyi a anakanyaka swisiwana;
siku a welaka ekhombyeni, HOSI Xikwembu xa n'wi lamulela,
2xi n'wi hlayisa ni ku n'wi nyika vutomi,
xi n'wi katekisa emisaveni,Van'wana va ri: a vuriwa la katekeke etikweni
a xi n'wi tshiki a wela emavokweni ya valala va yena.Van'wana va ri: We HOSI, u nga n'wi nyiketi emavokweni ya valala
3HOSI Xikwembu xa n'wi tiyisa loko a vabya,
loko a ri esangwini ra vuvabyi, xa n'wi ongola.
4Mina ndzi te: “We HOSI, ndzi twele vusiwana, u ndzi horisa,
hambileswi ndzi ku dyoheleke.”
5Valala va mina va luka mano va ku:
“Xana ú ta fa rini munhu loyi, hi ta ka hi nga ha vulavuli hi yena!”
6Loko un'wana a ta ku ta ndzi pfuxela,
wo tela ku ta ndzi koya ntsena,
a ri karhi a xopa-xopaKumbe: a xiyaxiya
leswi a nga ta ndzi onha vito ha swona loko a humile.
7Hinkwavo lava va ndzi vengaka, va hlengeletana va ndzi hleva,
va ndzi navelela swo biha,
8va ku: “Khote, hambi kona!
Leswi a etleleke, onge ú ta pfuka!”
9
Mk. 14:20
Lk. 22:21
Yoh. 13:18
Hambi a ri munghana wa mina loyi a ndzi n'wi tshemba, loyi a ndzi dya na yena,
sweswi ú lwa na mina.
10Kambe we HOSI, ndzi twele vusiwana, u ndzi pfuxa,
leswaku ndzi ya tirihisela eka vona.
11Loko valala va mina va tshika ku khana,
ndzi ta tiva leswaku wa ha ndzi tsakela.
12U ta ndzi seketela, hikuva a ndzi na nandzu,
kutani u ta ndzi hlayisa kusuhi na wena hilaha ku nga heriki.
13
A ku nkhensiwe HOSI Xikwembu xa Israele,
sweswi ni hilaha ku nga heriki. Amen! Amen!


text:
201Kutani Xikwembu xi vula marito lawa hinkwawo, xi ku:
2“Hi mina HOSI Xikwembu xa wena, lexi xi ku humeseke etikweni ra Egipta, ni le vuhlongeni bya kona.
3“U nga tshuki u gandzela swikwembu swin'wana, kambe gandzela mina ntsena.Kumbe: emahlweni ka mina
4
Levh. 19:4
26:1
Dut. 4:15-18
27:15
“U nga tshuki u tivatlela xifaniso xa xikwembu, kumbe xifaniso xa swilo swihi ni swihi leswi nga henhla etilweni kumbe leswi nga hansi emisaveni, kumbe leswi nga matini ehansi ka misava; 5
Tinhl. 14:18
Dut. 7:9-10
u nga tshuki u swi nkhinsamela, kumbe ku swi tirhela, hikuva mina HOSI Xikwembu xa wena, ndzi Xikwembu xa rilaveta: Ndzi ba lava va ndzi vengaka kun'we ni vana va vona, ku fika eka rixaka ra vona ra vunharhu ni ra vumune.Kumbe: ndzi Xikwembu xa rilaveta, lexi baka vana hikwalaho ka swidyoho swa vatswari va vona, ku fika eka rixaka ra vona ra vunharhu kumbe ra vumune, loko va ndzi venga 6Kambe ndzi komba rirhandzu ra mina leri tshembekaka ku fika eka rixaka ra madzana-dzana ra lava va ndzi rhandzaka, lava hlayisaka milawu ya mina.
7
“U nga tshuki u tlanga hi vito ra mina, hikuva mina HOSI Xikwembu xa wena ndzi nga ka ndzi nga tshiki ku ba loyi a tlangaka hi vito ra mina.
8
31:12-14
“Tsundzuka ku hlayisa siku ra Savata,siku ra Savata, kumbe: siku ra ku wisa ri tshama ri hlawulekile. 9
31:15
34:21
35:2
Levh. 23:3
U na masiku ya 6 lawa u faneleke ku tirha mintirho ya wena hinkwayo. 10Kambe siku ra vu-7 i siku ra ku wisa, leri hlawuleriweke mina HOSI Xikwembu xa wena; hi siku leri, u nga tshuki u tirha ntirho ni wun'we, wena kumbe n'wana wa wena wa xinuna ni wa xisati, kumbe nandza wa wena wa xinuna ni wa xisati, hambi xifuwo xa wena, kumbe munhu loyi a luveleke eka wena; 11
Eks. 31:17
hikuva hi masiku ya 6, mina HOSI Xikwembu ndzi endlile tilo ni misava ni lwandle, ni hinkwaswo leswi nga ka swona, kutani hi siku ra vu-7 ndzi wisile; hikokwalaho, mina HOSI ndzi katekisile siku leri, ndzi ri endla leri hlawulekeke.
12
Mt. 15:4
19:19
Mk. 7:10
10:19
Lk. 18:20
Ef. 6:2-3
“Xixima tata wa wena ni mana wa wena, leswaku u ta hanya masiku layo tala etikweni leri mina HOSI Xikwembu xa wena ndzi ku nyikaka rona.
13
Levh. 24:17
Mt. 5:21
19:18
Mk. 10:19
Lk. 18:20
Rho. 13:9
Yak. 2:11
“U nga tshuki u dlaya.
14
Mt. 5:27
19:18
Mk. 10:19
Lk. 18:20
Rho. 13:9
Yak. 2:11
“U nga tshuki u oswa.
15
Mt. 19:18
Mk. 10:19
Lk. 18:20
Rho. 13:9
“U nga tshuki u yiva.
16
Mt. 19:18
Mk. 10:19
Lk. 18:20
“U nga tshuki u lumbeta munhu-kuloni hi vumbhoni byo hemba.
17
13:9
“U nga tshuki u navela yindlu ya munhu-kuloni, hambi a ri nsati wa yena, u nga n'wi naveli; ni nandza wa yena wa xinuna kumbe wa xisati, ni homu ya yena, ni mbhongolo ya yena, kumbe xilo xihi ni xihi lexi nga xa yena, u nga tshuki u xi navela.”
18
Loko Vaisraele hinkwavo va twa ku baleka ka tilo ni ku ba ka mhalamhala, ni loko va vona ku vangama ka rihati ni musi lowu mbulukaka entshaveni, va yimela kule va ri karhi va rhurhumela. 19Kutani va ku ka Muxe: “Vulavula na hina wena, hi ta yingisa, kambe xi nga vi Xikwembu lexi vulavulaka na hina, hikuva hi nga fa!” 20Kutani Muxe a hlamula Vaisraele, a ku: “Mi nga chavi! Xikwembu xi tile ku ta mi kambela, mi ta hamba mi va ni xichavo eka xona, mi nga ha dyohi.” 21Kutani Vaisraele va sala va yimile kule, Muxe yena a tshinela kusuhi ni papa ra ntima leri Xikwembu a xi ri endzeni ka rona.
22Kutani HOSI Xikwembu xi lerisa Muxe ku fikisa marito ya xona eka Vaisraele lama nge: “Mi swi vonile hi n'wexe hilaha ndzi vulavuleke hakona na n'wina ndzi ri etilweni. 23Mi nga tshuki mi tiendlela swikwembu swin'wana, hikuva ndzi kona mina; mi nga tshuki mi tiendlela swikwembu hi silivhere ni nsuku.Kumbe: Mi nga tshuki mi ndzi teka wonge ndzi xikwembu xa silivhere kumbe xa nsuku; naswona mi nga tiendleli swikwembu leswo tano 24Mi ta ndzi akela alitari hi misava, kutani mi ndzi humesela magandzelo ya n'wina lama hisiwaka ni ya xinakulobye ehenhla ka yona, mi tlhavela eka yona swifuwo swa n'wina leswikulu ni leswitsongo. Etindhawini hinkwato leti ndzi ti hlawuleke leswaku mi ndzi gandzela eka tona, ndzi ta ta eka n'wina, ndzi ta mi katekisa. 25
Yox. 8:31
Loko mi ndzi akela alitari hi maribye, mi nga tshuki mi aka hi maribye lama vatliweke, hikuva loko mi yi aka hi ku tirhisa mbatlo, ma yi nyamisa. 26Naswona mi nga khandziyi alitarini hi swikhandziyo, hikuva vuhava bya n'wina byi nga vonaka.


