text:
NDZIMA 2
Bibele—I Buku Leyi Humaka Eka Xikwembu
1, 2. Ha yini Bibele yi ri nyiko leyinene leyi humaka eka Xikwembu?
XANA u titwa njhani loko munghana wa wena a ku nyika nyiko? U hatla u yi pfula u tsakile hi leswi munghana wa wena a ehleketeke hi wena. Wa n’wi nkhensa.
2 Bibele i nyiko leyi humaka eka Xikwembu. Yi hi byela swilo leswi a hi nga ta pfuka hi swi tivile. Hi xikombiso, yi hi byela leswaku Xikwembu xi tumbuluxe tilo, misava ni wanuna ni wansati wo sungula. Yi hi nyika milawu leyi hi pfunaka loko hi ri ni swiphiqo. EBibeleni, hi dyondza ndlela leyi Xikwembu xi nga ta xi hetisisa ha yona xikongomelo xa xona xo endla leswaku misava yi va ndhawu leyinene. Bibele i nyiko leyinene ngopfu!
3. I yini leswi u nga ta swi xiya loko u ri karhi u dyondza Bibele?
3 Loko u ri karhi u dyondza Bibele, u ta swi xiya leswaku Xikwembu xi lava leswaku u va munghana wa xona. Loko u ya u dyondza swo tala hi xona, vunghana bya wena na xona byi ta kula.
4. I yini lexi ku tsakisaka hi Bibele?
4 Bibele yi hundzuluxeriwe hi tindzimi ta kwalomu ka 2 600 naswona ku kandziyisiwe tikopi ta tibiliyoni. Vanhu vo tlula tiphesente ta 90 emisaveni hinkwayo va nga hlaya Bibele hi tindzimi ta vona. Kutani vhiki ni vhiki, vanhu vo tlula miliyoni va kuma Tibibele. Hakunene, a ku na buku yin’wana yo fana na Bibele.
5. Ha yini hi nga vulaka leswaku Bibele yi “huhuteriwe hi Xikwembu”?
5 Bibele yi “huhuteriwe hi Xikwembu.” (Hlaya 2 Timotiya 3:16.) Kambe van’wana va nga ha tivutisa va ku, ‘Bibele yi tsariwe hi vanhu, kutani ha yini ku vuriwa leswaku yi huma eka Xikwembu?’ Bibele yi hlamula yi ku: “Vanhu a va vulavula leswi humaka eka Xikwembu va ri karhi va susumetiwa [kumbe ku kongomisiwa] hi moya lowo kwetsima.” (2 Petro 1:21) Mhaka leyi yi fana ni n’wamabindzu loyi a byelaka matsalana wakwe ku tsala papila. Xana i mani a tsaleke papila rero? I n’wamabindzu ku nga ri matsalana. Hilaha ku fanaka, Mutsari wa Bibele i Xikwembu, ku nga ri vavanuna lava xi va tirhiseke ku yi tsala. Xikwembu xi va kongomise leswaku va tsala miehleketo ya xona. Hakunene Bibele i “rito ra Xikwembu.”—1 Vatesalonika 2:13; vona Nhlamuselo ya le hansi 2.
BIBELE YA PAKANISA
6, 7. Ha yini hi nga vulaka leswaku Bibele ya pfumelelana?
6 Swi teke malembe yo tlula 1 600 leswaku ku tsariwa Bibele. Lava yi tsaleke va hanye hi minkarhi yo hambana. Van’wana a va dyondzekile kasi van’wana a va nga dyondzekanga. Hi xikombiso, un’wana wa vona a ri dokodela. Van’wana a va ri van’wamapurasi, vaphasi va tinhlampfi, varisi, vaprofeta, vaavanyisi ni tihosi. Hambileswi Bibele yi tsariweke hi vanhu vo hambanahambana, hinkwayo ka yona ya pfumelelana. A yi kanetani. *
7 Tindzimana to sungula ta Bibele ti hlamusela ndlela leyi swiphiqo swi sunguleke ha yona naswona tindzima to hetelela ta yona ti hi byela ndlela leyi Xikwembu xi nga ta swi lulamisa ha yona hi ku endla misava yi va paradeyisi. Bibele yi hlamusela matimu ya vanhu lava hanyeke eka malembe ya magidi lama hundzeke ni ku kombisa leswaku minkarhi hinkwayo xikongomelo xa Xikwembu xa hetiseka.
8. Nyika swikombiso leswi kombisaka leswaku Bibele yi vulavula ntiyiso loko swi ta eka sayense.
8 Bibele a yi nga tsaleriwanga ku dyondzisa vanhu sayense kumbe ku tirhisiwa tanihi buku ya xikolo, kambe leswi yi swi vulaka hi sayense minkarhi hinkwayo i ntiyiso. Leswi hi swona leswi hi nga swi langutelaka eka buku leyi humaka eka Xikwembu. Hi xikombiso, buku ya Levhitika yi ni swiletelo swa Xikwembu swa tindlela leti Vaisrayele a va ta byi sivela ha yona vuvabyi lebyi tlulelaka. Leswi swi tsariwe emahlweni ko va vanhu va tiva leswaku tibaktheriya ni switsongwatsongwana swi vanga mavabyi. Nakambe Bibele yi dyondzisa leswaku misava a yi tshegiwanga hi nchumu. (Yobo 26:7) Kutani loko vanhu va ha tshemba leswaku misava i xiphepherhele, Bibele a yi vule khale leswaku i xirhendzevutana.—Esaya 40:22.
9. Ndlela leyi vatsari va Bibele a va tshembeke ha yona yi hi pfuna ku twisisa yini?
9 Minkarhi hinkwayo loko Bibele yi vulavula hi matimu yi vulavula ntiyiso. Kambe tibuku to tala ta matimu a ti vulavuli ntiyiso hikuva vatsari va tona a va nga tshembekanga. Hi xikombiso, minkarhi yin’wana a va nga boxi loko tiko ra vona ri hluriwile. Ku ri na sweswo, vatsari va Bibele a va tshembekile hikuva va tsale ni loko ku hluriwe tiko ra Israyele. Va tlhele va tsala hi swihoxo leswi va swi endleke. Hi xikombiso, eka buku ya Tinhlayo, Muxe u hi byela hi xihoxo lexikulu lexi a xi endleke lexi Xikwembu xi n’wi xupuleke hikwalaho ka xona. (Tinhlayo 20:2-12) Ku tshembeka ka vatsari va Bibele swi komba leswaku Bibele yi huma eka Xikwembu. Leswi swi vula leswaku hi nga yi tshemba Bibele.
BUKU LEYI NGA NI SWITSUNDZUXO LESWINENE
10. Ha yini switsundzuxo swa Bibele swi hi pfuna namuntlha?
10 Bibele yi ‘huhuteriwe hi Xikwembu naswona yi pfuna ku dyondzisa, ku tshinya ni ku lulamisa swilo.’ (2 Timotiya 3:16) Switsundzuxo swa Bibele swa hi pfuna namuntlha. Yehovha wa yi tiva ndlela leyi hi vumbiweke ha yona kutani wa yi twisisa ndlela leyi hi ehleketaka ni ku titwa ha yona. U hi tiva ku antswa ku tlula ndlela leyi hi titivaka ha yona naswona u lava leswaku hi tsaka. U tiva leswi nga swinene eka hina ni leswi nga riki swinene.
11, 12. (a) Hi xihi xitsundzuxo lexinene lexi Yesu a xi vuleke eka Matewu ndzima 5 ku ya eka 7? (b) Hi swihi swilo swin’wana leswi hi nga swi dyondzaka eBibeleni?
11 Eka Matewu ndzima 5 ku ya eka 7, hi hlaya hi xitsundzuxo lexinene ngopfu lexi Yesu a xi vuleke malunghana ni ndlela yo kuma ntsako, yo hanyisana ni van’wana, yo khongela ni ya ku va ni langutelo lerinene hi mali. Hambileswi a vuleke xitsundzuxo lexi eka malembe ya 2 000 lama hundzeke, xa ha pfuna swinene ninamuntlha.
12 EBibeleni, Yehovha u tlhela a hi dyondzisa ndlela leyinene yo va ni ndyangu lowu tsakeke, yo va vatirhi lavanene ni yo hanyisana ni vanhu van’wana hi ku rhula. Minkarhi hinkwayo milawu ya Bibele yi nga hi pfuna, ku nga khathariseki leswaku hi vamani, hi tshama kwihi kumbe swiphiqo leswi hi nga na swona.—Hlaya Esaya 48:17; vona Nhlamuselo ya le hansi 3.
U NGA BYI TSHEMBA VUPROFETA BYA BIBELE
13. Xana Esaya u profete leswaku a ku ta endleka yini hi muti wa Babilona?
13 Vuprofeta byo tala bya Bibele se byi hetisekile. Hi xikombiso, Esaya u profete leswaku muti wa Babilona a wu ta lovisiwa. (Esaya 13:19) U hlamusele ndlela leyi a wu ta hluriwa ha yona. A wu sirheleriwe hi tigede letikulu ni nambu. Kambe Esaya u profete leswaku nambu a wu ta phyisiwa naswona tigede a ti ta tshikiwa ti nga pfariwanga. Vahlaseri a va ta wu hlasela handle ko lwa. Esaya u tlhele a profeta leswaku wanuna loyi a vuriwaka Korexe a ta hlula muti wa Babilona.—Hlaya Esaya 44:27–45:2; vona Nhlamuselo ya le hansi 4.
14, 15. Xana vuprofeta bya Esaya byi hetiseke hi ndlela yihi?
14 Endzhaku ka malembe ya 200 ku tsariwe vuprofeta lebyi, ku fike vuthu leri a ri lunghekele ku hlasela muti wa Babilona. I mani loyi a rhangela vuthu rero? Hilaha vuprofeta byi vuleke hakona, a ri rhangeriwa hi Korexe hosi ya Peresiya. Vuprofeta lebyi byi hetisekile.
15 Hi vusiku lebyi muti wu hlaseriweke ha byona, Vababilona a va ri ni nkhuvo. A va titwa va sirhelelekile hikuva a va rhendzeriwe hi makhumbi lamakulu ni nambu. Ehandle ka muti a ku ri na Korexe ni vuthu rakwe va ri karhi va cela leswaku mati ma ta phya. Mati ma phyile lerova masocha ya le Peresiya ma kota ku hundza. Xana vuthu leri a ri ta tsemakanya njhani hi le makhumbini ya muti? Hilaha swi profetiweke hakona, tigede ta muti a ti tshikiwe ti pfuriwile kutani masocha ma nghene emutini handle ko lwa.
16. (a) Esaya u profete yini hi leswi a swi ta endleka emutini wa Babilona enkarhini lowu taka? (b) Hi swi tivisa ku yini leswaku vuprofeta bya Esaya byi hetisekile?
16 Esaya u profete leswaku eku heteleleni a ku nga ha ta tshama munhu eBabilona. U tsale a ku: “A ku nge he tshamiwi eka yena, naswona a nge vi kona eka xitukulwana xin’wana ku ya eka xitukulwana xin’wana.” (Esaya 13:20) Xana vuprofeta lebyi byi hetisekile? Endhawini leyi a ku tshama Vababilona, laha swi tekaka tikhilomitara ta kwalomu ka 80 edzongeni wa Baghdad, eIraq, ku ni marhumbi. Ninamuntlha a ku tshami munhu. Yehovha u kukule Babilona “hi nkukulo lowu lovisaka.”—Esaya 14:22, 23. *
17. Ha yini hi fanele hi tshemba switshembiso hinkwaswo swa Xikwembu?
17 Mhaka ya leswaku vuprofeta byo tala bya Bibele byi hetisekile yi kombisa leswaku hi nga swi tshemba leswi Bibele yi swi vulaka hi vumundzuku. Hi nga tiyiseka leswaku Yehovha u ta xi hetisisa xitshembiso xakwe xo endla misava yi va paradeyisi. (Hlaya Tinhlayo 23:19.) Hi ni ntshembo wa “vutomi lebyi nga heriki lebyi Xikwembu, lexi xi nga hembiki, xi byi tshembiseke emahlweni ka minkarhi leyi nga heriki.”—Tito 1:2. *
BIBELE YI NGA CINCA VUTOMI BYA WENA
18. Pawulo u ri hlamusela njhani “rito ra Xikwembu”?
18 Hi dyondze leswaku a ku na buku yin’wana yo fana na Bibele. Ya pfumelelana naswona loko yi vulavula hi sayense kumbe matimu minkarhi hinkwayo yi vulavula ntiyiso. Yi tlhela yi hi nyika switsundzuxo leswinene naswona yi ni vuprofeta byo tala lebyi hetisekeke. Kambe Bibele yi endla swo tlula sweswo. Muapostola Pawulo u tsale a ku: “Rito ra Xikwembu ra hanya naswona ri ni matimba.” Xana leswi swi vula yini?—Hlaya Vaheveru 4:12.
19, 20. (a) Bibele yi nga ku pfuna njhani ku tiva leswi u nga swona? (b) U nga swi kombisa njhani leswaku wa yi tlangela nyiko leyi ya Bibele?
19 Bibele yi nga cinca vutomi bya wena. Yi nga ku pfuna ku tiva leswi u nga swona hakunene. Yi nga ku pfuna ku twisisa leswi u swi ehleketaka ni ndlela leyi u titwaka ha yona. Hi xikombiso, hi nga ehleketa leswaku ha xi rhandza Xikwembu. Kambe leswaku hi kombisa leswaku ha xi rhandza, hi fanele hi tirhisa leswi Bibele yi swi vulaka.
20 Hakunene Bibele i buku leyi humaka eka Xikwembu. Xi lava leswaku u yi hlaya ni ku yi rhandza. Kombisa leswaku wa yi tlangela nyiko leyi hi ku ya emahlweni u yi hlaya. Kutani u ta twisisa xikongomelo xa Xikwembu hi vanhu. Eka ndzima leyi landzelaka, hi ta dyondza swo tala hi xikongomelo lexi.
^ ndzim. 6 Vanhu van’wana va vula leswaku Bibele a yi pfumelelani, kambe sweswo a hi ntiyiso. Vona ndzima 7 ya buku leyi nge Bibele—I Rito Ra Xikwembu Kumbe I Ra Munhu? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 16 Loko u lava ku dyondza swo tala hi vuprofeta bya Bibele, u nga hlaya broxara leyi nge Buku Ya Vanhu Hinkwavo, matluka 27-29, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 17 Ku lovisiwa ka muti wa Babilona i byin’wana bya vuprofeta bya Bibele lebyi hetisekeke. U nga kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni vuprofeta bya Yesu Kreste eka Nhlamuselo ya le hansi 5.


