text:
1Ngako ku di ngadi sate mtxhanu wa masiku ni dimwedo kasi ku na va Pasika, Jesu a to hoka Bhetaniya, ahawa a nga ti zumba kona Lazaro, awu a nga wuswa kufani ngu Jesu. 2Va to mu mahela txilalelo koneyo. Marta a titi va thumela, se Lazaro i ti mmweyo wa vale va nga ti nayo ha sakudyani. 3Se Maria a to teka mafura o bhumula, a nardhu, o mbi patelwa ni txilo, o dhula ngutu, e tota mikondo ya Jesu, se e mu bahulela mikondo ngu misisi yakwe. Nyumba yi txi tala ngu kubhumula ka mafura. 4Se Judhasi Iskariyoti, mmweyo wa vagondiswa vakwe, awu a no mu ningela, a txi khene: 5“Ngu ku txani mafura awa ma nga mbi xaviswa ngu mazana mararu a madhenari, me ningwa sikulungu, kani?” 6Ene a wombisile eto, i singa ngu kuthela kota ngu sikulungu, aniko nguko i nga ti dikhamba da kupa asi si nga txi vekwa msavani, nguko i ti ene, i nga ti mñoli wa wona. 7Jesu a to xamula a txi khene: “Mu lekeni, ene a ma xayisela ditshiku da kutshotshwa kwangu. 8Nguko sikulungu si ni nanu otshe masiku, aniko ani kha mi nga ni nani otshe masiku.” 9Se Vajudha va vangi, ngako va di engisile ti to Jesu wa ho konaho, va to ya, na i singa kuyela kuya wona Jesu dwe, aniko i ti kuyela kuya wona Lazaro nene, awu ene a nga ti mu wusile ka vafi. 10Se vaphaxeli va hombe va to maha txikungo txa kudaya nene Lazaro. 11Ngukusa Vajudha vavangi va ti va tshuralela ngu mhaka yakwe, ve kholwa ka Jesu. 12Mangwanani ka kona, dibutho da hombe di nga ti tile M'busoni, ngako va di engisile ti taku Jesu wa ta Jerusalema, 13va to teka mahanga a mitxhese, ve mu hingeta, na va txi kwangula, va txi: “Hozana! A na dhumiswe awu a tako ngu ditina da Mkoma, Mfumeli wa Israyeli!” 14Kutingako Jesu a di mani tximbongolana, a to txi gadha, madingano ni ti ti nga bhalwa, va txi: 15“U nga thave, dihorana da Siyoni. Ndiyo wa ta Mkoma wako, a di gadhile mwanana wa mbongola.” 16Kukhatani, vagondiswa vakwe kha va ti engisisa khakwati timhaka tiya. Tsena mbimo yi Jesu a nga pfaliswa, ngu kona va nga khumbula mibhalo yi yi nga ti bhaletwe Ene, ni kuziva ti to ngu toneto va nga mu mahela tona. 17Votshe va va nga ti nayo va ti mu fakazela ti to ene a dhani Lazaro ngu dithowoni e mu wusa kufani. 18Ngu toneto, dibhuto di humile di txi mu hingeta, nguko va ti engisile ti to a mahile txidiwukiso txonetxo. 19Vafarisi va to gelana, va txi: “Hingani wona! Athu kha hi na mbi kota txilo. Ma ti wona ti to ditiko dotshe di londetela ene.” 20Hagari ka vale va nga ti tile M'busoni, kuta khozela, ku titi ho Vagriki. 21Vona va to ya ka Filipi, i nga ti wa Bhetsayidha ka Galileya, va txi ya kombela va txi khona: “Mkoma, hi lava kuwona Jesu.” 22Se Filipi a to ya gela Andrewu, senikoko Andrewu ni Filipi ve ya gela Jesu. 23Se ene a to va xamula a txi khene: “Txi hokile txikhati txa kupfaliswa ka Mwanana wa Mthu. 24Ngu ditshuri, ngu ditshuri, na mi gela: Ngako nyengi ya fulaho, yi yi wako mafuni, yi si fi, yi na zumba yokha. Aniko, ngako yi txi fa, yi ninga mihando ya yingi. 25Awule a dhundako wutomi wakwe a na mwalalelwa ngu wona, ani wule a vengelako wutomi wakwe ditikoni muwa, a na wu veketa kala kuhanyani ka wutomi wo mbi guma. 26Ngako mthu a txi lava ku ni thumela, a na ni londise, se ahawa ani ni ku kona, nene wule a ni thumelako a na va a di konaho. Se ngako mthu a txi ni thumela, Tate wangu a na mu dhumisa. 27“Se konkuwa, moya wangu wa pandiseka. Aniko, ni na womba txani? Ina ni na khani: Tata, ni hulukise ka txikhati txiya kani? Aniko ngu txona txiya txikhati ni nga tela txona. 28Tata dhumisa ditina dako.” Ti di mahile eto, ku to ta dipswi ngu nzumani, adi di nga womba ku khene: “Ani ni di dhumisile, kambe ni na engeta ni di dhumisa!” 29Dibutho da vathu va va nga ti konaho, va di pfite toneto, va to khona: “Txingwalangwanda.” Vamwanyane va txi khona: “I ngelozi, yi nga bwabwata nayo.” 30Jesu a to womba a txi khene: “Dipswi diya kha da humelela ngu mhaka yangu, aniko di humelete ngu mhaka yanu. 31Se ngu yona yiya mbimo ya kulamulwa ka ditiko. Ngu kona a no tovelwa mfumi wa mafu awa. 32Se nani, mbimo yi ni no va ni di guletilwe txitimwi ka mafu, ni na ndindela votshe vathu va txi ta kwangu.” 33Ene a wombisile tiya ngu kudinganisa ati a no fisa tona. 34Vathu va dibhuto va to xamula va txi khona: “Hi ti engisile amu ka Mlayo ti to Mesiya a na va ho kala kupinduka. Se u wombisa ku txani awe ti to Mwanana wa Mthu a fanete kuguletwa, kani? Mwanana wa Mthu wuwa ngu mani kani?” 35Se Jesu a to va xamula a txi khene: “Liwoningo li ngadi ni nanu ngu mbimoanyana. Tsimbilani mi di ngadi ni liwoningo, kasiku txidema txi si mi mani, nguko awu a tsimbilako txidemani, kha ku zivi amu a yako kona. 36Ngako mi di ngadi ni liwoningo, kholwani ka liwoningo, mi na phinduka mi va vanana va liwoningo.” Msana ka kuwomba timhaka tiya, Jesu a to khukha kwawe, e ya sisala. 37Hambiko a nga maha sidiwukiso so tala masoni kwawe, kha va kholwa kwakwe, 38kasi kutatiseka dipswi da mprofeti Isaya, a nga khene: “Mkoma i mani a nga kholwa ka mapswi athu, kani? Diwoko da Mkoma di wonekisilwe ka mani kani?” 39Ngu konaho, va tandekile kukholwa, ngukusa Isaya a tshumete a txi khene: 40“A phumisile maso awe e bangisa timbilu tawe, kasiku va si woni ngu maso, ni ku va si pimi ngu timbilu tawe, kufela ku va si hunduluki, nani ni si va hanyisi.” 41Isaya a wombile mapswi awa, nguko a woni kuphatima kwakwe, se e wombawomba ngu ngene. 42Hambi keto, vavangi hagari ka tinduna, va titi kholwa kwakwe; aniko, ngu mhaka ya kuthava Vafarisi, va si ti wombi ha kubasani, kasiku va si tovelwi disinagogani, 43ngukusa va randile kudhumiswa ngu vathu, kupinda kudhumiswa ngu Txizimu. 44Se Jesu a to kwangula a txi khene: “Awu a kholwako kwangu, kha kholwi kwangu, aniko a kholwa ka wule a nga ni ruma; 45Se awule a ni wonako, a wona ni wu a nga ni ruma. 46Ani ni liwoningo, ni tile ha mafuni, kasiku wuhi ni wuhi a kholwako kwangu, a si thuki e zumba txidemani. 47Ngako mthu a di engisile mapswi angu, a si ma veketi, hi nga ani ni mu abanisako, inkusa kha na tela kuta abanisa mafu, aniko ni tete kuta hanyisa mafu. 48Awu a ni lambako ni ku ambi amukela mapswi angu, a nayo muabanisi wakwe: Dipswi di ni nga di womba, ngu dona di no mu abanisa ngu ditshiku da magwito. 49Nguko kha na wombawomba ngu ta kukhukhela kwangu; aniko Tate wu a nga ni ruma, ngene a nga ni leleta ati ni fanelako ku ti womba ni ku ti zivisa. 50Kambe na ti ziva ti to mlayo wakwe mbutomi wo mbi guma; se ati ni ti wombako, ni ti womba nga ti Tate a nga ni gelisa tona.”
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
MAHANYELO YA VAKRESTE
Nkutsulo Wu Endle Leswaku Ku Va Ni Ku Pfuxiwa Ka Vafi
Xitsundzuxo xi hi nyika nkarhi lowunene wo anakanyisisa hi mikateko leyi taka leyi hi nga ta yi kuma hikwalaho ka nkutsulo, yo tanihi hi ku pfuxiwa ka vafi. A ku nga ri xikongomelo xa Yehovha leswaku vanhu va fa. Hi yona mhaka leyi hi twaka ku vava swinene loko vanhu lava hi va rhandzaka va fa. (1Ko 15:26) Yesu u twe ku vava swinene loko a vona vadyondzisiwa vakwe va ri ni gome hikwalaho ka rifu ra Lazaro. (Yh 11:33-35) Leswi Yesu a nga xifaniso lexi hetisekeke xa Tata wa yena, hi nga tiyiseka leswaku Yehovha na yena u twa ku vava loko hi feriwa hi vanhu lava hi va rhandzaka. (Yh 14:7) Yehovha u wu rindzele hi mahlongati nkarhi lowu a nga ta pfuxa malandza ya yena, na hina hi fanele hi wu rindzela.—Yb 14:14, 15.
Leswi Yehovha a nga Xikwembu xa ku hleleka, swa twala ku tshemba leswaku ku pfuka ka vafi ku ta va ku hlelekile. (1Ko 14:33, 40) Ematshan’weni ya minkosi hi ta hoyozela lava pfuxiweke. Xana wa anakanyisisa hi ku pfuxiwa ka vafi, ngopfungopfu loko u ri ni gome? (2Ko 4:17, 18) Xana wa n’wi nkhensa Yehovha hi leswi a hi nyikeke nkutsulo ni ku swi paluxa eMatsalweni leswaku vafi va ta tlhela va hanya?—Kl 3:15.
I vamani vanghana ni maxaka ya wena lava u swi languteleke hi mahlongati ku tlhela u va vona?
I vamani vanhu va le Bibeleni lava u swi tsakelaka ngopfu ku va vona ni ku vulavula na vona?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
DYONDZO 8
Ha Yini Hi Ambala Kahle Loko Hi Ya eMinhlanganweni Ya Hina?
Xana u yi xiyile ndlela leyi Timbhoni ta Yehovha ti ambalaka kahle ha yona loko ti ya eminhlanganweni ya tona ya vandlha, eswifanisweni leswi nga eka broxara leyi? Ha yini hi ambala ni ku tilunghisa hi ndlela leyinene?
Hi kombisa leswaku hi xixima Xikwembu xa hina. I ntiyiso leswaku Xikwembu a xi languti ndlela leyi hi langutekaka ha yona. (1 Samuwele 16:7) Hambiswiritano, loko hi hlangana leswaku hi xi gandzela, hi lava ku xi kombisa hi timbilu ta hina hinkwato leswaku ha xi xixima ku katsa ni vagandzeri-kulorhi. Loko hi fanele hi yima ehubyeni emahlweni ka muavanyisi, handle ko kanakana ha tiyiseka leswaku hi languteka kahle. Hilaha ku fanaka, ndlela leyi hi langutekaka ha yona loko hi ri eminhlanganweni yi kombisa ndlela leyi hi n’wi xiximaka ha yona “Muavanyisi wa misava hinkwayo,” Yehovha Xikwembu, swin’we ni ndhawu leyi hi n’wi gandzelaka eka yona.—Genesa 18:25.
Hi kombisa nkoka wa milawu leyi hi hanyaka ha yona. Bibele yi khutaza Vakreste leswaku va ambala ‘hi ndlela ya xichavo ni mianakanyo yo hluteka.’ (1 Timotiya 2:9, 10) Ku ambala ‘hi ndlela ya xichavo’ swi vula ku papalata swiambalo leswi nga kokaka mahlo ya vanhu, leswi pfuxaka nyanyuko wa rimbewu kumbe leswi vonikelaka. Nakambe, ku va ni “mianakanyo yo hluteka” swi ta hi pfuna leswaku hi xava swiambalo swo saseka leswi langutekaka ni leswi nga swinene. Kambe a swi vuli swona leswaku a hi fanelanga hi tihlawulela swiambalo leswi hi swi rhandzaka. Ndlela leyi hi langutekaka ha yona yi nga “sasekisa dyondzo ya Muponisi wa hina” ni ku “dzunisa Xikwembu.” (Tito 2:10; 1 Petro 2:12) Loko hi ambala kahle loko hi ya eminhlanganweni hi endla leswaku vanhu va vona nkoka wo gandzela Yehovha.
Hambiloko u nga ri na swiambalo leswi xiximekaka, wa rhambiwa ku ta eminhlanganweni eHolweni ya Mfumo. Hi nga ambala hi ndlela leyi fanelekaka, hi va lava baseke naswona hi languteka handle ko xava swiambalo swo durha kumbe swo hlawuleka.
Ndlela leyi hi ambalaka ha yona loko hi gandzela Xikwembu i ya nkoka ku fikela kwihi?
