text:
XIPIMO 11
Hikuyini laha misaveni ku teleko hi kuxaniseka?
1, 2. Zini lezi a vanhu vo tala va ti wutisako?
KA WUTSHAMU go kari, ku lo humelela a tshunami wu hahlula xidoropana. Ka ginwani wutshamu, a wanuna wo kari i lo humesa xibhamu a daya vanhu vo hlaya a tlhela a bayisa vanwani lomu chechini. A wasati munwani i lofa hi mababyi ya kankro, a siya ntlhanu wa vana.
2 Loku ku humelela makhombo yo fana ni lawo, a kutala ka vanhu va ti wutisa aku: “Kasi hikuyini?” A votala va ti wutisa a ku hikuyini laha misaveni ku teleko hi livengo ni kuxaniseka. Wena ke, wa tshuka u ti wutisa zilo zo fana ni lezo?
3, 4. a) Zini lezi Habakuka a wutisileko Jehova? b) Jehova i mu hlamulisile kuyini?
3 Lomu ka Biblia, hi kuma lezaku kuve ni vanhu va kukholwa ka hombe, lava vonawu va ti mahileko a ziwutiso lezo. Hi xikombiso, muprofeti Habakuka i wutisile Jehova aku: ‘Hikuyini u nzi kombisako kubiha, u nzi wonisa kuxaniseka? Hakuva a kuphanga ni tihanyi zi le mahlweni ka mina; ku na ni tiholova, ku vuka ni kukanetisana.’ — Habakuka 1:3.
4 Lomu ka bhuku ga Habakuka 2:2, 3, hi kuma a hlamulo lowu Nungungulu a nyikileko Habakuka ni lezaku i mu tsumbisile ku i ta lulamisa zikarato lezo. Jehova wa va ranza nguvu a vanhu. A Biblia gi ngalo: “Wa mu khatalela.” (1 Pedro 5:7) Hi lisine, Nungungulu i bayiseka nguvu hi ku wona kuxaniseka a ku hunza lezi hina hi bayisekisako zona. (Isaya 55:8, 9) Hikwalaho, a hi bhule hi xiwutiso lexi: Hikuyini laha misaveni ku teleko hi kuxaniseka?
HIKUYINI KU NGA NI KUXANISEKA KUNYINGI?
5. a) Zini lezi a varangeli vo tala va wukhongeli va wulako xungetano hi kuxaniseka? b) Zini lezi a Biblia gi zi gonzisako?
5 A kutala ka zikhati, a vafundisa ni varangeli va wukhongeli va hlamula lezaku hi xaniseka hakuva hi zalezo Nungungulu a zi lavako. A vokari va wula lezaku zontlhe lezi zi humelelako munhu — a ku patsa ni makhombo — zi sina zi tsalilwe kale hi Nungungulu niku a ku na ndlela ya ku zi tiva a ku hikuyini zi humelelako. A vanwani va nga ha wula lezaku a vanhu vontlhe — a ku patsa ni zivanana— vafa kasi vaya ka Nungungulu le tilweni. Kanilezi, lezo lisine ke? Ahihi. Jehova a nga tshuki a vanga zilo zo biha. A Biblia gi ngalo: “A kubiha ku le kule na Nungungulu, ni kugoha a ku kona ka Nyamintamu.” — Joba 34:10.
6. Hikuyini a vanhu vo tala va lumbetako Nungungulu loku va wona kuxaniseka kontlhe ku nga laha misaveni?
6 A vanhu vo tala va lumbeta Nungungulu loku va wona kuxaniseka kontlhe loku ku nga kona laha misaveni hakuva va alakanya lezaku hi yena a fumelako misava. Kanilezi, kota lezi hi zi gonzileko lomu ka Xipimo 3 xa bhuku gegi, loyi hakunene a fumelako misava leyi hi Satani.
7, 8. Hikuyini laha misaveni ku teleko hi kuxaniseka?
7 A Biblia gi hi byela lezaku “a tiko gontlhe gi le ntanwini wa loyi wa kubiha.” (1 Johani 5:19) Satani, ku nga yena a fumelako tiko legi, i bihile niku i na ni xapi. Satani, i ‘khohlisa tiko gontlhe.’ (Kuvululelwa 12:9) A vanhu vo tala, va pimanyisa Satani. Lexo, hi xona xi mahako lezaku laha misaveni ku tala hi mawunwa, livengo, ni xapi.
8 Ku na ni zigelo zinwani kambe zi mahako lezaku laha misaveni kuva ni kuxaniseka kunyingi. Anzhako ka loku Adamu na Eva va onhile, a vana vabye va lo thapelwa hi xionho xabye. Makunu, hi kota ya xionho a vanhu va xanisa vanwani. A kutala ka zikhati, va lava kuva va lisima ku hunza vanwani. Va holovisana, valwa tiyimpi, va tlhela va xolola vanwani. (Mutshawuteli 4:1; 8:9) Ka zikhati zinwani, a vanhu va xaniseka hi kota ya ku “chikelelwa hi xikhati, zi dzuka zi va humelela.” (Mutshawuteli 9:11) Va nga humelelwa hi mhango kutani zilo zinwani zo biha hi kota ya kuva ka wutshamu ga hava hi xikhati xa hava kambe.
9. Hikuyini hi tiyisekako lezaku Jehova i na ni xigelo xo zwala xa ku tsika tixanisa ti humelela?
9 Jehova a hi yena a vangako kuxaniseka. A hi yena a nga ni nanzu wa tiyimpi, wugevenga, ni hlomulo lowu hi wu wonako. A hi yena kambe a vangako makhombo ya ntumbuluko yo kota kutsekatseka ka misava, mabhubhutsa, ni tindambi. Hambulezo, u nga ha ti wutisa lezi: ‘Lezi Jehova a nga ni ntamu ku hunza vanhu vontlhe, hikuyini a nga valeliko zilo za kubiha ke?’ Ha zi tiva khwatsi lezaku Nungungulu wa khatala nguvu hi hina. Hikwalaho, a nga tsiki tixanisa ti simama halahala. I na ni xigelo xo zwala.— 1 Johani 4:8.
TIVA LE’XI MAHAKO NUNGUNGULU A NGA VALELI KUXANISEKA
10. Satani i mu phikizisile kuyini Jehova?
10 Le sinwini ga Edeni, Satani i lo kalavela Adamu na Eva. Satani i lo lumbeta Jehova aku a nga zi tivi ku fuma khwatsi. I lo wula lezaku Nungungulu i wo tsona Adamu na Eva zilo za zi nene. Satani i wa lava ku va kholwa lezaku i wa ta va fumela khwatsi ku hunza Jehova niku Jehova i wa nga laveki wutomini gabye. — Genesisi 3:2-5; wona Tlhamuselo wa wu 27.
11. Xiwutiso muni hi faneleko ku tiva hlamulo wa kona?
11 Adamu na Eva va lo tsika ku ingisa Jehova zonake va mu djikela. Va lo alakanya lezaku va nga zi tiva ha hoce lezi zi nga zi nene ni lezi zi bihileko. Xana Jehova i wa ta kombisa kuyini lezaku lezi Satani, na Adamu na Eva va nga zi alakanya zi wa nga hi lisine ke?
12, 13. a) Hikuyini Jehova a nga kala ku tekela ku lovisa Satani, na Adamu na Eva? b) Hikuyini Jehova a tsikako Satani a fuma tiko legi ni lezaku a vanhu va ti fumela ha voce?
12 Jehova a ga tekelangi ku lovisa Adamu na Eva. Kanilezi, i va tsikile va pswala vana. I lo va nyika xikhati a vana va Adamu na Eva lezaku va langa loyi va lavako ku fumiwa hi yena. Lezi Jehova a nga zi lava ku wa hi ku a misava yi tala hi vanhu vo mbhelela. Kani hi xihi lexi Satani a nga wa ta zama ku xi maha, xi wa nga ta tsanzekisa ku lezi Jehova a zi lavako zi tatiseka. — Genesisi 1:28; Isaya 55:10, 11.
13 Satani i phikizile Jehova na zi woniwa zi tlhela zi zwiwa hi tingelosi to tala nguvu. (Joba 38:7; Danieli 7:10) Hikwalaho, Jehova i lo nyika Satani a xikhati xa ku komba lezaku lezi a nga zi wula lisine ke. I lo tlhela a va nyika xikhati vanhu xa ku ti yimisela mifumo yabye na va rangelwa hi Satani, kasi va komba lezaku zi wa ta va fambela khwatsi loku va tsika Nungungulu ke.
14. Zini zi dlunyatekileko hi kufamba ka xikhati?
14 Ku hunza malembe yo tala nguvu a vanhu na va zama ku ti fuma ha voce. Kanilezi, a va zi koti. Makunu, zo tekela ku dlunya lezaku Satani i wo hemba. Nungungulu wa laveka futsi wutomini ga vanhu. Hakunene, muprofeti Jeremia i wa wula lisine a xikhati lexi a ngaku: “O Jehova, nza zi tiva lezaku a ndlela ya munhu a yi le ntanwini wakwe, kambe a munhu a nga zi koti ku lulamisa a mazambo yakwe.” — Jeremia 10:23.
HIKUYINI JEHOVA A TSIKAKO KUXANISEKA HI XIKHATI XO LEHA?
15, 16. a) Hikuyini Jehova a tsikako kuxaniseka hi xikhati xo leha? b) Hikuyini Jehova a nga valeliko a zikarato zi vangiwako hi Satani?
15 Hikuyini Jehova a tsikako vanhu va xaniseka hi xikhati xo leha? Hikuyini a kalako a nga valeli zilo zo biha lezaku zi nga humeleli? Zi tekile xikhati kuza zi woneka ku Satani a nga zi tivi ku fuma. A vanhu vonawu va zamile ku ti fuma hi tindlela to hambanahambana. Kanilezi, va zi tsanzeka. Hambu lezi a siensia ni tekinolojiya zi anzileko nguvu, a wubihi, wusiwana, wugevenga, ni yimpi zi nyingi ku hunza kale. A hi nge zi koti ku ti fuma ha hoce zi hi fambela khwatsi na hi nga rangelwi hi Nungungulu.
16 Hambulezo, Jehova a nga valeli zikarato zi vangiwako hi Satani. Loku i wo zi valela, Nungungulu na o komba lezaku wa seketela mufumo wa Satani. Kanilezi, lezo a nga ta tshuka a zi maha. Ahandle ka lezo, a vanhu va wa ta alakanya lezaku va zi kota ku ti fumela ha voce, a zilo zi tlhela zi va fambela khwatsi. Kanilezi, lezo mawunwa. Jehova i wa nga ta ma seketela a mawunwa lawo. Jehova a nga hembi. — Maheberu 6:18.
17, 18. Zini lezi Jehova a to maha xungetano hi zontlhe lezi zi onhetelweko hi Satani?
17 Xana Jehova a nga zi kota ku lulamisa zontlhe lezi zi onhetelweko hi kota ya kungaingisi ka Satani ni vanhu? Ina, a nga zi kota. Ka Nungungulu, zontlhe za koteka. Jehova i ta zi tiva loku a kuphikiza kontlhe ka Satani ku hlamulilwe. Anzhako ka lezo, a misava i ta yi maha paradise, kota lezi a nga zi lavisile zona kusanguleni. Vontlhe lava va nga lomu “zilahleni” va ta vuxiwa. (Johani 5:28, 29) A vanhu va nga ta ha babya ne kufa. Jesu i ta lulamisa zontlhe lezi Satani a onhileko. Jehova i ta tirisa Jesu kasi ku fuvisa “mitiro ya Satani.” (1 Johani 3:8) Nzeni ka xikhati lexi, ha mu bonga nguvu Jehova hi lezi a kombisako lihlaza-mbilu ka hina, a hi nyika xikhati xa ku mu tiva kasi hi kombisa lezaku hi lava ku fumelwa hi yena. (Gonza 2 Pedro 3:9, 10.) Hambu loku hi xaniseka, Jehova wa hi nyika ntamu wa ku timisela. — Johani 4:23; gonza 1 Va Le Korinte 10:13.
18 Jehova a nga hi kurumeti ku hlawula ku fumelwa hi yena. I hi nyikile a kutihlawulela. A hi wone a lisima la xinyikiwo lexi.
U TA XI TIRISISA KUYINI A XINYIKIWO LEXI XA KU TI HLAWULELA LEZI U ZI LAVAKO?
19. a) Xinyikiwo muni xa lisima lexi Jehova a hi nyikileko? b) Hikuyini hi faneleko ku bonga nguvu hi kota ya xinyikiwo lexi?
19 Hina vanhu hi hambene ni zihari hi kota ya lezi Jehova a hi nyikileko kutihlawulela. A zihari zi maha zilo hi wutivi ga ntumbuluko ntsena. Kanilezi, hina hi nga hlawula lezi hi lavako ku hanyisa zona ni ku tsakisa Jehova kutani ku nga mu tsakisi. Hina vanhu kambe a hi fani ni michini leyi yi mahako lezi yi nga mahelwa zona ntsena. Hi tlhatlhekile ku hlawula lezi hi lavako kuva zona, lava hi lavako ku maha wunghana navo, ni lezi hi lavako ku maha wutomini ga hina. Jehova i lava lezaku hizwa kunanziha ka wutomi.
20, 21. Xiboho muni xa xi nene lexi u nga mahako zezi?
20 Jehova i lava lezaku hi mu ranza. (Mateu 22:37, 38) I fana ni mupswali a tsakako hi kuzwa a n’wana wakwe na a mu byela lezi: “Papai, nza ku ranza nguvu,” lezo na zi sukela mbilwini yakwe, na a nga kurumetwangi hi munhu. Jehova a nga hi kurumeti ku mu tirela, i hi tsika hi ti hlawulela ha hoce. Satani, na Adamu na Eva, va hlawulile ku fularela Jehova. Wena ke, u ta hlawula yini?
21 Xi tirise khwatsi a xinyikiwo lexo xa kutihlawulela, hi ku hlawula ku tirela Jehova. Ku na ni vanhu vo tala nguvu va ti hlawuleleko ku tsakisa Nungungulu, va fularela Satani. (Mavingu 27:11) Zini u nga mahako zezi kasi wenawu u va kona misaveni yiswa ya Nungungulu, laha a to ngha a mbhetile kuxaniseka kontlhe? A hlamulo wa xiwutiso lexi hi ta wu kuma ka xipimo xi lanzelako.