c: text/html

text:
Ngudo 4
Yesu Kristo Ndi nnyi?
1. Vhutshilo ha Yesu ho thoma hani?
Yesu o fhambana na vhaṅwe vhathu ngauri o tshila ṱaḓulu e muthu wa muya a sa athu bebiwa kha ḽifhasi. (Yohane 8:23) Ndi ene tshivhumbiwa tsha u thoma tshe tsha sikwa nga Mudzimu nahone o thusa musi hu tshi sikwa zwiṅwe zwithu zwoṱhe. Ndi ene e eṱhe we Yehova a mu sika nga ho livhaho nahone ndi ngazwo zwo tea uri a vhidzwe Murwa “mu-bebwa-eṱhe” wa Mudzimu. (Yohane 1:14) Yesu o vha e Muambeli wa Mudzimu, nga zwenezwo u vhidzwa “Ipfi.”—Vhalani Mirero 8:22, 23, 30; Vha-Kolosa 1:15, 16.
2. Ndi ngani Yesu o ḓa kha ḽifhasi?
Mudzimu o rumela Murwa wawe kha ḽifhasi nga u fhirisela vhutshilo hawe u bva ṱaḓulu a vhu dzhenisa mbumbeloni ya musidzana wa Muyuda ane a pfi Maria. Nga zwenezwo, Yesu ho ngo vha na khotsi wa ṋama. (Luka 1:30-35) Yesu o ḓa kha ḽifhasi (1) u itela u funza mafhungo-ngoho nga ha Mudzimu, (2) u itela uri vhetshela tsumbo ya nḓila ine ra nga ita ngayo zwi funwaho nga Mudzimu na musi ri vhuimoni vhu konḓaho na (3) u itela u kumedza vhutshilo hawe ho fhelelaho uri a “phuluse” kana u rengulula vhathu.—Vhalani Mateo 20:28.
3. Ndi ngani tshirengululi tshi tshi ṱoḓea?
Tshirengululi ndi tshelede ine ya badelwa u itela u rengulula muthu u itela uri a sa vhulahwe. (Ekisodo 21:29, 30) Yo vha i si ndivho ya Mudzimu uri vhathu vha vhe vhalala, vha fe. Ri zwi ḓivha hani zwenezwo? Mudzimu o vhudza Adamu, muthu wa u thoma uri arali a ita zwine Bivhili ya zwi vhidza “tshivhi,” u ḓo fa. Nga zwenezwo, arali Adamu a vhe a songo tshinya, o vha a tshi ḓo vha a songo fa. (Genesi 2:16, 17; 5:5) U ya nga Bivhili, lufu lwo “dzhena” shangoni nga Adamu. Nga zwenezwo, Adamu o pfukisela kha vhaḓuhulu vhawe vhoṱhe tshivhi na mulifho watsho une wa vha lufu. Ndi ngazwo ri tshi ṱoḓa tshirengululi uri tshi ri vhofholole kha lufu lwe ra haṱulelwa lwone, lwe ra lu mamela kha Adamu.—Vhalani Vha-Roma 5:12; 6:23.
Ndi nnyi we a vha a tshi ḓo lifha tshirengululi a ri vhofholola kha lufu? Musi ri tshi fa, ri lifha khaṱulo ya zwivhi zwashu fhedzi. A hu na muthu a songo fhelelaho ane a nga lifha zwivhi zwa vhaṅwe vhathu.—Vhalani Psalme ya 49:7-9.
4. Ndi ngani Yesu o fa?
Yesu o vha o fhelela, o vha a sa fani na riṋe. Nga zwenezwo, zwo vha zwi sa vhuyi zwa ṱoḓea uri a fele zwivhi zwawe—ho ngo vhuya a ita tshivhi na tshithihi. Nṱhani hazwo, Yesu o fela zwivhi zwa vhaṅwe vhathu. Mudzimu o sumbedza vhathu lufuno lu swayeaho nga u rumela Murwa wawe uri a ri fele. Yesu o dovha a sumbedza uri u a ri funa nga u thetshelesa Khotsi awe nahone a kumedzela vhutshilo hawe a tshi itela zwivhi zwashu.—Vhalani Yohane 3:16; Vha-Roma 5:18, 19.
5. Yesu u khou ita mini zwino?
Musi Yesu e kha ḽifhasi, o fhodza vhalwadze, a vusa vhafu nahone a phulusa vhathu vha re khomboni. Nga yeneyo nḓila o sumbedza zwine a ḓo zwi itela vhathu vhoṱhe vha thetshelesaho tshifhingani tshi ḓaho. (Mateo 15:30, 31; Yohane 5:28) Musi Yesu o no fa, Mudzimu o dovha a mu vusa uri a vhe muthu wa muya. (1 Petro 3:18) Nga murahu ha zwenezwo, Yesu o lindela e thungo ya tshanḓa tsha u ḽa tsha Yehova Mudzimu u swika a tshi mu ṋea maanḓa uri a vhuse sa Khosi kha ḽifhasi ḽoṱhe. (Vha-Heberu 10:12, 13) Zwino Yesu u khou vhusa sa Khosi ṱaḓulu nahone vhatevheli vhawe vha khou ḓivhadza eneo mafhungo maḓifha shangoni ḽoṱhe.—Vhalani Daniele 7:13, 14; Mateo 24:14.
Hu si kale Yesu u ḓo shumisa maanḓa awe sa Khosi u itela u fhelisa tshengelo yoṱhe na vhoṱhe vhane vha i bveledza. Vhoṱhe vhane vha vha na lutendo kha Yesu nahone vha zwi sumbedza nga u mu thetshelesa, vha ḓo tshila nga hu sa fheli kha ḽifhasi ḽa paradiso.—Vhalani Psalme ya 37:9-11.
Gudani Zwo Engedzeaho
Bivhili I Funza Mini zwa Vhukuma?
Tshirengululi—Tshifhiwa tsha Ndeme Vhukuma tshi Bvaho ha Mudzimu
Tshirengululi ndi mini? Tshi nga ni vhuyedza hani?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO
Tindlela Ta Ku Va Ni Vutomi Lebyi Tsakisaka
“Ndzi ta tsaka loko ndzi nghenela vukati ndzi va ni vana.”
“Ndzi ta tsaka loko ndzi ri ni kaya ra mina.”
“Ndzi ta tsaka loko ndzo kuma ntirho lowu.”
“Ndzi ta tsaka loko . . . ”
XANA u tshame u titwa hi ndlela yoleyo? Loko se u kume leswi u swi lavaka, xana a wu tshama u tsakile? Kumbe xana ntsako wolowo wu herile? I ntiyiso leswaku ku fikelela pakani kumbe ku kuma nchumu lowu a wu wu navela, swi nga ku endla u tsaka kambe ntsako wolowo wu nga va wa xinkarhana. Ntsako lowu nga heriki a wu sekeriwanga eka swilo leswi hi humelelaka eka swona kumbe rifuwo. Kambe ku fana ni rihanyo lerinene, ntsako wa xiviri wu titshege hi swilo swo hambana-hambana.
Un’wana ni un’wana u ni vumunhu byakwe. Leswi endlaka leswaku un’wana a tsaka swi nga endleka un’wana swi nga n’wi tsakisi. Ku engetela kwalaho, loko hi ri karhi hi kula, ha cinca. Kambe ku ni vumbhoni bya leswaku swilo swin’wana swi fambisana ngopfu ni ntsako. Hi xikombiso, ntsako wa xiviri wu fambisana ni ku eneriseka, ku nga vi na mavondzo, ku hlakulela ku rhandza van’wana ni ku va munhu a pfumelelana ni swiyimo. A hi voneni leswaku ha yini swi ri tano.
1. VANA LA ENERISEKAKA
Xichudeni xo tlhariha lexi dyondzeke hi ndlela leyi munhu a vumbiweke ha yona xi vule leswaku “mali i xisirhelelo.” Xi tlhele xi ku: “La rhandzaka silivhere ntsena a nge enerisiwi hi silivhere, hambi ku ri la rhandzaka rifuwo a nge enerisiwi hi vuyelo. Leswi na swona i vuhava.” (Eklesiasta 5:10; 7:12) Xana a xi vula yini? Loko hi lava mali leswaku hi tihanyisa, hi fanele hi papalata ku va ni makwanga kumbe ku nga eneriseki. Hosi Solomoni wa le Israyele wa khale loyi a tsaleke marito lama nga laha henhla, na yena a a fuwile naswona a a hanya vutomi bya vulovolovo leswaku a vona loko hakunene swi tisa ntsako wa xiviri. U tsale a ku: “Xin’wana ni xin’wana lexi mahlo ya mina a ma xi kombela, a ndzi ma tsonanga. Mbilu ya mina a ndzi yi tsonanga hambi ku ri muxaka wun’we wa ku titsakisa.”—Eklesiasta 1:13; 2:10.
Leswi Solomoni a a ri ni rifuwo ro tala, u ake tiyindlu letikulu, a endla mintanga yo saseka, madamu a tlhela a va ni malandza yo tala. A a ri ni xin’wana ni xin’wana lexi a a xi lava. U dyondze yini? Rifuwo ra yena a ri n’wi endla a tsaka kambe swa xinkarhana. U te: “Hinkwaswo a ku ri vuhava, a ku nga ri na nchumu lexi pfunaka.” U sungule ku venga vutomi. (Eklesiasta 2:11, 17, 18) Solomoni u dyondze leswaku vutomi bya le mafurheni byi siya munhu a nga ri na ku eneriseka ni ntsako. *
Xana minkambisiso ya manguva lawa ya pfumelelana ni vutlhari lebyi bya khale? Eka nhloko-mhaka leyi humesiweke eka magazini wa Journal of Happiness Studies ku xiyiwe leswaku “loko munhu se a enerisekile eka swilaveko swa yena, ku kuma mali leyi engetelekeke a swi n’wi tiseli ntsako.” Ku xiyiwe leswaku loko vanhu va va ni swilo swo tala leswi vonakaka ematshan’wini yo karhateka hi swilo swa nkoka evuton’wini, a va kumi ntsako.
NAWU WA BIBELE: “Mukhuva wa n’wina wa vutomi a wu pfumale rirhandzu ra mali, mi ri karhi mi eneriseka hi swilo leswi nga kona.”—Vaheveru 13:5.
2. PAPALATA MAVONDZO
Mavondzo i “ku navela loku vavisaka, ku nga ku navela ku va ni swilo leswi un’wana a nga na swona.” Ku fana ni tshumba, mavondzo ma nga hetela munhu ntsako. Xana ma nga va ni khombo hi ndlela yihi? Hi nga swi vona njhani loko hi ri mavondzo? Hi nga lwisana njhani na wona?
Encyclopedia of Social Psychology yi xiye leswaku vanhu va va ni mavondzo eka vanhu lava ringanaka na vona ku nga va hi malembe, ntokoto ni hi swa le mandleni. Hi xikombiso, n’wamabindzu swi nga endleka leswaku a nga n’wi vondzokeli mutlangi wa tifilimi la dumeke. Kambe a nga vondzokela n’wamabindzu-kulobye la dumeke.
Hi xikombiso, vatirhela-mfumo vo karhi lava tlakukeke ePeresiya wa khale, a va yi vondzokelanga hosi kambe va vondzokele mutirhela-mfumo kulobye la vuriwaka Daniyele. Vanhu volavo a va nga tsakanga hakunene hikuva va kale va endla rhengu ro dlaya Daniyele. Kambe rhengu rolero a ri humelelanga. (Daniyele 6:1-24) Encyclopedia leyi yi tlhele yi vula leswaku “i swa nkoka ku xiya leswaku ku va ni mavondzo swi ku endla u lava ku vavisa van’wana. Sweswo swi kombisa xivangelo xa ku va mavondzo ma fambisana ni rivengo.” *
Mavondzo ma nga endla leswaku munhu a nga ha swi tsakeli swilo leswinene evuton’wini
Xana u nga ma vonisa ku yini mavondzo? Tivutise: ‘Xana loko ntangha ya mina yi humelela evuton’wini, ndzi tsaka na yona kumbe swa ndzi nyangatsa? Loko makwenu, mudyondzi-kulorhi la nga ni vuswikoti kumbe mutirhi-kulorhi a tsandzeka, xana swi ndzi twisa ku vava kumbe ndza tsaka?’ Loko nhlamulo ya wena ku ri leswaku wa “tsaka,” sweswo swi kombisa leswaku u ni mavondzo. (Genesa 26:12-14) Encyclopedia of Social Psychology yi vula leswaku “mavondzo ma nga endla leswaku munhu a nga ha swi tsakeli swilo leswinene evuton’wini. . . . Mukhuva wolowo a wu n’wi pfuni munhu leswaku a va ni ntsako.”
Hi nga lwisana ni mavondzo loko hi hlakulela ku titsongahata ni xichavo ku nga swilo leswi nga ta hi pfuna leswaku hi tlangela vuswikoti ni timfanelo letinene ta van’wana. Bibele yi ri: “Mi nga endli nchumu hi ku kanetana kumbe hi ku tikurisa, kambe hi mianakanyo yo titsongahata mi teka van’wana va ri lava tlakukeke eka n’wina.”—Vafilipiya 2:3.
NAWU WA BIBELE: “Hi nga tshuki hi tikurisa, hi pfuxa ku phikizana, hi va ni mona eka van’wana.”—Vagalatiya 5:26.
3. HLAKULELA KU RHANDZA VANHU
Buku leyi nge Social Psychology yi ri: “Loko vanhu va ri ni vuxaka lebyinene ni vanhu van’wana swi endla leswaku va tsaka swinene ku tlula ntirho lowu va nga na wona, mali leyi va yi holaka, tiko leri va tshamaka eka rona ni rihanyo ra vona.” Ntiyiso hileswaku, ku va munhu a va ni ntsako wa xiviri, u fanele a rhandza a tlhela a rhandziwa. Mutsari un’wana wa Bibele u te: “Loko . . . ndzi nga ri na rirhandzu, a ndzi nchumu.”—1 Vakorinto 13:2.
Na wena u nga swi kota ku hlakulela rirhandzu. Hi xikombiso, tata wa Vanessa a a ri ni tihanyi naswona a ri xindzendzele. Loko Vanessa a ri ni malembe ya 14, u balekile ekaya a ya tshama endhawini leyi ku khathaleriwaka vana laha na kona a a nga tshamisekanga lerova u kale a kombela Xikwembu leswaku xi n’wi pfuna. Swi nga endleka leswaku a ku ri nhlamulo ya xikhongelo xakwe hikuva u yisiwe a ya tshama ni ndyangu wun’wana lowu a wu hanya hi nawu wa Bibele lowu nge, “rirhandzu ri ni mbilu yo leha ni musa.” (1 Vakorinto 13:4) Loko Vanessa a ri kwalaho, a a tihlayela Bibele naswona leswi a a swi hlaya swi n’wi pfunile leswaku a va ni ku rhula embilweni ni le mianakanyweni. U ri: “Exikolweni a ndzi sungula ku pasa kahle.”
Vanessa u tshame a twisiwa ku vava. Kambe sweswi u tsakile evukatini naswona i manana wa swinhwanyetana swimbirhi.
NAWU WA BIBELE: “Ambalani rirhandzu, hikuva i xiboho lexi hetisekeke xa vun’we.”—Vakolosa 3:14.
4. DYONDZA KU PFUMELELANA NI SWIYIMO
Xana u kona munhu loyi a nga riki na swiphiqo evuton’wini? Bibele yi vula leswaku ku ni “nkarhi wa ku rila” ni “nkarhi wa ku kalakala.” (Eklesiasta 3:4) Ku pfumelelana ni swiyimo swi hi pfuna leswaku hi va ni langutelo lerinene hambiloko hi langutane ni swiphiqo. Anakanya hi Carol na Mildred.
Carol u ni vuvabyi bya longo, bya chukela, xiphiqo xa ku hefemula loko a etlele (apnea) ni vuvabyi bya mahlo lebyi endleke leswaku tihlo ra ximatsi ri nga ha voni. Hambiswiritano, u ri: “Ndzi ringeta ku ka ndzi nga tshameli ku va ni gome. Mbilu ya mina ya vava kambe a ndzi lavi ku tshamela ku anakanya hi xiyimo xa mina naswona ndza xi nkhensa Xikwembu hi leswi ndzi kotaka ku swi endla, ngopfu-ngopfu ku endlela vanhu van’wana.”
Mildred na yena u ni vuvabyi byo hlayanyana ku katsa ni bya marhambu, khensa ya vele ni vuvabyi bya chukela. Kambe ku fana na Carol, u ringeta ku ka a nga tshameli ku ehleketa hi swiphiqo swa yena. U tsale a ku: “Ndzi dyondze ku rhandza vanhu ni ku chavelela van’wana lava vabyaka naswona sweswo swa ndzi pfuna. Entiyisweni, ndzi kume leswaku loko ndzi chavelela van’wana, a ndzi karhateki hi xiyimo xa mina.”
Hambileswi vavasati lavambirhi va swi tsakelaka ku tshunguriwa kahle, a va tshameli ku karhateka hi mavabyi ya vona kambe va ehleketa hi swiendlo ni ndlela leyi va wu tirhisaka ha yona nkarhi wa vona. Sweswo swi endla leswaku va va ni ku rhula loku ku nga riki na loyi a nga va tekelaka kona. Ku engetela kwalaho, va rhandzeka eka vanhu van’wana naswona i xikhutazo eka vanhu lava na vona va langutanaka ni swiphiqo swo hambana-hambana.
NAWU WA BIBELE: “Wa tsaka munhu la hambetaka a tiyisela ndzingo, hikuva eku amukeriweni kakwe u ta kuma harhi ya vutomi.”—Yakobo 1:12.
Loko vutlhari bya Bibele byi tirhisiwa, byi fana ni “murhi wa vutomi eka lava va khomelelaka eka byona, naswona va ta vuriwa lava tsakeke lava va khomelelaka swi tiya eka byona.” (Swivuriso 3:13-18) Tikumele vutlhari byebyo hi ku va u hlaya Bibele. Mutsari wa buku leyi yo kwetsima loyi a nga “Xikwembu lexi tsakeke,” u lava leswaku na wena u tsaka.—1 Timotiya 1:11.
^ ndzim. 11 Rungula ra Solomoni ri kumeka eka Eklesiasta 2:1-11.
^ ndzim. 17 Rungula leri khumbaka mhaka leyi i ra Yesu Kreste. Marka 15:10 yi vula leswaku ‘vaprista lavakulu hikwalaho ka mona,’ va nyikete Yesu leswaku a ya dlayiwa.