I milawu yihi leyi kongomisaka ndlela leyi hi ambalaka ni ku tilunghisa ha yona?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tinhlayo 3:1-51
3 Kutani leswi a ku ri switukulwana swa Aroni na Muxe esikwini leri Yehovha a vulavuleke na Muxe ha rona eNtshaveni ya Sinayi.+2 Lawa a ku ri mavito ya vana va Aroni: Nadabu lowa mativula na Abihu+ na Eliyazara+ na Ithamara.+3 Lawa a ku ri mavito ya vana va Aroni, vaprista lava totiweke lava mavoko ya vona a ma tatiwe hi matimba leswaku va va vaprista.+4 Hambiswiritano, Nadabu na Abihu va fe emahlweni ka Yehovha loko va nyikele ndzilo+ lowu nga riki enawini emahlweni ka Yehovha emananga ya Sinayi; a va vanga na vana. Kambe Eliyazara+ na Ithamara+ va ye emahlweni va va vaprista swin’we na Aroni tata wa vona.5 Yehovha a ya emahlweni a vulavula na Muxe a ku:6 “Tshineta nyimba ya Levhi,+ u fanele u yi yimisa emahlweni ka Aroni lowa muprista, yi fanele yi n’wi tirhela.+7 Yi fanele yi endla ntirho wa yona eka yena ni ntirho wa yona eka ntshungu hinkwawo, emahlweni ka ntsonga wa nhlangano, hi ku endla vutirheli bya tabernakela.8 Yi fanele yi khathalela swingolongondzwana+ hinkwaswo swa ntsonga wa nhlangano, ni ntirho wa vana va Israyele hi ku endla vutirheli bya tabernakela.+9 U fanele u nyiketa Valevhi eka Aroni ni vana vakwe. Hi lava va nyiketiweke, va nyiketiwe yena va huma eka vana va Israyele.+10 Kutani u ta veka Aroni ni vana vakwe, va fanele va khathalela vuprista+ bya vona; munhu un’wana ni un’wana la nga mufambi, la tshinelaka u ta dlayiwa.”+11 Yehovha a ya emahlweni a vulavula na Muxe a ku:12 “Loko ku ri mina, waswivo, ndzi teka Valevhi exikarhi ka vana va Israyele va va ematshan’weni ya mativula+ hinkwawo ya vana va Israyele lama pfulaka mbeleko; Valevhi va ta va va mina.13 Hikuva mativula hinkwawo i ya mina.+ Esikwini leri ndzi nga ba mativula hinkwawo etikweni ra Egipta,+ ndzi tihlawulekisele mativula hinkwawo eIsrayele ku sukela eka munhu ku ya eka xiharhi.+ Ma ta va ya mina. Hi mina Yehovha.”14 Yehovha a ya emahlweni a vulavula na Muxe emananga ya Sinayi+ a ku:15 “Tsarisa vana va Levhi hi ku ya hi yindlu ya vatata wa vona hi mindyangu ya vona. U ta tsarisa+ waxinuna un’wana ni un’wana ku sukela eka n’hweti yin’we hi vukhale ku ya ehenhla.”16 Kutani Muxe a sungula ku va tsarisa hi ku lerisa ka Yehovha, hilaha a lerisiweke hakona.17 Kutani lava va ve vana va Levhi+ hi mavito ya vona: Gerixoni na Kohata na Merari.+18 Lawa a ku ri mavito ya vana va Gerixoni hi mindyangu ya vona: Libni na Ximeyi.+19 Vana va Kohata+ hi mindyangu ya vona a ku ri Amirama na Izihara,+ Hebroni na Uziyele.20 Vana va Merari+ hi mindyangu ya vona a ku ri Maheli+ na Muxi.+Leyi a ku ri mindyangu ya Valevhi hi ku ya hi yindlu ya vatata wa vona.21 Eka Gerixoni a ku ri ni ndyangu wa Valibni+ ni ndyangu wa Vaximeyi.+ Leyi a ku ri mindyangu ya Vagerixoni.22 Lava va tsarisiweke va vona a va ri hi nhlayo ya vaxinuna hinkwavo ku sukela eka n’hweti yin’we hi vukhale ku ya ehenhla.+ Lava va tsarisiweke va vona a va ri 7 500.+23 Mindyangu ya Vagerixoni a yi ri endzhaku ka tabernakela.+ A va dzime mixaxa ya yona hi tlhelo ra le vupela-dyambu.24 Kutani ndhuna ya yindlu ya vatata wa Vagerixoni a ku ri Eliyasafa n’wana wa Layele.25 Ntirho wa vana va Gerixoni+ entsongeni wa nhlangano a ku ri tabernakela ni ntsonga,+ ni xifunengeto+ xa yona ni xiavanyiso+ xa nyangwa ya ntsonga wa nhlangano26 ni swincikinyo+ swa xivava ni xiavanyiso+ xa nyangwa ya xivava lexi rhendzelaka tabernakela ni alitari ni tintambu+ ta yona ta ntsonga, swi nga swa vutirheli hinkwabyo bya yona.27 Kutani eka Kohata a ku ri ni ndyangu wa Vaamirama ni ndyangu wa Vaizihara ni ndyangu wa Vahebroni ni ndyangu wa Vauziyele. Leyi a ku ri mindyangu ya Vakohata.+28 Eka nhlayo ya vaxinuna hinkwavo ku sukela eka n’hweti yin’we hi vukhale ku ya ehenhla a va ri 8 600, va endla ntirho wa ndhawu yo kwetsima.+29 Mindyangu ya vana va Kohata a yi dzime mixaxa etlhelo ra le dzongeni+ ra tabernakela.30 Kutani ndhuna ya yindlu ya vatata va ndyangu wa Vakohata a ku ri Elizafani n’wana wa Uziyele.+31 Ntirho+ wa vona a ku ri ku khathalela Areka+ ni tafula+ ni xo tlhoma rivoni+ ni tialitari+ ni swingolongondzwana+ swa ndhawu yo kwetsima, leswi a va ta tirhela ha swona ni xiavanyiso+ ni vutirheli bya yona hinkwabyo.32 Kutani ndhuna ya tindhuna ta Valevhi a ku ri Eliyazara+ n’wana wa Aroni lowa muprista, loyi a a ri mulanguteri wa lava va khathalelaka ntirho wa ndhawu yo kwetsima.33 Kutani eka Merari a ku ri ni ndyangu wa Vamaheli+ ni ndyangu wa Vamuxi.+ Leyi a ku ri mindyangu ya Merari.+34 Lava va tsarisiweke va vona hi nhlayo ya vaxinuna hinkwavo ku sukela eka n’hweti yin’we hi vukhale ku ya ehenhla a va ri 6 200.+35 Kutani ndhuna ya yindlu ya vatata va mindyangu ya Merari a ku ri Suriyele n’wana wa Abihayili. A va dzime mixaxa etlhelo ra n’walungu+ wa tabernakela.36 Ntirho wa vana va Merari a ku ri ku langutela marimba+ ya tabernakela ni swigogo+ swa yona ni tiphuphu+ ta yona ni minkotloto ya yona ni swingolongondzwana+ swa yona hinkwaswo ni vutirheli+ bya yona hinkwabyo37 ni tiphuphu+ ta xivava leti ti yi rhendzelaka ni minkotloto+ ya tona ni swikhomiso swa yona swa ntsonga ni tintambu ta yona ta ntsonga.38 Lava va dzimaka mixaxa emahlweni ka tabernakela etlhelo ra le vuxeni, emahlweni ka ntsonga wa nhlangano etlhelo ra vuhuma-dyambu a ku ri Muxe na Aroni ni vana vakwe, lava a va khathalela xiboho xa vukwetsimelo+ xi ri xiboho xa vana va Israyele. Kutani munhu un’wana ni un’wana la nga mufambi, la tshinelaka a a ta dlayiwa.+39 Hinkwavo lava va tsarisiweke va Valevhi, lava Muxe na Aroni va va tsariseke hi mindyangu ya vona hi ku lerisa ka Yehovha, vaxinuna hinkwavo ku sukela eka n’hweti yin’we hi vukhale ku ya ehenhla a va ri 22 000.40 Kutani Yehovha a byela Muxe a ku: “Tsarisa mativula ya xinuna hinkwawo ya vana va Israyele, ku sukela eka loyi a nga ni n’hweti yin’we hi vukhale ku ya ehenhla,+ u teka nhlayo ya mavito ya vona.41 U fanele u ndzi tekela Valevhi—hi mina Yehovha— va va ematshan’weni ya mativula hinkwawo exikarhi ka vana va Israyele,+ ni swifuwo swa Valevhi swi va ematshan’weni ya mativula hinkwawo eka swifuwo swa vana va Israyele.”+42 Hiloko Muxe a hambeta a tsarisa mativula hinkwawo exikarhi ka vana va Israyele, hilaha Yehovha a n’wi leriseke hakona.43 Kutani mativula ya xinuna hinkwawo hi nhlayo ya mavito ya wona, ku sukela eka loyi a nga ni n’hweti yin’we hi vukhale ku ya ehenhla, eka lava va tsarisiweke va wona, a ma ri 22 273.44 Yehovha a ya emahlweni a vulavula na Muxe a ku:45 “Teka Valevhi va va ematshan’weni ya mativula hinkwawo exikarhi ka vana va Israyele, ni swifuwo swa Valevhi swi va ematshan’weni ya swifuwo swa vona; Valevhi va fanele va va va mina.+ Hi mina Yehovha.46 Kutani tanihi hakelo+ ya nkutsulo ya vanhu va 273 eka mativula ya vana va Israyele, lava va teleke ku tlula Valevhi,+47 eka munhu un’wana ni un’wana+ u fanele u teka tixikele ta ntlhanu. U ta yi teka exikeleni ya ndhawu yo kwetsima. Xikele yin’we i tigera+ ta 20.48 Kutani u fanele u nyika Aroni ni vana vakwe mali yoleyo, yi va hakelo ya nkutsulo ya lava teleke ku va tlula.”49 Kutani Muxe a teka mali ya hakelo ya nkutsulo, leyi humaka eka lava a va tele ku tlula hakelo ya nkutsulo wa Valevhi.50 U teke mali eka mativula ya vana va Israyele, tixikele ta 1 365, hi xikele ya ndhawu yo kwetsima.51 Kutani Muxe a nyika Aroni ni vana vakwe mali ya hakelo ya nkutsulo hi ku landza xileriso xa Yehovha, hilaha Yehovha a leriseke Muxe hakona.


text:
TIMHAKA TA BIBELE LETI NGA NI SWIFANISO
Swifaniso Swa Timhaka Ta Le Bibeleni
Yosefa A Ponisa Vutomi
Kopa mhaka leyi ivi u hlaya hi Yosefa loyi Xikwembu xi n’wi tirhiseke leswaku a ponisa tiko hinkwaro.
SWIN'WANA EKA NHLENGELETO LOWU
Yehovha A Tiyisa Gidiyoni
Vavanuna lava a va rhangeriwe hi Gidiyoni va dlaye vuthu ra Vamidiyani laha socha rin’we a ri boheka ku lwa ni masocha ya 450.
Rahava A Yingisa Swiletelo
Ndyangu wun’wana wu ponile loko marhangu ya muti wa Yeriko ma wa.
Vaisrayele Va Endla Rhole Ra Nsuku
Vaisrayele va endle xifaniso ivi va vula leswaku xiyimela Xikwembu, xana xi swi pfumelerile sweswo?


text:
XALAMUKA! APRIL 2015
Ha Yini Se Swi Tika Ku Tshinya Vana?
Vatswari lava dyondzisaka vana va vona mahanyelo lamanene va tikuma va hambana ni ndhavuko. Ha yini swilo se swi ri hi ndlela leyi?
Ha Yini Se Swi Tika Ku Tshinya Vana?
Xana makuriselo ya vana lama sunguleke hi va 1960 ma ha lawula vatswari ni sweswi?
Ku Tshinya Loku Pfunaka
Milawu ya ntlhanu leyi kumekaka eBibeleni leyi nga ni ndzayo leyi pfunaka mindyangu.
Ku Endzela Tiko Ra Honduras
Ti twele hi ndhavuko wa tiko leri ra le Amerika.
Ndlela Yo Hlula Xivundza
Ku tshama u ri ni xivundza swi ni khombo eka rihanyo ku fana ni ku dzaha tisigarete ta 15 hi siku. U nga endla yini leswaku u nga titwa u nga rhandziwi kumbe u ri ni xivundza?
Swifuwo
Vanhu va fanele va swi khoma njhani swifuwo?
Xana U Swi Tirhisa Hi Vutlhari Switirhisiwa Swa Thekinoloji?
Hlamula swivutiso swa mune leswi nga eka xitoloveto lexi leswaku u tikumela nhlamulo.
Matirhelo Ya Malepfu Ya Ximanga
Ha yini van’wasayense va ri ni vutivi byo endla tirhoboto leti nga ni switwi leswi va swi vulaka e-whiskers?
Swin'wana Leswi Nga Kona Eka Website Leyi
I Yini Leswi Ndzi Faneleke Ndzi Swi Tiva Hi Mintlango Ya Elektroniki?
Yi nga va ni vuyelo lebyinene ni lebyi nga riki byinene lebyi u nga ha va ka u nga byi xiyi.
Rivalela Hi Mbilu Hinkwayo
U fanele u n’wi khoma njhani munhu loyi a ku endleleke swo biha?


text:
Yehovha U Kongomisa Vanhu Vakwe eNdleleni Ya Vutomi
“Ndlela hi leyi. Fambani hi yona.”
TINSIMU: 65, 48
1, 2. (a) Hi xihi xitsundzuxo lexi poniseke vutomi bya vanhu vo tala? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.) (b) Hi wihi nkongomiso lowu vanhu va Xikwembu va nga na wona lowu nga va ponisaka?
“YIMA, LANGUTA, YINGISA.” Ku ringana malembe yo tlula 100, marito lawa ma kumeka eka mfungho lowukulu lowu hingakanyaka xiporo xa le Amerika N’walungu. Ha yini? Leswaku timovha leti tsemakanyaka ti nga chayisiwi hi xitimela lexi nga le ku tsutsumeni. Ku va vanhu va yingise mfungho lowu swi ponise vutomi bya vona.
2 Yehovha u endla swo tala ku tlula ku nyika mimfungho leyi sirhelelaka. U kongomisa vanhu vakwe leswaku va kuma vutomi lebyi nga heriki ni leswaku va papalata makhombo. Yehovha u fana ni murisi la nga ni rirhandzu loyi a kongomisaka ni ku tsundzuxa tinyimpfu takwe leswaku ti papalata magondzo lama nga ni khombo.
MINKARHI HINKWAYO YEHOVHA U KONGOMISA VANHU VAKWE
3. Swi tise ku yini leswaku vanhu va famba endleleni leyi yisaka eku feni?
3 Ku sukela eku sunguleni, Yehovha u nyike vanhu swiletelo swo karhi kumbe nkongomiso. Hi xikombiso, entangeni wa Edeni, Yehovha u nyikele swiletelo leswi nga erivaleni leswi a swi ta kongomisa vanhu leswaku va hanya hilaha ku nga heriki naswona va tsakile. (Genesa 2:15-17) Kambe Adamu na Evha va ale ku kongomisiwa hi Tatana wa vona la nga ni rirhandzu. Evha u yingise leswi a swi vonaka swi huma eka nyoka naswona Adamu u yingise nsati wakwe. Ku ve ni vuyelo byihi? Havumbirhi bya vona va xanisekile naswona va fe va nga ri na ntshembo. Nakambe, hikwalaho ka leswi va nga yingisangiki, vanhu hinkwavo va famba endleni leyi nga ni khombo, ku nga ndlela leyi yisaka eku feni.
4. (a) Ha yini a ku laveka nkongomiso wun’wana endzhaku ka Ndhambi? (b) Ku cinca lokuntshwa ku yi kombise njhani ndlela leyi Xikwembu xi anakanyaka ha yona?
4 Xikwembu xi nyike Nowa nkongomiso lowu poniseke vutomi bya vanhu. Endzhaku ka Ndhambi, Yehovha u lerise vanhu leswaku va nga dyi kumbe ku nwa ngati. Ha yini? Hikuva Yehovha a lava ku pfumelela vanhu leswaku va dya nyama. Hikwalaho ka ku cinca loku, vanhu se a va lava nkongomiso lowuntshwa: “Ntsena nyama leyi nga ni moya-xiviri wa yona
5. I yini leswi hi nga ta swi kambisisa sweswi naswona ha yini?
5 Endzhaku ka loko Nowa a file, Xikwembu xi ye emahlweni xi kongomisa vanhu va xona. Eka xihloko lexi, hi ta kambisisa swikombiso swi nga ri swingani swa ndlela leyi xi va kongomiseke ha yona. Mpfuxeto lowu wu ta endla leswaku hi ya hi tiyimisela swinene ku yingisa nkongomiso wa Yehovha lowu hi yisaka emisaveni leyintshwa.
TIKO LERINTSHWA, NKONGOMISO LOWUNTSHWA
6. Ha yini vanhu va Xikwembu a va fanele va yingisa milawu leyi nyikiweke Muxe naswona hi rihi langutelo leri Vaisrayele a va fanele va va na rona?