c: text/html

text:
Riphabliki ya Afrika Dzonga (leyi tiviwaka na mavito-ximfumo manwana) i tiko leri nge Dzongeni ra tiko-nkulu ra
Afrika. Ribuwa ra Afrika Dzonga ri fikela kwalomu ka 2798 km
[1]
[2] hi kuleha naswona ri hambanisa malwandle ya Atlantic na Indian Ocean.
[3] Kuya e nwalungu wa Afrika Dzonga kuni
Namibia,
Botswana,
Zimbabwe,
Mozambhiki na
Swaziland, kasi
Mfumo wa Lesotho i tiko leri ti yimeleka leri rhendzeriweke hi Afrika Dzonga.
[4]
Vanhu va ake e Afrika Dzonga ku ringana kwalomu ka malembe ya Dzana ra magidi yamalembe (100,000).
[5] Hambiswiritano, ku thumbhiwa ka ntila wa le lwandle lowu hundzaka hi le Kapa, Nkomponi ya Madachi na le vuxeni bya Indiya ma akile xitichi xo wisa endzhawini leyi nga hetelela yi vitiwa Kapa (Cape Town) hi lembe ra 1652.
[6] Kapa rivile e hansi ka vukolonyi bya manghezi hi lembe ra 1806. Vu vutla-tiko by matiko ya yuropa byi sungule ku ndlandlamuka kwalomu ka malembe ya 1820 loko
Mabunu (lava akuri
Madachi,
Majarimani na
Mafurhwa) na manghezi Vavutli va 1820 va koxa tiko ra le nwalungu na le vuxa-dyambu by tiko. Minkwetlembetano e xikarhi ka vaakatiko vosungula, maXhosa na maZulu, na va vutla-tiko va yuropa hi loko yi sungula. Hambiswiritano ku thumbhiwa, ka Dayimani endzhaku nsuku hiswona leswi sunguleke
Nyimpi ya mabunu na manghezi laha va lweleke ku lawula mfuwo wa swi celwa swa tiko ra Afrika Dzonga. Hambileswi mabunu ma hluriweke, Afrika Dzonga yi kumile vutiyimeri byo ringanisela e hansi ka Britaniya hi lembe ra 1910. Mafambisele ya mfumo lawa ama ala manghezi, ma tiyisise vonele ra ku ti yimela loku heleleke loku fikeleriweke hi lembe ra 1961 loko Afrika Dzonga yi endliwa Rhiphabliki. Ntlawa lowu rhangeleke wa National Party wu yimise nawu wo yisa emahlweni ku hlawula hi rixaka lowu sunguriweke hi ma Dachi (lowu tiviweke hi ra apartheid), e henhla ka nkaneto lowu veke kona endzeni na le handle ka tiko. Hilembe ra 1990 phresidenti ya nkarhi wolowo
F.W. de Klerk yi sungule ku herisa nawu lowu, naswona hi lembe ra 1994 nhlawulo wo sungula wa xi Demokrasi wu endliwile e Afrika Dzonga. Nhlawulo wolowo wu nyikile
Nelson Mandela na ntlawa lowu fumaka,
African National Congress matimba yo fuma.
Afrika Dzonga yi tiveka hi ku hambana-hambana ka tinxaka, tindzimi ta khume-nwe ta ximfumo leti tivekaka na
Nawu-nkulu wa tiko.
[3] Xinghezi xi vulavuriwa ngopfu e Afrika Dzonga eka timhaka ta ximfumo na mabinzu, hambiswiri tano i ririmi ra vunthlanu leri vulavuriwaka e mindyangwini.
[3] Afrika Dzonga ri ni ku hambana-hambana ka tinxaka, laha kungani miganga yo tala
Basa,
Makula, na
Makhaladi e Afrika hinkwayo. Hambi leswi kwalomu ka 79.6% wa xithsungu xa vanhu e Afrika Dzonga kunga vanhu va ntima, Exikarhi ka lembe ra 2007, nstengo wa xitshungu xa Afrika Dzonga a wuri kwalomu ka 47.9 wa timilliyoni.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tsalwa ra Timfanelo na Vutihlamuleri bya Vatekaxiave eku sunguleni ri tsariwiele hi Xinghezi hi 2003. Ri pfuxetiwile hi 2007. Ri hundzuluxeriwile eka tindzimi to hlayanyana, hilaha ti longoloxiweke hakona laha hansi. Loko u lava ku teka xiave eka ndzavisiso wa Netiweke ya Mikambelo ya Nsawuto wa HIV (HIV Vaccine Trials Network (HVTN)), u ta nyikiwa khopi ya tsalwa leri hi rin’wana ra tindzimi leti, hi ku leteriwa hi hlawulo wa wena. Marito lama tirhisiweke eka tsalwa leri ya nga hambana switsongo na marito lama tirhisiweke laha hansi.
Timfanelo
Tanihi hi mungheneri wa ndzavisiso wa HVTN, u na mfanelo yo:
- Kuma mahungu hinkwawo lama tivekaka, ku katsa na mixungeto leyi nga vaka kona na mivuyelo yo nghenela ndzavisiso, u swi hlamuseriwa hi ndlela leyi u nga ta yi twisisa. U ta hlamuseriwa hi mahungu man'wana na man'wana mantswa lama nga ta kumeka hi nkarhi wa ndzavisiso.
- Ala ku joyina ndzavisiso kumbe ku tshika ndzavisiso nkarhi wun'wana na wun'wana. U nga tlhela u ala ku joyina milavisiso yo landzelerisa leyi u byeriwaka hayona. A wu nga lahlekeriwi hi timfanelo ta wena leti hlamuseriweke eka tsalwa leri loko u ala ku joyina ndzavisiso kumbe loko u wu tshika.
- Mbango wa ndzavisiso wo pfumala xihlawuhlawu. Leswi u swi hlawulaka, nkoka, ripfumelo, na ndhavuko swi ta hloniphiwa hi vanhu lava fambisaka ndzavisiso.
- Ku hundzisiwa ku ya kuma vukorhokeri bya switsundzuxo na nseketelo lowu nga kumekaka eka timhaka leti fambelanaka na ndzavisiso na ku sivela HIV.
- Ku hundzisiwa ku ya kuma vukorhokeri bya switsundzuxo, nseketelo, na vutshunguri bya mavabyi lawa u vaka na wona hi nkarhi wa ndzavisiso.
- Ku pfuniwa ku lulamisa swiphiqo leswi fambelanaka na ndzavisiso na/kumbe xihlawuhlawu. Loko hi ri na mpfumelelo wa wena, hi nga vulavula na vanhu lava u hi kombeleke leswaku hi tihlanganisa na vona ku hi hlamusela hi xitalo hi ku nghenela ka wena ndzavisiso.
- Mitshungulo ya ku vaviska miri, loko yo tshuka yi ve kona, kumbe ya ku vaviseka loku fambelanaka ntsena na switirhisiwa kumbe maendlelo ya ndzavisiso, ku ya hilaha swi tsariweke hakona eka fomo leyi ya mpfumelo hi ku twisisa. Ku na mali yo hakela mitshungulo ya ku vaviseka loku. Ntlawa lowu langutisisaka timhaka ta vuhlayiseki hi nkarhi wa ndzavisiso wu teka xiboho xa ku fambelana ka ku vaviseka na ndzavisiso. U nga kombela leswaku xiboho xi langutiwa nakambe loko u nga pfumeleleni na xona. Eka timhangu tin'wana, swi nga endleka mali yi nga ringani ku hakelela vutshunguri hi ku hetiseka. Mitlawa leyi khumbekaka eka ndzavisiso yi nga kombela mali yin'wana loko swi fanerile, kambe a hi tshembisi leswaku va ta yi kuma. Mutirhi wa wena wa ndzavisiso u ta ku nyika vuxokoxoko byo tala hi mhaka leyi naswona u ta hlamula swivutiso leswi u nga vaka naswona kumbe ku ku hlanganisa na munhu loyi a nga swi thwasela leswaku a hlamula swivutiso swa wena.
- Ku kamberiwa HIV ka mahala no pfumala swihoxo hi nkarhi wa ndzavisiso. Loko emakumu ka ndzavisiso wo kumeka leswaku u na HIV leyi vangiweke hi ndzavisiso ku nga ri hi ku tluleriwa, u nga kuma mikambelo yo landzelerisa etliliniki ya ndzavisiso ku fikela loko mikambelo ya wena yi komba leswaku a wa ha ri na HIV.
- Ku pfuniwa hi ku fikelela ku tinyiketela eka ndzavisiso. Swilo leswi u faneleke ku swi kuma u ta swi nyikiwa eka ndhawu leyi u nga ta va u nghenele ndzavisiso eka yona.
- Vuhundla. Mivulavurisano na tirhekhodo ta wena na ku nghenela ka wena eka ndzavisiso swi ta avelaniwa ntsena loko swi lavekela ku endla ndzavisiso, kumbe hilaha swi lavekaka hakona hi nawu. Ku kuma mahungu hi xitalo, vona fomo ya mpfumelo hi ku tiyimisela.
- Ku nyikiwa khadi ra vutitivisi ra ndzavisiso leri kombaka leswaku u nghenele ndzavisiso. Khadi leri ri ta va ri ri na nomboro ya riqingho na/kumbe adirese ya munhu loyi a nga nyikaka mahungu man’wana lama nga lavekaka.
- Hlayisa timfanelo ta wena ta xinawu. Tanihi mungheneri wa ndzingeto, a wu nga lahlekeriwi hi timfanelo ta wena.
- Ku hlamuseriwa loko u kumile pulakhebo kumbe nsawutiso loko ndzavisiso wu hela, kumbe loko swi laveka eka vutshunguri.
- Kuma mahungu ya ku humelela ka ndzavisiso, u byeriwa leswaku mivuyelo ya ndzavisiso yi ta va kona rini, na ku byeriwa hi mivuyelo.
Vutihlamuleri
Tanihi mungheneleriwa ndzavisiso wa HVTN, u na vutihlamuleri byo:
- Languta nakambe na ku kombisa ku twisisa switirhisiwa hinkwaswo leswi u nyikiweke swona, ku katsa na matswalwa ya mpfumelo hi ku twisisa. Kombela ku hlamuseriwa mahungu waha kumbe waha lama u nga ma twisisiki u nga si nghenela ndzavisiso. Vutisa swivutiso hi nkarhi wa ndzavisiso.
- Endla makungu ya loko u lava ku nghenela ndzavisiso endzaku ka ku languta swixungeto na mivuyelo. I swa nkoka ku tiva leswaku ndzavisiso i wa yini na leswaku wu ta endlisiwa ku yini. Vatirhi va ndzavisiso va ta ku pfuna hi vuxokoxoko lebyi. Loko u vona swi ta ku pfuna ku teka xiboho, vulavula na vanhu lava u va tshembakana ku va hlonipha hi loko ku joyina ndzavisiso swi ta va kahle eka wena.
- Byela mutirhi wa ndzavisiso hi xihatla loko u va na xiphiqo xa xihlawuhlawu na/kumbe ku vavisiwa emoyeni hi vanhu van’wana loku u ehleketelelaka leswaku swi nga va swi fambelana na ku nghenela ka wena ndzavisiso.
- U nga nyikeli ngati, swirho kumbe swihalaki swin'wana swa mirhi hi nkarhi wa ndzavisiso.
- Endla swikambelo swa wena swa HIV eka ndhawu ya ndzavisiso ntsena loko ndzavisiso wu nga si hela. Loko u lava ku kamberiwa eka ndhawu yin'wana, vulavula na mutirhi wa ndzavisiso.
- Loko ku ri leswaku u nga tika, papalata ku va muyimani hi nkarhi wa ndzavisiso hi ku tirhisa swisivelambeleko. Vatirhi va ta ku hlamusela hi swisivelambeleko leswi nga ku lulamela.
- Landzelela tiapoyitimente ta wena ta ndzavisiso. loko u lava ku cinca siku ra apoyitimente, byela mutirhi wa ndzavisiso hi xihatla.
- Hloniphani vatirhi va ndzavisiso
- Vonaleswaku u hlayisa ku nghenela ka vanhu van’wana eka ndzavisiso tanihi hi.
- Byela mutirhi wa ndzavisiso mahungu ya ntiyiso no helela lama fambelanaka na ndzavisiso. Byela mutirhi wa ndzavisiso hi ku cinca kun'wana na kun'wana ka vuxokoxoko bya vutihlanganisi kumbe rihanyo ra wena.
- Landzelela swileriso swa mutirhi wa ndzavisiso swinene hilaha u kotaka hakona. Tirhisana na mutirhi wa ndzavisiso ku endlela leswaku rihanyo na vuhlayiseki bya wena swi tshama swi ri kahle hi nkarhi wa ndzavisiso.
- Loko u nga ha koti ku ya emahlweni kumbe u kunguhata ku tshika ku nghenela ndzavisiso, byela mutirhi wa ndzavisiso hi xihatla.


