text:
61
Ḽiṅwe ḓuvha nga Sabatha Yesu o vha a tshi khou buḓekanya vhukati ha masimu a goroi. Vhafunziwa vhawe vha thoma u ṱhukhula-ṱhukhula ṱhotshe dza goroi vha tshi swoṱa nga zwanḓa vha tshi ḽa. 2
23:12
Ndi hone vhaṅwe Vhafarisei vha tshi vhudzisa vha ri, “Khezwi ni tshi ita zwine zwa lwa na mulayo wa Sabatha?”
3
Liv. 24:5-9
Yesu a tshi fhindula a ri, “Kani-ha a ni athu vhala zwiḽa zwa musi Dafita na khonani dzawe vho farwa nga nḓala? 4Ndi amba zwiḽa zwa musi a tshi dzhena nḓuni ya Mudzimu a dzhia vhurotho he ha vha ho no sumelwa Mudzimu, ngeno mulayo u sa tendi muthu a tshi ḽa musumo hoyo arali vhe si vhotshifhe fhedzi – hone vhonani zwe Dafita a ita: o ri u ḽa uho vhurotho a vhuya a ṋea na khonani dzawe.”
5U fhedza mafhungo Yesu a ri, “Mubebwa-nga-muthu na yone Sabatha ndi Ene Muṋe wayo.”
6
Ḽiṅwe ḓuvha nga Sabatha Yesu a dzhena sinagogoni, a funza. Henefho ho vha hu na munna o holefhalaho tshanḓa tshauḽa. 7Zwino ha vha hu na vhaṅwe vhaḓivhi vha Mulayo na Vhafarisei vhe vha vha vho dzula vho lalela Yesu uri vha vhone arali a tshi ḓo fhodza muthu nga Sabatha uri vha kone u mu hwelela. 8Hone Yesu o vha a tshi ḓivha zwe vha vha vha tshi khou zwi humbula, a mbo vhidza uyo munna o holefhalaho tshanḓa a ri, “Iḓani ni ime ngeno phanḓa ha vhathu.” Uyo munna a takuwa a yo ima phanḓa. 9Yesu a vha vhudzisa a ri, “Ndi zwifhio zwine mulayo wa tenda nga Sabatha? Ndi u tonda kana ndi u vhaisa naa? Ndi u tshidza muthu kana ndi u mu vhulaha?” 10A tshi ralo a vha lavhelesa vhoṱhe, a konou amba na uyo munnaDziṅwe ṱhanzi dza kale dzi ri, “a konou amba na uyo munna ó dinalea a ri,” a ri, “Onyolosani tshanḓa tshaṋu.” Ene a mbo tshi onyolosa, tsha vhuelela ngonani. 11
Hone vhone vha sinyuwa lwe vha pfa na ṱhoho dzi tshi tou rema, vha thoma u luka maano a zwine vha nga ita Yesu.
12
Misi iyo Yesu a yo rabela thavhani, a fhedza vhusiku hoṱhe a tshi khou rabela Mudzimu. 13
Mar. 6:30
Luk. 9:10
11:49
17:5
22:14
24:10
Mish. 1:2,21-22,26
2:42
Ḽi tshi tsha a vhidza vhafunziwa vhawe, a konou ta vha 12 a ri vha pfi vhaapostola.Vhaapostola ndi vhaḓinḓa vha khosi. 14
Joh. 1:40-44
Madzina a vhenevho vhaapostola vha 12 ngea: ndi Simoni (we Yesu a ri u pfi Pitrosi), na murathu wawe Andrisi, na Jakopo, na Johanisi, na Filipi, na Batholomio, 15na Matiosi, na Thomasi, na Jakopo ṅwana wa Alifiosi, na Simoni a no pfi Muhali-wa-Mudzimu, 16na Judasi ṅwana wa Jakopo, na Judasi Iskariote we a vho ḓo fheṱa Yesu.
17Musi Yesu a tshi tsa navho thavha, a ima fhethu ho itaho mudavhi. Henefho ho vha hu na vhafunziwa vhawe vha re na tshivhalo na gogo ḽihulu ḽa vhathu, vhaṅwe vhavho vha tshi bva hoṱhe kha ḽa Judia na Jerusalema, vhaṅwe vha tshi bva thungo dza Tiro na Sidoni tsini ha lwanzhe. 18Vhathu vhenevho vho vha vho ḓa u pfa Yesu a tshi funza khathihi na u fhodziwa malwadze avho. Na vhe vha vha vha tshi tambudzwa nga thuṅwa dza Saṱhane vha ḓa vha fhodzwa. 19
Vhathu vhoṱhe vho vha vha tshi tama uri vha mu kwame, ngauri khae ho vha hu tshi bva maanḓa e a vha fhodza vhoṱhe.
20
Yesu a lavhelesa vhafunziwa vhawe a ri,
“Mashudu inwi ni si na tshaṋu;
muvhuso wa Mudzimu ndi waṋu!
21
Jer. 31:25
Mashudu inwi ni na nḓala;
ni ḓo fushwa!
Mashudu inwi ni lilaho zwino;
ni ḓo takala!
22
15:18-20
Mat. 5:11
10:22
Mish. 5:41
Rom. 8:17
1 Pit. 4:13-14
Ni na mashudu arali
vhathu vha tshi ni vhenga,
vha tshi ni landula,
vha tshi ni sema,
vha tshi ni shata tshika
nge na vha vha Mubebwa-nga-muthu!23
24
Jak. 5:1Luk. 16:25
“Hone ni ḓo zwi vhona inwi no pfumaho zwino,
ngauri no no ḓi ḓiphiṋa kale!
25
Ni ḓo zwi vhona inwi vhane zwino na ḽa na fura;
ni ḓo fa nga nḓala!
Ni ḓo zwi vhona inwi ni takalaho zwino;
ni ḓo lila na tou honḓa!
26
Jer. 5:31
Ni ḓo zwi vhona inwi ni khoḓwaho nga vhathu vhoṱhe;
na vhomakhulukuku wavho vho ḓi khoḓa
vhaporofita vha khole-khole nga u ralo.”
27
“Ndi vhudza inwi vhathetshelesi ndi ri:
“Funani maswina aṋu,
tondani vha ni vhengaho,
28shudufhadzani vha ni teketelaho,
ni rabelele vha ni tambudzaho.
29
“Arali muthu a ni rwa nga mpama, mu ṋekedzeni na luṅwe luṱaha; arali muthu a ni dzhiela badzhi yaṋu, mu litsheni a dzhie na hemmbe. 30Arali muthu a ni humbela tshithu ni mu ṋee, muthu a dzhia tshithu tshaṋu ni songo tsha tshi vhila. 31Zwine na funa vhaṅwe vha tshi ni ita, na inwi ni vha ite-vho zwenezwo. 32Arali ni tshi funa vha ni funaho fhedzi, ni tshee no fanela u pfufhiwa shuu? Hufha na vhatshinyi vha tshi ḓi funa vha vha funaho-vho! 33Arali na tevhedza ḽa uri mutondi u tonda mutondi ngae, ni tshee no fanela u pfufhiwa shuu? Hufha na vhatshinyi vha tshi ḓi ralo-vho? 34Arali ni tshi hadzima avho fhedzi vhane na ḓivha uri vha ḓo lifha, ni tshee no fanela u pfufhiwa shuu? Hufha na vhatshinyi vha tshi ḓi hadzimana nga u ḓivha uri vha ḓo ḓi dovha vha lifhelana! 35
Inwi funani maswina aṋu. Musi ni tshi tonda vhathu kana ni tshi vha hadzima tshithu ni songo ima kha ḽa uri u fha ndi u fhahea; tenda Mudzimu a tshi ḓo ni ṋea pfufho khulu; ni ḓo tou vha vhana vha Waṱaḓuluṱaḓulu; hufha Ene a tshi ḓi tonda na vha sa livhuhi na vhavhi. 36Na inwi khathutshelanani unga Khotsi aṋu a tshi ni khathutshela.
37
Mar. 11:25-26
“Ni songo haṱula vhaṅwe, ndi hone Mudzimu a sa nga ni haṱuli; ni songo laṱa vhaṅwe, ndi hone Mudzimu a sa nga ni laṱi; hangwelani vhaṅwe, ndi hone Mudzimu a tshi ḓo ni hangwela. 38
Mish. 20:35
Ṋeani vhaṅwe, ndi hone Mudzimu a tshi ḓo ni ṋea-vho; u ḓo ni ṋea muelo wo ḓalaho, o u sungusedza a u gadela wa ita muṱumba a konou ni ṋea. Muelo une na elela vhaṅwe ngawo na inwi Mudzimu u ḓo ni elela ngawo.”
39
Ndi hone Yesu a tshi vha fanyisedzela a ri, “Hu na bofu ḽine ḽa nga sumbedza ḽiṅwe nḓila vhuvhili havho vha sa wele dindini naa? 40
Mufunziwa ha fhiri mufunzi wawe; a nga tou ri musi a tshi vuledza pfunzo dzawe, a lingana nae zwawe.
41“Khezwi ni tshi kona u sedza lufhanza lu re iṱoni ḽa murathu waṋu ngeno danda ḽi re iṱoni ḽaṋu ni sa ḽi londi? 42Nṋa u nga amba hani na murathu wau wa ri, ‘Murathu, litshani ndi ṱomole lufhanza lu re iṱoni ḽaṋu,’ ngeno danda ḽi re iṱoni ḽau u sa ḽi londi? Ṋowa ndi iwe! Thoma u bvisa danda ḽi re iṱoni ḽau, ndi hone u tshi ḓo kona u vhona zwavhuḓi u tshi ṱomola lufhanza lu re iṱoni ḽa murathu wau.
43
“Muri wavhuḓi a u aṋwi mitshelo i vhavhaho; zwi ḓi nga muri u vhavhaho u sa aṋwi mitshelo i ḓifhaho. 44Muri muṅwe na muṅwe ri u ḓivha nga mitshelo yawo; kani-ha mahuyu ni a fula kha muunga? Nḓirivhe dzi a fulwa kha luanakha kani? 45Muthu muvhuya u bvisa zwithu zwivhuya zwi re tshisikuni tsha mbilu yawe, na muthu muvhi u ḓi bvisa-vho zwithu zwivhi zwi re tshisikuni tsha mbilu yawe. Tshe mulomo wa amba ndi tshe mbilu ya amba.
46
“Khezwi ni tshi ri ni tshi amba na Nṋe na sokou ri ‘Muṋe washu! Muṋe washu!’ ngeno ni sa iti zwine nda amba? 47
Muṅwe na muṅwe ane a ri u ḓa kha Nṋe a pfa zwine nda amba, a ya a zwi ita, ndi ḓo ni vhudza uri u fana na nnyi: 48U fana na muthu we a ri a tshi fhaṱa nnḓu a tou bwa vhukuma a tea kha lutombo. Mulambo wa ḓa wo ḓala wo tou pha, wa thudza iḽa nnḓu, fhedzi i sa vhuye ya dzinginyea, vhunga yo fhaṱwa ya khwaṱha. 49Hone ane a ri u pfa zwine nda amba a si zwi ite, u fana na muthu ane a sokou fhaṱa nnḓu kha muṱavha a songo bwa na muteo; musi mulambo u tshi ḓa wo ḓala wa i thudza ya mbo ḓi fhasi huru.”


c: text/html

text:
421Uyo munna a nnzhia a nnyisa muṱani wa nnḓa thungo ya devhula a nnzhenisa muṱani a ntshimbidza nda ya rumuni yo lavhelesaho muṱa wa nnḓa, i re devhula ha iyo nnḓu. 2Vhunavha hayo ho vha hu maga a ḓana sia ḽa devhula, u aṱama e maga a 50. 3Nnḓu iyo yo vha yo vhandekana na tshikhala tsha maga a 20 tshi re tsini ha guḓa ḽa ngomu, na tshipiḓa tsha muṱa wa thembele tsho vhandekanaho na guḓa ḽa nnḓa. Yo vha i na zwitizi zwiraru. 4Phanḓa ha dzirumu ho vha hu na mukoto wa vhuphara ha maga a fumi nga ngomu na vhunavha ha maga a ḓana, vothi ḽawo ḽo vha ḽo sedza devhula. 5Rumu dza nṱha dzo vha dzo sekena ngauri idzo nnḓu dzo vha dzo dzhielwa vhuphara nga zwitizi, dza sekena u fhira dza fhasi kana dzi re vhukati ha nnḓu, 6vhunga dzo vha dzo fhandekanywa nga zwitizi zwiraru, dzi si na phuphu dzi no nga dza muṱa. Ndi zwe dza vha dzo sekena u fhira dza fhasi kana dza vhukati dzi re fhasi hadzo. 7
Luvhondo lwa nnḓa lwo vhambelaho na idzo rumu, lwa lavhelesana nadzo sia ḽiḽa ḽa muṱa wa nnḓa, vhunavha halwo ho vha hu maga a 50. 8Vhunavha ha dzirumu dzo lavhelesaho muṱa wa nnḓa dzo ṱangana ho vha vhu maga a 50, ngeno sia ḽo lavhelesaho thembele vhu maga a ḓana. 9Rumu dza fhasi dzo vha dzi na muṋango sia ḽa vhubvaḓuvha u tshi dzhena u tshi bva muṱani wa nnḓa.
10Ngomu ha luvhondo ludenya lwa muṱa wa nnḓa, sia ḽa tshipembe u lavhelesana na muṱa wa nnḓu, ho vha hu na dzirumu. 11Ho vha hu na luḓila lu re phanḓa hadzo, u ḓi nga dzirumu dzo fhaṱwaho sia ḽa devhula; dzo vha dzi na vhunavha na vhuphara vhu eḓanaho, dzi tshi fana miṋango na mahothi adzo, ngomu na nnḓa. 12Dzo vha dzi tshi nga miṋango ya rumu dza devhula, hú na muṋango muthihi magumoni a luḓila luṅwe na luṅwe, u vhambela na mutsheṱo wa vhubvaḓuvha musi muthu a tshi dzhena. 13
Uyo munna a mmbudza a ri, “Dzirumu dza devhula na dza tshipembe dzo lavhelesaho muṱa ndi rumu khethwa, hune vhotshifhe vhane vha swika phanḓa ha Yahavee vha ḓo ḽa zwikhethwakhethwa. Ngomu hadzo hu ḓo vhewa zwikhethwakhethwa: nduvho ya thoro na nduvho ya u pfumelelwa vhutshinyi na nduvho ya ndifho, ngauri fhethu hafho ndi hukhethwa. 14
Vhotshifhe vha vhuya vha dzhena Hukhethwa a vha bvi kana vha dzhena muṱani wa nnḓa vha sa athu bvula zwiambaro zwine vha shumela vhathu vho zwi ambara, ngauri izwo zwiambaro ndi zwikhethwa; vha fanela u ambara zwiṅwe vha sa athu ya fhethu ho itelwaho vhathu.”
15Musi uyo munna o no fhedza u ela thembele nga ngomu, a nnzhia a nnyisa khoroni ya vhubvaḓuvha, a ela u adza hoṱhe ha muṱa. 16A thoma u ela sia ḽa vhubvaḓuvha nga luṱanga lwawe lwa u ela: zwo ṱangana zwoṱhe zwa ita maga a 500 nga luṱanga lwa u ela. 17A konou ela sia ḽa devhula: zwa ita maga a 500 nga luṱanga lwa u ela. 18A konou ela sia ḽa tshipembe: zwa ita maga a 500 nga luṱanga lwa u ela. 19A monela sia ḽa vhukovhela a ela maga a 500 nga luṱanga lwa u ela. 20A ela mutsheṱo woṱhe wo fhaṱeledzaho masia oṱhe maṋa: vhunavha maga a 500, vhuphara maga a 500, u tshi fhandekanya zwikhethwa na swi si zwikhethwa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Goatfish
Vito ra ntolovelo ra xindyangu
Goatfish
Vito ra xi science
Mullidae
Size
Ku fika eka 60 cm, ahintolovelo 35 cm.
Nhlamuselo
Yina miri woleha, yiva naphere ya timhondzo nyana laha tlhelo ka nomo. Yiva na fin ya xivumbeko xa foroko, magwaru lamakulu kasi ti dorsal fins ti hambanyisiwe kahle. Muhlovo wa yona wa hambana kusuka eka silivhere na ntima kuya eka xitshopani yo hatimela swinene.
Vuxokoxoko
Ndyangu wa yona wukule kufika eka 6 na tinxaka ta 55. Yidya le hansi swinene eka mati ya lwandle. Yitirhisa swimhondzwani swayona kuva yilava swakudya e sandini. Yikota nova yikoka leti ta xisati loko yiri eka courtship. Yikumeka eka swintlawani leswintsongo loko yiri ku hloteni ka swakudya. Minkarhi yinwana yilandzeleriwa hi tinhlampfi leti nga koteku ku hlota. Ya tshikela matandza.
Swakudya
Yidya swihadyani leswintsongo swale matini na leswi swihanyaka eka swimilani swale matini.
Kuhangalaka
Yikumeka eka maxelo hinkwawo nale malwandle hinkwawo ya laha misaveni.
Common species
Blacksaddle goatfish - Parupeneus rubescens
Double-bar goatfish - Parupeneus bifasiatus
Flame goatfish - Mulloides vanicolensis