6 Enkarhini wa Muxe, Yehovha u nyike vanhu vakwe nkongomiso lowu twisisekaka wa ndlela leyi a va fanele va tikhoma ha yona ni ku gandzela. Ha yini? Xiyimo a xi tlhele xi cinca. Ku ringana malembe yo tlula 200, Vaisrayele va ve mahlonga aEgipta laha vanhu lava a va tshama na vona a va gandzela vafi, swifaniso swa hava ni ku endla swilo swo tala leswi nyenyetsaka Xikwembu. Loko vanhu va Xikwembu va ntshunxiwa aEgipta, a va lava nkongomiso lowuntshwa. A va ta va tiko leri yingisaka Nawu wa Yehovha ntsena. Tibuku tin’wana ta swikombo ti vula leswaku rito ra Xiheveru leri nge “nawu” ri fambisana ni marito lama vulaka ku “kongomisa kumbe lerisa.” Nawu a wu sirhelela Vaisrayele eka ku tikhoma ko biha ni vugandzeri bya mavunwa bya matiko lawa a ma va rhendzerile. Loko Vaisrayele va yingisa Xikwembu a xi va katekisa. Loko va nga xi yingisi, a va kuma vuyelo byo vava swinene.
7. (a) Hlamusela leswaku ha yini Yehovha a nyike vanhu vakwe nkongomiso. (b) Nawu a wu va sirhelela njhani Vaisrayele?
7 A ku ri ni xivangelo lexi endlaka leswaku ku laveka nkongomiso wun’wana. Nawu wu endle leswaku Vaisrayele va lunghekela xiendlakalo xa nkoka eka xikongomelo xa Yehovha, ku nga ku ta ka Yesu Kreste tanihi Mesiya. Nawu a wu tsundzuxa Vaisrayele leswaku a va hetisekanga. Nakambe a wu va pfuna ku twisisa leswaku va lava nkutsulo, ku nga gandzelo leri hetisekeke leri a ri ta susa swidyoho hilaha ku heleleke. (Vagalatiya 3:19; Vaheveru 10:1-10) Ku engetela kwalaho, Nawu wu sirhelele ndyangu lowu Mesiya a ta huma eka wona ni ku pfuna Vaisrayele leswaku va n’wi tiva loko a fika. Nawu a wu fana ni nkongomiso wa nkarhinyana, lowu yisaka eka Kreste.—Vagalatiya 3:23, 24.
8. Ha yini hi fanele hi kongomisiwa hi Nawu wa Muxe?
8 Tanihi Vakreste, na hina hi nga vuyeriwa eka nkongomiso lowu Yehovha a wu nyikeleke hi ku tirhisa Nawu. Hi ndlela yihi? Hi nga yima ni ku languta laha Nawu wu sekeriweke kona. Hambileswi hi nga ha riki ehansi ka milawu yoleyo, hi nga ha tirhisa yo tala ya yona tanihi nkongomiso evuton’wini bya hina ni ku gandzela Yehovha. U endle leswaku yi tsariwa eBibeleni leswaku yi ta hi dyondzisa, yi hi kongomisa ni ku endla leswaku hi tlangela leswi Yesu a hi dyondziseke swo tala ku tlula Nawu. Yingisa leswi Yesu a swi vuleke: “Mi swi twile leswaku ku vuriwe leswi, ‘U nga tshuki u endla vuoswi.’ Kambe ndza mi byela leswaku un’wana ni un’wana la tshamelaka ku languta wansati lerova a n’wi navela, ana se u endle vuoswi na yena embilwini yakwe.” Kutani a hi fanelanga hi papalata ku endla vuoswi ntsena kambe hi fanele hi tlhela hi papalata ku ehleketa hi swilo leswi thyakeke ni ku navela ko biha.—Matewu 5:27, 28.
9. I xiyimo xihi lexintshwa lexi endleke leswaku ku laveka nkongomiso lowuntshwa wa Xikwembu?
9 Endzhaku ka loko Yesu a te tanihi Mesiya, Yehovha u nyikele swiletelo leswintshwa leswi paluxeke swo tala hi xikongomelo xakwe. Ha yini a swi fanerile? Hi lembe ra 33, Yehovha u bakanye tiko ra Israyele kutani a hlawula vandlha ra Vukreste leswaku ri va vanhu vakwe. Xisweswo swiyimo swa vanhu va Xikwembu a swi tlhele swi cinca.
NKONGOMISO WA ISRAYELE WA MOYA
10. Ha yini vandlha ra Vukreste ri nyikiwe milawu leyintshwa naswona milawu leyi a yi hambane njhani ni leyi a yi nyikiwe Vaisrayele?
10 Yehovha u nyike Vaisrayele Nawu wa Muxe leswaku a va dyondzisa ndlela leyi a va fanele va hanya ha yona ni ku n’wi gandzela. Eku sunguleni ka lembe ra vu-100 B.C.E. vanhu va Xikwembu a va nga ha humi eka tiko rin’we kambe eka matiko yo tala ni mindhavuko yo hambanahambana naswona a va vitaniwa Israyele wa moya. Va vumbe vandlha ra Vukreste naswona a va ri ehansi ka ntwanano lowuntshwa. Yehovha u va nyike swiletelo leswintshwa kumbe leswi engetelekeke swa ndlela leyi va faneleke va hanya ha yona ni ku n’wi gandzela. Entiyisweni, “Xikwembu a xi yi hi nghohe, kambe eka tiko rin’wana ni rin’wana munhu loyi a xi chavaka a tlhela a endla ku lulama wa amukeleka eka xona.” (Mintirho 10:34, 35) Va yingise “nawu wa Kreste,” lowu a wu sekeriwe swinene eka nkongomiso lowu tsariweke, ku nga ri eribyeni, kambe etimbilwini ta vona. Nawu lowu a wu ta kongomisa Vakreste ni ku tlhela wu va vuyerisa ku nga khathariseki laha va tshamaka kona.
11. “Nawu wa Kreste” a wu ta khumba vutomi bya Vakreste hi tindlela tihi timbirhi?
11 Israyele wa moya u vuyeriwe swinene eka nkongomiso lowu humaka eka Yehovha hi ku tirhisa Yesu. Loko Yesu a nga si endla ntwanano lowuntshwa, u vule swileriso swimbirhi swa nkoka. Xo sungula a xi katsa ntirho wo chumayela. Kasi xa vumbirhi a xi katsa ndlela leyi Vakreste va faneleke va tikhoma ha yona ni ku tirhisana ni van’wana. Swileriso leswi a swi endleriwe Vakreste hinkwavo, kutani swa tirha eka hina hinkwerhu, ku nga khathariseki leswaku hi ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki etilweni kumbe emisaveni.
12. Hi xihi xileriso lexintshwa hi ntirho wo chumayela?
12 Enkarhini lowu hundzeke, vanhu va matiko a va fanele va ta eIsrayele leswaku va ta tirhela Yehovha. (1 Tihosi 8:41-43) Kambe Yesu u hi nyike xileriso lexi nga eka Matewu 28:19, 20. (Hlaya.) Yesu u byele vadyondzisiwa vakwe leswaku va ‘famba’ va ya eka vanhu hinkwavo. Hi Pentekosta ya lembe ra 33, Yehovha u kombise leswaku u lava leswaku mahungu lamanene ma chumayeriwa emisaveni hinkwayo. Hi siku rero, swirho swa kwalomu ka 120 swa vandlha lerintshwa swi tatiwe hi moya lowo kwetsima naswona swi sungule ku vulavula ni Vayuda ni vanhu va matiko lava veke swirho swa vukhongeri bya Xiyuda hi tindzimi to hambanahambana. (Mintirho 2:4-11) Endzhaku ka sweswo, swi sungule ni ku chumayela Vasamariya. Kutani hi lembe ra 36, se a swi chumayela ni vanhu va Matiko lava nga yimbangiki. Leswi a swi vula leswaku Vakreste a va fanele va chumayela vanhu hinkwavo emisaveni!
13, 14. (a) “Xileriso lexintshwa” xa Yesu xi katsa yini? (b) I yini leswi hi swi dyondzaka eka xikombiso xa Yesu?
13 Nakambe Yesu u vule “xileriso lexintshwa” xa ndlela leyi hi faneleke hi va khoma ha yona vamakwerhu. (Hlaya Yohane 13:34, 35.) Minkarhi hinkwayo hi fanele hi va rhandza naswona hi tiyimisela hambi ku ri ku va fela. Lowu a ku ri nchumu lowu munhu a nga boheki ku wu endla hi ku ya hi Nawu wa Muxe.
14 Yesu i xikombiso lexinene xa ndlela leyi munhu a nga ri kombisaka ha yona rirhandzu ro kala vutianakanyi. A a va rhandza swinene vadyondzisiwa vakwe lerova u va fele hi ku swi rhandza. Naswona u langutele leswaku valandzeri vakwe hinkwavo va endla hilaha ku fanaka. Kutani hi fanele hi tiyimisela ku tiyisela swiphiqo hambi ku ri ku fela vamakwerhu.—1 Vatesalonika 2:8.
NKONGOMISO WA SWESWI NI LE NKARHINI LOWU TAKA
15, 16. Namuntlha swiyimo swa hina swi cince hi ndlela yihi naswona Xikwembu xi hi kongomisa njhani?
15 Yesu u hlawule “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha” leswaku ri phamela valandzeri vakwe ‘swakudya swa moya hi nkarhi lowu faneleke.’ (Matewu 24:45-47) Swakudya leswi swi katsa nkongomiso wa nkoka lowu nyikiwaka vanhu va Xikwembu loko swiyimo swi cinca. Swiyimo swa hina swi cince hi ndlela yihi?
16 Hi hanya “emasikwini yo hetelela” naswona ku nga ri khale hi ta langutana ni nhlomulo lowu nga si tshamaka wu va kona. (2 Timotiya 3:1; Marka 13:19) Nakambe, Sathana ni madimona yakwe va hlongoriwe etilweni va lahleriwa emisaveni, laha va xanisaka vanhu swinene. (Nhlavutelo 12:9, 12) Ku engetela kwalaho, hi yingisa xileriso xa Yesu hi ku chumayela emisaveni hinkwayo eka vanhu vo tala naswona hi tindzimi to tala ku tlula rini na rini!
17, 18. Hi fanele hi endla yini loko hi nyikiwa nkongomiso?
17 Nhlengeletano ya Xikwembu yi hi nyika switirhisiwa swo tala leswaku swi hi pfuna entirhweni wo chumayela. Xana wa swi tirhisa? Eminhlanganweni ya hina, hi nyikiwa nkongomiso wa ndlela leyi hi nga swi tirhisaka ha yona hi ndlela leyi humelelaka. Xana u teka nkongomiso lowu tanihi lowu humaka eka Xikwembu?
18 Leswaku hi kuma mikateko ya Xikwembu, hi fanele yingisa nkongomiso hinkwawo lowu xi hi nyikaka wona hi ku tirhisa vandlha ra Vukreste. Loko sweswi hi yingisa, swi ta hi olovela ku yingisa nkongomiso hi nkarhi wa “nhlomulo lowukulu,” loko misava hinkwayo ya Sathana yo biha yi herisiwa. (Matewu 24:21) Endzhaku ka sweswo, hi ta lava nkongomiso lowuntshwa wa ndlela leyi hi faneleke hi hanya ha yona emisaveni leyintshwa yo lulama leyi yi nga taka yi nga ha lawuriwi hi Sathana.
19, 20. Hi tihi tibukunsongwa leti nga ta pfuriwa naswona hi byihi vuyelo lebyi nga ta va kona?
19 Enkarhini wa Muxe, tiko ra Israyele a ri lava nkongomiso lowuntshwa, kutani Xikwembu xi ri nyike Nawu. Hi ku famba ka nkarhi, vandlha ra Vukreste a ri fanele ri yingisa “nawu wa Kreste.” Hilaha ku fanaka, Bibele yi hi byela leswaku emisaveni leyintshwa, hi ta kuma tibukunsongwa leti nga ni nkongomiso lowuntshwa. (Hlaya Nhlavutelo 20:12.) Swi nga ha endleka, tibukunsongwa leti ti hlamusela leswi Yehovha a swi languteleke eka vanhu hi nkarhi wolowo. Loko vanhu hinkwavo, ku katsa ni lava pfuxiweke eku feni va ti hlaya va ta kota ku tiva leswi Xikwembu xi va navelelaka swona. Tibukunsongwa leti ti ta hi pfuna leswaku hi dyondza swo tala hi ndlela leyi Yehovha a anakanyaka ha yona. Hi ta tlhela hi twisisa Bibele ku antswa, naswona eParadeyisini hi ta rhandzana ni ku xiximana. (Esaya 26:9) Anakanya swilo swo tala leswi hi nga ta swi dyondza ni ku dyondzisa van’wana hi kongomisiwa hi Hosi ya hina Yesu Kreste!
20 Loko hi yingisa nkongomiso lowu “tsariweke eka tibuku-nsongwa” naswona hi tshama hi tshembekile eka Yehovha loko hi ringiwa ro hetelela, u ta tsala mavito ya hina hilaha ku nga heriki eka “buku-nsongwa ya vutomi.” Kutani hi ta kuma vutomi lebyi nga heriki! Xisweswo hi fanele hi YIMA kutani hi hlaya leswi Bibele yi swi vulaka, hi LANGUTA leswaku hi twisisa leswi swi vulaka swona eka hina, kutani hi wu YINGISA sweswi nkongomiso wa Xikwembu. Loko hi endla swilo leswi, hi ta pona nhlomulo lowukulu ni ku tiphina hi ku dyondza hi Yehovha, Xikwembu xa rirhandzu ni lexi tlhariheke hilaha ku nga heriki.


text:
Xixima Vito Lerikulu Ra Yehovha
“Ndzi ta vangamisa vito ra wena hilaha ku nga riki na makumu.”—PS. 86:12.
1, 2. Ku hambana ni tikereke ta Vujagana, Timbhoni ta Yehovha ti ri teka njhani vito ra Xikwembu?
HI NTOLOVELO tikereke ta Vujagana ti papalate ku tirhisa vito ra Xikwembu. Hi xikombiso, Revised Standard Version yi vula leswi eka xingheniso xa yona: “Ku tirhisiwa ka vito rihi ni rihi leri faneleke ra Xikwembu xi ri xin’we ntsena . . . a swi amukeleki eripfumelweni ra misava hinkwayo ra Kereke ya Vukreste.”
2 Ku hambana ni sweswo, Timbhoni ta Yehovha ta tinyungubyisa leswi ti byarhaka vito ra Xikwembu ni ku ri kwetsimisa. (Hlaya Pisalema 86:12; Esaya 43:10.) Ku engetela kwalaho, hi swi teka ku ri lunghelo ku twisisa leswi vito rero ri vulaka swona ni mphikamakaneta ya vuako hinkwabyo leyi katsaka ku kwetsimisiwa ka rona. (Mat. 6:9) Kambe, rolero i lunghelo leri hi nga fanelangiki hi ri tekela ehansi. Hikwalaho, a hi kambisiseni swivutiso swinharhu swa nkoka: Swi vula yini ku tiva vito ra Xikwembu? Yehovha u hanye njhani hi ku pfumelelana ni vito ra yena lerikulu, xisweswo a endla leswaku ri kwetsimisiwa? Naswona hi nga famba njhani hi vito ra Yehovha?