text:
21
Musi Yesu o no bebwa muḓini wa Betlehema shangoni ḽa Juda, hu tshi vhusa khosi Herude, ho ḓa vhaṱali vha zwa ṋaledzi vha tshi bva Vhubvaḓuvha, vha swika Jerusalema 2
vha vhudzisa vha ri, “U ngafhi uḽa we a bebwa e khosi ya Majuda? Ro vhona ṋaledzi yawe i tshi bva, zwino ro ḓa u mu luvha.” 3Vhamusanda Vho-Herude vha tshi pfa zwenezwo vha tshenuwa, na muḓi woṱhe wa Jerusalema wa tshenuwa. 4Herude a kuvhanganya vhoṱhe vhotshifhe vhahulwane vha lushaka na vhaḓivhi vha Mulayo a vha vhudzisa uri Mesia u pfi u ḓo bebwa ngafhi. 5Vha mu fhindula vha ri, “U ḓo bebwa Betlehema kha ḽa Juda, ngauri muporofita o ṅwala a ri,
6
2 Sam. 5:2Joh. 7:42
“ ‘Matsina iwe Betlehema shangoni ḽa Juda,
a si iwe muṱuku wa magota a Juda.
Kha iwe hu ḓo bva murangaphanḓa
ane a ḓo lisa vhathu vhanga vha Israele.’ ”
7Herude a konou vhidzela vhaḽa vhaṱali tshiphirini a vha vhudzisesa tshifhinga tshe ṋaledzi ya vhonala ngatsho, 8a vha ruma Betlehema a ri, “Iyani ni yo sedzesa zwa uyo ṅwana. Musi no mu wana ni ḓe ni nnḓivhise uri na nṋe ndi kone u ya ndi mu luvhe.” 9Musi vho no pfa maipfi a khosi vha takuwa. Iḽa ṋaledzi ye vha vhona i tshi bva ya vha endedza ya vhuya ya swika ya ima nṱha ha henefho fhethu he ṅwana a vha e hone. 10Vha tshi vhona ṋaledzi vha takala nga maanḓa. 11
Yes. 60:6
Vha tshi swika nḓuni ya hone vha wana ṅwana e na mme awe Maria, vha gwadama vha luvha. Ndi hone vha tshi putulula maputo avho vha ṋekedza nduvho dze vha ḓa nadzo: ndi musuku na zwioro na zwiḓolo zwi nukhelelaho.
12
Zwino Mudzimu a vha sevha nga muloro uri vha songo tsha vhuelela ha Herude. Ndi zwe vha tshi humela ha havho vha bva nga iṅwe nḓila.
13Musi vhaṱali vho no ṱuwa, ha ḓa muruṅwa wa Muṋe washu a ḓisumbedza Josefa nga muloro a ri, “Dzhia ṅwana na mme awe ni shavhele Egipita, ni dzule henengei ndi vhuye ndi u vhudze. Herude u ḓo ṱoḓa ṅwana uri a mu vhulahe.” 14Josefa a takuwa vhusiku a ṱuwa na ṅwana na mme awe vha pfulutshela Egipita, 15
vha dzula henengei Herude a vhuya a fa. Hezwo zwo itea uri hu khunyelele ḽe Muṋe washu a amba nga muporofita a tshi ri,
“Ndo vhidza Murwa wanga Egipita.”
16Herude a tshi vhona uri vhaṱali vho mu tikisa luwa a sinyuwa nga maanḓa, a ruma vhathu u vhulaha vhatukana vhoṱhe vha Betlehema na mivhunduni yoṱhe ya henefho vha re na miṅwaha mivhili na vhaṱuku khavho, hu u tevhedza tshifhinga tsho ambiwaho nga vhaṱali. 17Ndi hone he ha khunyelela ḽo ambiwaho nga muporofita Jeremia a tshi ri,
18
“Rama ho pfala khuwa,
tshililo na mukosi muhulu.
Rahele u khou lilela vhana vhawe.
Ha tendi u fhumudzwa;
vho fa vho fhela.”
19
Musi Herude o no fa, muruṅwa wa Muṋe washu a ḓisumbedza Josefa nga muloro henengei Egipita 20a ri, “Takuwa u dzhie ṅwana na mme awe ni vhuelele shangoni ḽa Israele. Vhe vha vha vha tshi ṱoḓa u vhulaha ṅwana vho fa.” 21Ndi hone Josefa a tshi takuwa a ṱuwa na ṅwana na mme awe vha vhuelela shangoni ḽa Israele. 22
Hone nge a pfa uri Akhilaosi o no vha khosi ya Judia vhudzuloni ha khotsi awe Herude, a ofha u vhuelela shangoni ḽeneḽo. Mudzimu a mu eletshedza nga muloro uri a ṱutshele thungo dza Galelia. 23
Joh. 1:46
A tshi swika henefho a ya a dzula muḓini u no pfi Nazaretha. Zwenezwo zwo itea uri hu khunyelele ḽo ambiwaho nga vhaporofita vha tshi ri, “U ḓo pfi Munazaretha.”


text:
Risimu ra lava teke enkhubyeni eYerusalema. Pisalema ya Solomoni.
1271Loko yindlu yi nga akiwi hi HOSI,
ntirho wa vaaki a wu pfuni nchumu.
Loko muti wu nga rindziwi hi HOSI,
valanguteri va rindzela mahala.
2A swi pfuni nchumu ku hubuta u tirha,
u titsona ni vurhongo nimadyambu, u xanisekela ku kuma swakudya,
hikuva HOSI Xikwembu xi nyika lava xi va rhandzaka,
hambiloko va etlele.Kumbe: HOSI Xikwembu xi nyika lava xi va rhandzaka vurhongo lebyinene
3Vana va xinuna i nyiko yo huma eka HOSI,
hakunene ku va ni vana i nkateko.
4Vana va xinuna lava munhu a va kumaka loko a ha tiyile,
va fana ni miseve evokweni ra nhenha:
5Ku katekile wanuna
loyi nkotloto wa yena wu taleke hi miseve ya kona.
Vanhu vo tano va nge chavi nchumu,
loko va kanetana ni valala ehubyeni.


text:
Rock Hyrax
Dzina
Rock dassie
Tshivhumbeo
Ndi tshipuka tshine tsha vha tsha Africa tshire na vhushaka vuhulwane nga maanda na Nḓou, naho nga mivhili zwi na phambano khulwane. Ho vhu vhushaka ho bva na kha u vha na u yelana zha zwivhumbeo zwa milenzhe na maṋo.
Kuḽele
Ndi phukha ine ya la maṱari. Iya ḽa zwithu zwo ṱangananaho fhedzi yone I funesa nga maanḓa mahatsi musi a hone nga zwifhinga zwa dzi mvula. Naho zworalo, zwifhinga zwine ha vha ho oma iya ḽa tshimela tshinwe na tshinwe. Zwimela zwa hone zwi fanela u vha zwina muthetshelo na hone zwi na munukhelelo, Mosess na Liver-worts zwi ya kona u Ḽiwa nga zwifhinga zwine ha vha huna gomelelo.
Kubebele
Vhana vhabebiwa tshilimo nga murahu ha musi ya tsadzi yo ḓi hwala lwa minwedzi ya sumbe. Dzinwe dza tsadzi dzi ya kona u ḓi hwala dzi saathu fhedza na ṅwaha dzo bebiwa. Zwi bebwa zwi ya fhambana tshinwe tshifhinga inga beba vhana vhavhili uya kha vhararu. Nnthihi ya tshinna iya kona u vhusa dza tsadzi dzo no swika 17, dza tshinna na dzo dzi pfumbudziwa henefho kha lonolwo lugwada.
Kuitele
Heyi phukha I funa nga maanḓa u tamba I tshi fhufha fhufha nnṱha ha matombo, nga maanḓa nga matsheloni na nga tshikovhelelo. Heyi phukha I pondiwa nga maanḓa nga maṋoni mahulu, caracal na Nngwe.
Hune dza wanala hone
Sa zwe zwa sumbedziwa nga dzina ḽa tsho ḽa mvelo, fhethu hune tsha funesa hone ndi matomboni uya hoṱhe kha vhukovhela ha Afrika. Ndi phukha ine ya funesa u dzula nga maanḓa nnṱha ha miri, hure na miri mihulwane miṋangoni ya mabako mahulu.
Tshitatistiki
Dzina ḽa tshi Latin: Procavia capensis
Tshileme(tshisadzi): 2,5 - 4,2kg
Tshileme (tshinna): 3,2 - 4,7kg
Vhulapfu(tshisadzi): 55cm
Vhulapfu(tshinna): 55cm
Mbalo ya vhana: 1-6
U vhibva kha vhudzekani: Minwedzi ya 17
Tshileme tshi tshi fhedza u bebiwa: 165-230g
Nzudzanyo: Hyracoidean
Muṱa: Procaviidae
Kubebele: Ṅwana 1-6 vha ya bebiwa nga nwedzi wa tshimedzi/ṱhangule na ṱhafamuhwe/lambamai nga murahu ha u ḓi hwala lwa minwedzi ya 7.
Magannḓisi
Ina zwikunwe zwiṋa kha milenzhe ya phanḓa na zwikunwe zwiraru kha milenzhe ya murahu. Zwikunwe zwoṱhe zwina dzi ṋala, nga nnḓa ha tsha vhukati tsha milenzhe ya murahu tshine tsha vha na ṋala. Makunwe ha na ṋama a khwaṱha nga maanḓa, athusa musi I tshi ṋamela zwikwara zwi vha zwo leluwa.