text:
Needlefish
Dzina
Needlefish
Alias
Halfbeaks, Houndfish
Dzina la Tshisaitsi
Belonidae
Tshivhumbeo
U swika kha 95 cm, yo linganelaho ndi 30 cm
Ṱhaluso
Ndi ndapfu ya vha na muvhili wa cigar na ṱhoho ya luṱoswi. Ya vha na ṱhaha dzine dza vha na zwithu zwiṱuku zwo no nga maṋo. Mitshila yoṱhe yo lavhelesa murahu. Aina mutshilitshili. Nga muvhala dzoṱhe ndi siliva tshena na muvhala wa lutombi, mutsu kna mudala nga nnṱha.
Nḓivho yo Ḓoweleyaho
Muṱa wa Belonidae ndi 10 ya vha na tshaka dza 34. I wanala tsini na mathomoni a lwanzhe. Mivhala tshinwe tshifhinga iya vha yo dzumbamaho. Dzi ya kona u ṱhobila maḓini musi yo tshuwa. Dzi hula zwavhuḓi dzo no tou vha khulwane. Dzi ya kudzela makumba.
Kuḽele
Dziḽa dzi plankton musi dzi tshi kha ḓi vha ṱhukhu, dzo no hula dza ḽa khovhe dza ḽa na crustaceans.
Zwigwada zwo Ḓoweleyaho
Tropical halfbeak - Tylosurus crocodilus


text:
Pisalema ya Davhida loko a ri emananga ya Yuda.
631
We Xikwembu, u Xikwembu xa mina, ndza ku lava,
ndzi ni torha ra wena.
Mina hi xiviri xa mina ndza ku rilela,
ku fana ni misava leyi omeke loko yi rilela mati.Van'wana va ri: emisaveni leyi omeke, leyi rilelaka mati
2Ndzi ku langutile eTempeleni ya wena,
ndzi vona matimba ya wena ni ku dzuneka ka wena.
3Hikokwalaho ndzi ta ku dzunisa hi nomo wa mina:
Rirhandzu ra wena ri tsakisa ku tlula vutomi!
4Ndzi ta ku tlangela vutomi bya mina hinkwabyo;
ndzi ta ku khongela ndzi tlakusile mavoko.
5Ndzi titwa ndzi tsakile, onge ndzi lo dya nyama yo nona,
kutani ndzi ba nkulungwana ndzi ku dzunisa.
6Loko ndzi etlele, ndza ku anakanya,
vusiku hinkwabyo ndzi vulavula na wena hi ku khongela.
7Hakunene mupfuni wa mina hi wena,
kutani ndzi yimbelela ndzi tsakile ehansi ka timpapa ta wena.
8Ndzi namarhela wena hi mbilu ya mina hinkwayo,
hikuva voko ra wena ra matimba ra ndzi hlayisa.
9Kambe lava ringetaka ku ndzi dlaya,
a ku rhange vona va ya exivandleni xa vafi.
10A va dlawe hi tlhari,
mintsumbu ya vona yi dyiwa hi makoti.
11Mufumi wa tiko a a titsakele eka Xikwembu;
hinkwavo lava tinyiketeke eka xona, a va xi dzunise,Kumbe: hinkwavo lava hlambanyaka hi vito ra mufumi loyi, a va n'wi dzunise
kambe lava hembaka a va miyetiwe!


text:
Rimbewu na malembe hiswona switirhisiwaka ngopfu eka xiyimo eka rixaka ra Vatswana. Leswi aswi kombisiwa ngopfu hitindlela totala: vavanuna na vavasati avnga tshami eka ndzhawu yin’we loko kuri na tinhlengeletano; xikan’we na tindzhawu tin’wana, e.g. eka kgotla (council-place), ayiri ya vavanuna ntsena.
Vana va majaha, naswona hi minkarhi yin’wana vaha, tsakeriwa, naswona wansati loyi a tswalaka vanhwenyani ntsena anga xiximiwi. Akuri na ku hambana eka ku nyikana mintirho, laha kungana mintirho yokarhi leyi nyikiwaka vanhu va rimbewu rokarhi. Wansati wa Mutswana a tekeriwa hansi nakona a fanele kuva a nyikiwa swileriso hi vavanuna (tata wa yena, boti kumbe malume kufikela aya tekiwa; nuna wayena kumbe boti wa nuna).
Vavasati avanga katsiwi eka tinhlengeletano ta tipolotiki xikan’we naya swavukhongeri. Malembe na wona ayari na xiave eka ku hambanyisiwa loku. Kufana na vanhu van’wana lava vulavulaka ririmi ra Bantu, Vatswana ava fanele kuva va hlonipha xikan’we naku yingisela lavakulu ka vona, vavitaniwa tatana (rra kumbe ntate) kumbe mhani (mme); loko wotsandzdeka ku endla sweswo awu xupuriwa. Ku hlonipha lavakulu aswi hundza eka muti wakwe kuya eka vaaki.
Vana ava hlengeletiwa kuya hi vukulu bya miri wa vona: kusukela eku tswariwa kuya eka malembe ma 2 (masea); 3 kuya eka 8 (banyana); vafana (basemane) na vanhwenyani (basetsana) va 9 kuya eka 13; naswona kusukela eka 14 kuya fikela loko vaya eka xiyimo xo ringana vukhomba (magwane, majafela kumbe maphatisi).
Vafana eka maphatisi ava ambala swiambalo swohlawuleka kutani vayimbelela tinsimu xikan’we naku cina eka tinhlengeletano to hambana hambana loko vari eka malembe lawa, naswona avari na ntshuxeko, ngopfu ngopfu eka timhaka ta masangu. Hinkarhi lowu, ava teka nkarhi woleha vari eku riseni ka tihomu. Vanhwenyani vata pfuneta hiku kelela mati, vatlhokola kumbe ku kandza mavele, kululamisa swakudya, vakukula tiyindlu kutani vahlayisa vana lavantsongo.
Ku ringanela kuva u ringana kuya yimbisiwa (mophato) swikombisa kukula ka munhu. Kuyimbisiwa (mophato) swikatsa vavanuna na vavasati va malembe lawa ya ringanaka lava yimbisiwaka hinkarhi wun’we. Kuya hi ndzhavuko madlala/vukhomba wuta yimisiwa hi hosi endzhaku ka mune kuya eka nkombo wa malembe, loko vana va vafana na vanhwenyani lavanga exikarhi ka malembe ya 6 kuya eka 20, ava yimbisiwa. Ntirho wa mophato hi xitalo wukatsa xirho xa muti wale vuhosini lexi tekiwaka tani hi murhangeri.
Malembe lawa yanga hundza madlala awu endleriwe vavanuna laha awu heleketiwa hiku yimbisiwa leswitivekaka hi, bogwera. Hiva 1930s, hambiswitano, mintirho leyo tani se ayinyamalarile, ngopfu ngopfu hikwalaho ka Vavuri va rito lava ava fikile avaswiteka swiri swahava kutani vahlohletela tihosi kuva ti switshika kutani vaswiyirisa.
Mhaka nkulu eka timhaka ta madlala ka bogwera akuri kuva kuyimbisiwa naku vekiwa e xihundleni ka majaha e nhoveni. Loko vari le ngomeni, swigwamatshuku swi vekiwa eka swiyimo swotika swinene, laha swi dyondzisiwaka ku kondzelela hambi switika, milawu, ndzhavuko na maendlelo ya xintu. Vanhwenyani navona vayisiwa evukhombeni, eka ntirho lowu vuriwaka (bojale) lowu khomeriwaka e kaya. Leswikatsaka ku cina, ku khankha kukatsa naku funghiwa laha mathangeni.
Evukhombeni swikhombani swa panichiwa naku vekiwa eka swiyimo swotika swinene, kutani swikuma swiletelo eka mintirho yale kaya na vurimi, swa masangu xikan’we na matikhomelo eka vavanuna. Munhu un’wana na un’wana loko a vuya e ngomeni a vuya a nyikiwa vito hi hosi ya ngoma yoleyo, hi xitalo ariva rifambelana na leswi humelelaka hinkarhi walowo, ku fana na timpfula toka tinga tolovelekangi na dyandza. Ntirho lowu wa ngoma (mophato) wu hlayisile vito leri kusukela kwalano.
Munhu anga tekiwi a kurile naswona anga pfumeleriwi ku teka kumbe kutekiwa kufikela yaisiwa e ngomeni (mophato). Swirho swa ngoma aswitirha, eka vavanuna, va tlegiwa valwa, kambe aku tlhela kuva na vuxaka bya kahle swinene eka tintangha. Kuva na moya waku hanyisana kun’we xikan’we na kutinyungubyisa hikuva vayile e ngomeni: ku kombisa ku hlonipha hi loko un’wi vitana hi vuto rale ngomeni ku tlula kun’wivitana hi vito leri anga tswariwa na rona.
Swigwamatshuku aswi languteriwa ku hlonipha vanhu lavanga ya engomeni kusungula, leswaku navona vata hloniphisiwa xisweswo hi lava ntsongo eka vona. Loko kuri na lava vanga tlula milawu kumbe swipimelo leswi fambisanaka na ngoma akuri na khoto laha swirhalanganya swotani a swi lulamisiwaka kona laha na lavanga rhangela ngoma vanghenelelaka.
Hambi leswi akuri na kuringeta swinene hi vavuri va rito va vakriste lava avari kona leswaku ku herisiwa ngoma ekusunguleni ka 20th century, kufikela namuntlha kahari naku tlakuka ka nhlayo ya ngoma eka rixaka ra Vatswana, tani hileswi kungana votala lavanga amukela tidyondzo leti kumekaka engomeni naleswaku ati vutisiwi.
Ngoma yi hundzuke xikombiso xa vutitivi hitindlela timbirhi: vanhu vativona vari Vatswana hikuva va yimbisiwile hindlela ya Xitswana; xa nkoka swinene, hileswaku kuna kutinyungubyisa kokarhi loko munhu a yimbisiwile laha swinwinyikaka vutitivisi bya xi Afrika, naswona vantshwa lava tsandzekaka kuya e ngomeni vatekiwa vangari ma Afrika.
Maendlelo lawa ya landzelela maendlelo lawa ya fanaka na lawa aya tirhisiwa khale, kambe va cinca kantsongo kuya hi leswi swilo swa manguva lawa swiendlisiwaka xiswona, ku tlula switirhisiwa swa khale.Translated by Ike Ngobeni


text:
Swilo leswi endlaka xivumbeko xa tipolotiki ta ndzhavuko swaha kumeka swinene e matiko xikaya. Minhlangano loyintsongo i muti (mudi), ndyangu kumbe ntlawa wa mindyangu leyinga longoloka swin’we, leyi hanyaka swin’we eka nhlengeletano wa tindlu ta rhandavula. Muti (mudi) e hansi ka mukoma, tatana wa muti i xirho xankoka swinene emutini (mudini).
Ku siviwa ka mukoma switala kuva swiya hi ngati e mutini laha munhu a siyeriwaka xitulu lexi, kambe mpfumelelo wufanele kuva wu nyikiwa hi hosi (khosi) ya ntlawa walowo lowu muti lowu wu welaka ehansi ka wona. Mukoma hiyena a tisaka milawu xikan’we na nhlayiso wa muti (mudi).
Milawu ya yena yihelela kwala mutini naswona u ahlula milandzu leyi humelelaka exikarhi ka swirho swa muti (mudi), naswona nkateko lowu angana wona wu pimiwe kufikela ka timfanelo taku langutela ku hloniphiwa, anga tirhi mintirho ya laha kaya xikan’we naku xiximiwa hi swirho swa muti (mudi). Eka mintirho ya xinawu u pfuniwa hi swirho swin’wana swa huvo (khoro).
Maendlelo ahi lawa yangana swipimelo, naswona akuna ku hlawula: endzhaku ka njhekanjhekisano eka mhaka yokarhi, mukoma hi yena a tekaka xiboho kutani a ahlula ehenhla ka mhaka yaleyo, leswi switalaka kuva swi tsakisa votala eka huvo yoleyo. Loko anga kumani hi miehleketo na khorho (khoro), uta ringeta kuva ava endla leswaku va yima na yena kuya hi vonelo ra yena.
Loko switsandza kwalano, mhaka yi hundziseriwa eka lavakulu lavangana matimba yo tlula yena. Leswi aswi talangi kuhumelela, tani hi leswi maendlelo ya Xivenda ya olovaka naswona yatshama yarikarhi ya kombisa ku fikelela xintshunxo. Mimiti (midi) yotala kusuka e kavhelo e hansi ka ndhuna, leyi mikateko, mintirho na matimba yayena yiyelanaka na ya mukoma, ohi xiyimo xale henhla.
U pfuniwa hi huvo ya tinhloko ta miti (midi), xikan’we na van’wani vavanuna lavakulu va muti (mudi) wa yena. Va rixaka (lushaka),vanhu lava humaka eka tindzhawu tohambana hambana, ehansi ka vulawuri bya hosi yin’we, vale ka xiyimo xa vunharhu, naswona laha i vandla lerikulu eka swa tipolotiki ta va Venda.
Namuntlha, matiko yale kaya lawa yangana maguva yo endliwa hi maribye yanga vonaka ehansi ka tintshava. Hi ntolovelo hosi (king) yi tshama enhlohlorini ya xintshabyani e mugangeni, laha kungana vavasati na vana va yona emahlweni ka yona. Van’wana vatshamela ehansi nyana xikan’we nale ka tindzhawu tale kusuhi, vasirhelela hosi na vavasati va yona.
Nyangwa wo nghena e mutini wa hosi wu langutane na khoro (public court); kungheniwa emutini wa hosi, ngopfu ngopfu hi vanhu lavanga tivekiki, aswi koteki kahle. Endzhaku ka loko mpfumelelo wu nyikiwile ku vona hosi, vuyeni lebyi byi tekiwa byi fambisiwa hiti phacisi totala leti rhendzelekaka kuya fika eka rhandavula leyikuku leyi kungayona ndzhawu yo hlanganela eka yona.
Kuya hi ndzhavuko, hosi (king) ayiri na matimba xikan’we na nhlohletelo swinene, laha vulawuri bya yona byi kulu abyiri eka matimba ya ximoya. Yi kota ku burisana na valehansi hiku yimela rixaka; leyi akuri yona nhlonhlorhi ya mafumelo laha mukoma ata tihlanganisa na valehansi hiku yimela vandyangu.
Khale aku tiviwa leswaku hosi hiyona mu priesta lonkulu, kambe sweswi hi twisisa xiyimo kuantswa. Eka ndzhawu ya xintu, lavantsongo na lavakulu ava nyikiwa nhlonipho lowukulu swinene: lavantsongo avari ekusuhi swinene na valehansi, naswona lavkulu avari kusuhi swinene kutlhela vahlangana na valehansi vava xilo xinwe.
Tani hiku engetelela eka sweswo, hosi (khosi) akuri yona xirho lexi hanyaka xa valehansi. A fanele kufikeleriwa hi mavoko na matsolo; laha a vulavula na munhu un’wana na un’wana tani hi munhu wa vumbirhi ari un’we, kambe yena a fanele ku vulavuriwa nayena hi nhlonipho naswona tani hi munhu wavunharhu. Ku hambana aku endliwa exikarhi ka hosi na vanhu va yona eka ku thya mavito eka swilo na swendlo leswi fambelanaka na hosi.
Xikombiso, loko hosi yi popiwile, vanhu avata vula leswaku yi wele ematini. Vanhu avangata vulavula hi ta rifu ra hosi, kambe avata swisasa vaku, xihlovo xi omile. Ririmi leri ari vulavuriwa entsindza wa hosi/ musanda (royal capital) ariri leri arisasa swinene naswona ari hambana na leri vulavuriwaka hi vanhu ntsena.
Hikuva hosi ayi tekiwa yiri na vukwembu nyana eka yona, a tlakuseriwa e henhla swinene eka xin’wana na xin’wana lexi axi endla, hambi loko xinga tsakisi — ku khohlola, ku nwa byalwa, hambi ku phela xikhohlola. Aswinga tolovelekangi kuva hosi, loko yi kula kuva yisuka yiyima yi cina (u pembela), leswi aswiyi endla xikwembu (Mudzimu).
Hosi (khosi), hambi leswi ayiri na matimba, ayinga fanelanga ku fuma tiko hiku rhandza naswona a yifanele ku landzelela milawu na maendlelo yokarhi ya xintu eka vanhu. Kova ntsena eka swiyimo leswi aswinga tolovelekangi laha ayita tlula milawu naswona leswi aswita seketeriwa hi huvo ya yona.
Tindhuna (mahosi) atingari na matimba, eka xiyila na mintirho ya xintu, kuva tinga cinca tingakumangi mpumelelo kusuka eka vanhu. Mintirho yin’wana ya xintu ayi vekiwa tihlo hi ndzisani ya hois ya xisati (makhadzi), loyi a tiyisisa leswaku ndzhavuko wa landzeleriwa. Khale tihosi a tipfunetiwa eka mintirho yatona hi huvo ya magota na dzinduna, xikan’we na vhakoma (vaboti navana va hahani kumbe malume wa hosi) lava ava tshama ekusuhi na muti wa hosi.
Tihosi leti ati ringeta ku nga landzelerisi xintu ati tiveka e khombyeni raku cheleriwa phoyizeni kwala mutini lowu anameke wa vuhosi, kumbe malandza yatona va suka eka ndzhawu leyi hosi yingana vulawuri kona vaya tshama kunwani ehansi ka vulawuri bya hosi yin’wana.Translated by Ike Ngobeni