LESWI SWI VULAKA SWONA KU TIVA VITO RA XIKWEMBU
3. Swi vula yini ku tiva vito ra Xikwembu?
3 Ku tiva vito ra Xikwembu a swi vuli ku tiva rito leri nge, “Yehovha” ntsena. Swi katsa ku tiva ndhuma ya Yehovha, swin’we ni timfanelo ta yena, xikongomelo ni mintirho ya yena leyi boxiweke eBibeleni, tanihi ndlela leyi a tirhisanaka ha yona ni malandza ya yena. Yehovha u humesa vutivi lebyi hakatsongo-tsongo, hi ku ya hi ku hetiseka ka xikongomelo xa yena. (Swiv. 4:18) Yehovha u byele mpatswa wo sungula wa vanhu vito ra yena; hikwalaho, Evha u ri tirhisile endzhaku ka loko a veleke Kayini. (Gen. 4:1) Vapatriyaka vo tshembeka ku nga Nowa, Abrahama, Isaka na Yakobe a va ri tiva vito ra Xikwembu. Ku engetela kwalaho, ndlela leyi a va ri tlangela ha yona yi kurile loko Yehovha a va katekisa, a va khathalela a tlhela a paluxa xikongomelo xa yena eka vona. Muxe u nyikiwe vutivi byo hlawuleka malunghana ni vito ra Xikwembu.
4. Ha yini Muxe a vutise Xikwembu malunghana ni vito ra xona, naswona ha yini a swi twisiseka?
4 Hlaya Eksoda 3:10-15. Loko Muxe a ri ni malembe ya 80, Xikwembu xi n’wi nyike xileriso xa nkoka xi ku: “Wena u humesa vanhu va mina, vana va Israyele aEgipta.” Muxe u hlamule hi xichavo a vutisa xivutiso lexi nga xa nkoka swinene. Entiyisweni, Muxe u te: ‘Hi wena mani vito ra wena?’ Leswi vanhu va Xikwembu se a va ri ni nkarhi wo leha va tiva vito ra xona, ha yini Muxe a vutise xivutiso lexi? Entiyisweni, a a lava ku tiva swo tala malunghana ni munhu loyi a yimeriwaka hi vito rero—ntiyiso lowu a wu ta khorwisa vanhu va Xikwembu leswaku hakunene xi ta va kutsula. Ha swi twisisa leswaku ha yini Muxe a vutisile, hikuva Vaisrayele a va ri ni nkarhi wo leha va ri mahlonga. Kumbexana a va ta tivutisa loko Xikwembu xa vatata wa vona a xi ta va kutsula. Vaisrayele van’wana se a va gandzela swikwembu swa le Egipta!—Ezek. 20:7, 8.
5. Yehovha u vule yini malunghana ni vito ra yena eka Muxe?
5 Yehovha u xi hlamule njhani xivutiso xa Muxe? U te: “U ta byela vana va Israyele u ku, ‘NDZI TA TIKOMBISA u ndzi rhume eka n’wina.’” * Kutani u tlhele a ku: “Yehovha Xikwembu xa vatata wa n’wina . . . u ndzi rhume eka n’wina.” Xikwembu xi paluxe leswaku xi ta va xin’wana ni xin’wana lexi xi hlawulaka ku va xona leswaku xi hetisisa xikongomelo xa xona, leswaku minkarhi hinkwayo xi ta hetisisa rito ra xona. Hikwalaho eka ndzimana 15 hi hlaya leswaku Yehovha hi yexe u te: “Leri i vito ra mina ra hilaha ku nga riki na makumu, naswona lexi i xitsundzuxo xa mina ku suka eka xitukulwana xin’wana ku ya eka xitukulwana xin’wana.” Marito lawa ma fanele ma tiyise ripfumelo ra Muxe ma tlhela ma n’wi khumba swinene!
YEHOVHA U HANYE HI KU PFUMELELANA NI VITO RA YENA
6, 7. Yehovha u hanye njhani hi ku helela hi ku pfumelelana ni vito ra yena lerikulu?
6 Endzhakunyana ka loko Yehovha a vulavule na Muxe, u hanye hi ku pfumelelana ni vito ra yena hi ku helela hi ‘ku tikombisa a ri’ Mukutsuri wa Vaisrayele. U xupule Vaegipta hi makhombo ya khume lama chavisaka, hi nkarhi wolowo a kombisa leswaku swikwembu swa le Egipta—ku katsa na Faro—a swi na matimba. (Eks. 12:12) Endzhaku ka sweswo Yehovha u pfule ndlela eLwandle ro Tshwuka, a endla leswaku Vaisrayele va tsemakanya eka rona, kutani a nwerisa Faro ni vuthu rakwe ra nyimpi. (Ps. 136:13-15) “Emananga lamakulu ni lama chavisaka,” Yehovha u tikombise a ri Mulondzovoti wa vutomi loko a nyika vanhu va yena swakudya ni mati, lava kumbexana a va ri timiliyoni timbirhi kumbe tinharhu kumbe ku tlula! Nakambe u endle leswaku tinguvu ni maphaxana ya vona swi nga hlakali. (Det. 1:19; 29:5) Hinkwaswo leswi swi kombisa leswaku a nga kona loyi a nga sivelaka Yehovha ku endla leswi a swi tshembiseke. Endzhaku u vule leswi eka Esaya: “Mina—hi mina Yehovha, handle ka mina ku hava muponisi.”—Esa. 43:11.
7 Yoxuwa, loyi a tlhandlameke Muxe, na yena u vone mintirho ya matimba leyi Yehovha a yi endleke aEgipta ni le mananga. Hikwalaho, loko Yoxuwa a ri kusuhi ni ku fa u byele Vaisrayele a ri karhi a khorwiseka a ku: “Mi swi tiva kahle hi timbilu ta n’wina hinkwato ni mimoya-xiviri ya n’wina hinkwayo leswaku a ri wanga ni rito rin’we eka marito hinkwawo lamanene lawa Yehovha Xikwembu xa n’wina a ma vuleke. Hinkwawo ma hetisekile eka n’wina. A ku wanga ni rito rin’we eka wona.” (Yox. 23:14) Yehovha u endle hilaha a tshembiseke hakona.
8. Yehovha u hanya njhani hi ku pfumelelana ni vito ra yena eminkarhini ya hina?
8 Hilaha ku fanaka ninamuntlha, Yehovha u endla leswi a tshembiseke ku swi endla. Hi ku tirhisa N’wana wa yena u profete leswaku emasikwini ya makumu, mahungu lamanene ya Mfumo ma ta chumayeriwa “emisaveni hinkwayo leyi akiweke.” (Mat. 24:14) I Xikwembu xa Matimba Hinkwawo ntsena lexi nga profetaka hi ntirho wolowo, xi va ni matimba yo tiyiseka leswaku wa endliwa naswona xi tirhisa vanhu vo tala “lava nga dyondzekangiki, lava tolovelekeke” leswaku va wu endla! (Mint. 4:13) Hikwalaho, loko hi endla ntirho lowu, kahle-kahle hi va hi katseka eku hetisiseni ka vuprofeta bya Bibele. Hi xixima Tata wa hina naswona hi kombisa leswaku hi tiyisile loko hi khongela hi ku: “Vito ra wena a ri kwetsimisiwe. Mfumo wa wena a wu te. Ku rhandza ka wena a ku endleke emisaveni, hilaha ku endlekaka hakona etilweni.”—Mat. 6:9, 10.
VITO RA YENA I RIKULU
9, 10. Hi swihi swin’wana leswi hi swi dyondzaka hi Yehovha eka ndlela leyi a khomeke Vaisrayele ha yona?
9 Endzhakunyana ka loko Vaisrayele va humile aEgipta, Yehovha u paluxe swo tala malunghana na yena eka vona. Hi ku tirhisa ntwanano wa Nawu, u ve “wanuna la nga n’wini” eka vona, hi ku tirhandzela a byarha vutihlamuleri hinkwabyo lebyi fambisanaka na wona. (Yer. 3:14) Vaisrayele va ve wansati wa yena wo fanekisela, vanhu lava a va vitaniwa hi vito ra yena. (Esa. 54:5, 6) Loko a va titsongahate eka yena hi ku swi rhandza va tlhela va hlayisa swileriso swa yena, a a ta tikombisa a ri ‘Wanuna’ lonene. A a ta va katekisa, a va sirhelela ni ku va nyika ku rhula. (Tinhl. 6:22-27) Hikwalaho vito ra Yehovha lerikulu a ri ta kwetsimisiwa exikarhi ka matiko. (Hlaya Deteronoma 4:5-8; Pisalema 86:7-10.) Loko Vaisrayele va ha ri vanhu va Xikwembu, vavanuna ni vavasati vo tala lava humaka ematikweni man’wana va hlawule ku tirhela Yehovha. Kahle-kahle va vule leswi vuriweke hi Rhuti lowa Mumowabu loko a byela Nawomi a ku: “Vanhu va wena va ta va vanhu va mina, Xikwembu xa wena xi ta va Xikwembu xa mina.”—Rhu. 1:16.
10 Ku ringana malembe ya kwalomu ka 1 500, Yehovha u tikombise hi ndlela leyikulu leswaku i Xikwembu xa njhani hi ndlela leyi a a tirhisana ni Vaisrayele ha yona. Hambiloko va nga n’wi yingisi, nkarhi na karhi Yehovha u tikombise a ri “Xikwembu xa tintswalo” “la hlwelaka ku hlundzuka.” A a ri Xikwembu lexi a xi va lehisela mbilu swinene. (Eks. 34:5-7) Kambe ku lehisa mbilu ka Yehovha a ku ta fika emakumu, naswona sweswo swi endleke loko tiko ra Vayuda ri ale N’wana wa yena kutani ri n’wi dlaya. (Mat. 23:37, 38) Vaisrayele va ntumbuluko a va nga ha ri vanhu lava vitaniwaka hi vito ra Xikwembu. Eka Yehovha va ve lava feke hi ndlela ya moya, ku fana ni murhi lowu omeke. (Luka 23:31) Xana leswi swi ri khumbe njhani langutelo ra vona hi vito ra Xikwembu?
11. Ha yini Vaisrayele va tshike ku tirhisa vito ra Xikwembu?
11 Hi ku famba ka nkarhi, Vaisrayele va sungule ku va ni langutelo leri hoxeke hi vito ra Xikwembu, va anakanya leswaku vito ra Xikwembu ri kwetsima swinene lerova a nga kona loyi a faneleke a ri vitana. (Eks. 20:7) Hikwalaho, hakatsongo-tsongo va sungule ku tshika ku tirhisa vito ra Xikwembu. Swi fanele swi n’wi twise ku vava swinene Yehovha loko a vona vito ra yena ri nga khomiwi hi ndlela ya xichavo. (Ps. 78:40, 41) Hambiswiritano, Xikwembu ‘lexi vito ra xona ku nga Rilaveta,’ swi le rivaleni leswaku a xi nga ta tirhisana hilaha ku nga heriki ni vanhu lava va xi fularheleke ni lava xona xi va fularheleke. (Eks. 34:14) Leswi swi hi dyondzisa leswaku i swa nkoka swinene leswaku hi khoma vito ra Muvumbi wa hina hi xichavo lexikulu.
VANHU LAVANTSHWA LAVA VITANIWAKA HI VITO RA XIKWEMBU
12. I vamani lava veke vanhu lava vitaniwaka hi vito ra Xikwembu?
12 Hi ku tirhisa Yeremiya, Yehovha u paluxe xikongomelo xa yena xa ku simeka “ntwanano lowuntshwa” ni tiko lerintshwa, ku nga Israyele wa moya. Yeremiya u profete leswaku swirho swa rona hinkwaswo “ku suka eka lontsongo ku ya fika ni le ka lonkulu” swi ta ‘tiva Yehovha.’ (Yer. 31:31, 33, 34) Vuprofeta byebyo byi sungule ku hetiseka hi Pentekosta ya 33 C.E. loko Xikwembu xi simeke ntwanano lowuntshwa. Tiko lerintshwa, ku nga “Israyele wa Xikwembu,” leri katsaka Vayuda ni lava nga riki Vayuda, ri ve “vanhu va vito ra [Xikwembu,]” kumbe “vanhu lava vitaniwaka hi vito ra mina,” hilaha Yehovha a vuleke hakona.—Gal. 6:16; hlaya Mintirho 15:14-17; Mat. 21:43.
13. (a) Xana Vakreste vo sungula va ri tirhisile vito ra Xikwembu? Hlamusela. (b) U ri teka njhani lunghelo ro tirhisa vito ra Yehovha ensin’wini?
13 Tanihi “vanhu lava vitaniwaka hi vito ra [Xikwembu],” swirho swa tiko rero ra moya swi tirhisa vito ra Xikwembu, ngopfu-ngopfu loko swi tshaha Matsalwa ya Xiheveru. * Hikwalaho, loko muapostola Petro a vulavula ni ntlawa lowukulu wa Vayuda ni vanhu va matiko lava veke swirho swa vukhongeri bya Xiyuda hi Pentekosta ya 33 C.E., u tirhise vito ra Xikwembu minkarhi yo tala. (Mint. 2:14, 20, 21, 25, 34) Vakreste vo sungula va n’wi xiximile Yehovha, hikwalaho na yena u katekise matshalatshala ya vona loko va endla ntirho wo chumayela. Hilaha ku fanaka ninamuntlha, Yehovha u katekisa ntirho wa hina wa nsimu loko hi ku tinyungubyisa hi twarisa vito ra yena hi tlhela hi ri komba vanhu lava tsakelaka, eTibibeleni ta vona loko swi koteka. Hi ndlela yoleyo hi va tivisa Xikwembu xa ntiyiso. Rero i lunghelo eka vona ni le ka hina! Minkarhi yin’wana sweswo ku nga ha va masungulo ya vunghana byo tsakisa na Yehovha lebyi nga kulaka swinene ni ku va kona hilaha ku nga heriki.
14, 15. Hi swi tiva njhani leswaku Yehovha u sirhelele vito ra yena?
14 Hi ku famba ka nkarhi, ngopfu-ngopfu endzhaku ka ku fa ka vaapostola, vagwinehi va sungule ku thyakisa vandlha ra Vukreste hi tidyondzo ta mavunwa. (2 Tes. 2:3-7) Vadyondzisi va mavunwa va tlhele va amukela ndhavuko wa Xiyuda wa ku nga tirhisi vito ra Xikwembu. Kambe, xana Yehovha a a ta pfumelela leswaku vito ra yena leri nga xitsundzuxo ri herisiwa? Doo! Hi nga ha va hi nga yi tivi hi ku kongoma ndlela leyi vito ra Xikwembu a ri vitaniwa ha yona enkarhini lowu hundzeke, kambe vito ra xona a ri herisiwanga. Hi ku famba ka nkarhi, ri ve kona eka vuhundzuluxeri byo hambana-hambana bya Tibibele swin’we ni le ka matsalwa ya vakambisisi van’wana va Bibele. Hi xikombiso, hi 1757, Charles Peters u tsale leswaku vito leri nge “Yehovha,” ku hambana ni swithopo swo tala swa Xikwembu, “ri hlamusela muxaka wa Xikwembu lexi a nga xona.” Eka buku ya 1797 leyi vulavulaka hi ku gandzela Xikwembu, Hopton Haynes u sungule ndzima 7 hi marito lama nge: “YEHOVHA i vito leri Vayuda a va vitana XIKWEMBU ha rona; lexi a va gandzela xona ntsena; hilaha Kreste ni Vaapostola va yena va endleke hakona.” Henry Grew (1781-1862) a nga tirhisanga vito ra Xikwembu ntsena kambe u tlhele a twisisa leswaku ri sandziwile kutani ri fanele ri kwetsimisiwa. Hilaha ku fanaka, George Storrs (1796-1879) loyi a a tirhisana swinene na Charles T. Russell, u tirhise vito ra Xikwembu hilaha Russell a endleke hakona.