text:
121HOSI Xikwembu xi vulavula na mina xi ku: 2
Yer. 5:21
Mk. 8:18
“Wena munhu, u tshama exikarhi ka vanhu lava tiarisaka; va ni mahlo ni tindleve, kambe a va voni nchumu, ni ku twa a va twi! 3Kutani leswi va tiarisaka hi ndlela leyi, we Ezekiele u fanele ku longa swilo leswi vanhu va swi tekaka loko va yisiwa evukhumbini. Kutani nhlekanhi lowu u tilunghisela ku rhurha varikwenu va langutile, hikuva u ta suka emutini wa wena u ya emutini wun'wana, va ri karhi va ku vona.Kumbe: Kumbexana va nga tivona nandzu hambileswi va tiarisaka 4U ta sungula hi ku humesa nhundzu ya wena ninhlekanhi vanhu va ri karhi va swi vona, onge hiloko u yisiwa evukhumbini, kutani nimadyambu u ta suka va ri karhi va ku vona, u engeta u tifananisa ni vanhu lava yisiwaka evukhumbini. 5U ta boxa khumbi ra yindlu ya wena varikwenu va langutile, u humesa nhundzu ya wena hi mbhovo ya kona.Van'wana va ri: u huma hi mbhovo ya kona 6Vanhu va fanele ku ku vona loko u pakatsa nhundzu ya wena emakatleni, u famba na yona nivusiku; naswona u ta tisiva mahlo leswaku u nga voni laha u yaka kona. Hi ndlela leyi ndzi ta ku endla xitsundzuxo eka Vaisraele.”
7Kutani ndzi endla hilaha Xikwembu xi ndzi leriseke hakona: Ndzi sungula ku longa nhundzu ya mina ninhlekanhi, onge hi loko ndzi yisiwa evukhumbini, kutani nimadyambu ndzi boxa khumbi ra yindlu ya mina hi ndzexe, ndzi humesa nhundzu, ndzi suka ndzi yi pakatsile emakatleni vanhu va ri karhi va swi vona, kutani ndzi tifambela nivusiku.
8Loko ri xile, HOSI Xikwembu xi vulavula na mina xi ku: 9“Wena munhu, Vaisraele va nga vanhu vo tiarisa va le ku ku vutiseni leswaku u endla yini. 10Va hlamule leswaku mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ri, timhaka leti ti kongoma hosi ya le Yerusalema ni Vaisraele hinkwavo lava tshamaka emutini lowu. 11Va byele leswaku leswi u swi endlaka i xitsundzuxo eka vona xa leswi va nga ta endliwa swona: Na vona va ta khomiwa va yisiwa evukhumbini. 12Hosi ya Yerusalema yi ta huma emutini yi pakatsile nhundzu emakatleni, yi tifambela nivusiku, yi huma hi mbhovo leyi va yi boxeke ekhumbini;Van'wana va ri: yi humesiwa hi mbhovo leyi u yi boxeke ekhumbini murhangeri loyi ú ta famba a tisivile mahlo, a nga voni laha a yaka kona. 13
Yer. 52:11
Mina ndzi ta tlharamula ritavala ndzi n'wi phasa ha rona, ndzi n'wi yisa emutini wa Babilona etikweni ra Vakalediya, kutani yena ú ta ya fela etikweni rero a nga ha ri na mahlo. 14Vanhu va yena hinkwavo, ni vapfuni va yena, ni masocha ya yena hinkwawo, ndzi ta va hangalasa, va ku bàmféé, ndzi va hlongorisa hi matlhari. 15Vanhu lava va ta tiva leswaku HOSI Xikwembu hi mina, hikuva ndzi ta va ndzi va hangalasile va ya ematikweni, va ya tshama etindhawini to hambana-hambana. 16Kambe ndzi ta ponisa va nga ri vangani exikarhi ka vona; a va nga dlayiwi hi matlhari ni tindlala ni mintungu; kutani loko va yisiwile ematikweni, va ta tisola hikwalaho ka manyala hinkwawo lawa va ma endleke, naswona vamatiko va ta tiva leswaku HOSI Xikwembu hi mina!”
17HOSI Xikwembu xi engeta xi vulavula na mina xi ku: 18“Wena munhu, dyana vuswa u ri karhi u rhurhumela, u nwa ni mati u ri karhi u tsekatseka, u komba leswaku u le ku chaveni lokukulu. 19Kutani byela lava u nga na vona evukhumbini leswaku mina HOSI ndzi ni mhaka ehenhla ka vaaki va Yerusalema lava nga sala etikweni ra Israele: Swakudya, va ta dya va ri ni gome, ni mati va ta nwa va herile ntamu, hikuva hinkwaswo leswi nga tikweni ra vona swi ta phanghiwa, hi mhaka ya leswi vaaki va kona hinkwavo va nga ni tihanyi. 20Miti leyi khale a yi tele hi vanhu, yi ta sala yi ri marhumbi, tiko ri hundzuka mananga, kutani mi ta tiva leswaku HOSI Xikwembu hi mina!”
21HOSI Xikwembu xi vulavula na mina xi ku: 22“Wena munhu, etikweni ra Israele ku ni xivuriso lexi nge: ‘Minkarhi ya hundza, kambe swivono swa vaprofeta a swi humeleri!’ 23Va byele leswaku mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ta herisa xivuriso lexi; a xi nga ha tirhisiwi etikweni ra Israele. Va tivise ni leswaku nkarhi wa ku humelela ka swivono hinkwaswo wu fikile. 24Kutani swivono swa mavunwa ni ku vhumbha ka hava, a swi nga ha vi kona exikarhi ka Vaisraele. 25Leswi ndzi nga ta swi vula mina HOSI swi ta endleka. A swi nga ha hlweli, swi ta humelela enkarhini wa n'wina vatiarisi. Ndzi ta vulavula ndzi tlhela ndzi endla, ku vula mina HOSI N'wini wa hinkwaswo.”
26HOSI Xikwembu xi engeta xi ku ka mina: 27“Wena munhu, twana leswi Vaisraele va swi vulaka; va ri: ‘Leswi muprofeta a swi vonaka hi xivono, a swi nga humeleli sweswi, swi ta humelela eminkarhini leyi taka!’ 28Hikokwalaho va byele leswaku mina HOSI ndzi ri, a ku na rito ni rin'we ra mina leri nga ta hlwela ku humelela. Leswi ndzi nga ta swi vula, swi ta endleka! Ndzi vula sweswo mina HOSI N'wini wa hinkwaswo.”


text:
471
Ez. 25:15-17
Yuw. 3:4-8
Am. 1:6-8
Sof. 2:4-7
Zak. 9:5-7
Lawa i mahungu hi tlhelo ra tiko ra Vafilista, lawa HOSI Xikwembu xi ma nyikeke muprofeta Yeremiya loko hosi Faro a nga si hlasela muti wa Gaza.
2HOSI Xikwembu xi vurisa sweswo xi ri:
“Langutani! Mati ma ta ma huma en'walungwini,
ma hobomulana kukota nambu lowu taleke,
ma khukhula tiko ni swa rona hinkwaswo,
ma funengeta miti ni vaaki va yona.
Vanhu hinkwavo lava akeke etikweni rero
va ta ba nkalanga va huwelela.
3Loko va twa huwa ya tihanci leti paletelaka ritshuri,
ni vugedle-gedle bya makalichi ya nyimpi,
ni vuntswikiri-ntswikiri bya mavhilwa ya kona,
vavanuna va ta tsemeka nhlana hi ku chava,
va rivala ni ku sirhelela vana va vona.
4Ri fikile siku leri Vafilista hinkwavo
va fanelaka ku herisiwa:
Va ta dlawa, ku nga ha sali na un'we
la nga yaka a ya lwela miti ya Tiri na Sidoni.
Vafilista, vona masalela ya lava khale a va akile exihlaleni xa Kreta,Kreta, kumbe: Kafitoro
ndzi ta va herisa mina HOSI.
5“Va le Gaza va byewurile tinhloko, va rila;
va le Axikeloni a va ha vulavuli.
N'wina masalela ya Vaanakimi,Van'wana va ri: N'wina masalela ya va le timbaleni
swa ku tixekelela hi mikwana enkosini, mi ta va na swona ku fikela rini ke?
6Mi rila mi ku: ‘Yo! Wena banga ra HOSI,
u ta tshika rini ku tirha ke?
Tlhelela enkotlotweni wa wena,
tshika ku dlaya, u wisa!’
7Kambe banga ra kona ri nga wisisa ku yini xana?Van'wana va ri: Kambe u nga wisisa ku yini we banga ke?
Hi mina HOSI ndzi ri leriseke
ku ya ba Axikeloni ni lava akeke eribuweni ra lwandle;
ndzi ri rhwexile ntirho etindhawini teto!”


text:
Abstract:
Muhumbulo muhulawane wa ṱhoḓisiso iyi ho vha u sengulusa ndeme ya mikhwa na vhuḓifari zwo ḓisendeka kha ngano dza Tshivenḓa.
Ngudo iyi yo zwi bvisela khagala na u tumbula uri ndi zwa ndeme vhukuma u anetshela vhana ngano sa izwi dzi dzone thikho ya u funza vhana mikhwa na vhuḓifari havhuḓi vhune vha ḓo vhu shumisa kha vhutshilo havho hoṱhe mahayani, zwikoloni, mishumoni, kerekeni na hoṱhehoṱhe. Ṱhoḓisiso iyi yo dovha hafhu ya sumbedza na masiandaitwa a mikhwa na vhuḓifari vhu si havhuḓi. Ho ḓo wanala mawanwa na themendelo dzi bvaho kha mafhungo o kuvhanganywaho a themendelaho uri naho hu khou vha na u dzhenelela ha zwithu zwinzhi zwa maitele a musalauno, kha ri ḓiṋee tshifhinga tsha u anetshela vhana na zwiḓuhulu zwashu ngano sa zwe zwa itwa nga vha musalauḽa u itela u vhulunga luambo na mvelele yashu ya Tshivenḓa.


text:
21Mina ndzi xiluva xa le Xaroni, ndzi xiluva xa le minkoveni.
2Exikarhi ka vanhwanyana, murhandziwa wa mina ú fana ni xiluva
lexi rhendzeriweke hi mitwa.
3Exikarhi ka majaha, murhandziwa wa mina ú fana ni murhi wa muapulamurhi wa muapula, kumbe: macieira
lowu nga swihlahleni.
Ndzi tshamile hi ntsako lowukulu endzhutini wa wona,
mihandzu ya wona ya ndzi nandzihela.
4Ú ndzi tisile endlwini ya nkhuvo,
mujeko wa yena ehenhla ka mina i rirhandzu.
5Ndzi laveleni mihandzu ya vhinya leyi omisiweke,
mi pfuxa ni matimba ya mina hi maapula,maapula, kumbe: maçã
hikuva ndza fa hi rirhandzu.
6Onge voko rakwe ra ximatsi ri nga va exikosini xa mina,
lera xinene rona ri va ri ndzi singarherile.
7N'we vanhwanyana va Yerusalema, ndzi hlambanyeleni
hi timhala ni timbavala
leswaku mi nge pfuxi murhandziwa wa mina
a nga si swi rhandza.Van'wana va ri: leswaku mi nge pfuxi Rirhandzu nkarhi wa rona wu nga si fika
8Ndzi twa rito ra murhandziwa,
hi luyaa, wa karhi wa ta,
ú thamuka-thamuka tintshava,
a tlula-tlula ni switsunga.
9Murhandziwa wa mina,
ú fana ni mhala kumbe mbavala.
Vonani, hi luyaa, ú yimile kusuhi ni rihlampfu ra ka hina,
ú hlometela hi le mafasitereni, a languta endzeni.
10Murhandziwa wa mina wa ndzi vitana, ú ri:
“Tana hi famba, xiluva xanga,
suka u yima, we murhandziwa,
11hikuva vuxika byi hundzile,
ni mpfula yi xile, yi hangalakile.
12Swiluva na swona swi balekile etikweni,
nkarhi wa ku yimbelela ka tinyanyana wu fikile,
ku twala rito ra tuva etikweni ra ka hina.
13Minkuwa yi tswarile,
mirhi ya vhinya na yona yi balekile swiluva swo nun'hwela.
Tlakuka, we murhandziwa,
tana hi famba, wena xiluva xanga!”
14Wena xituvana xa mina, lexi tumbelaka emaribyeni
ni le mabakweni ya riwa,
u nge, ndzi vona nghohe ya wena;
vulavula, ndzi ku twa,
hikuva rito ra wena ra tsokombela,
ni nghohe ya wena yi xongile.
15Hi khomeleni timhungubye ni swimhungubyana,
swi ta ka swi nga onhi masimu ya vhinya,
hikuva masimu ya hina ya vhinya
ma balekile swiluva.
16Loyi i murhandziwa wa mina, na mina ndzi wa yena;
ntlhambi wa yena ú wu risela exikarhi ka swiluva,
17vurhonga byi ko byi tshwuka,
ni dyambu ri ko ri tlhava.
Murhandziwa, vuya hi ku hatlisa,
ku fana ni mhala kumbe mbavala,
etintshaveni ta Betere.Kumbe: eswiphandzeni swa tintshava


