c: application/epub+zip

text:
Zwiṱoho Zwi Re Ngomu
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
Ndi Ufhio Mushumo Wa Vhafumakadzi Kha Ndivho Ya Yehova?
SIAṰARI 6 NYIMBO: 86, 104
Shumisani Ipfi Ḽa Mudzimu—Ḽi A Tshila!
SIAṰARI 11 NYIMBO: 114, 101
Nḓila Ine Yehova A Sendela Ngayo Tsini Na Riṋe
SIAṰARI 16 NYIMBO: 51, 91
Ipfani Ipfi Ḽa Yehova Huṅwe Na Huṅwe Hune Na Vha Hone
SIAṰARI 21 NYIMBO: 26, 89
▪ Ndi Ufhio Mushumo Wa Vhafumakadzi Kha Ndivho Ya Yehova?
Vhalani uri u shandukela Mudzimu ngei Edeni zwo kwama hani vhanna na vhafumakadzi. Ṱhogomelani tshenzhelo ya vhaṅwe vhafumakadzi vha fulufhedzeaho vha tshifhingani tsha kale. Dovhani ni vhale uri ndi ufhio mushumo wa vhafumakadzi vha Vhakriste vhane vha u ita kha ndivho ya Mudzimu ṋamusi.
▪ Shumisani Ipfi Ḽa Mudzimu—Ḽi A Tshila!
Muhuweleli muṅwe na muṅwe wa Muvhuso u ṱoḓa u bvelela vhuḓinḓani. Ṱhogomelani dziṅwe nyeletshedzo dzi shumaho dzine dza sumbedza nḓila ya u shumisa Bivhili na zwibammbiri zwashu u itela u vha na nyambedzano na vhathu na u swikelela mbilu dzavho nga Ipfi ḽa Yehova ḽi tshilaho.
▪ Nḓila Ine Yehova A Sendela Ngayo Tsini Na Riṋe
Ri fanela u vha na vhushaka ha tsini na Musiki washu. Vhalani uri ndugiselelo ya Yehova ya tshirengululi na Ipfi ḽawe zwi sumbedza hani uri o dzhia vhukando ha u thoma ha u ri sendedza tsini nae.
▪ Ipfani Ipfi Ḽa Yehova Huṅwe Na Huṅwe Hune Na Vha Hone
U itela u tshimbila nḓilani ya ngoho, ri fanela u thetshelesa zwine Yehova a zwi amba. Vhalani uri ri nga thetshelesa hani ipfi ḽa Yehova hu sa londwi zwithithisi zwa Sathane na nḓowelo dzashu mmbi. Heyi thero i ḓo ri thusa u dzhiela nṱha ndeme ya u amba na Mudzimu wa ngoho.
3 Naa Ni Khou Wana ‘Zwiḽiwa Nga Tshifhinga Tsho Teaho’?
26 ‘Rembuluwani Ni Khwaṱhise Vharathu Vhaṋu’
29 Mbudziso Dzi Bvaho Ha Vhavhali
KHA GWATI: Vhahashu vha tshisadzini vha khou huwelela nga Lurussia kha makete ya Tel Aviv. Murahu havho hu na zwikwara zwa matombo zwa Jaffa zwa musalauno, vhuimazwikepe ha kale ha Yope
8 050 000
1 459
2 671
RI KHOU tshila zwifhingani zwi konḓaho vhukuma kha ḓivhazwakale yoṱhe ya vhathu. (2 Tim. 3:1-5) U funa hashu Yehova na u ḓiimisela u tshila nga zwilinganyo zwawe zwo lugaho, zwi lingwa ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe. Yesu o vhona hu tshee nga phanḓa tshenetsho tshifhinga tshi konḓaho, nahone a khwaṱhisedza vhatevheli vhawe uri vha ḓo wana ṱhuṱhuwedzo ine vha i ṱoḓa u itela u konḓelela u swikela vhufheloni. (Mat. 24:3, 13; 28:20) U itela u vha khwaṱhisa, o vhea mulanda a fulufhedzeaho u itela u vha ṋea ‘zwiḽiwa zwa muya nga tshifhinga tsho teaho.’—Mat. 24:45, 46.
U bva tshee ha vheiwa mulanda a fulufhedzeaho nga 1919, “vha nnḓu” vha dzimilioni vha nyambo dzoṱhe, vho kuvhanganywa ndanguloni ya Mudzimu nahone vha kanzwa nga zwiḽiwa zwa muya. (Mat. 24:14; Nzumb. 22:17) Naho zwo ralo, dziṅwe khandiso a dzi wanali nga nyambo dzoṱhe, nahone a si vhathu vhoṱhe vhane vha kona u wana khandiso dzashu kha Inthanethe. Sa tsumbo, vhanzhi a vha na dzividio na thero dzine dza wanala fhedzi kha jw.org. Naa zwenezwi zwi amba uri vhaṅwe vha ṱahela u wana zwiḽiwa zwine vha zwi ṱoḓa u itela uri vha dzule vho khwaṱha nga lwa muya? U itela u wana phindulo yo teaho, ṱhogomelani phindulo dza mbudziso nṋa dza ndeme.
Musi Sathane a tshi linga Yesu uri a shandule matombo a vhe tshinkwa, Yesu o fhindula a ri: “Muthu ha tshili nga tshinkwa fhedzi, fhedzi u tshila na nga maipfi oṱhe a bvaho mulomoni wa Yehova.” (Mat. 4:3, 4) Maipfi a Yehova o ṅwalwa Bivhilini. (2 Pet. 1:20, 21) Nga zwenezwo, Bivhili ndi tshishumiswa tsha ndeme kha zwiḽiwa zwashu zwa muya.—2 Tim. 3:16, 17.
Ndangulo ya Yehova yo ita uri hu vhe na New World Translation of the Holy Scriptures ine ya wanala yo fhelela kana i songo fhelela nga nyambo dzi fhiraho 120 nahone hu engedzwa dziṅwe nyambo nnzhi ṅwaha muṅwe na muṅwe. Nga nnḓa ha yeneyo ṱhalutshedzelo, hu na kopi dza bilioni dza dziṅwe ṱhalutshedzelo dza Bivhili dzine dza wanala dzo fhelela kana dzi songo fhelela nga nyambo nnzhi. Wonoyo mushumo u mangadzaho we wa swikelelwa u tendelana na zwine Yehova a zwi funa uri ‘vhathu vha mifuda yoṱhe vha tshidzwe nahone vha vhe na nḓivho yo teaho ya ngoho.’ (1 Tim. 2:3, 4) Ngauri “a hu na tshivhumbwa tsho dzumbamaho phanḓa ha [Yehova],” ri nga vha na vhungoho ha uri u ḓo sendedza vhane vha “ṱhogomela uri vha ṱoḓa u ḓivha Mudzimu” ndanguloni yawe nahone a vha ṋea zwiḽiwa zwa muya.—Vhaheb. 4:13; Mat. 5:3, 6; Yoh. 6:44; 10:14.
U itela uri muthu a vhe na lutendo lwo khwaṱhaho, ho ngo fanela u sokou vhala Bivhili fhedzi. U fanela u pfesesa zwine a zwi vhala nahone a shumise zwine a zwi guda. (Yak. 1:22-25) Munna wa Muetiopia wa ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha o dzhiela nṱha yeneyo mbuno. O vha a tshi khou vhala Ipfi ḽa Mudzimu musi muevangeli Filipo a tshi mu vhudzisa uri: “Naa u a pfesesa zwine wa khou zwi vhala zwa vhukuma?” Onoyo munna o fhindula a ri: “Ndi nga zwi pfesesa hani arali hu si na muthu ane a nga mpfunza?” (Mish. 8:26-31) Filipo o thusa onoyo munna uri a vhe na nḓivho yo teaho ya Ipfi ḽa Mudzimu. Munna onoyo o takalela vhukuma zwe a zwi guda nahone a lovhedzwa. (Mish. 8:32-38) Zwi fanaho na zwenezwo, khandiso dzashu dzo thewaho Bivhilini dzo ri thusa u vha na nḓivho yo teaho ya ngoho. Dzo ri kwama maḓipfele nahone dza ri ṱuṱuwedza u shumisa zwe ra zwi guda.—Vhakol. 1:9, 10.
Kha khandiso, vhashumeli vha Yehova vha ṋewa zwithu zwinzhi zwa muya zwa u ḽa na u nwa. (Yes. 65:13) Sa tsumbo, Tshiingamo tshi wanala nga nyambo dzi fhiraho 210, tshi ṱalutshedza vhuporofita ha Bivhili, tshi ita uri ri pfesese nga ho engedzeaho ngoho ya lwa muya nahone tshi ri ṱuṱuwedza u tshila nga maitele a Bivhili. Magazini wa Awake! u wanala nga nyambo dzi fhiraho 100, u ita uri ri pfesese nga ho engedzeaho mishumo ya tsiko ya Yehova nahone u ri sumbedza nḓila ya u shumisa nyeletshedzo dzi shumaho dza Bivhili. (Mir. 3:21-23; Vharoma 1:20) Mulanda a fulufhedzeaho u ri ṋea khandiso dzo thewaho Bivhilini nga nyambo dzi fhiraho 680! Naa ni ḓivhetshela tshifhinga tsha u vhala Bivhili ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe? Naa ni vhala magazini muṅwe na muṅwe na khandiso ntswa dzine dza bviswa nga luambo lwaṋu ṅwaha muṅwe na muṅwe?
Nga nnḓa ha u gandisa khandiso, ndangulo ya Yehova i ri lugiselela nyambo dzo thewaho Bivhilini dzine dza ṋekedzwa miṱanganoni yashu, maguvhanganoni na mabuthanoni. Naa ni takalela dzenedzo nyambo, matambwa, misumbedzo na nyambedzano dzine dza ṋekedzwa kha eneo maguvhangano? Vhukuma, Yehova u ri ṋea tshimima tsha zwiḽiwa zwa muya!—Yes. 25:6.
Phindulo ndi hai. Nahone a zwo ngo fanela u ri mangadza uri vhaṅwe vhashumeli vha Yehova nga zwiṅwe zwifhinga vha nga wana zwiḽiwa zwa muya u fhira vhaṅwe. Ndi ngani? Ṱhogomelani vhaapostola. Vho wana nyeletshedzo nnzhi u fhira vhaṅwe vhafunziwa ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha. (Marko 4:10; 9:35-37) Naho zwo ralo, vhaṅwe vhafunziwa a vho ngo sika nga nḓala ya lwa muya; vho wana zwe vha vha vha tshi zwi ṱoḓa.—Vhaef. 4:20-24; 1 Pet. 1:8.
Ndi zwa ndeme u ṱhogomela uri vhunzhi ha zwe Yesu a zwi amba na zwe a zwi ita musi e kha ḽifhasi a zwo ngo ṅwalwa kha mafhungo a Evangeli. Muapostola Yohane o ṅwala uri: “Hu na zwiṅwe zwithu zwinzhi zwe Yesu a zwi ita, zwine arali zwi vhe zwo ṅwalwa nga vhuḓalo, ndi vhona u nga mipombo yazwo yo vha i tshi ḓo ḓadza shango ya ḓi sala.” (Yoh. 21:25) Naho vhatevheli vha Yesu vha ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha vho vha vha tshi ḓivha zwinzhi nga ha munna o fhelelaho Yesu u fhira riṋe, fhedzi a ri na nḓala ya lwa muya. Yehova o ita uri ri ḓivhe zwo engedzeaho nga ha Yesu u itela u tevhela ṋayo dzawe.—1 Pet. 2:21.
Dovhani ni humbule nga ha marifhi e a rumelwa nga vhaapostola vha ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha zwivhidzoni. Hu na vhurifhi vhuthihi fhedzi ho ṅwalwaho nga Paulo vhu siho Bivhilini. (Vhakol. 4:16) Naa zwiḽiwa zwashu zwa muya a zwo ngo eḓana ngauri a ri na honoho vhurifhi? Hai. Yehova u ḓivha zwine ra zwi shaya nahone o ri ṋea zwo eḓanaho u itela uri ri dzule ro khwaṱha nga lwa muya.—Mat. 6:8.
Yehova u ḓivha zwine ra zwi shaya nahone o ri ṋea zwo eḓanaho u itela uri ri dzule ro khwaṱha nga lwa muya
Ṋamusi, zwiṅwe zwigwada zwa vhashumeli vha Yehova zwi na zwiḽiwa zwinzhi zwa muya u fhira zwiṅwe. Naa ni amba luambo lune lwa vha na khandiso dzi si gathi? Arali zwo ralo, ḓivhani uri Yehova u a ni ṱhogomela. Gudani khandiso dzine na vha nadzo, arali zwi tshi konadzea iyani miṱanganoni ya luambo lune na lu pfesesa. Ivhani na vhungoho ha uri Yehova u ḓo ita uri ni dzule no khwaṱha nga lwa muya.—Ps. 1:2; Vhaheb. 10:24, 25.
Kha Web site yashu, hu na kopi dza magazini dzashu na dziṅwe khandiso dza u guda Bivhili. Web site i dovha ya vha na mafhungo ane a thusa vhavhingani, vhaswa na vhane vha vha na vhana vhaṱuku. Miṱa i vhuyelwa nga u vhala enea mafhungo musi yo fara Vhurabeli ha Muṱa. Zwiṅwe hafhu, Web site yashu i vhiga nga ha mbekanyamushumo dzo khetheaho, dzi ngaho u rwelwa ṱari ha Vhagudiswa vha Gilead na miṱangano ya ṅwaha muṅwe na muṅwe, nahone i ḓivhadza vhahashu nga ha khombo dza mupo na nga ha zwine zwa khou itea kha sia ḽa mulayo zwi kwamaho vhathu vha Yehova. (1 Pet. 5:8, 9) Web site yashu i dovha ya vha tshishumiswa tshi hulwane tsha u huwelela, i ita uri mafhungo maḓifha a wanale mashangoni ane mushumo washu wa vha wo thivhelwa.
Naho zwo ralo, ni nga dzula no khwaṱha muyani hu sa londwi uri ni kona u dzhena kha Web site yashu kana hai. Mulanda o shuma vhukuma kha u ri ṋea khandiso dzo gandiswaho u itela uri muṅwe na muṅwe wa nnḓu a kanzwe nga lwa muya. Nga zwenezwo, a no ngo fanela u ḓipfa no vhofhea uri ni renge tshishumiswa tsha Inthanethe u itela u dzhena kha jw.org. Vhaṅwe vha nga ḓiitela nzudzanyo ya u gandisa zwithu zwi si gathi kha Web site dzashu nahone vha zwi ṋea vhathu vha si na Inthanethe, fhedzi a si tshikolokolo uri zwivhidzo zwi ite nga u ralo.
Ri livhuha Yesu nge a ita zwe a fulufhedzisa, nga u ṱhogomela zwishaiwa zwashu zwa lwa muya. Samusi zwenezwi zwifhinga zwi konḓaho zwa maḓuvha a vhufhelo zwi tsini na u fhela, ri nga vha na vhungoho ha uri Yehova u ḓo bvela phanḓa a tshi ri ṋea ‘zwiḽiwa nga tshifhinga tsho teaho.’
“Vhafumakadzi vha ḓivhadzaho mafhungo maḓifha ndi mmbi khulwane.”—PS. 68:11, NW.
1, 2. (a) Ndi tshifhiwa tshifhio tshe Mudzimu a tshi ṋea Adamu? (b) Ndi ngani Mudzimu o ṋea Adamu mufumakadzi? (Sedzani tshifanyiso tsha u thoma.)
YEHOVA o sika ḽifhasi e na ndivho. O “ḽi vhumba uri ḽi dzulwe nga vhathu.” (Yes. 45:18) Adamu, ane a vha tshivhumbiwa tshawe tsha u thoma, o vha o fhelela nahone Mudzimu o mu ṋea haya havhuḓi—tsimu ya Edeni. Adamu o ḓiphina lungafhani nga miri mihulwane, milambwana i elaho na zwipuka zwo takalaho! Fhedzi ho vha hu na tshithu tsha ndeme tshe a vha e si natsho. Yehova o sumbedza uri tshenetsho ndi mini musi a tshi amba uri: “A si zwavhuḓi muthu a tshi dzula e eṱhe; ndi ḓo mu itela mufarisi o mu fanelaho.” Nga zwenezwo, Mudzimu a eḓedza Adamu khofhe khulu, a bvisa luṅwe lwa mbabvu dzawe nahone “a ita musadzi.” Adamu o takala vhukuma musi a tshi vuwa! Adamu o ri: “Ngoyu-ha a re shambo ḽa shambo ḽanga, na ṋama ya ṋama yanga. Ndi ene ane a ḓo pfi musadzi, ngauri ndi ene o bviswaho kha munna.”—Gen. 2:18-23.
2 Mufumakadzi ane a vha tshifhiwa tsha Mudzimu o vha o khethea ngauri o vha a tshi ḓo vha muthusi wa munna o fhelelaho. O vha a tshi ḓo dovha a vha na ndugelo yo khetheaho ya u beba vhana. Nga zwenezwo, “Adamu a ira musadzi wawe dzina ḽa Eva, ngauri ndi ene we a ḓo vha mme-a-vhoṱhe vha tshilaho.” (Gen. 3:20) Ndi tshifhiwa tshavhuḓi vhukuma tshe Mudzimu a tshi ṋea vhavhingani vha u thoma! Vho vha vhe na vhukoni ha u beba vhaṅwe vhathu vho fhelelaho. Nga nṱhani ha zwenezwo, ḽifhasi ḽo vha ḽi tshi ḓo fheleledza ḽo vha paradiso yo ḓalaho vhathu vho fhelelaho vhe vha vha vha tshi ḓo vhusa zwipuka.—Gen. 1:27, 28.
3. (a) U itela u fhaṱutshedzwa nga Mudzimu, Adamu na Eva vho vha vha tshi fanela u ita mini, nahone ho itea mini? (b) Ndi mbudziso dzifhio dzine ra ḓo dzi ṱolisisa?
3 U itela uri vha wane phaṱhutshedzo dze a vha fulufhedzisa dzone, Adamu na Eva vho vha vha tshi fanela u thetshelesa Yehova na u ṱanganedza vhuvhusi hawe. (Gen. 2:15-17) Arali vho vha vha tshi dzula vha tshi fulufhedzea kha Mudzimu, vho vha vha tshi ḓo tendelwa u ita zwoṱhe zwe a livha uri vha zwi ite. Zwi ṱungufhadzaho ndi uri vho ṱuṱuwedzwa nga “ḽiṋowa ḽa kale na kale,” Sathane nahone vha tshinya phanḓa ha Mudzimu. (Nzumb. 12:9; Gen. 3:1-6) Honohu vhushandukwa ho kwama hani vhafumakadzi? Ndi zwifhio zwe vhafumakadzi vha fulufhedzeaho vha tshifhingani tsho fhiraho vha zwi ita? Ndi ngani vhafumakadzi vha musalauno vha Vhakriste vha tshi vhidzwa “mmbi khulwane”?—Ps. 68:11, NW.
4. Ndi nnyi we a hweswa vhuḓifhinduleli ha tshivhi tshe tsha itwa nga vhavhingani vha u thoma?
4 Musi Adamu a tshi vhidzwa uri a ṱalutshedze zwo itaho uri a vhe ḽishandukwa, o ḓiimelela a ri: “Musadzi uyu we wa nṋea uri a vhe na nṋe, ndi ene we a mpha muri uyo, nda mbo ḽa.” (Gen. 3:12) Adamu o kundelwa u ṱanganedza vhuḓifhinduleli hawe ha tshivhi nahone a dovha a lingedza na u pomoka mufumakadzi we Mudzimu a mu ṋea ene—na Muṋei wa lufuno! Adamu na Eva vho ita tshivhi, fhedzi Adamu o hweswa vhuḓifhinduleli ha vhukhakhi havho. Ndi ngazwo muapostola Paulo o ṅwala uri: “Tshivhi tsho dzhena shangoni nga muthu muthihi [Adamu] nahone tshivhi tsha ḓisa lufu.”—Vharoma 5:12.
5. U tendela ha Mudzimu uri vhathu vha bvele phanḓa vha tshi ḓivhusa lwa tshifhinganyana, zwo vha na mvelelo dzifhio?
5 Vhavhingani vha u thoma vho ṱuṱuwedzwa uri vha humbule uri a vha ṱoḓi Yehova uri a vhe Muvhusi wavho. Zwenezwo zwo takusa yeneyi mbudziso ya ndeme nga ha vhuvhusahoṱhe: Ndi nnyi ane a vha na ndugelo ya u vhusa? U itela u fhindula yeneyo mbudziso lwa tshoṱhe, Mudzimu o tendela vhathu vha tshi bvela phanḓa vha tshi ḓivhusa lwa tshifhinganyana. O vha a tshi zwi ḓivha uri hu ḓo itea zwithu zwine zwa ḓo ita uri vha vhone uri vhathu vha nga si kone u ḓivhusa. Lwa maḓana a miṅwaha, honoho vhuvhusi ho ita uri vhathu vha welwe nga khombo nnzhi. Ḓanani ḽa miṅwaha ḽo fhiraho, vhathu vha ṱoḓaho u vha 100 000 000 vho fa nndwani—nahone zwenezwi zwi katela vhanna, vhafumakadzi na vhana vha dzimilioni vha si na mulandu. Nga zwenezwo, vhuṱanzi vhu khou ḓi engedzea ha uri “munna hune a ya ha ḓi-isi na̗ u̗ kanda a khwaṱhisa.” (Yer. 10:23) U ṱhogomela zwenezwo zwi ri thusa uri ri ṱanganedze Yehova sa Muvhusi washu.—Vhalani Mirero 3:5, 6.
6. Kha mashango manzhi, vhafumakadzi vha farwa hani?
6 Vhanna na vhafumakadzi vho farwa nga nḓila ya tshiṱuhu kha ḽeneḽi shango ḽine ḽa khou langwa nga Sathane. (Muh. 8:9; 1 Yoh. 5:19) Dziṅwe nḓila dza tshiṱuhu ndi u tambudzwa ha vhafumakadzi. Shangoni ḽoṱhe, vhafumakadzi vha phesenthe dza 30 vho vhiga uri vho rwiwa nga vhafarisi vhavho. Kha maṅwe mashango vhanna vha dzhielwa nṱha u fhira vhafumakadzi, ngauri hu humbulwa uri vha ḓo bvela phanḓa vha tshi andisa lushaka na u ṱhogomela vhabebi vhavho vha re vhalala na vhomakhulu wavho. Kha maṅwe mashango, vhasidzana vha dzhiiwa vhe si vha ndeme, nahone vhabebi vha reḓula thumbu nnzhi dza vhasidzana u fhira dza vhatukana.