15 Lembe ra 1931 a ri ri ra nkoka swinene, hikuva hi lembe rero Swichudeni swa Bibele swa Matiko Hinkwawo, hilaha vanhu va Xikwembu a va vitaniwa hakona hi nkarhi wolowo, swi amukele vito leri sekeriweke eMatsalweni leri nge, Timbhoni ta Yehovha. (Esa. 43:10-12) Va endle leswaku misava yi swi tiva leswaku va tinyungubyisa hi ku va malandza ya Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso, ku va “vanhu va vito ra xona” naswona va dzunisa vito rolero. (Mint. 15:14) Swiendlakalo swoleswo swi hi tsundzuxa marito ya Yehovha lama nga eka Malakiya 1:11 lama nge: “Ku sukela eku humeni ka dyambu ku ya eku peleni ka rona, vito ra mina ri ta va rikulu exikarhi ka matiko.”
FAMBA HI VITO RA YEHOVHA
16. Ha yini hi fanele hi swi teka ku ri lunghelo ku famba hi vito ra Yehovha?
16 Muprofeta Mikiya u tsale a ku: “Loko ku ri vanhu hinkwavo, un’wana ni un’wana u ta famba hi vito ra xikwembu xakwe; kambe loko ku ri hina, hi ta famba hi vito ra Yehovha Xikwembu xa hina hilaha ku nga riki na makumu, hi masiku.” (Mik. 4:5) Ku va Yehovha a pfumelele Swichudeni swa Bibele leswaku swi tirhisa vito ra yena a ku ri lunghelo lerikulu swinene. Nakambe a ku ri xitiyisekiso xa leswaku wa swi amukela. (Hlaya Malakiya 3:16-18.) Kambe, ku vuriwa yini hi wena n’wini? Xana u tikarhatela ku “famba hi vito ra Yehovha”? Xana wa swi tlangela leswi sweswo swi vulaka swona?
17. Swi katsa yini ku famba hi vito ra Xikwembu?
17 Ku famba hi vito ra Xikwembu swi katsa swilo swinharhu. Xo sungula, hi fanele hi twarisa vito rero eka van’wana, hikuva lava va ‘vitanaka vito ra Yehovha hi vona ntsena lava nga ta ponisiwa.’ (Rhom. 10:13) Xa vumbirhi, hi fanele hi kombisa timfanelo ta Yehovha, ngopfu-ngopfu rirhandzu ra yena. Naswona xa vunharhu, hi famba hi vito ra Xikwembu loko hi yingisa milawu ya xona yo lulama hi ku swi rhandza, leswaku hi nga yisi xisandzu evitweni ra Tata wa hina ro kwetsima. (1 Yoh. 4:8; 5:3) Xana u tiyimisele ku “famba hi vito ra Yehovha Xikwembu xa hina hilaha ku nga riki na makumu”?
18. Ha yini hinkwavo lava chavaka vito lerikulu ra Yehovha va langutele vumundzuku va ri ni ntshembo?
18 Ku nga ri khale hinkwavo lava honisaka kumbe ku delela Yehovha va ta boheka ku n’wi tiva. (Ezek. 38:23) Vanhu volavo va katsa ni lava fanaka na Faro loyi a nga te: “I mani Yehovha leswaku ndzi yingisa rito rakwe?” U hatle a swi tiva leswaku i mani. (Eks. 5:1, 2; 9:16; 12:29) Hina hi tihlawulele ku tiva Yehovha. Ha tinyungubyisa hi ku byarha vito ra yena ni ku va vanhu lava vitaniwaka hi vito ra yena lava n’wi yingisaka. Hikokwalaho, hi langutele vumundzuku hi ri ni ntshembo eka xitshembiso lexi tsariweke eka Pisalema 9:10 lexi nge: “Lava tivaka vito ra wena va ta ku tshemba, hikuva a wu nge va tshiki lava ku lavaka hakunene, Wena Yehovha.”
^ ndzim. 5 Vito ra Xikwembu i xivumbeko xa riendli ra Xiheveru leri vulaka “ku va kona.” Hikwalaho, vito leri nge “Yehovha” ri vula leswaku “U Endla Leswaku Swi Va Kona.”—Gen. 2:4.
^ ndzim. 13 Tsalwa ra Xiheveru leri tirhisiweke hi Vakreste vo sungula a ri ri na Tetragrammaton. Vumbhoni byi kombisa leswaku a swi ri tano ni hi tikopi to sungula ta Septuagint, ku nga vuhundzuluxeri bya Xigriki bya Matsalwa ya Xiheveru.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Matewu 13:1-58
13 Hi siku rero, Yesu a huma endlwini, a ya tshama ekusuhi ni lwandle;2 kutani mintshungu leyikulu yi hlengeletana eka yena, a kondza a khandziya byatso a tshama ehansi,+ ntshungu hinkwawo a wu yime eribuweni.3 Kutani a va byela swilo swo tala hi ku tirhisa swifaniso, a ku: “Maswivo! Muhaxi u humile ku ya haxa;+4 naswona loko a ri karhi a haxa, timbewu tin’wana ti wela etlhelo ka gondzo, kutani tinyenyana ti ta ti ti dya hinkwato.+5 Tin’wana ti wela etindhawini ta maribye laha ti nga kumangiki misava yo tala, kutani ti mila hi ku hatlisa hikwalaho ka leswi misava a yi nga entanga.+6 Kambe loko dyambu ri huma ti vavuka, ti vuna hikwalaho ka ku pfumala timitsu.+7 Tin’wana, na tona, ti wela exikarhi ka mitwa, kutani mitwa yi kula yi ti kamanyeta.+8 Tin’wanyana tona ti wela emisaveni leyinene kutani ti sungula ku veka mihandzu,+ yin’wana yi veka hilaha ku phindhiweke ka 100, leyin’wana ka 60, leyin’wanyana ka 30.+9 Loyi a nga ni tindleve a a yingise.”+10 Kutani vadyondzisiwa va ta ivi va ku eka yena: “Ha yini u tirhisa swifaniso+ loko u vulavula na vona?”11 A va angula a ku: “N’wina mi nyikiwe ku twisisa swihundla swo kwetsima+ swa mfumo wa matilo, kambe vanhu volavo a va nyikiwanga.+12 Hikuva mani na mani la nga ni xo karhi, u ta nyikiwa leswi engetelekeke naswona u ta endliwa a va ni swo tala;+ kambe hambi ku ri mani la nga riki na nchumu, u ta tekeriwa hambi ku ri leswi a nga na swona.+13 Hi yona mhaka leyi ndzi tirhisaka swifaniso loko ndzi vulavula na vona, hikuva, loko va languta, a va voni nchumu, naswona loko va twa, va twa swa hava, a va wu kumi mongo wa swona;+14 naswona vuprofeta bya Esaya byi hetiseka eka vona, lebyi nge, ‘Loko ku ri ku twa, mi ta twa kambe mi nga ka mi nga wu kumi mongo wa kona; naswona loko ku ri ku languta, mi ta languta kambe mi nga ka mi nga voni nikatsongo.+15 Hikuva timbilu ta vanhu lava ti sihalarile, naswona hi tindleve ta vona va swi twile kambe va nga anguli, va pfale mahlo ya vona; leswaku va nga tshuki va vona hi mahlo ya vona ni ku twa hi tindleve ta vona leswaku va kuma mongo wa swona hi timbilu ta vona ivi va hundzuka, ndzi va horisa.’+16 “Hambiswiritano, mahlo+ ya n’wina ma tsaka hikuva ma vona, ni tindleve ta n’wina hikuva ta twa.17 Hikuva ndzi tiyisile ndzi ri eka n’wina, Vaprofeta+ vo tala ni vanhu lava lulameke a va swi navela ku vona swilo leswi mi swi vonaka kambe a va swi vonanga,+ ni ku twa swilo leswi mi swi twaka kambe a va swi twanga.+18 “Kutani, n’wina yingisani xifaniso xa munhu la haxeke.+19 Loko mani na mani a twa rito ra mfumo kambe a nga kumi mongo wa rona, lowo homboloka+ wa ta ivi a tsuvula leswi haxiweke embilwini yakwe; leyi hi leyi haxiweke etlhelo ka gondzo.20 Loko ku ri leyi haxiweke etindhawini ta maribye, yona hi loyi a twaka rito ivi xikan’we-kan’we a ri amukela hi ntsako.+21 Kambe yena a nga na rimitsu naswona u tshama nkarhinyana, kutani loko ku pfuka nhlomulo kumbe nxaniso hikwalaho ka rito a khunguvanyeka+ xikan’we-kan’we.22 Loko ku ri leyi haxiweke exikarhi ka mitwa, yona hi loyi a twaka rito, kambe ku vilela ka mafambiselo lawa ya swilo+ ni matimba ya vuxisi bya rifuwo swi kamanyeta rito, kutani a nga veki mihandzu.+23 Loko ku ri leyi haxiweke emisaveni leyinene, yona hi loyi a twaka rito a tlhela a kuma mongo wa rona, loyi hakunene a vekaka ni ku humesa mihandzu, yin’wana yi veka hilaha ku phindhiweke ka 100, leyin’wana ka 60, leyin’wanyana ka 30.”+24 A va vekela xifaniso xin’wana, a ku: “Mfumo wa matilo wu fana ni munhu la haxeke mbewu leyinene ensin’wini yakwe.+25 Loko vanhu va ha etlele, nala wakwe a ta kutani a haxa mfava exikarhi ka koroni, kutani a suka.26 Loko khava ri rhumbuka, ri tswala, ku humelele ni mfava.27 Kutani mahlonga ya n’wini wa yindlu ma ta ivi ma ku eka yena, ‘N’wini wa hina, xana a wu haxanga mbewu leyinene ensin’wini ya wena?+ Kutani, xana swi tisa ku yini leswaku ku va ni mfava?’+28 A ku eka vona, ‘Leswi swi endliwe hi munhu, la nga nala.’+ Va ku eka yena, ‘Kutani, xana u lava leswaku hi huma hi ya wu hlengeleta?’29 A ku, ‘E-e; leswaku mi nga tshuki mi simula ni koroni, loko mi hlengeleta mfava.30 Swi tshikeni swi kula haswimbirhi kukondza ku fika ntshovelo; kutani hi nguva ya ntshovelo ndzi ta byela vatshoveri ndzi ku, Sungulani hi ku hlengeleta mfava mi wu boha wu va tinyandza leswaku mi wu hisa,+ endzhaku ka sweswo mi hlengeleta koroni mi yi nghenisa exitlatini xa mina.’”+31 A va vekela xifaniso xin’wana,+ a ku: “Mfumo wa matilo wu fana ni ndzoho ya sinapi,+ leyi munhu a yi tekeke a ya yi byala ensin’wini yakwe;32 leyi, entiyisweni, yi nga yi tsanana ku tlula timbewu hinkwato, kambe loko yi mirile yi tlula swimila hinkwaswo hi vukulu naswona yi va murhi, lerova tinyenyana ta tilo+ ti fika ti kuma vutshamo emarhavini ya wona.”+33 A va byela xifaniso xin’wana: “Mfumo wa matilo wu fana ni comela,+ lexi wansati a xi tekeke a xi fihla eka mimpimo yinharhu leyikulu ya mapa, ku fikela loko mbila hinkwayo yi kukumuka.”34 Yesu a byela mintshungu swilo leswi hinkwaswo hi ku tirhisa swifaniso. Entiyisweni, a a nga vulavuli na vona handle ko tirhisa xifaniso;+35 leswaku ku ta hetiseka leswi nga vuriwa hi muprofeta la nga te: “Ndzi ta pfula nomu wa mina hi swifaniso, ndzi ta twarisa swilo leswi fihliweke ku sukela emasungulweni.”+36 Kutani loko a hangalase mintshungu a nghena endlwini. Hiloko vadyondzisiwa va ta eka yena va ku: “Hi hlamusele xifaniso xa mfava lowu nga ensin’wini.”37 A angula a ku: “Muhaxi wa mbewu leyinene i N’wana wa munhu;38 nsimu i misava;+ loko ku ri mbewu leyinene, vona i vana va mfumo; kambe mfava i vana va lowo homboloka,+39 naswona nala loyi a yi haxeke i Diyavulosi.+ Ntshovelo+ i makumu ya mafambiselo lawa ya swilo,+ naswona vatshoveri i tintsumi.40 Hikokwalaho, hilaha mfava wu hlengeletiwaka hakona kutani wu hisiwa hi ndzilo, swi ta va tano emakumu ka mafambiselo ya swilo.+41 N’wana wa munhu u ta rhuma tintsumi takwe, kutani emfun’weni wakwe ti ta humesa swilo hinkwaswo leswi khunguvanyisaka+ ni vanhu lava endlaka swiendlo swo kala nawu,42 naswona ti ta va hoxa ekheleni ra ndzilo lowu pfurhaka.+ Kwalaho hi laha ku rila ni ku getsela ka meno ya vona ku nga ta va kona.+43 Enkarhini wolowo lava va lulameke va ta voninga+ ngopfu kukota dyambu+ emfun’weni wa Tata wa vona. Loyi a nga ni tindleve a a yingise.+44 “Mfumo wa matilo wu fana ni xuma lexi fihliweke ensin’wini, lexi munhu a xi kumeke kutani a xi fihla; naswona hikwalaho ka ntsako lowu a nga na wona, a famba a ya xavisa+ swilo leswi a nga na swona kutani a xava nsimu yoleyo.+45 “Nakambe mfumo wa matilo wu fana ni muxavisi la famba-fambaka a lava tiperela letinene.46 Loko a kuma perela yin’we ya risima+ lerikulu, a famba a hatlisa a ya xavisa swilo hinkwaswo leswi a a ri na swona kutani a yi xava.+47 “Nakambe mfumo wa matilo wu fana ni rikoka leri nghenisiweke elwandle kutani ri kukuta tinhlampfi ta mixaka hinkwayo.+48 Loko ri tele va ri kokela eribuweni, kuteloko va tshame ehansi, va hlengeletela letinene+ exibyeni, kambe leti nga riki+ tinene va ti cukumeta.49 Swi ta va tano emakumu ka mafambiselo ya swilo: tintsumi ti ta huma kutani ti hambanisa lavo homboloka+ eka lavo lulama+50 kutani ti ta va hoxa ekheleni ra ndzilo lowu pfurhaka. Kwalaho hi laha ku rila ni ku getsela ka meno ya vona ku nga ta va kona.+51 “Xana mi wu kumile mongo wa swilo leswi hinkwaswo?” Va ku eka yena: “Ina.”52 Kutani a ku eka vona: “Loko swi ri tano, muleteri un’wana ni un’wana wa le rivaleni, loko a dyondzisiwa ta mfumo wa matilo,+ u fana ni munhu loyi a nga n’wini wa yindlu, la humesaka swilo leswintshwa ni swa khale+ evuhlayiselweni byakwe bya xuma.”53 Loko Yesu a heta swifaniso leswi a suka kwalaho a tsemakanya tiko.54 Kuteloko a fika etikweni+ ra rikwavo a sungula ku dyondzisa esinagogeni+ ya vona, lerova va hlamala va ku: “Xana munhu loyi u byi kume kwihi vutlhari ni mintirho leyi ya matimba?55 Xana loyi a hi n’wana wa muvatli?+ Xana mana wakwe a nga vuriwi Mariya, ni vamakwavo a hi Yakobo na Yosefa na Simoni na Yudasi?56 Naswona vamakwavo va xisati, xana hinkwavo a hi vona lava nga na hina?+ Kutani, xana munhu loyi u swi kume kwihi swilo leswi hinkwaswo?”+57 Hiloko va sungula ku khunguvanyeka ha yena.+ Kambe Yesu a ku eka vona: “Muprofeta wa xiximiwa, handle ka le tikweni ra rikwavo ni le ndlwini ya yena n’wini.”+58 Xisweswo kwalaho a nga endlanga mintirho yo tala ya matimba hikwalaho ka ku pfumala ka vona ripfumelo.+