text:
61Ku ni mhaka yin'wana yo tika leyi ndzi yi voneke laha misaveni; mhaka ya kona yi karhata vanhu: 2Xikwembu a xi nyikile munhu un'wana erifuwo lero tala, xi n'wi nyika ni ku chaviseka; munhu loyi ú kumile hinkwaswo leswi a a swi navela. Kambe Xikwembu a xi n'wi pfumelelanga ku tiphina hi swilo leswi, hikuva swi lo dyiwa hi munhu wa tiko rimbe. Swilo sweswo, a swi pfuni nchumu, i khombo leri vavisaka.
3Munhu a nga kuma dzana ra vana,
a hanya malembe layo tala emisaveni,
masiku ya yena ma andza swinene.
Kambe a nga tshuka a tekeriwa minkateko yoleyo,
varikwavo va ala ni ku n'wi lahla esirheni.
Mina ndzi ri: Xihlangi xo velekiwa xi file
xi katekile ku tlula munhu wo tano,
4hikuva a xi telanga nchumu laha misaveni,
kutani xi nyamalalela emunyameni, vito ra xona ri nga si tiva hi munhu.
5Xi lovile xi nga si tiva nchumu,
xi rhangela lowa mufumi ku ya wisa.
6Hambiloko mufumi a hanya malembe ya 2 000,
a nge tsakisiwi hi nchumu la misaveni,
hikuva yena ni xihlangi lexiya, va kongoma endhawini yin'we.
7Ku tikarhata hinkwako ka vanhu ku mitiwa hi sirha,
kambe rona a ri xurhi!Kumbe: Munhu ú tikarhatela swo yisa enon'weni, kambe a nga xurhi
8Xana ntlhari yi tlula xiphunta ha yini,
swi pfuna yini ku titsongahata, ni ku tiva ku hanyisana ni vanhu, ke?
9Ku vona xilo hi mahlo,
swi tlula ku xi navela hi mbilu,Kumbe: swi tlula ku ya eku feni
kambe na swona sweswo, a swi pfuni nchumu,
i ku hlongorisa moya ntsena.
10Xin'wana ni xin'wana lexi humelelaka, xi vuriwile khale hi vito ra xona; Xikwembu xi tiva leswi munhu a nga ta va swona. A nge kanetani na xona, hikuva xa n'wi tlula hi matimba. 11Ku phikisana na xona a swi pfuni nchumu; la endlaka sweswo, a nge vuyeriwi hi nchumu. 12Xana i mani la tivaka leswi nga tiselaka munhu eminkateko, loko a ri karhi a hetisa masikunyana ya yena yo ka ya nga pfuni nchumu xana? Leswi a hundzaka emisaveni ku fana ni papanyana, xana i mani la nga tivisaka munhu loyi leswi nga ta humelela mundzuku, loko yena a ta va a nga ha ri kona xana?


text:
Mkhanyakude
Mkhanyakude wu tala ku kumeka enhoveni ngopfu etikweni ra Natal. Murhi lowu wu tala ku mila ekusuhi na milambu, wu tlhela wu taleriwa hi mitwa swinene. Nsinya lowu wa vangama swinene. Murhi lowu wu tala ku byariwa emakaya, madorobeni, tindhawini ta vuwiselo na kunwana hikuva wu endla ndzhuti wa kahle. Vanhu va kumeka va kuma vuwiselo bya kahle eka murhi lowu.[1]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Mahanti na timitsu ta murhi lowu swi tshungula vuvabyi byo hambanahambana. Loko vanhu va lava ku kuma nhlanhla, va hlamba hi wona na ku phalaza leswaku va ta hlongola mabadi. Loko munhu a twa ku vava endzeni ka khwiri wa nwa leswaku ku ta hola ku vava endzeni. Mahanti ya murhi lowu ma tirhisiwa ku tshungula mukhuhlwana na mahlo, kasi hi tlhelo murhi lowu wu tirhisiwa tanihi tihunyi to tshivela ndzilo. [1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.