text:
XIGONZO 14
A Mufumo lowu wu to fumela a misava yontlhe
Xana u nga dumba lezaku hi wulawula hi Mufumo wihi?— Ina, Mufumo wa Nungungulu, a Mufumo lowu wu to maha misava yiva paradise. Xana wa zi tsakela a ku gonza zinwani xungetano hi Mufumo lowo?—
A mifumo yontlhe yi na ni tihosi. Niku a hosi yi fumela vanhu va tiko ga yona. Xana wa yi tiva a Hosi ya Mufumo wa Nungungulu?— Hi Jesu Kristu. Yena i hanya le tilweni. Zezanyana yena i tava Hosi ya vanhu vontlhe misaveni! Xana u alakanya lezaku hi tava ni litsako a xikhati lexi Jesu a to fumela misava yontlhe?—
Zini lezi u zi rinzelako Paradiseni?
Hi tava ni litsako la hombe nguvu! Le Paradiseni, a vanhu va nga ta halwa kutani kuya yimpini kambe. Vontlhe va ta ranzana. A ku na munhu a to babya kutani kufa. A zikhumu zi ta wona, a ziwiri zi tazwa, niku lava va nga zi kotiko ku famba va ta tsutsuma va tlhela va tlulatlula. Vontlhe va tava ni zilo zo tala nguvu kasi kuga. Niku a zihari zi ta zwanana zi tlhela ziva vanghana va hina. A vanhu lava va fileko va ta vuxiwa. A vavanuna ni vavasati vo tala lava u gonzileko hi vona lomu ka broxura legi, vo kota Rebeka, Rahabi, Davida na Elija, vonawu va ta vuxiwa! Xana wa zi lava a ku wonana navo a xikhati lexi va to vuxiwa?—
Jehova wa ku ranza niku i lava lezaku u tsaka. Loku u gonza xungetano hi yena u tlhela u mu ingisa, u ta hanya kala kupinzuka paradiseni go saseka misaveni! A hi zona lezi u zi lavako ke?—
GONZA LOMU KA BIBLIA GA WENA
Isaya 2:4; 11:6-9; 25:8; 33:24; 35:5, 6
Johani 5:28, 29; 17:3
GONZA ZINWANI
Bhuku Ga Mina Ga Mahungu Ya Biblia


text:
GIPIMO 10
Lisine mayelano ni dzingilozi
1. Khu ginani hi hevbulago khu dzingilozi?
JEHOVHA o vbweta gu khuye hiti ndranga yaye. Dzingilozi gipandre nya ndranga ya Nungungulu. Omu nya Bhibhiliya dzo ranwa pwani “sanana sa Nungungulu.” (Joba 38:7) I thumo muni wu girwago khu dzingilozi? Dzi phaside kharini vathu dziteponi dza gale? Ina dzi nga hi phasa muhuno? — Wona Tshamuselo 8.
2. Khu mani a nga vanga dzingilozi? Dzingani dzi vangidwego?
2 Gu vbwetega gu hiti gu khethu khu mani a nga vanga dzingilozi. Vakolosi 1:16 wari khuye hwane nyo ba Jehovha a vangide Jesu, “vangide . . . silo satshavbo sa ndzadzini ni mafuni.” Silo soso so pata dzingilozi. Dzingani dzi vangidwego? Bhibhiliya yari khiyo gu na ni mazana dzimiliyoni nya dzingilozi. — Dzindzimo 103:20; Gutuledwa 5:11.
3. Ginani a ganeyago Joba 38:4-7 mayelano ni dzingilozi?
3 Bhibhiliya yo hi hevbudza gambe gu khiyo Jehovha vangide dzingilozi na si vangi mafu. Dzi dzi pwide kharini tepo dzi nga wona mafu? Livru ya Joba yari khiyo dzi di tsaka ngudzu. Dzi diri ndranga nyo pwane ngudzu yi thumeyago Jehovha gumogo. — Joba 38:4-7.
DZINGILOZI DZI NGU PHASA VATHU VA NUNGUNGULU
4. Ho dziti kharini gu khethu dzingilozi dzi ngu khathala khu vathu?
4 Tepo yatshavbo dzingilozi dzi ngu khathala khu vathu ni makungo ya Jehovha khu vathu ni mafu. (Mavingu 8:30, 31; 1 Pedro 1:11, 12) Kha si kanakanisi gu khiso dzi pwide wuvi nya wukhongolo tepo Adhamu ni Evha va nga pandruga. Dzi ngupwa ngudzu wuvi gambe khu gu wona vathu nya vangi muhuno na va si engisi Jehovha. Ganiolu tepo muthu a dzi solago a bweleya ga Nungungulu, dzingilozi dzi ngu tsaka ngudzu. (Luka 15:10) Dzingilozi dzi ngu khathala ngudzu khu vale va thumeyago Nungungulu. Jehovha o thumisa dzingilozi gasi gu phasa ni gu vhikeya sithumi saye mafuni. (Vahebheru 1:7, 14) Hongoleni hi wone siyeyedzo nyo khaguri nya isoso.
5. Dzingilozi dzi phaside kharini sithumi sa Nungungulu dziteponi dza gale?
5 Jehovha rumede dzingilozi dzimbili gu ya phasa Loti ni ndranga yaye gu vbuluga gufuviswani nya madhoropa ya Sodhoma ni Gomora. (Genesi 19:15, 16) Mazana myaga hwane, muprofeti Dhaniyeli rinyidwe phalani nya dzingala, ganiolu kha hodzwa, kholu “Nungungulu . . . rumede ngilozi yaye yita sega likana nya dzinghala.” (Dhaniyeli 6:22) Hwane nya isoso, tepo mupostoli Pedro a nga ba ari pasoni, Jehovha rumede ngilozi yaye gasi gu ya mu dusa. (Mithumo 12:6-11) Dzingilozi dzi phaside gambe Jesu tepo a nga ba ari mafuni. Khu giyeyedzo, hwane nya gubhapatiswe, “dzingilozi dza Nungungulu dzi di mu thumela.” (Marko 1:13) Na gu keneleya gitepwana gasi gu Jesu a songwa, ngilozi mweyo yi di ta “mu tiyisa.” — Luka 22:43.
6. a) Ho dziti kharini gu khethu dzingilozi dzi ngu phasa vathu va Nungungulu muhuno? b) Siwudziso muni hi na si phindrulago olu?
6 Olu dzingilozi kha dzi ngo wonega ga vathu. Ganiolu Nungungulu a ngo thumisa dzingilozi gasi gu phasa sithumi saye. Bhibhiliya yari khiyo: “Ngilozi ya [Jehovha, NM] ya gu vhikela vale va mu ningago githawo yi va vbanyisa.” (Dzindzimo 34:7) Khu ginani hi vbwetago guvhikedwa? Kholu hi gu na ni valala nya tshivba ngudzu va vbwetago gu hi gireya guvivba. Khu vamani? Va guta khu hayi? Vo zama kharini gu hi gireya guvivba? Gasi gu phindrula siwudziso sesi, hongoleni hi wone esi si dugeledego gitepwana hwane nyo ba Adhamu ni Evha va vangidwe.
VALALA NYA MBA WONEGA
7. Ginani va girago vathu kholu va kanganyiswago khu Sathane?
7 Omu nya Gipimo 3 hi hevbude gu khethu ngilozi mweyo yi di wugeya Nungungulu yi bwe yi vbweta gu fumeya vambe. Bhibhiliya yo mu rana khiyo khu Sathane, Dhiyabhulosi. (Gutuledwa 12:9) Sathane vbwetide gambe gu khuye vambe navo va wugeya Nungungulu. Kodzide gu kanganyisa Evha, nigu gukhugeya avbovbo a ngu kanganyisa vathu nya vangi. Ganiolu, vambe, nya nga Abheli, Enoki, ni Nowa, va simamide gu tumbega ga Jehovha.— Vahebheru 11:4, 5, 7.
8. a) Si giregide kharini gu dzingilozi nyo khaguri dzi khala madhemoni? b) Ginani gi giridwego khu madhemoni gasi gu vbuluga avba nya Ndrambi?
8 Dziteponi dza Nowa, dzingilozi nyo khaguri dzi di pandruga dzi diga gaya gwadzo ndzadzini gasi gu ta vbanya kha nga vathu nya nyama mafuni. Khu ginani? Bhibhiliya yari khiyo idzo dzi di gu vbweta gu dzega vanyamayi. (Leri Genesi 6:2.) Ganiolu si vivbide gu dzingilozi dzi gira isoso. (Judha 6) Gufana ni dzingilozi dzodzo nyo vivbe, vathu nya vangi khu tepo yoyo va di khala vakanganyisi ni va nya mayunga. Khu kharato Jehovha hungide gu fuvisa vathu nyo vivbe khu gu tadza mafu yatshavbo khu ndrambi. Ganiolu vbulugiside sithumi saye nyo tumbege. (Genesi 7:17, 23) Gasi gu vbuluga, dzingilozi dzile nyo vivbe dzi di bweleya ndzadzini. Bhibhiliya yo rana dzingilozi dzodzo nyo vivbe khiyo madhemoni. Idzo dzi hathide gu dzi pata avba nya wupandruge wa Sathane, nigu Dhiyabhulosi khade pfhumu yadzo. — Matewu 9:34.
9. a) Ginani gi dugeledego madhemoni tepo ma bweledego ndzadzini? b) Ginani hi na hevbulago khu gulandreya?
9 Khu kotani nya olu ma pandrugidego, Jehovha kha dzumeya gambe gu madhemoni ma bweleya ndrangani gwaye. (2 Pedro 2:4) Olu madhemoni kha ma ngo vbindrugedza gambe ma khala vathu nya nyama, ganiolu ayo ma ngo simama ‘gu pemba litigo latshavbo.’ (Gutuledwa 12:9; 1 Johane 5:19) Hongoleni hi wone edzi ma kanganyisago khidzo nya vangi. — Leri 2 Vakorinto 2:11.
EDZI MADHEMONI MA KANGANYISAGO KHIDZO VATHU
10. Madhemoni mo kanganyisa kharini vathu?
10 Madhemoni ma ngu kanganyisa vathu khu dzindziya nya dzingi. Vathu va thumisanago ni madhemoni vo gira isoso vabune mwendro khu gu thumisa mumbe muthu, nga nyanga mwendro mufembi. Gu thumisana ni madhemoni go ranwa pwani wudhemoni. Ganiolu Bhibhiliya yo hi ruma gu khala hwindzo ni gevbini gi yelanago ni madhemoni. (Vagalatiya 5:19-21) Khu ginani? Kha nga musoti a thumisago naphwi gasi gu mola sirengo, madhemoni mo thumisa wukanganyisi gasi gu sota ni gu fumeya vathu. — Wona Tshamuselo 26.
11. Ginani wutumbe, nigu khu ginani gu vbwetegago gu hi wu potsa?
11 Moyo nya minaphwi yawo wo ranwa pwani wutumbe. Ayoyo mathumiselo nya tshivba nya madhemoni gasi gu zama gu tugula wumindru mwendro gilo gi si tidwigo. Vambe va ngu zama gu gira isoso khu gu vbweta mitshamuselo omu nya dzinyeledzi, gu femba, gu vbweta mitshamuselo omu nya makartawu nya tarô, gu thumisa gibholana nya livhidru, mwendro gu vbweta mitshamuselo omu nya mandza. Vathu nya vangi vo pimisa gu khavo silo soso kha sa vivba, ganiolu si vivbide. Mhango nya yikhongolo. Khu giyeyedzo, Bhibhiliya yari khiyo madhemoni mo thumisana ni vatumbe. Omu ga Mithumo 16:16-18, go ganedwa khu “mandriki nya wutumbe” mwendro lidhemoni nya wutumbe li phasidego gyadzyana gu gira “wutumbe.” Hwane nyo ba Pawulo a tutumiside lidhemoni lolo, gyadzyana gi di vbeledwa khu tshivba nyo profete wumindru.
12. a) Khu ginani gu zama gu ganeya ni muthu a fudego gu gu mhango? b) Khu ginani sithumi sa Nungungulu gima si si hengeyigo omu nya sihena nya wudhemoni?
12 Madhemoni ma ngu thumisa wumbe naphwi gasi gu kanganyisa vathu. Ayo mo zama gu hi gira hi khodwa gu kethu si ngu kodzega gu ganeya ni ava va fudego nigu ava va fudego va ngo simama gu vbanya wulangawo nigu va ngu kodza gu bhula ni ethu mwendro gu hi gireya guvivba. Khu giyeyedzo, muthu a fedwego khu pari yaye mwendro nongo a nga hongola ga nyanga, eyi yi mu embeyago gu khiyo yi ngu kodza gu ganeya ni mufi. Nyanga yoyo yi nga mu embeya silo nyo tsakise mayelano ni pari yile mwendro nongo wule a fudego, ambari gu pimedzeya lito la mufi wule. (1 Samuweli 28:3-19) Sihena nya singi nya madzingelo so seketedwa avba nya gu oyu a fudego a ngo simama gu vbanya wulangawo. Sihena soso si nga pata siphitsha nyo dzinge, dzimisa, dzimhamba, gu hambeya oyu a fedwego, mwendro gu pileka ni girumbi. Tepo maKristo ma bombago gu patega omu nya sihena soso, valongo vawe mwendro vathu va gipandreni gyawe va ngu tsanga va ma sola, va ma vala, mwendro gu bomba gu hengeya nawo ni ga gevbini gi yelanago nawo. Ganiolu maKristo ma ngu dziti gu khayo ava va fudego kha va vbanyi wulangawo. Kha si kodzegi gu bhula navo, nigu kha va kodzi gu hi gireya guvivba. (Dzindzimo 115:17) Dzi woneye ngudzu. Gima u nga zami gu ganeya ni ava va fudego mwendro ni madhemoni nigu gima u nga hengeyi omu nya sihena nya wudhemoni. — Leri Dhewuteronome 18:10, 11; Isaya 8:19.
13. Ginani gi girwago khu vathu nya vangi va thugidego va vbanya na va gu thava madhemoni?
13 Madhemoni kha ma kanganyisi basi vathu, ma ngu va thusa gambe. Muhuno, Sathane ni madhemoni yaye va ngu dziti gu khavo va na ni ‘gikhati nya gidugwana ngudzu’ na va si duswi mafuni khu Nungungulu, khigyo gi girago va khala va nya mayunga ni vadwanisi nya vakhongolo ngudzu guvbindra gale. (Gutuledwa 12:12, 17) Ganiolu, dzimiliyoni nya vathu va thugidego va vbanya na va gu thava madhemoni kha va ma thavi gambe olu. Va tshulegide kharini guthavani gwawe madhemoni?
BOMBA U BWE U DZI TSHULA GA MADHEMONI
14. Gufana ni maKristo nya lizana myaga nyo pheye, hi nga dzi tshula kharini ga madhemoni?
14 Bhibhiliya yi ngu hi embeya edzi hi nga bombago khidzo ni edzi hi nga tshulegago khidzo ga madhemoni. Khu giyeyedzo, lidhoropani la Efeso, vambe va di gu ganeya ni madhemoni na va si gu hevbuli lisine. Va tshulegide kharini? Bhibhiliya yari khiyo: “Vathu nya vangi va nga bani va gu thumisa wun’yanga nya wutumbe, va di resa dzisolo dzawe va ta dzi vbisa na va gu wonwa khu vathu vatshavbo.” (Mithumo 19:19) Olu va nga vbweta gu khala maKristo, va di vbisa dzilivru dzawe dzatshavbo nya wutumbe. Isoso si ngu vbwetega gu girwa ambari muhuno. Ni wevbini a vbwetago gu thumeya Jehovha gu vbwetega gu a dzi hambanisa ni satshavbo si yelanago ni madhemoni. Isoso so pata dzilivru, dzirevhista, gu thumisa matshigu nyo velegwe nya muthu gasi gu ganeya makhalelo yaye ambari gu profeta wumindru waye, dzifilmu, wutsendze, mihagano, sithombe nya wutumbe, mwendro silo si yeyedzago tshivba nya madhemoni kha nga gilo nya mba vivba mwendro nyo tsakise. So pata gambe silo si ambadwago khu vathu gasi gu si va vhikeya ga maphuvbo nyo vivbe. — 1 Vakorinto 10:21.
15. Ginani gimbe gi vbwetegago gu hi gira gasi gu bomba Sathane ni madhemoni yaye?
15 Myagana hwane nyo ba vaEfeso vale va fuviside dzilivru dzawe nya wutumbe, mupostoli Pawulo lovide gu khuye va ngo simama “gu dwana” ni “dzitshivba nya maphuvbo nya guvivbe.” (Vaefeso 6:12) Khu lisine, ambari olu va nga ba va vbiside dzilivru dzawe, madhemoni ma di ngo zama gu va gireya guvivba. Khu kharato, ginani gimbe gi nga ba gi vbwetega gu va gira? Pawulo va embede gu khuye: “Pharani ngudzungudzu gukhodwa mu gu gira gitshangu nya guvhike matshari yatshavbo nya nilo wa Sathane.” (Vaefeso 6:16) Kha nga olu gitshangu gi vhikeyago lisotshwa nyimbitunu, gukhodwa gwathu gu nga hi vhikeya. Ho ba hiri ni gutumba nyo tiye nyo khethu Jehovha a nga hi vhikeya, hi na kodza gu bomba Sathane ni madhemoni yaye. — Matewu 17:20.
16. Hi nga tiyisa kharini gukhodwa gwathu ga Jehovha?
16 Hi nga tiyisa kharini gukhodwa gwathu ga Jehovha? Gu vbwetega gu hi leri Bhibhiliya tshigu ni tshigu hi bwe hi hevbula gu tumba uye gasi gu a hi vhikeya. Ho tumba ngudzu Jehovha, Sathane ni madhemoni kha va na nga kodza gu hi gireya guvivba. — 1 Johane 5:5.
17. Ginani gimbe gi na hi vhikeyago ga madhemoni?
17 Ginani gimbe gi nga ba gi vbwetega gu maKristo ya Efeso ma gira? Ma di gu khala lidhoropani li nga ba li tade khu wudhemoni. Khu kharato, Pawulo va embede khuye: “Lombelelani gikhati gyatshavbo.” (Vaefeso 6:18) Gu di gu vbwetega gu va lomba guvhikedwa khu Jehovha tepo yatshavbo. Ahati ethu ke? Anethu ho vbanya tigoni gu tadego ngudzu khu wudhemoni. Khu kharato anethu gu vbwetega gu hi lomba Jehovha gu a hi vhikeya, hi bwe hi thumisa lina laye tepo hi gombeyago. (Leri Mavingu 18:10.) Ho simama gu lomba Jehovha gasi gu a hi tshula ga Sathane, Jehovha a na hakha milombelo yathu. — Dzindzimo 145:19; Matewu 6:13.
18, 19. a) Hi nga pala kharini gudwana gwathu ni Sathane gumogo ni madhemoni? b) Giwudziso muni gi na phindrudwago omu nya gipimo gi landreyago?
18 Ho dzi hambanisa ni satshavbo si gimbileyanago ni wudhemoni womini gwathu hi bwe hi tumba gu vhikedwa khu Jehovha, hi nga kodza gu bomba Sathane ni madhemoni yaye. Gimwalo gighelo nyo ma thave. (Leri Jakobe 4:7, 8.) Jehovha na ni tshivba nya yikhongolo guvbindra madhemoni. A ma tsayiside matshiguni ya Nowa, nigu a na ma fuvisa matshigu ma tago. (Judha 6) Dundruga gu khuwe hi mwalo honga nyimbini yeyi. Jehovha a ngu thumisa dzingilozi dzaye gasi gu hi vhikeya. (2 Dzipfhumu 6:15-17) Hi nga tumba gu khethu khu gu phaswa khu Jehovha, hi nga pala gudwana gwathu ni Sathane gumogo ni madhemoni yaye. — 1 Pedro 5:6, 7; 2 Pedro 2:9.
19 Ganiolu, olu Sathane ni madhemoni yaye va vangago gutshaniseka nya gukhongolo, khu ginani Nungungulu a si gu va fuvisigo? Giwudziso gyogyo gi na phindrudwa omu nya gipimo gi landreyago.