text:
Yehova ‘U Hwala Muhwalo Wanga Ḓuvha Na Ḓuvha’
Hu sa londwi vhuleme vhune nda ṱangana naho ha mutakalo wanga vhune ha nga vhonala vhu sa konḓelelei, ndo wana thikhedzo ya lufuno i bvaho kha Khotsi ashu wa ṱaḓulu vhutshilo hanga hoṱhe. Miṅwaha i fhiraho 20, ndo wana dakalo ḽo khetheaho nga u shumela Yehova sa muvulanḓila.
Ndo bebwa nga 1956 ndi tshi lwala muṱoḓo. Nga nṱhani ha uri mutshilitshili wanga wo vha u sa shumi zwavhuḓi, u vhaisala ha lutsinga lwanga zwo ita uri zwi nkonḓele u tshimbila nahone zwo ita uri ndi vhe na maṅwe malwadze mahulwane.
Musi ndi sa athu bebwa, vhaṅwe vharumiwa vha Ṱhanzi dza Yehova vho thoma u guda Bivhili na vhabebi vhanga. Musi ndi tshee muṱuku, fhethu he ra vha ri tshi dzula hone ngei Usakos, Namibia, ho vha hu na vhahuweleli vha si gathi. Naho zwo ralo, ro vusulusa mbekanyamushumo ya miṱangano ya tshivhidzo sa muṱa. Musi ndi na miṅwaha ya sumbe, ndo vha na vhulwadze vhune ha tshimbilelana na tswio, nda itwa muaro u itela uri ndi kone u bvisa maḓi nga ndoṱhe. Musi ndi na miṅwaha ya 14, ndo mbo ḓi vha na vhulwadze ha tshifakhole. Samusi tshikolo tsha murole wa nṱha tsha tsini tsho vha tshi kule nahone ndi tshi ṱoḓa ṱhogomelo yo khetheaho ya vhabebi vhanga, a tho ngo kona u ṱhaphudza pfunzo dzanga.
Naho zwo ralo, ndo phetha nga u khwaṱhisa vhushaka hanga na Yehova. Vhunzhi ha khandiso dzashu dza Vhukriste dzo vha dzi sa wanali nga Luvhuru, luambo lwanga lwa ḓamuni. Nga zwenezwo, ndo guda u vhala Luisimane u itela uri ndi kone u vhala dziṅwe bugu dzashu. Ndo mbo ḓi vha muhuweleli wa Muvhuso nahone nda lovhedzwa ndi na miṅwaha ya 19. Kha miṅwaha miṋa i tevhelaho, ndo vha na thaidzo nnzhi dza mutakalo na dza maḓipfele. Zwiṅwe hafhu, kha vhupo vhune vhathu vha dzula tsini na tsini, u ofha vhathu zwo nthivhela uri ndi fhisetshele u ṱanganela vhuḓinḓani.
Musi ndi tshee miṅwahani ya u thoma ya vhu-20, ro pfulutshela Afurika Tshipembe ri tshi bva Namibia, nahone lwa u tou thoma ndo kona u konana na vhaṅwe tshivhidzoni. Hezwo zwo vha zwi zwavhuḓi vhukuma! Naho zwo ralo, ndo vha ndi tshi fanela u itwa muṅwe muaro—zwino ho vha hu wa colostomy.
Nga murahu ha tshifhinga, ndo pfa mulavhelesi wa ḽiisela a tshi khou amba nga u vula nḓila. Maipfi awe o nkwama vhukuma. Ndo vha ndi tshi zwi ḓivha uri a thi na mutakalo wavhuḓi, fhedzi ndo zwi vhona uri Yehova o nthusa kha vhuleme vhunzhi he nda vha naho. Ngauralo, ndo mbo ḓi dzhia vhuvulanḓila ha tshifhinga tshoṱhe. Naho zwo ralo, nga nṱhani ha thaidzo dzanga dza mutakalo, vhahulwane vho timatima u ṱanganedza khumbelo yanga ya u vha muvulanḓila.
Nga zwenezwo, ndo dzhia phetho ya u ita zwoṱhe zwine nda nga kona vhuḓinḓani. Nga thuso ya mme anga na vhaṅwe, ndo kona u swikelela awara dza vhavulanḓila nga miṅwedzi ya rathi. Zwenezwo zwo sumbedza u ḓiimisela hanga kha vhuvulanḓila nahone zwa sumbedza uri thaidzo ya mutakalo wanga i a langea. Ndo mbo ḓi isa iṅwe fomo, nahone vha i ṱanganedza. Nga ḽa 1 September, 1988, ndo mbo ḓi vha muvulanḓila wa tshifhinga tshoṱhe.
Sa muvulanḓila, ndo vha ndi tshi tshenzhela thikhedzo ya Yehova tshifhinga tshoṱhe. U gudisa vhaswa ngohoni nṱhani ha u livhisa ṱhogomelo kha vhuimo hanga zwo ntsireledza, u nṱuṱuwedza, nahone zwa nthusa uri ndi aluwe muyani. Ndo wana dakalo ḽihulu nga nṱhani ha u thusa vhathu vho vhalaho uri vha ḓiṋekedzele nga ndovhedzo.
Mutakalo wanga wo ḓi dzula u si wavhuḓi. Fhedzi Yehova ‘u hwala muhwalo wanga ḓuvha na ḓuvha.’ (Ps. 68:19) U ita uri ndi kone u konḓelela vhutshilo hanga; a dovha a ita uri ndi vhu takalele!


text:
SWIDYONDZO 14
Hi Xihi Xikolo Xi Nga Yendleliwa Maphayona?
Timbhoni ta Yehovha ku sukela khale ti tiviwa tani hi vanhu va dyondzisiwako hi Xikwembu. Xikolo xo hlawuleka xi yendleliwa vanhu va ti nyikelako ke karhi hikwawo wo chumayila hehleni ke Mfumo eku va ‘va hetisisa vutirheli bya vona hi xitalo.’—2 Timotiya 4:5.
Xikolo Xe Tirho We Ku Phayona. Loko phayona a heta lembe la yena le ku sungula tirhweni we karhi hikwawo, a nga ya xikolweni masiku a rhinganako 6 xi yendleliwako ke Yindlo ye Mfumo. Xikongomelo xa xona xe ku pfuna phayona eku a tshinela ku suhani na Yehovha, a chumayila hi ndlela yi humelelako swinene nakambe a fambela mahlweni ne tirho lowu a hi tshembekile.
Xikolo Xe Vachumayili Ve Mahungo Manene Emfumo. Xikolo lexi xi yendliwako ke tin’hweti timbirhi xi yendleliwa ku dyondisa maphayona lawa a nga ne litivo a ti yimiselako ku siya makaya ka wona ku ya tirha kun’wani ne kun’wani laha a lavekako. Hakunene va tova vaku, “Nimina loyu! ni rhume!” a tekelela Muevhangeli wa hombe, a nga tshama a tirha misaveni, a nga Yesu Kreste. (Esaya 6:8; Yohane 7:29) Loko munhu a rhurhela kule nele kaya swi lava eku a cica mahanyele a yena eku a nga vi ne swo tala ku hanyeni. Ndhavuko, maxele ne swekudya swa kota ku va swi hambane ne leswi a nga tolovela. Nakambe swi lava eku a dyondza lirimi litshwa. Xikolo lexi xi pfuna vamakwerhu vexinuna ne vexisati va nga tekangiko kumbe ku tekiwa nakambe va nga tekana, va nga ke malembe 23 ku fika 65, eku va va ne mahanyele exikreste lawa va nga to lava tirhweni wa vona nakambe vuswikoti byu nga to yendla eku va kota ku tirhisiwa swi nga helela ni Yehovha ne tlhangano la yena.
Xikolo Xe Bibele Xe Giliyadi Xe Watchtower. Ka Xiheveru, riti li ngewa “Giliyadi” li vula “Vumbhoni byo tala.” Ku sukela 1943 ku ne vadyondzi va hindzako 8 000 va nga dyondzisiwa ke Giliyadi va nga rhumeliwa tindaweni eku va nyika vumbhoni “ku fika maheleleni emisava.” (Mintirho 13:47) Loko va rhumiwa ko sungula Peru a ku hi hava hambi mabandla tikweni. Kambe sweswi ku ne mabandla a hindzako 1 000. Loko varhumiwa va hina va fika Japan, a ku hine Timbhoni ti nga fikiko 10 tikweni. Kambe sweswi ku ne Timbhoni ti hindzako 200 000. Khosi ye tin’hweti tinharhu ye Giliyadi yi hlanganisela ku dyondza Riti le Xikwembu hi mbilu hikwayo. Lava va nga maphayona yo hlawuleka kumbe varhumiwa va nga marhavini kumbe tirhweni wo fambela mabandla, va rhambiwa xikolweni lexi eku va ta dyondzisiwa eku pfuneta ke tirho we misava hikwayo.
Hi xihi xikongomelo xe Xikolo Xe Tirho We Ku Phayona?
Xana Xikolo Xe Vachumayili Ve Mahungo Manene Emfumo xi yendleliwe vamani?