text:
Risimu ra Muyimbelerisi, hi mayimbelele ya risimu leri nge “Mhunti ya vurhonga”. Pisalema ya Davhida.
221
Mk. 15:34
Xikwembu xanga, Xikwembu xanga, u ndzi tshikele yini!
Ndzi le ku konyeni, ndzi kombela ku pfuniwa;
u yimela yini kule na mina xana?
2Xikwembu xanga, ndzi huwelela ka wena ninhlekanhi, kambe a wu hlamuri;
ndzi huwelela nivusiku, kambe a ndzi kumi ku wisa.Kumbe: ni loko byi ri vusiku, a ndzi miyeli
3Hambiswiritano, wena u Muhlawuleki
loyi Vaisraele va dzunisaka vuhosi bya yena.
4Vatata wa hina a va ku tshemba;
u va kutsurile, hikuva a va tshemba wena ntsena.
5Va huwelerile eka wena, kutani u va kutsula;
a va khomiwanga hi tingana, hikuva a va tshemba wena.
6Kambe mina a ndzi munhu wa nchumu, ndzo va xivungu;
vanhu va ndzi monya, va ndzi langutela hansi.
7
Mk. 15:29
Lk. 23:35
Hinkwavo lava va ndzi vonaka, va ndzi hlekula,
va minyula, va hlakahla ni tinhloko, va ku:
8
“Wena u ri u titshembele HOSI Xikwembu!
Loko hakunene xi ku tsakela, a xi ku ponise, xi ku kutsula.”
9Hi wena u ndzi humeseke ekhwirini ra manana,
u ndzi hlayisa exifuveni xa yena.
10Ku sukela siku leri ndzi nga velekiwa ha rona, ndzi nyiketiwile eka wena;
u vile Xikwembu xanga ku sukela evuhlangini bya mina.
11Khombo ri le kusuhi, hikokwalaho u nga vi kule na mina,
hikuva ku hava un'wana loyi a nga ndzi pfunaka.
12Valala lava va ndzi rhendzeleke, va tele,
va kota tinkuzi letikulu to chavisa ta le Baxani;
13va pfula milomo ya vona kukota tinghala leti bongaka,
leti lavaka ku ndzi handzulela.
14Matimba ya mina ma hela kukota mati lama halatiweke,
marhambu ya mina hinkwawo ma gudla-gudla,
ni mbilu ya mina yi fana ni mafurha
lama n'okisiwaka endzilweni.
15Nkolo wa minaVan'wana va ri: Ntamu wa mina wu omile kukota xirhengele,
ririmi ri namarhela emalakeni;
we Hosi, u ndzi tsongahatile ku yisa eku feni.
16Ntshungu wa lavo homboloka wu ndzi rhendzele kukota timbyana,
wu ndzi handzulele milenge ni mavoko.
17Ndzi ondzile, ndzi lo sala timbambu ntsena,
valala va ndzi languta hi ku ndzi honokela;
18
Mk. 15:24
Lk. 23:34
Yoh. 19:24
va avelana swiambalo swa mina
hi ku hoxa vuhlolotwana.
19We HOSI, u nga yimi kule na mina!
Hatlisa u ta ndzi lamulela, wena u ndzi nyikaka matimba.
20Ndzi ponise enyimpini leyi,
u kutsula vutomi bya mina emilon'weni ya timbyana leti.
21Ndzi ponise emin'waleni ya tinghala,
loko ndzi ri etimhondzweni ta tinyarhi, ndzi lamulele!Kumbe: u ndzi lamulela etimhondzweni ta tinyarhi. Hakunene, u ndzi hlamurile!
22
Ndzi ta tivisa vamakwerhu leswaku hi wena mani,
ndzi ta ku dzunisa exikarhi ka ntshungu ndzi ku:
23“N'wina lava chavaka HOSI Xikwembu, xi dzuniseni,
xi tlangeleni, n'wina hinkwenu va ka Yakobo,
mi xi komba xichavo, n'wina hinkwenu Vaisraele,
24hikuva a xi solanga loyi a nga nhlomulweni,
kumbe ku n'wi honisa;
a xi n'wi fularhelanga,
kambe xi n'wi yingisile loko a huwelela eka xona.”
25Hi wena u ndzi nyikaka matimba ya ku ku dzunisa exikarhi ka ntshungu lowukulu,
emahlweni ka lava va ku chavaka, ndzi ta ku humesela magandzelo lawa ndzi nga tiboha ku ma humesa.
26Swisiwana swi ta dya swi xurha;
lava va ku chavaka, va ta ku dzunisa we HOSI,
va engeteriwa masiku ya ku hanya.
27Vanhu vo huma ematikweni hinkwawo va ta tsundzuka HOSI Xikwembu, va ta eka xona,
vanhu va tinxaka hinkwato va ta xi nkhinsamela.
28Vuhosi hinkwabyo i bya xona,
hi xona xi fumaka vanhu hinkwavo.
29Vanhu hinkwavo va misava lava tikurisaka,Van'wana va ri: Hinkwavo lava a va dya va xurha
va ta tsongahatiwa emahlweni ka N'wini wa hinkwaswo.
Hinkwavo lava faka va ta n'wi nkhinsamela,
va nga lava hlulekeke ku hlayisa vutomi bya vona.
30Vatukulu va vona va ta n'wi tirhela;
vanhu va minkarhi leyi taka, va ta byeriwa ta yena,
31lava nga si velekiwaka va ta tivisiwa
leswaku hi yena la kutsuleke Vaisraele.


text:
Xirhomberhombe
Xirhomberhombe Ma xi hambanangi ngopfu na nkuwa hikuva na xona xi mila enhoveni. Nsinya lowu na wona wu na mafi yo basa yo tala swinene. Mihandzu ya xirhomberhombe i matatana naswona yi hambanile ni ya makuwa hi muhlovo hikuva yona yi na muhlovo wo tshwuka. [1]
Nhlamuselo[Lulamisa | edit source]
Mihandzu ya murhi lowu yi rhandziwa swinene hi misinya, timfenhe, timbuti na swiharhi swinwana swa nhova. Mihandzu ya kona a yi kulanga ku fana na makuwa. Murhi lowu wu kula ku fana na misinya yinwana. Marhavi ya kona ma rhetemuka ku fana na ya nkuwa. Mihandzu ya kona yi rhandziwa na hi varisi loko va twa ndlala enhoveni tanihi hiloko na yona yi ri yinwana ya mihandzu ya nhova.[1]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Mahanti ya xirhomberhombe ma humesa mati lama vuriwaka mafi yo basa, lama ma tirhisiwaka ku tatisa mafi eka vamanana lava mamisaka. Ku phaphiwa mahanti lawa ma swekiwa kutani ku nwisiwa manana loyi a pfumalaka mafi yo mamisa nwana wa yena. Mapa ya mahanti ya thoniseriwa eka xirhumbana kutani xi va xi horile.[1]
Mati ya timitsu loko ma swekiwile ma tshungula swilondzo swa le nhlokweni, ku vava loku humelelaka loko munhu a heta ku tsakamisa, ku sivela ku humela hi khwirhi na ku pfula mbeleko eka vamanana. Mati ya timitsu ya horisa vuvabyi bya rifuva “TB” na nchuluko. Mati ya murhi lowu ma tshungula mahlo na ku yimisa ku hlanta. Mahanti na timitsu swa kandziwa swi hlanganisiwa na matatana swi tirhisiwa ku horisa mukhuhlwana. Murhi lowu wu tshungula vuvabyi bya mukhuhlwana, wu pfuna na leswaku loko wansati a tikile a sirhelela leswaku ri nga humi. Loko munhu a nwa murhi wo endliwa hi timitsu ta nsinya lowu, swi yimisa ku humaka ngati hi tinhompfu.[2]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.
- ↑ Grant, R (2000). Sappi tree spotting: Lowveld, including Kruger National Park. Pretoria: Jacana Media (Pty) Ltd. p. 153.


text:
Lawu
Lawu a ku ri yindlu leyi tirhisiwaka hi vana va vafana va muti. Yindlu leyi a yi kumeka eximatsini, ekusuhi na Huvo loko u nghena hi nyangwa-nkulu wa muti. Vana hinkwavo va vafana emutini ava etlela eLawini rin'we na swona leswi a swi kucetela vuxaka na ku tirhisana exikarhi ka vona.[1][2]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Henri Junod - "Life of a south african tribe". Vol 1, Page 283, 1922
- ↑ Malabela NM,Nkanelo wa maakelo, mahlayiselo ni mintirho ya tindlu ta ndzhavuko ta vatsonga, University of Limpopo - 2015


text:
Flatworms
Dzina ḽa muṱa ḽo ḓoweleyaho
Flatworms
Dzina ḽa tshi saitsi
Pseudocerotidae
Tshivhumbeo
U swika kha 30 cm yo linganelaho ndi 10 cm.
Ṱhaluso
Yo banda fhasi ya dovha ya nga ṱari, na muvhili wo no suvhelela. Ina zwiṋanga zwivhili zwi re tsini na tsini kha ṱhoho. Mivhala ya hone iya fhambana ubva kha wa buraweni, gireyi na mudala uya kha swiri na mutsu. Dzinwe dzi vha dzi tshi nga muṅwe.
Nḓivho yo ḓoweleyaho
Hoyu muṱa u katela dzi parasitic flukes na zwivhungu. Zwi ya tshimbila nga luvhilo luhulwane. Dzo shumisa mavhudzi a dzo kana misipha u nambatela mathomoni a lwanzhe. Dzina zwithu zwine dza shumisa u fasha zwipondwa, adzi na marahu. Muvhili wa hone uya suvhelelela u ya shumiswa na kha mufemo. Iya kona u shuma sa ya munna ya dovha ya vha musadzi. Dzi ya kudzela makumba manzhi vhukuma.
Kuḽele
Dzi ḽa dzi crustereans na zwivhungu na dzi molluscs.
U phaḓaladziwa
Dzi ya wanala vhuponi hoṱhe na malwanzheni oṱhe a ḽifhasi.
Zwigwada zwo ḓoweleyaho
Candy-striped flatworm - Prostheceraeus vittatus
Yellowspot flatworm - Thysanozoon nigropapillosum
Splendid flatworm - Pseudobiceros splendidus