text:
321Va nyimba ya ka Rhuveni ni ya ka Gadi a va ri ni swifuwo swo tala ngopfu; kutani matiko ya Yazere na Giliyadi va ma vonile ma ri lama faneleke hi swifuwo. 2Vanhu lava va ya eka Muxe na muprista Eliyazara ni varhangeri va ntshungu wa Vaisraele, va fika va ku ka Muxe: 3“Tindhawu ta Ataroti, na Diboni, na Yazere, na Nimra, na Hexiboni, na Eleyale, na Sebamu, na Nebo, na Beyoni, 4ti nga tindhawu leti HOSI Xikwembu xi heriseke vaaki va tona loko hina Vaisraele hi ri karhi hi ta, ti ni madyelo lamanene ya swifuwo; hina malandza ya wena, hi vula leswi hikuva hi ni swifuwo swo tala. 5Loko u hi tsakela, hi kombela leswaku u hi nyika tindhawu leti ti va ta hina; u nga hi perisi nambu wa Yordani!”
6Kambe Muxe a hlamula va ka Gadi ni va ka Rhuveni, a ku ka vona: “Xana mi lava ku sala mi tshamile laha, vamakwenu va ri karhi va ya lwa nyimpi xana? 7Xana mi nyamisela yini timbilu ta Vaisraele, mi va sivela ku ya nghena etikweni leri HOSI Xikwembu xi va nyikeke rona, xana? 8
Vatata wa n'wina va endlise sweswo loko ndzi va rhumile ku ya valanga tiko, va suka le Kadexe-Bariniya. 9Loko va famba va valanga tiko, va lo ya fika enkoveni wa Exikolo ntsena, kutani va vuya va ta nyamisa timbilu ta Vaisraele, va va sivela ku ya nghena etikweni leri HOSI Xikwembu xi va nyikeke rona. 10
Kutani siku rero, HOSI Xikwembu xi karihile swinene, xi hlambanya xi ku: 11‘Ndzi vula ndzi tiyisile leswaku, eka vanhu hinkwavo lava humeke etikweni ra Egipta va ri ni malembe ya 20 ni ku tlula, a ku na un'we wa vona la nga ta vona tiko leri ndzi hlambanyeke ku ri nyika Abrahama na Isaka na Yakobo, hikuva a va tinyiketelanga ku landza mina HOSI. 12Ndzi ri, na un'we wa mhamba, a nga ka a nga ngheni, ehandle ka Kalebe n'wana Yefune lowa Mukenizi, na Yoxuwa n'wana Nuni, hikuva vona va tinyiketile ku ndzi landza mina HOSI.’ 13Hikokwalaho HOSI Xikwembu xi hlundzukele Vaisraele, xi va tsendzelekisa ni mananga malembe ya 40, vanhu hinkwavo lava nga endla swo biha emahlweni ka xona va kondza va hela. 14Hi leswi, na n'wina mi tekelela swa vatata wa n'wina; mi lo velekiwa mi ri na byona vubihi hinkwabyo lebyi nga ta pfurhisa vukari bya HOSI Xikwembu, xi karihela Vaisraele! 15Loko sweswi n'wina mi tshika ku landza HOSI Xikwembu, na xona xi ta tlhela xi tshika vanhu lava emananga kutani hi n'wina mi nga ta va mi va dlayisile.”
16Kutani va ku ka Muxe: “Hi ta akela mintlhambi ya hina ya tinyimpfu ematshanga, hi akela ni swihlangi swa hina emiti. 17Kutani hi ta hatla hi hloma matlhari hi rhangela Vaisraele,Van'wana va ri: kutani hi ta hloma matlhari hi xaxamela emahlweni ka Vaisraele hi kondza hi ya va fikisa etindhawini ta vona. Swihlangi swa hina swi ta sala swi tshamile emakhokholweni, swi sirhelelekile eka vaaki va tiko. 18Hi nga ka hi nga tlheleli emitini ya hina, loko Muisraele un'wana ni un'wana a nga si kuma ndhawu leyi yi nga ta va ndzhaka ya yena. 19Hina a hi nga vi na ndzhaka exikarhi ka vona halahaya ntsungeni wa Yordani, hikuva ya hina ndzhaka hi yi kumile haleno, evuxeni bya nambu.” 20Kutani Muxe a ku ka vona: “Loko mi ta endlisa sweswo, hlomani matlhari mi famba emahlweni ka HOSI Xikwembu mi ya enyimpini. 21Masocha ya n'wina hinkwawo ma fanele ku tsemakanya nambu wa Yordani emahlweni ka HOSI Xikwembu, ma ya hlasela valala va xona, 22tiko hinkwaro ri kondza ri vekiwa ehansi ka xona. Endzhaku ka sweswo mi nga ha ntshunxeka, mi tlhelela emakaya, hikuva mi ta va mi hetisile tifanelo ta n'wina eka HOSI Xikwembu ni le ka Vaisraele. Kutani hi kona tiko leri ri nga ta va ra n'wina emahlweni ka HOSI Xikwembu. 23Kambe loko mi nga endlisi sweswo, mi ta va mi dyoherile HOSI Xikwembu; kutani mi swi tiva leswaku mi ta xanisekela swidyoho swa n'wina. 24Akelani swihlangi swa n'wina emiti, mi aka ni matshanga ya tinyimpfu ta n'wina, kambe mi nga rivali ku endla leswi mi tshembiseke swona.” 25Kutani va ka Gadi ni va ka Rhuveni va ku ka Muxe: “Hina malandza ya wena, hi ta endla hilaha u lerisaka hakona, we n'wini wa hina. 26Swihlangi swa hina, ni vasati va hina, ni swifuwo swa hina hinkwaswo leswikulu ni leswitsongo, swi ta sala kwala mitini ya Giliyadi. 27Kambe loko hi ri hina hi hlomeke matlhari, hi ta tsemakanya nambu hinkwerhu emahlweni ka HOSI Xikwembu, hi ya enyimpini, hilaha u leriseke hakona, we n'wini wa hina.”
28
Kutani Muxe a teka timhaka ta va ka Gadi ni va ka Rhuveni, a ti lerisa muprista Eliyazara na Yoxuwa n'wana Nuni ni varhangeri va tinyimba ta Vaisraele, 29a ku ka vona: “Loko va ka Gadi ni va ka Rhuveni va hloma matlhari, va tsemakanya na n'wina nambu wa Yordani, mi lwa nyimpi emahlweni ka HOSI Xikwembu, kutani mi kota ku teka tiko ra Kanana, va nyikeni tiko leri ra Giliyadi ri va ra vona. 30Kambe loko va nga hlomi matlhari va tsemakanya na n'wina nambu wa Yordani, na vona va ta ya averiwa ndhawu ya vona exikarhi ka n'wina kwale tikweni ra Kanana.” 31Kutani va ka Gadi ni va ka Rhuveni va hlamula va ku: “Hina malandza ya wena hi ta endla hilaha HOSI Xikwembu xi hi leriseke hakona. 32Hi ta hloma matlhari hi tsemakanya nambu wa Yordani emahlweni ka HOSI Xikwembu, hi ya nghena etikweni ra Kanana; loko yi ri ndhawu leyi yi nga ta va ndzhaka ya hina, yi ta va yi ri haleno ntsungeni lowu wa Yordani.”
33Kutani Muxe a teka tiko ra Sihoni hosi ya Vaamori ni tiko ra Ogo hosi ya Baxani, a nyika va ka Gadi ni va ka Rhuveni, ni van'wana va ka Manase n'wana Yosefa; a va nyika tindhawu hinkwato ta matiko lawa ni miti ya wona hinkwayo. 34Kutani va ka Gadi va pfuxa miti leyi: Diboni, na Ataroti, na Arowere, 35na Atiroto-Xofana, na Yazere, na Yogibeha, 36na Beta-Nimra, na Beta-Harana; miti leyi, va tlhele va yi sirhelela, va aka ni matshanga ya tinyimpfu. 37Va ka Rhuveni vona va pfuxa miti leyi: Hexiboni, na Eleyale, na Kiriyatayimi, 38na Nebo, na Baala-Meyoni (mavito ya miti mimbirhi leyi ma hundzuluxiwile), na Sibima. Miti leyin'wana leyi va yi pfuxeke a va hundzuluxanga mavito ya yona.Van'wana va ri: Miti leyi va yi pfuxeke, va yi thyile mavito man'wana 39Va ka Makiri n'wana Manase va ya eGiliyadi, va fika va hlongola Vaamori lava a va tshama etikweni leri, va ri teka. 40Kutani Muxe a nyika va ka Makiri tiko ra Giliyadi, va tshama eka rona. 41Yayiro n'wana Manase yena a ya teka swimitana swin'wana,Van'wana va ri: a ya teka swimitana swa Hamu a swi thya vito ra Havhota-Yayiro (hileswaku swimitana swa Yayiro). 42Noba yena a ya teka muti wa Kenata ni swimitana swa wona, kutani a wu thya vito ra yena ra Noba.


text:
271
II Tikr. 36:11-13
Enkarhini lowu SedekiyasiVan'wana va ri: Yoyakimi n'wana Yosiyasi hosi ya Yuda a vekiweke evuhosini, Xikwembu xi vulavurile na Yeremiya, xi ku ka yena: 2“Mina HOSI ndzi ri: Tiendlele tinghole, u vatla ni majoko, kutani u titlhandleka rin'we enhan'wini. 3Majoko laman'wana ma fanele ku rhumeriwa eka hosi ya Edomu, ni ya Mowabu, ni ya va ka Amoni, ni ya Tiri, ni ya Sidoni, ma yisiwa hi varhumiwa va tihosiVan'wana va ri: U fanele ku rhumela mahungu ... ma yisiwa hi varhumiwa va tihosi leti. Varhumiwa lava va tile laha Yerusalema eka Sedekiyasi hosi ya Yuda. 4Kutani a lerisa varhumiwa va kona ku ya tivisa vini va vona marito lawa mina HOSI ya matimba hinkwawo Xikwembu xa Israele ndzi ma kongomisaka eka vona. Marito ya kona hi lawa: 5‘Ndzi tumbuluxile misava hi matimba ya mina lamakulu, ndzi tumbuluxile ni vanhu ni swiharhi leswi nga ka yona, kutani ndzi swi veka emavokweni ya munhu loyi ndzi n'wi tsakelaka. 6Matiko lawa hinkwawo, sweswi ndzi ma nyiketile eka nandza wa mina yena Nebukadnetsara hosi ya Babilona; ndzi n'wi nyikile ni swiharhi hinkwaswo leswaku swi n'wi tirhela. 7Vanhu va matiko hinkwawo va ta n'wi tirhela, yena ni vana va yena ni vatukulu va yena, ku kondza ku fika nkarhi wa ku biwa ka tiko ra yena, kutani ri ta fumiwa hi tinxaka tin'wana leto tala ni tihosi tin'wana ta matimba.
8“ ‘Loko vanhu va tiko rin'wana kumbe mfumo wun'wana va ala ku tlhandlekiwa joko ra Nebukadnetsara hosi ya Babilona, va nga lavi ku n'wi tirhela, mina ndzi ta va ba hi matlhari ni tindlala ni mintungu. Mina HOSI ndzi ri, ndzi ta va herisa hi voko ra Nebukadnetsara.Van'wana va ri: ndzi ta va nyiketa emavokweni ya Nebukadnetsara 9Loko mi ri n'wina, mi nga tshuki mi yingisa vaprofeta va n'wina; mi nga yingisi vangoma va n'wina, ni lava va mi byelaka milorho ya vona,Van'wana va ri: mi nga yingisi ni milorho ya n'wina ni lava va vutisaka timhaka ta n'wina eka swikwembu, ni lava va mi fembaka. Vanhu lava va mi tivisa leswaku a mi nga sindzisiwi ku tirhela hosi ya Babilona, 10kasi va mi byela mavunwa ntsena! Loko mi va yingisa, mi ta yisiwa kule ni tiko ra n'wina; ndzi ta mi hangalasa, mi lovisa sweswo. 11Kambe loko vanhu va tiko rin'wana va pfumela ku tlhandlekiwa joko ra hosi ya Babilona, va nkhensa ku yi tirhela, mina HOSI ndzi ri, ndzi ta va tshamisisa etikweni ra vona, va tirimela masimu, va tiakela ni miti.’ ”
12Kutani mina Yeremiya ndzi yisa mahungu yo fana ni layo sungula eka Sedekiyasi hosi ya Yuda, ndzi ku ka yena: “Pfumelani ku tlhandlekiwa joko ra hosi ya Babilona ni ra vanhu va yona mi va tirhela, kutani mi ta hanya. 13Hikwalaho ka yini wena ni vanhu va wena mi tivangela ku dlawa hi tinyimpi ni tindlala ni mintungu xana? HOSI Xikwembu xi vurile leswaku makhombo lawa ma ta wela tiko leri alaka ku tirhela hosi ya Babilona. 14Hikokwalaho mi nga tshuki mi yingisa vaprofeta lava tshamelaka ku mi tsundzuxa va ku: ‘Mi nga pfumeli ku tirhela hosi ya Babilona!’ hikuva va mi byela mavunwa. 15HOSI Xikwembu xi ri: ‘Vanhu lava a va rhumiwanga hi mina. Va tivula vaprofeta va mina, kambe va hemba; hikokwalaho n'wina ni vaprofeta va n'wina ndzi ta mi hangalasa, mi lovisa sweswo.’ ”
16Kutani mina. Yeremiya ndzi vulavula ni vaprista ni ntshungu hinkwawo, ndzi va tivisa marito ya HOSI Xikwembu lama nge: “Leswi vaprofeta va n'wina va swi vulaka, mi nga swi amukeli, hikuva va hemba loko va mi tivisa leswaku swingolongondzwana leswi susiweke eTempeleni swi yisiwa le Babilona, swi ta hatla swi vuyisiwa. 17Mi nga va yingisi; tirhelani hosi ya Babilona, kutani mi ta hanya. Xana swa fanela leswaku muti lowu wu hundzuka rhumbi xana?”
18Mina Yeremiya ndzi engeta ndzi ku: Loko hakunene vanhu lava va ri vaprofeta, ni loko marito ya vona ma huma eka HOSI Xikwembu, a va khongele va kombela HOSI ya matimba hinkwawo leswaku swingolongondzwana leswi saleke eTempeleni, ni leswi nga mutini wa hosi ya Yuda, ni leswi nga Yerusalema, swi nga tshuki swi rhwariwa swi yisiwa eBabilona, 19hikuva HOSI ya matimba hinkwawo yi vula sweswo yi ri: “Tiphuphu,tiphuphu, kumbe: tinsika ni nhlambeto leyikulu, ni swigolonyana swa koporo, ni swibya hinkwaswo leswi saleke emutini lowu, swi ta yisiwa le Babilona!” 20Swingolongondzwana swa kona hi leswi saleke loko Nebukadnetsara hosi ya Babilona a khoma Yoyakini n'wana Yoyakimi hosi ya Yuda, ni varhangeri hinkwavo va tiko ra Yuda ni va muti wa Yerusalema, a va yisa evukhumbini le Babilona. 21Hakunene HOSI ya matimba hinkwawo Xikwembu xa Israele xi vula sweswo xi ri: “Swibya leswi saleke eTempeleni ni le mutini wa hosi ya Yuda ni le Yerusalema, 22swi ta tekiwa swi yisiwa eBabilona. Swi ta tshama kona ku kondza ku fika nkarhi lowu ndzi nga ta swi landza. Mina HOSI ndzi ri, ndzi ta tlhela ndzi swi vuyisa ni ku swi veka etindhawini ta swona.”