7. Ndi mathomo afhio e Mudzimu a a ṋea munna na mufumakadzi?
7 Ndi ngoho uri Mudzimu ha takaleli u sa farwa zwavhuḓi ha vhafumakadzi. U fara vhafumakadzi zwavhuḓi nahone u a vha ṱhonifha. Nḓila ine Yehova a fara ngayo vhafumakadzi i sumbedza uri Eva o sikwa o fhelela nahone e si na pfaneleo dzine dza mu ita uri a vhe phuli, fhedzi a vhe muthusi wavhuḓi wa Adamu. Tshenetsho ndi tshiṅwe tsha tshiitisi tshe tsha ita uri nga ḓuvha ḽa vhurathi Mudzimu a ‘lavhelese zwoṱhe zwe a ita a wana zwo naka nga ngoho.’ (Gen. 1:31) Vhukuma, “zwoṱhe” zwe Yehova a zwi ita zwo vha zwo “naka nga ngoho.” O ṋea munna na mufumakadzi mathomo avhuḓi!
8. (a) Ṱalusani nḓila ye vhathu vha ḓifara ngayo nga u tou angaredza. (b) Kha ḓivhazwakale yoṱhe ya vhathu, Mudzimu o tonda vhafhio?
8 Nga u tou angaredza, vhuḓifari ha vhanna na vhafumakadzi ho tshinyala nga murahu ha vhushandukwa ha ngei Edeni nahone ḓanani ḽa miṅwaha ḽo fhiraho, ho ṋaṋa u tshinyala u fhira naho hu lini. Bivhili yo amba hu tshee nga phanḓa uri hu ḓo vha na vhuḓifari vhu si havhuḓi “maḓuvhani a vhufhelo.” Vhukhakhi ha vhathu ho phaḓalala na shango ḽoṱhe nahone zwenezwi zwi sumbedza uri ri “zwifhinga[ni] zwi lemelaho.” (2 Tim. 3:1-5) Naho zwo ralo, kha ḓivhazwakale yoṱhe ya vhathu ‘Muṋe washu Yehova’ o tonda vhanna na vhafumakadzi vhe vha mu fulufhela, vhe vha thetshelesa milayo yawe na u ḓiṱukufhadza khae sa Muvhusi wavho.—Vhalani Psalme ya 71:5.
9. Ndi vhathu vhangana vhe vha ponyoka Maḓi Mahulu, nahone ndi ngani?
9 Musi Mudzimu a tshi fhelisa shango ḽivhi ḽa kale nga Maḓi Mahulu a misini ya Noaxe, ho ponyoka vhathu vha si gathi. Arali vharathu na khaladzi dza Noaxe vho vha vha kha ḓi tshila nga tshenetsho tshifhinga, na vhone vho vhulahwa nga maḓi mahulu. (Gen. 5:30) Fhedzi tshivhalo tsha vhafumakadzi vhe vha ponyoka Maḓi Mahulu tshi eḓana na tsha vhanna. Ho ponyoka Noaxe, mufumakadzi wawe, vharwa vhawe vhararu na vhafumakadzi vhavho. Vho tshidzwa ngauri vho vha vha tshi ofha Mudzimu nahone vho ita zwine a zwi funa. Ṋamusi, vhathu vha dzibilioni vhane vha khou tshila vha bva kha vhenevho vhathu vha malo vhe vha tikedzwa nga Yehova.—Gen. 7:7; 1 Pet. 3:20.
10. Ndi ngani vhafumakadzi vha ofhaho Mudzimu vha vhasimulalushaka vha fulufhedzeaho vho tikedzwa nga Yehova?
10 Nga murahu ha miṅwaha, vhafumakadzi vha ofhaho Mudzimu vha vhasimulalushaka vha fulufhedzeaho na vhone vho tikedzwa nga Mudzimu. Vho vha vha tshi ḓo vha vha songo tikedzwa arali vho vha vha tshi dzulela u gungula nga ha vhutshilo havho. (Yuda 16) Sara, mufumakadzi a ṱhonifheaho wa Abrahamu ho ngo vhuya a gungula musi vha tshi ṱutshela haya havhuḓi ha Uri nahone vha vha vhadzulapo vha tshifhinganyana, vha tshi dzula madenndeni kha ḽiṅwe shango. Nṱhani hazwo, “Sara o thetshelesa Abrahamu, a mu vhidza murena.” (1 Pet. 3:6) Dovhani ni ṱhogomele na Rebeka, we a vha tshifhiwa tshi bvaho ha Yehova nahone a vha mufumakadzi wavhuḓi. Ndi ngazwo munna wawe Isaka o mu “funa . . . nga zwenezwo, a si tsha lilela mme-awe.” (Gen. 24:67) Ri takala lungafhani ṋamusi uri vhukati hashu ri na vhafumakadzi vha ofhaho Mudzimu vha ngaho Sara na Rebeka!
11. Vhaheberu vhavhili vha vhabebisi vho vha hani na tshivhindi?
11 Musi Vhaisiraele vhe dziphuli ngei Egipita, vho engedzea vha vha vhanzhi nahone Farao a laedza uri vhana vhoṱhe vha vhatukana vha Vhaheberu vha vhulahwe musi vha tshi tou bebwa. Naho zwo ralo, ṱhogomelani vhabebisi vha Vhaheberu Sifira na Phua, vhane zwa vhonala u nga vho vha vho ingamela mushumo wa u bebisa. Ngauri vho vha vha tshi ofha Yehova nga nḓila khulwane, vho hana nga tshivhindi u vhulaha dzitshetshe. Nga zwenezwo, a vha lambedza nga miṱa.—Ek. 1:15-21.
12. Ndi mini zwe zwa vha zwi tshi swayea nga ha Debora na Yaele?
12 Misini ya vhahaṱuli vha Isiraele, muṅwe muporofita wa mufumakadzi ane a pfi Debora o tikedzwa nga Mudzimu. O ṱuṱuwedza Muhaṱuli Baraka nahone a thusa Vhaisiraele uri vha bve nga fhasi ha mutsiko, fhedzi o dzula o amba uri vhugala ha u kunda Vhakanana a vhu nga ḓo ya kha Baraka. Nṱhani hazwo, Mudzimu o vha a tshi ḓo vhea khosi Sisera mmbi ya Vhakanana “zwanḓani zwa musadzi.” Zwenezwo ndi zwe zwa itea musi Yaele, mufumakadzi ane a si vhe Muisiraele, a tshi vhulaha Sisera.—Vhahaṱ. 4:4-9, 17-22.
13. Bivhili i ri vhudza mini nga ha Abigaili?
13 Abigaili o vha e mufumakadzi a swayeaho we a tshila ḓanani ḽa vhu-11 ḽa miṅwaha B.C.E. O vha e na ṱhalukanyo, fhedzi munna wawe Nabali o vha e na vhuhali, a sa thusi nga tshithu nahone e tsilu. (1 Sam. 25:2, 3, 25) Davida na vhanna vhawe vho tsireledza thundu dza Nabali lwa tshifhinganyana, fhedzi musi vha tshi mu humbela zwiḽiwa, “a vha halifhela” nahone a si vha ṋee tshithu. Zwenezwi zwo sinyusa vhukuma Davida lwe a humbula u vhulaha Nabali na vhanna vhawe. Musi Abigaili a tshi pfa zwenezwo, a ṋea Davida na vhanna vhawe zwiḽiwa na zwinwiwa u itela u thivhela u shululwa ha malofha. (1 Sam. 25:8-18) Nga murahu, Davida a mu vhudza uri: “Nga hu rendiwe Yehova we a U ruma wa ṱangana na nṋe ṋamusi.” (1 Sam. 25:32) Musi Nabali o no fa, Davida a vhinga Abigaili.—1 Sam. 25:37-42.
14. Vhananyana vha Salumu vho shela mulenzhe kha mushumo ufhio, nahone vhafumakadzi vha Vhakriste vha khou ita hani zwi fanaho ṋamusi?
14 Ho fa vhanna, vhafumakadzi na vhana vhanzhi musi mmbi ya Babele i tshi fhelisa muḓi wa Yerusalema na thembele yawo nga 607 B.C.E. Mitsheṱo ya wonoyo muḓi yo fhaṱululwa nga 455 B.C.E. nahone ndi Nehemia we a vha a tshi khou ingamela wonoyo mushumo. Vhaṅwe vhe vha shela mulenzhe kha u fhaṱulula mutsheṱo ndi vhananyana vha Salumu, mukoma wa iṅwe thungo ya muḓi wa Yerusalema. (Neh. 3:12) Vho ita mushumo wa vhuimo ha fhasi nga u ḓifunela. Ri takala vhukuma u vhona vhafumakadzi vhanzhi vha Vhakriste vhane vha tikedza mishumo ya u fhaṱa ya lwa ṱaḓulu nga nḓila dzo fhamba-fhambanaho ṋamusi!
15. Ndi ndugelo ifhio ye Mudzimu a i ṋea mufumakadzi ane a pfi Maria?
15 Nga phanḓa na tshifhingani tsha ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha C.E., Yehova o fhaṱutshedza vhafumakadzi vhanzhi nga ndugelo dzavhuḓi. Muṅwe wavho o vha e musidzana Maria. Musi o fulufhedzisana na Yosefa, o vhifha muvhilini nga lwa vhuṱolo nga muya mukhethwa. Ndi ngani Mudzimu o mu khetha uri a vhe mme a Yesu? A zwi timatimisi uri o vha e na pfaneleo dza lwa muya dzine dza ṱoḓea u itela u alusa murwa wawe o fhelelaho u swika a tshi vha muhulwane. Yo vha ndugelo khulwane lungafhani u vha mme a munna muhulwane u fhira vhoṱhe vhe vha vhuya vha tshila kha ḽifhasi!—Mat. 1:18-25.
16. Ṋeani tsumbo ine ya sumbedza nḓila ine Yesu a dzhia ngayo vhafumakadzi.
16 Yesu o vha a tshi fara vhafumakadzi nga vhuthu vhuhulu. Sa tsumbo, ṱhogomela mufumakadzi we a vha e na vhulwadze ha u shuluwa malofha lwa miṅwaha ya 12. Musi Yesu e vhukati ha gogo, onoyo mufumakadzi o ima murahu hawe nahone a kwama tshiambaro tshawe tsha nga nnḓa. Nṱhani ha u mu kaidza, Yesu o amba nae nga vhuthu a ri: “Ṅwana’nga, lutendo lwau lwo u fhodza. Ṱuwa nga mulalo, nahone u fhole vhulwadze hau.”—Marko 5:25-34.
17. Ndi tshiitea tshifhio tsha vhuṱolo tshe tsha itea nga Pentekoste ya 33 C.E.?
17 Vhaṅwe vhafumakadzi vhe vha vha vhe vhafunziwa vha Yesu vho ṱhogomela Yesu na vhaapostola vhawe. (Luka 8:1-3) Nga Pentekoste ya 33 C.E., vhanna na vhafumakadzi vha ṱoḓaho u vha 120 vho ṱanganedza muya wa Mudzimu nga nḓila yo khetheaho. (Vhalani Mishumo 2:1-4.) Honoho u shululwa ha muya mukhethwa ho dzula ho ambiwa Bivhilini: “[Nṋe Yehova] ndi ḓo shulula Muya wanga kha ṋama yoṱhe; vharwa vhaṋu na vhananyana vhaṋu vha ḓo porofita . . . Na kha vhalanda, vha vhanna na vha vhasadzi, ndi ḓo shulula Muya wanga.” (Yoele 2:28, 29) Kha tshenetsho tshiitea tsha vhuṱolo tshe tsha itea nga ḓuvha ḽa Pentekoste, Mudzimu o sumbedza uri o litsha u tikedza Vhaisiraele vha vhagunei nahone u vho tikedza “Isiraele wa Mudzimu,” o vhumbwaho nga vhanna na vhafumakadzi. (Vhagal. 3:28; 6:15, 16) Kha vhenevho vhafumakadzi vha Vhakriste vhe vha vha vha tshi ya vhuḓinḓani ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha, ho vha hu na vhananyana vhaṋa vha muevangeli Filipo.—Mish. 21:8, 9.
18, 19. (a) Malugana na vhurabeli ha ngoho, ndi ndugelo ifhio ye Mudzimu a i ṋea vhanna na vhafumakadzi? (b) Mupsalme o ri mini nga ha vhafumakadzi vhane vha ḓivhadza mafhungo maḓifha?
18 Mafheloni a vho-1800, vhanna na vhafumakadzi vha si gathi vho sumbedza dzangalelo ḽa vhukuma kha vhurabeli ha ngoho. Vho vha vhone vha u thoma kha vhane zwino vha khou shela mulenzhe kha u ḓadzisa vhuporofita ha maipfi a Yesu ane a ri: “Huno mafhungo maḓifha aya a Muvhuso a ḓo ḓivhadzwa ḽifhasini ḽoṱhe uri zwi vhe vhuṱanzi kha tshaka dzoṱhe, nga murahu ndi hone vhufhelo vhu tshi ḓo ḓa.”—Mat. 24:14.
19 Tshigwada tshiṱuku tsha Vhagudi vha Bivhili tsho engedzea tsha vha Ṱhanzi dza Yehova dzi ṱoḓaho u vha 8000 000 ṋamusi. Vhathu vha fhiraho 11 000 000 vha sumbedza dzangalelo kha Bivhili na kha mushumo washu nga u vha hone Tshihumbudzoni tsha lufu lwa Yesu ṅwaha muṅwe na muṅwe. Mashangoni manzhi, vhunzhi ha vhane vha vha hone Tshihumbudzoni ndi vhafumakadzi. Zwiṅwe hafhu, hu na vhafumakadzi vha fhiraho 1000 000 shangoni ḽoṱhe, vhane vha vha vhahuweleli vha Muvhuso vha tshifhinga tsho ḓalaho. Vhukuma, Mudzimu o ṋea vhafumakadzi vha fulufhedzeaho ndugelo ya u shela mulenzhe kha u ḓadzisa maipfi a mupsalme ane a ri: “Yehova u ṋea ndaela; vhafumakadzi vha ḓivhadzaho mafhungo maḓifha ndi mmbi khulwane.”—Ps. 68:11, NW.
20. Ndi thero dzifhio dzine ra nga dzi ṱolisisa?
20 Kha ino thero ri nga si kone u haseledza nga ha vhafumakadzi vhanzhi vha fulufhedzeaho vho ṅwalwaho Bivhilini. Fhedzi roṱhe ri nga vhala nga havho Ipfini ḽa Mudzimu na kha thero dzo gandiswaho kha khandiso dzashu. Sa tsumbo, ri nga elekanya nga ha u fulufhedzea ha Ruthe. (Ruthe 1:16, 17) U vhala bugu ya Bivhili ye ya irwa dzina ḽa Mufumakadzi Esitere na thero dzi ambaho nga hae, zwi nga khwaṱhisa lutendo lwashu. Ri nga vhuyelwa nga pfunzo dzi ngaho dzenedzo, dzine dza nga dzudzanyelwa Vhurabeli ha Muṱa ha nga madekwana. Arali ni tshi dzula ni noṱhe, ni nga ṱolisisa dzenedzo thero musi ni tshi ita pfunzo ya muthu nga eṱhe.
21. Vhafumakadzi vha ofhaho Mudzimu vho sumbedza hani u ḓiṋekedza kha Yehova zwifhingani zwi konḓaho?
21 A zwi timatimisi uri Yehova u fhaṱutshedza mushumo wa u huwelela wa vhafumakadzi vha Vhakriste nahone u a vha tikedza zwifhingani zwa milingo. Sa tsumbo, nga thuso yawe, vhafumakadzi vha ofhaho Mudzimu vho dzula vha tshi fulufhedzea nga fhasi ha muvhuso wa Vhanazi na Vhukomunisi musi vhunzhi havho vha tshi khou tambula nahone vhaṅwe vho fa nga nṱhani ha u fulufhedzea havho kha Mudzimu. (Mish. 5:29) U fana na zwifhingani zwa kale, ṋamusi vhahashu vha tshisadzini na vhaṅwe vhagwadameli ngavho vha tikedza vhuvhusahoṱhe ha Mudzimu. Nga maṅwe maipfi, u fana na Vhaisiraele vha zwifhingani zwa kale, Yehova u fara tshanḓa tshavho tsha u ḽa nahone a ri: “U songo ofha; a U farisaho ndi Nṋe.”—Yes. 41:10-13.
22. Ndi ndugelo dzifhio dze ra dzi lavhelela tshifhingani tshi ḓaho?
22 Tshifhingani tshi ḓaho, vhanna na vhafumakadzi vha ofhaho Mudzimu vha ḓo shandula ḽifhasi ḽa vha paradiso nahone vha ḓo thusa vhathu vho vuswaho vha dzimilioni u guda nga ha ndivho dza Yehova. U swika zwenezwo, hu sa londwi uri ri vhanna kana vhafumakadzi, kha ri dzhiele nṱha ndugelo ya u mu shumela ri “vhathihi.”—Tsef. 3:9.
“Ipfi ḽa Mudzimu ḽi a tshila nahone ḽi na maanḓa.”—VHAHEB. 4:12.
1, 2. Ndi mushumo ufhio we Yehova a u ṋea Mushe, nahone o mu khwaṱhisedza a ri mini?
NO VHA ni tshi nga ḓipfa hani arali no vha ni tshi fanela u ima phanḓa ha muvhusi muhulwane kha ḽifhasi nahone na ambela vhathu vha Yehova? Khamusi ni nga tshuwa, na ḓipfa ni sa fanelei nahone ni tshi nga kundelwa u ita nga u ralo. No vha ni tshi nga lugiselela hani zwine na ḓo zwi amba? Samusi ni muimeleli wa Mudzimu ramaanḓaoṱhe, ni nga ita hani uri maipfi aṋu a vhe na maanḓa?
2 Mushe o vha e kha vhuimo vhu fanaho na honoho. Yehova o vhudza onoyo ‘munna wa zwivhuya ngangoho, we a vha a tshi fhira vhathu vha shango ḽoṱhe nga zwivhuya’ uri a ye ha Farao u itela u phulusa vhathu vha Mudzimu vho tsikeledzeaho na vha re vhupulini ngei Egipita. (Num. 12:3) Samusi ri tshi ḓo zwi vhona, Farao o vha e munna wa lunyadzo na ane a ḓihudza. (Ek. 5:1, 2) Naho zwo ralo, Yehova o vha a tshi ṱoḓa uri Mushe a ambe na Farao uri a vhofholole phuli dzawe dzi fhiraho milioni uri dzi bve kha ḽeneḽo shango! Ndi ngazwo Mushe o vhudzisa Yehova uri: “Ndi nṋe nnyi ane nda kona u ya ha Farao, nda bvisa Vha-Isiraele kha ḽa Egipita?” Mushe a nga vha o ḓipfa a sa fanelei nahone e nga si kone u ita nga u ralo. Fhedzi Mudzimu o mu khwaṱhisedza uri u ḓo vha nae. Yehova o ri: “Nṋe ndi ḓo vha na iwe.”—Ek. 3:9-12.
3, 4. (a) Mushe o vha a tshi ofha mini? (b) Ndi kha vhuimo vhufhio vhune na nga ḓipfa u fana na Mushe?
3 Mushe o vha a tshi ofha mini? Zwi vhonala uri o vha a tshi khou ofha uri Farao a nga si dzhiele nṱha muimeleli wa vhukuma wa Yehova Mudzimu. Mushe o dovha a ofha uri vhathu vha lushaka lwa hawe a vha nga tendi uri o khethwa nga Yehova uri a vha bvise shangoni ḽa Egipita. Nga zwenezwo, Mushe o vhudza Yehova uri: “A vha nga tendi zwine nda amba; a vha nga mpfi. Vha ḓo ri: Yehova a wo ngo mu vhona.”—Ek. 3:15-18; 4:1.
4 Nḓila ye Yehova a fhindula ngayo Mushe na zwiitea zwe zwa tevhela, zwi nga gudisa muṅwe na muṅwe washu ngudo ya ndeme. Ndi ngoho uri khamusi ni nga si vhuye na ima phanḓa ha muvhusi wa shango. Fhedzi naa no no vhuya na wana zwi tshi ni konḓela u amba nga ha Mudzimu na Muvhuso wawe kha vhathu vho ḓoweleaho vhane na ṱangana navho ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe? Arali zwo ralo, ṱhogomelani zwine ra nga zwi guda kha zwe zwa tshenzhelwa nga Mushe.
5. Ndi mini zwe Yehova a zwi ṋea Mushe nahone zwenezwo zwo ita hani uri a si tsha ofha? (Sedzani tshifanyiso tsha u thoma.)
5 Musi Mushe a tshi amba uri u ofha uri vhathu vha nga si mu thetshelese, Mudzimu o mu lugiselela u sedzana na zwe a vha a tshi ḓo ṱangana nazwo. Mafhungo o ṅwalwaho kha Ekisodo a ri: “Yehova a amba [na Mushe] a ri: Ndi tshi’ni itsho tshe wa fara? A ri: Ndi lubaḓa. Yehova a ri: Lu pose fhasi. A lu posa fhasi, lwa vha ṋowa, ye Mushe a vhuya a i shavha. Yehova a vhudza Mushe a ri: Isa tshanḓa Ú i fare nga mutshila. A isa tshanḓa tshawe a i fara; ya mbo dovha ya vha lubaḓa tshanḓani tshawe. Ndi uri vha tende zwauri wo mbona, Nṋe Yehova.” (Ek. 4:2-5) Vhukuma, Mudzimu o ṋea Mushe zwithu zwe zwa vha zwi tshi ḓo khwaṱhisedza uri mulaedza wawe u bva ha Yehova. Tshithu tshe vhaṅwe vhathu vha tshi dzhia tshi lubaḓa fhedzi, tsho mbo ḓi tshila nga maanḓa a Mudzimu! Honoho vhuṱolo ho khwaṱhisedza maipfi a Mushe nahone ha sumbedza uri u khou tikedzwa nga Yehova! Nga zwenezwo, Yehova a mu vhudza uri: “Lubaḓa ulwo lu fare nga tshanḓa; ndi lwone lune wa ḓo ita maḓembe ngalwo.” (Ek. 4:17) Musi e na honoho vhuṱanzi ha maanḓa a Mudzimu tshanḓani tshawe, Mushe o vha a tshi nga bvela phanḓa e na tshivhindi u itela u imelela Mudzimu wa ngoho kha vhathu vhawe na phanḓa ha Farao.—Ek. 4:29-31; 7:8-13.