text:
ṰHUMETSHEDZO
Ngoho Malugana na Khotsi, Murwa, na Muyamukhethwa
VHATHU vhane vha tenda kha pfunzo ya Vhuraruthihi vha amba uri Mudzimu o vhumbwa nga vhathu vhararu—Khotsi, Murwa, na nga Muyamukhethwa. Hu ambiwa uri muṅwe na muṅwe wa vhenevha vhathu vhararu vha a lingana, vha na maanḓa mahulwane, nahone a vha na mathomo. Nga zwenezwo, u ya nga pfunzothendwa ya Vhuraruthihi, Khotsi ndi Mudzimu, Murwa ndi Mudzimu, na Muyamukhethwa ndi Mudzimu, fhedzi hu na Mudzimu muthihi fhedzi.
Vhanzhi vhane vha tenda kha Vhuraruthihi vha tenda uri a vha koni u ṱalutshedza yeneyi pfunzo. Fhedzi vha humbula uri i funzwa Bivhilini. Tshithu tshi swayeaho ndi tsha uri ipfi “Vhuraruthihi” a ḽi wanali na luthihi Bivhilini. Fhedzi naa muhumbulo wa Vhuraruthihi u a wanala khayo? U itela u fhindula yeneyi mbudziso, kha ri ṱhogomele luṅwalo lune vhunzhi ha vhatikedzi vha yeneyo pfunzo vha lu redza u itela u tikedza pfunzo ya Vhuraruthihi.
“IPFI O VHA E ENE MUDZIMU”
Yohane 1:1 i ri: “U rangani Ipfi o vha e hone; huno Ipfi o vha e ha Mudzimu; huno Ipfi o vha e ene Mudzimu.” Nga murahu kha yeneyo ndima, muapostola Yohane o sumbedza nga hu re khagala uri “Ipfi” ndi Yesu. (Yohane 1:14) Naho zwo ralo, samusi Ipfi a tshi vhidzwa Mudzimu, vhaṅwe vha phetha nga uri Murwa na Khotsi vha fanela u vha vhe tshipiḓa tsha Mudzimu muthihi.
Humbulani uri u thomani yeneyi ndimana ya Bivhili yo vha yo ṅwalwa nga Lugerika. Nga murahu, vhaṱalutshedzeli vha ṱalutshedzela maṅwalwa a Lugerika nga dziṅwe nyambo. Naho zwo ralo, vhunzhi ha vhaṱalutshedzeli vha Bivhili a vho ngo shumisa fhungogake ḽine ḽa ri “Ipfi o vha e ene Mudzimu.” Ndi ngani? U ya nga nḓivho ye vha vha vhe nayo malugana na kuṅwalele kwa Lugerika lwa Bivhilini, vhenevho vhaṱalutshedzeli vho phetha nga uri fhungogake ḽine ḽa ri “Ipfi o vha e ene Mudzimu” ḽi fanela u ṱalutshedzelwa nga iṅwe nḓila. Nga nḓila-ḓe? Ṱhogomelani tsumbo dzi si gathi: “Logos [Ipfi] o vha e wa ṱaḓulu.” (A New Translation of the Bible) “Ipfi o vha e mudzimu.” (The New Testament in an Improved Version) “Ipfi o vha e na Mudzimu nahone vho vha vha tshi fana.” (The Translator’s New Testament) U ya nga dzenedzi ṱhalutshedzelo, Ipfi a si Mudzimu nga dzawe. * Nṱhani hazwo, Ipfi o vha a tshi vhidzwa “mudzimu” nga ṅwambo wa uri o vha e na vhuimo ha nṱha u fhira zwiṅwe zwivhumbwa zwa Yehova. Hafha ipfi “mudzimu” ḽi amba “wa maanḓa.”
WANANI MBUNO DZO ENGEDZEAHO
Vhathu vhanzhi a vha ḓivhi Lugerika lwa Bivhilini. Ngauralo ni nga ḓivha hani zwe muapostola Yohane a vha a tshi khou amba zwone zwa vhukuma? Humbulani nga heyi tsumbo: Mudededzi u khou ṱalutshedza vhagudiswa vhawe iṅwe thero. Nga murahu, vhagudiswa vha pfesesa ṱhalutshedzelo ya hone nga nḓila dzo fhamba-fhambanaho. Vhagudiswa vha nga piringulula hani eneo mafhungo? Vha nga humbela mudededzi uri a vha ṱalutshedze eneo mafhungo nga vhuḓalo. A zwi timatimisi uri u guda dziṅwe mbuno dzo engedzeaho zwi ḓo vha thusa uri vha pfesese khwine yeneyo thero. Nga hu fanaho, u itela u pfesesa zwine Yohane 1:1 ya amba zwone zwa vhukuma, ni nga sedza kha Evangeli ya Yohane u itela uri ni wane maṅwe mafhungo o engedzeaho nga ha vhuimo ha Yesu. U guda mbuno dzo engedzeaho nga yeneyo thero zwi ḓo ni thusa uri ni swikelele kha phetho yo teaho.
Sa tsumbo, ṱhogomelani zwe Yohane a bvela phanḓa a tshi zwi ṅwala kha ndima ya 1, ndimana 18: “Haho’ we a vhuya a vhona Mudzimu [Ramaanḓaoṱhe].” Naho zwo ralo, vhathu vho no vhona Yesu, Murwa, ngauri Yohane u ri: “Ipfi [Yesu] a shanduka a vha ṋama, a fhaṱa mushasha kha riṋe; ra vhona lupenyo lwawe.” (Yohane 1:14) Nga zwenezwo, Murwa a nga dovha hani a vha Mudzimu Ramaanḓaoṱhe? Yohane o dovha a amba uri Ipfi o vha “e na Mudzimu.” Fhedzi muthu a nga vha hani na muṅwe muthu nahone a dovha a vha onoyo muthu? Zwiṅwe-hafhu, samusi zwo ṅwaliwa kha Yohane 17:3, Yesu o zwi ita zwa pfala uri hu na phambano vhukati hawe na Khotsi awe wa ṱaḓulu. U vhidza Khotsi awe uri ‘ndi Mudzimu wa Ngoho e eṱhe.’ Nahone u ya mafheleloni a Evangeli yawe, Yohane o nweledza eneo mafhungo nga u ri: “Huno izwi zwo ṅwaliwa uri ni tende zwauri Yesu ndi ene Kristo, ndi ene Murwa wa Mudzimu.” (Yohane 20:31) Ṱhogomelani uri Yesu u vhidzwa Murwa wa Mudzimu, hu si Mudzimu. Enea mafhungo o engedzeaho a re kha Evangeli ya Yohane a sumbedza nḓila ine Yohane 1:1 ya fanela u pfeseswa ngayo. Yesu ane a vha ene Ipfi, ndi “mudzimu” nga muhumbulo wa uri u na vhuimo ha nṱha, fhedzi a si muthihi na Mudzimu Ramaanḓaoṱhe.
KHWAṰHISEDZANI DZENEDZO MBUNO
Humbulani hafhu nga ha tsumbo ya mudededzi wa tshikolo na vhagudiswa. Edzani u humbula arali vhaṅwe vha tshi kha ḓi timatima, na musi vho no ṱalutshedzwa maṅwe mafhungo nga vhuḓalo nga mudededzi wavho. Vho vha vha tshi nga ita mini? Vho vha vha tshi nga vhudzisa muṅwe mudededzi u itela u wana ṱhalutshedzo yo engedzeaho nga ha yeneyo thero. Arali muṅwe mudededzi a tendelana na zwe vha ṱalutshedzwa nga wa u thoma, u timatima havho ho vha hu tshi ḓo fhela. Nga hu fanaho, arali ni si na vhungoho nga ha zwe zwa ṅwaliwa nga muṅwali wa Bivhili ane a vha Yohane malugana na vhushaka ha Yesu na Mudzimu Ramaanḓaoṱhe, ni nga ṱolisisa maṅwe mafhungo o ṅwalwaho nga vhaṅwe vhaṅwali vha Bivhili. Sa tsumbo, ṱhogomelani zwe zwa ṅwaliwa nga Mateo. Malugana na vhufhelo ha ano maitele a zwithu, o redza Yesu a ri: “Ḽone ḓuvha na tshikhathi tshazwo, a huna a zwi ḓivhaho; na kha vharuṅwa vha ṱaḓulu haho’. Zwi ḓihwa nga Khotsi é eṱhe.” (Mateo 24:36) Enea maipfi a khwaṱhisedza hani uri Yesu a si Mudzimu Ramaanḓaoṱhe?
Yesu o amba uri Khotsi u ḓivha zwinzhi u fhira zwine Murwa a zwi ḓivha. Naho zwo ralo, arali Yesu o vha e tshipiḓa tsha Mudzimu Ramaanḓaoṱhe, o vha a tshi ḓo vha a tshi ḓivha mafhungo oṱhe e Khotsi a vha a tshi a ḓivha. Ngauralo, Murwa na Khotsi a vha lingani. Naho zwo ralo, vhaṅwe vha nga ri: ‘Yesu o vha e na zwivhumbeo zwivhili. Hafha u amba sa muthu wa ṋama.’ Fhedzi naho arali zwo vha zwo ralo, hu pfi mini nga muyamukhethwa? Arali na muyamukhethwa u tshipiḓa tsha Mudzimu ane a vha Khotsi, ndi ngani Yesu a songo amba uri u ḓivha zwine Khotsi a zwi ḓivha?
Musi ni tshi khou bvela phanḓa na u guda Bivhili, ni ḓo ḓowelana na mafhungo manzhi a Bivhili ane a tshimbidzana na enea mafhungo. A khwaṱhisedza ngoho nga ha Khotsi, Murwa, na muyamukhethwa.—Psalme ya 90:2; Mishumo 7:55; Vha-Kolosa 1:15.
^ par. 3 U itela u ṱolisisa milayo ya phenḓaluambo ya Lugerika ine ya shuma kha Yohane 1:1, sedzani masiaṱari 24-26 a Tshiingamo tsha ḽa 1 November 2008 (nga Luisimane) tsho gandiswaho nga Ṱhanzi dza Yehova.