text:
Coat of Arms i xigandlu xa mfumo naswona i symbol yale henhla swinene ya rixaka. Kuya hi ndzhavuko Coat of Arms ayi tirhisiwa tani hi xigandlu xaku tiyisisa leswaku mahungu lawa ya tsariweke yanga cinca cinciwi xikan’we naku komba leswaku mahungu lawa yatsariweke i ya ntiyiso.
Kutirhisiwa ka Coat of Arms ya Afrika Dzonga namuntlha eka swikomba leswaku matsalwa ya tiyisisiwile xikan’we naku pfumeleriwa hi President wa tiko ra Afrika Dzonga naswona kutiyisisiwa swiendliwile eka tsalwa rero loko kuri na Coat of Arms tani hi xigandlu eka swona.
Coat of Arms yintshwa ya Afrika Dzonga yi hatlise ku simekiwa hiti 27 April 2000, Freedom Day. Ku cinciwa ka Coat of Arms akuri ku kombisa ku cinca ka xidimokirasi xikan’we naku kombeta ntirhisano eka ma Afrika Dzonga hinkwawo.
Hiti 7 September 1993, va Multi-Party Negotiating Council ya Afrika Dzonga vat hole va National Symbols Commission kuva yisungula ku lavana na vutumbuluxi byintshwa byati symbol ta Afrika Dzonga, mujeko na risimu ra rixaka.
Vakomberile ma Afrika Dzonga kuva vata na mienhleketo, laha eka miehleketo leyi hiku tirhisana na khabinete kuvuye ku endliwa nkomiso wakona.
Va Government Communication and Information System, GCIS, vati hlanganisile na Design South Africa, nhlangano lowu yimelaka vatumbuluxi hinkwavo laha Afrika Dzonga leswaku vata hlamusela vatumbuluxi va 10 va xiyimo xale henhla.
Vatumbuluxi vanharhu va hlawuriwile kuya hlamusela ku antswa eka leswi vaswitumbuluxeke eka khabinete. Vutumbuluxi bya Mr Iaan Bekker byi hlawuriwile kuva Coat of Arms. Loyi i mufambisi wa Foote, Cone & Belding Group.
Xivumbeko xa Coat of Arms xiendliwe himintlawa ya swilo swotala leswinga longoloxiwa hi xivumbeko xa tandza leri nga vekiwa e henhla ka rin’wana. Xiphemu xa tandza rale hansi xiyimela laha hinga simekiwa kona naswona xi endliwe hi swilo swotala. Xosungula i motto - ‘!ke e:/xarra //ke’ – leswivulaka leswaku ‘diverse people unite’.
Leswi swi vekiwe eka xiphemu xa xirhendzevutani xa rihlaza, laha lexi hetisisaka xirhendzevutani xeno kunga timhondzo timbirhi ta ndlopfu leti kombeke e henhla.
Eka xiphemu xolexo xa xirhendzevutani kuna tindleve timbirhi ta koroni letinga etlhelo ka xisirhelelo xa nsuku. Xivumbeko xa xisirhelelo xiyimela diromu naswona leswinga endzeni ka xona i swifaniso swimbirhi swa vanhu, leswi endliweke hindlela ya vutshila bya maribye ya Khoisan.
Ehenhla ka xisirhelelo kuna tlharhi na xigiya leswinga khatakanisiwa swiva xilo xin’we. Leswi kumekaka eka xiphemu xale hansi. E henhla nyana ka foundation kuna xivumbeko xa oval shape of ascendance, laha tshaku rakona ringa endliwa hi xiluva xa King protea.
Swipetlu swa xiluva lexi xitshame hi xivumbeko xa triangle leswi tisaka emi ehleketweni vutshila bya Afrika. E henhla ka King protea kuna xinyenyani xa secretary bird laha hivumbirhi na protea swi endlaka mavele ya xona.
Xinyenyani lexi xa secretary bird xi tlakuse timpapa leswi hetisisaka xivumbeko xa oval shape of ascendance. Dyamu leri tlhavaka rile xikarhi ka timpiku ta xinyenyani xa secretary bird, leswi hetisisaka ascendance oval shape. Ku hlangana loku ka ti ovals letimbirhi leti hlanganaka swi nghenelela ku endla ntwanano wa swilo leswi leswi hetelelaka tani hi novel na vutumbuluxi lebyi byo saseka.Translated by Ike Ngobeni


text:
Xipalatsa
Xipalatsa xi mila enhoveni laha ku nga tlhuma swinene. Nsinya lowu wu mitwa yo tiyela kumbe ku tsindzihela swinene.[1]
Nhlamuselo[Lulamisa | edit source]
Loko vavasati va tshivela tihunyi ta murhi lowu, ti humesa makala yo tala lama tirhisiwaka ku ayina swiambalo hi ayini ya malahla. Emikarhini liya ya khale ku nga si va na gezi, vanhu a va tirhisa ayini ya malahla ku ayina tinguvu ta vona. Malahla lama a va ma kuma eka ndzilo lowu a wu tshiveriwile hi tihunyi ta misinya leyo tshindzihela tanihi xipalatsa, mondzo na yinwana misinya yo tsindzihela.[1]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Nsinya wa xipalatsa wu na tihunyi to sweka hi tona leti vatshiveri va tilavaka swinene. Timitsu ta nsinya wa xipalatsa ti tshungula vuvabyi bya nhloko na meno. Loko munhu a ri na vuvabyi bya nhloko kumbe meno u loveka timitsu kutani a nwa, a va a tshungulekile eka vuvabyi bya yena. Nsinya wa xipalatsa va wu tirhisa ku endla matshuri, mikombe, misi yo kandza hi yona mavele, tindyelo na swinwana.[1][2]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.
- ↑ Grant, R (2006). Sappi tree spotting: Lowveld, including Kruger National Park. Pretoria: Jacana Media (Pty) Ltd. p. 187.


text:
Xikhavi
Xikhavi xi tala ku mila enhoveni, etlhelo ka nambu. Xikhavi a xi na ndzhuti hikuva marhavi na matluka ya kona ma hangalakile. Mbewu ya xikhavi i yo tshwuka, yi tlhela yi tirhisiwa ku endla tiya.[1]
Nhlamuselo[Lulamisa | edit source]
Nsinya lowu a wu kumeki hi xitalo enhoveni tanihi leswi vatatana, vahloti xikan`we na varisi va tsemaka marhavi ya kona va endla mikhavi yo khayima swifuwo swa vona enhoveni.[1]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Vatatana va tsema marhavi ya murhi lowu va ya biya miti ya vona. Mhandze ya xikhavi ya hlwela ku bola loko yi celeriwile. Xikhavi na xona xi tirhisiwa ku vatla matshuri, mikombe, misi na swinwana. Mahanti ya murhi lowu ya tirhisiwa ku tshungula vuvabyi byo ba hi timbilu, xiongolelo, vuvabyi bya mahawu na ku pfula mbeleko eka vamanana. Mbewu kumbe mahanti ya swekiwa kutani ma nwiwa. Matluka ma tshungula vuvabyi bya nhloko loko u orhela na ku herisa swivavi hinkwaswo swa miri. Nkahelo wa matluka loko ma swekiwa wu tshungula switlhavi swa miri. Timitsu ti tshungula switlhavi swa miri, vuvabyi bya le ndzeni, ku lumalumiwa kumbe ku twa ku vava endzeni. Timitsu ta swekiwa kutani ta nwiwa..[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.