text:
1Jesu na gu hevbudza nya luphye siwoni a di randredwa khu gidzemo nya gingi. Khu kharato, a di bela ngalavani yi nga bani yiri matini, gasi gidzemo gi di khala siwoni. 2A di va hevbudza silo nya singi ngudzu khu sipimaniso, a gu va embela khuye: 3"Nga yingisani! Muyali nya gukari a di hongola a ya yala mbewu yaye. 4Na gu yala, yimbe yi di thegela bambe nya ndzila, si guta sinyoni si ta rothela. 5Yimbe yi di thegela mu siwindrini, umo ma nga bani mari mwalo mafu nya mangi; mbewu yi di vbiredza gu buga, kholu mafu yakone kha ma nga eta ngudzu. 6Aholu, na li vbiside lihani, yi di vbya yi banga, khu gumbana mikhamba. 7Yimbe yi di thegela mibani; miba yi di dandra yi gu midza mbewu yeyi. Khu kharato kha ya thela mihandro. 8Gasi mbewu yi nga thegela mu wulimeni nya wadi yi di dandra nya dzadi, yi thela mihandro nya yadi dzimbe dzimbewu dzi di thela magumi mararu mihandro, dzimbe, livbandre na limwedo magumi, dzimbe lizana." 9Khavbo avbo a di khuye: "Uye a gu ni dzindzeve nya guyingise a napwe." 10Na va tshade venga, ava va nga bani va mu randrede gumogo ni vale nya likhumi na vavili, va di wudzisa Jesu tshamuselo nya gipimaniso gegi. 11A di va hakha khuye: "Ga enu, Nungungulu a ngu tivisa misihalo nya Mufumu waye, gasi vale va gomo khu vbavbandze, satshavbo va gu embedwa khu sipimaniso, 12gasi:'Va khedzisa, aholu va si woni gilo; vapwa, aholu va si si mani;kholu, va nga vbindrugedza mavbanyelo va gu tsetseledwa siwono sawe.' " 13Jesu a di va wudzisa khuye: "Ina kha mu wuti tshamuselo nya gipimaniso gegi, gani? Mu na wuti kharini tshamuselo nya simbe sipimaniso? 14Muyali a gu yala mahungu ya Nungungulu. 15Dzimbewu dzi nga thegelago bambe nya ndzila, khu vale va nga hevbudzwa mahungu. Aholu, khu gu vbiredza a vboha Sathane a ta dusa mahungu ma nga yadwago myonyoni gwawe. 16Kharato nugo, mbewu yi thegelago siwindrini, khu vale va pwago mahungu, va vbiredza gu ma hakha khu gutsaka. 17Aholu va mwalo mikhamba, khu kharato, kha va tiya. Va gu mana silingo ni sigaradzo khu kota nya mahungu ya Pfhumu, va gu dzegela gu ma diga. 18Mbewu yi thegelago vbakari nya miba khu vale va hakhago mahungu, 19aholu, va gu dzi garadza khu silo nya litigo, va gu padwa khu dzithomba ni gudogorela mafumbu yatshavbo nya silo; satshavbo esi si ngu midza mahungu ma si theli mihandro myonyoni gwawe. 20Mbewu yi thegelago wulimeni nya wadi khu vale va pwago mahungu va gu ma hakha, va gu thela mihandro, yimbe yi gu ninga magumi mararu, yimbe livbandre na limwedo ni yimbe lizana dzimbewu." 21Jesu a di engedza gambe khuye: "Ina gu ngu kodzega gu rothwa kandriya yi fenengedzwa khu gitundru, mwendro gu vegwa khutshini, gani? Khandri ya gu vegwa wulangani yi dzi kodzago gu wenengedza nyumbani gatshavbo, gani? 22Kholu gi mwalo gi sihadego gi na gumba wonegiswa; kha nga gambe gi mwalo gi sihadego gi na gumba tugudwa. 23Oyu a gu ni dzindzeve nya guyingise a napwe." 24A di engedza gambe, khuye: "Yingisani gwadi: Ndrengo mu na gu pimago khiyo mu na pimedwa nenu khiyo khu Nungungulu bwelo khavbo mu gu tadzisedwa. 25Kholu oyu a gu naso a na engedzedwa, gasi uye a gu mwalo gilo, ambari iso nya sidugwana a gu naso, a na dzegedwa." 26A di ganela gambe khuye: "Mufumu wa Nungungulu wu ngu fana ni muthu a yalago mbewu thembweni. 27Gani lade, gani a ngu wona, gani wutshigu gani mihani, iyo mbewu ya gu buga yi dandra na si dziti magirelo muni. 28Mafu khayo ma gu ni tshivba nya gubugise, gu hegula ya gu buga litshina, guhandzamedza mahongwe, gu landrela makonva a gu ayo ma thelago dzimbewu. 29Na dzi vidzidwe dzimbewu dza gu vbwerwa, kholu nango gu bani yi vbohide. 30"Hi na wu fananisa ni ginani mufumu wa Nungungulu? Gipimaniso muni hi na wu fananisago khigyo? 31Wu ngu fana ni thanga nya ginapi yi yadwago thembweni na yiri yidugwana ga dzimbewu dzatshavbo dza tigoni. 32Aholu, na yi yadwe, yi ngu buga yi gu dandra guvbindra mitongwe yatshavbo, yi gu thela matamu nya makhongolo, ma girago mutsa, sinyoni si dzi kodza gu ta girela umo sihaga sawe." 33Khu sipimaniso nya singi nya nga esi, Jesu a di va hevbudza mahungu ya Nungungulu, kha nga idzo mapimo yawe ma nga bani ma gu lomba khidzo. 34Vbakari nya vathu a di ganela khu sipimaniso basi, aholu, khu phuvbo a di tshamusela satshavbo vapizane vaye. 35Tshigu mwedo, na li hwide, Jesu a di embela vapizane vaye khuye: "Hongoleni tshatugo nya litsiva." 36Khavbo avbo, va di tshiya gidzemo, va gu tshatuga ni Jesu khu ngalava a nga bani aromo umo. Dzimbe dzingalava dzi di mu bangaladza. 37Yi di duga phuvbo nya yikhongolo; mavimbi nya mangi ma di bela ngalavani, ngalava yi di tala khu mati. 38Jesu a di lade gisaloni a gu khighela vbagikhuledzotunu; va di mu wusa, khavo: "Muhevbudzi, ina khu theli kota khu ethu hi mbembago, gani?" 39Khavbo avbo, Jesu na wugide, a di kawuka phuvbo, khuye: "Degula! Rula!" Phuvbo yi di dzegela gu degula, ma gu manega malenga nya makhongolo. 40Khavbo avbo, a di va embela khuye: "Khu ginani mu thavago ngudzu? Ina mu si gu khodwi, gani?" 41Avo va di ndrendremela va gu wudzisana khu gyawe, khavo: "Gasi khu mani oyu nya gu ambari phuvbo ni mavimbi si mu yingela?"
Copyright
Learn More


text:
BIBELE YI HUNDZULA VUTOMI BYA VANHU
“A Ndzi Ri Ni Tihanyi”
- LEMBE RO VELEKIWA: 1960
- TIKO: FINLAND
- MATIMU YAKWE: A A YIMBELELA EKA VUYIMBELERI BYA PONGO
VUTOMI BYA MINA:
Ndzi kulele endhawini leyi nga fuwangiki leyi nga ekusuhi ni hlaluko leri nga edorobeni ra Turku. Tata wa mina a a ri mubi wa xibakele loyi a dumeke naswona mina na ntsongwana ya mina a hi rhandza ku ba xibakele. Eka malembe lawa ndzi sunguleke xikolo ha wona hakanyingi a ndzi katseka eka tinyimpi. Loko ndzi va eka malembe ya kondlo-a-ndzi-dyi, ndzi joyine ntlawa lowu karhataka, lowu endleke leswaku ndzi va ni tihanyi swinene. Ndzi tlhele ndzi sungula ku rhandza vuyimbeleri bya pongo naswona a ndzi lava ku va nghwazi ya rhok.
Ndzi xave swigubu kutani ndzi sungula ntlawa wa vuyimbeleri naswona hi ku hatlisa ndzi ve murhangeri wa ntlawa wolowo. A ndzi rhandza ku hanya hi ndlela leyi nga lawulekiki loko ndzi ri exitejini. Tanihi leswi ntlawa wa hina a wu ri na rigombo ni ku tlhela wu vonaka wu chavisa, hakatsongo-tsongo hi hatle hi xiyiwa. Hi sungule ku yimbelela emahlweni ka vanhu vo tala naswona hi rhekhode ko hlayanyana, loko hi rhekhoda ro hetelela hi tsakeriwe swinene. Eku heleni ka 1980, hi ye eUnited States ku ya endla leswaku ntlawa wa hina wu tiviwa. Hi yimbelele eNew York na le Los Angeles ko hlayanyana naswona hi tihlanganise ni vatshila va bindzu ra vuyimbeleri loko hi nga si tlhelela eFinland.
Hambileswi a ndzi tiphina hileswi a ndzi ri eka ntlawa wa vuyimbeleri, a ndzi lava vutomi lebyi nga ni xikongomelo. A ndzi venga moya wa ku phikizana lowu vayimbeleri ni lava a ndzi tirha na vona a va ri na wona naswona a ndzi pfilunganyiwe hi vutomi bya mina lebyi nga riki na xikongomelo. A ndzi titwa onge ndzi munhu loyi a nga ni mahanyelo yo biha naswona a ndzi chava ku hisiwa etiheleni. Ndzi ringete ku kuma tinhlamulo eka tibuku to tala to hambana-hambana ta vukhongeri naswona ndzi tlhele ndzi khongela eka Xikwembu hi mbilu hinkwayo leswaku xi ndzi pfuna, hambileswi a ndzi twa onge a ndzi nge he pfuki ndzi xi tsakisile.
NDLELA LEYI BIBELE YI HUNDZULEKE VUTOMI BYA MINA HA YONA:
Leswaku ndzi tiwundla, a ndzi tirha eposweni ya kwalaho. Siku rin’wana, ndzi kume leswaku munhu loyi a ndzi tirha na yena a ri Mbhoni ya Yehovha. Kutani ndzi n’wi tlhave hi swivutiso. Tinhlamulo takwe leti twisisekaka ta Matsalwa ti ndzi tsakisile, kutani ndzi pfumerile leswaku a dyondza na mina Bibele. Endzhaku ka loko ndzi ri karhi ndzi dyondza ku ringana mavhiki, ntlawa wa mina wu komberiwe ku ya rhekhoda hi xikongomelo xo humesa albamu eUnited States. Ndzi twe onge leyi a ku ri njombo evuton’wini bya mina.
Ndzi byele Mbhoni leyi a yi dyondza na mina leswaku a ndzi lava ku endla albamu yin’wana naswona endzhaku ka sweswo, a ndzi ta hisekela ku tirhisa milawu ya Bibele evuton’wini bya mina. A yi nyikelanga mavonelo ya yona; kambe yi ndzi kombele leswaku ndzi hlaya marito ya Yesu lama tsariweke eka Matewu 6:24. Ndzimana yoleyo yi ri: “Ku hava loyi a nga vaka hlonga ra tihosi timbirhi.” A ndzi tsemeke nhlana loko ndzi twisisa nhlamuselo ya marito ya Yesu. Kambe endzhaku ka masiku ma nga ri mangani, mudyondzisi wa mina wa Bibele hi yena loyi se a tsemekeke nhlana! Ndzi n’wi byele leswaku leswi a ndzi lava ku landzela Yesu, ndzi sukile eka ntlawa wa vuyimbeleri!
Bibele a yi fana na xivoni lexi ndzi paluxelaka swihoxo swa mina. (Yakobo 1:22-25) Ndzi xiye leswaku a ndzi ri ni tihanyi: A ndzi tikukumuxa, ndzi tlhela ndzi navela ku va loyi a humelelaka swinene. A ndzi rhuketela, ndzi ri ni rigombo, ndzi dzaha ni ku va xindzendzele. Loko ndzi xiya ndlela leyi vutomi bya mina a byi nga fambisani ni milawu ya Bibele ha yona, ndzi sungule ku pfilunganyeka. Hambileswi a swi tika swinene, a ndzi tiyimiserile ku endla ku cinca loku a ku laveka.—Vaefesa 4:22-24.
“Tata wa hina wa le tilweni u ni tintswalo naswona u lava ku horisa timbanga ta lava va hundzukaka eka swihoxo swa vona”
Eku sunguleni, a ndzi tshamela ku kingindziwa hi ripfalo ra swihoxo leswi ndzi swi endleke khale. Kambe Mbhoni leyi a yi dyondza na mina yi ndzi pfunile swinene. Yi ndzi kombe leswi Bibele yi swi vulaka eka Esaya 1:18, leyi nge: “Hambiloko swidyoho swa n’wina swo va swa ribungu, swi ta endliwa swi basa ku fana ni gamboko.” Marito lawa ni tindzimana tin’wana ta Bibele swi ndzi khorwisile leswaku Tata wa hina wa le tilweni u ni tintswalo naswona u lava ku horisa timbanga ta lava va hundzukaka eka swihoxo swa vona.
Loko ndzi sungula ku tiva Yehovha ni ku n’wi rhandza, a ndzi lava ku nyiketela vutomi bya mina eka yena. (Pisalema 40:8) Ndzi khuvuriwe hi 1992 entsombanweni wa matiko yo hambana-hambana wa Timbhoni ta Yehovha lowu a wu khomeriwe eSt. Petersburg, le Rhaxiya.
NDLELA LEYI NDZI VUYERIWEKE HA YONA:
Ndzi ve ni vanghana vo tala lavanene exikarhi ka vagandzeri va Yehovha. Nkarhi na nkarhi ha hlangana hi tlanga vuyimbeleri lebyi amukelekaka kutani hi tiphina hi nyiko leyi, leyi humaka eka Xikwembu. (Yakobo 1:17) Nkateko wo hlawuleka lowu ndzi veke na wona hileswi ndzi tekaneke ni nsati wa mina loyi a rhandzekaka, Kristina. Mina na yena hi avelana swilo swo tala—ntsako ni swiphiqo swa vutomi swin’we ni ndlela leyi ndzi titwaka ha yona.
Loko a ndzi nga vanga Mbhoni ya Yehovha a ndzi ta va ndzi file. Enkarhini lowu nga hundza, nkarhi na nkarhi a ndzi tihoxa eka swiphiqo. Sweswi ndzi ni xikongomelo xa xiviri naswona ndzi vona swilo hinkwaswo swi famba kahle.