text:
Bivhili kha Inthanethe | ṰHALUTSHEDZELO YA SHANGO ḼISWA YA MAṄWALO A TSHIKRISTE A LUGERIKA
Naa ni nga takalela u vhala iyi thero kha %%?
Vharoma 12:1-21
12 Vhahashu, ndi a ni kwengweledza nga khathutshelo ya Mudzimu, uri ni ṋekedze mivhili yaṋu sa tshiṱhavhelo tshi tshilaho, tshikhethwa, tshi ṱanganedzeaho kha Mudzimu, ni ite tshumelo khethwa ni tshi shumisa maanḓa aṋu a u humbula.2 Ni songo edzisa nḓila dza ano maitele a zwithu, shandulani nḓila ine na humbula ngayo, uri ni kone u ṱalukanya zwine Mudzimu a zwi funa, zwine zwa vha zwavhuḓi, zwo fhelelaho na zwine zwa mu takadza.3 Nga nṱhani ha vhuthu vhuhulu he nda sumbedzwa hone, ndi ni vhudza noṱhe uri ni songo humbula uri ni khwine u fhira zwine na vha zwone; fhedzi ni vhe na muhumbulo wo tshaho, muṅwe na muṅwe a tshi tevhedza lutendo lwe a ṋewa lwone nga Mudzimu.4 Vhunga kha muvhili muthihi ri na miraḓo minzhi, fhedzi miraḓo yeneyo yoṱhe i sa shumi mishumo i fanaho,5 naho ri vhanzhi, ri muvhili muthihi nga Kristo, ngauri muṅwe ndi muraḓo wa muṅwe, yoṱhe i a shumisana.6 Samusi ri na zwifhiwa zwi sa fani u ya nga vhuthu vhuhulu he ra sumbedzwa hone, arali hu u porofita, kha ri porofite u ya nga lutendo lwe ra ṋewa lwone;7 kana arali hu vhuḓinḓa, kha ri bvele phanḓa ri tshi ita honovhu vhuḓinḓa; kana ane a gudisa, kha bvele phanḓa a tshi gudisa;8 kana ane a khuthadza, kha bvele phanḓa a tshi khuthadza; ane a ṋea, kha zwi ite nga mafunda; ane a ranga phanḓa, kha zwi ite nga u fhisea; ane a khathutshela, kha zwi ite o takala.9 Lufuno lwaṋu lu songo vha lwa muhoyo. Nengwani vhuvhi, ni nambatele zwivhuya.10 Ni funane sa vharathu na vhakomana zwi tshi bva mbiluni. Kha u hulisa muṅwe ni vhe wa u thoma.11 Ni fhisee, ni songo vha vhabva. Ni tendele muya mukhethwa u tshi ni ṱuṱuwedza uri ni fhisee. Ni shumele Yehova vhunga phuli yawe.12 Takalani ngauri ni na fulufhelo. Konḓelelani musi ni maṱunguni. Ni dzule ni tshi rabela.13 Ni kovhelane na vhakhethwa u ya nga zwine vha zwi shaya. Ni dzule ni tshi sumbedza muya wa u ṱanganedza vhaeni.14 Dzulani ni tshi fhaṱutshedza vhane vha ni tovhola; fhaṱutshedzani, ni songo sema.15 Ni takale na vho takalaho; ni lile na vhane vha lila.16 Dzhiani vhaṅwe vhathu nga nḓila ine na ḓidzhia ngayo; ni songo ḓihudza, fhedzi ni ḓiṱukufhadze. Ni songo ḓidzhia sa vho ṱalifhaho.17 Ni songo lifhedza vhuvhi nga vhuvhi. Lingedzani u ita zwo lugaho phanḓa ha vhathu vhoṱhe.18 Arali zwi tshi konadzea, zwi tshi ḓitika nga vhuimo haṋu, ivhani na mulalo na vhathu vhoṱhe.19 Vhafunwa, ni songo ḓilifhedzela, fhedzi litshani Mudzimu a sumbedze mbiti dzawe; ngauri ho ṅwalwa u pfi: “Ndifhedzo ndi yanga; ndi ḓo lifhedza, Yehova u ralo.”20 Fhedzi, “arali swina ḽau ḽi na nḓala ḽi ṋee ḽi ḽe; arali ḽi na ḓora ḽi ṋee ḽi nwe; musi u tshi ita nga u ralo u ḓo vha wo ḽi okela masimbe kha ṱhoho.”21 Ni songo tenda u kundwa nga vhuvhi, fhedzi dzulani ni tshi kunda vhuvhi nga zwivhuya.