6. (a) Ri fanela u fara mini musi ri tshi huwelela, nahone ndi ngani? (b) Ṱalutshedzani uri ndi ngani ‘ipfi ḽa Mudzimu ḽi tshi tshila’ na nḓila ine ḽa vha na “maanḓa” ngayo.
6 Ri nga vhudziswa mbudziso i fanaho musi ri tshi ya u ḓivhadza mulaedza wa Bivhili kha vhaṅwe—“Ndi tshi’ni itsho tshe wa fara?” Kanzhi ri vha ro fara Bivhili, ro ḓiimisela u i shumisa. Naho vhaṅwe vha tshi dzhia Bivhili sa bugu zwayo, fhedzi Yehova u amba na riṋe a tshi shumisa Ipfi ḽawe ḽo hevhedzwaho. (2 Pet. 1:21) I na mafulufhedziso a Mudzimu nga ha zwithu zwine zwa ḓo itea nga fhasi ha vhuvhusi ha Muvhuso wawe. Ndi ngazwo muapostola Paulo o ṅwala uri: “Ipfi ḽa Mudzimu ḽi a tshila nahone ḽi na maanḓa.” (Vhalani Vhaheberu 4:12.) Mafulufhedziso a Yehova oṱhe ndi a ngoho, ha shanduki ngauri u dzula a tshi ita uri a ḓadzee. (Yes. 46:10; 55:11) Arali muthu a ṱhogomela zwenezwo nga ha Ipfi ḽa Yehova, zwine a zwi vhala Bivhilini zwi nga kwama vhutshilo hawe nga nḓila khulwane.
7. Ri nga fara hani ‘ipfi ḽa ngoho nga nḓila yo teaho’?
7 Vhukuma, Yehova o ri ṋea Ipfi ḽawe ḽi tshilaho, ḽine ra nga ḽi shumisa u sumbedza uri mulaedza washu ndi wa ngoho nahone u bva khae. Ndi ngazwo musi Paulo o no ṅwalela Vhaheberu, o ṱuṱuwedza mugudiswa wawe wa muya Timotheo uri a ‘ite zwoṱhe zwi re maanḓani awe u itela u fara ipfi ḽa ngoho nga nḓila yo teaho.’ (2 Tim. 2:15) Ri nga shumisa hani nyeletshedzo ya Paulo? Nga u vhalela nṱha maṅwalo o khethwaho zwavhuḓi ane a nga kwama mbilu dza vhane vha ḓo ri thetshelesa. Zwibammbiri zwe zwa bviswa nga 2013 zwo itelwa u ri thusa u ita nga u ralo.
8. Ndi mini zwe muṅwe mulavhelesi wa tshumelo a zwi amba nga ha zwibammbiri?
8 Zwibammbiri zwoṱhe zwiswa zwo itwa nga nḓila i fanaho. Nga zwenezwo, arali ra guda u shumisa tshithihi ri nga kona u zwi shumisa zwoṱhe. Naa zwo leluwa u zwi shumisa? Muṅwe mulavhelesi wa tshumelo wa ngei Hawaii, U.S.A., o ṅwala uri: “Ro vha ri sa zwi ḓivhi uri zwenezwi zwishumiswa zwiswa zwi ḓo shuma zwavhuḓi kha mushumo wa nnḓu nga nnḓu na kha u huwelela khagala.” O wana uri zwenezwo zwibammbiri zwo ṅwalwa nga nḓila ine ya ṱuṱuwedza vhathu u aravha zwavhuḓi, nahone kanzhi zwi ita uri hu vhe na nyambedzano yavhuḓi. U vhona u nga zwenezwo zwi itiswa ngauri zwi na mbudziso na phindulo dzine muthu a nga dzi khetha nga phanḓa hatsho. Ṋemuḓi ha vhilaedziswi ngauri u ḓo ṋea phindulo yo khakheaho.
9, 10. (a) Zwibammbiri zwashu zwi ri ṱuṱuwedza hani u shumisa Bivhili? (b) Ndi zwifhio zwibammbiri zwe na wana zwi tshi vhuyedza musi ni tshi zwi shumisa nahone ndi ngani?
9 Tshibammbiri tshiṅwe na tshiṅwe tshi ri ṱuṱuwedza uri ri vhale luṅwalo lwo khethwaho zwavhuḓi. Sa tsumbo, sedzani tshibammbiri Naa Tshengelo I Ḓo Vhuya Ya Fhela? Hu sa londwi uri ṋemuḓi u fhindula yeneyo mbudziso nga “ee,” “hai,” kana “khamusi,” vulani nga ngomu nahone ni sa engedzi, ni ri “Hezwi ndi zwine Bivhili ya amba.” Nga murahu ha zwenezwo ni vhale Nzumbululo 21:3, 4.
10 Nga hu fanaho, musi ni tshi shumisa tshibammbiri Bivhili Ni I Dzhia Hani? ṋemuḓi a nga khetha phindulo iṅwe na iṅwe kha dzenedzo tharu dzi re nga phanḓa ha tshibammbiri. Vulani nga ngomu nahone ni ri: “Bivhili i ri, ‘Maṅwalo oṱhe o hevhedzwa nga Mudzimu.’” Ni nga dovha na ri: “Zwi re zwone ndi uri heyi ndimana a i fheleli henefha.” Nga murahu ni vule Bivhili yaṋu, nahone ni vhale ndimana yoṱhe kha 2 Timotheo 3:16, 17.
11, 12. (a) Ni nga shumisa hani zwibammbiri tsimuni? (b) Zwibammbiri zwi nga ni thusa hani u ita nyendo dza u vhuyelela?
11 Nḓila ine ṋemuḓi a ḓo aravha ngayo i ḓo ni thusa u khetha uri ni tea u vhala na u haseledza zwithu zwingafhani kha tshibammbiri. Naho zwo ralo, nga nnḓa ha u ṋea vhathu zwibammbiri, ni ḓo wana tshibuli tsha u vha vhalela Ipfi ḽa Mudzimu—naho na nga vhala ndimana nthihi kana mbili kha lwendo lwa u thoma. Nga murahu, ni nga bvela phanḓa na nyambedzano.
12 Nga murahu ha tshibammbiri tshiṅwe na tshiṅwe hu na mbudziso nga fhasi ha tshiṱoho tshine tsha ri “Zwine Na Nga Ḓivhudzisa Zwone” na maṅwalo ane a nga haseledzwa musi ni tshi vhuyelela. Kha tshibammbiri Ni Vhona U Nga Vhumatshelo Vhu Ḓo Vha Hani? ni nga vhudzisa mbudziso i tevhelaho musi ni tshi vhuyelela: “Mudzimu u ḓo shandula hani shango ḽashu uri ḽi vhe khwine?” Ho redzwa Mateo 6:9, 10 na Daniele 2:44. Kha tshibammbiri Naa Vhafu Vha Nga Dovha Vha Tshila Zwa Vhukuma? hu na mbudziso ine ya ri: “Ndi ngani ri tshi vha vhalala ra fa?” Ho redzwa Genesi 3:17-19 na Vharoma 5:12.
13. Ṱalutshedzani nḓila ine na nga shumisa ngayo zwibammbiri u itela u thoma pfunzo dza Bivhili.
13 Shumisani zwibammbiri u itela u thoma pfunzo dza Bivhili. Musi muthu a tshi sikena QR khoudu i re nga murahu ha tshibammbiri, u ḓo livhiswa kha zwithu zwi re kha Web site yashu zwine zwa nga mu ṱuṱuwedza u guda Bivhili. Zwibammbiri zwi dovha zwa ombedzela bugwana Mafhungo Maḓifha A Bvaho Ha Mudzimu! nahone zwi ri livhisa kha zwine ra zwi guda. Sa tsumbo, tshibammbiri Ndi Nnyi Ane A Langa Shango Zwa Vhukuma? tshi ri livhisa kha ngudo 5 ya yeneyo bugwana. Tshibammbiri Ndi Ifhio Khoṋololo Ya Vhutshilo Ha Muṱa Vhu Takadzaho? tshi ri livhisa kha ngudo 9. Arali na shumisa zwibammbiri nga nḓila yo teaho, ni ḓo vha ni tshi khou tevhela nḓila yavhuḓi ya u shumisa Bivhili musi ni tshi dalela muthu lwa u thoma na musi ni tshi vhuyelela. Zwenezwo zwi ḓo ita uri ni kone u thoma pfunzo nnzhi dza Bivhili. Ndi mini zwine na nga dovha na zwi ita u itela u shumisa Ipfi ḽa Mudzimu zwavhuḓi vhuḓinḓani haṋu?
14, 15. Ni nga edzisa hani mavhonele a Paulo vhuḓinḓani?
14 Paulo o vha e na lutamo luhulwane lwa u amba na “vhanzhi nga hune zwa nga konadzea ngaho” vhuḓinḓani hawe. (Vhalani 1 Vhakorinta 9:19-23.) Ṱhogomelani uri Paulo o vha a tshi fulufhela u ‘kunga Vhayuda, u kunga vha re fhasi ha mulayo, u kunga vha si na mulayo na u kunga vha shayaho nungo.’ Ee, o vha a tshi ṱoḓa u swikelela “vhathu vha mifuda yoṱhe, uri [a] tshidze vhaṅwe nga hune zwa nga konadzea ngaho.” (Mish. 20:21) Ri nga edzisa hani mavhonele a Paulo musi ri tshi lugiselela u huwelela ngoho kha “vhathu vha mifuda yoṱhe” tsimuni yashu?—1 Tim. 2:3, 4.
15 Ṅwedzi muṅwe na muṅwe, Vhuḓinḓa Hashu Ha Muvhuso vhu na nyeletshedzo dzine ra nga dzi shumisa. Dzi lingedzeni. Arali dziṅwe thero dzi sa kwami vhathu vha tsimuni ya vhoiwe, shumisani maambele ane a ḓo vusa dzangalelo ḽavho. Humbulani nga ha vhupo vhune na dzula khaho, nga ha vhaṅwe vhathu vhane vha dzula henefho na nga ha zwine zwa vha vhilaedzisa vhukuma. Nga murahu ha zwenezwo, humbulani nga ha luṅwalo lune lwa tshimbidzana na zwishaiwa zwavho. Muṅwe mulavhelesi wa ḽiisela o amba zwi tevhelaho nga ha nḓila ye ene na mufumakadzi wawe vha livhisa ngayo ṱhogomelo kha Bivhili: “Vhoṋemuḓi vhanzhi vha a ri tendela u vhala ndimana nthihi arali ra pfufhifhadza mulaedza washu nahone ra rwa kha ngoma. Nga murahu ha u lumelisa nga nḓila yo ḓoweleaho ro vula Bivhili, ri mbo ḓi vhala luṅwalo.” Kha phara dzi tevhelaho, ṱhogomelani zwiṅwe zwiṱoho, dzimbudziso na maṅwalo zwine na nga zwi lingedza tsimuni ya vhoiwe.
16. Ṱalutshedzani nḓila ine Yesaya 14:7 ya nga shumiswa ngayo vhuḓinḓani.
16 Arali ni tshi dzula fhethu hune kanzhi ha si vhe na mulalo, ni nga vhudzisa ṋemuḓi uri: “Naa ni vhona u nga izwi zwi nga vha ṱhoho dza mafhungo a ḓuvha: ‘Shango ḽoṱhe ḽo lala, ḽo rula, ḽi ṱahisa mifhululu’? Ndi zwine Bivhili ya zwi amba kha Yesaya 14:7. Zwi re zwone ndi uri Bivhili i na mafulufhedziso manzhi a Mudzimu nga ha zwifhinga zwine ha ḓo vha na mulalo tshifhingani tshi ḓaho.” Nga murahu ni humbele u vhala ḽiṅwe ḽa mafulufhedziso Bivhilini.
17. Ni nga shumisa hani Mateo 5:3 kha nyambedzano?
17 Naa zwi a konḓa uri vhanna vhanzhi tsimuni ya vhoiwe vha wane mishumo u itela u ṱunḓela miṱa yavho? Arali zwo ralo, ni nga thoma nyambedzano nga u vhudzisa uri: “Munna u fanela u hola tshelede nngafhani u itela uri muṱa wawe u takale?” Musi o no fhindula, ni nga amba uri: “Vhanna vhanzhi vha hola tshelede nnzhi u fhira yeneyo, fhedzi miṱa yavho a yo ngo takala. Nga zwenezwo, ndi mini zwine zwa ṱoḓea zwa vhukuma?” Nga murahu ni vhale Mateo 5:3 nahone ni humbele pfunzo ya Bivhili.
18. Ri nga shumisa hani Yeremia 29:11 u itela u khuthadza vhaṅwe?
18 Naa vhathu vha hune na dzula hone vha kha ḓi tou bva u welwa nga makhaulambilu? Ni nga thoma nyambedzano yaṋu nga uri: “Ndo ḓa fhano u itela u ni khuthadza. (Vhalani Yeremia 29:11.) Naa no ṱhogomela zwithu zwiraru zwine Mudzimu a zwi ṱoḓa kha riṋe? ‘Mulalo,’ ‘vhumatshelo,’ na ‘fulufhelo.’ Naa a zwi takadzi u ḓivha uri u ṱoḓa ri tshi vha na vhutshilo havhuḓi? Fhedzi zwenezwo zwi nga konadzea hani?” Nga murahu ni livhise ṱhogomelo kha ngudo yo teaho i re kha bugwana Mafhungo Maḓifha.
19. Ṱalutshedzani nḓila ine Nzumbululo 14:6, 7 ya nga shumiswa ngayo musi ri tshi amba na vhathu vhane vha dzhena kereke.
19 Naa ni dzula fhethu hune vhathu vha vha na dzangalelo kha vhurereli? Arali zwo ralo, ni nga thoma nyambedzano nga u vhudzisa uri: “Arali muruṅwa a amba na inwi, ni nga mu thetshelesa? (Vhalani Nzumbululo 14:6, 7.) Samusi onoyo muruṅwa a tshi ri ‘ofhani Mudzimu,’ naa zwi ḓo vha zwi si zwa ndeme u ḓivha uri u khou amba nga Mudzimu ufhio? Muruṅwa u ri ṋea luvhonela musi a tshi ri ndi ‘we a sika ḽiṱaḓulu na ḽifhasi.’ Ndi nnyi onoyo?” Nga zwenezwo ni vhale Psalme ya 124:8, ine ya ri: “U tshidzwa hashu hu dzinani ḽa Yehova Mu-sika-ḽiṱaḓulu na shango.” Nga murahu ni humbele u mu ṱalutshedza zwo engedzeaho nga ha Yehova Mudzimu.
20. (a) Mirero 30:4 i nga thusa hani muṅwe muthu u ḓivha dzina ḽa Mudzimu? (b) Naa hu na luṅwalo lune na lu shumisa, lune lwa ita uri hu vhe na mvelelo dzavhuḓi?
20 Ni nga thoma nyambedzano na muthu muswa nga uri: “Ndi khou humbela u ni vhalela luṅwalo lune lwa vhudzisa mbudziso ya ndeme vhukuma. (Vhalani Mirero 30:4.) A hu na muthu ane a nga ita zwenezwi, lu tea u vha lu tshi khou amba nga ha Musiki washu.* Ri nga ḓivha hani dzina ḽawe? Ndi nga takalela u ni sumbedza ḽone Bivhilini.”
21, 22. (a) Luṅwalo lwo khethwaho zwavhuḓi lu nga shandula hani vhutshilo ha muthu? (b) No ḓiimisela u ita mini samusi ni tshi khou bvela phanḓa vhuḓinḓani haṋu?
21 Ni ḓo mangadzwa nga nḓila ine vhathu vha ḓo aravha ngayo arali na shumisa luṅwalo lwo khethwaho zwavhuḓi. Sa tsumbo, Ṱhanzi mbili dza ngei Australia dzo swika dza khokhonya muḓini wa muṅwe mufumakadzi. Muṅwe wavho a vhudzisa uri: “Ni a ḓivha dzina ḽa Mudzimu?” nahone a vhala luṅwalo luthihi—Psalme ya 83:18. Onoyo mufumakadzi o ri: “Zwo mmangadza vhukuma! Musi vho no ṱuwa, ndo reila khilomithara dza 56 u ya vhengeleni ḽa dzibugu u itela u sedza dziṅwe ṱhalutshedzelo dza Bivhili nahone nda sedza ḽeneḽo dzina kha ṱhalusamaipfi. Musi ndo no tenda uri dzina ḽa Mudzimu ndi Yehova, ndo ḓivhudzisa uri ndi zwifhio zwiṅwe zwine ndi si zwi ḓivhe.” Nga murahu ha zwenezwo, ene na munna we a vha a tshi ḓo vhingana nae vho thoma u guda Bivhili, nahone nga murahu vha lovhedzwa.
22 Ipfi ḽa Mudzimu ḽi shandula vhutshilo ha vhane vha ḽi vhala nahone ḽa ita uri vha vhe na lutendo kha mafulufhedziso a Yehova. (Vhalani 1 Vhathesalonika 2:13.) Mulaedza u re Bivhilini u na maanḓa vhukuma u fhira zwine ra nga zwi amba u itela u swikela mbilu ya muṅwe muthu. Ndi ngazwo ri tshi fanela u shumisa Ipfi ḽa Mudzimu musi ri tshi wana tshibuli tshiṅwe na tshiṅwe. Ḽi a tshila!
^ par. 20 Sedzani “Mbudziso Dzi Bvaho Ha Vhavhali” kha Tshiingamo (nga Luisimane) tsha ḽa 15 July, 1987, siaṱari 31.
“Sendelani tsini ha Mudzimu, na ene u ḓo sendela tsini haṋu.”—YAK. 4:8.
1. Vhathu vha ṱoḓa mini, nahone ndi nnyi ane a nga fusha zwenezwo?
VHATHU vha ṱoḓa u ḓipfa vhe tsini-tsini na vhaṅwe. Hu ambiwa uri vhathu vha na “vhushaka ha tsini musi vha tshi funana vhukuma nahone vha tshi ḓivhana zwavhuḓi.” Nga lwa dzulele, ri a takala musi ri na vhushaka havhuḓi na miṱa na khonani dzine dza ri funa, u ri dzhiela nṱha na u ri pfesesa. Naho zwo ralo, muthu ane ra fanela u vha na vhushaka ha tsini nae u fhira vhathu vhoṱhe ndi Muvhumbi washu Muhulwane.—Muh. 12:1.
2. Yehova u ri fulufhedzisa mini, fhedzi ndi ngani vhathu vha sa tendi kha ḽeneḽo fulufhedziso?
2 Yehova u ri ṱuṱuwedza nga Ipfi ḽawe u ‘sendela tsini’ nae nahone u ri fulufhedzisa uri arali ra ita nga u ralo u ḓo ‘sendela tsini na riṋe.’ (Yak. 4:8) Zwenezwo zwi ṱuṱuwedza lungafhani! Naho zwo ralo, vhathu vha vhona u nga a zwi konadzei u tenda uri Mudzimu u ṱoḓa u vha tsini navho; vha vhona u nga a vha fanelei u amba nae kana u kule lune vha nga si kone u amba nae. Naa zwa vhukuma zwi a konadzea u sendela tsini na Yehova?
3. Ndi ngoho ifhio ine ra fanela u i ṱhogomela nga ha Yehova?
3 Ngoho ndi ya uri Yehova ha “kule na muṅwe na muṅwe washu” ane a mu ṱoḓa; zwi a konadzea u mu ḓivha. (Vhalani Mishumo 17:26, 27; Psalme ya 145:18.) Ndivho ya Mudzimu ndi ya uri na vhathu vha songo fhelelaho vha fanela u sendela tsini nae, nahone o dzula o ḓiimisela u vha ṱanganedza sa khonani dzawe dza tsini. (Yes. 41:8; 55:6) Nga nṱhani ha zwe a zwi tshenzhela, mupsalme o ṅwala zwi tevhelaho nga ha Yehova: “Iwe Mupfi wa dzithabelo, vhathu vhoṱhe vha ḓa ha Iwe. Wa mashudu ndi uyo we wa mu ta wa mu tendela u sendela.” (Ps. 65:2, 4) Mafhungo a Bivhilini malugana na Khosi Asa wa ngei Yuda a ri ṋea tsumbo ya muthu we a sendela tsini na Mudzimu nahone a ri sumbedza nḓila ye Yehova a aravha ngayo.*
4. Ndi tsumbo ifhio ye Khotsi Asa a i vhetshela vhathu vha Yuda?
4 Khosi Asa o fhisetshela vhurabeli ho kunaho, musi a tshi pandela vhadzia-vhupombwe na zwifanyiso zwa midzimu zwe zwa vha zwo ḓala shangoni ḽawe. (1 Dzikh. 15:9-13) Ngauri o vha e na mbofholowo ya u amba, o ṱuṱuwedza vhathu “uri vha ṱoḓe Yehova Mudzimu wa vho-khotsi-avho, vha tevhedze Mulayo na dzindaelá dzawe.” Yehova o fhaṱutshedza miṅwaha ya fumi ya u thoma ya vhuvhusi ha Asa nga u ita uri hu vhe na mulalo vhukuma. Nahone Asa o khoḓa nnyi nge ha vha na wonoyo mulalo? O vhudza vhathu uri: “Shango ḽi tshee ḽo lala nga u’ ra ṱoḓa Yehova Mudzimu washu. Ro mu ṱoḓa, Ene a ri ṋea mulalo thungo dzoṱhe.” (2 Koron. 14:1-7) Ṱhogomela zwe zwa itea nga murahu.
5. Ndi vhuimo vhufhio he ha sumbedza uri Asa o ḓitika nga Mudzimu, nahone ho vha na mvelelo dzifhio?
5 Ḓivheeni vhuimoni ha Asa. Sera Mukushi o ya u lwa na Vhayuda e na mmbi i re na vhanna vha 1000 000, na goloi dza nndwa dza 300. (2 Koron. 14:8-10) No vha ni tshi ḓo ita mini musi mmbi khulwane nga u ralo i tshi khou ḓa muvhusoni waṋu? Vhoiwe ni na mmbi ya vhathu vha 580 000 fhedzi! Samusi yeneyo mmbi yo vha i tshi fhira yaṋu kavhili, naa no vha ni tshi ḓo ḓivhudzisa uri ndi ngani Mudzimu a tshi tendela zwenezwo zwithu zwi tshi itea? Naa no vha ni tshi ḓo lingedza u dzudzanya honoho vhuimo nga vhuṱali haṋu? Nḓila ye Asa a aravha ngayo yo sumbedza uri o vha e na vhushaka ha tsini na Yehova nahone o vha a tshi mu fulufhela. O mu vhidzelela nga u fhisea a ri: “Farisa riṋe, Yehova Mudzimu washu; ngauri ri fulufhedza Iwe, ro ḓa dzinani ḽau u lwa na haya magogo mangafha. Yehova Mudzimu washu ndi Iwe; muthu ha koni u lwa na Iwe.” Mudzimu o aravha hani khumbelo ya Asa i bvaho mbiluni? “Yehova a mbo rwa Vha-Kushi.” A hu na na muthihi kha maswina we a kunda yeneyo nndwa!—2 Koron. 14:11-13.