text:
131Dafita a eletshedzana na magota awe oṱhe a no langa vhanna vha tshigidi na a no langa vha ḓana. 2Ndi hone a tshi ḓivhadza vhathu vhoṱhe vha Israele a ri, “Arali ni tshi vhona zwi zwavhuḓi nahone zwi zwine Muṋe washu Mudzimu washu a zwi funa, nga ri rume vhaḓinḓa ha vha hashu vhaṅwe vhoṱhe shangoni ḽoṱhe ḽa Israele na ha vhotshifhe na Vhalivi vhane vha dzula navho miḓini yavho na mafuloni, vha ḓe vha kuvhangane na riṋe fhano. 3Nga ri yo dzhia mbulungelo ya Mudzimu washu i vhuye fhano kha riṋe, ngauri a ro ngo i londa misi ya Saulo.” 4Vhathu vhoṱhe vho kuvhanganaho vha tenda uri vha ḓo ita nga u ralo ngauri vhathu vhoṱhe vho vha vha tshi vhona zwi zwone.
5Ndi hone Dafita a tshi kuvhanganya Vhaisraele vhoṱhe, u bva mulamboni wa Shihoro masakhani a Egipita u swika Pharani ya Hamathi, uri vha yo dzhia mbulungelo ya Mudzimu Kiriathi Jiarimu. 6Dafita na Vhaisraele vhoṱhe vhe vha vha vhe nae vha ya muḓini wa Baala, une ḽiṅwe wa pfi Kiriathi Jiarimu, shangoni ḽa Juda, u yo dzhia mbulungelo ya Mudzimu Muṋe washu, o dzulaho kha khuluṋoni vhukati ha vhakherube, mbulungelo iyo i vhidzwa nga dzina ḽawe. 7Vha bvisa mbulungelo ya Mudzimu nḓuni ya Abinadaba vha i vhea kha gariki ntswa, ya endedzwa nga Uza na Ahio. 8
Dafita na Vhaisraele vhoṱhe vho vha vha tshi khou pembela nga nungo dzavho dzoṱhe phanḓa ha Mudzimu, hu tshi khou imbwa nyimbo hu tshi lidzwa dziharipa na madende na mirumba na ṋanga na dziphalaphala.
9Musi vha tshi swika luvhatani lwa Nakhoni phulu dza khukhulwa, Uza a isa tshanḓa a fara mbulungelo uri i si we. 10Muṋe washu a sinyutshela Uza, a mu vhulaha nge a farelela mbulungelo. A fela henefho phanḓa ha Muṋe washu. 11Dafita a vhilaela nge Muṋe washu a sinyutshela Uza. Fhethu afho na ṋamusi hu kha ḓi pfi Pheretse Uza (Phandula-Uza), nge Muṋe washu a tou fhandula Uza.
12Dafita a ofha Mudzimu musi uyo, a ḓivhudzisa a ri, “Mbulungelo ya Mudzimu ndi nga i ḓisa hani ha nṋe zwino?” 13Dafita a si dzhie mbulungelo uri a dzule nayo Muḓini wa Dafita. O tou i bvisela nnḓa a i isa nḓuni ya munna we a vha a tshi pfi Obede Edomo we a vha a tshi bva muḓini wa Gathi. 14Mbulungelo ya Mudzimu ya dzula henefho ya fhedza miṅwedzi miraru, Muṋe washu a shudufhadza muṱa wa uyo munna na zwoṱhe zwe a vha e nazwo.


text:
71
Ngedzino ndayo dza nduvho dza ndifho, ndi khethwa-khethwa:
2Tshifuwo tsha nduvho heyo tshi ṱhavhiwe sia ḽa devhula ḽa aḽiṱari, henefho hune ha ṱhavhiwa zwifuwo zwa tshiṱhavhelo tshi fhiswaho, malofha atsho a handululwe masia oṱhe maṋa a aḽiṱari. 3Mapfura atsho oṱhe a bvisiwe, a ṋekedzwe kha aḽiṱari: mapfura a mutshila na mapfura o tibedzaho miraḓo ya nga ngomu 4na tswio na mapfura adzo na phudwane ya tshivhindi. 5Tshifhe nga a fhise mapfura oṱhe kha aḽiṱari i vhe nduvho ya zwiḽiwa ine ya ṋekedzwa Muṋe washu. Ndi nduvho ya ndifho. 6Munna ufhio na ufhio wa muṱa wa vhotshifhe a nga ḓi i ḽa, hone i ḽelwe fhethu hukhethwa, ngauri ndi khethwa-khethwa.
7Hu na ndayo nthihi ine ya langa zwoṱhe, nduvho ya tshipfumelo na nduvho ya ndifho: ṋama ndi ya tshifhe ane a ṋekedza nduvho. 8Mukumba wa tshifuwo tshine tsha ṋekedzwa tsha vha nduvho ndi wa tshifhe ane a ṋekedza iyo nduvho. 9Nduvho ya thoro iṅwe na iṅwe ye ya bagwa ṋanḓoni kana ya bagwa nga pani kana nga ludongo ndi ya tshifhe we a i ṋekedza Mudzimu. 10Huno nduvho dza thoro dzoṱhe dzi songo bagwaho, dzi nga vha dzo vangwa mapfura kana dzo oma, ndi dza vhotshifhe vhana vha Aroni, vho fanela u kovhekana.
11
Ndayo dza nduvho dza vhukonani dzine dza ṋekedzwa Muṋe washu ngedzi:
12Arali munna a tshi ṋekedza nduvho heino i tshi vha nduvho ya u livhuha Mudzimu, hezwi a tshi ṋekedza tshifuwo tsha tshiṱhavhelo a ṋekedze na nduvho ya vhurotho vhu si na mbilisa: i nga ḓi vha mikonde midenya ya vhurotho ho itwaho nga vhukhopfu ho vangwaho mapfura a muolivi kana makokisi o ḓodzwaho mapfura a muolivi kana khekhe dzo itwaho nga vhukhopfu ho vangiwaho mapfura a muolivi. 13A dovhe a ṋekedze na mikonde ya vhurotho ho bagwaho vhu si na mbilisa. 14Kha nduvho iṅwe na iṅwe a ṋekedze Muṋe washu gaku; izwo ndi zwa tshifhe ane a dzhia malofha a tshifuwo a handulula aḽiṱari ngao.
15Ṋama ya itsho tshifuwo i ḽiwe ḽeneḽo ḓuvha ḽine ya ṋekedzwa ngaḽo; hu songo vha na ine ya sala ḽa vhuya ḽa tsha.
16Arali muthu a ḓisa nduvho ya u konana na Mudzimu a tshi khunyeledza muano kana i nduvho yawe ine a bvisa nga u tou funa, i ḽiwa yoṱhe musi une ya ṋekedzwa, huno ine ya sala i nga ḓi ḽiwa nga matshelo. 17Ṋama ine ya sala ya swika ḓuvha ḽa vhuraru i fhisiwe. 18Arali iṅwe yayo ya ḽiwa nga ḓuvha ḽa vhuraru, Mudzimu a nga si ṱanganedze nduvho ya uyo munna. Uyo munna ha nga ḓo vhuelwa nga iyo nduvho, i ḓo pfi yo kumala, ane a vhuya a i ḽa u ḓo vha o ovha mulandu. 19Arali iyo ṋama ya kwama tshithu tsho kumalaho, i songo tsha ḽiwa, nga i fhisiwe. Muthu o kumululwaho a nga ḓi ḽa iyo ṋama, 20hone arali muthu o kumalaho a i ḽa a songo tsha pfi ndi muṅwe wa vhathu vha Mudzimu. 21Naho muthu a ḽa ṋama ya iyo nduvho o ranga u kwama tshithu tsho kumalaho, tshi nga vha tshi tshi bva kha munna kana kha tshifuwo, a songo tsha vhalwa na vhathu vha Mudzimu.
22
Muṋe washu o ṋea Mushe ndayo hedzino, 23a tshi itela Vhaisraele:
O ri mapfura a kholomo kana nngu kana mbudzi a songo ḽiwa. 24Mapfura a tshidu kana tshifuwo tsho tou vhulawaho nga tshivhanda a songo ḽiwa, hone a nga shumiswa u ita zwiṅwe zwithu. 25Muthu ane a ḽa mapfura a tshifuwo tshe tsha ṋekedzwa Muṋe washu tsha vha nduvho ya zwiḽiwa a songo tsha vhaliwa na vhathu vha Mudzimu. 26
Hoṱhe hune Vhaisraele vha vha hone vha songo ḽa malofha a tshiṋoni kana tshifuwo. 27Muthu ane a pfuka uyo mulayo a songo tsha vhalwa na vhathu vha Mudzimu.
28
Muṋe washu o ṋea Mushe ndayo hedzino, 29a tshi itela Vhaisraele:
Muthu ane a ṋekedza nduvho ya u konana na Mudzimu o fanela u ḓisa tshipiḓa tshayo i vhe nduvho ya Muṋe washu. 30Nga a tou ḓisa nga zwanḓa zwawe i vhe nduvho ya zwiḽiwa. Nga a ḓise mapfura a itsho tshifuwo na tshiakha tshayo, a zwi ṋekedze Muṋe washu nga u tou zwi imisela nṱha, ndi nduvho ya u imiselwa nṱha. 31Tshifhe nga a fhise ayo mapfura kha aḽiṱari, hone tshiakha ndi tsha vhotshifhe. 32Tshizwa tshauḽa tsha itsho tshifuwo tshi bviswe tshi vhe mukovhe 33une wa ṋewa tshifhe ane a khou ṋekedza ayo malofha na mapfura a nduvho ya u konana na Mudzimu. 34
Tshiakha tsha itsho tshifuwo ndi tshifhiwa, tshizwa tshauḽa ndi tshi bviswaho tshine Muṋe washu a dzhiela Vhaisraele tsha ṋewa vhotshifhe. Hezwo ndi zwine Vhaisraele vha fanela u ṋea vhotshifhe misi yoṱhe.
35Hoyo ndi wone mukovhe wa zwiḽiwa zwi ṋekedzwaho Muṋe washu we wa ṋewa Aroni na vhana vhawe musi we vha vhumbwa vhutshifhe. 36Musi wonoyo Muṋe washu o laya Vhaisraele uri vha vha fhe mukovhe wonoyo wa nduvho ya zwiḽiwa. Ndi ndayo ine Vhaisraele vha fanela u i thetshelesa zwi tshi ya nga mirafho na mirafho.
37Hedzo zwino ndi dzone ndayo dza nduvho i fhiswaho na nduvho ya thoro na nduvho ya tshipfumelo na nduvho ya mulifho na nduvho ya musi hu tshi vhumbiwa vhotshifhe na nduvho ya u konana na Mudzimu. 38Ndi dzone ndayo dze Muṋe washu a ṋea Mushe nṱha ha thavha phangani ya Sinai, musi we a vhudza Vhaisraele uri vha ṋekedze nduvho dzavho.