text:
NDIMA YA VHUFUMINTHIHI
Ndi ngani Mudzimu a tshi Tendela Tshengelo?
Naa ndi Mudzimu o itaho uri hu vhe na tshengelo shangoni?
Ho vuswa khani ifhio tsimuni ya Edeni?
Mudzimu u ḓo fhelisa hani mvelelo dza tshengelo ya vhathu?
1, 2. Vhathu vha sedzana na tshengelo ya mufuda-ḓe ṋamusi, zwi ita uri vhanzhi vha ḓivhudzise mbudziso dzifhio?
NGA murahu ha nndwa i ofhisaho kha ḽiṅwe shango ḽo tshinyadzwaho nga nndwa, vhafumakadzi na vhana vha zwigidi vhe vha vhulahwa vho vhulungwa vhoṱhe dindini ḽihulwane ḽo tangwaho nga zwifhambano zwiṱuku. Tshifhambano tshiṅwe na tshiṅwe tsho vha tsho ṅwalwa u pfi: “Ndi ngani?” Heyi ndi mbudziso ine nga zwiṅwe zwifhinga vhathu vha i vhudzisa musi vho pfa vhuṱungu vhuhulwane. Vhathu vha i vhudzisa vho ṱungufhala musi nndwa, khombo ya mupo, vhulwadze, kana vhuvemu zwo vhulaha vhafunwa vhavho, zwo tshinyadza mahaya avho, kana zwo ḓisa tshengelo i si na vhukono nga dziṅwe nḓila. Vha ṱoḓa u ḓivha uri ndi ngani vha tshi welwa nga makhaulambilu o raloho.
2 Ndi ngani Mudzimu a tshi tendela tshengelo? Arali Yehova Mudzimu e ramaanḓaoṱhe, e wa lufuno, e na vhuṱali, nahone o luga, ndi ngani shango ḽo ḓala nga vengo nahone ḽi tshi shaya khaṱulokwayo nga u rali? Naa no no vhuya na ḓivhudzisa nga ha zwenezwi zwithu?
3, 4. (a) Ndi mini zwine zwa sumbedza uri a zwo ngo khakhea u vhudzisa uri ndi ngani Mudzimu a tshi tendela tshengelo? (b) Yehova u ḓipfa hani nga vhuvhi na tshengelo?
3 Naa zwo khakhea u vhudzisa uri ndi ngani Mudzimu a tshi tendela tshengelo? Vhaṅwe vha vhona u nga u vhudzisa yeneyo mbudziso zwi sumbedza uri vha na lutendo luṱuku kana vha nyadza Mudzimu. Naho zwo ralo, musi ni tshi vhala Bivhili ni ḓo wana uri vhathu vha fulufhedzeaho, vha ofhaho Mudzimu vho vhudzisa mbudziso dzi fanaho na dzenedzo. Sa tsumbo, muporofita Habakuku o vhudzisa Yehova a ri: “U nditshela’ni ndó livhana na vhutshinyi? U dzula wó lavhelesa ri tshi ṱhuphwa. Zwe nda livhana nazwo’ ndi u thukhuthwa, ndi u likitwa.”—Habakuku 1:3.
4 Naa Yehova o hambekanya Habakuku, muporofita a fulufhedzeaho nge a vhudzisa mbudziso dzo raloho? Hai. Nṱhani hazwo, Mudzimu o ita uri maipfi a Habakuku a bvaho mbiluni a ṅwalwe Bivhilini yo hevhedzwaho. Mudzimu o dovha a mu thusa uri a pfesese zwithu nga vhuḓalo nahone a vhe na lutendo luhulwane. Yehova u ṱoḓa u ita zwi fanaho kha inwi. Humbulani uri Bivhili i ri funza uri ‘u a ni vhavhalela.’ (1 Petro 5:7) Mudzimu u vhenga vhuvhi na tshengelo ine ya vhu bveledza u fhira vhathu vhoṱhe. (Yesaya 55:8, 9) Nga zwenezwo-ha, ndi ngani hu na tshengelo nnzhi nga u rali shangoni?
NDI NGANI HU NA TSHENGELO NNZHI NGA U RALI?
5. Ndi zwifhio zwiitisi zwine zwa ṋewa nga zwiṅwe zwifhinga u itela u ṱalutshedza zwi itaho uri vhathu vha shengele, fhedzi Bivhili i funza mini?
5 Vhathu vha vhurereli ho fhamba-fhambanaho vho ya kha vharangaphanḓa vhavho vha vhurereli na kha vhafunzi vha vhudzisa uri ndi ngani hu na tshengelo nnzhi nga u rali. Kanzhi vha vhudzwa uri tshengelo ndi lufuno lwa Mudzimu na uri o dzudzanya u bva kale zwithu zwoṱhe zwine zwa ḓo itea, u katela na zwiitea zwi khathulaho mbilu. Vhanzhi vha vhudzwa uri nḓila dza Mudzimu a dzi pfesesei kana uri u vhulaha vhathu—naho hu vhana—u itela uri vha vhe nae ṱaḓulu. Naho zwo ralo, samusi no zwi guda, Yehova Mudzimu a nga si vhuye a ḓisa zwithu zwivhi. Bivhili i ri: “Mudzimu u kule na zwivhi; Mu-kona-zwoṱhe ha khakhi.”—Yobo 34:10.
6. Ndi ngani vhathu vhanzhi vha tshi khakha nga u pomoka Mudzimu nga ṅwambo wa tshengelo i re hone shangoni?
6 Naa ni a ḓivha uri ndi ngani vhathu vha tshi khakha nga u pomoka Mudzimu nga ṅwambo wa tshengelo yoṱhe i re hone shangoni? Kanzhi vha pomoka Mudzimu Ramaanḓaoṱhe nga ṅwambo wa u humbula uri ndi ene muvhusi wa vhukuma wa ḽino shango. A vha ḓivhi ngoho i leluwaho ya ndeme ine ya funzwa nga Bivhili. No guda yeneyo ngoho kha Ndima ya 3 ya yeneyi bugu. Muvhusi wa vhukuma wa ḽino shango ndi Sathane Diabolo.
7, 8. (a) Shango ḽi sumbedza hani vhumuthu ha muvhusi waḽo? (b) U sa fhelela ha vhathu na “tshifhinga na tshiitea tshi songo lavhelelwaho” zwo bveledza hani tshengelo?
7 Bivhili i zwi amba khagala u ri: “Shango ḽoṱhe ḽo vhumbulutshela kha Muvhi.” (1 Yohane 5:19) Naa zwenezwo a si ngoho? Ḽino shango ḽi sumbedza vhumuthu ha tshivhumbiwa tshi sa vhonali tshine tsha khou ‘xedza shango ḽoṱhe.’ (Ndzumbululo 12:9) Sathane u na vengo, u a fhura, nahone u na tshiṱuhu. Nga zwenezwo, shango ḽi re nga fhasi ha ṱhuṱhuwedzo yawe ḽo ḓala vengo, vhufhura, na tshiṱuhu. Tshenetsho ndi tshiitisi tsha u thoma tshine tsha ita uri hu vhe na tshengelo nnzhi nga u rali.
8 Tshiitisi tsha vhuvhili tshi itaho uri hu vhe na tshengelo nnzhi nga u rali ndi nga uri vhathu a vho ngo fhelela nahone vha na tshivhi u bva tshee ha itea vhushandukwa tsimuni ya Edeni, samusi zwo haseledzwa kha Ndima ya 3. Vhathu vha re na tshivhi kanzhi vha funa u vhusa vhaṅwe, nahone zwenezwi zwi bveledza dzinndwa, mutsiko, na tshengelo. (Muhuweleli 4:1; 8:9) Tshiitisi tsha vhuraru tsha tshengelo ndi “tshifhinga na tshiitea tshi songo lavhelelwaho.” (Muhuweleli 9:11, NW) Kha ḽino shango ḽine Yehova a sa vhe Muvhusi waḽo a tsireledzaho, vhathu vha nga shengela nga ṅwambo wa u vha fhethu ho khakheaho nga tshifhinga tshi songo fanelaho.
9. Ndi ngani ri tshi nga vha na vhungoho ha uri Yehova u na tshiitisi tshi pfalaho tsha u tendela tshengelo i tshi bvela phanḓa?
9 Zwi a ri khuthadza u ḓivha uri Mudzimu ha bveledzi tshengelo. A si ene ane a bveledza dzinndwa, vhutshinyi, mutsiko, kana naho hu khombo dza mupo dzine dza ita uri vhathu vha shengele. Fhedzi ri ṱoḓa u ḓivha uri, Ndi ngani Yehova a tshi tendela tshengelo yoṱhe i re hone? Arali e Ramaanḓaoṱhe, u na maanḓa a u i fhelisa. Nga zwenezwo-ha, ndi ngani a sa iti nga u ralo? Mudzimu wa lufuno ane ra mu ḓivha u fanela u vha e na tshiitisi tshavhuḓi.—1 Yohane 4:8.
HU TAKUSWA KHANI YA NDEME
10. Ndi mini zwe Sathane a zwi timatima, nahone o zwi timatima hani?
10 U itela uri ri pfesese uri ndi ngani Mudzimu a tshi tendela tshengelo, ri fanela u humbula zwe zwa itea musi tshengelo i tshi thoma. Musi Sathane a tshi fhura Adamu na Eva uri vha sa thetshelese Yehova, ho takuswa mbudziso ya ndeme. Sathane ho ngo timatima uri Yehova u na maanḓa. Na Sathane u a zwi ḓivha uri Yehova u na maanḓa a sa gumi. Nṱhani hazwo, Sathane o timatima ndugelo ya Yehova ya u vhusa. Musi Sathane a tshi amba uri Mudzimu ndi muzwifhi ane a sa ṱoḓe u vhuyedza vhathu vhawe, o pomoka Yehova a amba uri ndi muvhusi muvhi. (Genesi 3:2-5) Nga iṅwe nḓila Sathane o vha a tshi khou amba uri vhathu vho vha vha tshi ḓo tshila zwavhuḓi arali vha sa vhuswi nga Mudzimu. Zwenezwi zwo vha zwi u vutshela vhuvhusahoṱhe ha Yehova, ndugelo yawe ya u vhusa.
11. Ndi ngani Yehova a songo fhelisa mashandukwa ngei Edeni?
11 Adamu na Eva vho shandukela Yehova. Zwi re zwone ndi uri vho ri: “A ri ṱoḓi uri Mudzimu a vhe Muvhusi washu. Ri nga ḓiitela phetho malugana na zwo lugaho na zwo khakheaho.” Yehova o vha a tshi nga dzudzanya hani yeneyo khani? O vha a tshi nga funza hani zwivhumbiwa zwoṱhe zwo ṱalifhaho uri mashandukwa o vha o khakha na uri nḓila yawe ndi ya khwine ngangoho? Muṅwe muthu a nga amba uri Mudzimu o vha o fanela u vha o fhelisa eneo mashandukwa nahone a vhumba vhaṅwe vhathu. Fhedzi Yehova o vha o amba nga ha ndivho yawe ya u ḓadza ḽifhasi nga vhana vha Adamu na Eva, nahone o vha tshi ṱoḓa uri vha tshile kha ḽifhasi ḽa paradiso. (Genesi 1:28) Yehova u ḓadzisa ndivho dzawe misi yoṱhe. (Yesaya 55:10, 11) Nga nnḓa ha zwenezwo, u fhelisa mashandukwa ngei Edeni zwo vha zwi tshi ḓo vha zwi songo fhindula mbudziso ye ya vhudziswa malugana na ndugelo ya Yehova ya u vhusa.
12, 13. Sumbedzani zwo itaho uri Yehova a tendele Sathane uri a vhe muvhusi wa ḽino shango na zwo itaho uri Mudzimu a tendele vhathu vha tshi ḓivhusa.
12 Kha ri ite tsumbo nga tshifanyiso tshi tevhelaho. Kha ri ri mudededzi u vhudza vhagudiswa vhawe nḓila i leluwaho ya u ṱanganya mbalo dzi konḓaho. Muṅwe mugudiswa o ṱalifhaho, fhedzi wa ḽishandukwa u amba uri nḓila ine mudededzi a ṱoḓa uri dzenedzo mbalo dzi ṱanganywe ngayo yo khakhea. Onoyo mugudiswa wa ḽishandukwa a tshi sumbedza uri onoyo mudededzi ha na vhukoni, u amba uri u ḓivha nḓila ya khwine vhukuma ya u ṱanganya dzenedzo mbalo. Hu vha na vhaṅwe vhagudiswa vhane vha humbula uri ḽeneḽo ḽishandukwa ḽi khou amba ngoho, nahone vha ima naḽo. Onoyo mudededzi u fanela u ita mini? Arali a pandela eneo mashandukwa kilasini, zwi ḓo kwama hani vhaṅwe vhagudiswa? Naa vha nga si tende uri mugudiswa ngavho na vhe vha ṱanganela nae vha khou amba ngoho? Vhagudiswa vhoṱhe vho salaho kilasini vha nga kha ḓi sa tsha ṱhonifha onoyo mudededzi, vha nga humbula uri u khou ofha u sumbedzwa vhukhakhi hawe. Fhedzi kha ri ri onoyo mudededzi u tendela ḽeneḽo ḽishandukwa uri ḽi sumbedze kilasi nḓila ya ṱanganya dzenedzo mbalo.
13 Yehova o ita zwi fanaho na zwe zwa itwa nga onoyo mudededzi. Ni humbule uri ho vha hu sa katelwi mashandukwa a tsimuni ya Edeni fhedzi. Vharuṅwa vha dzimilioni vho vha vho sedza. (Yobo 38:7; Daniele 7:10) Nḓila ye Yehova a vha a tshi ḓo dzudzanya ngayo honoho vhushandukwa yo vha i tshi ḓo kwama vhukuma vhenevho vharuṅwa vhoṱhe nahone ya fheleledza yo kwama na vhathu vhoṱhe. Nga zwenezwo-ha, Yehova o ita mini? O tendela Sathane uri a sumbedze nḓila ine a ḓo vhusa ngayo vhathu. Mudzimu o dovha a tendela vhathu uri vha sumbedze nḓila ine vha ḓo ḓivhusa ngayo vha tshi livhiswa nga Sathane.
14. Phetho ya Yehova ya u tendela vhathu vha tshi ḓivhusa i na mbuyelo dzifhio?
14 Mudededzi we ra amba ngae kha tshifanyiso tshashu u a zwi ḓivha uri mugudiswa wa ḽishandukwa na vhagudiswa vhe vha ima nae vho khakha. Fhedzi u a zwi ḓivha uri zwi ḓo vhuyedza kilasi yoṱhe arali a vha ṋea tshibuli uri vha lingedze u sumbedza mbuno yavho. Musi eneo mashandukwa a tshi kundwa, vhagudiswa vhoṱhe vha fulufhedzeaho vha ḓo zwi vhona uri mudededzi ndi ene e eṱhe o fanelaho u vha ranga phanḓa kilasini. Vha ḓo pfesesa uri ndi ngani nga murahu ha zwenezwo mudededzi a tshi pandela mashandukwa kilasini yawe. Nga hu fanaho, Yehova u a zwi ḓivha uri vhathu vhoṱhe vha fulufhedzeaho na vharuṅwa vha ḓo vhuyelwa musi vha tshi vhona uri Sathane na mashandukwa ngae vho kundwa na uri vhathu vha nga si kone u ḓivhusa. U fana na Yeremia wa tshifhingani tsha kale, vha ḓo guda ngoho i tevhelaho ya ndeme: “Yehova! Ndi a zwi ḓivha, muthu dzinḓila dzawe ha dzi vhusi; munna hune a ya ha ḓi-isi na̗ u̗ kanda a khwaṱhisa.”—Yeremia 10:23.
NDI NGANI O TENDELA TSHENGELO TSHIFHINGA TSHILAPFU NGA U RALI?
15, 16. (a) Ndi ngani Yehova o tendela tshengelo i tshi bvela phanḓa tshifhinga tshilapfu nga u rali? (b) Ndi ngani Yehova a songo thivhela zwithu zwi ngaho vhutshinyi vhu shushaho?
15 Fhedzi-ha, ndi ngani Yehova o tendela tshengelo i tshi bvela phanḓa tshifhinga tshilapfu nga u rali? Nahone ndi ngani a sa thivheli zwithu zwivhi uri zwi sa itee? Ṱhogomelani zwithu zwivhili zwe mudededzi we ra amba ngae kha tshifanyiso tshashu a sa zwi ite. Tsha u thoma, ho ngo thivhela mugudiswa wa ḽishandukwa musi a tshi ṱanganya mbalo nga nḓila ye a humbula uri ndi yone. Tsha vhuvhili, onoyo mudededzi ho ngo thusa ḽeneḽo ḽishandukwa kha zwe ḽa vha ḽi tshi khou ṱoḓa u zwi ita. Nga hu fanaho, ṱhogomelani zwithu zwivhili zwe Yehova a ḓiimisela u sa zwi ita. Tsha u thoma, ho ngo thivhela Sathane na vhatikedzi vhawe uri vha lingedze u sumbedza uri zwine vha zwi ita zwo luga. Nga zwenezwo, zwo ṱoḓea uri a tendele tshifhinga tshi tshi ṱanḓulukana. Miṅwahani ya zwigidi ya ḓivhazwakale ya vhathu, vhathu vho kona u lingedza mifuda yoṱhe ya u ḓivhusa kana ya muvhuso. Vhathu vho ita mvelaphanḓa kha saintsi na kha maṅwe masia, fhedzi u shayea ha khaṱulokwayo, vhushai, vhutshinyi, na nndwa zwo ṋaṋa u engedzea. Zwo vhonala uri vhuvhusi ha vhathu ho kundwa.
16 Tsha vhuvhili, Yehova ho ngo thusa Sathane uri a vhuse ḽino shango. Sa tsumbo, arali Mudzimu a thivhele vhutshinyi vhu shushaho, naa o vha a sa ḓo vha a tshi khou tikedza zwo ambiwaho nga mashandukwa? Naa Mudzimu o vha a sa ḓo vha a tshi khou ita uri vhathu vha humbule uri khamusi vhathu vha nga ḓivhusa zwithu zwa vha tshimbilela zwavhuḓi? Arali Yehova a ite zwenezwo, o vha a tshi ḓo ṱanganela kha mazwifhi e a shatiwa ngao. Naho zwo ralo, “Mudzimu ha koni u zwifha.”—Vha-Heberu 6:18.
17, 18. Yehova u ḓo ita mini nga ha zwithu zwoṱhe zwi vhaisaho zwe zwa bveledzwa nga vhuvhusi ha vhathu na ṱhuṱhuwedzo ya Sathane?
17 Naho zwo ralo, hu pfi mini nga zwithu zwoṱhe zwi vhaisaho zwe zwa itwa tshifhingani tshilapfu tsha vhushandukwa he ha itelwa Mudzimu? Ri songo hangwa uri Yehova ndi ramaanḓaoṱhe. Nga zwenezwo, a nga fhelisa mvelelo dza u shengela ha vhathu nahone u ḓo dzi fhelisa. Samusi ro no ḓi zwi guda, u tshinyadzwa ha pulanete yashu hu ḓo dzudzanywa musi ḽifhasi ḽi tshi shandulwa ḽa vha Paradiso. Mvelelo dza tshivhi dzi ḓo fheliswa nga u vha na lutendo kha tshiṱhavhelo tsha Yesu tshi rengululaho, nahone lufu lu ḓo fheliswa musi hu tshi vuswa vhafu. Nga zwenezwo, Mudzimu u ḓo shumisa Yesu “uri a thuthekanye mishumo ya Sathane.” (1 Yohane 3:8) Yehova u ḓo ita zwenezwi zwoṱhe nga tshifhinga tsho teaho. Ri nga takalela uri ho ngo dzhia vhukando nga u ṱavhanya, nga ṅwambo wa uri u sa fhela mbilu hawe zwo ri ṋea tshibuli tsha uri ri gude mafhungo-ngoho na u mu shumela. (2 Petro 3:9, 10) Zwa zwino, Mudzimu u khou ṱoḓa nga u fhisea vhagwadameli vha vhukuma na u vha thusa uri vha konḓelele tshengelo naho i ifhio ine ya nga vha ḓela kha ḽino shango ḽi re na khakhathi.—Yohane 4:23; 1 Vha-Korinta 10:13.
18 Vhaṅwe vha nga ḓivhudzisa uri, Naa yeneyi tshengelo yoṱhe yo vha i tshi ḓo vha yo thivhelwa arali Mudzimu a sike Adamu na Eva nga nḓila ine vha sa ḓo vha mashandukwa? U itela u fhindula yeneyo mbudziso, ni fanela u humbula tshifhiwa tsho khetheaho tshe Yehova a ni ṋea tshone.
NI ḒO SHUMISA HANI TSHIFHIWA TSHI BVAHO HA MUDZIMU?
19. Ndi tshifhiwa tshifhio tsha ndeme tshe Yehova a ri ṋea tshone, nahone ndi ngani ri tshi fanela u tshi dzhiela nṱha?
19 Samusi ro zwi guda kha Ndima ya 5, vhathu vho sikwa vhe na mbofholowo ya u ḓikhethela. Naa ni a zwi ṱhogomela uri tshenetsho ndi tshifhiwa tsho khetheaho? Mudzimu o sika zwipuka zwinzhi-zwinzhi, nahone vhunzhi hazwo zwi langiwa nga vhuṱali ha tsiko. (Mirero 30:24) Vhathu vho ita robotho dzine dza nga tevhela ndaela iṅwe na iṅwe ine dza ṋewa yone. Naa ro vha ri tshi ḓo takala arali Mudzimu o vha o ri ita nga yeneyo nḓila? Hai, ri takalela u vha na mbofholowo ya u khetha nḓila ine ra ṱoḓa u vha ngayo, buḓo ḽa vhutshilo ḽine ra ḓo ḽi tevhela, vhushaka vhune ra nga vhu vhumba, na zwiṅwe. Ri ṱoḓa u vha na mbofholowo, nahone zwenezwo ndi zwine Mudzimu a ṱoḓa ri tshi ḓiphina ngazwo.
20, 21. Ri nga shumisa hani mbofholowo ya u ḓikhethela nga nḓila ya khwine, nahone ndi ngani ri tshi fanela u khetha u ita zwenezwo?
20 Yehova ha ṱoḓi uri ri mu shumele nga u tou kombetshedzwa. (2 Vha-Korinta 9:7) Sa tsumbo: Ndi mini zwine zwa nga takadzesa mubebi—naa ndi ṅwana ane a mu livhuha nge a tou vhudzwa uri a ambe nga u tou ralo kana ane a zwi amba zwi tshi bva mbiluni? Nga zwenezwo mbudziso ndi ya uri, Ni ḓo shumisa hani mbofholowo ya u ḓikhethela ye na ṋewa nga Yehova? Sathane, Adamu, na Eva vho shumisa luvhi mbofholowo ya u ḓikhethela. Vho landula Yehova Mudzimu. Ni ḓo ita mini?
21 Ni na tshibuli tsha u shumisa nga nḓila i vhuyedzaho tshifhiwa tshi mangadzaho tsha mbofholowo ya u ḓikhethela. Ni nga ṱanganela na vha dzimilioni vha re kha sia ḽa Yehova. Vha takadza mbilu ya Mudzimu nga ṅwambo wa uri vha ṱanganela nga u fhisea kha u sumbedza uri Sathane ndi muzwifhi na muvhusi o kundwaho tshoṱhe u vhusa vhathu. (Mirero 27:11) Na inwi ni nga ita zwenezwo nga u khetha buḓo ḽo teaho vhutshiloni. Hezwi zwi ḓo ṱaluswa kha ndima i tevhelaho.


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Xana Ndzi Karhateka Ngopfu Hi Ndlela Leyi Ndzi Langutekaka Ha Yona?
Xivutiso: Xana ndzi karhateka ngopfu?
Hi wahi marito lawa ma yi hlamuselaka kahle ndlela leyi u titwaka ha yona?
A ndzi se tshama ndzi eneriseka hi ndlela ndzi langutekaka ha yona.
Minkarhi yin’wana ndza eneriseka hi ndlela leyi ndzi langutekaka ha yona.
Minkarhi hinkwayo ndza eneriseka hi ndlela leyi ndzi langutekaka ha yona.
-
I yini lexi ngopfu-ngopfu u nga tsakelaka ku xi cinca hi miri wa wena?
Ku leha
Ntiko
Xivumbeko xa miri
Misisi
Muvala wa nhlonge
Timayisele
Swin’wana
-
Hetisa xivulwa lexi landzelaka.
Miri wa mina a wu ndzi tsakisi . . .
loko ndzi khandziya exikalwini.
loko ndzi tilanguta exivonini.
loko ndzi tiringanisa ni van’wana (vanghana, vanavetisi va swiambalo, vatlangi va tifilimi).
-
Hetisa xivulwa lexi landzelaka.
Ndzi kambela ntiko wa mina . . .
siku ni siku.
vhiki ni vhiki.
ku nga si hela vhiki.
-
Hi wahi marito lama hlamuselaka kahle ndlela leyi u titwaka ha yona?
Miri lowu nga yimekangiki. (Xikombiso: “Minkarhi hinkwayo loko ndzi tilanguta exivonini, ndzi vona munhu wo nyuhela la nga riki na xivumbeko xo saseka. Ndzi kala ndzi titsona swakudya leswaku ndzi ta hunguta miri.”
—Serena.)
Miri lowu nga yimeka. (Xikombiso: “Minkarhi hinkwayo ku ta va ni nchumu wo karhi lowu hi nga wu rhandziki hi miri wa hina kambe swilo hi fanele hi swi amukela. A hi swinene ku karhateka hi nchumu lowu hi nga ta ka hi nga wu cinci.”
—Natanya.)
-
Bibele yi hi byela leswaku hi nga tiehleketeleli ku tlula mpimo “lowu [hi] faneleke ku tiehleketelela ha wona.” (Varhoma 12:3) Hikwalaho i swinene naswona i swa nkoka ku tiehleketelela ku fikela eka mpimo wo karhi. Hi xikombiso, u hlamba meno ya wena hikuva wa khathala hi rihanyo ra wena.
Kambe ku vuriwa yini loko wo tshamela ku karhateka hikwalaho ka ndlela leyi u langutekaka ha yona—lerova u tshama u ri ni gome? Loko swi ri tano u nga ha tivutisa . . .
‘Ha yini ndzi ri ni langutelo leri hoxeke hi ndlela leyi ndzi langutekaka ha yona?’
Ku nga ha va ni swivangelo swo hlayanyana. Leswi katsaka:
Nkucetelo wa swihaxa-mahungu. “Vantshwa va kuceteriwa hi swifaniso leswi hi endlaka hi vona leswaku hi fanele hi va ni miri lowutsongo wu tlhela wu saseka minkarhi hinkwayo. Hikwalaho, loko hi nga vi hi ndlela yoleyo hi titwa hi nga pfuni chumu!”
—Kellie.
Nkucetelo wa vatswari. “Ndzi xiye leswaku loko manana a karhateka swinene hi miri wa yena, hakanyingi n’wana wa yena wa nhwanyana na yena u endla hilaha ku fanaka. Swi nga va tano ni hi vatatana ni vana va majaha.”
—Rita.
Ku nga titshembi. “Vanhu lava karhatekaka ngopfu hi miri wa vona va tshamela ku lava ku bumabumeriwa hi van’wana malunghana ni ndlela leyi va langutekaka ha yona. A swi tsakisi ku va ekusuhi ni vanhu vo tano!”
—Jeanne.
Ku nga khathariseki xivangelo, u nga ha tivutisa . . .
‘Xana ndzi fanele ndzi cinca ndlela leyi ndzi langutekaka ha yona?’
Xiya leswi tintagha ta wena ti swi vulaka.
“A hi minkarhi hinkwayo laha u nga cincaka swilo leswi u nga swi rhandziki ha wena, hikwalaho swa antswa u swi amukela. Loko u endla tano, vanhu van’wana a va nge swi xiyi swilo sweswo.”—Rori.
“Endla leswi u nga swi kotaka leswaku u va ni rihanyo lerinene. Loko u ri ni rihanyo lerinene, u ta languteka hi ndlela leyi u faneleke u languteka ha yona. Naswona loko munhu wo karhi a nga koti ku amukela leswi u nga xiswona (ku tlula ndlela leyi u langutekaka ha yona), munhu yoloye a hi munghana wa wena.”—Olivia.
Leswi u faneleke u swi tsundzuka: Endla leswi u nga swi kotaka leswaku u languteka kahle. Kambe u nga karhateki hi swilo leswin’wana. Ku karhateka ku tlula mpimo hi ndlela leyi u langutekaka ha yona, swi nga va ni khombo. (Hlaya “ xitori xa Julia.”)
Kasi hi hala tlhelo, ku va ni langutelo leri ringanisiweke swi ta ku pfuna leswaku u tilanguta hi ndlela leyinene hilaha Erin, a vuleke hakona. U ri: “I ntiyiso, a ndzi titshembi kambe ndzi xiye leswaku ndzi karhateka ntsena loko ndzi xiye swilo leswi hoxeke. Sweswi ndzi tshamela ku endla vutiolori ndzi tlhela ndzi dya swakudya leswi nga ni rihanyo. Kutani swilo swin’wana swa namba swi ti endlekela.”
Lexi pfunaka ku va u tsaka hi ku languteka ka wena.
Loko u ri ni langutelo lerinene hi ndlela u langutekaka ha yona, u ta titwa (u tlhela u languteka) u sasekile. Bibele yi nga pfuna. Yi ku khutaza ku va u hlakulela leswi landzelaka:
Ku eneriseka. “Swa antswa ku tsakela leswi hi nga na swona ku tlula ku lava swin’wana hikuva sweswo i vuhava swi fana ni ku hlongorisa mheho.”—Eklesiasta 6:9, Contemporary English Version.
Ku endla vutiolori hi ndlela leyi ringaniseriweke. “Ku letela miri swa pfuna katsongo.”—1 Timotiya 4:8.
Vuxongi bya le ndzeni. “Munhu u vona ntsena leswi vonakaka ematihlweni; kambe loko ku ri Yehovha, u vona leswi mbilu yi nga swona.”—1 Samuwele 16:7.
“Xikandza xa hina xi kombisa ndlela leyi hi titwaka ha yona. Loko munhu a enerisekile, van’wana va nga swi xiya naswona sweswo swi va kokela eka munhu yoloye.”
—Sarah.
“Vuxongi byi hatla byi xiyeka. Kambe leswi u nga swona endzeni ni timfanelo ta wena letinene, i swilo leswi vanhu va nga ta swi tsundzuka ngopfu hi wena.”
—Phylicia.
Nakambe hlaya Swivuriso 11:22; Vakolosa 3:10, 12; 1 Petro 3:3, 4.