6. Ndi mini zwine ra fanela u zwi edzisa kha Asa?
6 Ndi mini zwe zwa ita uri Asa a fulufhele tshoṱhe vhulivhisi na tsireledzo zwa Mudzimu? Bivhili i amba uri Asa o “ita zwe Yehova a wana zwo luga” nahone “o vha a tshi nambatela Yehova.” (1 Dzikh. 15:11, 14) Na riṋe ri fanela u shumela Mudzimu nga mbilu yoṱhe. Ndi zwa ndeme u ita nga u ralo arali ri tshi ṱoḓa u ḓiphina nga vhushaka ha tsini nae zwino na tshifhingani tshi ḓaho. Ri livhuha lungafhani nge Yehova a dzhia vhukando u itela u ri sendedza tsini nae na u ri thusa u vha na vhushaka ha tsini nae na u dzula ri na honoho vhushaka! Ṱhogomelani nḓila mbili dze Mudzimu a ita nga u ralo.
7. (a) Ndi mini zwe Yehova a zwi ita u itela u ri sendedza tsini nae? (b) Ndi ifhio nḓila ya ndeme ine Mudzimu a ri sendedza ngayo tsini nae?
7 Yehova o sumbedza u funa vhathu nga u sika haya hashu ho nakaho kha ḽifhasi. U bvela phanḓa a tshi sumbedza uri u a ri funa nga u tikedza vhutshilo hashu nga u ri ṋea zwithu zwa ṋama. (Mish. 17:28; Nzumb. 4:11) Zwa ndeme vhukuma ndi uri Yehova u ri ṋea zwishaiwa zwa lwa muya. (Luka 12:42) U dovha a ri khwaṱhisedza uri u a ri thetshelesa musi ri tshi rabela. (1 Yoh. 5:14) Naho zwo ralo, iṅwe nḓila ya ndeme vhukuma ine Mudzimu a ri sendedza ngayo tsini nae na nḓila ine ra sendela ngayo khae ndi nga lufuno lune a ri sumbedza lwone nga tshirengululi. (Vhalani 1 Yohane 4:9, 10, 19.) Yehova o rumela “Murwa wawe mubebwa e eṱhe” kha ḽifhasi uri ri vhofhololwe kha tshivhi na lufu.—Yoh. 3:16.
8, 9. Yesu u ita mushumo ufhio kha ndivho ya Yehova?
8 Yehova o ita uri zwi konadzee uri na vhathu vhe vha tshila musi Kristo a sa athu u ḓa, vha vhuyelwe nga tshirengululi. U bva tshee Yehova a porofita nga ha Mutshidzi ane a ḓo tshidza vhathu, zwo vha zwi tshi fana na musi tshirengululi tshenetsho tsho no ṋekedzwa u ya nga mahumbulele awe, ngauri o vha a tshi zwi ḓivha uri ndivho yawe i ḓo ḓadzea. (Gen. 3:15) Nga murahu ha ḓana ḽa miṅwaha, muapostola Paulo o livhuha Mudzimu “nge vha vhofhololwa nga tshirengululi tsho lifhiwaho nga Kristo Yesu.” Paulo o dovha a ri: “Mudzimu o vha a tshi khou sumbedza u sa fhela mbilu na u hangwela zwivhi zwe zwa itwa kale.” (Vharoma 3:21-26) Yesu o ita mushumo wa ndeme vhukuma u itela uri ri sendele tsini na Mudzimu!
9 Ndi nga Yesu fhedzi hune vhathu vha ḓiṱukufhadzaho vha nga kona u ḓivha Yehova nahone vha vha na vhushaka ha tsini nae. Maṅwalo a ombedzela hani yeneyo ngoho? Paulo o ṅwala uri: “Mudzimu o ri sumbedza lufuno lwawe, ngauri musi ri tshi kha ḓi vha vhaitazwivhi, Kristo o ri fela.” (Vharoma 5:6-8) Tshiṱhavhelo tsha Yesu tshi rengululaho a tsho ngo lugiselelwa nga nṱhani ha uri ri a fanelea, fhedzi nga nṱhani ha uri ro funwa vhukuma. Yesu o ri: “A hu na muthu ane a nga ḓa kha nṋe arali a songo kokodzwa nga Khotsi we a nthuma.” Kha tshiṅwe tshiitea o ri: “A hu na ane a nga ḓa ha Khotsi a songo fhira kha nṋe.” (Yoh. 6:44; 14:6) Yehova u kokodza vhathu nga muya mukhethwa a tshi shumisa Yesu nahone u vha thusa uri vha dzule lufunoni lwawe uri vha wane vhutshilo vhu sa fheli. (Vhalani Yuda 20, 21.) Ṱhogomelani iṅwe nḓila ine Yehova a ri kokodzela ngayo tsini nae.
10. Ndi mini zwine Bivhili ya ri funza zwone zwine zwa ri thusa u sendela tsini-tsini na Mudzimu?
10 U swika zwino kha ino thero, ro redza maṅwalo a bvaho kha bugu dza Bivhili dza 14 dzo fhamba-fhambanaho. Arali ro vha ri si na Bivhili, ro vha ri tshi ḓo zwi ḓivha hani uri ri nga sendela tsini na Musiki washu? Arali ro vha ri si nayo, ro vha ri tshi nga guda hani nga ha tshirengululi na u kokodzwa nga Yehova a tshi shumisa Yesu? Yehova o ita uri hu ṅwalwe Bivhili, ine ya ri dzumbululela vhumuthu hawe vhu kungaho u katela na ndivho dzawe khulwane a tshi shumisa muya wawe. Sa tsumbo, kha Ekisodo 34:6, 7, Yehova o ḓiṱalusa kha Mushe sa “Mudzimu wa khathutshelo na wa vhuthu, wa u sa fhela mbilu, wa vhuhwavho vhuhulu na u fulufhedzea, ane vha maḓana na maḓana a vha ita nga tshilidzi, ane a hangwela vhatshinyi na vhapambuwi na vha-ita-zwivhi.” Ndi nnyi ane a nga si sendele tsini na muthu o raloho? Yehova u a zwi ḓivha uri musi ri tshi guda zwinzhi nga hae Bivhilini, u ḓo vha wa vhukuma kha riṋe nahone ri ḓo ḓipfa ri tsini nae.
11. Ndi ngani ri tshi tea u lwela u guda nga ha pfaneleo dza Mudzimu na nḓila dzawe? (Sedzani tshifanyiso tsha u thoma.)
11 Musi marangaphanḓa a bugu Sendelani Tsini Na Yehova a tshi ṱalutshedza nḓila ine ra nga vha ngayo na vhushaka na Mudzimu, a ri: “Vhukonani vhuṅwe na vhuṅwe vhune ra vhu vhumba, vhu thoma nga u ḓivha muthu, u tama na u dzhiela nṱha pfaneleo dzawe dzo khetheaho. Ngauralo, ri fanela u thoma nga u guda pfaneleo na nḓila dza Mudzimu, samusi zwo dzumbululwa Bivhilini.” Nga zwenezwo, ri livhuha lungafhani uri Yehova o ita uri hu ṅwalwe Ipfi ḽine vhathu vha kona u ḽi pfesesa!
12. Ndi ngani Yehova o shumisa vhathu u ṅwala Bivhili?
12 Yehova o vha a tshi nga vha o shumisa vharuṅwa u ṅwala Maṅwalo. Zwi re zwone ndi uri vha na dzangalelo ḽihulwane kha riṋe na zwine ra zwi ita. (1 Petro 1:12) A zwi timatimisi uri vharuṅwa vho vha vha tshi ḓo ṅwalela vhathu mulaedza wa Mudzimu. Fhedzi naa vho vha vha tshi ḓo vhona zwithu nga nḓila ine vhathu vha zwi vhona ngayo? Naa vho vha vha tshi ḓo kona u pfesesa zwishaiwa zwashu, vhushayanungo na zwiṱuṱuwedzi zwashu? Hai, Yehova o vha a tshi zwi ḓivha uri vharuṅwa a vha fani na riṋe. Musi a tshi shumisa vhathu uri vha ṅwale Bivhili, Yehova o ita uri ri kone u i pfesesa. Ri kona u pfesesa mahumbulele na maḓipfele a vhaṅwali vha Bivhili na vhaṅwe vhathu vho ambiwaho Maṅwaloni. Ri kona u pfesesa u nyabwa havho, u timatima, nyofho na u sa fhelela havho u katela na madakalo na u bvelela havho. U fana na muporofita Elia, vhaṅwali vhoṱhe vha Bivhili vha na “maḓipfele a fanaho na ashu.”—Yak. 5:17.
13. Thabelo ya Yona i kwama hani mbilu yaṋu?
13 Sa tsumbo, muruṅwa o vha a sa ḓo kona u ṅwala nga ho fhelelaho nḓila ye Yona a ḓipfa ngayo musi onoyo muporofita a tshi shavha mushumo we Mudzimu a mu ṋea wone. Zwi takadza lungafhani u ḓivha uri Yehova o shumisa Yona u ṅwala enea mafhungo u katela na nḓila ye a rabela ngayo Mudzimu zwi tshi bva mbiluni musi e dzivhani ḽa lwanzhe! Yona o ri: “Mbilu yanga yó no tou ṱovhowa, nda mbo elelwa Yehova.”—Yona 1:3, 10; 2:1-9.
14. Ndi ngani ni tshi nga pfesesa zwe Yesaya a zwi ṅwala nga ha ene muṋe?
14 Dovhani ni ṱhogomele zwe Yehova a vhudza Yesaya uri a zwi ṅwale nga ha ene muṋe. Nga murahu ha u vhona bono ḽa vhugala ha Mudzimu, onoyo muporofita o ṱuṱuwedzea u ṅwala zwi tevhelaho nga ha u vha hawe na tshivhi: “Yowee, ndi a lovha, ngauri nṋe ndi̗ muthu wa milomo ya dzitshikha. Thovhele Yehova wa Mavhuthu ndo mu vhona nga maṱo anga.” (Yes. 6:5) Ndi ufhio muruṅwa we a vha a tshi nga ṱuṱuwedzea u ṅwala eneo maipfi? Fhedzi Yesaya o zwi kona na riṋe ri nga kona u pfesesa nḓila ye a vha a tshi ḓipfa ngayo.
15, 16. (a) Ndi ngani ri tshi pfesesa nḓila ine vhathu vha ḓipfa ngayo? Ṋeani tsumbo. (b) Ndi mini zwine zwa ḓo ri thusa u sendela tsini-tsini na Yehova?
15 Naa vharuṅwa vho vha vha tshi nga kona u amba uri a vha ‘fanelei,’ samusi Yakobo o amba nga u ralo kana uri ndi ‘vhaitazwivhi’ samusi Petro o ḓipfa nga yeneyo nḓila? (Gen. 32:11; Luka 5:8) Naa vho vha vha tshi ḓo vha vho ‘ofha’ u fana na vhafunziwa vha Yesu kana naa vharuṅwa vho lugaho vho vha vha tshi fanela u vha na “tshivhindi” musi vha tshi tovholelwa u huwelela mafhungo maḓifha, u fana na Paulo na vhaṅwe? (Yoh. 6:19; 1 Vhathes. 2:2) Hai, vharuṅwa vho fhelela kha tshiṅwe na tshiṅwe nahone vha na maanḓa u fhira vhathu. Naho zwo ralo, musi vhathu vha songo fhelelaho vha tshi amba nga ha eneo maḓipfele, nga u ṱavhanya ri a kona u pfesesa nḓila ine vha ḓipfa ngayo ngauri na riṋe ri fana navho. Musi ri tshi vhala Ipfi ḽa Mudzimu, vhukuma ri nga ‘takala na vho takalaho; ra lila na vhane vha lila.’—Vharoma 12:15.
16 Arali ri tshi elekanya nga ha zwine Bivhili ya amba nga ha u shumisana ha Yehova na vhashumeli vhawe vha fulufhedzeaho vha tshifhingani tsha kale, ri ḓo guda zwithu zwinzhi zwavhuḓi nga ha Mudzimu washu, ane a sendela tsini na vhathu vha songo fhelelaho nga lufuno a sa vha fheleli mbilu. Nga zwenezwo, ri ḓo ḓivha Yehova zwavhuḓi na u mu funa nga ho dzikaho. Zwenezwo zwi ḓo ita uri ri sendele tsini-tsini nae.—Vhalani Psalme ya 25:14.*
17. (a) Ndi nyeletshedzo ifhio yavhuḓi ye Asaria a i ṋea Asa? (b) Asa o nyadza hani nyeletshedzo ya Asaria nahone ha vha na mvelelo dzifhio?
17 Musi Khosi Asa o kunda mmbi ya Mukushi, muporofita wa Mudzimu Asaria o vhudza Asa na vhathu vhawe maipfi a vhuṱali. Asaria o ri: “Yehova u ima na inwi arali inwi ni tshi ima nae’; ni tshi mu ṱoḓa ha nga hani u wanwa nga inwi; arali ná mu laṱa, na Ene u ḓo ni laṱa.” (2 Koron. 15:1, 2) Naho zwo ralo, nga murahu Asa o kundwa u thetshelesa yeneyo nyeletshedzo yavhuḓi. Musi a tshi tshuwiswa nga maswina a muvhuso wa devhula wa Isiraele, Asa o humbela thuso kha Vhasiria. Nṱhani ha uri a dovhe a humbele thuso ya Yehova, o vhofha mulanga na vhahedeni. Ndi ngazwo Asa o vhudzwa uri: “Ndi zwone zwe wa ita zwa vhutsilu khazwo’; zwino ndi hone U tshi ḓo vutshelwa nga dzinndwa.” Miṅwaha yo salaho ya vhuvhusi ha Asa yo vha yo ḓala nndwa dzi sa fheli. (2 Koron. 16:1-9) Ri guda mini kha zwenezwo?
18, 19. (a) Ndi mini zwine ra fanela u zwi ita arali ri si tsheena vhushaka na Mudzimu? (b) Ri nga sendela hani tsini na Yehova?
18 Ri songo sendela kule na Yehova na luthihi. Arali ri si tsheena vhushaka nae, ri fanela u ita zwine Hosea 12:7 ya zwi amba musi i tshi ri: “Vhuyelela ha Mudzimu wau, U londote lufuno na maitele, U dzule wó fulufhedza Ene.” Nga zwenezwo, kha ri sendele tsini-tsini na Yehova nga u elekanya nga ndivhuho nga ha tshirengululi na nga u guda nga u fhisea Ipfi ḽawe, ḽine ḽa vha Bivhili.—Vhalani Doiteronomio 13:4.
19 Mupsalme o ṅwala uri: “Nṋe ndi ḓifhelwa nga u vha tsini na Mudzimu.” (Ps. 73:28) U nga ri roṱhe ri nga bvela phanḓa ri tshi guda zwithu zwiswa nga ha Yehova na u livhuha nga ho engedzeaho zwithu zwinzhi zwine zwa ita uri ri mu fune. U nga ri Yehova a nga sendela tsini-tsini na riṋe zwino na nga hu sa fheli!
^ par. 3 Sedzani thero ine ya amba nga ha Asa kha Tshiingamo tsha ḽa 15 August, 2012 ine ya ri “Hu Na Mashudu Ane Na Ḓo A Wana Nga Mushumo Waṋu.”
^ par. 16 Psalme ya 25:14 (NW): “Yehova u vha khonani ya tsini na vhane vha mu ofha. U vha ḓivhadza mulanga wawe.”
“Dzinḓevhe dzau dzi ḓo pfa murahu hau U tshi pfi: Nḓila ngeino.”—YES. 30:21.
1, 2. Yehova u amba na vhashumeli vhawe nga nḓila-ḓe?
KHA ḓivhazwakale yoṱhe ya Bivhili, vhathu vho wana vhulivhisi ha Yehova nga nḓila dzo fhamba-fhambanaho. Kha vhaṅwe, Mudzimu o amba navho a tshi shumisa vharuṅwa kana mabono kana miḽoro, a vha dzumbululela zwe zwa vha zwi tshi ḓo itea tshifhingani tshi ḓaho. Yehova o dovha a vha ṋea mishumo yo livhaho. (Num. 7:89; Hesek. 1:1; Dan. 2:19) Vhaṅwe vho ṋewa vhulivhisi ha Yehova nga vhaimeleli vhane vha vha vhathu vhane vha shuma kha tshipiḓa tsha ndangulo yawe ya kha ḽifhasi. Hu sa londwi uri vhathu vha Yehova vho wana ipfi ḽawe hani, vhe vha tevhela vhulivhisi haḽo vho fhaṱutshedzwa.
2 Ṋamusi, Yehova u livhisa vhathu vhawe nga Bivhili, muya wawe mukhethwa na tshivhidzo. (Mish. 9:31; 15:28; 2 Tim. 3:16, 17) Vhulivhisi vhune ra vhu wana khae vhu a pfala lune zwa tou nga ‘nḓevhe dzashu dzi khou pfa murahu hashu hu tshi pfi: “Nḓila ngeino; farani yenei!”’ (Yes. 30:21) Zwiṅwe hafhu, ri dovha ra pfa ipfi ḽa Yehova kha Yesu musi a tshi livhisi tshivhidzo a tshi shumisa “mulanda a fulufhedzeaho na wa vhuṱali.” (Mat. 24:45) Ri fanela u dzhiela nṱha honoho u gudiswa na vhulivhisi, ngauri u wana vhutshilo vhu sa fheli zwo ḓitika nga u thetshelesa.—Vhaheb. 5:9.
3. Ndi mini zwine zwa nga thithisa nḓila ine ra aravha ngayo vhulivhisi ha Yehova? (Sedzani tshifanyiso tsha u thoma.)
3 Sathane Diabolo o ḓiimisela u thithisa vhulivhisi vhu tshidzaho vhutshilo vhune ra vhu wana kha Yehova. Zwiṅwe hafhu, ‘mbilu’ yashu ine ya vha ‘mudzia-tshimbevha’ i nga thithisa nḓila ine ra aravha ngayo vhulivhisi ha Yehova. (Yer. 17:9) Nga zwenezwo, kha ri ṱolisise nḓila ine ra nga kunda ngayo zwithithisi zwine zwa nga ita uri zwi konḓe u thetshelesa ipfi ḽa Mudzimu. Kha ri dovhe ri haseledze nḓila ine u davhidzana na Yehova zwa nga tsireledza ngayo vhushaka hashu nae hu sa londwi zwiimo zwashu.
4. Sathane u lingedza hani u ṱuṱuwedza mahumbulele a vhathu?
4 Sathane u lingedza u ṱuṱuwedza mahumbulele a vhathu nga u vha ṋea mafhungo o khakheaho na nga pfunzo dza vhufhura. (Vhalani 1 Yohane 5:19.) Nga nnḓa ha bugu dzo gandiswaho shangoni ḽoṱhe—u katela na zwipiḓa zwa kule zwa ḽifhasi—hu anḓadzwa mafhungo nga radio, thelevishini na kha Inthanethe. Naho zwenezwo zwiko zwi tshi nga amba nga zwithu zwi takadzaho, kanzhi zwi ṱuṱuwedza vhuḓifari na maitele a lwisanaho na a Yehova. (Yer. 2:13) Sa tsumbo, mafhungo na vhathu vha zwa vhuḓimvumvusi vha amba nga ha u vhingana na muthu wa mbeu i fanaho na yau sa maitele ane a ṱanganedzea, nahone vhathu vhanzhi vha vhona u nga nḓila ine Bivhili ya amba ngayo nga ha vhusawana yo kalula.—1 Vhakor. 6:9, 10.
5. Ri nga iledza hani u kumbiwa nga pfunzo dza Sathane dza mazwifhi?
5 Vhane vha funa u luga ha Mudzimu vha nga iledza hani u kumbiwa nga pfunzo dza mazwifhi dza Sathane dzo ḓalaho shangoni ṋamusi? Vha nga ṱalula hani vhuḓi kha vhuvhi? ‘Nga u tevhedza zwe fhungo [ḽa Mudzimu] ḽa amba.’ (Ps. 119:9) Ipfi ḽa Mudzimu ḽo ṅwalwaho ḽi na vhulivhisi ha ndeme vhune ha ita uri ri kone u fhambanya mafhungo ngoho kha a vhufhura. (Mir. 23:23) Musi Yesu a tshi redza Maṅwalo o ri: “Muthu . . . u tshila na nga maipfi oṱhe a bvaho mulomoni wa Yehova.” (Mat. 4:4) Ri fanela u guda u shumisa maitele a Bivhili vhutshiloni hashu. Sa tsumbo, musi Mushe a sa athu u ṅwala mulayo wa Mudzimu nga ha vhuṱonḓolo, muṱhannga ane a pfi Yosefa o vha a tshi pfesesa uri yeneyo nyito ndi tshivhi phanḓa ha Mudzimu. Ho ngo vhuya a ṱoḓa u sa thetshelesa Yehova musi mufumakadzi wa Potifara a tshi lingedza u mu kunga uri a ite zwithu zwo khakheaho. (Vhalani Genesi 39:7-9.) Naho o mu kombetshedza lwa tshifhinga tshilapfu, Yosefa ho ngo tendela ipfi ḽa onoyo mufumakadzi ḽi tshi mu thivhela u pfa ipfi ḽa Mudzimu. Tshithu tsha ndeme tshine tsha ḓo ri thusa u ṱalula zwo lugaho kha zwi songo lugaho ndi u thetshelesa ipfi ḽa Yehova na u iledza mazwifhi a Sathane a sa fheli.
6, 7. Ri fanela u ita mini u itela u iledza nyeletshedzo mmbi ya Sathane?