text:
361Xikwembu xi vulavula na Ezekiele xi ku: “Wena munhu, vulavula ni tintshava ta Israele, u ti lerisa ku yingisa rito ra mina, 2hikuva mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ri, ndzi tiva hilaha valala va tona va ti sandzaka hakona, loko va ku: ‘Aháà! Swintshabyana leswi swa khale, sweswi, i swa hina!’ 3Hikokwalaho wena muprofeta byela tintshava leti leswaku mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ni rito eka tona; ndza swi tiva swinene leswaku ti hundzukile mananga, ti hlaseriwa hi valala lava humaka ematlhelweni hinkwawo; vaaki va matiko mambe va ti tekile ti va ta vona, va vulavula swo biha ha tona exikarhi ka va ka vona. 4Leswi ndzi swi byelaka tintshava ta Israele, mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi swi kongomisa ni le ka switsunga swa tiko rero, ni le ka minkova ya rona, ni le ka timbala ta rona, hikuva hinkwaswo swi hundzukile mananga layo chavisa ni miti ya kona i marhumbi ntsena. Tiko ra Israele ri hlaseriwile hi vanhu va matiko hinkwawo lama vandzakaneke na rona, kutani sweswi va ri hlekula. 5Kambe mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ri, ndzi lwa ni vamatiko lava, na vona va le Edomu hinkwavo, ndzi lwa na vona; ndzi va tshinya hi vukari bya mina lebyi pfurhaka, hikuva va titekerile tiko ra mina, va ku i ra vona, va ri karhi va tsaka swinene, va endlela ku kuma madyelo ya rona ya swifuwo ma va ya vona,Van'wana va ri: va endlela ku hlongola vaaki va rona va phangha swilo swa vona va sandza ni Vaisraele. 6Hikokwalaho wena muprofeta, vulavula ni tiko ra Israele, u byela lava akeke etintshaveni ta rona ni le switsungeni swa rona ni le minkoveni ya rona ni le timbaleni ta rona, leswaku mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ni rito eka vona leri nge: ‘Vamatiko va mi vangele tingana letikulu, kambe ndzi tiyimiserile ku va tshinya eku hlundzukeni ka mina lokukulu. 7Ndza tiyisa hi ku hlambanya leswaku vamatiko lava vandzakaneke na n'wina, na vona va ta vangeriwa tingana letikulu. Ndzi vula sweswo mina HOSI N'wini wa hinkwaswo.’
8“Yingisani n'wina tintshava ta Israele: Mirhi ya n'wina yi ta phaka marhavi, yi tswala mihandzu leyi nga ta dyiwa hi Vaisraele vanhu va mina, hikuva va ta vuya ku nga ri khale. 9N'wina tintshava, ndzi na n'wina, ndzi mi languta hi tintswalo, hikokwalaho mi ta tlhela mi rimiwa, ku byariwa mbewu eka n'wina. 10Ndzi ta andzisa vaaki va n'wina, va nga Vaisraele hinkwavo, vanhu va ta tlhela va tshama emitini, va pfuxa tindlu ta vona. 11Ndzi ta andzisa vanhu ni swifuwo swa vona laha ka n'wina, va kuma vana lavo tala. Mi ta tlhela mi va ni lava akeke ka n'wina ku fana ni khale; ndzi ta mi katekisa ku tlula ni le minkarhini leyi hundzeke, kutani mi ta tiva leswaku HOSI Xikwembu, hi mina! 12N'wina tintshava, swi tiveni: Ndzi ta pfumela leswaku vanhu va mina va Israele va famba-famba ehenhla ka n'wina; va ta mi fuma mi va tiko ra vona ra xiviri; laha ka n'wina, Vaisraele a va nga ha feriwi hi vana.
13“Mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ni rito eka tiko ra Vaisraele leri nge: ‘Vanhu va vula leswaku tiko ra n'wina ri dlaya vaaki va rona, ri lovisa ni vana va vona. 14Kambe mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ri: Tiko ra n'wina a ri nga ha dlayi vaaki va rona, ni vana va vona a ri nga ha va lovisi. 15A ndzi nga ha pfumeleli vamatiko ku mi khomisa tingana, a mi nga ha soriwi hi vanhu va tinxaka tin'wana, naswona a mi nga ha phiji varikwenu va wela hansi.Van'wana va ri: tiko ra n'wina a ri nga ha lovisi vana va n'wina Ndzi vula sweswo mina HOSI N'wini wa hinkwaswo.’ ”
16HOSI Xikwembu xi vulavula na mina xi ku: 17“Wena Ezekiele, u tiva leswaku loko Vaisraele va ha ri etikweni ra vona, va ri nyamisile hi mintirho ya vona ni mahanyelo ya vona; emahlweni ka mina a va nyamile ku fana ni wansati la nga masikwini ya yena ya n'hweti. 18Ndzi chululerile vukari bya mina ehenhla ka vona, hikuva a va halatile ngati etikweni ra vona, va ri nyamisa hi swikwembu swa vona swa hava. 19Ndzi va hangalasile va ya ematikweni va ya tshama exikarhi ka vanhu va tinxaka tin'wana, ndzi va ba hikwalaho ka mahanyelo ya vona ni swiendlo swa vona. 20Kambe loko va fikile ematikweni, va sorisile vito ra mina lero hlawuleka, ku kondza loko vamatiko va hlamala va ku: ‘Vanhu lava i va HOSI Xikwembu, kambe va susiwile etikweni ra xona!’ 21Ndzi twile ku vava hikwalaho ka vito ra mina lero hlawuleka, leri Vaisraele va ri soriseke ematikweni lawa va nga yisiwa eka wona.
22“Wena Ezekiele, vulavula na Vaisraele, u va byela leswaku mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ni rito eka vona leri nge: Leswi ndzi swi endlaka, a ndzi swi endli hikwalaho ka n'wina, kambe hikwalaho ka vito ra mina lero hlawuleka, leri mi ri soriseke exikarhi ka matiko lawa mi yisiweke eka wona. 23Ndzi ta basisa vito ra mina lerikulu, hikuva mi ri sorisile exikarhi ka vamatiko; kambe loko ndzi ta va ndzi kombisile ku hlawuleka ka mina emahlweni ka vamatiko lava, va ta tiva leswaku HOSI Xikwembu, hi mina! Ndzi vula sweswo mina HOSI N'wini wa hinkwaswo. 24N'wina Vaisraele, ndzi ta mi hlengeleta mi huma ematikweni ya vanhu vambe, ndzi mi vuyisa etikweni ra n'wina. 25Ndzi ta mi xuva hi mati layo tenga, kutani thyaka leri mi nga tivangela rona hi ku gandzela swikwembu swa n'wina swa hava, ndzi ta ri susa hinkwaro. 26
Ndzi ta mi nyika timbilu letintshwa, ndzi mi avela ni moya lowuntshwa; ndzi ta susa timbilu ta n'wina to nonon'hwa kukota maribye, ndzi mi nyika timbilu leto olova leti yingisaka. 27Ndzi ta mi nyika moya wa mina, kutani wu ta mi fambisa etindleleni ta mina, wu mi dyondzisa ku hlayisa milawu ya mina. 28Mi ta tshama etikweni leri ndzi ri nyikeke vatata wa n'wina, mi va vanhu va mina, na mina ndzi va Xikwembu xa n'wina. 29Ndzi ta mi kutsula, mi hambana ni swilo hinkwaswo leswi a swi mi nyamisa. Ndzi ta mi nyika swakudya leswo tala, kutani a ku nga ha vi na ndlala etikweni ra n'wina. 30Mirhi ya n'wina yi ta veka mihandzu leyo tala, mi pfuna ni mavele, leswaku vamatiko va nga ha mi soli hi ku mi vona mi ri etindlaleni. 31Mi ta anakanya mahanyelo ya n'wina layo biha ni mintirho ya n'wina leyi nga tsakisiki, kutani mi ta tisola hikwalaho ka swidyoho swa n'wina ni manyala lawa mi ma endleke. 32Mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ri, leswi ndzi swi endlaka, a ndzi swi endli hikwalaho ka n'wina; khomani hi tingana n'wina Vaisraele, mi hundzuka emahanyelweni ya n'wina.”
33HOSI N'wini wa hinkwaswo ú vurisa sweswo ú ri: “Siku ndzi nga ta susa leswi swi mi nyamisaka, mi hambana ni swidyoho swa n'wina hinkwaswo, ndzi ta mi vuyisa mi ta tshama emitini ya n'wina, mi pfuxa tindlu ta kona. 34Masimu lawa a ma hundzukile mafusi ma ta tlhela ma rimiwa; vahundzi va ndlela a va nga ha voni nhova ntsena etikweni ra n'wina. 35Kutani va ta ku: ‘Tiko leri, a ri hundzukile mananga, kambe sweswi ri fana ni ntanga wa Edeni; miti ya rona a yi hirimuxiwile yi hundzuka marhumbi layo chavisa, kambe sweswi yi ni vanhu, i makhokholo!’ 36Kutani vanhu lava saleke ematikweni lama vandzakaneke na n'wina, va ta tiva leswaku mina HOSI ndzi pfuxile miti leyi a yi ri marhumbi, ndzi tlhela ndzi rima masimu lawa a ma hundzukile mafusi. Hakunene leswi ndzi ta swi endla, ku vula mina HOSI!”
37HOSI Xikwembu xi vurisa sweswo xi ri: “Ndzi ta tlhela ndzi pfumelela Vaisraele ku ndzi khongela va kombela ku pfuniwa, kutani ndzi ta hlamula hi ku va andzisa kukota ntlhambi wa swifuwo. 38Miti leyi sweswi yi nga marhumbi, yi ta tala hi vanhu, va kota mintlhambi ya swifuwo swa magandzelo leyi tataka muti wa Yerusalema hi nkarhi wa minkhuvo. Kutani va ta tiva leswaku HOSI Xikwembu, hi mina!”