text:
Bivhili kha Inthanethe | ṰHALUTSHEDZELO YA SHANGO ḼISWA YA MAṄWALO A TSHIKRISTE A LUGERIKA
Naa ni nga takalela u vhala iyi thero kha %%?
Mateo 24:1-51
24 Musi Yesu a tshi bva thembeleni, vhafunziwa vhawe vha ḓa khae vha mu sumbedza zwifhaṱo zwa thembele.2 A vha fhindula a ri: “Naa izwi zwifhaṱo zwoṱhe ni khou zwi vhona? Ngoho ndi a ni vhudza ndi ri: A hu na tombo ḽine ḽa ḓo sala ḽi nṱha ha ḽiṅwe ḽi songo piḓimulwa.”3 Musi Yesu o dzula Thavhani ya Miṱwari, vhafunziwa vhawe vha ḓa khae vhe vhoṱhe, vha mu vhudzisa vha ri: “Ri vhudze, izwi zwithu zwoṱhe zwi ḓo itea lini, nahone tshiga tsha u vha hone hau na tsha vhufhelo ha ano maitele a zwithu tshi ḓo vha tshifhio?”4 Yesu a vha fhindula a ri: “Ni ṱhogomele uri hu si vhe na muthu ane a ni xedza,5 ngauri vhanzhi vha ḓo ḓa nga dzina ḽanga, vha ri, ‘Ndi nṋe Kristo,’ nahone vha ḓo xedza vhanzhi.6 Ni ḓo pfa nga ha dzinndwa na nga ha mivhigo ya dzinndwa; zwi tshi ralo ni songo tshuwa. Ngauri zwenezwi zwithu zwi fanela u itea, fhedzi vhufhelo a vhu athu swika.7 “Lushaka lu ḓo lwa na luṅwe lushaka; muvhuso wa lwa na muṅwe muvhuso, zwiḽiwa zwi ḓo ṱahela ha vha na midzinginyo fhethu ho fhamba-fhambanaho.8 Zwenezwi zwithu zwoṱhe ndi hone u ranga ha maṱungu a fanaho na a u beba.9 “Vhathu vha ḓo ni kumedzela maṱunguni nahone vha ḓo ni vhulaha, ni ḓo vhengwa nga tshaka dzoṱhe nga nṱhani ha dzina ḽanga.10 Zwiṅwe hafhu, vhanzhi vha ḓo khukhuliswa, vha ambululana nahone vha vhengana.11 Hu ḓo vha na vhaporofita vha mazwifhi vhanzhi nahone vha ḓo xedza vhanzhi,12 nga nṱhani ha u engedzea ha vhuvhi, lufuno lwa vhanzhi lu ḓo fhungudzea.13 Fhedzi ane a konḓelela u swika vhufheloni ndi ene ane a ḓo tshidzwa.14 Huno mafhungo maḓifha aya a Muvhuso a ḓo ḓivhadzwa ḽifhasini ḽoṱhe uri zwi vhe vhuṱanzi kha tshaka dzoṱhe, nga murahu ndi hone vhufhelo vhu tshi ḓo ḓa.15 “Ngauralo, musi ni tshi vhona tshithu tshi nengisaho tshi ḓisaho mutshinyalo, samusi zwo ambiwa nga muporofita Daniele, tshi fhethu hukhethwa (muvhali nga a shumise ṱhalukanyo),16 nga zwenezwo, vha re Yudea kha vha thome u shavhela dzithavhani.17 Muthu a re kha ṱhanga a songo tsa a ya a dzhia thundu dzi re nḓuni yawe;18 a re tsimuni a songo tsha humela hayani u itela u dzhia tshiambaro tshawe tsha nga nnḓa.19 Khombo vho vhifhaho muvhilini na vha mamisaho vhana misini yeneyo!20 Ni dzule ni tshi rabela uri mushavho waṋu u si vhe hone vhuriha, kana nga Sabatha,21 ngauri nga tshenetsho tshifhinga hu ḓo vha na maṱungu mahulu a sa athu vhuya a vha hone u bva tshee shango ḽa sikwa u swika zwino, nahone ha tsha ḓo dovha a vha hone.22 Zwi re zwone ndi uri arali maḓuvha ayo a sa fhungudzwa, a hu na muthu ane a ḓo tshidzwa, fhedzi maḓuvha ayo a ḓo fhungudzwa u itela vho nangiwaho.23 “Arali muthu a amba na inwi a ri, ‘Vhonani! Kristo khoyu,’ kana, ‘Khouḽaa!’ ni songo tenda.24 Ngauri hu ḓo vuwa Vhokristo vha mazwifhi na vhaporofita vha mazwifhi nahone vha ḓo ita zwiga zwihulu na zwithu zwi mangadzaho, arali zwi tshi konadzea vha xedza na vho nangiwaho.25 Vhonani! ndi khou dzula ndo ni vhudza zwi sa athu itea.26 Ngauralo, arali vhathu vha ni vhudza uri, ‘Vhonani! U sogani,’ ni songo ya; arali vha ri, ‘Vhonani! U ngomu kamarani,’ ni songo tenda.27 Ngauri u ḓa ha Murwa-muthu hu ḓo fana na lupenyo lu tshi bva vhubvaḓuvha nahone lwa vhonetshela vhukovhela.28 Huṅwe na huṅwe hune ha vha na tshitumbu, magoni a kuvhangana henefho.29 “Nga u ṱavhanya nga murahu ha maṱungu a misi yeneyo, ḓuvha ḽi ḓo swifhala, ṅwedzi a u tsha ḓo vhonetshela, ṋaledzi dzi ḓo wa dzi tshi bva ṱaḓulu, na maanḓa a ḽiṱaḓulu a ḓo dzinginyea.30 Tshiga tsha u vha hone ha Murwa-muthu tshi ḓo vhonala ṱaḓulu, tshaka dzoṱhe dza kha ḽifhasi dzi ḓo lila dzo ṱungufhala nahone dzi ḓo vhona Murwa-muthu a tshi ḓa e kha makole a ṱaḓulu e na maanḓa na vhugala vhuhulu.31 U ḓo ruma vharuṅwa vhawe vhe na phalaphala khulu, vha ḓo kuvhanganya vhanangiwa vhawe vha tshi bva thungo nṋa, u bva magumoni maṅwe a ḽiṱaḓulu u ya magumoni maṅwe.32 “Zwino gudani kha tshifanyiso tsha muhuyu: Nga u ṱavhanya musi matavhi awo a tshi ṱuma lurere, ni mbo ḓi ḓivha uri tshilimo tshi tsini.33 Nga hu fanaho, musi ni tshi vhona zwenezwi zwithu zwoṱhe, ni ḓivhe uri Murwa-muthu u tsini u muṋangoni.34 Ngoho ndi a ni vhudza uri murafho uyu u nga si lovhe hezwi zwithu zwoṱhe zwi sa athu itea.35 Ḽiṱaḓulu na ḽifhasi zwi ḓo lovha, fhedzi maipfi anga ha nga lovhi.36 “A hu na ane a ḓivha nga ha ḽeneḽo ḓuvha kana tshifhinga, na vharuṅwa vha ṱaḓulu na Murwa a vha ḽi ḓivhi, ḽi ḓivhiwa nga Khotsi fhedzi.37 U vha hone ha Murwa-muthu hu ḓo fana na misini ya Noaxe.38 Samusi zwo vha zwo tou ralo musi hu sa athu vha na Maḓi Mahulu, vhathu vho vha vha tshi ḽa, vha tshi nwa, vha tshi vhinga vha tshi vhingwa, ha vhuya ha swika ḓuvha ḽe Noaxe a dzhena ngaḽo gungwani,39 nahone a vho ngo ṱhogomela tshithu u swika hu tshi vha na Maḓi Mahulu nahone wa vha kumba vhoṱhe, na u vha hone ha Murwa-muthu zwi ḓo tou ralo.40 Nga ḽeneḽo ḓuvha vhanna vhavhili vha ḓo vha vhe tsimuni: Muṅwe wavho u ḓo ṱanganedzwa nahone muṅwe a laṱwa;41 vhafumakadzi vhavhili vha ḓo vha vha tshi khou sinḓa mutulini muthihi: Muṅwe wavho u ḓo ṱanganedzwa nahone muṅwe a laṱwa.42 Ngauralo, dzulani no fhaṱuwa, ngauri a ni ḓivhi ḓuvha ḽine Murena waṋu a ḓo ḓa ngaḽo.43 “Fhedzi tshine na fanela u tshi ḓivha ndi hetshi: Arali muṋe wa muḓi o vha a tshi ḓivha uri mbava i ḓo ḓa nga tshifhinga-ḓe, o vha a nga si ḓo eḓela nahone o vha a nga si tende uri nnḓu yawe i pwashiwe.44 Nga nṱhani ha zwenezwo, na inwi dzulani no lindela, ngauri Murwa-muthu u ḓo ḓa nga tshifhinga tshine ni si tshi humbulele.45 “Ndi nnyi ane zwa vhukuma a vha mulanda a fulufhedzeaho na wa vhuṱali we Muṋe wawe a mu vhea uri a ṱhogomele vha nnḓu yawe, uri a vha ṋee zwiḽiwa zwavho nga tshifhinga tsho teaho?46 Mulanda onoyo u ḓo takala musi Muṋe wawe a tshi swika a mu wana a tshi khou ita nga u ralo!47 Ngoho ndi a ni vhudza ndi ri: U ḓo mu vhea uri a lange thundu dzawe dzoṱhe.48 “Fhedzi arali mulanda onoyo muvhi a vhuya a amba mbiluni yawe a ri, ‘Muṋe wanga u khou lenga,’49 a thoma u rwa vhalanda ngae nahone a ḽa na u nwa na zwidakwa,50 Muṋe wa onoyo mulanda u ḓo ḓa nga ḓuvha ḽe a si ḽi lavhelele na nga tshifhinga tshine a si tshi ḓivhe51 nahone u ḓo mu pfisa vhuṱungu vhuhulu na u mu dzudza na vhadzia-muhoyo. Henefho ndi hune a ḓo lila na u shenganya maṋo.


text:
2017 Txiemiso txa Mtshangano wa Txigava
Maha wuxolisisi ka txienge tximwane ni tximwane txa mtshangano wuwa ti to si kuvhuna ku tsanisela hambi loko u txi tshangana ni siduko.
Mlongiso
Ngu ku txani Txizimu txa mtamo wotshe txi txi hi vhikela ni ku hi khatalela?
Sonto
Jesu a di khene: “Aniko awule a no zumba a di tsani kala magwito, a na hanyiswa.” Nji txani txi u fanelako ku txi maha ti to u engisa mapswi akwe?
Madungula a ava va nga sawulwa
Awe u nga tsakela ku maneka ka mtshangano wo sawuleka awu wu no mahwa ngu mbimo ya mitshangano. U nga tshumela u wona xaxamelo yi yi londiselako ya madepartamento nga ku u txi lava mmweyo wawe: Bhabhatiso, miningelo, txilamulela phango, so mwalala ni so manwa, mithumo yo tidhundela.
GONDA TA TINGI
MBA MANI AVA VA MAHAKO KUDHUNDA KA JEHOVHA NYAMSI?
Ngu ku txani Tifakazi ta Jehovha ti txi xalela mitshangano ya hombe?
Dilembe ni dilembe hi ni simahakalo siraru so sawuleka. U nga vhuneka ngu nzila yihi ka mitshangano yiya?


text:
Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka—Tinhlamulo Leti Tirhaka, Vholumo 1
‘Ndzi nga vulavurisana njhani ni vatswari va mina?’ ‘Ndzi nga endla yini leswaku ndzi va ni vanghana?’ ‘I yini lexi hoxeke hi ku endla timhaka ta masangu munhu a nga si nghenela vukati?’ ‘Ha yini ndzi va ni gome hi ndlela leyi?’
Loko u tshame u tivutisa swivutiso swo fana ni leswi, a wu wexe. Ku nga khathariseki leswaku u wu lave kwihi nkongomiso, swi nga ha endleka leswaku u nyikiwe tinhlamulo leti nga pfumelelaniki. Buku leyi nge Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka—Tinhlamulo Leti Tirhaka, Vholumo 1 yi nga ku pfuna. Ndzayo ya yona leyi pfunaka yi sekeriwe eBibeleni. Rito ra Xikwembu ri pfune vanhu va timiliyoni leswaku va langutana ni swiphiqo hi ndlela leyi humelelaka. Kuma leswaku yi nga ku pfuna njhani!
Vholumo leyi, yi katsa swiyenge leswi landzelaka:
Ku Hanyisana Ni Ndyangu Wa Ka N’wina
Ku Titiva
Leswi Endlekaka Loko U Ri Exikolweni Ni Loko U Nga Ri Exikolweni
Timhaka Ta Masangu, Mahanyelo Ni Rirhandzu
Mikhuva Ya Ku Tionhela Vutomi
Nkarhi Wa Wena Wo Wisa
Vugandzeri Bya Wena
Xiengetelo Xa Vatswari
U nga kopa PDF ya buku leyi, kumbe u kombela buku ya kona hi ku tsalela tihofisi ta hina.
Xiya: Se u nga kota ku tsala swo karhi eka PDF ya buku leyi. Loko khompyuta ya wena yi ri ni progreme ya kona, u nga tsala tinhla ni tinhlamulo ta wena eka yona.


text:
Swivutiso Leswi Hlamuriwaka Hi Bibele
Swivutiso Leswi Hlamuriwaka Hi Bibele
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? Hlawula xivutiso xin’we eka leswi xaxametiweke laha hansi.
SWIVUTISO LESWI HLAMURIWAKA HI BIBELE
Rifu Ra Yesu “Ri Kutsula Vo Tala” Hi Ndlela Yihi?
Nkutsulo wu hi kutsula njhani eka xidyoho?
SWIVUTISO LESWI HLAMURIWAKA HI BIBELE
Rifu Ra Yesu “Ri Kutsula Vo Tala” Hi Ndlela Yihi?
Nkutsulo wu hi kutsula njhani eka xidyoho?
Xikwembu
Bibele
Yesu
Life and Death
Suffering
Ripfumelo Ni Ku Gandzela
Tiholideyi Ni Ku Tlangeriwa Ka Tona
Vutomi Ni Mahanyelo
Dyondza Bibele Ni Timbhoni Ta Yehovha
Ha Yini U Fanele U Dyondza Bibele?
Bibele yi le ku pfuneni ka vanhu va timiliyoni emisaveni hinkwayo leswaku va kuma tinhlamulo ta swivutiso swa nkoka evuton’wini. Xana na wena u nge tsakeli leswaku yi ku pfuna?
Leswi Endlekaka Eka Dyondzo Ya Bibele
Emisaveni hinkwayo, Timbhoni ta Yehovha ti tiviwa hi ku fambisela vanhu dyondzo ya Bibele ya mahala. Hlalela ndlela leyi yi fambisiwaka ha yona.
Kombela Dyondzo Ya Bibele
Dyondza Bibele hi nkarhi ni le ndhawini leyi u yi tsakelaka.