text:
Lavhelesani, Thetshelesani ni tshile Bugu 1
Zusammenfassung: Adam, Noah, Job, Abraham. 24 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Skript Text
Tswikiso
Dzindumeliso (Hee! Dzikhonani.) I dani ni gude nga ha vhanwe vhathu u thoma vhe vha tshila shangoni. Zwe Mudzimu vha ita navho zwi ri funza nga vhudalo nga ha Enemune, Muthihi wa Ngoho. Lavhelesani kha tshifanyiso tshi re ngomu ha bugu tswuku musi ni tshi khon thetshelesa khasetthe. Tshi na dzipfunzo dzi bvaho kha Bugu ya Mudzimu, ire Bivhili. Musi ni tshi pfa muungo (signal) vulani siatari li tevhelaho.
Tshifanyiso 1: Adamu Na Dziphukha
Genesi 1:1 - 2:14
Mathomoni ho vha hu na Mudzimu fhedzi, ho vha hu sina tshinwe tshivhumbwa tshi re hone. Hu na Mudzimu muthihi fhedzi. Ene ndi Muya. U divha zwithu zwothe na hone u hothe hothe. Shango line ra li divha namusi, lo vha li siho. Mudzimo o sika zwithu zwothe zwire shangoni na zwire kha lutombo. O ita tshedza. Nga murahu Mudzimu a ita lutombo. Ha itwa makole ha kona u itwa shango. A khethekanya lwanzhe na shango, lo o maho na hone zwimela zwa thoma u mela.
Zwenezwo Mudzimu a ita duvha, nwedzi na dzinaledzi. Zwenezwo Mudzimu a ita zwithu zwothe zwi tshilaho shangone na ngomu lwanzheni. Munna a re kha tshifanyiso hetshi ndi Adamu. Ndi ene muthu wa u thoma we a vhuya a tshila. Mudzimu o mu ita a tshi bva kha buse la shango. Mudzimu o ita muthu nga tshifanyiso Tshawe hu u itela uri muthu a kone u divha Mudzimu (hu u itela uri Muya wa muthu u kone u vha muthihi na Muya wa Mudzimu.) Mihumbulo ya Muthu na zwine a tama zwi tendelana na zwa Mudzimu na hone o tshimbila na Mudzimu. Na hone Mudzimu a vhona zwauri zwothe zwe a ita ndi zwavhudi.
Tshifanyiso 2: Musadzi Wa Adamu
Genesi 1:27-28, 2:15-25
Mudzimu a vhea Adamu tsimuni ya vhudi i vhidzwaho u pfi Edeni, a mu vhudza uri a I vhavhalele. Ho vha hu na miri ya tshakha dzothe, hu tshi katelwa na Muri wa Vhutshilo. Adamu o vha e na mitshelo ya vhudi tshakha dzothe ya u la.
Mudzimu a tendela Adamu a tshi rina dziphukha dzothe na zwinoni. Ndi musi hu na zwiduna na zwisadzi zwa zwivhumbwa zwothe.
Zwo vha zwi sa ofhi muthu na hone zwisa mu dini. Hone ho vha hu sina khonani yo fanelaho Adamu. Ngauralo Mudzimu a vhumba musadzi ane a vha khonani ya Adamu. Mudzimu a ita uri Adamu a edele khofhe khulu. A bvisa luvhabvu holu Mudzimu a vhumba musadzi. Mudzimu a mu disa kha munna.
Munna na musadzi ndi musi vhe fhedzi, hone vho vha vha sina thoni. Ndi musi vha tshi amba na Mudzimu sa dzikhonani - na hone ho vha hu sina u tungufhala, lufu kana vhuvhi fhethu hafho hu mangadzaho.
Tshifanyiso 3: Nowa Nga Ngomu Tsimuni
Genesi 2:16, 3
Mudzimu a vhudza munna Adamu. Ari: "Wo vhofhololwa ula mutshelo wa muri munwe na munwe nga ngomu tsimuni, hone u songo (vhukate ha tsimua) la u bvaho muri wa u talukanya vhudi na vhuvhi, ngauri musi u tshi do la wone ngoho u do fa."
Hone Sathane a fhura musadzi wa Adamu. Sathane ndi musi e murunwa wa Mudzimu, hone a shandukela Mudzimu we a mu vhumba. A funa u toda u fhira Mudzimu. Ngauralo Mudzimu a mupandela tadulu, ndi hone Sathane a tshi vha swina la Mudzimu. Sathane, a re muvhi, a da kha musadzi: e kha tshivhumbeo tsha u naka tsha nowa. Sathane a kombetshedza musadzi uri a le mutshelo wo iliswaho. Sathane a mu vhudza uri ha nga fi arali o la uyo mutshelo. Musadzi a la a nea Adamu munwe mutshelo.
Musi vha tshi ton la vha divha uri a vhongo ambara. Vha di fukedza nga matari vha thoma u dzumbama Mudzimu.
Tshifanyiso 4: Adamu Na Efa Vhe Nnda Ha Tsimu
Genesi 3:14-24
Hafha kha hetshi tshifanyiso ri vhona zwe zwa itea musi Adamu a songo thetshelesa Mudzimu. Mudzimu a tarafa Adamu nge a si thetshelese ndaela Yawe, hone tsha u thoma Mudzimu ari kha nowa, "Nge wa ita hezwi, wo señwa kha zwothe zwi tshilaho na kha dziphukha dzothe. U bva tshenetsho tshifhinga Sathane o mbo di vha swina la Mudzimu na Muthu. Mudzimu a porofita uri mbeu ya Adamu na musadzi wawe I do kunda Sathane.
Yesu o ita hezwi musi A tshi fela zwivhi zwa shango, na hone a vuwa vhafuni. Mudzimu a vhudza musadzi ari: "Ndi do u engedzela mathupho wo di hwala na musi u tshi beba." Mudzimu ari kha Adamu, nge wa thetshelesa musadzi wau na hone wa la muri, mavu o senwa. Ngauralo o vha a tshi fanela u shuma nga maanda u itela uri a kone u wana zwiliwa na zwa vha muta wawe u vhuya u swika a tshi fa. Mudzimu a pandela Adamu tsimuni. Adamu a ira musadzi ari_ndi Efa, zwi tshi amba uri a "tshilaho". A beba vhana nga ene. Vhathu vhothe ndi vha duhulu vha Adamu na Efa. Adamu na Efa na vhathu vhothe nga murahu havho vhana vhavhi, na hone vhuvhi hovhu vhu vha fhandakanya na Mudzimu na vhanwe vhavho.
Rothe a ri thetshelesi Mudzimu; u sa thetshelesa ndi tshivhi. Ngauri ri a tshinya, ri a fa. Hone hu na fulufhelo, nauri Yesu ane a tshila u na maanda a u ri tshidza kha maanda a zwivhi na Sathane.
Tshifanyiso 5: Noaxe Na Araka
Genesi 6:1 - 7:5
Vhana vha Adamu na Efa na lushaka lu tevhelaho vha vha vhanzi vhanzi. Vho tevhela dzindila dza Sathane na hone vha ita zwo khakheaho. Mudzimu a di sola uri O vhumba muthu. Ndi muthu muthihi fhedzi we a lingedza u takadza Mudzimu. Dzina lawe ndi Noaxe. Nga linwe duvha Mudzimu a amba na Noaxe ari: "Ndi khou ya u fhedza vhathu vhothe, ngauri shango lo dala vhuvhi nga mulandu wavho."
"Di fhatele gungwa" Gungwa ndi tshikepe tshihulu kana tshikepe. "Ndi khou ya disa Mudalo shangoni u itela u fhedza tshinwe na tshinwe tshino tshila. Hone ndi vhofha mulanga na iwe. Dzhena gungwani, iwe na musadzi wau, na vhana vhau, munwe na munwe na musadzi wawe. Dzhena gungwani na phukha inwe na inwe ya nduna na ya tsadzi na zwinoni, u itela uri zwi tshile." Mudzimu o vhudza Noaxe uri a fhatise hani gungwa. Noaxe a ita zwothe zwe Mudzimu a mu vhudza. Musi a tshi khon fhata gungwa, Noaxe o vha a tshi ita a tshi kaidza vhathu a tshi vha vhudza uri Mudzimu u do vha fhedza, hone a vho ngo shanduka kha ndi dzavho mmbi.
Tshifanyiso 6: Mudalo Muhulu
Genesi 7:6-23
Mudzimu kanzhi u a (vhulunga) ita zwe a fulufhedzisa. Noaxe na vha muta wawe na dziphukha dzothe we dzhena gungwani. Mudzimu a vala vothi a vha valela ngomu. Nga murahu ha maduvha a sumbe (7) mvula ya thoma u na. Ya na maduvha a mahumi mana na vhusiku hao.
Zwisima zwa thoma u taha zwi tshi bva mavuni na hone shango lothe lo vha lo fukedzwa nga madi mahulu. Muthu munwe na munwe na phukha na zwi noni zwi re nga nnda ha gungwa zwa fa. Vhathu a vho ngo shanduka. Vha kha di vha na vhuvhi (vha na maitele a vhuvhi,) vha tevhela Sathane, vha a hana u thetshelesa Mudzimu. Mudzimu vha a ri vhudza kha Ipfi lavho, Bivhili, uri nga linwe duvha Yesu u do vhuya hafhu u hatula vhuvhi ha vhathu vhothe.
Hone Muzimu o lugisa ndila ya u ponya, kha vhathu vhothe vhane vha do mu tenda na U muthetshelesa.
Tshifanyiso 7: Musengavhadzimu Na Pfulufhedziso Ya Mudzimo
Genesi 8:1 - 9:17
Noaxe na vha muta wawe na dziphukha dzothe vho vha ngomu gungwani u fhira nwaha wothe. Mvula ya vhuya ya tsha na madi a oma kha shango, vha bva gungwani. Ndi hone Noaxe a tshi fhutela Mudzimu alatare, sa musi vha tshi khon i vhona hafha. A itela Mudzimu tshithavhelo nga dzinwe phukha, a dzi fhisa kha alatare. Mudzimu hezwi zwa mutakadza, a vhea musenga-vhadzimu lutomboni. A fulufhedzisa uri ha tsha do dovha a fhedza zwothe zwi tshilaho nga madi Mahulu.
Musenga vhadzimu ndi tshiga tsha uri humbudza phulufhedziso ya Mudzimu. Humbulani pfulufhedziso ya Mudzimu, hone humbulanivho zwauri Mudzimu vha do hatula shango hafhu. Tshifhangani tshi daho u do fhedza shango nga mulilo. Havho vhane vha fulufhela Mudzimu na U mu thetshelesa, a vho ngo fanela u ofha zwine zwa do itea. Kha vha thetshelese Murena Yesu Kristo ndi hone vha sa do tshinodzwa tshothe.
Tshifanyiso 8: Mutsheto Wa Babele
Genesi 11:1-9
Vhathu vhothe vha shangoni vha bva kha vharwa vhararu vha Noaxe. Mudzimu o vha vhudza uri bebani ni ande na uri vha tuwe vha yo dzula hothe hothe shangoni. Vhathu vhothe vho vha vha tshi amba luambo luthihi, na hone ndi musi vha sa funi u balangana na shango lothe. A vho ngo thetshelesa Mudzimu, vha humbula u fhata mudi muhulu une thodzi yawo ya guma ntantha makoleni. Mudzimu vha vhona mudi uyo na thodzi yawo. A vhonavho na u sa thetshelesa havho na u di hudza. Ndi hone Mudzimu vha tshi ri: "Havha vhathu ndi tshithu tshithihi na hone vha amba luambo luthihi. Kha ri tsele fhasi ri vha fhiritanye, ri fhiritanye luambo u itela uri vha si tsha pfana." Kha tshifanyiso hetshi vhathu a vha tsha kona u pfana na luthihi.
Ngauralo vha litsha u fhafa u yo mudi muhulu, vha tuwa vha ya u dzula fhethu ho fhambanaho. Nga mulandu wa u sa thetshelesa havho ndi zwine ngazwo zwino ra vha na nyambo nnzhi nnzhi. Musi ri sa thetshelesi Mudzimu, ri ita tshivhi. Tshivhi tshi fhandekanya muthu na Mudzimu na hone tshi a fhandekanyavho muthu na vhanwe vhathu. Kha ri thetshelese Mudzimu ri mufulufhele nga misi.
Tshifanyiso 9: Yobo a Tshi Luvha Mudzimu
Yobo 1:1-12
Hafha ri khou vhona munna a no vhidzwa Yobo. U khou nekedza tshithavhelo, tsho fhiswaho (selwecho)kha Mudzimu. Yobo u luvha Mudzimu Muthihi wa Ngoho na hone ha ngo funa u tevhela dzindila dza Sathane. Yobo o vha e na vharwa vha sumbe (7) na vhananyana vhararu na hone a ita tshithavhelo o imela vhana vhawe. A humbela khangwelo ha Mudzimu, arali vho khakhela Mudzimu nga inwe ndila.
Mudzimu ndi musi vha tshi takadzwa nga Yobo. A mu fhatu tshedza na u ita uri a bvelephanda. Yobo o vha e na sambi lihulu la zwifuwo na hone vho e na vhalanda vhanzhi. Nga linwe duvha Mudzimu vha vhudza Sathane uri Yobo u a vha takadza. Ndi hone Sathane a tshi thoma u vhea Yobo Mulandu phanda ha Mudzimu na hone a ri Yobo u luvha fhedzi Mudzimu a tshi itela uri a pfume. Sathane a ri kha Mudzimu, "Arali vha tshi nga dzhia tshinwe na tshinwe tshine yobo a vha natsho, ndi hone a tshi do vha sema."
Mudzimu o vha a tshi divha zwauri Sathane ndi muzwifhi na uri Yobo o vha e munna muvhuya we a vha a tshi funa u takadza Mudsimu.
Ngauralo Mudsimu vha tendela Sathane uri a dzhie tshinwe na tshinwe tshi ne Yobo a vha natsho a tshi linga Yobo.
Tshifanyiso 10: Yobo E Kha U Lila
Yobo 1:13-22
Tshifanyiso he tshi tshi sumba nga ha duvha la u tungufhala hu hulu ha Yobo. Vhalanda vhawe vha mudisela mafhungo a tungu fhadzaho. Mulanda wa u thoma a da a tshi tou gidima u mu vhudza uri maswina o vhulaha vhalanda vha Yobo na uri vho tswa kholomo na donng dzawe dzothe. A sa athu u fhedza u amba munwe mulanda a vha o swika. Ari mulilo wo wela dzinngu na vhalisa na hone wa vha vhulaha vhothe. Mulanda wa vhuraru a da u vhudza Yobo uri maswina o vha tshotela na hone o tswa dzigamela dzothe. Munwe mulanda a disa mafhungo o vhifhesaho kha othe, ari "Vhana vhau ndi musi vha tshi khon ula vhothe musi hu tshi da dumbu la wosela nndu iyo fhasi vha vhulahwa vhothe.
A tshi pfa hezwi, Yobo a vheula thoho yawe a wela fhasi mavuni nga u vhaisala ari: "Mudzimu ndi musi vho nea, Mudzimu vho dovha vha dzhia, Dzina la Mudzimu nga li rendwe."
Naho zwithu hezwi zwothe zwo itea, Yobo ho ngo tshinya hongo halifhela Mudzimu.
Tshifanyiso 11: Yobo a Tshi Tambula
Yobo 2:1 - 41:34
Sathane o zwi vhona zwauri Yobo u kha di hulisa Mudzimu. Ndi hone Sathane a tshi ri kha Mudzimu, "Arali u tshi nga vhaisa muvhili wa Yobo, u do U sema." Mudzimu a tendela Sathane uri a linge Yobo hafhu. Sathane a disa vhulwadze vhu shavhisaho kha lukanda lwa Yobo. Yobo a bvela nnda a di fhala zwilonda zwawe nga tshikwati tsho pwasheaho tsha khali. Mufumakadzi wawe a ri: "Sema Mudzimu u fe." Hone Yobo a fhindula a ri: "Naa ri do tanganedza zwivhuya fhedzi kha Mudzimu kana hu si dzikhakhathi naa?
Khonani dza Yobo tharu dza amba nae maduvha manzhi. Dza lingedza u wana tshivhangi tsha u tambula hothe ha Yobo. Vha ri u fanela u vha o ita tshinwe tshithu tsho vhifhalho, na uri ndi zwine Mudzimu a khou mutarafa nga zwo.
Yobo a si tendelane na zwine vha khou amba nga hawe. Ngauralo a vhudzisesa dzindila dza Mudzimu, hone a si vhuye a tanutshela Mudzimu. Nga mu rahuni Mudzimu a sumbedza vhuhulu hawe na ndivho yawe yothe kha Yobo.
Tshifanyiso 12: Yobo a Pfumiswa
Yobo 42:1-17
Kha tshifanyiso hetshi Yobo a vha wavhudi na u pfuma hafhu. Ndi do vha vhudza uri hezwi zwo itea hani. Musi Yobo a tshi tangana na Mudzimu, a thoma u divha u ri Mudzimu ndi muhulu hani, a di sola nga ngoho. Ndi hone Mudzimu a tshi amba na wa vha hatuli vha Yobo ane a pfi Elifasi a ri Ndo sinyufshela iwe na khonani dzau mbili nge u si ambe nga ha nne zwavhudi sa mulanda wanga Yobo o ita.
Mudzimu a vha vhudza-vho uri vha kha Yobo vha a vha fhisele tshithavhelo. Na uri mulanda Wawe Yobo a vha rabelele. Mudzimu a dovhavho a ri u do vha hangwela. Yobo a rabelela khonani dzawe na Mudzimu a tanganedza thabelo yawe. Nga murahu ha hezwi Mudzimu a ita uri Yobo a vhe wavhudi na hone a dovhe a Mume. Khonani dza Yobo na mashaka awe vha da u takala nae na u mu disela zwifhiwa.
Mudzimu a mu nea vharwa vha sumbe (7) na vhananyana vhararu vha u naka.
A tshilela u vhona vhaduhulu vhawe vhanzhi na hone a fa ono kalaha nga maanda. Mudzimu vha toda rine ri tshi vha fulufhela na uri ri sa fhele mbilu musi ri tshi tambula. Mudzimu vha a zwi divha uri ndi ngani ri tshi tambula kha vhuno vhutshilo.
Vha a laula zwothe zwine zwa itea. Humbulani, Mudzimu vha a ri funa na hone vha toda zwavhudi kha havho vhane vha vha hulisa.
Tswkiso
Dzikhonani, imani ndi ni vhudze nga ha munna a no pfi Abramu. O thetshelesa Mudzimu na hone nga ene vhathu vhauzhi vho fhatutshedzwa. Lavhelesani kha tshifanyiso tshi tevhelaho musi ni tshi pfa mubvumo.
Tshifanyiso 13: Abramu U Tutshela Haya
Genesi 12:1 - 13:4
Kha itshi tshifanyiso ni khou vhona munna a no pfi Abramu, mufumakadzi wawe Sarai, muduhulu wawe Loto na vhalanda vhavho. Vho fara lwendo lulapfu nge Mudzimu vha amba na Abramu vha tshi ri: “Tutshela shango la hau na lushaka lwa hau nu nndu ya khotsi yau, U ye shangoni line nda do U sumbedza. Ndi do U ita lushaka luhulu; ndi do U fhatutshedza; dzina lau li do vha lihulu; U do vha tshifhatutshedzi.”
Abramu a tenda pfulufhedziso ya Mudzimu. Ene na khonani dzawe vha dzhia thundu yavho yothe vha tshimbila maduvha manzhi u vhuya u swika vha tshi swika shangoni la Kanana.
Henengei Mudzimu vha bvelela kha Abramu. Mudzimu vha ri: “Heli shango ndi do li nea vhana vhau.”
Abramu o tshimbila kha helo shango, huno musi a tshi da Negeva, ndala ya dzhena shangoni ilo, na hone ho vha hu sina zwiliwa zwine vha nga la. Ngauralo Abramu na vhatho vhawe vho vha vha tshi fanela u ya shangoni linwe, la Egipita u toda zwiliwa.
Hone nga murahuni a humela Kanana, ngauri o vha a tshi fulufhela zwe Mudzimu vha mu fulufhedzisa. Mudzimu vho ri fulufhedzisa vhutshilo vhuswa na fhethu tadulu.
Sa Abramu, ro fanela U mu thetshelesa, u itela u tanganedza zwe Mudzimu vha ri fulufhedzisa.
Tshifanyiso 14: Abramu Na Loto
Genesi 13:5-18
Abramu na Loto vho tshila fhethu huthihi Kanana. Ndi musi vhe na zwifuwo zwinzhi zwe na pfulo ya vha I sa vha lingani vhe fhethu huthihi. Ndi zwe vhalisa vha Abramu na a vho vha Loto vha lwa. Ngauralo Abramu a ri kha Loto, "Nne na iwe ri songo lwa nga tshashu kana vhukati ha vhalisa vhau na vhanga, ngauri ri vhana vha muthu muthihi."
Abramu a vhudza Loto uri a nange tshipida tsha hune a hu funa. Loto a di todela havhudi enemune na zwifuwo zwawe ngauralo o nanga govha lo nonaho la Mulambo wa Jordane, he ha vha hu na midi ya u dzula hone. Loto a tuwa a ya dzula kha ili govha tsini na mudi u no pfi Sodoma. Vhathu vha Sodoma ndi musi vhe vhavhi nga maanda. Vho sinyusa Mudzimu. Abramu o dzula shangoni la Kanana e henengei Mudzimu a amba nae haphu. Mudzimu vha ri: "Shango lothe line wa li vhona, ndi do li nea iwe na vhana vhau u swika lini na lini." Dzikhonani, vhauwe vhathu vha nga tama u vha na zwa vhudi vhutshiloni, hone u nga Abramu kha fulufhele Madzimu u ri vha vhe vhone vha ri vhavhalelaho. (sa izwi a ene a ri tondaho)
Tshifanyiso 15: Abramu a Tangana Khosi Ya Mulalo
Genesi 14:1-24
Musi Loto a tshi dzula govhani, nudwa ya vuwa. Loto na vha muta wawe vha thubiwa na vhathu vhothe vha Sadoma. Ngauralo Abramu na vhathu vhawe vho di tamaha vha ya u thubulula Loto. Vha kunda maswina vha tshidza vhothe na thundu yavho. Vha tshi huma nndwani vha tangana na khosi, sa musi vha tshi zwi vhona kha tshifanyiso. Dzina la khosi ndi Meleketsedeke. Ndi musi e khosi ya mudi u no pfi Salema, zwi no amba uri "mulalo".
O vha a tshi luvha Mudzimu wa ngoho na u takadza Mudzimu. A disa vhurotho na veini ha Abramu. Abramu a luvha phanda ha Melketsedeke na u mu disela zwifhiwa. Khosi ya Sodoma o vha a tshi toda u nea Abramu zwifhiwa zwa u tshidza vhathu, hone Abramu o vha a sa funi u tanganedza tshithu kha khosi heyi mmbi. Dzikhonani, kha ri nge Abramu, ri sa tevhele dzindi la dza vhathu vhavhi. Vha ri isa fhedzi dzikhomboni na lufuni. Fhungo la Mudzimu, Bivhili, li ri funza uri Melketsedeke o vha a tshi tou nga Murena Yesu Kristo. Ri fanela u hulisa na u tevhela Murena Yesu, ngauri ndila Dzawe dzi isa kha mulalo na u funwa nga Mudzimu.
Tshifanyiso 16: Abramu Na Dzinaledzi
Genesi 15:1-21
Musi Abramu ono phulusa Loto na vhathu vhothe, Loto o humela Sodoma. Mudzimu o amba na Abramu, a ri: "U songo ofha Abramu, Nne ndi tshi tangu, mukovhe wau ndi Muhulu."
Mudzimu a dovha a ri kha Abramu, u do mu nea ilo shango u ri a li thube. Mudzimu o vha a tshi khou amba nga shango la Kanana. Hone Abramu o vha o tugufhala nge Mudzimu vha vha vha songo mu nea nwana.
Nga zwenezwo Mudzimu vha dzhia Abramu vha bvela nae nnda vha ri, "Lavhelesa, lingedza u vhala dzinaledzi. U do vha na vhaduhulu vhanzhi vhanzhi-vhanzhi, vha do anda vha ralo. Abramu a fulufhela pfulufhedziso ya Mudzimu, naho o vha a sina vhana. Mudzimu ndi musi vha tshi takadzwa nga Abramu. Dzikhonani, Mudzimu vha funa ri tshi tenda na u thetshelesa Maiofi a Bugu yavho, Bivhili. Ngauri ndi Vhone Mudzimu Ramaanda othe.
Ngauralo na rine-vho ri do tanganedza dzipfulufhedziso dza Mudzimu, u fana na Abramu. Ri do vha vhudza nga hezwi nga murahuni.
Tshifanyiso 17: Nwana Ishmael
Genesi 16:1 - 17:22
Lavhelesani kha tshifanyiso. Abramu u na nwana wa mutukana. Abramu o dzula Kanana minwaha ya fumi, hone o vha a tshee o lindela u tanganedza zwe Mudzimu a mu fulufhedzisa, nge Sarai musadzi wawe, a vha a sathu u vha na nwana.
Sarai o vha e na mulanda we a vha a tshi pfi Hagara. O vha a tshi funa Hagara a tshi bebiswa nwana nga Abramu, na hone a tshi itela udo dzhia nwana a vha wawe. Hayo ndi musi e one maitele ngaitsho tshifhinga. Ndi hone Hagara a tshi vha muimana nga Abramu na hone Sarai a mu itela vivho. Sarai a mu fara nga ndila ya tshituhu, a tshi itela uri Hagara a shavhe. Hone murunwa wa Mudzimu a tangana na Hagara a mu fhumudza. A mu vhudza uri u do vha na nwana wa mutukana a no pfi Ishmaele. Dzina li amba uri "Mudzimu u a pfa." Mudzimu ari u do fhatutshedza Ishmaele.
Ishmaele u do lwa na vhanna vhothe vhanwe. Ishmaele a bebwa nga murahu a vha khotsi wa vhathu vha Maarabu.
Minwaha ya fumiraru Ishmaele o bebwa, Mudzimu u fulufhedzisa Abramu na vha duhulu vhawe shango lothe la Kanana u ri ndi lavho lini na lini. Hone Abramu na vhaduhulu vhawe vho vha vha tshi fanela u tenda maipfi a Mudzimu. Musi Abramu e na minwaha ya futahe tahe, (99) Mudzimu vho da khae vha ri: "Ndi Nne Mudzimu Ramaanda othe, Tshimbila phanda hanga u nthetshelese kha tshinwe na tshinwe tshi ne wa ita. Ndi do khwathisa mulanga wanga vhukati hau na Nne na hone ndi do ita uri vhaduhulu vhau vha vhe vhathu vhanzhi vhanzhi. Hoyu ndi mulanga Wanga na iwe. U do vho khotsi wa dzitshaka nnzhi. Ngauralo a u tsha do pfi Abramu. Dzina lau li do pfi Abrahamu. Nga mulandu wa dzina liswa le Mudzimu vha mu nea.
Abrahamu o zwi divha zwauri Mudzimu vha do mu nea vhaduhulu vhanzhi vhanzhi. Mudzimu vha dovhavho vha ri kha Abrahamu, "Shango lothe la Kanana ndi do li nea iwe na vhaduhulu vhau tevhelaho, na hone ndi do vha Mudzimu wavho." Mudzimu vha shandukisavho dzina la Sarai la vha Sara. Mudzimu vha fulufhedzisa u mufhatutshedza na uri vha do nea Abrahamu nwana wa mutukana nga ene. Zwinwe zwifhinga, u fana na Abrahamu na Sara, rine ri a funa u ita zwithu nga ndila yashu. Zwi nga disa u thuphea na u tungufhala hunzhi. Ri fanela u fulufhela Mudzimu, ra muthetshelesa na u mulindela uri a shume dzawe.
Tshifanyiso 18: Sara a Sea
Genesi 18:1-15
Linwe duvha musi Abrahamu e na minwaha ya futahe-tahe (99) vharunwa vhararu vha Mudzimu vha da thumbani ya Abrahamu. Abrahamu a vhidza Sara ari a mu lugisele zwiliwa, na hone ene a vha nea nga ene mune. Ndi hone a vho vhanna vha tshi vhudzisa Abrahamu vhari: "Musadzi wau Sara, u ngafhi?"
Abrahamu a fhindula ari" "Khou la ngomu thumbani." Munwe wa avho vhanna vhararu ndi musi e Mudzimu vhone vhane (ene mune) na hone a ri kha Abrahamu, "Nwakani ndi tshi do vhuya hafhu nga tshenetshi tshifhinga, Saramusadzi wau, u do vha e na nwana wa mutukana." Sara A mu pfa, a di setshela nge a vha e na minwaha ya futahe.(90)
Ho ngo mu tenda. Ndi hone Mudzimu a tshi amba na Abrahamu vha ri: "Ndi ngani Sara a tshi sea a ri: Nna nne nga ngoho ndi nga kha di wana nwana, zwino ndi mukegulu ngaurali? Naa hu na tshine tsha konda kha Mudzimu? Sara u do wana nwana wa mutukana."
Tshifanyiso 19: Abrahamu a Tshi Rabelela Sodoma
Genesi 18:16 - 19:29
Hafha ri khou vhona Abrahamu e na vharunwa vhararu. Mudzimu ndi musi vha tshi khou pulana u thutha midi ya Sodoma na Gomora ngauri Vhathu vha hone vho vha vha tshi khou ita zwithu zwe zwa vhifhela Mudzimu. Ndi musi vho tutshela pulane ya Mudzimu ya u tangana hukhetwa vhukati ha munna na musadzi. Abrahamu a humbula Loto a amba kha Murena Mudzimu a ri: "Naa u do tshinyadza vha sina mulandu na vhatshiny naa? Naa Muhatuli wa shango lothe ha nga iti zwo lugaho naa? Abrahamu a thoma u sivhelela kha Mudzimu u ri a phuluse Sodoma. Tsha u fhedzisela Mudzimu vha ri A vhanga do thuthal Sodomo arali hu na vhathu vha fumi vha no shumela Mudzimu. Musi vharunwa vha Mudzimu vha tshi da Sodoma, vha vhona vhuhulu ha vhathu. Hone ho vha hu sina na vhalanda vha no swika fumi vha Mudzimu mudini wa Sodoma.
Muthu we a vha e muvhuya fhedzi ndi musi e Loto. Vharunwa vha vhudza Loto na vha muta wawe uri vha shavhe Sodomo na u vhudzwa uri vha songo lavhelesa murahu. Ndi hone Mudzimu vha tshi rumela mulilo u tshi bva tadulu u itela u ri Sodoma na Gomora na vhathu vhothe vhavhi vha tshinyadzwe. Musi Loto na vha muta wawe vha tshi khou shavha, mufumadzi wawe o rembuluwa a lavhelesa murahu a shanduka a vha tshiunga tsha muno. Abrahamu o humbela Mudzimu u ri a tshidze vhathu vhothe vha re vhavhuya, hone Loto fhedzi na vhananyana vhawe vhavhili vha tshidzwa.
Tshifanyiso 20: Tshithavhelo Tsha Abrahamu
Genesi 21:1 - 22:19
Musi Sara ena minwaha ya futahe (90) a beba nwana wa mutukana, sa zwe Mudzimu vha fulufhedzisa zwone Abrahamu. Vha mu ira uri Isaka, zwi no amba uri "a sea". Musi Isaka e mutukana, Mudzimu o linga Abrahamu. Mudzimu ndi musi a tshi toda u vhona uri Abrahamu u do mu thetshelesa naa. Mudzimu a ri khae, "Dzhia nwana wau onoyo fhedzi Isaka, ane wa mufuna, u nnekedzele ene sa tshithavhelo. Abrahamu a thetshelesa Mudzimu. Afulufhela zwauri arali o fa Mudzimu vha nga kona u vusa Isaka vhafuni uri a tshile hafhu. A lugisa Isaka sa tshithavhelo tsha Mudzimu, sa musi vha tshi khou zwi vhona kha itshi tshifanyiso. Zwenezwo Abrahamu a tshi tou angaladza lufhanga uri a vhulahe Isaka, Murunwa wa Mudzimu vha amba nae a ri: "Abrahamu u songo vhaisa mutukana. Zwino ndi a divha uri u a ofha Mudzimu, nge u si tshivhe murwa wau fatzi u tshi itela Nne. Ndi hone Abrahamu a tshi vhona ngwana yo fashwa I tshi takani.
Abrahamu a nekedza ngwana sa tshi thavhelo tsha Mudzimu vhuimoni ha mutukana wawe. Mudzimu a ri khae, "Nge wa thetshelesa I pfi langa, Ndi do u fhatutshedza nga ngoho (ndi do u itela zwivhuya) na hone nga iwe, tshaka dzothe dza shango nga iwe, dzi do fhatutshedzwa.
Tshifanyiso 21: Abrahamu Na Mulanda Wawe
Genesi 24:1 - 25:11
Musi Abrahamu ono kalaha nga maanda a vhidza mulanda wawe ari; "Mpfulufhedzise uri u do humela shangoni la hashu wa ya kha mashaka anga wa todela murwa wanga Isaka musadzi." Abrahamu o vha a sa funi Isaka a tshi tutshela shango le Mudzimu vha fulufedzisa, kana a maka musadzi a tshi bva kha vhasadzi vha vha Kanana. Mulanda a thetshelesa Abrahamu, a tshimbila a ya mudini wa Nahoro. Henengei a humbela Mudzimu u ri a mu thuse u wana musidzana mutuku wa vhudi wa Isaka. Musidzana wa lunako mutuku a no pfi Rabeka a bva mudini a tshi da u ka madi tshisimani. A takalela u kela madi mulanda wa Abrahamu na dzigamela dzawe dza fumi. Mulanda o divha zwauri Mudzimu o mu thusa kha hoyu musidzana na uri ndi musi e ene musidzana we a vha tshi khou mutoda.
Azwi tumbula zwauri ndi musi e muduhulu wa murathu wa Abrahamu. Mulanda a luvha Mudzimu we a fhindula thabelo yawe na we a mu endedza a muisa kha mashaka a mune wawe. Ngauralo Rabeka a vha musadzi wa Isaka. Abrahamu o fa musi ena minwaha ya 175. Vhutshiloni hawe hothe o fulufhela Mudzimu u ri a vhulunge pfulufhedziso dzawe, ngauralo Mudzimu o mutanga-nedza na u mufhatutshedza. Mudzimu u kha di fhatutshedza na havho vhothe vhane vha mufulufhela vhunga Abrahamu.
Tshifanyiso 22: Yesu a Bebwa
Mateo 1:18-25; Vhagalata 4:4-5
Ipfi la Mudzimu ndi la ngoho Mudzimu a vha zwifhi. Mudzimu vho vhudza Adamu u ri vha do rumela Munangiwa Wavho Muthihi u kunda Sathane. Vho kaidza Noaxe vha ri vha do tshinyadza havho vha re vhavhi. Mudzimu vho sumbedza Yobo zwauri vha funa hezwi zwi re zwi vhuya kha rine. Vho sumbedza Abrahamu zwauri vha a vhulunga pfulufhedziso dzavho. Kha tshifanyiso hetshi vha khon vhona nwana a ne pfi Yesu. (Nga tshifhinga tsho teaho) O bebwa shangoni la Israele, le kale la vha li tshi vhidzwa upfi Kanana. Dzina la Mme awe ndi Maria we a bva kha lushaka lwa Abrahamu na Isaka.Maria ndi musi e musidzana a sa divhi munna musi a tshi beba Yesu. Yesu o vha a sina khotsi a re muthu. Khotsi awe ndiMudzimu muthihi wa Ngoho. Yesu ndi Ene e ethe ane a disa dziphatutshedzo kha shango lothe. O vha o dela u khunyeledza dzipfulufhedziso dza Mudzimu u kunda Sathane na u ri humisela murahu ha Mudzimu.
Tshifanyiso 23: Lufu Lwa Yesu
Vhagalata 3:13-14
(Musi Yesu o tshila shangoni) Musi Yesu o aluwa u ri a vhe munna. O funza vhathu dzindila dza Mudzimu. Yesu o ita vhutolo vhunzhi u sumbedza uri u bva ha Mudzimu. Hone vhathu vhavhi a vho ngo mutenda. Vho vhulaha Murena Yesu nga u tou mu ombela kha tshi-fhambano tsha thanda. Liswole lo murumbula kha lurumbu nga pfumo l: tshi toda u vha na ngoho ya uri ofa. Dzikhonani. Mudzimu o vhudza Adamu u ri u do fa arali ola mutshelo wa muri. Rothe a rongo thetshelesa Mudzimu na hone ro linganwa nga lufu lwa lini na lini. Vha do zwilimuha zwauri Mudzimu vho nekedza Abrahamu ngwana ya tshithavhelo vhuimoni ha Isaka. Ngauralo Mudzimu vho nekedza Murwa wa vho e ethe, Yesu, u ri a fe e vhuimoni ha vhathu vhothe, uri a vhe tshithavhelo tsha zwivhi zwashu.
Zwivhi zwashu zwo ri fhandekanya na Mudzimu. Yesu ndi ene ndila ya u humela ha Mudzimu. Kha vha humbule uri Mudzimu vho ri kha Adamu vha do rumela munwe uri a kunde Sathane. Havho vhane vha fulufhela na u thetshelesa Yesu, Maanda a Sathane o vundekanywa. Mudzimu vho ita pfulufhedziso I fanaho na ya Abrahamu. Mudzimu vho ri nga vhana vha Abrahamu tshaka dzothe dza shango dzi do fhatutshedzwa. Hey: phatutshedzo ya u tshila na Mudzimu tshothe yo da nga Mune washu Yesu Kristo. Ri nga kona u tanganedza heyi phatutshedzo yaMdzimu nga u tenda Murena Yesu na u muthetshelesa.
Tshifanyiso 24: Yesu U a Tshila
Johana 20:19-29
Dzikhonani dza Mune washu Yesu Kristo dzo vhulunga mutumbu wawe wo faho ngomu tshaloni. O vha ngomu tshaloni maduvha mararu. Nga murahu a vuwa hafhu vhafuni (tshaloni). Lufu a lwo ngo kona u fara Yesu, Muthihi a bvaho ha Mudzimu. Yesu o di sumbedza kha vhafunziwa vhawe a ima vhukati havho. Vhothe vho mangala a khamala. Munwe mufunziwa a no pfi Thoma, ndi musi e siho musi Yesu a tshi da khavho. Thoma ari kha vho, "Nda sa vhona vhona ntho ya mbambo yawe, tshandani tshawe, nda longa munwe wanga lu rumbuni lwawe, ndi nga si vhuye nda tenda. Musi vhege yo fhela Yesu a bvelela hafhu. Lavhelesani kha tshifanyiso. Yesu a sumbedza Thoma ntho dza zwibigiri zwandani Zwawe na hone a vhudza Thoma uri a longe zwanda zwawe lurumbuni lwa Yesu. Yesu ari: "U songo vha a sa tendiho, I vha a tendaho." Yesu a amba-vho ari "Mashudu vhane naho vha songo mmbona vha di ntenda. Dzikhonani, ri songo fana na Thoma we a si fulufhele Mudzimu. Kha ri fane na Abrahamu we a fulufhela Mudzimu na u muthetshelesa. Ndi nga u fulufhela Mune washu Yesu na u Muthetshelesa uri ri kone u divha Mudzimu tshothe.