6 Shango ḽo ḓala pfunzo dza vhurereli dzi hanedzanaho na pfunzothendwa dzine vhathu vhanzhi vha vhona u nga u ṱoḓa vhurereli ha ngoho ndi mahandana. Naho zwo ralo, Yehova o ita uri vhulivhisi hawe vhu pfale vhukuma kha vhe vha ḓiimisela u vhu tevhela. Ri fanela u dzhia phetho ya uri ndi nnyi ane ra ḓo mu thetshelesa. Samusi zwi sa konadzei u thetshelesa maipfi mavhili nga tshifhinga tshithihi, ri fanela u “ḓivha ipfi” ḽa Yesu nahone ri mu thetshelese. Ndi ene we Yehova a mu vhea uri a ṱhogomele nngu dzawe.—Vhalani Yohane 10:3-5.
7 Yesu o ri: “Dzhielani nṱha zwine na khou zwi pfa.” (Marko 4:24) Nyeletshedzo ya Yehova i a pfala nahone ndi ya ngoho, ri fanela u livhisa ṱhogomelo khayo na u i thetshelesa nga u lugiselela mbilu yashu uri i ṱanganedze yeneyo nyeletshedzo. Arali ra sa ṱhogomela, ri nga thetshelesa nyeletshedzo mmbi ya Sathane, nṱhani ha u thetshelesa nyeletshedzo ya Mudzimu ya lufuno. Ni songo vhuya na tendela zwithu zwa shango zwi ngaho muzika, dzividio, mbekanyamushumo dza thelevishini, dzibugu, dzikhonani, vhadededzi, kana vhane vha vhidzwa vhaḓivhi vha tshi langa vhutshilo haṋu.—Vhakol. 2:8.
8. (a) Mbilu yashu i nga ri dzhenisa hani kha zwikwekwe zwa Sathane? (b) Hu nga itea mini kha riṋe arali ra nyadza zwiga zwi sevhaho?
8 Zwiṅwe hafhu, Sathane u a zwi ḓivha uri ri na nḓowelo mmbi nahone u lingedza u ri ṱuṱuwedza uri ri dzi fushe. Musi Sathane a tshi ri vutshela nga yeneyi nḓila, zwi vha khaedu khulwane u dzula ri tshi fulufhedzea. (Yoh. 8:44-47) Ri nga kunda hani yeneyi khaedu? Edzani u humbula nga ha muthu ane a kungwa tshoṱhe nga muḓifho wa tshifhinganyana lune a vho fheleledza o ita tshithu tsho khakheaho tshe a vha a sa humbuli uri u ḓo vhuya a tshi ita. (Vharoma 7:15) Ndi mini zwe zwa ita uri a ḓiwane e kha honoho vhuimo vhu ṱungufhadzaho? Khamusi onoyo muthu o mbo ḓi thoma u sa thetshelesa ipfi ḽa Yehova. Khamusi a nga vha a songo ṱhogomela zwiga zwi sevhaho zwine zwa khou itea mbiluni yawe kana o khetha u sa zwi thetshelesa. Sa tsumbo, a nga vha o litsha u rabela, a si tsha fhisetshela vhuḓinḓa, kana a si tsha ya miṱanganoni tshifhinga tshoṱhe. Mafheleloni, a ḓiṋekedzela kha lutamo lwawe nahone a ita zwe a vha a tshi ḓivha uri zwo khakheaho. Ri nga iledza vhukhakhi ho raloho vhu re na khombo, arali ra dzula ro fhaṱutshela zwiga zwoṱhe zwi sevhaho nahone ra dzhia vhukando nga u ṱavhanya u itela u khakhulula eneo mafhungo. Arali ri tshi khou thetshelesa ipfi ḽa Yehova, ri nga si thetshelese zwine vhagunei vha amba.—Mir. 11:9.
9. Ndi ngani u ṱhogomela nḓowelo mmbi nga u ṱavhanya zwi zwa ndeme vhukuma?
9 Arali vhulwadze ha tumbulwa nga u ṱavhanya zwi nga tshidza vhutshilo ha muthu. Nga hu fanaho, ri nga iledza khombo arali ra ṱavhanya ra ṱhogomela zwithu zwine zwa nga ita uri ri lingee. Musi ri tshi ṱhogomela uri ri vho sendamela kha zwithu zwo khakheaho, zwi ḓo vha vhuṱali uri ri dzhie vhukando nga u ṱavhanya—ri sa athu ‘fashwa [nga Sathane] ri tshi kha ḓi tshila uri ri ite zwine a zwi funa.’ (2 Tim. 2:26) Ri fanela u ita mini arali ra ṱhogomela uri ro tendela mahumbulele ashu na lutamo zwi tshi ri sendedzela kule na zwine Yehova a zwi lavhelela kha riṋe? Ri songo tsha ima-ima, kha ri vhuyelela khae nga u ḓiṱukufhadza, ri thetshelese nyeletshedzo yawe na u mu thetshelesa nga mbilu yashu yoṱhe. (Yes. 44:22) Ri fanela u zwi ṱhogomela uri u dzhia phetho dzi si dzavhuḓi zwi nga ri vhaisa vhukuma lune ra vho ḓo fanela u sedzana na masiandoitwa a si avhuḓi kha ano maitele a zwithu. Zwi ḓo vha zwavhuḓi lungafhani uri ri sa pambuwe nga u dzhia vhukando nga u ṱavhanya u itela uri ri sa ḓiwane ro dzhena khomboni i si na vhukono!
10, 11. (a) Muthu ane a ḓikukumusa u vhonala nga nḓila-ḓe? (b) Ndi mini zwine ra zwi guda kha buḓo ḽivhi ḽe ḽa dzhiiwa nga Kora, Dathani na Abiramu?
10 Ri fanela u ṱhogomela uri mbilu yashu i nga ri pambusa. Nḓowelo dzashu dza u ita tshivhi dzi na maanḓa vhukuma! Sa tsumbo, u ḓikukumusa na vhupangwa. Ṱhogomelani nḓila ine zwenezwi zwithu zwa nga thithisa ngayo uri ri si thetshelese ipfi ḽa Yehova na u ri livhisa kha buḓo ḽi re na khombo. Muthu ane a ḓikukumusa u a ḓidzhiela nṱha. A nga vhona u nga u na ndugelo ya u ita tshiṅwe na tshiṅwe tshine a funa nahone a hu na muthu ane a nga mu vhudza zwine a fanela u zwi ita. Ngauralo, a nga vhona u nga ho ngo tea u tevhela vhulivhisi na nyeletshedzo zwa Vhakriste ngae, vhahulwane, kana ndangulo ya Mudzimu. Kha muthu o raloho, ipfi ḽa Yehova ḽi pfalela kule.
11 Musi Vhaisiraele vhe lwendoni lwavho sogani, Kora, Dathani na Abiramu a vho ngo thetshelesa Mushe na Aroni. Nga nṱhani ha u ḓikukumusa, mashandukwa o thoma u gwadamela Yehova nga nḓila yavho. Yehova o aravha hani? O a fhelisa. (Num. 26:8-10) Tshenetshi tshiitea tsha ḓivhazwakale tshi ri gudisa ngudo yavhuḓi lungafhani! U shandukela Yehova zwi wedza khomboni. Ri songo hangwa uri “tshi-tevhela-mazuwo ndi u wa.”—Mir. 16:18; Yes. 13:11.
12, 13. (a) Ṋeani tsumbo ine ya sumbedza uri vhupangwa vhu nga ri dzhenisa khomboni. (b) Ṱalutshedzani nḓila ine vhupangwa ha nga hulela ngayo arali ha sa langwa.
12 Dovhani ni ṱhogomele mafhungo a vhupangwa. Kanzhi muthu ane a vha na vhupangwa u ita zwithu zwine zwa nga mu dzhenisa khomboni, zwine a si vhe na thendelo ya u zwi ita. Musi Naemani mulangammbi wa Musiria o no fhola mapele, o ṋea muporofita Elisa zwifhiwa, fhedzi a zwi hana. Naho zwo ralo, Gehasi muḓinḓa wa Elisa o tama zwenezwo zwifhiwa. Gehasi o ḓivhudza uri: “Nga vhutshilo ha Yehova, nṋe ndi a gidima nda tevhela [Naemani], nda yo′fhiwa tshithu.” O gidima a tevhela Naemani, Elisa a sa zwi ḓivhi nahone a zwifha u itela u wana ‘talente ya maseṱha na nguvho mbili.’ Ndi mini zwe zwa itea nge Gehasi a ita zwenezwi na u zwifhela muporofita wa Yehova? Mapele a Naemani o mbo ḓi nambatela Gehasi a re na vhupangwa!—2 Dzikh. 5:20-27.
13 Vhupangwa vhu nga thoma nga zwiṱuku nga zwiṱuku, fhedzi arali ha sa langwa, vhu nga hulela nga u ṱavhanya nahone ha kunda muthu. Mafhungo a Bivhili a Akani a sumbedza maanḓa a vhupangwa. Edzani u ṱhogomela nḓila ye vhupangwa ha Akani ha hulela ngayo nga u ṱavhanya. O ri: “Kha zwe ra thuba ndo wana hú na nguvho yavhuḓi ya Babele, na sekele dzi na maḓana mavhili dza maseṱha na suku ḽa sekele dzi mahumi maṱanu. Nda tama thundu yeneyo nda i dzhia.” Nṱhani ha u landula lutamo lu songo lugaho, Akani o tswa thundu nahone a i dzumba thumbani yawe. Musi vhukhakhi ha Akani vhu tshi bvela khagala, Yoshua o amba uri Yehova u ḓo mu ḓisela khombo. Akani na muṱa wawe vho kanḓwa nga matombo u swika vha tshi fa nga ḽeneḽo ḓuvha. (Yosh. 7:11, 21, 24, 25) Vhupangwa ndi zwithu zwi re na khombo zwine muṅwe na muṅwe washu a nga vha nazwo. Nga zwenezwo, kha ri “ḓilinde kha vhupangwa hoṱhe.” (Luka 12:15) Naho nga zwiṅwe zwifhinga ri na mahumbulele a si avhuḓi kana u humbula nga ha vhuḓifari vhu songo kunaho, ndi zwa ndeme uri ri lange mahumbulele ashu nahone ri si tendele lutamo lwashu lu tshi hulela lune lwa ita uri ri ite tshivhi.—Vhalani Yakobo 1:14, 15.
14. Ri fanela u ita mini arali ra ṱhogomela uri ri khou sendamela kha u ḓikukumusa na vhupangwa?
14 U ḓikukumusa na vhupangwa zwi nga ri dzhenisa khomboni. U elekanya nga ha masiandoitwa a u ita zwithu zwo khakheaho zwi ḓo ri thusa u sa tendela dzenedzo nḓowelo dzi tshi ri ita uri ri si thetshelese ipfi ḽa Yehova. (Doit. 32:29) Bivhilini, Mudzimu wa ngoho ha ri vhudzi nga ha nḓila yo lugaho fhedzi, u dovha a ri ṱalutshedza mbuyelo dza u tshimbila khayo, u katela na masiandoitwa a u tshimbila kha nḓila i songo lugaho. Arali mbilu dzashu dza ri ṱuṱuwedzela u humbula nga ha zwithu zwi ṱuṱuwedzwaho nga u ḓikukumusa kana vhupangwa, zwi ḓo vha vhuṱali lungafhani u humbula nga ha masiandoitwa! Ri fanela u ṱhogomela uri u ita zwithu zwo khakheaho zwi nga ri kwama hani, vhane ra vha funa, zwihuluhulu vhushaka hashu na Yehova.
15. Ndi mini zwine ra zwi guda nga ha vhudavhidzano kha tsumbo ya Yesu?
15 Yehova u ri ṱoḓela zwa khwine. (Ps. 1:1-3) U ri ṋea vhulivhisi ho teaho musi ri tshi vhu ṱoḓa. (Vhalani Vhaheberu 4:16.) Naho Yesu o vha o fhelela, o vha a tshi ḓitika nga u davhidzana na Yehova tshifhinga tshoṱhe, nahone o vha a tshi dzula a tshi rabela. Yehova o tikedza na u livhisa Yesu nga nḓila dzi mangadzaho. O ruma vharuṅwa uri vha mu shumele, a mu ṋea muya mukhethwa uri u mu thuse na u mu livhisa musi a tshi khetha vhaapostola vha 12. Ipfi ḽa Yehova ḽo pfala ḽi tshi bva ṱaḓulu, ḽi tshi sumbedza u mu tikedza na u ṱanganedza Yesu. (Mat. 3:17; 17:5; Marko 1:12, 13; Luka 6:12, 13; Yoh. 12:28) U fana na Yesu, ri fanela u tevhulela mbilu dzashu kha Mudzimu nga thabelo. (Ps. 62:7, 8; Vhaheb. 5:7) Nga thabelo, ri nga dzula ri tshi davhidzana na Yehova nahone ra tshila nga nḓila ine ya sumbedza uri ri mu ṋea vhugala.
16. Ri nga wana hani thuso ya Yehova u itela u vha na vhukoni ha u thetshelesa ipfi ḽawe?
16 Naho Yehova o ita uri ri wane nyeletshedzo yawe nga hu leluwaho tshifhinga tshoṱhe, ha kombetshedzi muthu uri a i tevhele. Ri fanela u humbela muya mukhethwa wawe nahone u ḓo ri ṋea nga mafunda. (Vhalani Luka 11:10-13.) Ndi zwa ndeme uri ri ‘ṱhogomele nḓila ine ra thetshelesa ngayo.’ (Luka 8:18) Sa tsumbo, zwi ḓo vha zwi muhoyo u humbela thuso kha Yehova uri ri kunde nḓowelo ya vhuḓifari vhu songo kunaho ngeno ri tshi khou bvela phanḓa ri tshi vhona zwifanyiso zwi karusaho maḓipfele a zwa vhudzekani kana filimu dza vhuaḓa. Ri fanela u ḓivhea fhethu kana kha vhuimo vhune ha vha na muya wa Yehova. Ri a zwi ḓivha uri muya wawe u miṱanganoni ya tshivhidzo. Vhashumeli vhanzhi vha Yehova vho iledza khombo nga u thetshelesa Yehova musi vhe miṱanganoni yashu. Nga zwenezwo, vho zwi ṱhogomela musi lutamo lu si lwavhuḓi lu tshi thoma mbiluni dzavho nahone vha khakhulula nḓila dzavho.—Ps. 73:12-17; 143:10.
17. Ndi ngani zwi na khombo u ḓitika nga riṋe vhaṋe?
17 Ṱhogomelani Khosi Davida wa Isiraele ḽa kale. Musi a tshee muṱuku, o kunda Goliata wa Mufilisita wa muswonḓa. Davida o vha sole, khosi, mutsireledzi na mutshei wa fhungo wa lushaka. Fhedzi musi Davida a tshi ḓitika nga ene muṋe, mbilu yawe yo mu fhura nahone a ita tshivhi tshihulwane na Batseba, a dovha a dzudzanya uri hu vhulahwe Uria, munna wa onoyo mufumakadzi. Musi a tshi kaidzwa, Davida o tenda vhukhakhi hawe nga u ḓiṱukufhadza nahone a vusulusa vhushaka hawe na Yehova.—Ps. 51:4, 6, 10, 11.
18. Ndi mini zwine zwa nga ri thusa uri ri dzule ri tshi thetshelesa ipfi ḽa Yehova?
18 Kha ri thetshelese nyeletshedzo i wanalaho kha 1 Vhakorinta 10:12 nahone ri si ḓifulufhelese. Samusi ri sa koni u ‘ḓivhusa,’ mafheleloni ri tea u khetha uri ri ḓo thetshelesa ipfi ḽa Yehova kana ipfi ḽa Swina ḽawe. (Yer. 10:23) U nga ri ri nga dzula ri tshi rabela tshifhinga tshoṱhe, ri tevhele vhulivhisi ha muya mukhethwa, na u dzula ri tshi thetshelesa ipfi ḽa Yehova.
PETRO o lila lu ṱungufhadzaho nga murahu ha u landula uri u ḓivha Yesu. Naho onoyo muapostola o konḓelwa u dovha a khwaṱha nga lwa muya, Yesu o vha a tshi ṱoḓa u mu shumisa uri a thuse vhaṅwe. Nga zwenezwo, Yesu o mu vhudza uri: “Musi wo no rembuluwa, u khwaṱhise vharathu vhau.” (Luka 22:32, 54-62) Petro o vha phuphu ya tshivhidzo tsha Vhakriste vha ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha. (Vhagal. 2:9) Nga hu fanaho, munna we a vha a tshi shuma sa muhulwane a nga dovha a hwala vhuḓifhinduleli nahone a takalela u khwaṱhisa vhatendi ngae nga lwa muya.
Vhaṅwe vhe vha vhuya vha vha vhalavhelesi vho dzhielwa ndugelo, nahone zwenezwo zwi nga vha zwo ita uri vha ḓipfe vhe si tshithu. Julio* we a vha e muhulwane ngei Amerika Tshipembe lwa miṅwaha i fhiraho 20 o amba uri: “U lugiselela dzinyambo, u dalela vhahashu na u ita nyendo dza vhulisa kha miraḓo ya tshivhidzo zwo ita uri ndi takale vhukuma vhutshiloni hanga! Nga u poidza ha iṱo ndo vha ndi si tsheena ndugelo. Nga u tou angaredza, tsho vha tshifhinga tshi konḓaho vhukuma.” Ṋamusi, Julio u vho shuma sa muhulwane.
Mufunziwa Yakobo o ṅwala uri: “Ni takale vhahashu, musi ni tshi sedzana na milingo yo fhamba-fhambanaho.” (Yak. 1:2) Yakobo o vha a tshi khou ambela kha milingo ine ya itiswa nga u tovholwa na nga u sa fhelela hashu. O amba nga ha nyemulo dza tseḓa, u vha na tshiṱalula na zwiṅwe-vho. (Yak. 1:14; 2:1; 4:1, 2, 11) Musi Yehova a tshi ri kaidza, zwi nga vhavha vhukuma. (Vhaheb. 12:11) Fhedzi yeneyo milingo a yo ngo fanela u ri dzhiela dakalo.
Naho arali ro dzhielwa vhuḓifhinduleli tshivhidzoni, ri kha ḓi vha na tshibuli tsha u ṱolisisa lutendo lwashu na u sumbedza uri ri funa Yehova. Ri nga dovha ra elekanya nga zwe zwa ita uri ri ṋewe vhuḓifhinduleli. Naa ho vha hu u itela u ḓivhuyedza kana ro sudzuluselwa u fanelea uri ri ṋewe yeneyo ndugelo nga nṱhani ha uri ri funa Mudzimu na nga khwaṱhisedzo ya uri tshivhidzo ndi tshawe na uri tshi ṱoḓa u ṱhogomelwa nga lufuno? (Mish. 20:28-30) Vhe vha vha vhe vhahulwane vhane vha bvela phanḓa vha tshi ita tshumelo khethwa vho takala, vha sumbedza vhathu vhoṱhe, u katela na Sathane, uri vha funa Yehova zwi tshi bva mbiluni.
Musi Khosi Davida a tshi kaidzelwa zwivhi zwawe zwihulwane, o ṱanganedza ndayo nahone a hangwelwa. Davida o imba a ri: “Wa mashudu ndi uyo we a hangwelwa zwivhi, we vhutshinyi hawe ha fukedzwa. Wa mashudu ndi muthu uyo ané Yehova a si mu vhalele mulandu, ané muyani wawe hu si vhe na tshiné a dzumba.” (Ps. 32:1, 2) Ndayo yo ita uri Davida a vhe muthu wa khwine nahone a zwi timatimisi uri zwo ita uri a lise vhathu vha Mudzimu zwavhuḓi.
Kanzhi vhahashu vhane vha dovha vha vha vhahulwane vha shuma zwavhuḓi u fhira mathomoni. Muṅwe muhulwane o ri: “Zwino ndi pfesesa khwine nḓila ya u ṱhogomela vhane vha ita vhukhakhi.” Muṅwe o ri: “Zwino ndi dzhiela nṱha vhukuma vhuḓifhinduleli hanga ha u shumela vhahashu.”
Mupsalme o ṅwala uri: “[Yehova] ha dzuli é wa u lwa misi yoṱhe.” (Ps. 103:9) A ro ngo fanela u humbula uri Mudzimu a nga si tsha dovha a fulufhela muthu we a vhuya a ita tshivhi tshihulwane. Ricardo we a xelelwa nga ndugelo ya u vha muhulwane nga murahu ha u shuma miṅwaha minzhi, o ri: “Vhukhakhi hanga ho nkula nungo vhukuma. Lwa tshifhinga tshilapfu, u sa ḓifulufhela hanga zwo nthivhela uri ndi si tsha ṱoḓa u shumela vhahashu sa mulavhelesi. Ndo vha ndi si tsheena fulufhelo ḽa uri vhathu vha ḓo dovha vha mpfulufhela. Fhedzi samusi ndi tshi vho takalela u thusa vhaṅwe, ndo kona u fara pfunzo dza Bivhili, u thusa vhahashu Holoni ya Muvhuso, na u shuma navho vhuḓinḓani ha tsimu. Zwenezwo zwo nthusa uri ndi dovhe ndi ḓifulufhele nahone zwino ndo dovha nda vhewa uri ndi vhe muhulwane.”
U dzula wo fara muthu nga mbilu zwi nga thivhela wahashu wa tshinnani uri a vhe muhulwane. Ndi zwavhuḓi lungafhani u fana na mushumeli wa Yehova ane a vha Davida, we a kombetshedzea u shavha Khosi Saulo ane a vha na vivho! Davida ho ngo tenda u lifhedza Saulo, naho o vha na zwibuli zwa u ita nga u ralo. (1 Sam. 24:4-7; 26:8-12) Musi Saulo a tshi fa nndwani, Davida o mu lilela, a vhidza ene na murwa wawe Yonathani ‘vhafunwa vhe vha mu takadza.’ (2 Sam. 1:21-23) Davida ho ngo dzula o mu fara nga mbilu.
Arali ni tshi vhona u nga a no ngo farwa zwavhuḓi nga nṱhani ha u sa pfesesana kana u sa vha na khaṱulokwayo, ni songo tendela tsinyuwo i tshi langa mahumbulele aṋu. Sa tsumbo, musi William we a vha e muhulwane lwa miṅwaha ya 30 a tshi dzhielwa ndugelo ngei Britain, o fara vhaṅwe vhahulwane nga mbilu. Ndi mini zwe zwa thusa William uri a vhe na mavhonele avhuḓi? O ri: “Ndo ṱuṱuwedzwa nga u vhala bugu ya Yobo. Arali Yehova o thusa Yobo u vha na mulalo na khonani dzawe tharu, nṋe u ḓo nthusa lungafhani uri ndi vhe na mulalo na vhaṅwe vhahulwane vha Vhakriste!”—Yobo 42:7-9.