text:
(Sung in Tsonga)
Verse 1:
Xikwembu xa hina nwino (This God of ours)
Xa endla amasingita, xa endla (He does miracles, he does)
(Repeat)
Chorus:
Xa hina masingita (He does miracles)
Xa endla amasingita xa endla (He does miracles, he does)
(Repeat)
Verse 2:
Xikwembu lexi endlaka masingita (It’s only God who does miracles)
U pfuxile lazaro eku feni (He raised Lazarus from the dead)
Anga kona unwana la fanaka na yena (There is no one like Him)
Wa endla a masingita, Wa endla (He does miracles, He does)
Chorus 2:
Wa endla a masingita, Wa endla (He does miracles, He does)
(repeat)
Xa mani lexi (xa wena) (Who is it for [it’s for you])
Lexi ke (xa wena)
(Chorus)


text:
1Ka ale masiku, ku humile mthetho wa Khezari Augusto, wa bhalela ya dotshe ditiko. 2Ayiya bhalela njo khata kuhuma, kufumani ka Kirino, mfumeli wa Siriya. 3Se va titi ya bhalelani,mthu ni mthu didhoropani kwawe. 4Josefa nene a to khukha ngu Galileya, ka didhoropa da Nazareta,e kwela e ya Judheya, ka didhoropa da Dhavhidha, di dhanwako ku i Bhetlehema, nguko i nga ti wa nyumba ya lixaka la Dhavhidha; 5Kasi kuya ti bhalisa kumweko ni Maria, msikati wakwe, awu a nga ti ni txirumbu. 6Se va di manekile koneyo, di to hoka ditshiku da kuhefemula ka Maria; 7se e amukela Mwanana wa matiwula. A to mu phutela ngu tinguwo, e mu otelisa mkawuni, nguko wu ti singa ho wukhalo wa kudingana vona ka nyumba ya vapfhumba. 8Ka ditiko dile, va titi ho vadyisi, va nga ti zumba bhuwani, va txi xayisa sifuyo sawe ni wusiku. 9Ngelozi ya Mkoma yi to woneka hafuhi kwawe, se kuphatima ka Mkoma ku txi va randela, se vona ve khata kutelwa ngu dizowa. 10Ngelozi yi to va gela yi txi: “Mi nga thaveni, nguko ni mi bikela mahungu a manene a kutsaka ka hombe, akuwa ku no va i di ka votshe vathu. 11Nyamsi, didhoropani ka Dhavhidha, a velekilwe Muhanyisi, awu i ku Kristu Mkoma. 12Txikombiso txa kona ngu txiya: Mi na ya mana Mwanana a di fenengetetwe ngu tinguwo, e oteliswa mkawuni.” 13Kunukunuko dibutho da yimbi ya nzumani di to patana ni ngelozi, ve dhumisa Txizimu, va txi: 14“Txi na dhumiswe Txizimu txitimwi nzumani ni kudikha ku na tale ha mafuni, ka vale txona txi va dhundako.” 15Txikhati txi tingelozi ti nga siya vadyisi, ti txi konama nzumani, vadyisi va to gelana va txi: “He tsimbileni Bhetlehema, hi txi ya wona ati ti nga maheka, ati Mkoma a nga hi zivisa tona.” 16Va to tsula ngu kukuluveta, ve ya mana Maria ni Josefa, ni Mwanana, a nga ti otelisilwe mkawuni. 17Mbimo yi va nga mu wona, va to txhamusela ati va nga gelwa ngu mhaka ya Mwanana wule. 18Se ava va nga ti engisa, ve xamala ngutu ngu totshe tile va nga gelwa ngu vadyisi. 19Maria a txi ti veka ha khana totshe timhaketo, e zumba a txi ti alakanya mbiluni kwakwe. 20Ti di mahile eto, va to tshumela vadyisi, na va txi dhumisa ni kubonga Txizimu, ngu totshe ti va nga ti wona ni ku ti engisa, nga ti va nga ti gelisilwe tona. 21Ngako ma di tshangani mtxhanu wa masiku ni mararu, kasiku Mwanana e yiswa wukwerani, va to mu raya ditina da ku i Jesu, di nga wombwa ngu ngelozi na ene a sa nzi kuva kona mndani ka mame wakwe. 22Ngako ma di pindile masiku a kubasiswa kwakwe, nga ti wu rumisako tona Mlayo wa Mosi, vona va to teka Mwanana ve mu heleketa Jerusalema, kufela kuya mu kombekisa masoni ka Mkoma, 23madingano ni ti ti nga bhalwa amu ka Mlayo wa Mkoma, va txi: “Mwanana wa mzambi, wuhi ni wuhi i ku wa matiwula, a na phaxwa a txi mahwa wo lumba Mkoma.” 24Va txi fanela kambe kuya ningela mhamba ya matuva mambidi mwendo mavhondo mambidi a situvane nga ti wu wombisako tona Mlayo wa Mkoma. 25A titi ho mthu Jerusalema a nga txi dhanwa ku i Simiyoni. Ene i ti wa kululama ni ku ti ningetela ka wukhongeli. Ene a titi rinzela kuthavelelwa ka Israweli, se Moya wo Sawuleka wu ti ti ni nene. 26A wonisilwe ngu wona Moya wo Sawuleka ti to kha na mbi fa a sa nzi kuwona Mesiya wa Mkoma. Ene a to yiswa Dithepeleni ngu Moya wo Sawuleka. 27Ti di mahile eto, mbimo yi vaveleki va nga tisa Mwanana Jesu kasi kuya maha ngu ngene tifanelo ta Mlayo, 28ene a to mu teka manzani kwakwe, e bonga ka Txizimu, a txi khene: 29“Mkoma, se konkuwa u nga si kota kuleka txithumi txako txi tsula ngu kudikha, nga kuwomba kwako, 30Nguko maso angu se ma ku wonile kuhanyisa kwako; 31akuwa u nga lulamisela votshe vathu. 32I ku liwoningo la kuwoninga matiko ni txipfaliso txa kudhumisa vathu vako va ka Israyeli.” 33Tate wakwe ni mame wakwe va to xamala ngu kuengisa ati vathu va nga txi womba ngu ngene. 34Se Simiyoni a to va katekisa, na a txi womba ka Maria, mame wa mwanana, a txi khene: “Mwanana wuwa a emisetwe ku na wisa ni kuwusa vavangi ka nyumba ya Israyeli, a na va kambe i di txikombiso txi txi no kanetwa; 35Nanawe nje, ditxhari di na thola muhefemulo wako, kufela ku yi txi humeleliswa mialakanyo yi yi ku timbiluni ka vavangi.” 36A titi ho kambe mprofeti wa wamsikati, a nga ti dhanwa ku i Ana, mwanana wa Fanueli, wa nyumba ya ka Azeri. A ti ti kumbile ngutu. 37A ti tekilwe i di ngadi mbiri, e zumba ni mwamna wakwe mtxhanu wa malembe ni mambidi. Se konkuwa i ti noni ya mtxhanu wa makumi ni makumi mararu ni mune wa malembe. A ti si khukhi Dithepeleni, amuwa a nga txi khozela Txizimu, ngu ku ti tona sakudya ni kumaha mikombelo wusiku ni mtshikari. 38Nene a to bwaka ka txonetxo txikhati, a txi dhumisa Txizimu ni kuxawutela timhaka ta Mwanana ka votshe vale va nga txi verela kuhulukiswa ka Jerusalema. 39Msana ka kuva va di hetisile sileleto sa Mlayo wa Mkoma, va to wuya Galileya, didhoropani kwawe ka Nazareta. 40Mwanana a txi kula ni kumana mtamo, na a di tate ngu wutxhari; ani kateko ya Txizimu yi ti ti ni nene. 41Vaveleki va Jesu va titi ya otshe malembe Jerusalema, ngu mbimo ya M'buso wa Pasika. 42Ngako a di hokile ka tanga ya digumi da malembe ni mambidi, va to kwela va txi ya kona Jerusalema, madingano ni toloveto ya masiku a M'buso. 43Ngako ma di gumile masiku a m'buso, va to tshumela ve wuya mwani, se Mwanana Jesu a to sala Jerusalema, na va si ti zivi vaveleki vakwe. 44Na vona va txi pimisa ti to a nga va a di ho hagari ka vale va nga txi longoloka navo nzila yimweyo, va to tsimbila mbimo ya kudingana ditshiku, se ve khata ku mu lava amu ka maxaka ni ka vava va zivanako navo. 45Ngako va di mu pwati, va to tshumela ve ya Jerusalema, ngu kulava ene. 46Msana ka masiku mararu, va to ya mu mana amu Dithepeleni, a di khalahatshile hagari ka vagondisi, na a txi va engisela ni ku va mahela siwotiso. 47Votshe vale va nga txi mu engisa va to xamala tatinene ngu wuzivi wakwe ni tixamulo takwe. 48Mbimo yi vaveleki vakwe va nga mu wona, va to xamala ngutu, se mame wakwe a ti khene kwakwe: “Mwanangu, u hi mahete txani eto kani? Hinga wona, tate wako ni nani hi tsimbite ngu kuxaniseka hi txi ku lava.” 49Ene a xamute a txi khene kwawe: “Kasi mi ti ni lavela txani kani? Ina mi si ti zivi ti to ni fanete kuva ni di nyumbani ka Tate wangu kani?” 50Aniko vona kha va ma manisisa khakwati mapswi awa a nga va gela. 51Senikoko ene a to relela navo, e tsula Nazareta, kambe a txi ti veka hahatshi kwawe. Se mame wakwe a txi ti veketa totshe timhaka tiya mbiluni kwakwe. 52Se Jesu a ti kula mu ka wuzivi ni ka txiemo ni mu ka kateko, masoni ka Txizimu ni ka vathu.
Copyright
Learn More


text:
TA RIVALA
Xiphiqo Xa Rihanyo
Hambileswi ku endliweke nhluvuko eka swa vutshunguri, vuvabyi byi ya emahlweni byi heta vanhu. Kambe vumbhoni byi kombisa leswaku swiphiqo swo tala swa rihanyo swi nga papalateka.
Misava
Vandla ra Rihanyo ra Misava Hinkwayo ri ringanyeta leswaku ku sukela sweswi ku ya fikela hi lembe ra 2035, lembe rin’wana ni rin’wana vanhu va timiliyoni ta 24 va ta khomiwa hi vuvabyi bya khensa. Leswi kombisaka ku andza hi tiphesente ta kwalomu ka 70 loko ku pimanisiwa ni nhlayo ya vanhu lava se va khomiweke hi vuvabyi lebyi, lava ku anakanyiwaka leswaku va tlula timiliyoni ta 14. Ku ringanyetiwa leswaku hafu ya nhlayo ya vanhu lava khomiweke hi vuvabyi lebyi yi vangiwe hi ndlela leyi va hanyaka ha yona, ku nga ku nwa byala ku tlula mpimo, ku nga endli vutiolori, ku nyuhela, ku tshwa hi dyambu ni ku dzaha.
Britain
Endzhaku ka loko ku kumiwe vumbhoni malunghana ni vuvabyi lebyi yelanaka ni bya ku penga ka tihomu lebyi khomaka vanhu, hulumendhe ya le Britain yi vula leswaku swi nga endleka leswaku byi hangalasiwa hi swilo swo tanihi ku pomperiwa ngati. Andrew Miller, xirho xa Palamendhe u te: “Swi hi karhate swinene ku twa leswaku vuvabyi lebyi, lebyi nga tshungulekiki bya ha xanisa vanhu.” U tlhele a ku: “Hi byeriwe leswaku switsongwatsongwana swi nga hangalaka hikwalaho ka ku tirhisiwa ka ngati leyi se yi nga ni switsongwatsongwana sweswo ni ku va munhu a nghenisiwa xirho xa munhu un’wana xa le ndzeni.”
Norway
Vulavisisi lebyi heteke malembe ya 11 byi ri karhi byi endliwa hi vanhu va le Norway va kwalomu ka 63 000, byi vula leswaku ntshikilelo wu nga vanga vuvabyi bya mbilu hi tiphesente ta 40. Nhlangano wa Yuropa wa Vativi va Mbilu wu tshahe un’wana wa vatsari volavo, a vula leswaku ntshikilelo wu pfuxa tihomoni ta ntshikilelo ni vuvabyi bya mbilu wu tlhela wu kavanyeta vuswikoti bya munhu byo yingisa xitsundzuxo lexi nga antswisaka rihanyo ra yena.
United States
Van’wasayense va endla vulavisisi emhakeni ya ku va ni vuxiyaxiya eka rihanyo hikwalaho ka musi wa switompi swa fole leswi siyiwaka kun’wana ni kun’wana erivaleni, etindlwini, etihotela ni le timovheni. Masalela ya switompi swa fole ma va ni khombo ngopfungopfu loko ma tshame nkarhi wo leha.
DYONDZA SWO TALA
U Nga Swi Kota Ku Antswisa Rihanyo Ra Wena
Vanhu vo tala va tsandzeka ku vona ku yelana exikarhi ka mikhuva ni rihanyo ra vona. Xiya tindlela ta ntlhanu to sirhelela ni ku antswisa rihanyo ra wena.
Xana U Nga Hanya Nkarhi Wo Tanihi Kwihi?
Ku tiva leswi vangaka vudyuhari ni rifu i xisekelo xo twisisa leswaku hi nga hanya nkarhi wo tanihi kwihi.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Esaya 64:1-12
64 Loko a wu lo handzula matilo hi le xikarhi, loko a wu lo rhelela ehansi,+ loko tintshava a ti lo tsekatseka hikwalaho ka wena,+2 ku fana ni loko ndzilo wu hisa mahlahla, ni loko ndzilo wu virisa mati, leswaku vito ra wena ri tiviwa hi swirha swa wena,+ leswaku matiko ma rhurhumela hikwalaho ka wena!+3 Loko u endla swilo leswi chavisaka+ leswi a hi nga swi langutelanga, u rhelele ehansi. Tintshava ti tsekatsekile hikwalaho ka wena.+4 Ku sukela enkarhini wa khale swinene a va kona lava tweke,+ kumbe lava yingiseke, hambi tihlo leri voneke Xikwembu, handle ka wena,+ la endlaka swo karhi a endlela loyi a tshamaka a n’wi languterile.+5 U hlanganise loyi a khanaka naswona a endlaka ku lulama,+ lava ku tsundzukaka etindleleni ta wena nkarhi hinkwawo.+Waswivo! Wena u hlundzukile,+ loko hina hi tshamela ku dyoha+—nkarhi wo leha, xana hi fanele hi ponisiwa?+6 Hina hinkwerhu hi fana ni loyi a nga basangiki, swiendlo swa hina hinkwaswo swa ku lulama swi fana ni nguvu ya nkarhi wa switlhandla;+ hina hinkwerhu hi ta vuna kukota tluka,+ swihoxo swa hina swi ta hi yisa ekule kukota mheho.+7 A nga kona loyi a vitanaka vito ra wena,+ a nga kona loyi a pfukaka a ku khoma; hikuva u hi tumbetele xikandza xa wena,+ naswona wa hi n’okisa+ hi matimba ya xihoxo xa hina.8 Kutani, Wena Yehovha, u Tata wa hina.+ Hina hi vumba,+ wena u Muvumbi;+ hina hinkwerhu hi endliwe hi mavoko ya wena.+9 Oho Yehovha, u nga hlundzuki ku tlurisa,+ naswona u nga tsundzuki xihoxo xa hina hi masiku.+ Ndzi kombela u languta sweswi: hinkwerhu ka hina hi vanhu va wena.+10 Miti ya wena yo kwetsima+ yi hundzuke mananga. Siyoni+ u hundzuke mananga lamakulu, Yerusalema u hundzuke rhumbi.+11 Yindlu ya hina ya vukwetsimi ni ku saseka,+ leyi vatatana va ku dzuniseke eka yona,+ yi hundzuke nchumu wo hisiwa endzilweni;+ xin’wana ni xin’wana xa swilo+ swa hina leswi navelekaka swi herisiwile.12 Xana u ta hambeta u tikambela emahlweni ka swilo leswi,+ Wena Yehovha? Xana u ta miyela u hi tshika hi xaniseka ku tlurisa?+


text:
Xana A Wu Swi Tiva?