text:
Sayensi
Sayensi indlela yotumbuluxa, kuaka no hlela vutivi byi andlaleka hindlela yo hlamusela no vhumba hi ta mbangu.[nb 1][2]
Sayensi yihambanisiwa hi swiphemeu leswilandzelaka, Sayensi yantumbuluko leyi nga dyondzo hi ta misava leyivonakaka, Sayensi ya mahanyele ya vanhu leyi dyondzo ya vanhu na switshungu, naswona kuva na Sayensi yaximfumo yo fana na Dyondzo-Tinhlayo.
Alhazen hi yena loyi a simekeke ndlela ya kambisisa swilo ya sayensi ematikweni ya vuxa-vukarhi.[3][4][5]
MatimuEdit
Sayensi hikuya himongo wayona wo sungula akuri vito leri aritirhisiwa kuhlamusela vutivi byo karhi, kuhambana na dlela yokuma vutivi brokarhi. Hikukongoma imuhlovo wavutivi lebyi vaakatiko vakotaka to hlumausela no avelana hibyona. Hixikombiso, vutivi himatirhele ya swilo swantumbuluko byihlengeletiwe khale matimu yangase tsariwa etibukwini nswona byi tise tindlela to hleketa loku rharhanganeke. Leswi switikomba ekutumbuluxiweni ka tikhalendara leti rharhanganeke, tindlela to sweka swimilana leswingana vuxungu leswaku swudyeka, na ku aka miako yo leha kufana na tiphiramidi.
Ndlela ya endla SayensiEdit
Ndlela yo endla sayensi iku lava ku hlamusela swiendlakalo swantumbuluko hi kuengeta engeta.[nb 2] kuvhumba vhumba indlela yin'wana ya sayensi yo hlanganiso switandzaku eka swivangelo.
loko vuvhumbi byi hambana naswutandzaku, bya thsikiwa ivikuvhumbiwa ndlela yinwana.[29] Kambe loko vutivi byikota kuvhumba switandhzaku naswona vumbhoni byikhomeka, vutivi byebyo bya engeteriwa eka swiyenge swa Sayensi leyi amukeriweke.[30]
Dyondzo-Tinhlayo na SayensiEdit
Dyondzo-Tinhlayo iyankoka ngopfu eka Sayensi. Dyondzo-Tinlhayo yifana na ririmi leri kotaka kuhlamusela Sayensi. Kuxopaxopa naku hlengeleta mimpimo kuhlanganisa na ku vhumba switandzaku swa Vutivi bya Sayensi hakanyingi swilava kutirhisiwa ka dyondzo-tinhlayo.
Vavasati eka tidyondzo ta SayensiEdit
Sayensi hakanyingi yitale ku dyondziwa notirhisiwa hi vaxinuna kambe ahinkarhi hinkwawo.[nb 3] Vavasati khale nakhaleni avatshamele ku langutana na xihlawuhlawu e mintirweni nale tidyondzweni ta Sayensi.[nb 4][6]
Tinoti hi SayensiEdit
- ↑ "... modern science is a discovery as well as an invention.
- ↑ di Francia 1976, p. 13: "The amazing point is that for the first time since the discovery of mathematics, a method has been introduced, the results of which have an intersubjective value!"
- ↑ Women in science have included:
- ↑ Nina Byers,Contributions of 20th Century Women to Physics which provides details on 83 female physicists of the 20th century.
Swikombo na mintshahoEdit
- ↑ "Nobel Prize Facts".
- ↑ Wilson, Edward (1999).
- ↑ Haq, Syed (2009).
- ↑ Sabra, A. I. (1989).
- ↑ http://www.light2015.org/Home/ScienceStories/1000-Years-of-Arabic-Optics.html
- ↑ Bonnie Spanier, From Molecules to Brains, Normal Science Supports Sexist Beliefs About Differences, The Gender and Science Reader ( New York: Routledge 2001)