Arali na khetha u litsha u lisa sambi ḽa Mudzimu, zwi ḓo vha zwi zwavhuḓi u ṱhogomela uri ndi ngani no ita nga u ralo. Naa no vha no tsikeledzwa nga thaidzo dza muthu nga eṱhe? Naa ho vha na zwiṅwe zwithu zwe zwa vha zwi zwa ndeme vhukuma vhutshiloni haṋu? Naa no kulwa nungo nga u sa fhelela ha vhaṅwe? Hu sa londwi uri zwone ndi zwifhio, humbulani uri no vha ni kha vhuimo he na vha ni tshi thusa vhaṅwe nga nḓila nnzhi musi ni tshee muhulwane. Nyambo dzaṋu dzo vha khwaṱhisa, tsumbo yaṋu yo vha ṱuṱuwedza nahone nyendo dzaṋu dza vhulisa dzo vha thusa u konḓelela milingo yavho. U vha haṋu muhulwane a fulufhedzeaho zwo takadza mbilu ya Yehova na yaṋu.—Mir. 27:11.
Yehova o thusa vhanna uri vha dovhe vha takale na u vha na lutamo lwa u ranga phanḓa tshivhidzoni. Arali no litsha u shuma sa muhulwane kana no dzhielwa ndugelo, ni nga dovha na “ṱoḓa u vha mulavhelesi.” (1 Tim. 3:1) Paulo ho ngo ‘litsha u rabelela’ uri Vhakriste vha Kolosa vha vhe na nḓivho yo teaho ya zwine Mudzimu a zwi funa ‘uri vha tshimbile nga nḓila yo fanelaho Yehova uri vha kone u mu takadza nga vhuḓalo.’ (Vhakol. 1:9, 10) Arali na dovha na ṋewa ndugelo ya u vha muhulwane, humbelani Yehova uri a ni ṋee nungo, u sa fhela mbilu na dakalo. Kha ano maḓuvha a vhufhelo, vhathu vha Mudzimu vha ṱoḓa khuthadzo ya lwa muya kha vhalisa vha re na lufuno. Naa ni nga kona na u ḓiimisela u khwaṱhisa vhahaṋu?
^ par. 3 Maṅwe Madzina o shandulwa.
Heyi mbudziso ndi ya ndeme vhukuma, zwihuluhulu kha vhe vha felwa nga vhafunwa vhavho. Vhenevho vhathu vha nga ṱulutshelwa u dovha vha vha na vhafarisi vhavho vho vuswaho shangoni ḽiswa. Muṅwe munna o felwaho o amba uri: “Nṋe na mufumakadzi wanga a ro ngo khetha u fhelisa mbingano yashu nga heyi nḓila. Ro vha ri tshi tama zwi tshi bva mbiluni dzashu u dzula ri vhathihi kha vhurabeli sa munna na mufumakadzi lwa tshoṱhe. Ndi kha ḓi ḓipfa nga yeneyo nḓila.” Naa hu na tshiitisi tshi pfalaho tsha u fulufhela uri vho vuswaho vha ḓo dovha vha vhinga kana u vhingwa? Zwi re zwone ndi uri a ri ḓivhi.
Lwa miṅwaha minzhi, khandiso dzashu dzo amba uri maipfi a Yesu nga ha mvuwo na u vhinga kana u vhingwa, a nga vha a tshi ambela kha mvuwo ya kha ḽifhasi na uri vhane vha vuselwa shangoni ḽiswa zwi vhonala uri a vha nga vhingi kana u vhingwa.* (Mat. 22:29, 30; Marko 12:24, 25; Luka 20:34-36) Naho ri sa ṱoḓi u tou humbulela eneo mafhungo, naa zwi a konadzea uri maipfi a Yesu a ambela kha mvuwo ya ṱaḓulu? Kha ri ṱolisise zwe Yesu a zwi amba.
Ṱhogomelani vhubvo ha eneo mafhungo. (Vhalani Luka 20:27-33.) Vhasadukei vhe vha vha vha sa tendi kha mvuwo, vho lingedza u fasha Yesu nga u mu vhudzisa nga ha mvuwo na u vhingwa nga mukomana kana murathu wa mufu.* Yesu a fhindula a ri: “Vhana vha ano maitele a zwithu vha a vhinga na u vhingwa, fhedzi vhane vha fanelea u tshila kha eneo maitele a zwithu na vhane vha fanelea u vuswa vhafuni a vha vhingi na u vhingwa. A vha tsha ḓo fa, ngauri vha ḓo nga vharuṅwa, vha ḓo vha vhana vha Mudzimu vhe a vha vusa vhafuni.”—Luka 20:34-36.
Ndi ngani khandiso dzashu dzo amba uri khamusi Yesu o vha a tshi khou amba nga ha mvuwo ya kha ḽifhasi? Yeneyo phetho yo thewa kha zwiitisi zwivhili. Tsha u thoma, hu ambiwa uri Vhasadukei vho vha vho humbula nga ha mvuwo ya kha ḽifhasi na uri Yesu o vha fhindula u tendelana na zwe vha zwi vhudzisa. Tsha vhuvhili, Yesu o phetha phindulo yawe nga u ambela kha Abrahamu, Isaka na Yakobo—vhasimulalushaka vha fulufhedzeaho vhane vha ḓo vuselwa u tshila kha ḽifhasi.—Luka 20:37, 38.
Naho zwo ralo, zwi vhonala u nga Yesu o vha a tshi khou humbula nga ha mvuwo ya ṱaḓulu. Ndi ngani ri tshi ralo? Kha ri ṱolisise mibulo mivhili ya ndeme.
“Vhane vha fanelea u tshila. . . [ndi] vhane vha fanelea u vuswa vhafuni.” Vhaḓodzwa vha fulufhedzeaho vha ‘dzhiiwa vha tshi fanelea Muvhusoni wa Mudzimu.’ (2 Vhathes. 1:5, 11) Vha vhidzwa vho lugaho nga nṱhani ha tshirengululi; nga zwenezwo a vha fi u fana na vhaitazwivhi vho vhonwaho mulandu. (Vharoma 5:1, 18; 8:1) Vhenevho vha vhidzwa vho ‘takalaho na vhakhethwa,’ nahone vha fanelea u vuselwa ṱaḓulu. (Nzumb. 20:5, 6) Zwo fhambanaho na zwenezwo, vhane vha ḓo vuselwa u tshila kha ḽifhasi vha katela na “vha songo lugaho.” (Mish. 24:15) Hu nga ambiwa uri vhenevho vha a “fanelea” u vuswa?
“A vha tsha ḓo fa.” Dziṅwe ṱhalutshedzelo dzi ṱalutshedzela wonoyo mubulo nga uri “a vha tsha langwa nga lufu” nahone “lufu a lu tsheena maanḓa khavho.” Vhaḓodzwa vhe vha ṱhaphudza buḓo ḽavho ḽa kha ḽifhasi vha tshi fulufhedzea, vha vuselwa ṱaḓulu nahone a vha tsha fa—vha wana vhutshilo vhu sa fheli na vhu sa tshinyali. (1 Vhakor. 15:53, 54) Lufu a lu tsheena maanḓa kha vhane vha vuselwa ṱaḓulu.*
U ya nga zwe zwa bulwa afho nṱha, ri nga phetha nga uri mini? Khamusi maipfi a Yesu nga ha u vhinga kana u vhingwa na mvuwo a shuma kha u vuselwa ṱaḓulu. Arali zwo ralo, maipfi awe a ḓo ri vhudza zwinzhi nga ha vhane vha vuselwa ṱaḓulu: A vha tsha vhinga kana u vhingwa, a vha tsha fa nahone vha nga vharuṅwa—zwivhumbiwa zwa muya zwine zwa dzula fhethu ha muya. Naho zwo ralo, u phetha nga yeneyo nḓila zwi takusa mbudziso dzo vhalaho.
Ya u thoma, ndi ngani Yesu a tshi nga ambela kha mvuwo ya ṱaḓulu musi a tshi fhindula Vhasadukei, vhe vha vha vha tshi humbula nga ha mvuwo ya kha ḽifhasi? Kanzhi Yesu o vha a sa fhinduli vhapikisi vhawe nga nḓila ye vha vha vha tshi humbula ngayo. Sa tsumbo, kha Vhayuda vhe vha vha vha tshi khou ṱoḓa uri a vha sumbedze vhuṱolo, o ri: “Thuthani heyi thembele, ndi ḓo i vusa nga maḓuvha mararu.” Yesu o vha a tshi zwi ḓivha uri vho vha vha tshi khou humbula nga tshifhaṱo tsha thembele, “fhedzi musi a tshi amba nga ha thembele o vha a tshi khou amba nga ha muvhili wawe.” (Yoh. 2:18-21) Khamusi Yesu o vha a tshi vhona zwi sa ṱoḓei u fhindula Vhasadukei vha sa fulufhedzei, vhe vha vha vha sa tendi kha mvuwo kana nga ha u vha hone ha vharuṅwa. (Mir. 23:9; Mat. 7:6; Mish. 23:8) Nṱhani hazwo, a nga vha o vha a tshi ṱoḓa u dzumbulula ngoho nga ha mvuwo ya ṱaḓulu kha vhafunziwa vhawe vha fulufhedzeaho, vhe vha vha vha tshi ḓo vha kha mutevhe wa vhane vha ḓo tshenzhela mvuwo yo raloho.
Ya vhuvhili, ndi ngani Yesu o phetha nyambedzano yawe nga u amba nga ha u vuswa ha Abrahamu, Isaka na Yakobo kha ḽifhasi? (Vhalani Mateo 22:31, 32.) Ṱhogomelani uri Yesu o thoma u amba nga ha vhenevho vhasimulalushaka nga maipfi ane a ri “malugana na u vuswa ha vhafu.” Wonoyo mubulo u nga sumbedza uri o vha a tshi khou livhisa ṱhogomelo yavho kha maṅwe mafhungo. Nga zwenezwo, kha zwe zwa ṅwalwa nga Mushe, zwe Vhasadukei vha vha vha tshi ita u nga vha a zwi ṱanganedza, Yesu o shumisa maipfi a Yehova musi a tshi amba na Mushe tshiṱakani tshi dugaho u itela u khwaṱhisedza uri mvuwo—ya kha ḽifhasi—ndi ndivho ya Mudzimu zwa vhukuma.—Ek. 3:1-6.
Ya vhuraru, arali maipfi a Yesu nga ha mvuwo na u vhinga kana u vhingwa a tshi ambela kha mvuwo ya ṱaḓulu, naa zwenezwo zwi amba uri vhane vha ḓo vuselwa kha ḽifhasi vha ḓo dovha vha vhinga kana u vhingwa? Ipfi ḽa Mudzimu a ḽi ri ṋei phindulo yo livhaho malugana na yeneyi mbudziso. Arali Yesu o vha a tshi khou ambela kha mvuwo ya ṱaḓulu, nga zwenezwo maipfi awe ha zwi bviseli khagala uri vhane vha ḓo vuselwa kha ḽifhasi vha ḓo vhinga kana u vhingwa shangoni ḽiswa.
Zwa zwino, ri a zwi ḓivha uri Ipfi ḽa Mudzimu ḽi amba uri mbingano i fheliswa nga lufu. Nga zwenezwo, munna kana mufumakadzi o felwaho ho ngo fanela u ḓivhona mulandu musi vha tshi ṱoḓa u vhinga kana u vhingwa. Yeneyo ndi phetho ya muthu nga eṱhe nahone vhenevho vhathu a vho ngo fanela u sasaladzwa musi vha tshi ṱoḓa mufarisi wa mbingano.—Vharoma 7:2, 3; 1 Vhakor. 7:39.
Ndi ngoho uri ri nga vha ri na mbudziso nnzhi nga ha vhutshilo shangoni ḽiswa. Nṱhani ha u sokou humbulela phindulo dza dzenedzo mbudziso, ri fanela u lindela ra vhona zwine zwa ḓo itea. Fhedzi ri nga vha na vhungoho ha uri vhathu vha thetshelesaho vha ḓo takala, Yehova u ḓo fusha zwishaiwa na lutamo lwavho nga nḓila ya khwine u fhira dzoṱhe.—Ps. 145:16.
^ par. 4 Sedzani Tshiingamo (nga Luisimane) tsha ḽa 1 June, 1987, masiaṱari 30-31.
^ par. 5 Zwifhingani zwa Bivhili, u vhingwa nga mukomana kana murathu wa mufu zwo vha zwi mukhuvha une khawo munna a fanela u vhinga mufumakadzi wa mukomana kana murathu ane a si vhe na murwa u itela uri andisa lushaka.—Gen. 38:8; Doit. 25:5, 6.
^ par. 9 Vhane vha vuselwa kha ḽifhasi vha ḓo wana tshilavhelelwa tsha u tshila nga hu sa fheli, hu si u sa tsha fa. U itela u guda zwo engedzeaho nga ha phambano vhukati ha u sa tsha fa na vhutshilo vhu sa fheli, sedzani Tshiingamo (nga Luisimane) tsha ḽa 1 April, 1984, masiaṱari 30-31.
ZWE RA ZWI VHULUNGA
“EUREKA!” Ḽeneḽo ipfi ḽi amba uri “Ndo i wana!” Ḓanani ḽa vhu-19 ḽa miṅwaha musi hu tshi tumbulwa musuku ngei California kha ḽa U.S.A., ḽeneḽo ipfi ḽo vha ḽi tshi ambiwa nga mubwi wa musuku musi o wana musuku. Naho zwo ralo, Charles Taze Russell na Vhagudi ngae vha Bivhili, vho wana zwithu zwa ndeme vhukuma—ngoho ya Bivhili. Nahone vho vha vho ḓiimisela u i vhudza vhaṅwe.
Nga tshilimo tsha 1914, vhathu vha dzimilioni vha dzulaho ḓoroboni khulwane, vho kuvhangana u itela u vhona “Photo-Drama of Creation,” filimu ye ya vha i tshi dzhia awara dza malo, yo bveledzwaho nga Dzangano ḽa Vhagudi vha Bivhili vha Tshaka Dzoṱhe ([International Bible Students Association] I.B.S.A.). Yo vha i na zwifanyiso zwavhuḓi zwi tshimbi-tshimbilaho, slide dzi re na mivhala yavhuḓi, muanetsheli a nyanyulaho na muzika wavhuḓi wa classic, yeneyo khaseledzo yo thewaho Bivhilini yo sumbedza vhaṱaleli nga ha tsiko, ḓivhazwakale ya vhathu u swika mafheloni a vhuvhusi ha Yesu Kristo Ha U Vhusa Ha Miṅwaha Ya Tshigidi.—Nzumb. 20:4.*
Fhedzi hu pfi mini nga vhe vha vha vha tshi dzula ḓoroboni ṱhukhu na mahayani? U itela uri vhane vha ṱoḓa ngoho vha si ṱahele, nga August 1914, I.B.S.A. yo bvisa “Eureka Drama”—filimu i hwaleaho ine ya ṱoḓa u fana na “Photo-Drama” i si na zwifanyiso zwi tshimbila-tshimbilaho. Ho vha hu na mifuda miraru ine vhathu vha nga khetha khayo, nahone muṅwe na muṅwe wayo wo vha u tshi wanala nga nyambo dzo vhalaho: “Eureka X” yo vha i na muanetsheli na muzika zwo rekhodiwaho. “Eureka Y” yo vha i na zwithu zwoṱhe zwo rekhodiwaho u katela na zwifanyiso zwavhuḓi zwa dzi-slide. “Eureka Family Drama,” yo itelwaho u shumiswa hayani, yo vha i na fhethu hune ha anetshelwa na dzinyimbo. Giramafoni dzi sa ḓuri na mutshini wa u zwi tamba na zwone zwo vha zwi tshi wanala.
Samusi zwo vha zwi sa ṱoḓei uri Vhagudi vha Bivhili vha vhe na mutshini wa u tamba filimu kana tshikirini tshihulwane, vho vha vha tshi kona u sumbedza yeneyi filimu ya mahala vhathu vhane vha dzula mahayani, vha swikelela fhethu huswa nga mulaedza wa Muvhuso. “Eureka X” ine ya vha na maipfi fhedzi, yo vha i tshi tambiwa vhusiku na masiari. Mutshini wa dzi-slide wa “Eureka Y” wo vha u tshi shuma u si na muḓagasi, u tshi shumisa luvhone lwa carbide. Watch Tower ya luambo lwa Finland yo vhiga uri: “Ri nga kona u sumbedza zwenezwi zwifanyiso huṅwe na huṅwe.” Zwenezwo zwo vha zwi ngoho!
Nṱhani ha u hira fhethu huhulwane ha u vhona dzifilimu, Vhagudi vha Bivhili vha re na vhutsila kanzhi vho vha vha tshi wana fhethu ha mahala, hu ngaho kilasini, khothe, zwiṱitshini zwa tshidimela kana fhethu huhulwane ha u mvumvusa vhaeni. Vhunzhi ha dzenedzo filimu dzo vha dzi tshi vhonelwa nnḓa ho itwa “tshikirini” nga labi ḽitshena ḽo nembeledzwaho kha luvhondo. Anthony Hambuch o ṅwala uri: “Vhorabulasi vho vha vha tshi ri itela mudavhi tsimuni dzavho, vha vhea zwiguthe zwinzhi zwe vhathu vha vha vha tshi dzula khazwo u itela u ḓiphina nga mbekanyamushumo.” Tshenetshi tshigwada tsha “Eureka” tsho vha tshi tshi shumisa “Drama wagon” u itela u vhea mitshini, mihwalo, zwithu zwa u gammba na zwa u bika.
Vhathetshelesi vha “Eureka” huṅwe fhethu vho vha vhe vhaṱuku nahone huṅwe vha tshi vha vhe vhanzhi. Ngei United States, vhathu vha 400 vho ya dzikilasini u itela u vhona filimu ḓoroboni i re na vhathu vha 150. Huṅwe fhethu, vhaṅwe vhathu vho vha vha tshi tshimbila khilomithara dza malo musi vha tshi ya, na dziṅwe dza malo musi vha tshi vhuya u itela u vhona “Eureka Drama.” Ngei Sweden, vhahura vha Charlotte Ahlberg vhe vha kuvhangana muḓini wawe muṱuku “vho ḓipfa vho kwamea vhukuma” musi vha tshi pfa dzenedzo filimu dzo rekhodiwaho. Vhathu vha 1500 vho ya u vhona filimu dzo rekhodiwaho ḓoroboni ṱhukhu ya Australia. Watch Tower yo vhiga uri zwikoloni zwa murole wa nṱha na magudedzini, “vhophurofesa na vhagudi vho nyanyulwa nga zwifanyiso na rekhodo dzavhuḓi dza giramafoni.” “Eureka Drama” yo vha i tshi ḓivhiwa na fhethu hune ha vhoniwa dzifilimu.
“Eureka Drama” yo vha tshishumiswa tsha ndeme kha “Mushumo Wa U Ṱanḓavhudza Kilasi,” he kilasi ya Vhagudi vha Bivhili ya rumela zwiambi u itela u thoma kilasi ntswa dza pfunzo. Zwi a konḓa u ḓivha tshivhalo tsha vhathu vhe vha vhona “Eureka Drama.” “Drama”nnzhi dzo sumbedzwa lunzhi-lunzhi. Naho zwo ralo, nga 1915 kha zwigwada zwa 86 zwe zwa vha zwi tshi sumbedza yeneyi “Drama,” ndi zwa 14 fhedzi zwe zwa vha zwi tshi vhiga tshifhinga tshoṱhe. Naho muvhigo une wa itwa mafheloni a ṅwaha wo sumbedza uri tshivhalo a tsho ngo fhelela, manweledzo o sumbedza uri yeneyo “Drama” yo vhoniwa nga vhathu vha fhiraho milioni. Vhathu vha ṱoḓaho u vha 30 000 vho humbela khandiso dza Bivhili.
“Eureka Drama” i nga kha ḓi vha yo vha i si filimu i swayeaho kha ḓivhazwakale, fhedzi zwi vhonala uri yo vhonwa nga vhathu vha dzimilioni u bva Australia u ya Argentina, u bva Afurika Tshipembe u swika Zwiṱangadzimeni zwa Britain, India, na Caribbean. Vhanzhi kha vhenevho vho wana ngoho ya Bivhili—ine ya vha ya ndeme u fhira musuku—nahone vho vha vha tshi vhidzelela vha ri “Eureka!”
^ par. 4 Sedzani “Zwe Ra Zwi Vhulunga—Filimu I Fhaṱaho Lutendo I Na Miṅwaha Ya Ḓana” kha Tshiingamo tsha ḽa 15 February 2014, masiṱari 30-32.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32
^ ***sn Luimbo 86 Vhafumakadzi vha Fulufhedzeaho, Vhahashu vha Tshisadzini Vha Vhakriste***
Luimbo 86
Vhafumakadzi vha Fulufhedzeaho, Vhahashu vha Tshisadzini Vha Vhakriste
(Vha-Roma 16:2)
1. Sara na Ruthe, Maria na vhaṅwe—
Vhoṱhe vho vha vha tshi fulufhedzea.
Kha zwoṱhe vha tshi hulisa Mudzimu.
Na vhaṅwe vho ḓi fulufhedzeavho.
Naho vha songo bulwa madzina,
Tenda Yehova a tshi ḓo vha lambedza.
2. Tshivhindi, vhuthu, vhulenda, u vuḓa,
Ndi zwi tamiwaho nga vhathu vhoṱhe,
Vhafumakadzi vho ṱamiwa zwone.
Vha tsumbo yavhuḓi i edziswaho.
Vhafumakadzana vha edzeni,
Na ralo ni ḓo takala vhutshiloni.
3. Vhomme, vhasidzana na tshilikadzi,
Vha shumela vhaṅwe vha sa gunguli.
Vha a ḓiṱukufhadza vho fhumula,
A vha ofhi, vha na Mudzimu wavho.
Vha a ḓivha uri vha ḓo wana
Malamba a bvaho ha Mudzimu wavho.
(Sedzani na Vha-Fil. 4:3; 1 Tim. 2:9, 10; 1 Pet. 3:4, 5.)
^ ***sn Luimbo 104 Rendani Yah na Nṋe***
Luimbo 104
Rendani Yah na Nṋe
(Psalme ya 146:2)
1. Kha ri rende;
O sikaho!
We a ri ṋea zwi fhiwa zwinzhi.
Kha ri khoḓe,
Dzina ḽawe,
Lufuno lwawe na maanḓa awe.
Kha ri rende dzina ḽa Yehova.
2. Kha ri rende;
A fushaho
Muthetshelesi wa dzithabelo.
U khwaṱhisa
Vho netaho;
Muya wawe wa tika vhavhuya.