Xana tempele ya le Yerusalema yi pfuxiwile endzhaku ka 70 C.E.?
YESU u vule leswaku a ku na ribye leri a ri ta siyiwa ri yimile ehenhla ka rin’wana etempeleni ya Yehovha—vuprofeta byebyo byi hetiseke loko mavuthu ya Rhoma lawa a ma rhangeriwe hi Titus ma lovisa Yerusalema hi 70 C.E. (Mat. 24:2) Endzhakunyana, Mufumi Julian u kunguhate ku pfuxa tempele.
Julian u vuriwe mufumi wa Rhoma wo hetelela la nga muhedeni. N’wana loyi wa jaha wa makwavo wa Constantine Lonkulu u dyondzisiwe leswi vuriwaka Vukreste. Kambe, endzhaku ka loko a vekiwe ku va mufumi hi 361 C.E., u yi ale hi ku helela dyondzo yoleyo ni Vukreste lebyi gwineheke bya le nkarhini wa yena, a seketela vuhedeni. Tibuku ta matimu ti n’wi vitana “Mugwinehi.”
Julian a a byi venga Vukreste. Xivangelo xin’wana ku nga ha va hileswi loko a ha ri ni malembe ya tsevu, a voneke vayimeri va byona va dlaya tata wa yena ni maxaka ya yena ya xinuna. Hi ku ya hi van’wamatimu va vukhongeri, Julian u khutaze Vayuda ku pfuxa tempele ya vona, a ri ni ntshembo wa leswaku leswi swi ta kombisa leswaku Yesu a a ri muprofeta wa mavunwa. *
A swi kanakanisi leswaku Julian a a kunguhate ku pfuxa tempele. Van’wamatimu va phikizana hi loko hakunene a tlhele a sungula ntirho wo aka nileswaku loko a wu sungurile, i yini lexi endleke leswaku ntirho wolowo wu tshikiwa. Kambe, ku ni nchumu wun’we lowu ku tiyisekiwaka ha wona. Julian u dlayiwe a nga si heta malembe mambirhi a sungule ku fuma naswona tsima ra yena ri fe na yena.
^ ndzim. 5 Yesu a nga vulanga leswaku tempele a yi nge pfuxiwi kambe u vule leswaku yi ta lovisiwa, leswi endlekeke hi 70 C.E.


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Ndzi Nga Endla Yini Loko Ndzi Ri Ni Xiphiqo Xa Rihanyo? (Xiyenge 1)
Xana ku ni muntshwa loyi u n’wi tivaka loyi a langutaneke ni xiphiqo lexikulu xa rihanyo? Xana u ni vuvabyi kumbe vulema byo karhi lebyi ku sivelaka ku ntlanga mintlango leyi tintangha ta wena ti yi tlangaka?
Loko swi ri tano, swa twisiseka leswaku minkarhi yin’wana u titwa u tshikilelekile. Hambiswiritano, eBibeleni ku ni swilo swimbirhi leswi nga ku chavelelaka.
Muvumbi wa wena, Yehovha Xikwembu wa xi tiva xiyimo xa wena. Ku tlula kwalaho, ‘wa ku khathalela.’—1 Petro 5:7.
Xikongomelo xa Yehovha Xikwembu i ku herisa vuvabyi hinkwabyo. U nga hlaya hi mhaka leyi eBibeleni eka Esaya 33:24 na Nhlavutelo 21:1-4.
Vantshwa va ntsandza-vahlayi lava langutaneke ni xiphiqo xa rihanyo va kume leswaku ku va ni ripfumelo eka Xikwembu ni le ka switshembiso swa xona, swa va tiyisa. Xiya swikombiso swa mune.
YEIMY
Loko ndza ha ri ni malembe ya 11, a ndzi lava xitulu xa lava lamaleke leswaku ndzi ta kota ku ya kun’wana ni kun’wana. A ndzi swi koti ku endla mintirho yo olova yo tanihi ku tlakula swilo swo olova.
Loko ndzi ri ni malembe ya ntlhanu, ndzi khomiwe hi vuvabyi bya ku tsana ka misiha, lebyi a byi endla leswaku ndzi nga ha koti nchumu. Minkarhi yin’wana, a ndzi tshikileleka hikuva a ndzi nga swi koti ku endla swilo leswi tintangha ta mina a ti swi endla. Kambe vatswari va mina ni vanhu va le vandlheni, a va ndzi tiyisa hi tlhelo ra moya ni ra nyama. A ndzi ri mutirhi wa nkarhi hinkwawo naswona Vakreste-kulorhi a va ndzi heleketa loko ndzi ya dyondza Bibele ni vanhu lava tsakelaka.
Yesu u vule leswaku siku rin’wana ni rin’wana ri ni mivilelo ya rona. (Matewu 6:34) A ndzi ringeta ku anakanya hi swilo swa siku rero kutani ndzi tivekela tipakani leti ndzi lavaka ku ti fikelela. Ndzi swi langutele hi mahlo-ngati emisaveni leyintshwa ya Xikwembu laha ndzi nga ta kota ku va ni ‘vutomi bya xiviri’ laha vuvabyi lebyi byi nga ta herisiwa.—1 Timotiya 6:19.
Mhaka yo anakanyisisa ha yona: Yeimy u kume swi pfuna ku “tivekela tipakani leti a nga ta ti fikelela.” Xana u nga swi kotisa ku yini ku endla leswi fanaka?—1 Vakorinto 9:26.
MATTEO
Nhlana wa mina wu sungule ku vava loko ndzi ri ni malembe ya tsevu naswona eku sunguleni madokodela a ma vula leswaku a ko va switlhavi swa ku kula. Kambe endzhaku ka lembe, ma kume leswaku ku ni tshumba elongweni ra mina.
Ndzi endliwe vuhandzuri kambe va kote ku susa ntsena 40 wa tiphesete ta tshumba leri. Ku nga si hela tin’hweti timbirhi, tshumba ri tlhele ri pfimba. Ku sukela kwalaho, a ndzi kamberiwa ko tala, ndzi tshunguriwa naswona sweswo a swi ndzi heta matimba.
Minkarhi yin’wana, tshumba a ri ndzi vangela switlhavi emirini hinkwawo ngopfu-ngopfu enhlaneni ni le xifuveni. Hambiswiritano, ndzi ringeta ku rivala hi ta mavabyi ya mina. Ndzi tsundzuka vanhu van’wana lava tiyiseleke swiyimo swo tika swinene naswona va tshameke va ri ni langutelo lerinene. Mpfuno wa mina lowukulu wa ku tshama ndzi ri ni langutelo lerinene i ntshembo wa leswaku siku rin’wana, Yehovha Xikwembu u ta hetisisa switshembiso swa yena swa ku herisa ku xaniseka hinkwako.—Nhlavutelo 21:4.
Mhaka yo anakanyisisa ha yona: Ku ehleketa hi xitshembiso xa Xikwembu xa ku herisa ku xaniseka swi nga ku pfuna njhani leswaku u tiyisela tanihi leswi swi pfuneke Matteo?—Esaya 65:17.
BRUNA
Tanihi leswi ndzi langutekaka ndzi nga vabyi, vanhu van’wana va nga ehleketa leswaku ndzi lolo. Kambe swilo hinkwaswo swi nga ha ndzi tikela, ku katsa ni mintirho ya le kaya, ku hlaya hambi ku ri pfuka emubedweni.
Loko ndzi ri ni malembe ya 16, ndzi khomiwe hi vuvabyi bya ku tsana ka misiha ni ku tsana ka miehleketo lebyi a byi ndzi endla ndzi nga ha koti ku tirha hambi ku ri ku hoxa xandla eka mintirho ya Vukreste hilaha ndzi nga kotaka hakona. A ndzi tshamela ku hlaya 1 Petro 5:7, leyi nge: “Mi lahlela ku vilela hinkwako ka n’wina eka [Xikwembu], hikuva xa mi khathalela.” Swa ndzi khutaza ku tiva leswaku Yehovha wa khathala hi un’wana na un’wana wa hina. Swi hambeta swi ndzi tiyisa ninamuntlha.
Mhaka yo anakanyisisa ha yona: U nga vuyeriwa njhani hi ku lahlela swiphiqo swa wena hinkwaswo eka Yehovha, ku fana na Bruna?—Pisalema 55:22.
ANDRÉ
Vanhu van’wana va ndzi khoma tanihi n’wana wa malembe ya khume. Kambe A ndzi nge va soIi; ndzi languteka ku fana na yena.
Loko ndzi ri ni malembe mambirhi, ndzi khomiwe hi vuvabyi lebyi nga tolovelekangiki bya khensa lebyi sunguleke elongweni kutani byi ya ni le byongweni. Madokodela ma kote ku byi lawula kambe vutshunguri byi kavanyete ku kula ka mina. Sweswi ndzi lehe timitara ta 1.37 (4 ft 6 in.). Vanhu vo tala va ehleketa leswaku ndza hemba loko ndzi va byela leswaku ndzi ni malembe ya 18.
Evandlheni ra Vukreste, vanhu va ndzi komba xichavo. A va ndzi khomi tanihi n’wana ku fana ni vana lava a ndzi nghena na vona xikolo. Ndzi ringeta ku va ni vonelo lerinene hi xiyimo xa mina. Nchumu wa nkoka lowu ndzi tsakisaka hileswaku, ndzi tive Yehovha. Ku nga khathariseki nchumu wun’wana ni wun’wana lowu ndzi nga ha langutanaka na wona, ndza tiyiseka leswaku Yehovha u ta ndzi khathalela. Ku ehleketa hi misava leyintshwa leyi Yehovha Xikwembu a yi tshembisaka, swi ndzi pfuna leswaku ndzi va ni langutelo lerinene.—Esaya 33:24.
Mhaka yo anakanyisisa ha yona: Ha yini ku tiva Yehovha ku ri “nchumu wa nkoka swinene eka munhu” hilaha André a vuleke hakona?—Yohane 17:3.
DYONDZA SWO TALA
Xana Ku Xaniseka Ku Ta Kala Ku Hela?
Bibele yi vula leswaku Xikwembu xi venga vuhomboloki naswona hakunene xa khathala hi vanhu. Xana sweswo swi vula yini eka wena?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Nhlavutelo 22:1-21
22 Kutani yi ndzi komba nambu wa mati ya vutomi,+ lowu tengeke ku fana ni kristala, wu khuluka wu huma exiluvelweni xa Xikwembu ni xa Xinyimpfana+2 wu ya ehansi exikarhi ka ndlela ya wona yo anama. Haleno ka nambu ni hala ntsungeni ka wona a ku ri ni mirhi+ ya vutomi leyi humesaka mixaka ya mihandzu ya 12, leyi vekaka mihandzu ya yona n’hweti+ yin’wana ni yin’wana. Naswona matluka ya mirhi a ma ri ya ku hanyisa matiko.+3 Kutani kwalaho a ku nge he vi na ndzhukano+ ni wun’we. Kambe xiluvelo xa Xikwembu+ ni xa Xinyimpfana+ swi ta va emutini wolowo, naswona mahlonga ya xona ma ta xi endlela ntirho wo kwetsima;+4 ma ta vona xikandza+ xa xona, kutani vito ra xona ri ta va emimombyeni+ ya wona.5 Nakambe, vusiku a byi nge he vi kona,+ a ma lavi ku voninga ka rivoni naswona a ma na ku voninga ka dyambu hikuva Yehovha Xikwembu u ta ma voningela,+ kutani ma ta va tihosi hi masiku ni masiku.+6 Hiloko a ku eka mina: “Marito lawa ma tshembekile i ya ntiyiso;+ ina, Yehovha Xikwembu xa marito lama huhuteriweke+ ya vaprofeta+ u rhume ntsumi ya yena ku komba mahlonga ya yena swilo leswi faneleke ku endleka hi ku hatlisa.+7 Kutani waswivo, ndza ta hi ku hatlisa.+ Wa tsaka munhu un’wana ni un’wana la hlayisaka marito ya vuprofeta bya buku-nsongwa+ leyi.”8 Ina, hi mina Yohane la tweke ni ku vona swilo leswi. Kuteloko ndzi swi twile ni ku swi vona, ndzi wa ehansi leswaku ndzi gandzela+ emahlweni ka milenge ya ntsumi leyi a yi ndzi komba swilo leswi.9 Kambe yi ndzi byela yi ku: “Tivonele! U nga endli sweswo! Mina ndzo va hlonga-kuloni swin’we ni vamakwenu lava nga vaprofeta+ ni lava hlayisaka marito ya buku-nsongwa leyi. Gandzela Xikwembu.”+10 Yi engeta yi ndzi byela yi ku: “U nga lemeli marito ya vuprofeta bya buku-nsongwa leyi, hikuva nkarhi lowu vekiweke wu kusuhi.+11 Loyi a endlaka leswi nga lulamangiki, a a ye emahlweni a endla leswi nga lulamangiki;+ kutani loyi a thyakeke a a ye emahlweni a thyakisiwa;+ kambe loyi a lulameke+ a a ye emahlweni a endla leswi lulameke, naswona mukwetsimi a a ye emahlweni a kwetsimisiwa.+12 “ ‘Waswivo, ndza ta hi ku hatlisa,+ ndzi ni hakelo+ leyi ndzi yi humesaka, leswaku ndzi nyika un’wana ni un’wana hi ku ya hi ntirho wa yena.+13 Hi mina Alfa na Omega,+ wo sungula ni wo hetelela,+ masungulo ni makumu.14 Va tsaka lava hlantswaka tinguvu+ ta vona to leha, leswaku va kuma mfanelo ya ku ya emirhini ya vutomi+ ni leswaku va kota ku nghena emutini hi tinyangwa+ ta wona.15 Ehandle ku ni timbyana+ ni lava tirhisaka vungoma+ ni timbhisa+ ni lava dlayaka hi vomu ni vagandzeri va swifaniso swa hava ni hinkwavo lava rhandzaka mavunwa ni lava tamaka va hemba.’+16 “ ‘Mina, Yesu, ndzi rhume ntsumi ya mina leswaku yi nyikela vumbhoni eka n’wina hi swilo leswi swa mavandlha. Ndzi rimitsu+ ni ntukulu+ wa Davhida, naswona ndzi nyeleti+ ya mixo leyi vangamaka.’ ”17 Kutani moya+ ni mutekiwa+ va hambeta va ku: “Tana!” Naswona mani na mani la swi twaka a a vule a ku: “Tana!”+ Mani na mani la khomiweke hi torha a a te;+ mani na mani la swi navelaka a a nwe mati ya vutomi mahala.+18 “Ndzi nyikela vumbhoni eka munhu un’wana ni un’wana la twaka marito ya vuprofeta bya buku-nsongwa leyi: Loko munhu hambi a ri wihi a engetela+ eka swilo leswi, Xikwembu xi ta n’wi engetelela makhombo+ lama tsariweke eka buku-nsongwa leyi;19 naswona loko munhu hambi a ri wihi a susa xo karhi emaritweni ya buku-nsongwa ya vuprofeta lebyi, Xikwembu xi ta susa xiavelo xa yena emirhini ya vutomi+ ni le mutini wo kwetsima,+ ku nga swilo leswi ku tsariweke ha swona eka buku-nsongwa leyi.20 “Loyi a nyikelaka vumbhoni bya swilo leswi u ri, ‘Ina; Ndza ta hi ku hatlisa.’ ”+“Amen! Tana, Hosi Yesu.”21 Onge musa lowu nga faneriwiki wa Hosi Yesu Kreste wu nga va ni vakwetsimi.+