text:
31Eku heteleleni vamakwerhu, hi kongeleleni, leswaku Mahungu ya Hosi ma hangalaka hi ku hatlisa, ma tsakeriwa, kukotisa leswi ma endliseke swona le ka n'wina. 2Khongelani leswaku hi lamuleriwa eka vanhu lavo biha, lavo ka va nga lulamanga; hikuva a hi hinkwavo lava nga ni ku pfumela.
3Kambe Hosi ya tshembeka: Yi ta mi tiyisa ni ku mi sirhelela eka Lowo biha. 4Kutani Hosi yi hi nyika ku tshemba hi tlhelo ra n'wina, leswaku swilo leswi hi mi lerisaka swona, mi karhi ma swi endla, ni leswaku ma ha to swi endla. 5Ingi Hosi Xikwembu xi nga susumeta timbilu ta n'wina, leswaku mi xi rhandza, ni leswaku mi chivirikela Kriste.
6Ha mi lerisa vamakwerhu, hi vito ra Hosi Yesu Kriste, leswaku mi hambana ni makwenu wihi ni wihi loyi a nga laviki ku tirha, la nga fambiki hi tidyondzo leti hi mi nyikeke tona. 7Hikuva n'wina hi n'wexe ma swi tiva swinene leswaku mi fanele ku tekelela mahanyelo ya hina; a hi tshamanga hi mavoko, loko hi ri exikarhi ka n'wina; 8naswona, a hi dyanga swakudya swa munhu mahala, kambe hi tirhile vusiku ni nhlekanhi, hi dzuka nyuku ni ku tikarhata, leswaku hi nga tikiseli munhu ni un'we exikarhi ka n'wina. 9A swi vuli leswaku a hi pfumala matimba ya ku mi kombela ku hi pfuna, kambe a ku ri ku mi komba ntila lowu mi faneleke ku famba ha wona. 10Hikuva loko ha ha ri na n'wina, hi mi nyikile xileriso lexi nge: “Un'wana ni un'wana loyi a nga laviki ku tirha, ni ku dya a nga dyi!”
11Hi vula leswi hikuva hi twile leswaku ku ni van'wana exikarhi ka n'wina lava hanyaka hi vulolo, va nga laviki ku tirha, kambe va nghenelela timhaka ta van'wana. 12Kutani vanhu lavo tano ha va lerisa ni ku va tsundzuxa hi vito ra Hosi Yesu Kriste, leswaku va tirha ntirho wa vona hi ku rhula, va ta kota ku dya swakudya leswi nga swa vona.
13Kambe n'wina vamakwerhu, loko mi ri karhi mi endla leswinene, mi nga karhaleni. 14Loko ku ri ni un'wana loyi a alaka ku yingisa marito lawa hi mi rhumelaka wona hi papila leri, n'wi xiyaxiyeni, kutani mi nga vi na mhaka na yena, leswaku a ta khomiwa hi tingana. 15Hambiswiritano, mi nga n'wi languti tanihi nala, kambe n'wi layeni tanihi makwenu.
16Sweswi ke, Hosi ya ku rhula, hi xiviri xa yona, a yi mi nyike ku rhula minkarhi hinkwayo ne matlhelweni hinkwawo. Hosi a yi ve na n'wina hinkwenu!
17Hi xandla xa mina ndzi tsala leswi ndzi ri: “Ndza mi rungula. Hi mina Pawulo.” Hi wona mfungho wa mina epapileni rin'wana ni rin'wana ra mina; hi swona leswi ndzi tsarisaka swona.
18Tintswalo ta Hosi ya hina Yesu Kriste, a ti ve na n'wina hinkwenu!


text:
na swona swifuwo swi tiva ku ta ka rona.Van'wana va ri: Xikwembu xi hisekela ku ba ha rona lavo homboloka
371Tilo leri ra ndzi rhurhumerisa,
ri tshukisa ngopfu mbilu ya mina.
2Yingisani Xikwembu loko xi dzindza,
twanani ku duma ka nomo wa xona,
3loko xi balekisa tilo matlhelo hinkwawo!
Rihati ra xona ri ba ni le vugimamusi,
4ri landziwa hi mpfumawulo wa ku baleka,
xi nga Xikwembu loko xi dzindzisa rito ra xona ro chavisa,
xi ba hi rihati xi nga tsetseleli, xi ri karhi xi twakarisa swa nomo wa xona.
5Ku dzindza ka kona ka hlamarisa:Van'wana va ri: Xikwembu xi hi komba leswo hlamarisa
Mintirho ya Xikwembu i yikulu, a yi twisiseki.
6Xi byela gamboko xi ku: ‘Wela emisaveni!’
Xi lerisa ni timpfula ku na hi matimba ti halaka kunene,
7xi endlela ku komba mintirho ya xona eka vanhu hinkwavo.Van'wana va ri: xi endlela ku tikomba eka hinkwavo lava xi va endleke
Emasin'wini, a ka ha yi na un'we,
8swiharhi na swona swa tumbela,
a swa ha humi emiceleni ya swona,
9loko moya wa xidzedze wu ta hi le dzongeni.
Lowo titimela wona wu huma en'walungwini;
10loko Xikwembu xi hungisa wona, wu vanga xirhami,
mati ma tiya hi gwitsi emaqhivini.
11Kutani xi rhwala mapapa lawa ya ntima,
xi ma hangalasa ni rihati ra wona,
12xi ma rhendzelekisa-rhendzelekisa hi ku ya hi makungu ya xona,
ma yingisa swileriso swa xona hinkwaswo, ematlhelweni hinkwawo ya ntumbuluko.
13Xikwembu xi tirhisa wona ku tshinya tiko ra xona,
kumbe ku ri komba rirhandzu.Van'wana va ri: ku tshinya vanhu, kumbe ku cheleta misava ni ku yi katekisa
14“We Yobo, yingisa mhaka leyi,
u ringeta ku anakanya mintirho yo hlamarisa ya Xikwembu:
15Xana u tiva mafumele ya xona ehenhla ka ntumbuluko,
ni hilaha xi voningelaka mapapa hakona ke?
16Xana wa xi twisisa loko xi ma hayeka empfhukeni,
hi vutivi lebyo hetiseka byo hlamarisa xana?
17Wena u dlawaka hi dyambu,
siku tiko ri tshwaka hi moya wa le mananga,
18xana u nga vamba lwangu ra tilo ku fana na xona ke,
ri tiya kukota nsimbhi yo vangama?
19Hi pfune, xana hi nga xi byela yini ke?
Swo hlamula xona, hi nge swi kumi, hi le xinyamini!
20Xana xi lo tivisiwa leswi ndzi swi vulaka xana,
xi lo byeriwa hi munhu un'wana leswaku xi ta swi tiva ke?
21“Ku vonakala a ku nga ha vonaki,
a ku fihliwa hi mapapa,
kambe moya wu hungile wu ma kukula.
22En'walungwini ku huma xilo xo vangama xo fana ni nsuku,
ku nga ku dzuneka loku chavisaka, loku rhendzelaka Xikwembu.
23Xi ni matimba hinkwawo, hi nge tshineli kusuhi na xona;
xi fuma hi ntamu ni ku lulama,
xi tele ku tshembeka, xi nge xanisi munhu.
24Hikokwalaho, vanhu va xi chava,
kambe a xi na mhaka ni lava titwaka va ri lavo tlhariha.”Van'wana va ri: lava tlhariheke, va xixima xona


text:
11Mina Pawulo, muapostola wa Kriste Yesu hi ku rhandza ka Xikwembu, na Timotiya makwerhu, 2hi tsalela vahlawuriwa va Xikwembu lava nga le Kolosa, vamakwerhu lava tshembekaka eka Kriste, hi ri:
Tintswalo ni ku rhula a swi ve na n'wina, swi huma ka Xikwembu Tata wa hina.
3Masiku hinkwawo, hi nkhensa Xikwembu tata wa Hosi ya hina Yesu Kriste, emikhongelweni leyi hi mi khongelelaka ha yona, 4hikuva hi twile ta ku pfumela ka n'wina eka Kriste Yesu, ni ta rirhandzu ra n'wina eka vahlawuriwa va Xikwembu hinkwavo, 5hikwalaho ka ku tshemba loku ku hlayiseriweke n'wina ematilweni. Ta ku tshemba loku, mi rhange mi ti twa eritweni ra ntiyiso, yi nga Evhangeli, 6leyi fikeke eka n'wina kukota leswi yi fikeke ematikweni hinkwawo; yi karhi yi veka mihandzu ni ku kula, kukota leswi yi endlisaka xiswona eka n'wina, ku sukela siku mi tweke ni ku twisisa tintswalo ta Xikwembu hi ntiyiso wa tona. 7
Flm. 23
Mi dyondzisiwile swona hi Epafrasi, nandza-kulorhi la rhandzekaka, la tirhelaka Kriste hi ku tshembeka ematshan'wini ya hina. 8Hi yena la nga hi tivisa ta rirhandzu leri mi nga nyikiwa rona hi Moya.
9Hikokwalaho, ku sukela siku leri hi swi tweke, a hi tshikanga ku mi khongelela, ni ku kombela Xikwembu leswaku xi mi tata hi vutivi bya ku rhandza ka xona, evutlharini hinkwabyo ni ku twisiseni hinkwako loku nyikiwaka hi Moya; 10hi ndlela leyi, mi ta hanya vutomi lebyi fanekelaka emahlweni ka Hosi, mi yi tsakisa etimhakeni hinkwato, mi tswala mihandzu hi ku tirha mintirho leyinene ya tinxaka-xaka, mi ya mi kula hi tlhelo ra ku tiva Xikwembu. 11Mawaku loko mi nga tiyisiwa swinene hi matimba, hi ku ya hi ntamu wa xona wo twakala, mi kota ku tiyisela swinene, ni ku leha mbilu mi tsakile. 12Naswona, nkhensani Tatana, loyi a endleke leswaku na n'wina mi averiwa ndzhaka ya vahlawuriwa, eku fumeni ka ku vonakala. 13Ú hi humesile ematimbeni ya munyama, a hi rhurhisela eku fumeni ka N'wana wa yena loyi a rhandzekaka, 14
loyi eka yena hi nga ni ku rivaleriwa ka swidyoho ni ku kutsuriwa.
15Kriste i xifaniso xa Xikwembu lexi nga voniwiki, mativula ya hinkwaswo leswi tumbuluxiweke. 16Ha yena, Xikwembu xi tumbuluxile swilo hinkwaswo, ematilweni ni la misaveni, swilo leswi vonekaka ni leswi nga vonekiki, kukota swiluvelo kumbe leswi nga ni vuhosi, ni leswi nga ni vundhuna kumbe ku fuma. Hinkwaswo swi tumbuluxiwile ha yena, naswona swi tumbuluxeriwe yena. 17Ú rhangele swilo hinkwaswo, kutani eka yena swilo hinkwaswo swi khomene swin'we. 18
Hi yena nhloko ya miri, hileswaku ya Kereke. Hi yena masungulo ya hinkwaswo ni loyi a rhangeke a pfukaKumbe: Hi yena la nga yi sungula, ni loyi a rhangeke a pfuka exikarhi ka vafi, leswaku a va lowo rhanga eswilweni hinkwaswo. 19Hikuva swi tsakisile Xikwembu leswaku vukwembu hinkwabyo bya xona byi tshama eka yena, 20
ni ku endla leswaku, ha yena, swilo hinkwaswo swi vuyelelana na xona, hikuva hi yena Kriste la tiseke ku rhula hi ku fa ka yena exihambanweni; hinkwaswo, hambi la misaveni, hambi le matilweni, swi vuyelelana ni Xikwembu ha yena.
21Na n'wina lava khale a mi ri kule ni Xikwembu, a mi ri valala va xona hi miehleketo ya n'wina ni mintirho ya n'wina leyo biha; 22kambe sweswi Xikwembu xi endlile leswaku mi vuyelelana na xona, hi N'wana wa xona la nga hanya a ri munhu, a tlhela a fa leswaku mi tisiwa eka Xikwembu mi ri lava hlawulekeke, mi nga ri na xisandzu kumbe ku soleka emahlweni ka xona. 23Kambe mi fanele ku tiya eku pfumeleni, mi yimile emasungulweni ya kona mi nga tsekatseki, mi nga hambani ni ku tshemba loku mi ku kumeke hi ku twa Evhangeli; Evhangeli leyi yi twarisiwile eka swivumbiwa hinkwaswo leswi nge hansi ka tilo, kutani mina Pawulo, ndzi endliwile nandza wa yona.
24Sweswi ke, ndzi tsaka hileswi ndzi xanisiwaka hikwalaho ka n'wina; kutani, hi ku xaniseka ka mina emirini, ndzi hetisa leswi kayiveleke emaxangwini ya Kriste, hikwalaho ka miri wa yena, yi nga Kereke. 25Ndzi endliwile nandza wa Kereke hi makungu ya Xikwembu lexi nga ndzi nyika ntirho lowu hikwalaho ka n'wina. Ntirho wa kona i ku dyondzisa Rito ra Xikwembu, 26xi nga xihundla lexi a xi tumberile malembe ni malembe, eka tinxaka hinkwato, kambe sweswi xi pfuleteriwile eka vahlawuriwa va Xikwembu. 27Eka vona Xikwembu xi rhandzile ku tivisa rifuwo ra xihundla lexi, ni ku kwetsima ka xona exikarhi ka vamatiko; xihundla xa kona hileswaku Kriste ú le ka n'wina, kutani ha yena mi langutela ku kwetsima loku taka. 28Hi yena loyi hi n'wi twarisaka, hi ri karhi hi tsundzuxa ni ku dyondzisa vanhu hinkwavo, hi vutlhari hinkwabyo; hi endlela ku tisa vanhu hinkwavo eka Xikwembu va ri lava vupfeke eka Kriste. 29Hi swona leswi ndzi tikarhatelaka swona, ndzi ri karhi ndzi lwa hi ntamu wa yena, lowu a wu pfuxaka hi matimba endzeni ka mina.