text:
XIENGETELO
A Vito Ga Nungungulu—Matirisela Ni Tlhamuselo Wa Gona
LOMU ka Biblia ga wena, gi hunzuluselisilwe kuyini a vesi ga Tisimu 83:18? A Biblia Go Basa gi hunzuluselisa lezi a vesi lego: “Kasi va fela ku tiva lezaku hi wena wece u nga ni vito ga Jehova, loyi a Hunzeleleko Kutlakuka misaveni yontlhe.” A maBiblia yo tala ma gi hunzuluselawu hi ndlela yo fana ni leyo. Kanilezi, a wuhunzuluseli go tala ga Biblia a gi nago a vito ga Jehova, gona gi kumeka gi valetilwe hi zikhundla zo kota “Hosi” kutani “Wa Pinzukelwa.” Kasi xini xi faneleko ku tirisiwa laha ka vesi legi? Xikhundla kutani i vito Jehova?
Vito ga Nungungulu hi maletela ya xiHeberu
A vesi legi gi wulawula hi vito go kari. Lomu ka xiHeberu xo sangula ku nga lexi a xipanze xa hombe xa Biblia xi nga tsaliwa ha xona, ku kumeka vito go kari gi hambanako ni wontlhe. Gona gi tsaliswa lezi יהוה (YHWH) hi maletela ya xiHeberu. Hi Xitshwa, a mawulela ma tolovelekileko ya vito lego i “Jehova.” Xana a vito lego gi kumeka ntsena ka vesi ginwe ga Biblia? Ahihi. Gona gi kumeka ka mabhuku yo sangula ya Mitsalo ya xiHeberu a xipimo xa 7.000 wa makhati!
Xana a vito ga Nungungulu gi na ni lisima muni? Wona a mukhongelo wa xikombiso lowu Jesu Kristu a wu gonzisileko. Wu sangulisa lezi: “Dadani wa hina wa le tilweni, a vito ga wena a gi hlawuliwe.” (Mateu 6:9) Anzhako ka xikhati, Jesu i khongelile ka Nungungulu aku: “Dadani, dumisa a vito ga wena!” Nungungulu i lo mu hlamula hi le tilweni, aku: “Nzi gi dumisile, nzi ta engeta nzi gi dumisa.” (Johani 12:28) Zi te dlunya lezaku a vito ga Nungungulu gi na ni lisima la hombe. Makunu, hikuyini a vahunzuluseli vo kari va susileko a vito legi lomu ka wuhunzuluseli gabye ga Biblia va gi valeta hi zikhundla?
Ko khwatsi ku na ni zigelo zimbiri za hombe. A xa ku sangula, vanyingi va wula lezaku a vito lego gi fanele ku nga tiriswi hilezaku a ndlela leyi gi nga wulisiwa zona kusanguleni a yi tiviwi inyamutlha. A xiHeberu xa kale xi wa tsaliwa na xi nga hi na mavogali. Hikwalaho, a nga kona ni munwe inyamutlha a nga wulako hi kutiya lezi a vanhu va le zikhatini za kutsaliwa ka Biblia va nga wulisa zona YHWH. Hambulezo, xana lezo zi fanele ku hi sivela a ku tirisa vito ga Nungungulu? A zikhatini za kutsaliwa ka Biblia, a vito ga Jesu ga zi kota ku ngha gi wulilwe a ku Yeshua kutani Yehoshua—a ku na munhu a tivako lisine la kona. Hambulezo, a vanhu misaveni yontlhe inyamutlha va tirisa mawulela yo hambanahambana ya vito ga Jesu, va gi wula hi ndlela leyi yi tolovelekileko hi lirimi la vona. A va kanakani a ku tirisa vito lego ntsena hilezaku a va zi tivi lezi gi nga wuliswa zona ka zana ga malembe go sangula. Hi kufanana, loku ku wo khwatsi wo enza uya matiko-wundle, za koteka a ku a vito ga wena gi wuliwa hi ndlela yo hambana nguvu ka lirimi linwani. Hikwalaho, a ku nga hi na lisine xungetano hi mawulela ya kale ya vito ga Nungungulu a hi xigelo xa ku nga gi tirisi.
A xigelo xa wumbiri xi talako ku kumbukiwa xungetano hi kususiwa ka vito ga Nungungulu lomu ka Biblia xi yelana ni mukhuwo wa kale wa vaJuda. A kutala ka vona va kholwa lezaku a vito ga Nungungulu cima a gi faneli ku wuliwa. Ko khwatsi a kukholwa loko ku seketelwa lomu ka nayo wo kari wa Biblia wu nga zwisisiwiko hi ndlela yi faneleko, lowu wu nge ngalo: “U nga hlakani hi vito ga Jehova, Nungungulu wa wena, hakuva Jehova a nga ta mu khoma kota munhu a nga hava nanzu, loyi a hlakanako hi vito gakwe.”—Eksodusi 20:7.
A nayo lowu wu beletela a ku tirisa a vito ga Nungungulu hi ndlela ya hava. Kanilezi xana lezo zi wula a ku beletela a ku tirisa hi xichawo a vito gakwe? A hi zona. A vatsali vontlhe va Biblia ga xiHeberu (A Testamenta Ga Kale) va wa hi vavanuna vo tsumbeka lava va nga kari va hanya hi Nayo lowu Nungungulu a nga nyikile vaIsraeli va kale. Hambulezo, vona va wa tirisa a vito ga Nungungulu hi kukhanzakanya. Hi xikombiso, va gi tirisile lomu ka Tisimu to tala leti ti nga yimbelelwa hi magezu yo tlakuka hi zidlemo za vakhozeli. Jehova Nungungulu kambe i gonzisile a vakhozeli vakwe a ku tirisa vito gakwe, niku lava va tsumbekileko va ingisile. (Joeli 2:32; Mitiro 2:21) Hikwalaho, inyamutlha a maKristu a ma kanakani a ku tirisa a vito ga Nungungulu hi xichawo, kota lezi Jesu a nga maha hakunene.—Johani 17:26.
A xikhati lexi a vahunzuluseli va Biblia va valetako a vito ga Nungungulu hi zikhundla, vo maha a xihoxo xa hombe. Va maha Nungungulu a woneka ku khwatsi i le kule nguvu ni ku khwatsi yena a hi munhu, kuveni a Biblia gi khongotela vanhu lezaku va hlakulela ‘wuhlengeli na Jehova.’ (Tisimu 25:14) Alakanyela a munghana wa wena wa hombe. Xana u nga zi kotisa kuyini kuva ni kuzwanana ko tiya na yena hakunene loku u nga se gi tiva a vito gakwe ke? Hi kufanana, a xikhati lexi a vanhu va nga tivisiwiko a vito ga Nungungulu, Jehova, zi nga kotekisa kuyini lezaku vava ni kuzwanana ko tiya hakunene na Nungungulu? A ku hunza lezo, loku a vanhu va nga tirisi a vito ga Nungungulu, va luza ku tiva a tlhamuselo wa gona wo hlamalisa. Kasi hi wihi a tlhamuselo wa vito ga Nungungulu?
Nungungulu ha yece i wulile a tlhamuselo wa vito gakwe ka nanza ga yena go tsumbeka Mosi. A xikhati lexi Mosi a nga wutisa a vito ga Nungungulu, Jehova i hlamulile a ku ngalo: “Nzi ta ti komba nzi hi lexi nzi to ti komba nzi hi xona.” (Eksodusi 3:14, NM) A wuhunzuluseli ga Rotherham gi hunzulusisa lezi a magezu lawo: “Nzi Tava zontlhe lezi nzi lavako kuva zona.” Jehova wa zi kota kuva zontlhe lezi zi lavekako kasi a tatisa makhungo yakwe.
U nga maha yini loku ku wo khwatsi wova munhu loyi a zi kotako ku ti maha zontlhe lezi zi lavekako? Zini u nga wa ta mahela a vanghana va wena? Loku munwe wabye a babya hi nghumbe ya hombe, u wa ta maha dokodela wa wutlhari lezaku u mu hanyisa. Loku munwani a hi ni xilaveko xa mali, u wa ta maha mumahi wa zi nene loyi a ganyileko lezaku u mu vuna. Kanilezi, a za lisine hi lezaku a wu nge zi koti kuva munhu loyi a zi kotako ku maha zo tala. Hina hontlheni a hi zi koti. Zalezi u gonzako a Biblia, u ta hlamala hi ku wona a ndlela leyi Jehova a ti mahako ha yona zontlhe lezi zi lavekako kasi a tatisa zitsumbiso zakwe. Niku za mu xalalisa a ku tirisa a ntamu wakwe lezaku a vuna lava va mu ranzako. (2 Kronekele 16:9) A matshamela lawo yo saseka ya wumunhu ga Jehova a ma woneki ka lava va nga tiviko a vito gakwe.
Hi laha ku dlunyatekileko, a vito ga Jehova gi fanele ku tiriswa lomu ka Biblia. A ku tiva a tlhamuselo wa gona ni ku gi tirisa hi kutlhatlheka wukhozelini ga hina zivuno za hombe nguvu za ku hi tshineta ka Dadani wa hina wa le tilweni, Jehova.*
* Kasi ku kuma manwani mahungu ma wulawulako hi vito ga Nungungulu, ni tlhamuselo wa gona, ni zigelo za ku hikuyini gi faneleko ku tiriswa wukhozelini, wona a broxura Vito Ra Xikwembu Leri Nga Ta Tshama Hi Masiku, gi humesiwako hi Timboni ta Jehova.


text:
XIENGETELO
“Muhefemulo” Ni “Moya”—Xana A Magezu Lawa Ma Wula Yini Hakunene?
A XIKHATI lexi u zwako a magezu “muhefemulo” ni “moya,” zini lezi ma ku alakanyisako? A vanhu vo tala va alakanya lezaku a magezu lawa ma wula nchumu wu nga nzeni ka hina na wu hi lowu wu nga wonekiko, na wu ngafi kambe. Vona va alakanya lezaku a xikhati lexi hi fako a xipanze lexo xa munhu xi nga wonekiko xi huma mirini xi simama ku hanya. Kota lezi a gonzo leyo yi hangalakileko nguvu, vo tala va hlamala hi ku tiva lezaku lezo hakunene a hi zona lezi a Biblia gi zi gonzisako. Makunu, xini a muhefemulo, niku xini a moya maringano ni Mhaka ya Nungungulu?
A GEZU “MUHEFEMULO” KOTA LEZI GI TIRISISWAKO ZONA LOMU KA BIBLIA
A kusangula, alakanyela a muhefemulo. Za koteka a ku wena u alakanya lezaku hi kusanguleni a Biblia nguvunguvu gi wa tsalilwe hi xiHeberu ni xiGreki. A xikhati lexi va nga tsala xungetano hi muhefemulo, a vatsali va Biblia va tirisile a gezu ga xiHeberu ne′phesh kutani a gezu ga xiGreki psy·khe′. A magezu lawo ya mambiri ma kumeka kwalomu ka ku hunza 800 wa makhati lomu Mitsalweni, niku a Tradução do Novo Mundo hi kukhanzakanya gi hunzulusela a magezu lawo a ku “muhefemulo.” A xikhati lexi u kambisisako a ndlela leyi a gezu “muhefemulo” kutani “mihefemulo” ma tirisiswako zona lomu ka Biblia, zi woneka laha kubaseni lezaku a gezu legi khwatsi-khwatsi gi wula (1) vanhu, (2) zihari, kutani (3) a wutomi ga vanhu hambu wutomi ga zihari. A hi kambisiseni a mitsalo yo kari leyi yi kombako a mazwisisela lawo ya manharu.
Vanhu. ‘A masikwini ya Noa,…ku hanyisilwe…a ntlhanu wa vanhu [‘mihefemulo,’ NM] ni vanharu ntsena.’ (1 Pedro 3:20) Zi te dlunya lezaku a gezu legi gi nge “mihefemulo” laha gi wula vanhu—Noa, sati wakwe, vana vakwe va vanharu, ni vasati vabye. A bhuku ga Eksodusi 16:16 gi wulawula hi zileletelo lezi a vaIsraeli va nga nyikiwa xungetano hi ku rolela a manna. Vona va byelilwe lezi: “Rolelani,…mu pima kota wunyingi ga vanhu [“mihefemulo,” NM] va nwina; loyi ni loyi a rolela za va le tendeni gakwe.” Makunu, a lipimo la manna lawa ma nga kari ma rolelwa li wa yelana ni wunyingi ga mihefemulo kutani vanhu va ngango ni ngango. A zikombiso zinwani za lomu ku tirisiwako “muhefemulo” kutani “mihefemulo” wutshanwini ga munhu kutani vanhu lomu ka Biblia zi kumeka lomu ka Genesisi 46:18; Joxua 11:11; Mitiro 27:37; ni Va Le Roma 13:1.
Zihari. Lomu ka tlhatlhambuto wa Biblia wa kuvanga, ha gonza: “Nungungulu i te ngalo: A mati a ma phandlule a zivangwa [“mihefemulo,” NM] lezi zi hanyako, ni tinyanyani a ti purume hehla ka misava, mbhinganweni wa tilo. Nungungulu aku ngalo: A misava a yi humese a zivangwa [“mihefemulo,” NM] lezi zi hanyako hi tixaka ta zona, a zifuyo hi tixaka ta zona, ni lezi zi kokakokako, ni zivanza za misava hi tixaka ta zona; zi lo mahisa lezo.” (Genesisi 1:20, 24) A ka mavesi lawa, a tinjhanjhi, a zifuyo, ni zivanza, zontlhe zi tlhamuselwa hi gezu ginwe—“mihefemulo.” A tinyanyani ni zinwani zihari zi vitanwa mihefemulo lomu ka Genesisi 9:10; Levi 11:46; ni Mitsengo 31:28.
Wutomi ga munhu. Ka zinwani zikhati a gezu “muhefemulo” gi wula wutomi ga munhu. Jehova i byelile Mosi ku ngalo: “Tlhelela Gipite, hakuva a vanhu vontlhe lava va [“hlotako a muhefemulo wa wena,” NM] va file.” (Eksodusi 4:19) Xini lexi a valala va Mosi va nga kari va xi hlota? Va wa lava ku lovisa a wutomi ga Mosi. A mahlweni ka lezo, laha Rakeli a nga kari a pswala n’wana wakwe Benjamini, ‘wu lo huma muhefemulo wakwe.’ (Genesisi 35:16-19) Ka xikhati lexo, Rakeli i lo luza wutomi. Tlhela u wona a magezu ya Jesu: “Mina nzi murisi nene. A murisi loyi nene i nyikela kuhanya [“muhefemulo,” NM] kakwe hi kota ya tiyivu.” (Johani 10:11) Jesu i lo nyikela muhefemulo, kutani a kuhanya kakwe, hi kota ya vanhu vontlhe. Lomu ka mavesi lawa ya Biblia, zi te dlunya lezaku a gezu “muhefemulo” gi wula wutomi ga munhu. U ta kuma zikombiso zinwani zi wulawulako hi “muhefemulo” kota wutomi ga munhu lomu ka 1 Tihosi 17:17-23; Mateu 10:39; Johani 15:13; ni Mitiro 20:10.
A xigonzo xo engeteleka xa Mhaka ya Nungungulu xi ta ku komba lezaku a ku na wutshamu lomu ka Biblia gontlhe gi nga ni magezu “wu nga fiko” kutani “wa pinzukelwa” ma yelanako ni gezu “muhefemulo.” A wutshanwini ga lezo, a Mitsalo yi wula lezaku a muhefemulo wafa. (Ezekieli 18:4, 20) Hikwalaho, a Biblia gi wula munhu loyi a fileko kota “muhefemulo wu fileko.”—Levi 21:11, NM.
A TLHAMUSELO WA GEZU “MOYA”
Makunu a hi woneni lezi a Biblia gi tirisisako zona a gezu “moya.” A vanhu vo kari va alakanya lezaku a “moya” i ginwani gezu ntsena ga ku wula a ku “muhefemulo.” Kanilezi, a hi zona lezo. A Biblia gi komba zi ku dlunya lezaku a magezu “moya” ni “muhefemulo” ma wula a zilo zimbiri zo hambana. Hi kwihi a kuhambana ka kona?
A vatsali va Biblia va tirisile a gezu ga xiHeberu ru′ach kutani a gezu ga xiGreki pneu′ma a xikhati lexi va nga tsala a gezu “moya.” A Mitsalo ha yoce yi komba a tlhamuselo wa magezu lawo. Hi xikombiso, a bhuku ga Tisimu 104:29 gi wula lezi: “Loku [wena Jehova] u susa moya [ru′ach] wa zona, zafa, zi tlhelela [n]tshurini.” Niku a bhuku ga Jakobe 2:26 gi wula lezaku ‘wu file a miri lowu wu nga hava moya [pneu′ma].’ Zonake, a ka mavesi lawa a gezu moya gi wula lexi xi nyikako wutomi a miri. Loku wu nga hi na moya, a miri wu file. Hikwalaho, lomu ka Biblia a gezu ru′ach a gi hunzuluselwi ntsena kota “moya” kanilezi gi tsaliwa kambe kota “ntamu,” kutani ntamu wa kuhanya. Hi xikombiso, xungetano hi Ntalo wa masiku ya Noa, Nungungulu i te ngalo: “Nzi ta neha a ntalo wa mati misaveni; kasi wu ta lovisa a nyama yontlhe yi nga ni muhefemulo wu hanyako [“ntamu wa kuhanya,” NM], yi nga la’hasi ka tilo.” (Genesisi 6:17; 7:15, 22, NM) Hilezo a gezu moya gi wula a ntamu wu nga wonekiko lowu wu nyikako kuhanya a zivangwa zontlhe zi hanyako.
A muhefemulo ni moya za hambana. A miri wu lava a moya a ku fana ni lezi a radiyu yi lavako gezi—kasi yi zi kota ku chaya. Kasi ku tlhamusela a mhaka leyo hi kueta, hi nga alakanyela a radiyu ya yitsongwani. A xikhati lexi u yi chelako mapiliya u tlhela u yi bisa, a nzilo lowu wu nga lomu ka mapiliya wu nyika kuhanya a radiyu leyo, hi mawulela manwani. Kanilezi, loku a radiyu yi nga hi na mapiliya, a yi tiri. Lezo zi mahekawo ka radiyu ya lixaka linwani loku yi nga tlhomiwangi laha ka gezi. Hi kufanana, a moya i ntamu lowu wu nyikako kuhanya a miri wa hina. Kambe, a ku fana ni gezi, a moya a wuzwi nchumu niku a wu zi koti ku pimisa. A moya i ntamu wu nga hiko ni matshamela ya munhu. Kanilezi loku a mimiri ya hina yi nga hi na moya, kutani ntamu wa kuhanya, yona ‘yafa, yi tlhelela [n]tshurini,’ kota lezi muyimbeleli wa Tisimu a zi wulileko.
Na gi wulawula hi kufa ka munhu, a bhuku ga Mutshawuteli 12:7 gi ngalo: “Ni ntshuri [wa miri wakwe] wu nga se tlhela wuya misaveni khwatsi hilezi wu nga hi zona, ni moya wu tlhelela ka Nungungulu loyi a nga munyiki wa wona.” A xikhati lexi a moya, kutani a ntamu wa kuhanya wu sukako mirini, a miri wafa, niku wu tlhelela lomu wu tileko hi kona—misaveni. Hi kuringanisa, a ntamu wa kuhanya wu tlhelela lomu wu tileko hi kona—hi ka Nungungulu. (Joba 34:14, 15; Tisimu 36:9) Lezo a zi wuli lezaku a ntamu wa kuhanya futsi wuya tilweni. A kuhambana ni lezo, zona zi wula lezaku loku munhu afa, a kutsumba kontlhe ka kuhanya ku khegele ka Jehova Nungungulu. A wutomi gakwe gi le mandleni ya Nungungulu, hi mawulela manwani. Ntsena hi ntamu wa Nungungulu a moya, kutani ntamu wa kuhanya, wa zi kota ku tlheliselwa lezaku munhu a hanya kambe.
Za tangalisa nguvu a ku tiva lezaku hi zona lezo hakunene lezi Nungungulu a to mahela vontlhe lava va humulako lomu “zilahleni”! (Johani 5:28, 29) A xikhatini xa kuvuxiwa ka vafileko, Jehova i ta wumba a miri wuswa kasi ku nyika a munhu loyi a etlelako kufeni a tlhela a wu vuxa hi ku chela a moya, kutani ntamu wa kuhanya, lomu nzeni ka wona. A xikhati xa kuvuka ka vafileko xi ta neha kutsaka ka hombe nguvu ka vanhu!
Loku wa ha lava ku tiva zinwani xungetano hi lezi a magezu “muhefemulo” ni “moya” ma tirisiswako zona lomu ka Biblia, u ta kuma mahungu ya lisima nguvu lomu ka broxura Ku Humelela Yini Hi Hina Loko Hi Fa? ni lomu ka maphajina 155-9 ni 163-8, ya bhuku Ku Hlamulana Hi Matsalwa, ma humesiwako hi Timboni ta Jehova.