Kha ri rende Yehova wa maanḓa.
3. Kha ri rende,
O lugaho;
U kwengweledza vha mu funaho.
U fhumudza
Vha lilaho.
Muvhuso u ḓo ḓisa phumudzo.
Kha ri rende Yah nga u fhisea!
(Sedzani na Ps. 94:18, 19; 145:21; 147:1; 150:2.)
^ ***sn Luimbo 114 Bugu ya Mudzimu Ndi Dzanga***
Luimbo 114
Bugu ya Mudzimu Ndi Dzanga
(Mirero 2:1)
1. Hu na bugu ine maṱari ayo,
A ḓisela vhathu fulufhelo.
Maipfi ayo a na maanḓa mahulu;
A a tshidza na u bonyolosa.
Yeneyo bugu ndi Bivhili Khethwa.
Mudzimu o hevhedza vhaṅwali.
Vhathu vhane vha funesa Yehova,
Vho vha vho ḓadzwa nga muya wawe.
2. Vho ṅwala nga ha tsiko dza Mudzimu,
Nga u bveledzwa ha fhethu hoṱhe.
Na nga ha muthu a si naho tshivhi
We a xelelwa nga Paradiso.
Vho amba na nga ha muṅwe muruṅwa
We a pikisa Yehova Khotsi.
Zwa ri ḓisela tshivhi na maṱungu,
Fhedzi Mudzimu u ḓo zwi kunda.
3. Ri tshila tshifhingani tsha dakalo.
Zwino hu vhusa Kristo Murena.
Ndi ḓuvha ḽa Yehova ḽa u tshidza
Vhoṱhe vhane vha sendela khae.
Ri vhala khayo zwi rudzaho mbilu;
Tshimima tshikhethwa tshi fushaho.
I ri ṋea mulalo muhulwane.
Dzanga heḽi ḽi vhalwe nga vhoṱhe.
(Sedzani na 2 Tim. 3:16; 2 Pet. 1:21.)
^ ***sn Luimbo 101 U Ḓivhadza Ngoho ya Muvhuso***
Luimbo 101
U Ḓivhadza Ngoho ya Muvhuso
(Mishumo 20:20, 21)
1. Kale ro vha ri sa ḓivhi
Matshilele a Tshikri ste.
Yehova a rumela,
Tshedza tsha mafhungongoho.
Ra vhona zwine a funa
U shumela Ene Khotsi,
U amba bvumo ḽawe,
Ri tshi rendisa na dzina ḽawe.
Ri ṱanziela kha vhoṱhe,
Dzinḓuni na dzibadani.
Ri thusa vhathu u vhona;
Ngoho i vhofhololaho.
Ri tshi funza vhathu vhoṱhe
Nga vhurabeli ha ngoho,
Ri shume nga vhuthhi
U swikela hu tshi pfi zwo fhela.
(Sedzani na Yosh. 9:9; Yes. 24:15; Yoh. 8:12, 32.)
^ ***sn Luimbo 51 Ri Nambatela Yehova***
Luimbo 51
Ri Nambatela Yehova
(Yoshua 23:8)
1. Yehova Muvhusi O tewa nga khuliso.
Kha zwine a ita u na khaṱulokwayo.
Zwine a mba a zwi vhi mahandana.
Ri nambatela Yehova ra mu funa;
U vhuswa ngae’ zwi na bindu ḽihulu.
2. Khuluṋoni yawe yo thewa kha u luga.
Vhudzulo hawe ho tangwa na nga vhugala.
Vho vuḓaho a tshi vha ramba vha a ya.
Ri nambatela Yehova, ndi muhulu;
Ndi Ene o tewaho nga u rabelwa.
3. Ndi muhulu ha fheleli kha liṱaḓulu.
A huna na swina ḽine ḽa nga mu kunda.
U ḓo ita zwe a ri fulufhedzisa.
Ri nambatela Yehova nga mishumo,
U ḓikumedza khae’ nga hu hulele.
(Sedzani na Doit. 4:4; 30:20; 2 Dzikh. 18:6; Ps. 89:14.)
^ ***sn Luimbo 91 Khotsi Anga, Mudzimu Wanga na Khonani***
Luimbo 91
Khotsi Anga, Mudzimu Wanga na Khonani
(Vha-Heberu 6:10)
1. Kha ḽino shango ḽivhi,
Vhutshilo vhu ḓisa zwililo.
Hone vhutshilo hanga,
A si mahandana.
(Khorasi)
2. Zwino ndo no aluwa.
Ndi kha maḓuvha a dziedzi.
Nga maṱo a lutendo,
Ndi na fulufhelo.
(KHORASI)
Mudzimu ha ṱaluli,
Ha nga hangwi mishumo yanga.
U dzula tsini hanga;
Ndi na Yehova, ’thi ndoṱhe.
Ee, Mudzimu ndi muunḓi
na mutsireledzi wanga.
Khotsi anga,
na Mudzimu na Khonani.
(Sedzani na Ps. 71:17, 18.)
^ ***sn Luimbo 26 Tshimbilani na Mudzimu!***
Luimbo 26
Tshimbilani na Mudzimu!
(Mixa 6:8)
1. Tshimbilani na Mudzimu;
Ni fune u vuḓa.
Ni fulufhedzee khae;
U ḓo ni fha nungo.
Na farelela zwa ngoho,
A ni nga xedziwi;
U ḓo ni fara nga tshanḓa,
Sa ṅwana muṱuku.
2. Tshimbilani nga lukuna;
’Si wele tshivhini.
Ni takadze Ene fhedzi,
Ni hule muyani.
Ni dzule ni tshi elelwa,
Ni tshi fungelela,
Kha zwo kunaho; zwa ngoho,
Ni pike Yehova.
3. Tshimbilani na Mudzimu,
Fulufhedzeani.
Ni ḓo wana u fushea,
Ndi bindu ḽihulu.
Tshimbilani na Mudzimu;
Ni vhe na dakalo.
Ri ḓo takala zwihulu,
Ri tshi ya tsimuni.
(Sedzani na Gen. 5:24; 6:9; Vha-Fil. 4:8; 1 Tim. 6:6-8.)
^ ***sn Luimbo 89 Khumbelo ya Yehova ya Lufuno: “Ṅwana’nga, Ṱalifha”***
Luimbo 89
Khumbelo ya Yehova ya Lufuno: “Ṅwana’nga, Ṱalifha”
(Mirero 27:11)
1. Iwe muswa
nṋekedze mbilu yau.
Ndi hone swina ḽanga
ḽi tshi ḓo vhona.
U tshi ḓiṋekedza
kha nṋe nga u funa;
U sumbedza shango
uri ua ntshilela.
(Khorasi)
2. U ḓifhelwe
nga u mpha muvhili wau,
Wa khukhulwa wa wa
nṋe ndi ḓo u vusa.
Naho nnyi na nnyi
a u khakhela,
Ḓivha uri nṋe
ndi ḓo ḓi u funa.
(KHORASI)
Murwa wanga na khomba yanga,
Ṱalifha u ntakadze.
Uri u ntshumela nga mbilu,
U nthenda nga u funa.
(Sedzani na Doit. 6:5; Muh. 11:9; Yes. 41:13.)
^ par. 13 (1 Sam. 25:8-18) Ask your own young men, and they will tell you, that my young men may find favor in your eyes, because it was upon a good day that we came. Just give, please, whatever your hand may find to your servants and to your son David.’” 9 Accordingly David’s young men came and spoke to Na′bal in accord with all these words in the name of David and then waited. 10 At this Na′bal answered David’s servants and said: “Who is David, and who is the son of Jes′se? Nowadays the servants that are breaking away, each one from before his master, have become many. 11 And do I have to take my bread and my water and my slaughtered meat that I have butchered for my shearers and give it to men of whom I do not even know from where they are?” 12 Upon that David’s young men turned around on their way and went back and came and reported to him in accord with all these words. 13 Immediately David said to his men: “Gird on every one his sword!” So they girded on every one his sword and David also girded on his own sword; and they began to go up after David, about four hundred men, while two hundred sat by the baggage. 14 Meanwhile, to Ab′i·gail, Na′bal’s wife, one of the young men reported, saying: “Look! David sent messengers from the wilderness to wish our master well, but he screamed rebukes at them. 15 And the men were very good to us, and they did not molest us, and we did not miss a single thing all the days of our walking about with them while we happened to be in the field. 16 A wall was what they proved to be around us both by night and by day, all the days that we happened to be with them, shepherding the flock. 17 And now know and see what you are going to do, for calamity has been determined against our master and against all his house, as he is too much of a good-for-nothing fellow to speak to him.” 18 At once Ab′i·gail hastened and took two hundred loaves of bread and two large jars of wine and five sheep dressed and five seah measures of roasted grain and a hundred cakes of raisins and two hundred cakes of pressed figs and put them upon the asses.
^ ***fg masiaṱ. 10-11 Ndi Ifhio Ndivho Ya Mudzimu Nga Ḽifhasi?***
Ngudo 5
Ndi Ifhio Ndivho Ya Mudzimu Nga Ḽifhasi?
1. Ndi ngani Mudzimu o sika ḽifhasi?
Yehova o ṋea vhanna na vhafumakadzi ḽifhasi. Ndi haya hashu. Nga zwenezwo, vhavhingani vha u thoma, Adamu na Eva, a vho ngo sikwa uri vha ye u tshila ṱaḓulu—Mudzimu o vha o no ḓi sika vharuṅwa uri vha tshile ṱaḓulu. (Yobo 38:4, 7) Nṱhani hazwo, Mudzimu o dzhia munna wa u thoma nahone a mu vhea tsimuni yo nakaho ine ya vhidzwa Edeni. (Genesi 2:15-17) Yehova o ṋea ene na vhana vhe a vha a tshi ḓo vha navho tshilavhelelwa tsha u ḓiphiṋa nga vhutshilo vhu sa fheli kha ḽifhasi.—Vhalani Psalme ya 37:29; 115:16.
U thomani, ho vha hu tsimu ya Edeni fhedzi ye ya vha i paradiso. Vhavhingani vha u thoma vho vha vho tea u ḓadza ḽifhasi nga vhana vhavho. Nga u ya ha tshifhinga, vho vha vho tea u ḓadza khungulu yoṱhe nahone vha i ita paradiso. (Genesi 1:28) Ḽifhasi ḽi nga si vhuye ḽa fheliswa. Ḽi ḓo dzula ḽi haya ha vhathu.—Vhalani Psalme ya 104:5.
2. Ndi ngani ḽifhasi ḽi si paradiso zwino?
Adamu na Eva a vho ngo thetshelesa Mudzimu, nga nṱhani ha zwenezwo Yehova o mbo ḓi vha pandela tsimuni. Zwenezwo zwa ita uri hu si tsha vha na paradiso nahone a hu na muthu we a kona u i vusulusa. Bivhili i ri: “Shango ḽo vhewa zwanḓani zwa vhavhi.”—Yobo 9:24.—Vhalani Genesi 3:23, 24.
Naa Yehova o ṱutshela ndivho yawe ya u thoma malugana na vhathu? Hai! Ndi Ramaanḓaoṱhe. A nga si kundwe. (Yesaya 45:18) U ḓo ita uri vhathu vha tshile nga nḓila ye a vha o livha uri zwi vhe ngayo.—Vhalani Psalme ya 37:11, 34.
3. Paradiso i ḓo vusuluswa hani?
Paradiso i ḓo vusuluswa kha ḽifhasi musi Yesu a tshi vhusa sa Khosi yo vhewaho nga Mudzimu. Kha nndwa ine ya vhidzwa Haramagedo, Yesu u ḓo ranga phanḓa vharuṅwa vha Mudzimu nahone a fhelisa vhoṱhe vhane vha hanedza Mudzimu. Nga murahu ha zwenezwo, Yesu u ḓo valela Sathane miṅwaha ya 1 000. Vhathu vha Mudzimu vha ḓo ponyoka yeneyo ndozwo ngauri Yesu u ḓo vha livhisa na u vha tsireledza. Vha ḓo ḓiphiṋa nga vhutshilo vhu sa fheli Paradisoni kha ḽifhasi.—Vhalani Nzumbululo 20:1-3; 21:3, 4.
4. Tshengelo i ḓo fhela lini?
Mudzimu u ḓo fhelisa lini vhuvhi kha ḽifhasi? Yesu o ṋea “tshiga” tshine tsha ḓo sumbedza musi vhufhelo vhu tsini. Vhuimo ha zwino ha shango vhu vhea khomboni vhutshilo ha vhathu nahone vhu sumbedza uri zwino ri tshila tshifhingani tsha “vhufhelo ha ano maitele a zwithu.”—Vhalani Mateo 24:3, 7-14, 21, 22.
Yesu u ḓo fhelisa tshengelo yoṱhe tshifhingani tsha miṅwaha ya 1000 musi a tshi khou vhusa ḽifhasi e ngei ṱaḓulu. (Yesaya 9:5, 6; 11:9) Yesu u ḓo vha Khosi na Tshifhe Muhulu, a phumula zwivhi zwa vhane vha funa Mudzimu. Nga zwenezwo, a tshi shumisa Yesu, Mudzimu u ḓo fhelisa malwadze, vhulala na lufu.—Vhalani Yesaya 25:8; 33:24.
5. Ndi vhafhio vhane vha ḓo tshila Paradisoni tshifhingani tshi ḓaho?
Vhathu vhane vha thetshelesa Mudzimu vha ḓo tshila Paradisoni. (1 Yohane 2:17) Yesu o ruma vhatevheli vhawe uri vha ṱoḓe vhathu vho vuḓaho na u vha funza nḓila ine vha nga ṱanganedzea ngayo kha Mudzimu. Ṋamusi, Yehova u khou lugiselela vhathu vha dzimilioni uri vha tshile Paradisoni fhano kha ḽifhasi tshifhingani tshi ḓaho. (Tsefanya 2:3) Holoni dza Muvhuso dza Ṱhanzi dza Yehova, vhathu vha guda u vha vhanna na vhokhotsi vhavhuḓi na u vha vhafumakadzi na vhomme vhavhuḓi. Vhana na vhabebi vha gwadamela Mudzimu vhoṱhe nahone vha guda nḓila ine vha nga vhuyelwa ngayo nga mafhungo maḓifha.—Vhalani Mixa 4:1-4.
U itela mafhungo o engedzeaho, sedzani ndima ya 3 ya bugu Bivhili I Funza Mini Zwa Vhukuma?
[Tshifanyiso kha siaṱari 10]
[Tshifanyiso kha siaṱari 11]
[Tshifanyiso kha siaṱari 11]
Holoni ya Muvhuso, ni ḓo vhona vhathu vhane vha funa Mudzimu nahone vhane vha ṱoḓa u guda nḓila ya u mu takadza
^ ***fg masiaṱ. 18-19 Ni Nga Vha Hani Na Dakalo Muṱani Waṋu?***
Ngudo 9
Ni Nga Vha Hani Na Dakalo Muṱani Waṋu?
1. Ndi ngani u vhingana zwi zwa ndeme u itela uri hu vhe na dakalo muṱani?
Mafhungo maḓifha a bva ha Yehova, Mudzimu o takalaho, ane a ṱoḓa uri hu vhe na dakalo muṱani. (1 Timotheo 1:11) Ndi ene muthomi wa mbingano. U vhingana nga lwa mulayo ndi zwa ndeme u itela uri hu vhe na dakalo muṱani ngauri zwi ita uri vhana vha aluswe fhethu ho tsireledzeaho.
Mudzimu u dzhia hani mbingano? U ṱoḓa uri i vhe mbofho ya tshoṱhe vhukati ha munna na mufumakadzi. Vhakriste vha fanela u ṱhonifha milayo ya shango malugana na u ṅwalisa mbingano. (Luka 2:1, 4, 5) Yehova u ṱoḓa uri munna na mufumakadzi vha fulufhedzane. (Vha-Heberu 13:4) U vhenga u ṱalana. (Maleaxi 2:16) Fhedzi u a tendela Vhakriste vha tshi ṱalana nahone vha dovha vha dzhenela mbingano arali vhafarisi vhavho vha ita vhuṱonḓolo.—Vhalani Mateo 19:3-6, 9.
2. Munna na mufumakadzi vha fanela u farana hani?
Yehova o sika munna na mufumakadzi uri vha farisane mbinganoni. (Genesi 2:18) Samusi munna e ṱhoho ya muṱa, u fanela u ranga phanḓa kha u ṱunḓela vha muṱa wawe na u vha funza nga ha Mudzimu. U fanela u sumbedza uri u funa mufumakadzi wawe nga u ḓidzima zwiṅwe zwithu. Munna na mufumakadzi vha fanela u funana na u ṱhonifhana. Samusi munna kana mufumakadzi vha tshi khakha, u guda u hangwelana ndi zwa ndeme u itela uri vha dzule vho takala mbinganoni yavho.—Vhalani Vha-Efesa 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Petro 3:7.
3. Naa ni tea u ṱutshela mufarisi waṋu arali ni songo takala mbinganoni yaṋu?
Arali inwi na mufarisi waṋu na vha na vhuleme mbinganoni yaṋu, lwelani u sumbedzana lufuno. (1 Vha-Korinta 13:4, 5) Ipfi ḽa Mudzimu a ḽi themendeli u fhandekana sa yone nḓila ya u piringulula thaidzo dzo ḓoweleaho mbinganoni.—Vhalani 1 Vha-Korinta 7:10-13.
4. Vhana, Mudzimu u ṱoḓa uri ni ite mini?
Yehova u ṱoḓa uri ni takale. U ni ṋea nyeletshedzo ya khwine ya nḓila ine na nga ḓiphina ngayo nga vhuswa haṋu. U ṱoḓa uri ni vhuyelwe nga vhuṱali na tshenzhelo zwa vhabebi vhaṋu. (Vha-Kolosa 3:20) Yehova ane a vha Musiki waṋu u dovha a ṱoḓa uri ni takale musi ni tshi mu shumela na musi ni tshi shumela Murwa wawe.—Vhalani Muhuweleli 11:9–12:1; Mateo 19:13-15; 21:15, 16.
5. Vhabebi, ni nga ita mini uri vhana vhaṋu vha takale?
Ni fanela u shuma nga maanḓa u itela u ṱunḓela vhana vhaṋu, u vha wanela vhudzulo na u vha shavhedza. (1 Timotheo 5:8) Fhedzi u itela uri vhana vhaṋu vha takale, ni tea u dovha na vha funza uri vha fune Mudzimu na u guda khae. (Vha-Efesa 6:4) Arali na vhetshela ṅwana waṋu tsumbo nga u sumbedza uri ni funa Mudzimu, ni nga ṱuṱuwedza mbilu yawe nga ho dzikaho. Arali na eletshedza ṅwana waṋu u ya nga zwo thewaho Ipfini ḽa Mudzimu, ni nga mu ita uri a elekanye nga nḓila yavhuḓi.—Vhalani Doiteronomio 6:4-7; Mirero 22:6.
Vhana vha a vhuyelwa musi ni tshi vha ṱuṱuwedza na u vha khoḓa. Vha dovha vha ṱoḓa u khakhululwa na u laiwa. U vha gudisa nga yeneyo nḓila zwi a vha tsireledza u itela uri vha sa ḓifare nga nḓila ine ya nga ita uri vha fheleledze vha songo tsha takala. (Mirero 22:15) Fhedzi ni songo vhuya na vha laya no halifha kana u vha fara nga tshiṱuhu.—Vhalani Vha-Kolosa 3:21.
Ṱhanzi dza Yehova vha gandisa bugu dzo vhalaho dze dza ṅwalelwa zwihuluhulu u thusa vhabebi na vhana. Dzenedzi bugu dzo thewa Bivhilini.—Vhalani Psalme ya 19:7, 11.
U itela u wana mafhungo o engedzeaho, sedzani ndima ya 14 ya bugu Bivhili I Funza Mini Zwa Vhukuma?
[Zwifanyiso kha siaṱari 18]
[Zwifanyiso kha siaṱari 18]
[Zwifanyiso kha siaṱari 19]
[Zwifanyiso kha siaṱari 19]
^ ***w12 8/15 masiaṱ. 8-10 “Hu Na Mashudu Ane Na Ḓo A Wana Nga Mushumo Waṋu”***
“Hu Na Mashudu Ane Na Ḓo A Wana Nga Mushumo Waṋu”
ATSHI khou ranga phanḓa mmbi yawe, Khosi Asa o vha o livha ngei govhani ḽa Yudea ḽi re phendelashango. Hune govha ḽa ṱanḓavhuwa hone, Asa u a ima a femela nṱha. Nga henefho tsini, hu na mishasha ya maswina—nahone ndi vhanzhi-vhanzhi! Eneo maswole a Vhaetiopia o vha a tshi swika milioni. Mmbi ya Asa i tou vha na maswole a si gathi musi i tshi vhambedzwa na eneo.
Samusi ho vha hu tshi khou ḓo vha na nndwa, ndi mini zwine zwa khou vhilaedzisa nga maanḓa Asa? Naa ndi zwine a fanela u zwi vhudza vhalangammbi vhawe? Naa ndi u ṱuṱuwedza maswole awe? Kana naa ndi u ṅwalela muṱa wawe marifhi? Na khathihi! Samusi o sedzana na vhuimo honovhu vhu konḓaho, Asa u a rabela.
Musi ri sa athu vusulusa yeneyo thabelo na u ṱolisisa zwe zwa itea, kha ri thome u sedza uri Asa o vha e muthu-ḓe. Ndi mini zwo itaho uri a ite zwithu nga nḓila ye a ita ngayo? Naa zwo vha zwo tea uri a humbele thuso ya Mudzimu? Mafhungo a Asa a ri vhudza mini nga ha nḓila ine Yehova a fhaṱutshedza ngayo mushumo wa vhashumeli Vhawe?
MAFHUNGO A ASA
Miṅwahani ya 20 nga murahu ha u fhandekana ha mivhuso ya Isiraele ya vha mivhili, wa Yuda wo vha wo tshinywa vhukuma nga maitele a vhuhedeni. Nga 977 B.C.E., musi Asa a tshi vha Khosi, na pfamoni ho vha ho no tshikafhadzwa, hu tshi gwadamelwa midzimu ya mbebo ya Vhakanana. Fhedzi ndimana yo hevhedzwaho i re kha Vha-Koronika yo amba zwi tevhelaho malugana na vhuvhusi ha Asa. Yo ri: “Asa o ita zwe Yehova Mudzimu wawe a wana zwó naka, zwó luga. O thutha zwiṋari zwa midzimu i sili na zwifho, a pwasha zwifanyiso zwa midzimu, a rema milagalu.” (2 Koron. 14:2, 3) Asa o dovha a pandela “vhadzia-vhupombwe shangoni ḽawe,” vhe vha vha vha tshi ita zwa vhusodoma sa tshipiḓa tsha vhurereli ha mazwifhi. Asa ho ngo fhelisa vhurereli ha mazwifhi fhedzi. O dovha a ṱuṱuwedza vhathu “uri vha ṱoḓe Yehova Mudzimu wa vho-khotsi-avho” nahone “vha tevhedze Mulayo na dzindaelá dzawe.”—1 Dzikh. 15:12, 13; 2 Koron. 14:4.