text:
Xana Yesu A A Tekile? Xana A A Ri Ni Vamakwavo?
Nhlamulo ya Bibele
Bibele yi swi veka erivaleni leswaku Yesu a a nga tekanga hambileswi yi nga boxiki hi ku kongoma xiyimo xakwe emhakeni ya vukati. * Xiya leswi landzelaka.
Minkarhi yo tala Bibele yi vulavula hi ndyangu wa ka va Yesu ni hi vavasati lava fambeke na yena hi nkarhi wa vutirheli byakwe va tlhela va va kona loko a dlayiwa kambe a yi si tshama yi vula leswaku a a ri ni nsati. (Matewu 12:46, 47; Marka 3:31, 32; 15:40; Luka 8:2, 3, 19, 20; Yohane 19:25) Xivangelo lexi endlaka Bibele yi nga vulavuli nchumu emhakeni leyi hileswi a a nga si tshama a teka.
Yesu u byele vadyondzisiwa vakwe malunghana ni vanhu lava nga laviki ku nghenela vukati leswaku va ta kota ku endla leswi engetelekeke entirhweni wa Xikwembu, a ku: “Loyi a nga swi amukelaka a a swi amukele.” (Matewu 19:10-12) U va vekele xikombiso lexinene lava nga laviki ku nghenela vukati leswaku va tinyiketela hi ku helela entirhweni wa Xikwembu.—Yohane 13:15; 1 Vakorinto 7:32-38.
Loko Yesu a nga si fa, u endle malunghiselelo ya leswaku mana wakwe a sala a khathaleriwa. (Yohane 19:25-27) Loko Yesu a a tekile a tlhela a va na vana, a a ta va a endle malunghiselelo ya leswaku na vona va sala va khathaleriwa.
Bibele yi kombetela eka Yesu tanihi xikombiso eka vavanuna lava tekeke kambe ku nga ri hikwalaho ka ndlela leyi a khomeke wansati ha yona. Ematshan’weni ya sweswo, yi ri: “Vavanuna, hambetani mi rhandza vasati va n’wina, hilaha Kreste na yena a rhandzeke vandlha hakona kutani a tinyiketa hikwalaho ka rona.” (Vaefesa 5:25) Loko Yesu a a tekile loko a ha ri laha misaveni, xana xikombiso xakwe lexi hetisekeke tanihi wanuna a xi nga ta va xi tirhisiwile eka ndzimana yoleyo?
Xana Yesu a a ri ni vamakwavo?
Ina, Yesu a a ri ni vamakwavo va tsevu, ku nga Yakobo, Yosefa, Simoni, Yudasi ni vamakwavo va xisati vambirhi. (Matewu 13:54-56; Marka 6:3) Vamakwavo volavo a ku ri vana va mana wa Yesu ku nga Mariya ni nuna wakwe Yosefa. (Matewu 1:25) Bibele yi vula leswaku Yesu i “mativula” ya Mariya, leswi vulaka leswaku a a ri na vana van’wana.—Luka 2:7.
Mavunwa malunghana ni vamakwavo va Yesu
Leswaku vanhu va seketela mhaka ya leswaku Mariya u ve nhwana vutomi bya yena hinkwabyo, va te ni tinhlamuselo to hambana-hambana ta rito leri nge “vamakwavo.” Hi xikombiso, van’wana va vula leswaku vamakwavo va Yesu a ku ri vana va Yosefa va va xinuna lava a va kumeke loko a nga si tekana na Mariya. Hambiswiritano, Bibele yi kombisa leswaku Yesu u ve mudyandzhaka wa vuhosi lebyi tshembisiweke Davhida. (2 Samuwele 7:12, 13; Luka 1:32) Loko Yosefa a a ve ni vana lava a va ri vakulu eka Yesu, lonkulu eka vona a ta va a ve mudyandzhaka.
Xana xiga lexi xi kombetela eka vadyondzisiwa va Yesu kumbe eka vamakwavo va yena va moya? Mhaka leyi yi kanetana na Matsalwa hikuva Bibele yi vula leswaku “entiyisweni, vamakwavo a va nga ri kombisi ripfumelo eka yena.” (Yohane 7:5) Bibele yi hambanisa vamakwavo va Yesu eka vadyondzisiwa va yena.—Yohane 2:12.
Hi ku ya hi ndzavisiso wun’wana, vamakwavo va Yesu a va nga ri na manana la fanaka. Kambe, Matsalwa ya Xigriki ma tirhisa marito lama nga faniki loko ma vulavula hi “makwavo,” “xaka” ni “muzala.” (Luka 21:16; Vakolosa 4:10) Vakambisisi vo tala va Bibele va xiye leswaku Yesu a ri ni vamakwavo va xinuna ni va xisati. Hi xikombiso, The Expositor’s Bible Commentary yi ri: “Nhlamuselo leyi tolovelekeke swinene ya rito leri nge ‘vamakwavo’. . . hi leyi kombetelaka eka vana va xinuna va Mariya na Yosefa kutani sweswo swi vula leswaku i vamakwavo va Yesu hi manana.” *
^ ndzim. 3 Bibele yi vulavula hi Yesu tanihi muteki kambe mongo wa mhaka wu swi veka erivaleni leswaku yo fanekisela.—Yohane 3:28, 29; 2 Vakorinto 11:2.
^ ndzim. 13 Nakambe hlaya The Gospel According to St. Mark, Nkandziyiso wa Vumbirhi, wa Vincent Taylor, tluka 249 na A Marginal Jew—Rethinking the Historical Jesus, wa John P. Meier, Vholumo 1, matluka 331-332.


text:
Mulayo wa Tshiphiri na Dzi-cookie
Ndangulo ya Ṱhanzi dza Yehova i ṱhonifha pfanelo dza vhathu dza uri vha vhe na tshiphiri. U itela zwo engedzeaho nga ha Mulayo wa Tsireledzo ya Mafhungo ya ndangulo shangoni ḽoṱhe, ri humbela uri ni puṱedze hafha.
Mulayo wa Tsireledzo ya Mafhungo u ṱalusa nḓila ine ndangulo ya Ṱhanzi dza Yehova ya dzudzanya ngayo mafhungo a muthu nga eṱhe. Zwiṅwe hafhu, vhulivhisi hune ha shuma kha heyi website ho shumiswa nahone ho ṅwalwa afho fhasi.
Heyi website ndi ya Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”), ndangulo ya New York i sa iti tshelede ine ya tikedza mishumo ya Ṱhanzi dza Yehova na mushumo wa u gudisa Bivhili. Dziṅwe server dza yeneyi website dzi United States of America.
Mafhungo A Muthu Nga Eṱhe
Mafhungo aṋu a tshiphiri ane na a rumela kha yeneyi website a shumiselwa fhedzi zwe zwa ambiwa musi ni tshi a rumela.
A hu na ane ra mu rumela mafhungo aṋu nga nnḓa ha musi zwi tshi ṱoḓea u itela u ni ṋea tshumelo ye na i humbela, ri zwi ita ro thoma ra ni humbela kana ri tshi tenda nga ho khwaṱhaho uri ra ṋea eneo mafhungo zwi ḓo vha u tendelana na milayo kana ndaela kana khumbelo ya vhavhusi kana u itela u ṱolisisa na u thivhela vhutshinyi, u tsireledza kana u itela mafhungo o serekanaho. Musi ni tshi shumisa yeneyi website, ni tenda uri ri nga shumisa mafhungo aṋu kha vhaṅwe vhathu u itela dzenedzi ndivho fhedzi. Mafhungo naho e afhio a tshiphiri ane na a rumela ha nga rengiswi, u tshintshiwa kana u ṋewa vhaṅwe nga fhasi ha vhuimo naho vhu vhufhio.
Maṅwe Madzangano. Nga zwiṅwe zwifhinga heyi website i ḓo vha na linki dza website dza maṅwe madzangano ane a ri itela dziṅwe tshumelo (sa tsumbo, u ḓadza fomo kha khomphyutha). Ni ḓo zwi vhona uri ni kha website ya ḽiṅwe dzangano nga ṅwambo wa uri tshivhumbeo na browser address bar zwi ḓo shanduka. Musi ri tshi shumisa maṅwe madzangano na nga zwiṅwe zwifhinga nga murahu ha zwenezwo, ri ṱolisisa mafhungo avho a malugana na tshiphiri na milayo ya tsireledzo ya mafhungo u itela vhungoho ha uri vha swikelela zwilinganyo zwi fanaho na zwine ra zwi shumisa kha milayo yashu. Arali ni na mbudziso nga ha milayo ya maṅwe madzangano, ri humbela uri ni sedze milayo yo bulwaho kha website ya eneo madzangano.
Tsireledzo
Ri zwi dzhia zwi zwa ndeme nga maanḓa u tsireledza mafhungo aṋu a tshiphiri. Ri tsireledza mafhungo aṋu a tshiphiri musi ri tshi khou a pfukisa ri tshi shumisa encryption i ngaho Transport Layer Security (TLS). Mafhungo a tshiphiri ane ra rumelwa one ri a vhulunga kha tsireledzo ya elekitironiki ya vhuimo ha nṱha, ine muthu a nga si kone u i vula a dzhena ngomu khayo.
Dziakhaunthu
Ḓiresi ya e-mail ine na i rumela musi ni tshi vula akhaunthu ya yeneyi website i ḓo shumiswa u itela u ni kwama malugana na mafhungo a kwamaho akhaunthu yaṋu. Sa tsumbo, arali na hangwa dzina kana password yaṋu nahone na humbela thuso uri ni loge, ni ḓo wana thuso nga mulaedza une wa ḓo rumelwa kha ḓiresi ya e-mail ye na i ṅwala kha profile yaṋu.
Miṋeelo
Arali na rumela muṋeelo nga khomphyutha, ri ḓo vhulunga dzina na mafhungo aṋu a vhukwamani. Uri ri ṱanganedze miṋeelo nga credit card, ri shumisa tshumelo dza khomphyutha dza lwa mulayo dza u badela dzi re na tsireledzo ya vhuimo ha nṱha na milayo ine ya tsireledza mafhungo a tshiphiri a muthu. A ri vhulungi kana u shumisa mafhungo a re kha credit card yaṋu, nomboro dzaṋu dza banngani kana maṅwe mafhungo ane a rumelwa kha vhane vha ita dzenedzo tshumelo. We a ṱanganedza miṋeelo u vhulunga rekhodo dza zwa masheleni lwa miṅwaha ya fumi. Hezwi zwi katela ḓuvha ḽe muṋeelo wa ṱanganedzwa ngaḽo, tshelede yo ṋeelwaho na nḓila ye ya ṋeelwa ngayo. Hezwi zwi ḓo ita uri ri swikelele zwilinganyo zwa dziakhaunthu na u fhindula mbudziso dzine dza nga vha hone nga tshenetsho tshifhinga. A ri nga ḓo ni kwama u itela u ni humbela miṅwe miṋeelo.
Maṅwe Mafhungo
Ni nga rumela mafhungo aṋu a tshiphiri (a ngaho dzina ḽaṋu, ḓiresi na nomboro dza luṱingo) ni sa khou itela u ṋeela kana u vula akhaunthu (ni tshi khou itela pfunzo ya Bivhili ya mahala). Ri a ṅwala eneo mafhungo, ra a vhulunga u itela ndivho ye na a rumela yone nahone ra zwi vhulunga u swika zwi tshi fhelelwa nga mushumo.
Dzi-cookie na Thekinolodzhi Dzi Fanaho Na Dzenedzo
Hu na mafhungo ane ra a kuvhanganya nga khomphyutha musi ni tshi dalela website yashu. Ri a kuvhanganya nga thekinolodzhi dzine dza vhidzwa “cookies,” “web beacons,” na dziṅwe dzine dza nga dzenedzo. U shumiswa ha ipfi cookie kha enea mafhungo a tshiphiri zwo ṱanḓavhuwa nahone zwi katela na thekinolodzhi dzi fanaho dzi ngaho “local storage.”
Dzi-cookie. U fana na vhunzhi ha dzi-website, musi ni tshi dalela yeneyi website mafhungo maṱuku ane a vhidzwa “cookie” a nga kha ḓi vhulungwa kha luṱingothendeleki lwaṋu, tablet, kana hard drive ya khomphyutha. Hu na mifuda yo fhamba-fhambanaho ya dzi-cookie ine ya ita mishumo i sa fani, ine kanzhi ya khwinisa kushumisele kwa website. Ri nga kha ḓi shumisa dzi-cookie uri dzi ri vhudze arali no no dalela yeneyi website kana u humbula zwe na zwi khetha musi ni tshi shumisa yeneyi website. Sa tsumbo, luambo lwe na lu khetha lu nga vhulungwa kha cookie uri lu dovhe lu vule musi ni tshi vhuyelela kha yeneyi website. A ri shumisi dzi-cookie u itela khunguwedzo.
Mifuda ya dzi-cookie ine ya shumiswa kha yeneyi website i nga khethekanywa nga zwipiḓa zwiraru:
Cookie Dzi Ṱoḓeaho Vhukuma—Dzenedzi ndi dza ndeme uri ni kone u shumisa zwiṅwe zwipiḓa zwa website, zwi ngaho u loga kana u rumela dzifomo kha website. Nga nnḓa ha dzenedzi dzi-cookie, tshumelo dze na dzi humbela, dzi ngaho u bvisa miṋeelo, dzi nga kha ḓi sa shuma. Zwenezwi zwi dovha zwa katela cookie dzine dza ri tendela u ni ṋea tshumelo ye na i humbela musi no vula browser. Dzenedzi cookie a dzi kuvhanganyi mafhungo nga ha inwi ane a nga shumiselwa zwa makwevho kana u humbula he na vula hone kha Inthanethe.
Cookie Dza Tshumelo—Dzi shumiselwa u tendela website uri i humbule zwe na zwi khetha (dzina ḽaṋu, luambo kana dzingu ḽine na vha khaḽo) nahone ya dzhenisa zwithu zwine zwa khwinisa website.
Cookie Dza U Ṱolisisa—Hedzi dzi shumiselwa u kuvhanganya mafhungo nga ha vhe vha dalela yeneyi website, sa tsumbo, uri vho i dalela lungana na tshifhinga tshe vha tshi fhedza vho dalela yeneyi website. Enea mafhungo a shumiselwa fhedzi u khwinisa nḓila ine yeneyi website ya shuma ngayo.
Dziṅwe cookie dzi vha dzi tshi khou bva kha website yashu. Dziṅwe dzi vha dzi tshi khou bva kha dziṅwe website. Ri shumisa cookie dzine dza bva kha website yashu, nga nnḓa ha u shumisa dzine dza tshimbidzana na Google reCAPTCHA. Google reCAPTCHA dzi shumiselwa u fhambanya vhathu na khomphyutha u itela u ri tsireledza kha vairasi dzine dza rumelwa nga khomphyutha. Ri humbela uri ni sedze milayo ya u shumisa ya Google kha https://www.google.com/intl/en/policies/privacy/.
Web Beacons. Masiaṱari a website yashu a nga vha e na faela ṱhukhu dza elekitironiki dzine dza vhidzwa web beacons dzine dza ita uri ri kone u rekhoda zwithu zwo itwaho, u fana na zwine na zwi ita musi no vula Inthanethe. Web beacons dzi shumiswa u tevhelela nḓila ine yeneyi website ya shumiswa ngayo na u ṱolisisa nḓila ine ya shuma ngayo.
U Shumiswa ha IP addresses. IP address ndi khoudu i re na nomboro ine ya ṱalula khomphyutha yaṋu kha inthanethe. Ri shumisa IP address na mufuda wa browser u itela u thusa u ṱolisisa mashumisele na u piringulula thaidzo kha yeneyi website na u khwinisa tshumelo ine ra ni ṋea yone.
Zwine Na Nga Zwi Khetha. Vhunzhi ha browser dzi ni tendela uri ni vale dzi-cookie kana ni rumelwe tsevho cookie i sa athu vhulungwa kha tshishumiswa tshaṋu. Ri humbela uri ni vhale nyeletshedzo dza browser yaṋu uri ni gude nga ha nḓila ya u ita zwenezwi zwithu. Naho zwo ralo, ṱhogomelani uri arali ni si na dzi-cookie ni nga kha ḓi sa kona u shumisa nga vhuḓalo zwithu zwoṱhe zwi re kha website yashu.
Active Scripting kana JavaScript
Thekinolodzhi ine ya vhidzwa scripting i shumiselwa u khwinisa nḓila ine website ya shuma ngayo. U shumisa yeneyi thekinolodzhi zwi ita uri website i ni vulele mafhungo nga u ṱavhanya. Yeneyi thekinolodzhi a i shumiselwi u dzhenisa phurogireme kha khomphyutha yaṋu kana u kuvhanganya mafhungo aṋu zwi songo tendelwa.
Thekinolodzhi ine ya vhidzwa active scripting kana JavaScript i fanela u vulwa kha browser uri zwiṅwe zwipiḓa zwa website zwi shume zwavhuḓi. Vhunzhi ha browser dzi tendela tshenetshi tshishumiswa tshi tshi vulwa kana u valwa u itela dziṅwe website. Sedzani ḽiṅwalwa ḽi thusaho ḽa browser uri ni ḓivhe nḓila ya u vula scripting kha dziṅwe website.
Pfanelo Dzaṋu
Ndi mahala u shumisa haṋu yeneyi website, u katela na u downloada khandiso naho dzi dzifhio, dzividio kana mbekanyamushumo dzi thetsheleswaho. A zwi vhuyi zwa ṱoḓa uri ni vule akhaunthu, ni ṋeele kana ni dzhie vhukando vhune ha ṱoḓa uri ni ṋee zwidodombedzwa zwa tshiphiri uri ni vhuyelwe nga yeneyi website. Naho zwo ralo, arali na phetha nga noṱhe u vula akhaunthu, u ṋeela, u humbela pfunzo ya mahala ya Bivhili kana u dzhia vhukando naho vhu vhufhio vhune ha katela u ṋea zwidodombedzwa zwa tshiphiri, ni vha ni tshi khou tendelana na wonoyu Mulayo wa Tshiphiri na Dzi-Cookie; uri hu vhulungwe mafhungo aṋu kha server dzi re ngei United States of America; uri hu kuvhanganywe mafhungo a tshiphiri, a dzudzanywe, a pfukiswe na u vhulungwa nga Watchtower na ndangulo dzine dza tikedza Ṱhanzi dza Yehova mashangoni o fhamba-fhambanaho u ya nga ṱhoḓea u itela u ni ṋea tshumelo ye na i humbela. Mafhungo aṋu a tshiphiri e na a rumela a ḓo shumiswa u tendelana na zwine na khou zwi ṱoḓa kha website. Sa tsumbo, arali na ṋeela kha dzangano ḽa lwa mulayo kha ḽiṅwe shango, dzina ḽaṋu na zwidodombedzwa zwaṋu zwa vhukwamani zwi ḓo rumelwa ḽeneḽo dzangano samusi ḽo ṱalulwa kha inwi musi ni tshi ṋeela. Sa tsumbo, arali na humbela pfunzo ya Bivhili, dzina ḽaṋu na zwidodombedzwa zwaṋu zwa vhukwamani zwi ḓo rumelwa ofisini ya davhi ya Ṱhanzi dza Yehova uri ni ṋewe tshumelo ye na i humbela.
Arali na sa rumela zwidodombedzwa zwaṋu zwa tshiphiri u itela u vula akhaunthu, u ṋeela kana na sa ita zwine website ya ni humbela uri ni zwi ite, a ri nga ḓo kona u ni thusa.
Arali zwa ṱoḓea uri ri shandule Mulayo washu wa Tshiphiri na Dzi-cookie, ri ḓo zwi si sumbedza kha ḽeneḽi siaṱari uri ni dzule ni tshi ḓivha mafhungo ane ra a kuvhanganya na nḓila ine ra a shumisa ngayo.
U ya nga zwine zwa ṱoḓiwa nga mulayo, ni nga kha ḓi vha na dziṅwe pfanelo u tendelana na mafhungo aṋu a tshiphiri. Hezwi zwi nga katela pfanelo ya u vula u itela u vhona mafhungo aṋu, u khakhulula kana u thutha mafhungo aṋu a tshiphiri e na a rumela ni tshi shumisa yeneyi website. Arali zwenezwi zwi tshi shuma kha shango ḽine na dzula khaḽo, ni ḓo wana zwidodombedzwa zwa vhukwamani hafha. Arali zwine na ṱoḓa u zwi vhudzisa zwi tshi tshimbidzana na muṋeelo, ri humbela uri kwame ane a ḓo ṱanganedza tshifhiwa tshaṋu we a ṱalulwa musi ni tshi khou ita mafhungo a zwa muṋeelo, we a ṅwalwa kha tshilipi tshaṋu tsha muṋeelo.