text:
XIGONZO 23
Xana a mabhuku ya hina ma tsaliswa kuyini ni ku hunzuluselwa?
Kasi ku maha zontlhe hi zi kotako lezaku hi xumayela a “ivangeli” ka “wontlhe matiko ni tixaka ni tirimi ni mifumo,” hi humesa mabhuku hi tirimi ta ku hunza 750. (Kuvululelwa 14:6) Hi zi kotisa kuyini ku maha ntiro lowo wo karata? Hi wu maha hi ku vuniwa hi vatsali va matiko yo hambanahambana ni ntlawa wa vahunzuluseli vo ti karata—va nga Timboni ta Jehova vontlhe.
A timhaka ta mabhuku ya hina ti ranga hi ku tsaliwa hi xiNgiza. A Hubye yi Fumako yi wonelela a ntiro wa Xipanze xa Wutsali le tsinza ka hina ka misava yontlhe. A xipanze lexi xi rangela a ziavelo za vatsali lava va tirako kwale tsinza ni ka maravi yo kari. A kuva ni vatsali vo hambanahambana zi hi vuna a ku wulawula hi timhaka ta midawuko yo hlaya, lezi zi mahako lezaku a mabhuku ya hina ma khumba vanhu va misava yontlhe.
A timhaka leto ti rumelwa ka vahunzuluseli. Anzhako ka kuva a bhuku gi tsalilwe gi tlhela gi pasiswa, gi rumelwa hi ku tirisa tikomputadori ka mitlawa ya wuhunzuluseli yi nga ka matlhelo yo hambanahambana ya misava, kasi ku hunzulusela, ku hlola, ni ku basisa a timhaka leto. Vona va ti karatela ku hlawula ‘a timhaka to lulama ta zinene’ leti ti to nyika a mongo wontlhe wa lezi zi tsalilweko hi xiNgiza ka lirimi leli zi hunzuluselwako ziya ka lona. — Mutshawuteli 12:10.
A ntiro wu hatlisiswa hi tikomputadori. A komputadori a yi zi koti ku valeta vanhu lava va tsalako ni ku hunzulusela. Hambulezo, va zi kota ku hatlisisa a ntiro wabye hi ku tirisa madisionario, magramatika, ni mabhuku ya ku hlola hi wona ma nga lomu ka tikomputadori. A Timboni ta Jehova ti vangile a Sistema Eletrônico de Fotocomposição Multilíngue (MEPS), ku nga longoloko wa lomu ka komputadori wu hi vumelelako ku tsala mahungu hi mazanazana ya tirimi ma tlhela ma patsiwa ni zithombe kasi ma wumba a mabhuku lawa ma to gandliwa.
Hikuyini hi mahako yontlhe mizamo leyi, hambu ka tirimi leti ti wulawulwako hi vanhu vatsongwani nguvu? Hi maha lezo hakuva kuranza ka Jehova lezaku a “vanhu vontlhe va hanyiswa, vava ni kutiva ka zinene.” — 1 Timote 2:3, 4.
Xana a mabhuku ya hina ma tsaliswa kuyini?
Hikuyini hi hunzuluselako mabhuku ya hina hi tirimi to tala nguvu?


text:
Xana Timhangu Ta Ntumbuluko I Nxupulo Lowu Humaka Eka Xikwembu?
Nhlamulo ya Bibele
Bibele a yi dyondzisi swona leswaku Xikwembu hi xona xi vangaka timhangu ta ntumbuluko leti hi ti vonaka namuntlha. Vuavanyisi bya Xikwembu lebyi hlamuseriwaka eBibeleni a byi fani nikatsongo ni timhangu ta ntumbuluko.
Xikwembu xi ni vuxiyaxiya. Bibele yi ri: “
Munhu u vona ntsena leswi vonakaka ematihlweni; kambe loko ku ri Yehovha, u vona leswi mbilu yi nga swona.”—1 Samuwele 16:7.
Yehovha u kambisisa timbilu ta vanhu naswona u lovisa ntsena lavo homboloka.—Genesa 18:23-32.
Xikwembu xi rhanga hi ku va lemukisa, xisweswo xi pfulela lavo lulama ndlela yo pona.
Kasi hi hala tlhelo, timhangu ta ntumbuluko a ti tali ku nyikela swilemukiso naswona ti dlaya ni ku vavisa vanhu handle ko hlawula ndluwa ti siya hove. Hi mpimo wo karhi, vanhu va nyanyise timhangu teto hi ku onha mbango ni ku tshama etindhawini leti rhandziwaka hi ku tsekatseka ka misava, tindhambi ni maxelo yo biha.
DYONDZA SWO TALA
XIHONDZO XO RINDZA
Timhangu Ta Ntumbuluko—Xana I Vumbhoni Bya Leswaku Xikwembu Xi Ni Tihanyi?
Leswi Xikwembu xi vengaka tihanyi, ha yini xi pfumelela timhangu ta ntumbuluko leswaku ti dlaya vanhu lava nga riki na nandzu?
XIHONDZO XO RINDZA
Timhangu Ta Ntumbuluko—Ha Yini Ti Tele Swonghasi?
Yesu u profete hi ku andza ka timhangu. Xana leswi swi vula yini eka hina namutlha?


text:
Swivutiso Swa Vahlayi . . .
Xana Xikwembu Xi Tshama eNdhawini Yin’we?
Vukhongeri byo hambana-hambana byi hlamusela Xikwembu tanihi lexi kumekaka kun’wana ni kun’wana, ku nga rito leri hlamuselaka leswaku Xikwembu xi kumeka etindhawini hinkwato hi nkarhi wun’we. Hi xikombiso, New Catholic Encyclopedia yi kombetela eka Xikwembu tanihi “lexi nga kona naswona hi xona lexi endlaka leswaku swilo hinkwaswo swi va kona.” Hilaha ku fanaka, John Wesley, musunguri wa Kereke ya Methodist, u tsale rungula leri nga ni nhloko-mhaka leyi nge, “Eka Xikwembu Lexi Kumekaka Kun’wana Ni Kun’wana” leri eka rona a vuleke leswaku “ku hava ndhawu, leyi nga ni swipimelo kumbe leyi nga riki na swipimelo swa ntumbuluko, leyi Xikwembu xi nga kumekiki eka yona.”
Xana Bibele yi dyondzisa yini? Xana Xikwembu xi kumeka kun’wana kun’wana etindhawini hinkwato etilweni, emisaveni hambi ku ri eka muxaka wa vanhu hi nkarhi wun’we?
Entiyisweni, Bibele yi vula leswaku Xikwembu xi ni ndhawu leyi xi tshamaka eka yona, ku nga matilo. Yi vulavula hi xikhongelo xa Hosi Solomoni lexi eka xona a khongeleke eka Xikwembu a ku: “Onge wena u nga swi yingisa u ri ematilweni, ndhawu ya wena yo tshama eka yona.” (1 Tihosi 8:43) Loko Yesu Kreste a dyondzisa vadyondzisiwa vakwe ndlela yo khongela, u va byele leswaku va fanele va kongomisa swikhongelo swa vona eka “Tata wa hina la nge matilweni.” (Matewu 6:9) Bibele yi vula leswaku endzhaku ka ku pfuxiwa kakwe, Kreste u nghene “etilweni hi koxe, kutani a humelela emahlweni ka Xikwembu hi xiviri.”—Vaheveru 9:24.
Tindzimana leti ti swi veka erivaleni leswaku Yehovha Xikwembu a nga tshami kun’wana ni kun’wana, kambe u tshama etilweni ntsena. Entiyisweni, Xikwembu a xi tshami eka atimosifiya leyi rhendzeleke misava kumbe empfhukeni lowukulu. Matilo ya xiviri a ma nge n’wi ringani Muvumbi wa vuako. (1 Tihosi 8:27) Bibele yi hi byela leswaku “Xikwembu i Moya.” (Yohane 4:24) Xi tshama etilweni laha ku nga xivandla xa moya lexi nga riki xiphemu xa vuako bya xiviri.—1 Vakorinto 15:44.
Xana ku vuriwa yini hi tindzimana ta Bibele leti vulaka leswaku Xikwembu xi kumeka kun’wana ni kun’wana? Hi xikombiso, hilaha swi tsariweke hakona eka Pisalema 139:7-10, Davhida u vule leswi malunghana ni Xikwembu: “Xana ndzi nga ya kwihi ndzi balekela moya wa wena, naswona ndzi nga ya kwihi ndzi balekela xikandza xa wena? Loko ndzo tlhandlukela etilweni, u ta va u ri kona; loko ndzo andlala sangu ra mina eSheol, waswivo, u ta va u ri kona. Loko ndzo teka timpapa ta vurhonga, leswaku ndzi ta tshama elwandle leri nga ekule ngopfu, ni kwalaho voko ra wena ri ta ndzi kongomisa.” Entiyisweni, xana tindzimana leti ti kombisa leswaku Xikwembu xi kumeka kun’wana ni kun’wana, eka tin’wana ta tindhawu leti boxiweke laha henhla?
Xiya leswaku eku sunguleni Davhida u vutise a ku: “Xana ndzi nga ya kwihi ndzi balekela moya wa wena?” * Hi ku tirhisa moya wa xona lowo kwetsima, Xikwembu xi nga vona nchumu wun’wana ni wun’wana ni ku tirhisa matimba ya xona kun’wana ni kun’wana, handle ko ya endhawini yoleyo hi ku kongoma kumbe ku tshama eka yona. Hi xikombiso: Emalembeni ya sweswinyana van’wasayense va kote ku kambela misava eka pulanete ya Mars, laha swi endlaka tikhilomitara ta timiliyoni ku suka eMisaveni. Njhani? Ku nga ri ku ya kona hi ku kongoma, kambe hi ku kambisisa swinepe hi vuenti ni rungula ra swilo leswi rhumelaka rungula ri tlhelela eMisaveni hi ku tirhisa xibamubamu lexi rhumeriwaka eka Mars.
Hilaha ku fanaka, Yehovha Xikwembu a nga fanelanga a va kun’wana ni kun’wana, leswaku a kota ku vona nchumu wun’wana ni wun’wana lowu endlekaka evuakweni. Rito ra Xikwembu ri ri: “A xi kona xivumbiwa lexi nga vonakiki emahlweni ka xona.” (Vaheveru 4:13) Moya lowo kwetsima wa Yehovha wu nga kumeka kun’wana ni kun’wana, wu n’wi pfumelela leswaku a vona swilo hinkwaswo ni ku hetisisa xikongomelo xakwe, a ri “endhawini ya [yena] yo kwetsima” ematilweni.—Deteronoma 26:15.
^ ndzim. 8 Rito ra Xiheveru leri hundzuluxeriweke ri va “moya” ri kombetela eka matimba ya Xikwembu lama tirhaka, ku nga matimba lawa xi ma tirhiselaka ku hetisisa ku rhandza ka xona.