Nga nṱhani ha uri Asa o fhisetshela vhurabeli ho kunaho, o takadza Yehova nahone a mu lambedza nga mulalo we wa fhedza miṅwaha minzhi. Khosi yo vha i tshi nga amba uri: “Ra ṱoḓa Yehova Mudzimu washu. Ro mu ṱoḓa, Ene a ri ṋea mulalo thungo dzoṱhe.” Vhathu vho shumisa tshibuli tshenetshi u itela u khwaṱhisa miḓi ya muvhuso wa Yuda. Bivhili i amba uri: “Vha mbo fhaṱa vha vhuya vha vuledza.”—2 Koron. 14:1, 6, 7.
MUSI VHE NNDWANI
Mafhungo a Asa a sumbedza uri a zwo ngo fanela u ri mangadza uri o rabela musi o sedzana na mmbi khulwanesa ye ya vhuya ya bulwa Maṅwaloni. Asa o vha a tshi zwi ḓivha uri Mudzimu u a lambedza vhane vha sumbedza lutendo. Kha thabelo yeneyo, khosi yo humbela thuso ya Yehova. Asa o zwi ṱhogomela uri u fanela u ḓitika nga Mudzimu, hu sa londwi uri maswina awe ndi manzhi lungafhani. Dzina ḽa Yehova ḽo vha ḽi tshi katelwa kha nndwa yeneyi, nahone Asa o humbela Mudzimu a ḓitika nga dzina ḽawe. Khosi yo rabela ya ri: “Farisa riṋe, Yehova Mudzimu washu; ngauri ri fulufhedza Iwe, ro ḓa dzinani ḽau u lwa na haya magogo mangafha. Yehova Mudzimu washu ndi Iwe; muthu ha koni u lwa na Iwe.” (2 Koron. 14:11) Thabelo yeneyi yo vha i tshi fana na u amba uri: ‘Mmbi ya Vhaetiopia i khou lwa na iwe Yehova. U songo tendela dzina ḽau ḽi tshi nyadziwa nga u tendela vhavhi vha tshi kunda vhane vha vhidzwa nga dzina ḽau.’ Nga zwenezwo, “Yehova a mbo rwa Vha-Kushi hu tshi swika Asa na Vha-Yuda, Vha-Kushi vha shavha.”—2 Koron. 14:12.
Ṋamusi vhathu vha Yehova vha sedzana na maswina a re na maanḓa. Ri nga si lwe navho nga zwiṱhavhane zwa vhukuma nndwani yeneyi. Naho zwo ralo, ri nga vha na vhungoho ha uri Yehova u ḓo ita uri vhathu vhawe vhoṱhe vha fulufhedzeaho vha kunde nga dzina ḽawe vhane vha lwisana navho nndwani ya lwa muya. Nndwa dzashu dzi nga katela u lwisana na muya wo phaḓalalaho wa vhuḓifari vhu songo kunaho, u lwa na vhushayanungo hashu, kana u tsireledza miṱa yashu uri i si tshikafhadzwe nga ṱhuṱhuwedzo dzi songo kunaho. Naho zwo ralo, hu sa londwi zwe ra sedzana nazwo, thabelo ya Asa i nga ri ṱuṱuwedza. U kunda hawe zwi sumbedza uri Yehova o kunda. Zwo sumbedza zwine zwa nga lavhelelwa nga vhathu vhoṱhe vhane vha ḓitika nga Mudzimu. A hu na maanḓa a muthu ane a nga kunda musi a tshi lwa na Yehova.
U ṰUṰUWEDZWA NA U SEVHIWA
Musi a tshi vhuya nndwani, Asa o ṱanganedzwa nga Asaria. Onoyu muporofita o mu ṱuṱuwedza na u mu sevha. O ri: “Ipfani zwine nda amba, Iwe Asa, na inwi Vha-Yuda na Vha-Benyamini vhoṱhe. Yehova u ima na inwi arali inwi ni tshi ima nae’; ni tshi mu ṱoḓa ha nga hani u wanwa nga inwi; arali ná mu laṱa, na Ene u ḓo ni laṱa. . . . Khwaṱhisani, zwanḓa zwaṋu zwi songo neta; ngauri hu na mashudu ane na ḓo a wana nga mushumo waṋu.”—2 Koron. 15:1, 2, 7.
Enea maipfi a nga khwaṱhisa lutendo lwashu. A sumbedza uri Yehova u ḓo ri tikedza tenda ra dzula ri tshi mu shumela nga u fulufhedzea. Musi ri tshi humbela thuso yawe, ri nga vha na vhungoho ha uri u ḓo ri pfa. Asaria o ri: “Khwaṱhisani” kana ivhani na tshivhindi. Arali ri tshi ṱoḓa u ita zwo lugaho, ri fanela u vha na tshivhindi, fhedzi ri a zwi ḓivha uri Yehova a nga ri thusa uri ri zwi kone.
Nga nṱhani ha uri Maaha mme a Asa vho “ita tshifanyiso tsha Ashera,” Asa o sedzana na vhuimo vhu konḓaho ha u vha “dzhiela vhufumakadzi.” O dovha a sedzana na vhuimo vhu konḓaho ha u fhisa tshifanyiso tshenetsho. (1 Dzikh. 15:13) Asa o fhaṱutshedzwa nga phetho yawe na u vha na tshivhindi. Na riṋe ri fanela u nambatela Yehova nga ho khwaṱhaho na zwilinganyo zwawe hu sa londwi uri mashaka ashu a a fulufhedzea kana ha fulufhedzei khae. Arali ra ita zwenezwo, Yehova u ḓo lambedza vhuḓifari hashu ha u fulufhedzea.
Iṅwe ya phaṱhutshedzo dza Asa ho vha u vhona Vhaisiraele vhanzhi vha muvhuso wa devhula wa mashandukwa vha tshi ya ngei Yuda musi vha tshi vhona uri Yehova u nae. Vho vha vha tshi dzhiela nṱha vhukuma vhurabeli ho kunaho lwe vha ḓiimisela u ṱutshela mahaya avho u itela u vha vhukati ha vhashumeli vha Yehova. Asa na Vhayuda vhoṱhe vho vhofha ‘mulanga wa uri vha ḓo ṱoḓa Yehova nga mbilu yoṱhe na nga muya woṱhe.’ Ho vha na mvelelo dzifhio? ‘Mudzimu ho ngo hana uri vha mu wane, nga u’ vha mu ṱoḓa vho tou zwi sinyutshela. Yehova a mbo vha ṋea mulalo thungo dzoṱhe.’ (2 Koron. 15:9-15) Ri takala lungafhani musi vhathu vhane vha funa zwo lugaho vha tshi ṱanganedza vhurabeli ho kunaho ha Yehova!
Naho zwo ralo, muporofita Asaria o dovha a mu sevha. O ri: ‘Arali ná laṱa Yehova, na Ene u ḓo ni laṱa.’ Zwenezwi a zwo ngo vhuya zwa fanela u itea kha riṋe ngauri mvelelo dza hone a si dzavhuḓi na luthihi! (2 Pet. 2:20-22) Maṅwalo ha ambi zwe zwa ita uri Yehova a rumele yeneyi tsevho kha Asa, fhedzi khosi a yo ngo i thetshelesa.
WO “ITA ZWA VHUTSILU”
Nga ṅwaha wa vhu-36 wa vhuvhusi ha Asa, Khosi Baesa wa Isiraele o vutshela Yuda. Khamusi nga nṱhani ha u ṱoḓa u thivhela vhalanda vhawe uri vha si fulufhedzee kha Asa na vhurabeli ho kunaho, Baesa o thoma u khwaṱhisa mukano wa ḓorobo ya Rama, i re khilomithara dza malo devhula ha Yerusalema. Nṱhani ha u ṱoḓa thuso ya Mudzimu sa zwe a zwi ita musi a tshi govhelwa nga mmbi ya Vhaetiopia, Asa o ṱoḓa thuso kha vhathu. O rumela khosi ya Asuri tshifhiwa a humbela uri i vutshele muvhuso wa devhula wa Isiraele. Musi Vhaasuri vha tshi vutshela, Baesa o litsha u khwaṱhisa mukano wa Rama.—2 Koron. 16:1-5.
Yehova ho ngo takadzwa nga zwe zwa itwa nga Asa nahone o rumela muporofita Hanani uri a mu vhudze zwenezwo. Samusi Asa o vhona zwe Mudzimu a zwi ita kha Vhaetiopia, o vha o fanela u zwi ḓivha uri “Yehova maṱo awe a sedza shango ḽoṱhe, uri a vhonadze maanḓa awe kha ane a mu nambatela nga mbilu yoṱhe.” Khamusi Asa o wana nyeletshedzo i si yavhuḓi kana o vhona u nga Baesa na mmbi yawe a vha na khombo nahone a humbula uri a nga kona u ḓilwela. Naho zwo ralo, Asa o vha na mahumbulele a vhathu, nahone a hangwa uri u fanela u ḓitika nga Yehova. Hanani o ri: “Ndi zwone zwe wa ita zwa vhutsilu khazwo’; zwino ndi hone U tshi ḓo vutshelwa nga dzinndwa.”—2 Koron. 16:7-9.
Asa o dzhia phetho ya vhutsilu. Nga nṱhani ha mbiti, o mbo ḓi valela muporofita Hanani khothoni. (2 Koron. 16:10) Khamusi Asa o humbula uri, ‘Naa zwo tea uri ndi ṋewe ndayo naho ndo no fhedza miṅwaha minzhi ndi tshi khou fulufhedzea?’ Naa vhulala ho ita uri a si kone u humbula nga nḓila yo teaho? Bivhili a yo ngo zwi dzumbulula.
Nga ṅwaha wa vhu-39 wa vhuvhusi hawe, Asa o thoma u lwala milenzhe. Bivhili i ri “na misi a tshi lwala ha ngo ṱoḓa Yehova o ṱoḓa dziṅanga.” Zwi vhonala u nga tshenetsho tshifhinga Asa o vha a si tsha vha na vhushaka havhuḓi na Mudzimu. Nahone khamusi o bvela phanḓa a si na vhushaka havhuḓi nae u swikela musi a tshi lovha nga murahu ha miṅwaha ya 41 ya vhuvhusi hawe.—2 Koron. 16:12-14.
Naho zwo ralo, zwi vhonala u nga Yehova ho ngo livhisa ṱhogomelo kha vhukhakhi ha Asa, nṱhani hazwo o i livhisa kha pfaneleo dzavhuḓi dza Asa na u fhisetshela hawe vhurabeli ho kunaho. Asa ho ngo vhuya a litsha u shumela Yehova. (1 Dzikh. 15:14) Nga nṱhani ha zwenezwo, ri guda mini kha zwe zwa itea vhutshiloni ha Asa? Zwi nga ri thusa u ṱhogomela uri ri fanela u elekanya nga ha nḓila dze Yehova a ri thusa ngadzo tshifhingani tsho fhiraho, ngauri zwenezwo zwi nga ri ṱuṱuwedza uri ri humbele thuso yawe nga thabelo musi ri tshi sedzana na miṅwe milingo. Naho zwo ralo, a ro ngo fanela u humbula uri nyeletshedzo ya Maṅwalo a si ya ndeme, nga nṱhani ha uri ro no fhedza miṅwaha minzhi ri tshi khou shumela Mudzimu nga u fulufhedzea. Hu sa londwi zwe zwa itea vhutshiloni hashu, Yehova u ḓo ri ṋea ndayo musi ri tshi khakha. Ri fanela u ṱanganedza ndayo nga u ḓiṱukufhadza u itela uri i ri vhuyedze. Zwa ndeme vhukuma, ndi uri Khotsi ashu wa ṱaḓulu u ḓo ri tikedza, tenda ra dzula ri tshi mu shumela nga u fulufhedzea. Maṱo a Yehova a sedza shango ḽoṱhe, u itela u vhona vhane vha fulufhedzea khae. U shumisa maanḓa awe u itela u vha thusa. Yehova o thusa Asa, na riṋe a nga ri thusa.
[Maipfi o ṱumbulwaho kha siaṱari 9]
Yehova u lambedza vhathu vha fulufhedzeaho nndwani ya lwa muya
[Maipfi o ṱumbulwaho kha siaṱari 10]
Arali ri tshi ṱoḓa u ita zwo lugaho phanḓa ha Yehova, ri fanela u vha na tshivhindi
^ ***w14 2/15 masiaṱ. 30-32 Filimu I Fhaṱaho Lutendo I Na Miṅwaha Ya Ḓana***
ZWE RA ZWI VHULUNGA
Filimu I Fhaṱaho Lutendo I Na Miṅwaha Ya Ḓana
“Ngoho Wahashu Russell o tou bva o tou ralo!”—Muṅwe we a ṱalela “Photo-Drama” nga 1914.
ṊAṄWAHA ndi ṅwaha wa vhu-100 tshee ha sumbedzwa lwa u tou thoma “Photo-Drama of Creation,” ine ya vha filimu ye ya itelwa u khwaṱhisa lutendo Ipfini ḽa Mudzimu, Bivhili. “Photo-Drama” yo imelela Yehova sa Musiki tshifhingani tsha musi lutendo lwa vhathu vhanzhi lwo tshinyadzwa nga pfunzo ya uri zwithu zwo sokou bvelela na u sasaladza Bivhili.
Charles T. Russell, we a vha e murangaphanḓa wa Vhagudi vha Bivhili, o vha a tshi dzula a tshi ṱoḓa nḓila dzi bvelelaho vhukuma na dzi ṱavhanyaho dza u phaḓaladza ngoho ya Bivhili. Vhagudi vha Bivhili vho fhedza miṅwaha i fhiraho mahumi mararu vha tshi khou shumisa khandiso dzashu. Zwino vho vha vha tshi ṱoḓa u shumisa nḓila ntswa: ine ya vha dzifilimu.
U PHAḒALADZA EVANGELI HU TSHI SHUMISWA FILIMU
Nga vho-1890 vhathu vho thoma u sumbedzwa filimu dzi si na maipfi. Mathomoni a vho-1903, ho sumbedzwa filimu ya zwa vhurereli kha iṅwe kereke ya ngei Ḓoroboni ya New York. Ho vha hu si kale filimu dzo thoma musi Russell a tshi vha na tshivhindi a tshi thoma u lugiselela “Photo-Drama” nga 1912. O zwi ṱhogomela uri wonoyu mufuda wa vhudavhidzano wo vha u tshi ḓo ḓivhadza ngoho ya Bivhili u fhira dzikhandiso.
Filimu ya awara dza malo ya “Photo-Drama,” ye ya vha i tshi anzela u sumbedzwa nga zwipiḓa zwiṋa, yo vha i tshi sumbedza nyambo pfufhi dza 96 dza Bivhili dze dza vha dzi tshi anetshelwa nga tshiambi tshi ḓivheaho tshi re na ipfi ḽavhuḓi ḽa u rekhoda. Zwifanyiso zwinzhi zwo vha zwi tshi tshimbidzana na muzika wa classic. Vhahashu vha re na vhukoni vho vha vha tshi lidza rekhodo dza maipfi na muzika kha giramaphoni, vha tshi ita uri mubvumo, dzi-slide na filimu dza mafhungo a Bivhili o ḓoweleaho zwi tshimbidzane.
Vhunzhi ha dzifilimu na dzi-slide dza ngilasi zwo vha zwi tshi itwa zwitudio zwa shango. Vhomakone kha zwa u ola vha ngei Philadelphia, New York, Paris, na London vho tou ola dzi-slide dza ngilasi na dzifilimu, nga tshithihi nga tshithihi. Zwigwada zwa vhashumi Muhashoni wa Bethele wa Zwa U Ola zwo vha zwi tshi ita mushumo munzhi wa u ola, kanzhi zwi tshi lugisa dzi-slide dzo pwasheaho. Nga nnḓa ha dzi-slide dze dza tou rengwa, miraḓo ya muṱa wa Bethele yo fodiwa ngei Yonkers, New York, he ha vha hu henefho tsini, i tshi khou tamba zwipiḓa zwa Abrahamu, Isaka na muruṅwa we a thivhela Abrahamu uri a si ite murwa wawe tshiṱhavhelo.—Gen. 22:9-12.
Iṅwe khonani ya Wahashu Russell yo vhudza vha zwa u anḓadza mafhungo uri enea maitele a vhudavhidzano o vha a tshi ḓo ita uri vhathu vhanzhi vha vhe na “dzangalelo kha Maṅwalo, [u fhira] naho tshi tshini tshe tsha itwa u itela u anḓadza zwithu zwa vhurereli tshifhingani tsho fhiraho.” Naa vhafunzi vho vha vha tshi ḓo khoḓa honovhu vhuḓidini vhuswa ha u swikelela vhathu vha re na nḓala ya lwa muya? Zwo fhambanaho na zwenezwo, vhafunzi vha ḽa Vhudzhagane vho sasaladza “Photo-Drama,” vha tshi ita na u shumisa maano a vhukwila a u thivhela vhathu uri vha songo i vhona. Huṅwe fhethu, vhafunzi vho ita uri muḓagasi u dzimiwe.
Naho zwo ralo, vhathu vho vha vha tshi ḓa nga vhunzhi dziholoni u itela u ṱalela “Photo-Drama” nga mahala. Kha ḽa United States, ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe ho vha hu tshi sumbedzwa “Photo-Drama” ḓoroboni dzi swikaho 80. Vhaṱaleli vhanzhi vho mangalaho vho vha vha tshi khou tou thoma u vhona ‘muvi u re na maipfi.’ Zwinepe zwo vhekanywaho nga tshifhinga zwi sumbedzwaho nga luvhilo, zwo ita uri vha kone u ṱalela tshikukwana tshi tshi bva nga ngomu ha gumba, na luvha ḽi tshi khou vulea. Mafhungo a lwa saintsi a misini yeneyo o sumbedza vhuṱali vhuhulwane ha Yehova. Samusi zwo bulwa mathomoni, musi muṅwe muṱaleli a tshi vhona Wahashu Russell kha tshikirini a tshi khou ambelela “Photo-Drama,” o amba uri, “Ngoho Wahashu Russell o tou bva o tou ralo!”
VHUKANDO HA NDEME HA U GUDISA VHATHU BIVHILI
Tim Dirks, ane a vha muṅwali na muḓivhazwakale wa dzifilimu o ṱalusa “Photo-Drama” sa “filimu khulwane ine khayo mubvumo (maipfi o rekhodiwaho) wa tshimbidzana na zwifanyiso zwi tshimbi-tshimbilaho, na dzi-slide dza ngilasi dzi re na mivhala.” Filimu dze dza itwa nga phanḓa ha “Photo-Drama” dzo vha dzi tshi shumisa maṅwe a enea maitele, fhedzi dzi sa sumbedzi dzi-slide dzoṱhe nga tshifhinga tshithihi, zwihuluhulu dzine dza amba nga ha Bivhili. Nahone a hu na ye ya vha i na vhaṱaleli vhanzhi—vhane vha swika milioni dza ṱahe ngei Amerika Devhula, Yuropa, Australia, na New Zealand nga ṅwaha wa u tou thoma!
“Photo-Drama” yo sumbedzwa lwa u tou thoma nga ḽa 11 January, 1914, ngei Ḓoroboni ya New York. Nga murahu ha miṅwedzi ya sumbe ho mbo ḓi thoma Nndwa ya Shango ya U Thoma. Fhedzi magogo u mona na shango o bvela phanḓa a tshi kuvhangana u itela u ṱalela “Photo-Drama,” a tshi khuthadzwa nga zwifanyiso zwayo zwavhuḓi zwa phaṱhutshedzo dza Muvhuso dzine dza ḓo ḓa. Filimu ya “Photo-Drama” yo vha tshithu tshi swayeaho vhukuma nga 1914.
[Bogisi kha siaṱari 32]
Musi ṅwaha wa 1914 u tshi khou sendela, Dzangano ḽa Vhagudi vha Bivhili vha Tshaka Dzoṱhe ḽo ita nzudzanyo, ḽi tshi shumisa thundu dzine ḽa vha nadzo u itela u ṋea shango ḽoṱhe vhuṱanzi. U itela u swikelela zwenezwi, ho thomiwa “Photo-Drama of Creation.” Ho vha hu tshi ṱoḓea tshifhinga tshinzhi, tshelede, vhuḓidini na thundu nnzhi
[Maipfi o ṱumbulwaho kha siaṱari 32]
“Yo angaredza zwithu zwoṱhe u bva musi hu tshi sikwa dziṋaledzi u swika nga tshifhinga tsha U Vhusa ha Kristo ha Miṅwaha ya Tshigidi.”—F. Stuart Barnes, we a vha e na miṅwaha ya 14 nga 1914
[Zwifanyiso kha siaṱari 32]
Vhahashu vho gudiswaho vho ita uri filimu ya khilomithara dza 3,2 i tshimbidzane na rekhodo dza 26, na dzi-slide dza ngilasi dzi ṱoḓaho u vha 500
[Tshifanyiso kha siaṱari 31]
Vhahashu vha tshisadzini vha zwivhidzoni zwa nga tsini vho ṋea vhathu zwibugwana zwi re na zwifanyiso zwa “Photo-Drama”
Vhe vha vha vho ḓa vho dovha vha ṋewa na betsho dza “Pax” dzi re na tshifanyiso tsha musi Yesu a tshee mutukana. Dzo vha dzi tshi vha humbudza uri vha vhe “vharwa vha mulalo”
[Tshifanyiso kha siaṱari 31]
“Photo-Drama” yo sumbedzwa lwa u tou thoma nga ḽa 11 January, 1914, kha ino holo yavhuḓi ngei Ḓoroboni ya New York, ye nga tshenetsho tshifhinga ya vha i ya Dzangano ḽa Vhagudi vha Bivhili vha Tshaka Dzoṱhe vhe vha vha vha tshi shuma henefho
[Tshifanyiso kha siaṱari 32]
Zwigwada zwo shumisa filimu dza “Photo-Drama” dza 20 u mona na Amerika Devhula