text:
A Ndzi Lava Ku Cinca Vutomi Bya Mina
Dmitry u pfuniwile leswaku a cinca vutomi byakwe naswona sweswo swi n’wi tisele ntsako wa xiviri.
DYONDZA SWO TALA
SWIVUTISO LESWI HLAMURIWAKA HI BIBELE
Hi Xihi Xikongomelo Xa Vutomi?
Xana u tshame u tivutisa leswaku, ‘Hi xihi xikongomelo xa vutomi?’ Dyondza ndlela leyi Bibele yi hlamulaka xivutiso xexo.
MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!
Hi Xihi Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Misava?
Bibele yi hlamusela xivangelo xo va Xikwembu xi tumbuluxe misava, nkarhi lowu ku xaniseka ku nga ta hela ni leswi vumundzuku byi yi khomeleke swona misava ni lava tshamaka eka yona.
XALAMUKA!
Leswi Bibele Yi Swi Vulaka Malunghana Ni Byala
Twana leswaku hi yihi milawu ya Bibele leyi nga ku pfunaka ku ringanisela eka byala.


text:
Dyondzisa Vana Va Wena
Marka A Nga Lan’wanga
MARKA u tsale yin’wana ya tibuku ta mune ta Bibele leti vulavulaka hi vutomi bya Yesu. Buku ya Marka yi komile naswona yi hlayeka hi ku olova. Marka a a ri mani? Xana u ehleketa leswaku a a n’wi tiva Yesu?— * A hi vone swiphiqo leswi a langutaneke na swona kutani hi dyondza leswaku ha yini a nga tshikanga ku va Mukreste.
Marka u boxiwa ro sungula eBibeleni endzhaku ka loko Hosi Heroda Agripa a pfalele muapostola Petro ekhotsweni. Kutani siku rin’wana ntsumi yi ntshunxe Petro nivusiku, hiloko a namba a ya endlwini ya Mariya, mana wa Marka, loyi a a tshama eYerusalema. Loko Petro a ntshunxiwa ekhotsweni se a ku hundze malembe ya kwalomu ka khume Yesu a dlayiwile hi Paseka ya 33 C.E.—Mintirho 12:1-5, 11-17.
Xana wa swi tiva leswaku ha yini Petro a ye endlwini ya Mariya?— Kumbexana hileswi a a wu tiva ndyangu wolowo naswona a a swi tiva leswaku vadyondzisiwa va Yesu va khoma minhlangano kwalaho. Barnaba muzala wa Marka, i khale a ri mudyondzisiwa wa Yesu ku sukela hi Nkhuvo wa Pentekosta ya 33 C.E. Bibele yi vula leswaku a a ri ni tintswalo swinene eka vadyondzisiwa lava ha ku sungulaka ku hlanganyela. Kutani swi nga endleka leswaku Yesu a a n’wi tiva Barnaba swin’we ni hahani wakwe Mariya ni n’wana wakwe Marka.—Mintirho 4:36, 37; Vakolosa 4:10.
Eka buku yakwe, Marka u tsale leswaku hi vusiku lebyi Yesu a khomiweke ha byona, a ku ri ni jaha leri a ri ambale nguvu “emirini wa rona lowu nga ambexiwangiki.” Marka u tsale leswaku loko valala va khoma Yesu, jaha leri ri suke ri tsutsuma. Xana u ehleketa leswaku jaha leri a ku ri mani?— Swi nga ha endleka leswaku a ku ri Marka! Kutani loko Yesu ni vadyondzisiwa va yena va suka hi vusiku byebyo, Marka u ambele nguvu a va landzela.—Marka 14:51, 52.
Hakunene Marka u dyondze swo tala hi Xikwembu evutsongwanini bya yena. Swi nga ha endleka leswaku a a ri kona loko moya lowo kwetsima wu chululeriwa lava a va ri kona hi Pentekosta ya 33 C.E. naswona u hlangane ni malandza ya Xikwembu yo tshembeka yo fana na Petro. Kambe u tlhele a famba ni muzala wakwe Barnaba, loyi a pfuneke Sawulo hi ku n’wi hlanganisa na Petro kwalomu ka malembe manharhu endzhaku ka loko Yesu a humelele eka Sawulo hi xivono. Endzhakunyana ka malembe, Barnaba u ye eTarso leswaku a ya lava Sawulo.—Mintirho 9:1-15, 27; 11:22-26; 12:25; Vagalatiya 1:18, 19.
Hi lembe ra 47 C.E., Barnaba na Sawulo va hlawuriwe ku endla ntirho wa vurhumiwa. Va fambe na Marka, kambe hikwalaho ka swivangelo swin’wana leswi nga boxiwangiki, Marka u va siyile a tlhelela ekaya eYerusalema. Sawulo loyi se a a tiviwa hi vito ra yena ra Xirhoma leri nge Pawulo, u hlundzuke ngopfu. U tsandzeke ku tikhoma hikwalaho ka leswi a a ehleketa leswaku leswi Marka a swi endleke hi ku tlhelela ekaya i xihoxo lexikulu.—Mintirho 13:1-3, 9, 13.
Loko Pawulo na Barnaba va vuya eka maendzo ya vona ya vurhumiwa, va vike leswaku hinkwaswo swi fambe kahle. (Mintirho 14:24-28) Endzhaku ka tin’hweti to hlayanyana, va kunguhate ku tlhelela laha va chumayeleke kona leswaku va ya vona vadyondzisiwa lava ha ku dyondzaka ntiyiso. Barnaba a a lava leswaku Marka a famba na vona kambe Pawulo a a nga swi lavi, xana wa swi tiva leswaku hikwalaho ka yini?— U “vone swi nga fanelanga” hikuva Marka u suke a va siya a tlhelela ekaya hi nkarhi lowu va fambeke na yena. Leswi endlekeke endzhaku ka sweswo swi fanele swi khunguvanyise Marka!
Pawulo na Barnaba va tsandzeke ku tikhoma hiloko ku ‘pfuka mholovo yo chavisa’ kutani va hetelela va hambanile. Barnaba u teke Marka a famba na yena va ya eKipra, kasi Pawulo u teke Silasi kutani va endzela vadyondzisiwa lavantshwa hilaha a va kunguhate hakona na Barnaba. Marka u fanele a twe ku vava hileswi a lwiseke Pawulo na Barnaba!—Mintirho 15:36-41.
A hi swi tivi leswaku i yini leswi endleke Marka a va siya a tlhelela ekaya. Swi nga endleka a a ri ni xivangelo lexi twalaka. Hambiswiritano, Barnaba a a tiyiseka leswaku Marka a a nga ha ta tlhela a va siya a tlhelela ekaya. Naswona a a vurisile. Marka a nga lan’wanga! Hi ku famba ka nkarhi, u endle ntirho wa vurhumiwa na Petro le Babilona, laha a ku ri ekule swinene ni le kaya. Loko va ri kwalaho, Petro u rhumele marungula a ku: “Na Marka n’wana wa mina wa mi rungula.”—1 Petro 5:13.
Hakunene Petro na Marka va ve vanghana lavakulu hileswi a va gandzela Yehovha swin’we! Leswi swa tikomba ni loko hi hlaya buku ya Marka. Petro a a ri ni vuxiya-xiya hi nkarhi lowu Yesu a a ri laha misaveni kutani Marka u kote ku hlamusela leswi Petro a n’wi byeleke swona mayelana ni swilo leswi a swi voneke. Hi xikombiso, xiya xiendlakalo xa xidzedze lexikulu lexi veke kona eLwandle ra Galeliya. Marka u hlamusela hi vuenti laha Yesu a a etlele kona ebyatsweni ni leswaku a a khigele yini, ku nga swilo leswi nga xiyiwaka hi vaphasi va tinhlampfi vo fana na Petro. A hi tivonele hi hexe hi ku hlaya hi tlhela hi ringanisa timhaka leti ta le Bibeleni leti vulavulaka hi xiendlakalo lexi eka Matewu 8:24; Marka 4:37, 38; na Luka 8:23.
Hi ku famba ka nkarhi loko Pawulo a ri ekhotsweni le Rhoma, u bumabumele Marka hikwalaho ka mintirho ya yena leyinene. (Vakolosa 4:10, 11) Loko Pawulo a khomiwile nakambe kona kwale, u tsalele Timotiya a n’wi kombela leswaku a ta na Marka a ku: “Wa ndzi pfuna eku tirheleni.” (2 Timotiya 4:11) Marka u tiphinile hakunene hi malunghelo lawa a veke na wona, hikuva a nga lan’wanga!
^ ndzim. 3 Loko u ri karhi u hlayela n’wana, mfungho lowu wu komba leswaku u fanele u yimanyana kutani u n’wi khutaza ku hlamula.


text:
Bivhili kha Inthanethe | ṰHALUTSHEDZELO YA SHANGO ḼISWA YA MAṄWALO A TSHIKRISTE A LUGERIKA
Naa ni nga takalela u vhala iyi thero kha %%?
Mateo 19:1-30
19 Musi Yesu o fhedza u amba eneo mafhungo, a ṱuwa Galilea a ya mikanoni ya Yudea seli ha Yorodane.2 Gogo ḽa mu tevhela, a fhodza malwadze aḽo henefho.3 Vhafarisei vha ḓa ha Yesu, vho ḓiimisela u mu linga, nahone vha ri: “Naa zwo tendelwa uri munna a ṱale mufumakadzi wawe nga tshiitisi naho tshi tshifhio?”4 A fhindula a ri: “Naa a no ngo vhala uri we a vha sika u bva mathomoni o sika munna na musadzi5 nahone a ri: ‘Ndi ngazwo munna a tshi ḓo ṱutshela khotsi awe na mme awe a nambatela musadzi wawe, nahone vhuvhili havho vha ḓo vha ṋama nthihi’?6 Ngauralo, a vha tsha ḓo vha vhavhili, fhedzi vha ḓo vha ṋama nthihi. Nga zwenezwo, zwo vhofhekanywaho nga Mudzimu muthu a songo zwi fhandekanya.”7 Vha amba nae vha ri: “Ndi ngani Mushe o ri tendela ri tshi ṋea mufumakadzi luṅwalo lwa u mu pandela na u mu ṱala?”8 A vha fhindula a ri: “Mushe a tshi ni tendela ni tshi ṱala vhafumakadzi vhaṋu, ndi nga nṱhani ha u rindila ha mbilu dzaṋu, ngauri mathomoni zwo vha zwi songo ralo.9 Ndi a ni vhudza uri naho e nnyi ane a vhuya a ṱala mufumakadzi wawe nga zwiṅwe-vho hu si vhuṱonḓolo, nahone a vhinga muṅwe u ita vhuṱonḓolo.”10 Vhafunziwa vha ri khae: “Arali zwo tou ralo kha munna na mufumakadzi wawe, ndi zwavhuḓi uri muthu a si vhinge.”11 A amba navho a ri: “A si vhathu vhoṱhe vhane vha kona u ita nga u ralo, fhedzi ndi vhane vha vha na tshenetsho tshifhiwa.12 Vhaṅwe a vha vhingi ngauri vho bebwa vho fhahulea, vhaṅwe vho fhahulwa nga vhathu; fhedzi hu na vhe vha litsha u vhinga vha tshi itela Muvhuso wa ṱaḓulu. Ane a nga kona u dzula e siho mbinganoni, nga a ite nga u ralo.”13 Nga tshenetsho tshifhinga ha ḓiswa vhana khae uri a vha vhee zwanḓa na u vha rabelela, fhedzi vhafunziwa vhawe vha vha kaidza.14 Naho zwo ralo, Yesu a ri: “Litshani vhana, ni songo vha thivhela musi vha tshi ḓa ha nṋe, ngauri Muvhuso wa ṱaḓulu ndi wa vhane vha nga vhenevho.”15 A vha vhea zwanḓa nahone a ṱuwa henefho.16 Vha vhona muṅwe muthu a tshi ḓa ha ene a ri: “Mufunzi, ndi zwithu zwifhio zwavhuḓi zwine nda tea uri ndi zwi ite uri ndi kone u wana vhutshilo vhu sa fheli?”17 Yesu a amba nae a ri: “Ndi ngani ni tshi mmbudzisa nga ha zwithu zwine zwa vha zwavhuḓi? A hu na muthu na muthihi ane a vha wavhuḓi nga nnḓa ha Mudzimu. Arali u tshi ṱoḓa u wana vhutshilo, bvela phanḓa u tshi tevhedza zwine ndaela dza amba zwone.”18 A vhudzisa Yesu a ri: “Ndi ifhio?” Yesu a ri: “U songo vhulaha; u songo ṱonḓola; u songo tswa; u songo amba vhuṱanzi ha u zwifha,19 hulisa khotsi au na mme au; na une wa ri, u tea u funa wahau vhunga u tshi ḓifuna.”20 Onoyo muṱhannga a fhindula a ri: “Hezwo zwoṱhe ndo zwi ita; hu tshee ho sala mini?”21 Yesu a amba nae a ri: “Arali u tshi ṱoḓa u shumela Mudzimu nga ho fhelelaho, tshimbila u rengise thundu dzau u ṋee vhashai nahone u ḓo vha na lupfumo ṱaḓulu, u kone u ḓa u vhe mutevheli wanga.”22 Musi onoyo muṱhannga a tshi pfa zwenezwo, a ṱuwa o ṱungufhala vhukuma, ngauri o vha e na thundu nnzhi.23 Yesu a amba na vhafunziwa vhawe a ri: “Ngoho ndi a ni vhudza ndi ri zwi ḓo konḓa vhukuma uri mupfumi a dzhene Muvhusoni wa ṱaḓulu.24 Nahone ndi ri: Zwi ḓo leluwa uri gamela i dzhene nga lubuli lwa ṋeleṱe nṱhani ha uri mupfumi a dzhene Muvhusoni wa Mudzimu.”25 Musi vhafunziwa vhawe vha tshi pfa zwenezwo vha mangala zwihulu, vha ri: “Ndi nnyi ane a ḓo tshidzwa zwa vhukuma?”26 Yesu a vha lavhelesa a ri: “Kha vhathu hezwi a zwi konadzei, fhedzi zwithu zwoṱhe zwi a konadzea kha Mudzimu.”27 Petro a fhindula a ri: “Ro ṱutshela zwoṱhe ra u tevhela; ndi mini tshine ra ḓo tshi wana?”28 Yesu a amba navho a ri, “Ngoho ndi a ni vhudza ndi ri: Musi zwithu zwo no sikwa nga huswa, Murwa-muthu a tshi dzula kha khuluṋoni yawe ya vhugala, inwi vhe na ntevhela ndi inwi vhane na ḓo dzula kha khuluṋoni dza fumi-mbili (12), ni tshi haṱula tshaka dza fumi-mbili dza Isiraele.29 Vhoṱhe vhe vha ṱutshela nnḓu dzavho, vharathu kana vhakomana kana dzikhaladzi kana khotsi kana mme kana vhana kana masimu vha tshi itela dzina ḽanga, vha ḓo wana zwithu zwinzhi u fhira zwe vha zwi ṱutshela nahone vha ḓo wana na vhutshilo vhu sa fheli.30 “Fhedzi vhanzhi vhane vha vha vha u thoma vha ḓo vha vha u fhedza, vha u fhedza vha ḓo vha vha u thoma.