text:
Flatheads
Vito ra ntolovelo ra xindyangu
Flatheads
Vito rinwana
Crocodilefish
Vito ra xi science
Platycephalidae
Size
Ku fika ka 1m, hixitalo 30 cm.
Nhlamuselo
Yikurile, yiva na nhloko yo phambarhala na ncila wofana na wa hanci. Mihlovo yo vonikela no dzwihala yivonakisa sweswo emirini wa yona hinkwawo. Mihlovo yo fana nay a ntima, buraweni, beige nayo basa hileyi yicinca cincelaka eka yona.
Vuxokoxoko
Ndyangu wa yona wukule ku fika eka 18 na tinxaka ta 60. Yirhandza kutshama le hansi swinene eka mati. Yi tumbela ehansi ka sava/sandi loko yi tumbela leswaku yita khoma valala. Yikota ku mita swakudya swayona loko switshunerile. Miri wa yona iwa xirhendzevutani loko yiri eku hlambeleni. Yitshikela matandza.
Swakudya
Yidya mavuluvulu na swihlampfani leswintsongo.
Kuhangalaka
Yikumeka eka maxelo hinkwawo na malwandle hinkwawo ya laha misaveni.
Common species
Bartail flathead (Platycephalus indicus)
Broadhead flathead (Thysanophrys arenicola)
Longhead flathead (Papilloculiceps longiceps)


text:
91
Yesu a kuvhanganya vha 12 a vha fha maanḓa, a vha tendela u pandela thuṅwa dzoṱhe dza Saṱhane na u fhodza malwadze. 2
Ndi hone a tshi vha ruma u yo ḓivhadza a muvhuso wa Mudzimu na u fhodza vhalwadze, 3a amba navho a ri, “Ni songo vhuya na ṱuwa na tshithu musi ni tshi fara lwendo, naho lu lubaḓa kana u mukhwama wa u fara thundu, kana zwiḽiwa kana tshelede; na hemmbe dzi songo swika mbili. 4Na dzhena muṱani ni dzule henefho he na swielelwa ni vhuye ni fhirele phanḓa. 5
Arali ni tshi dzhena huṅwe vha si ni takalele, ni mbo ḓi ṱutshela muḓi uyo, ni ite na u fhufhura buse ḽi re milenzheni yaṋu, uri vhu vhe vhuṱanzi ha uri zwi kha vhone.” 6Ndi hone vhafunziwa vha tshi takuwa, vha buḓekanya miḓi vha tshi funza mafhungo maḓifha na u fhodza vhalwadze.
7
Haya mafhungo oṱhe o ḓo swika-vho na kha khosi Herude, hone a tou mu ḓaḓisa nge vhaṅwe vhathu vha vha vha tshi ri, “Ndi Johanisi Mulovhedzi we a vha o fa, zwino o vuwa!” 8Vhaṅwe nga fhaḽa vha ri, “Ndi Elia, o vhuya,” vhaṅwe-vho vha ri, “Ndi muṅwe wa vhaporofita vha misi iḽa ya kale, o vuwa.” 9
Herude a ri, “Hufha Johanisi ndo mu tumula ṱhoho, zwino uyu ane nda vho pfa a tshi ambiwa ndi nnyi?” Ndi hone a tshi thoma u ṱoḓa nḓila ya u vhonana na Yesu.
10
Vhaḽa vhaapostola vha tshi vhuya, vha anetshela Yesu zwoṱhe zwe vha ita. A ṱuwa navho vhe nga tshavho vha livha muḓini u no pfi Betsaida. 11Vhathu vhone vha ri u zwi pfa vha mu tevhela. Ene a vha ṱanganedza a vha vhudza mafhungo a muvhuso wa Mudzimu, a ita na u fhodza vha lwalaho.
12Musi ḽi tshi vho kovhela vha 12 vha ḓa khae vha ri, “Kha vha vhofholole vhathu vha yo ḓiṱodela madzulo na zwiḽiwa miḓini na miḓanani ya fhano tsini, ngauri afha ri sogani.” 13Yesu a fhindula a ri, “Vha ṋeeni zwiḽiwa inwi vhaṋe.” Hone vhone vha fhindula vha ri, “Ri tou vha na mikonde miṱanu fhedzi ya vhurotho na khovhe mbili! Kani vha ṱoḓa ri tshi yo rengela mavhuthu enea oṱhe zwiḽiwa?” 14(Henefho ho vha hu na vhathu vhane vha nga vha 5 000 hu tshi vhaliwa vhanna fhedzi.) Ndi hone Yesu a tshi vhudza vhafunziwa vhawe a ri, “Dzudzani vhathu nga zwigwada-zwigwada zwa vhathu vha 50 tshiṅwe na tshiṅwe.” 15Vha ita nga u ralo, vha dzudza vhathu vhoṱhe fhasi. 16
Yesu a dzhia iḽa mikonde miṱanu na khovhe mbili, a lilala a zwi shudufhadza, a thoma u zwi ṅwatekanya a tshi fha vhafunziwa uri vha kovhele vhathu. 17
Vhoṱhe vha ḽa vha fura, ha vhuya ha sala zwipeḓu zwe vhafunziwa vha tshi zwi dobela zwa ḓadza mifaro ya 12.
18
Ḽiṅwe ḓuvha Yesu a tshi khou rabela e eṱhe, na vhafunziwa vhawe vhe henefho, a vha vhudzisa a ri, “Nṋa vhathu vha tshi nnyamba vha ri ndi Nṋe nnyi?” 19
Vhone vha fhindula vha ri, “Vha ri vha Johanisi Mulovhedzi; vhaṅwe vha ri vha Elia; hafhu hu ḓi dovha ha vha na vhaṅwe vhane vha ri vha muṅwe wa vhaporofita vha misi iḽa ya kale we a vha o fa; o vuwa!” 20
Joh. 6:66-69
Yesu a konou vha vhudzisa a ri, “Inwi-ha ni ri mini? Ni ri ndi Nṋe nnyi?” Ha fhindula Pitrosi a ri, “Vha Mesia wa Mudzimu!”
21
17:25
18:31-34
24:6-7
Yesu a vha laya a tou ombedzela uri vha songo vhuya vha zwi vhudza muthu, 22a konou ri, “Mubebwa-nga-muthu o fanela u tambudzwa zwihulu, a landulwa nga vhahulwane vha lushaka na nga vhotshifhe vhahulwane na nga vhaḓivhi vha Mulayo, a vhulawa, a vuswa vhafuni nga ḓuvha ḽa vhuraru.”
23
Ndi hone Yesu a tshi amba na vhathu vhoṱhe a ri, “Arali muthu a tshi funa u vha mufunziwa wanga, tshawe nga a ḓihangwe, ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe a ḓi hwala tshifhambano tshawe, a ntevhele. 24Muthu ane a teledza u ṅaledza vhutshilo hawe u a ḓilozwa, hone ane a ḓo fela Nṋe, ndi ene ane a ḓo tshila.
25“Nṋa muthu zwi ḓo mu farisani u fuwa shango ḽoṱhe, a fhedza a lovha tshoṱhe? 26
Arali muthu a shona u ḓibaḓekanya na Nṋe na pfunzo yanga, Mubebwa-nga-muthu u ḓo shona u ḓibaḓekanya nae musi a tshi vhuya e kha vhugala hawe na ha Khotsi awe na ha vharuṅwa vhakhethwa. 27
24:34
Zwino ipfani-ha: Hu na vhaṅwe henefha vhane vha sa ḓo fa vha sa athu vhona Mudzimu a tshi vhusa vhathu.”
28
Hó no fhela vhege Yesu ó amba ayo maipfi, a ṱuwa na Pitrosi na Johanisi na Jakopo a ya thavhani u rabela. 29
Musi a kha ḓi rabela, tshifhaṱuwo tshawe tsha shanduka, na zwiambaro zwawe zwa tshena lwa u tou kombodza. 30-31
13:33
Zwenezwo ha bvelela vhanna vhavhili, Mushe na Elia, vha tshi penya lu kombodzaho. Vha vhonala vha tshi khou amba na Yesu nga lwendo lwaweTshigiriki tshi ri “exodos”, zwa amba mupfuluwo, hu u sumbedza uri u fa hawe na u vuwa na u gonya ndi wone mupfuluwo vhukuma wa Israele. lune a ḓo vuledza Jerusalema hu si kale. 32
Zwi tshi khou ralo Pitrosi na khonani dzawe vho vha vho tou ya nga khofhe, hone vha tshi karuwa vha vhona vhugala ha Yesu, vha vhona na vhaḽa vhanna vhavhili vho imaho nae. 33Musi vhaḽa vhanna vha tshi vho ṱuwa henefho, Pitrosi a amba na Yesu a ri, “Muṋe wanga, ro ita zwone ra ḓa fhano. Kha vha litshe ri fhaṱe thumba tharu; iṅwe i ḓo ha yavho, iṅwe ya vha ya Mushe, iṅwe ya Elia.” A ralo a sa ḓivhi tshine a amba. 34Musi a tshi kha ḓi amba, ha mbo alama gole ḽa vha tibedza nga murunzi waḽo; vhafunziwa vhawe vha tou dzhenwa nga nyofho. 35
Ha pfala ipfi kha gole ḽa ri, “Hoyu ndi Ene Murwa wanga we nda dzula ndo mu ta – ni mu thetshelese!” 36
Ipfi ḽi tshi fhumula ha vha ho no tou sala Yesu e eṱhe. Vhafunziwa misi yeneyo vha si vhuye vha vhudza na muthu na muthihi zwe vha zwi vhona.
37Nga matshelo vho no tsa thavha, ha ḓa gogo ḽihulu u ṱanganedza Yesu. 38Muṅwe munna henefho kha gogo a ṱavha mukosi a ri, “Vhafunzi, ndi tou vha humbela nga zwanḓa zwivhili uri vha ḓe vha vhone-vho zwi re na ṅwananga muthihi fhedzi. 39Musi thuṅwa ya Saṱhane i tshi vuwa, i mu posa fhasi a tshi khou ṱavha mukosi, a rwelwa fhasi nga tshifakhole, a thoma u phukhula bulo nga mulomo, ya konou ri i tshi vho thoyoyo, ya tou ṋaṋa u mu khwiḓukanya, i sa funi u mu awedza. 40Ndo humbela vhafunziwa vhavho uri vha i pandele, hone vha kundwa.”
41Yesu a tshi fhindula a amba na avho vhathu a ri, “Yowee, inwi vhathu vha musalauno, ni dinwa nga u shaya lutendo, vhadzia-u-xela! Ndi ḓo vha na inwi u swika lini? Nṋa ndi ḓo ni konḓelela u swika lini?” A konou amba na uḽa munna a ri, “Ḓisani mutukana waṋu fhano.” 42Musi mutukana a tshi tou ri u ḓa ha Yesu thuṅwa ya mu posa fhasi nga tshifakhole. Huno Yesu a kaidza iyo thuṅwa, a fhodza uyo mutukana a konou mu fha khotsi awe. 43
Vhathu vhoṱhe vha kanuka vha tshi vhona vhuhulu ha maanḓa a Mudzimu.
Musi vhoṱhe vha tshi kha ḓi kanuka zwoṱhe zwe Yesu a ita, Ene a amba na vhafunziwa vhawe a ri, 44“Ipfi ḽine nda ḓo ni vhudza zwino ni ḽi dzhenise mbiluni: Mubebwa-nga-muthu u ḓo kumedzwa zwanḓani zwa vhathu.” 45
Hone vhone vha si ṱalukanye zwe a amba; Mudzimu o vha o zwi dzumba vha kundwa u zwi ṱalukanya, vha dovha vha ofha na u mu vhudzisa.
46
Ho vhuya ha vuwa khani kha vhafunziwa vha Yesu ya uri muhulwane wavho a nga vha e nnyi. 47Yesu a tshi vhona zwi re dzimbiluni dzavho a dzhia ṅwana a mu imisa phanḓa havho 48
Joh. 13:20
Mat. 20:26-27
a ri, “Ane a ṱanganedza uyu ṅwana a tshi itela Nṋe, u ṱanganedza Nṋe, huno ane a ṱanganedza Nṋe, u ṱanganedza na o nthumaho. Ane a ḓiita muṱukuṱuku kha noṱhe, onoyo u ḓo vha ene muhulwane.”
49Johanisi a ri, “Muṋe wanga, ro vhona muthu a tshi khou pandela thuṅwa ya Saṱhane nga dzina ḽavho, huno riṋe ra mu dzivhisa vhunga e si muṅwe nga riṋe.” 50
Yesu a ri, “Ni songo vhuya na mu dzivhisa; a sa lwi na inwi u ima na inwi.”
51
Mish. 1:9
Musi maḓuvha a tshi vho sendela a uri Yesu a dzhiwe a ye ṱaḓulu, a ḓiimisela u ya Jerusalema.
52
Ndi hone a tshi ruma vhaḓinḓa vha mu ranga phanḓa uri vha dzhene kha muṅwe muḓi wa Vhasamaria vha mu lugisele zwo fanelaho. 53Hone vhathu vha wonoyo muḓi vha si mu ṱanganedze, nge vha vhona uri o livha Jerusalema. 54
Vhafunziwa vhawe Jakopo na Johanisi vha tshi zwi vhona, vha amba nae vha ri, “Muṋe washu, khezwi vha sa ri ri vhidze mulilo u bve ṱaḓuluDziṅwe ṱhanzi dzi engedza dza ri, “unga Elia”. u ḓe u vha fhedze vhoṱhe?” 55Yesu Ene a rembuluwa a vha lavhelesa, a vha kaidza,Dziṅwe ṱhanzi dzi engedza dza ri, “A ni ḓivhi uri ni vhuswa nga muya-ḓe. Hufha Mubebwa-nga-muthu a songo ḓela u lozwa vhathu, o ḓela u vha tshidza.” 56vha konou fhirela kha muṅwe muḓi.
57Vha tshi khou fhira, muṅwe munna a amba na Yesu a ri, “Nṋe ndi ḓo vha tevhela hoṱhe hune vha ya.” 58Yesu a tshi mu fhindula a ri, “Phunguhwe dzi na milindi, na zwiṋoni zwi na zwiṱaha; Mubebwa-nga-muthu Ene ha na ha u siamedza ṱhoho a lala.” 59
A tshi ṱangana na muṅwe munna a ri, “Iḓani ni vhe mufunziwa wanga.” Hone uyo a ri, “Kha vha litshe ndi thome u yo swiṱa khotsi anga.”
60Yesu a ri, “Litshani vhafu vha swiṱane. Inwi iyani u ḓivhadza zwa muvhuso wa Mudzimu.”
61
Muṅwe-vho a ri, “Nṋe ndi ḓo ṱuwa navho Vhafunzi, hone kha vha litshe ndi thome u yo onesana na vha hashu.” 62
Yesu a mu vhudza a ri, “Ane a ri o fara dzembe ḽa phulu a ḓi dzula o lavhelesa murahu, ha na tshine a nga shuma muvhusoni wa Mudzimu.”