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | KU KURISA VANA
Ndlela Yo Tshinya N’wana Wa Wena Wa Kondlo-a-ndzi-dyi
NTLHONTLHO
Nkarhi wo tima tiselfoni ekaya ka wena i awara ya kaye nivusiku, kambe u kume n’wana wa wena wa nhwanyana kambirhi exikarhi ka vhiki leri a ri karhi a rhumela ti-SMS exikarhi ka vusiku. Nkarhi wo vuya ekaya lowu u wu vekeleke n’wana wa wena wa jaha i awara ya khume nivusiku, kambe tolo nivusiku u tlhele a vuya endzhaku ka awara ya 11 nivusiku.
I ntiyiso leswaku n’wana wa wena u endle xihoxo. Kambe u fanele u rhanga u tiva leswaku ha yini swi tikomba onge u tshamela ku tlula milawu ya wena. Ha yini sweswo swi fanerile? Hikuva minkarhi yin’wana u nga ha vona onge n’wana wa wena wa ku delela, kambe swi nga ri tano.
LESWI WU VANGAKA
Swipimelo leswi nga riki erivaleni. Vana van’wana va kondlo-a-ndzi-dyi va yi ba hi makatla milawu ya vatswari ku vona loko va ta tekeriwa goza. Hi xikombiso, loko mutswari a vula leswaku loko n’wana wakwe o endla nchumu wo biha u ta n’wi tekela goza ro karhi, n’wana a nga ha ringa mutswari ku vona loko a ta n’wi tekela goza hakunene. Xana vana vo tano va hundzuka vaxandzuki lava sihalaleke? A swi tano. Mhaka hileswaku vana va kondlo-a-ndzi-dyi va tala ku nga yi yingisi hi ku helela milawu loko vatswari va nga va tekeli magoza nkarhi wun’wana ni wun’wana loko va tlula nawu kumbe loko swipimelo swa kona swi nga vekiwanga erivaleni.
Ku tiyisa voko. Vatswari van’wana va ringeta ku lawula vana va vona va kondlo-a-ndzi-dyi hi ku va vekela milawu yo tala. Loko vana va nga yi yingisi, vatswari va kariha ivi va va vekela milawu leyi engetelekeke. Hambiswiritano, sweswo hakanyingi swi nyanyisa timhaka. Buku leyi nge Parent/Teen Breakthrough yi ri: “Loko u ya u ringeta ku n’wi lawula, na yena u ya a xandzuka. Ku ringeta ku n’wi lawula swi fana ni ku tota botere leyi tiyeke exinkweni lexi oloveke: yi to xi hlanhlelela ntsena, kutani a wu fanelanga u yi tota hi matimba.”
Kutani ndzayo leyi faneleke yi nga pfuna swinene. Kahle-kahle “ndzayo” yi vula ku dyondzisa naswona yi hambane swinene ni “nxupulo,” lowu vulaka ku twisa un’wana ku vava. Hikwalaho, u nga n’wi dyondzisa njhani n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi leswaku a yingisa milawu ya wena?
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Veka mhaka erivaleni. Vana va kondlo-a-ndzi-dyi va lava ku swi tiva kahle leswi languteriweke eka vona ni vuyelo lebyi va nga ta byi kuma loko va nga yingisi.—Nawu wa Bibele: Vagalatiya 6:7.
Xiringanyeto: Tsala milawu leyi u lavaka vana va wena va hanya ha yona emutini wa wena. Kutani tivutise: ‘Xana ndzi va vekele yo tala? Xana ndzi va vekele yitsongo? Xana yin’wana ya yona a ya ha laveki? Xana ndzi fanele ndzi cinca yin’wana hileswi n’wana wa mina a kombiseke leswaku u kota ku byarha vutihlamuleri?’
U nga cinca-cinci. Vana va kondlo-a-ndzi-dyi va nga ha pfilunganyeka loko vhiki leri nga hundza va tshikiwile va nga xupuriwi kambe vhiki leri va xupuriwa hikwalaho ka nandzu lowu fanaka.—Nawu wa Bibele: Matewu 5:37.
Xiringanyeto: Ringeta ku endla leswaku ndlela leyi u n’wi tshinyaka ha yona yi fambisana ni nandzu wa kona. Hi xikombiso, loko n’wana wa wena a nga vuyi ekaya hi nkarhi lowu u n’wi vekeleke wona, ku n’wi hungutela nkarhi lowu a faneleke a vuya ha wona ku ta va ku ri ku n’wi tshinya hi ndlela leyi fambisanaka ni nandzu wa kona.
Vana loyi a anakanyelaka. Tikombise u ri mutswari loyi a fambisanaka ni swiyimo hi ku nyika vana va wena va kondlo-a-ndzi-dyi ntshunxeko lowu engetelekeke loko va swi kombisa leswaku va wu fanelekela.—Nawu wa Bibele: Vafilipiya 4:5.
Xiringanyeto: Tshama ehansi ni n’wana wa wena kutani mi vulavula hi milawu leyi u lavaka ku n’wi vekela yona. U nga ha n’wi kombela leswaku a ringanyeta ndlela leyi a faneleke a tshinyiwa ha yona loko a tlula milawu yo karhi. Vana va kondlo-a-ndzi-dyi va tala ku yingisa milawu leyi va hoxeke xandla eka yona loko yi vekiwa.
N’wi pfune ku va ni vumunhu. Xikongomelo xa wena a hi ku endla leswaku n’wana wa wena a yingisa milawu kambe i ku n’wi pfuna leswaku a va ni ripfalo leri n’wi pfunaka ku tiva leswinene ni leswo biha. (Hlaya bokisi leri nge “N’wi Pfune A Va Ni Timfanelo Letinene.”)—Nawu wa Bibele: 1 Petro 3:16.
Xiringanyeto: Lava mpfuno eBibeleni. I xihlovo lexinene xa “ndzayo leyi nyikaka ku twisisa” naswona vutlhari bya yona byi ‘tlharihisa lava nga riki na ntokoto, byi nyika jaha kumbe nhwana vutivi ni vuswikoti byo ehleketa.’—Swivuriso 1:1-4.
DYONDZA SWO TALA
XALAMUKA!
Ndlela Yo Dyondzisa Vana Ku Tirhisa Internet Hi Ndlela Leyinene
U nga endla yini leswaku u pfuna n’wana wa wena leswaku a kota ku tiendlela swiboho swa vutlhari?
XIHONDZO XO RINDZA
Ku Hlomisela Vantshwa Leswaku Va Va Ni Vutihlamuleri Loko Se Va Kurile
Xana u kurisa n’wana la nga emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi? Loko swi ri tano, i yini leswi u nga swi endlaka ku pfuna n’wana wa wena a va ni vutihlamuleri?


text:
Ina wa ti lava kuziva ditshuri?
DITSHURI mayelana ni txani? Mayelana ni siwotiso sa lisima asi vathu va talisako ku ti wotisa. Kutilava awe u ta nga tiwotisa to nga tiya:
Ina ngu ditshuri Txizimu txi ni mhaka ni nathu?
Tiyimbi ni kuxaniseka si na guma kani?
Ku maheka txani hi di fite?
Ina yiho themba ngu va va nga fa?
Ni nga wu mahisa ku txani mkombelo ti to wu pfiwa ngu Txizimu?
Ni nga limanisa ku txani litsako ka wutomi wangu?
U nga timana hayi tixamulo ta siwotiso soneso? U txo tsula ka mabhibhiliyoteka mwendo wukhalo wo xavisa mabhuku, ti nga maheka u ya mana mabhuku a mazana aya ku wombwako ti to ma ni tixamulo. Kambe ngu txitalo mabhuku oneyo ma kanetana. Mamwane ma nga woneka ma di ni ditshuri ku dingana mbimo ya yidotho se ngu txikuluveta me pindelwa, me lava ku wusetwa mwendo ku txitxwa.
Kambe, diho dibhuku adi di ku ni tixamulo to thembeka. Hi womba dibhuku da ditshuri. Atxi kombela ka Txizimu, Jesu a ti khene: “Dipswi dako ngu dona ditshuri”. (Johane 17:17) Nyamsi Dipswi donedo di ziwa kota diBhibhele do Basa. Ka diphepha di di londiselako u na mana tixamulo ti ti nga kongoma ta mu ka diBhibhele ta siwotiso si si ku txitimwi.
Ina ngu ditshuri Txizimu txi ni mhaka ni nathu?
TXIVANGELO TXA TXIWOTISO: Hi hanya ka mafu aya ma nga tala ngu wubihi ni ku pwata wululami. Wungi wa titxhetxhe ti gondisa ti to sikarato asi hi mananako naso, ngu dhunda ka Txizimu.
NGU TIHI ATI DIBHIBHELE DI TI GONDISAKO: Txizimu kha txi khali ka nga vanga wubihi. Jobe 34:10 yi khene: “Ti na ve kule ni nawe Txizimu txa ditshuri kuangula ngu nzila yo biha, ni ka wa Mtamo Wotshe kumaha to biha!”. Ngu toneto Jesu a nga gondisa ma mahelo a mkombelo a txi khene: Tata wathu a ku nzumani, . . . Wu nate kwathu Mfumo wako. Ku na maheke kuranda kwako amuwa mafuni nga nzumani”. (Matewu 6:9, 10) Txizimu txi ni mhaka ngutu ni nathu, futshi txi thembisa ku hetisisa sotshe sithembiso sa txona.
Wona kambe Genesisi 1:26-28; Jakobe 1:13; ni 1 Pedro 5:6, 7.
Tiyimbi ni kuxaniseka si na guma kani?
TXIVANGELO TXA TXIWOTISO: Tiyimbi ti ya masoni ti txi daya magidhi gidhi ya vathu. Hotshethu ha manana ni kuxaniseka.
NGU TIHI ATI DIBHIBHELE DI TI GONDISAKO: Txizimu txi womba ti to txi na tisa kudikha ha mafuni kotshe. Mbimo yi se ku no fuma Mfumo wa txona, i ku wukoma wa nzumani, vathu va nambi swa “ve gonda yimbi”. Kuhambana ni toneto, va na “hindula matxhari awe me va misuka”. (Isaya 2:4) Txizimu txi na gumisa wubihi ni ku xaniseka. DiBhibhele di khene: “[Txizimu] txi na bahulela yotshe mirongo tikhoheni kwawe, kha ku nambi swa ku tximaneka kambe lifo, hambi kudila, hambi tihuwa, hambi kupandiseka. Nguko so khata [kupata ni wubihi ni ku xaniseka ka nyamsi] si pindile.”
Wona kambe Masalmu 37:10, 11; 46:9 [NM] ni Mika 4:1-4.
Ku maheka txani hi di fite?
TXIVANGELO TXA TXIWOTISO: Wungi wa titxhetxhe, ti gondisa vathu ti to loko m’thu a txi fa ku ni txi txi si fiko. Vamwane va womba ti to vakufa va nga xanisa va va hanyako ni ti to Txizimu txa xanisa vathu mdiloni ko mbi na magwito.
NGU TIHI ATI DIBHIBHELE DI TI GONDISAKO: Ngako m’thu a txi fa, o leka ku va ho. Eklesiasta 9:5 yi womba tiya: “vafi kha va zivi txilo ni kudothu”. Aku vafi va si ziviko txilo, va si pfiko txilo nem hambi kumaha txilo, ti ha kubasani ti to kha va na kusikota
Wona kambe Genesisi 3:19 ni Eklesiaste 9:6, 10.
Ina yiho themba ngu va va nga fa?
TXIVANGELO TXA TXIWOTISO: Hi tsakela ku va ni wutomi, ni kuhanya ni vathu ava hi va dhundako. Kulava ku wona vafi vathu va hi va dhundako va txi tshumela ve hanya kambe, i mhaka ya mtumbuluko.
NGU TIHI ATI DIBHIBHELE DI TI GONDISAKO: Wungi wa va va nga fa va na wuswa. Jesu a wombile ti to “ava va ku mayivani va na . . . huma.” (Johane 5:28, 29 [NM]) Ngu kuya ngu txikongomelo txo khata txa Txizimu, avale va nga wuswa va na va ni lungelo yo hanya ka mafu a paradhise. (Luka 23:43) Themba yiya ya mbimo yi yi tako yi pata ni dihanyo do hetiseka ni wutomi wo mbi guma wa vathu ava va engisako. DiBhibhele di khene: “Vathu vo lulama va na dya thomba ya mafu, va na xayiseka ka ona yotshe mbimo”.
Wona kambe Jobe 14:14, 15; Luka 7:11-17; ni Mithumo 24:15.
Ni nga wu mahisa ku txani mkombelo ti to wu pfiwa ngu Txizimu?
TXIVANGELO TXA TXIWOTISO: Votshe va va khongelako va maha mkombelo. Hambi keto, va vangi va khona mikombelo yawe kha yi xamulwi.
NGU TIHI ATI DIBHIBHELE DI TI GONDISAKO: Jesu a hi gondisile kuvayilela ku wuyeletela mapswi o nga ndando ka mikombelo yathu. Ati khene: “Ngako mi txi khongela, mi nga tateni mapswi nga vamatiko”. (Matewu 6:7) Hi txi lava ti to Txizimu txi engisa mikombelo yathu, hi fanete ku khongela ngu nzila yi txi yi tsakelako. Ti to hi maha toneto, ti lava hi gonda ti to ngu kuhi kudhunda ka Txizimu se hi gwita hi mahisa toneto. Johane wo khata 5:14 ya txhamusela: “Ngako hi txi kombela txo maha, mayelana ni kuranda ka txona Txizimu, txona txa hi engisa”.
Wona kambe Masalmu 65:2 [NM]; Johane 14:6, 14; ni 1 Johane 3:22.
Ni nga limanisa ku txani litsako ka wutomi wangu?
TXIVANGELO TXA TXIWOTISO: Vathu vamwane va tumela ti to u di ni male, nduma mwendo u di tshurile u zumba u di tsakile. Ngu kota yeto, va tikaratela ku si mana
NGU TIHI ATI DIBHIBHELE DI TI GONDISAKO: Jesu a kombisile khiya yo mana litsako ngu ku womba tiya: “Va tsaka ava va khatalako ngu txilaveko txawe txa moya”. (Matewu 5:3 [NM]) Litsako la ditshuri li nga manwa ngu loko txilaveko txonetxo txi txi khatalelwa
Wona kambe Mavingwa 3:5, 6, 13-18 ni 1 Timoti 6:9, 10.
Eto tixamulo ta mu ka diBhibhele ta siwotiso sa mtxhanu ni tximwetxo. Ina wa tilava kuziva ta tingi to pinda toneto? I di ti to anawe u hagari ka va “va khatalako ngu txilaveko txawe txa moya”, kha ti kanakanisi ti to wa ti lava. Ti nga maheka ti to anawe u ta nga ti wotisa ti to: ‘I di ti to Txizimu txa khatala ngu ngathu, ngu ku txani txi txi tumelela wubihi ngu mbimo yo lapha ngutu yo nga tiya? Ni nga wu tshukwatisa ngu nzila yihi wutomi wa mwaya wangu’? DiBhibhele di nato tixamulo ta tinene ta siwotiso soneso ni simwane sa singi.
Hambi keto, vathu va vangi kha va gondi diBhibhele. Va khona nda hombe futshi da karata ku di pfisisa. Ina wa ti tsakela kuvhunwa kumana tixamulo ta mu ka diBhibhele? Tifakazi ta Jehovha ti ni silo simbidi asi si nga ku vhunako.
Txo khata i ku dibhuku di di ku Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? di nga mahelwa kuvhuna vathu ti to ve wona tixamulo ta mu ka diBhibhele ta siwotiso sa lisima. Txa wumbidi i gondo ya diBhibhele ya m’tini. Awu a zumbako hafuhi ni nawe, a nga tsakela ku gonda ni nawe diBhibhele m’tini ka wena ngu mbimo ayi u yi lavako. Timiliyoni ta tingi ha mafuni kotshe ti vhunekile ngu gondo yoneyo. Vamwane va gwitisa ngu ku womba tiya: “Se ni manile ditshuri!”
Kha ku nga ni txuma tximwane atxi txi nga manwako. Ditshuri da diBhibhele da hi khulula amu ka kuhembelwa, kukarateka ni kuthava ka hombe. Dona di hi ninga themba, txikongomelo ni litsako. Jesu a ti khene: “Mina ziva ditshuri se ditshuri di na mi khulula”.
GONDA TA TINGI
TXIEMISO TXA GONDO YA DIBHIBHELE
Ngu Ku Txani Hi txi Gonda DiBhibhele?
DiBhibhele di ningela tixamulo ta siwotiso sa lisima ka wutomi ka timilioni ta vathu ka madhawa otshe a mafuni. Ina wa ti tsakela kuva mmwane wa vona?