text:
Logo uya nga Mavunḓu
Logo, i ambiwa, kha Heraldry Act No. 18 ya 1962 ya Afrika Tshipembe, sa tshithu kana figara ya tsumbo ine ya imelela uvha hone ha mivhala ya murunzi na milayo na kuvhusele kwa Heraldry, huna kana hu sina khare kana munwadzi, crest, motto kana zwa u dzangela
Mushumo wa Tshiga tsha Tswayo
Kha mavunḓu oṱhe a ṱahe a Afrika tshipembe oṱhe ana tshiga tshao tsha tswayo tshine tsha imelela dzingu na zwine zwa kona u vala vunḓu ḽeneḽo. Maanḓa avhonalaho aya fhiwa kha dzi bammbiri huna uri ḽi konen u dzhielwa nnṱha.
SouthAfrica.co.za ifha ṱhaluso ya tshiga vunḓu ḽinwe na ḽinwe na ṱhalutshedzo na uri zwiga zwoṱhe zwi vha zwi tshi khou amba mini kha thalutshedzo ubva kha nyambo dzoṱhe dza 11 dzi re mulayoni.
Milayo ya Logo
Ahu tei u bviswa zwithu zwo monaho natsho, kana ha shandukiswa u khwaṱha ha mitalo. Ai faneli u rembuluswa. Ai faneli u ṱanganiswa na zwinwe zwishumiswa. I fanela u vheiwa nga nḓila ine ya kona u tou vhonala vhukuma.
Translated by Khalirendwe Nekhavhambe
Tshithu tshihulwane vhukuma ndi tshi khopha tsha cape, tshine tsha vha tshi tshi khou sumbedza u konḓelela na uvha na maanḓa, ina maluvha mararu ane avha tshi khou bva kha tsinde ḽithihi ine ya vha i tshi khou sumbedza u farana kha vunḓu ḽine ha vha na ts...more
Ina mathomo a mivhala yo fhambanaho hune huna mudala,buraweni na beige zwi tshi khou sumbedza fhasi ha Free state. Motto wo nwaliwa nga tshi sotho KATLEHO KA KOPANO – zwine zwa amba u bvelela nga kha u farana....more
Mathomoni a logo huna zwithu zwivhili zwa musuku zwine zwa kona u ḓisa motto wa vunḓu –vhuthihi ndi zwithu zwihulwane....more
Nga minwaha ya 20 ya musi hu saathu swika khetho, vhathu vha Kwazulu natal vho vha vha tshi khou shumisa zwiga zwivhili ubva kha zwoṱhe natal na kwazulu, zwo vhewa matungo na matungo....more
Fhasi fhasi kha Logo huna muvhala mutsu na mudala hune ha vha na motto- MULALO VHUTHIHI NA U BVELELA ,zwo nwaliwaho nga maipfi matshena....more
Logo ya mpumalanga i na mathomo a muvhala mudala ha vha na motto wa tshi Latini- OMNIA LABOR VINCIT – ure henefho, zwine wa amba uri, “Mushumo u kunda zwoṱhe”....more
Hetshi ndi tshone tshiga tshi tshoṱhe kha mavunḓu oṱhe tshine tsha vha uri tsho itwa nga mivhala ine yavha hone kha fulaga ya Afrika tshipembe, zwine zwo thoma u shuma nga dzi 27 Lambamai 1994....more
Sa ǁa ǃaĩsi 'uĩsi - “ri ya kha vhutshilo ha vhuḓi” ndi motto wa Northern Cape, wo bva kha luambo lwa San....more
tshiga tsha tswayo tshiswa tsha vunḓu tsho tendiwa kha phalamende ya vunḓu nga 1998....more


text:
101Kavaloko Samiele a teka rimhondzo ra mafurha, a ma chela enhlokweni ya Sawulo, kutani a n'wi ntswontswa a ku: “Hi mafurha lawa, hakunene HOSI Xikwembu xi ku veka ku va mufambisi wa tiko ra xona.tiko ra xona, kumbe: ndzhaka ya xona. Van'wana va ri: xi ku veka ku va mufambisi wa tiko ra xona ra Israele. U ta fuma tiko leri ra HOSI Xikwembu, u ri lamulela emavokweni ya valala va rona hi matlhelo hinkwawo; kutani xikombiso eka wena leswaku HOSI Xikwembu xi ku hlawurile ku va mufambisi wa ndzhaka ya xona, hi lexi ... 2Loko u hambana na mina namuntlha, u ta hlangana ni vavanuna vambirhi kusuhi ni sirha ra Rahele exifundzeni xa Benjamini, emutini wa Selesaka; kutani va ta ku ka wena: ‘Timbhongolo ta mantswele leti u fambeke u ti lava, ti kumekile, kutani sweswi tata wa wena a nga ha vilerisiwi hi tona, kambe u vilelela n'wina; ú tivutisa leswaku xana ú ta endla yini hi tlhelo ra wena n'wana wa yena.’ 3Kutani loko u ya emahlweni na riendzo ra wena, u ta fika emurhini wa nkuhlu wa le Taboro; kona u ta hlangana ni vavanuna vanharhu lava yaka eBetele ku ya gandzela Xikwembu. Un'wana wa vona ú ta va a tlakule swimbutana swinharhu; lowa vumbirhi ú ta va a rhwele swinkwa swinharhu; lowa vunharhu ú ta va a byarhile nkwama wa dzovo lowu nga ni vhinyo. 4Va ta ku xeweta, kutani va ku nyika swinkwa swimbirhi hi mavoko ya vona, leswi wena u nga ta fanela ku swi amukela. 5Endzhaku ka sweswo, u ta fika emutini lowu vuriwaka ‘Xintshabyana-xa-Xikwembu’,‘Xintshabyana-xa-Xikwembu’, kumbe: ‘Gibeya-wa-Xikwembu' laha ku nga ni vuthu ra Vafilista. Loko u nghena emutini, u ta hlangana ni ntlawa wa vaprofeta lava rhelelaka va huma exitsungeni lexo hlawuleka, va rhangeriwile hi vachayi va haripa, ni xingomana, ni xitiringo, ni xitende, va ri karhi va vhumbha. 6Kutani moya wa HOSI Xikwembu wu ta ku nghena hi matimba swinene; u ta vhumbha swin'we na vona, u hundzuka munhu lontshwa. 7Loko swikombiso leswi swi ku humelela, endla hinkwaswo leswi u vonaka leswaku swa fanela ku endliwa, hikuva Xikwembu xi na wena. 8U ta ndzi rhangela emahlweni u ya emutini wa Giligala. Kutani mina ndzi ta ku kuma kona, siku ndzi nga ta ta ndzi ta humesa magandzelo lama hisiwaka, ni ku tlhava magandzelo ya xinakulobye. U ta ndzi yimela kona masiku ya 7, ku kondza ndzi fika, ndzi ta ku komba leswi u nga ta endla swona.”
9Loko Sawulo a hundzuluka a hambana na Samiele, Xikwembu xi n'wi nyika mbilu leyintshwa, kutani swikombiso hinkwaswo leswi vuriweke swi humelela siku rero: 10Loko va fika eGibeya, ntlawa wa vaprofeta wu tshuka wu hlangana na yena, moya wa Xikwembu wu n'wi nghena hi matimba swinene, kutani a vhumbha swin'we ni vaprofeta. 11Hinkwavo lava tiveke Sawulo khale, loko va vona hilaha a vhumbhaka hakona swin'we ni vaprofeta, va vutisana va ku: “Xana ku humelele yini eka n'wana Kixi xana? Xana Sawulo na yena i un'wana wa vaprofeta xana?” 12
Kutani wanuna un'wana la tshamaka endhawini yoleyo a engeta a ku: “Naswona, a hi va tivi leswaku i va ka mani!” Mhaka leyi yi hundzuka xivuriso lexi nge: “Xana Sawulo na yena i un'wana wa vaprofeta xana?” 13Loko Sawulo a hetile ku vhumbha, a ya exitsungeni lexo hlawuleka.
14Loko makwa tata wa Sawulo a vona Sawulo ni nandza wakwe, a va vutisa a ku: “A mi yile kwihi xana?” Sawulo a hlamula a ku: “A hi yile hi ya lava timbhongolo, kambe kuteloko hi nga kumi ntila wa tona, hi yile eka Samiele.” 15Makwa tata wa Sawulo a n'wi vutisa nakambe, a ku: “Ndzi kombela leswaku mi ndzi rungulela leswi Samiele a mi byeleke swona.” 16Sawulo a hlamula makwa tata wa yena, a ku: “Ú hi byele a nga kanakani leswaku timbhongolo ti kumekile.” Kambe loko ti ri ta vuhosi leti Samiele a nga vulavula ha tona, Sawulo a nga n'wi byelanga.
17Enkarhini wolowo, Samiele a rhamba vanhu va Israele eMitspa eku gandzeleni emahlweni ka HOSI Xikwembu. 18Kutani a ku ka vona: “HOSI Xikwembu xa Israele xi vurisa sweswo xi ri: ‘Hi mina la humeseke Israele etikweni ra Egipta. Ndzi mi kutsurile emavokweni ya Vaegipta ni ka mimfumo hinkwayo leyi a yi mi xanisa.’ ” 19A engeta a ku: “Kambe namuntlha mi fularherile Xikwembu xa n'wina, lexi xi mi poniseke emakhombyeni ne maxangwini ya n'wina hinkwawo, mi phikelela mi ku: ‘E-e! Hi vekele hosi leyi nga ta hi fuma!’ Sweswi ke, hlengeletanani hi tinyimba ta n'wina ni mindyangu ya n'wina emahlweni ka HOSI Xikwembu.”
20Kutani Samiele a xaxameta tinyimba hinkwato ta Israele, kutani nyimba ya ka Benjamini yi hlawuriwa hi vuhlolotwana. 21A xaxameta nyimba ya ka Benjamini hi mindyangu ya yona, kutani ndyangu wa va ka Matri wu hlawuriwa hi vuhlolotwana; [a hetelela hi ku yimisa va ndyangu wa ka Matri ha un'we-un'we,]Van'wana a va tsalanga marito lawa kutani Sawulo n'wana Kixi a hlawuriwa hi vuhlolotwana; va n'wi lava, kambe va nga n'wi kumi. 22Hiloko va tlhelela eka HOSI Xikwembu, va xi vutisa va ku: “Xana ka ha ri ni munhu un'wana la fanelaka ku ta haleno xana?”Van'wana va ri: Munhu yaloyi, xana ú kale a ta xana? HOSI Xikwembu xi va hlamula xi ku: “Sawulo hi luya, ú tumberile exikarhi ka tinhundzu.” 23Kavaloko va tsutsuma va ya n'wi teka; loko a yimile exikarhi ka vanhu, hi xiyimo a a lehile ku va tlula hinkwavo. 24Samiele a ku ka vanhu hinkwavo: “Xana ma n'wi vona loyi Xikwembu xi n'wi hlawuleke, xana? A ku na munhu ni un'we exikarhi ka tiko hinkwaro, loyi a fanaka na yena.” Vanhu hinkwavo va huwelela va ku: “Hosi! Hanya hilaha ku nga heriki!”
25Kutani Samiele a vikela vanhu va tiko etifanelo ta vuhosi; a tlhela a ti tsala ebukwini, a veka buku ya kona egandzelweni ra HOSI Xikwembu. Samiele a pfala nhlengeletano, kutani un'wana ni un'wana a timukela ekaya ka yena. 26Na yena Sawulo a ya ekaya ka yena eGibeya, a heleketiwa hi vuthu ra tinhenha leti Xikwembu xi khumbeke timbilu ta tona. 27Kambe vanhu lavo biha vona a va ku: “Munhu yoloyi a nga hi lamulerisa ku yini xana?” Vanhu lava, a va n'wi tsan'wa va nga n'wi tiseli ndzuvo, kambe Sawulo yena a timiyelela.


text:
Tihuku tilanguteka tani hi swihadyani leswitshamaka switsakile, kambe kuna swivangelo swotala leswitisaka ntshikelelo eka tona leswi endlaka leswaku tikhomiwa hi mavabyi.
Swakudya swikota kuvanga ntshikelelo swinene eka tihuku loko swinga ringanelanga, loko swinga fikeleleki na loko kuri na mphikizano wa swakudya, loko swakudya swakona swivevukile ngopfu kumbe kutsindziyela kumbe switele munyu. Xin’wana na xin’wana xaleswi swinga laha henhla swinga endla leswaku tihuku loko tiswidye ngopfu tipfumala matimba no nghenela hi mavabyi. Swakudya leswinga kurha naswona swina poyizeni eka tihuku.
Switlhela swivatano loko tihuku tinga kumi mati yoringanela, kumbe loko mati ya hisa ngopfu kumbe yangari kahle kuva ya n’wiwa hi swifuwo. Kuya hiva South African Poultry Association, kupfumaleka ka mati aswitisi ntsena ntshikelelo eka tihuku kambe switisa ku omeriwa ka swirho swohefemula leswi endlaka leswaku tikhomiwa himavabyi. Mati yothyaka yana khombo swinene tani hileswi yanga vaka na mavabyi nova na switsongwatsongwani leswinga endlaka leswaku tihuku tinghenela hi mavabyi.
Ku voningiwa ka ndzhawu leyi tihuku titshamaka kona naswona swina xiave eka ntshikelelo watihuku xikan’we nopfumaleka ka ndzhawu leyi nga dzwihala laha tifaneleke kuva ti wisa kona. Kuya hiva World Health Organisation, tihuku tifanele kunyikiwa nkarhi woringeta kuva tihambanyisa vusiku na nhlekani eka gondzo ravu humelerisi bya tuhuku. Mavoni yafanele kuvekeriwa kahle leswaku tingakumeki titele eka ndzhawu leyinga voningiwa ntsena.
Xiyimo xa maxelo na moya lowu tiwukumaka naswona swina xiave eka ntshikelelo na rihanyo ra tihuku. Swina vutlharhi swinene kuhlawula muxaka lowu hanyaka kahle ehansi ka maxelo lawa ya hisaka, muxaka lowu wutala kuva tihuku ta xikaya na n’warikolwani, leswi swingava hikuva kufuyiwa tihuku leti eka ndzhawu leyi hisaka swinene. Kufanele kutiyisisiwa leswaku kuna ndzhuti laha tinga kotaka kuva ti wisa eka wona na mati kusivela leswaku kuhisa kunga kavanyeti kuhumelerisiwa ka tihuku leti xikan’we na swakudya leswi tiswikumaka.
Kutitimela naswona swina switandzhaku swoka swingari kahle eka rihanyo ra tihuku, hikuva swiendla leswaku tilava matimba yotala kuva tishama tirikarhi tikufumela. Ndlela yo olova kuva swivonaka loko tihuku tiri nantshikelelo wa maxelo yo hisa kumbe kutitimela ikuva kulangutiwa mahanyelo ya tona. Tihuku leti twaka kutitimela tivonaka hiku hlengeletana endzhawu yin’we leswaku tita kufumetana.
Titlhela tidya swakudya swotala leswaku tita kota kukuma matimba lawa tingawa tirhisa swinene loko tiringeta kuva ti tikufumeta. Tihuku letingana ntshikelelo wakuhisa titala kuvana swiphiqo swohefemula. Tivonaka hikuva titlakusa tipiku tatona leswaku titanghenela himoya emirini. Ntshikelelo lowu wunga endla leswaku tihuku tiva na nchuluko xikan’we na mavabyi yakuva ti oma swirho.
Loko tihuku tikurisiwa laha tinga pfaleriwa, xiyimo xa maxelo xalawuriwa kutlakusa no hungutiwa ka mahiselo kuya hi maxelo. Kufanele kutlhela kulangutisisiwa swinene ndlela leyi moya wunghenisaka xiswona leswaku wungavi wutele ngopfu kumbe vuwa wuntsongo. Leswi swiendleriwa kuva kuvana kuhangalaka ka kahle ka moya e hokweni ya tihuku xikan’we no tiyisisa leswaku akuna kukavanyetiwa ka nchumu eka tihuku.
Loko kutsakama swinene etihokweni swi endla leswaku kuva na ammonia leyi vangaka mavabyi lawa ya khumbhaka kuhefemula. Loko xiyimo xa tihoko xiri lexi omeke, naswona swiendla leswaku tiva na ntsikelelo wa ritshuri leswingata endla leswaku tinga tshamiseki.
Leswi iswikombiso swa ntshikelelo eka tihuku:
Ku lwa ka tihuku
Ku hluveka ka tisiva
Ku cinca eka madyelo ya swakudya – kuva tihuku tidya ngopfu kumbe tidya swintsongo kutlula leswinga toloveleka
Ku loloha ka tihuku
Ku ondza
Ku hunguteka eka kutshikeriwa ka matandza hi tihuku ta matandza
Mavabyi


text:
Nkuhlu
Nkuhlu, (Trichilia dregeana, Hi kuya hi xi Griki) i nsinya lowu kumekaka e dzongeni ra Afrika, e vupela-dyambu bya Afrika, na le Madagascar. Nsinya lowu wu tirhisiwa ngopfu ku endla mafurha. Nsinya lowu wu rhandziwa ngopfu hi vanhu lava a va ake e tinzhawini ta le kusuhi ni mati.[1]
Mbhanzu wa nkuhlu wuvuriwa Huhlu naswona wuna rikampfi ra muvala warihlaza-rozwihala naswona rabhava rithlela ripfelela mafurha. Mbhazu lowu vupfeke wuna bululu ramuvala wobhasa lerirhendeleke rikampfi, naswona rinadzika ngopfu. Bululu leri ri funengetiwe hi xikhumba xa muvala wamulamula. Mbhanzu lowu wutshoveriwa hitinhweti ta Hukuri na N'wendzamhala.[2]
Matimu la ma yelanaka[Lulamisa | edit source]
Eka buku yayena Henri Junoid uhlamale leswilandzelaka hintshovelo watihuhlu eMozambhiki:
- Vinyi vatiko vakhaya tihuhlu exikarhi ka Hukuri na N'wendzamhala naswona vatata milomo yavona kukondza swihlaya swavona swindlandlamuka. Marhi ya olovusa bululu ra tihuhlu naswona risungula ku nyunguluka no nandzika hiswintsanana kufikela laha rihelaka ivi kusala rikampfi. Swatala kukuma kusukela eka swihlangi kuyafika eka vadyuhari, vakukumuke swihlaya hitihuhlu naswona minkolo yavona yirikarhi yipyompya bululu ratihuhlu lerinandzikaka swonghasi kufikela loko kusala rikampfi ntsena. Makampfi ma hlengeletiwa hivukheta naswona matirhiseriwa ku endla mafurha, kumbe maxaviseriwa valungu lava navona vahundziselaka eMarseilles laha kuendliwaka mafurha ya michini[2]
Matirhisele ya nkuhlu[Lulamisa | edit source]
Mulumulo wa nkuhlu[Lulamisa | edit source]
Matirhisele ya nsinya lowu hi Xilungu[Lulamisa | edit source]
Minkombo[Lulamisa | edit source]
- ↑ Elsa Pooley (1993) The complete field guide to trees of Natal, Zululand & Transkei, Durban: Natal Flora Publications Trust. ISBN 0-620-17697-0.
- ↑ 2.0 2.1 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 2, - Page 19