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Ndzi Nga Yi Amukela Njhani Milawu Ya Vatswari Va Mina?
Swi nga endleka leswaku u tiva tintangha ta wena leti vuyaka ekaya nivusiku, ti ambalaka hi ndlela leyi ti rhandzaka ha yona naswona ti yaka ni vanghana va tona kun’wana ni kun’wana laha ti lavaka kona. Kumbexana vatswari va tona va tshama va khomekile lerova a va swi xiyi leswi ti swi endlaka.
Hambiswiritano, Bibele yi vula leswaku siku rin’wana ti ta khomisa vatswari va tona tingana. (Swivuriso 29:15) Xin’wana lexi endlaka leswaku vanhu va nga vi na rirhandzu namuntlha hileswaku vanhu vo tala va kurisiwe emindyangwini leyi vana a va tiendlela ku rhandza.—2 Timotiya 3:1-5.
Ematshan’weni yo navela ku fana ni vantshwa lava tiendlelaka ku rhandza, ringeta ku twisisa leswaku milawu leyi vatswari va wena va ku vekelaka yona yi kombisa leswaku va ku rhandza. Leswi va ku vekelaka milawu leyi faneleke yi ku kongomisa, va tekelela Yehovha Xikwembu, la byeleke vanhu va yena a ku:
“Ndzi ta endla leswaku u va ni ku twisisa naswona ndzi ku letela hi ndlela leyi u faneleke u famba ha yona. Ndzi ta ku tsundzuxa ndzi veke tihlo ra mina ri ri ehenhla ka wena.”—Pisalema 32:8.


text:
Bivhili kha Inthanethe | ṰHALUTSHEDZELO YA SHANGO ḼISWA YA MAṄWALO A TSHIKRISTE A LUGERIKA
Naa ni nga takalela u vhala iyi thero kha %%?
Yohane 15:1-27
15 “Ndi nṋe munḓirivhe wa vhukuma, Khotsi anga ndi ene mulimi.2 Tavhi ḽiṅwe na ḽiṅwe ḽi re kha nṋe ḽi sa aṋwi mitshelo u a ḽi rema, nahone ḽi aṋwaho mitshelo u a ḽi khwathela,* uri ḽi kone u aṋwa mitshelo minzhi.3 Inwi no no ḓi khwathelwa nga nṱhani ha zwe nda ni vhudza.4 Dzulani ni na vhuthihi na nṋe, na nṋe ndi ḓo dzula ndi na vhuthihi na inwi. Samusi tavhi ḽi sa koni u aṋwa mitshelo arali ḽo tumulwa kha munḓirivhe, na inwi ni nga si aṋwe mitshelo arali ni si na vhuthihi na nṋe.5 Ndi nṋe munḓirivhe, inwi ni matavhi. Ane a dzula e na vhuthihi na nṋe, na nṋe ndi na vhuthihi nae, onoyo u ḓo aṋwa mitshelo minzhi; ngauri a hu na na tshithihi tshine na nga tshi ita arali ni si na vhuthihi na nṋe.6 Muṅwe na muṅwe ane a si vhe na vhuthihi na nṋe, u a laṱwa sa tavhi ḽo omaho; nahone vhathu vha kuvhanganya eneo matavhi vha a posa muliloni a swa.7 Arali na dzula ni na vhuthihi na nṋe na dzula ni tshi humbula zwe nda ni vhudza, tshiṅwe na tshiṅwe tshine na tshi tama ni ḓo tshi wana.8 Khotsi anga u a ṋewa vhugala musi ni tshi dzula ni tshi aṋwa mitshelo minzhi na u sumbedza uri ni vhafunziwa vhanga.9 Samusi Khotsi anga o mpfuna na nṋe ndo ni funa, dzulani ni lufunoni lwanga.10 Arali ni tshi tevhedza ndaela dzanga, ndi ḓo dzula ndi tshi ni funa, vhunga na nṋe ndo tevhedza ndaela dza Khotsi, nahone a dzula a tshi mpfuna.11 “Ndo ni vhudza zwenezwi zwithu uri ni takale samusi na nṋe ndo takala.12 Ndaela yanga ndi ya uri ni funane vhunga na nṋe ndo ni funa.13 A hu na muthu a re na lufuno lu fhiraho ulu, lune muṅwe muthu a nga kumedza vhutshilo hawe a tshi itela khonani dzawe.14 Inwi ni khonani dzanga arali ni tshi ita zwine nda ni laya.15 A thi tsha ni vhidza vhalanda, ngauri mulanda ha ḓivhi zwine muṋe wawe a zwi ita. Fhedzi ndo ni vhidza dzikhonani, ngauri zwithu zwoṱhe zwe nda zwi pfa kha Khotsi anga ndo ni vhudza zwone.16 Inwi a no ngo nnanga, fhedzi ndo nanga inwi, ndo ni vhea uri ni bvele phanḓa ni tshi aṋwa mitshelo na uri mitshelo yaṋu i sa kuvhe; uri Khotsi a ni ṋee tshiṅwe na tshiṅwe tshine na humbela dzinani ḽanga.17 “Ndo ni laedza zwenezwi, uri ni funane.18 Arali shango ḽi tshi ni vhenga, ni ḓivhe uri ḽo thoma u vhenga nṋe ḽi sa athu vhenga inwi.19 Arali ni vhe ni vha shango, shango ḽo vha ḽi tshi ḓo funa vha re vhaḽo. Zwino ngauri a ni tshipiḓa tsha shango, fhedzi nṋe ndo ni nanga uri ni bve shangoni, nga nṱhani ha zwenezwo shango ḽi a ni vhenga.20 Dzulani ni tshi humbula zwe nda ni vhudza nda ri, mulanda ha fhiri muṋe wawe. Arali vho ntovhola, na inwi vha ḓo ni tovhola-vho; arali vho tevhedza zwe nda zwi amba, vha ḓo tevhedza na zwine na ḓo zwi amba-vho.21 Fhedzi vha ḓo ni ita zwenezwi zwithu nga nṱhani ha dzina ḽanga, ngauri a vha ḓivhi we a nthuma.22 Arali ndi vhe ndi songo ḓa nda amba navho, vho vha vha tshi ḓo vha vhe si na tshivhi; fhedzi zwino vha nga si kone u vhuyafhedza zwivhi zwavho.23 Ane a mmbenga u vhenga na Khotsi anga.24 Arali ndi vhe ndi songo ita mishumo i sa athu itwa nga muṅwe muthu, vho vha vha tshi ḓo vha vhe si na tshivhi; fhedzi vho i vhona nahone vha mmbenga khathihi na Khotsi anga.25 Fhedzi zwenezwi zwo itea uri zwo ṅwalwaho Mulayoni wavho zwi ḓadzee, ‘Vho mmbenga vha si na tshiitisi.’26 Musi muthusi* ane nda ḓo ni rumela ene a tshi bva ha Khotsi anga a tshi swika, muya mukhethwa une wa dzumbulula ngoho, u bvaho ha Khotsi, onoyo u ḓo nṱanzielela;27 nahone na inwi ni ḓo nṱanzielela, ngauri no vha na nṋe u bva mathomoni.


text:
Latest revision as of 03:18, 28 May 2016
Note: This topic has been unedited for 553 days. It is considered archived - the discussion is over. Do not add to unless it really needs a response.
HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI HI — Preceding unsigned comment added by 50.182.8.254 (talk • contribs)
- Well done. ~ BB ~ (T) ~ Sat, May 28 '16 3:17 (UTC)


text:
Bivhili kha Inthanethe | ṰHALUTSHEDZELO YA SHANGO ḼISWA YA MAṄWALO A TSHIKRISTE A LUGERIKA
Naa ni nga takalela u vhala iyi thero kha %%?
Nzumbululo 12:1-17
12 Ha vhonala bono ḽihulu ngei ṱaḓulu, mufumakadzi o vha o ambara ḓuvha, ṅwedzi u nga fhasi ha milenzhe yawe, ṱhohoni yawe ho vha hu na khare ya ṋaledzi dza fumi-mbili (12),2 nahone o vha o vhifha muvhilini. A ṱavha mukosi musi a tshi pfa vhuṱungu ha u ṱoḓa u beba.3 Ha dovha ha vhonala ḽiṅwe bono ngei ṱaḓulu. Ho vha hu na ḽigweṋa ḽihulu ḽo tswukaho sa mulilo, ḽi na ṱhoho dza sumbe na ṋanga dza fumi nahone kha ṱhoho yaḽo ḽo ambara khare dza sumbe;4 mutshila waḽo wa kokodza tshipiḓa tshithihi kha zwiraru tsha ṋaledzi dza ṱaḓulu, wa dzi wisela kha ḽifhasi. Ḽigweṋa ḽa ima phanḓa ha onoyo mufumakadzi we a vha e tsini na u beba, uri musi a tshi vhofholowa , ḽi mbo ḓi mila ṅwana wawe.5 Onoyo mufumakadzi a beba murwa, ṅwana wa mutukana, ane a ḓo lisa tshaka dzoṱhe nga lubaḓa lwa tsimbi. Ṅwana wawe a iswa ha Mudzimu kha khuluṋoni yawe.6 Mufumakadzi a shavhela sogani, fhethu he a vha o lugiselelwa hone nga Mudzimu, o vha a tshi ḓo ṋewa zwiḽiwa maḓuvha a 1 260.7 Ha vuwa nndwa ngei ṱaḓulu: Mikaele na vharuṅwa vhawe vha lwa na ḽiḽa ḽigweṋa, huno ḽigweṋa na vharuṅwa vhaḽo vha lwa8 fhedzi vha kundwa, vha si tsha wana fhethu ha u dzula ngei ṱaḓulu.9 Ngauralo, ḽigweṋa ḽihulu ḽa poswa fhasi, ḽiṋowa ḽa kale na kale, ḽine ḽa vhidzwa u pfi Diabolo na Sathane, ḽine ḽa khou xedza ḽifhasi ḽoṱhe; ḽo poswa kha ḽifhasi, na vharuṅwa vhaḽo vha poswa kha ḽifhasi naḽo.10 Nda pfa ipfi ḽihulu ḽi tshi bva ṱaḓulu ḽi tshi ri:“Zwa zwino ho swika tshifhinga tsha u tshidza na maanḓa a muvhuso wa Mudzimu washu na maanḓa a Muḓodzwa* wawe, ngauri mupomoki wa vhahashu, we a vha a tshi vha pomoka vhusiku na masiari phanḓa ha Mudzimu washu, o poswa fhasi!11 Vho mu kunda nga malofha a Ngwana na nga mulaedza we vha u ṱanziela, nahone vho vha vho ḓiimisela u fa.12 Nga nṱhani ha zwenezwo, takalani inwi maṱaḓulu na vho dzulaho khao! Khombo kha ḽifhasi na kha lwanzhe, ngauri Diabolo o tsela henengeo kha inwi e na mbiti khulu, a tshi ḓivha uri o salelwa nga tshifhinga tshiṱuku.”13 Musi ḽigweṋa ḽi tshi vhona uri ḽo poswa kha ḽifhasi, ḽa tovhola mufumakadzi we a beba ṅwana wa mutukana.14 Fhedzi onoyo mufumakadzi a ṋewa phapha mbili dza goni ḽihulu, uri a fhufhele fhethu hawe sogani, hune a ḓo ṋewa zwiḽiwa lwa tshifhinga na zwifhinga na hafu ya tshifhinga* e kule na ḽiṋowa.15 Ḽiṋowa ḽa ṱanza maḓi ane a nga mulambo a tshi bva mulomoni a tevhela onoyo mufumakadzi, uri a kumbiwe nga mulambo wonoyo.16 Fhedzi ḽifhasi ḽa thusa onoyo mufumakadzi, ḽa vula mulomo waḽo ḽa nwa eneo maḓi ane a nga mulambo e a ṱanziwa nga ḽigweṋa.17 Ḽigweṋa ḽa sinyutshela mufumakadzi, ḽa ṱuwa ḽa ya ḽa lwa na vho salaho vha mbeu yawe vhane vha tevhedza ndaela dza Mudzimu na vhane vha vha na mushumo wa u ṱanziela nga ha Yesu.


text:
Ngudo 10
Ni Nga Ṱalula Hani Vhurabeli Ha Ngoho?
1. Naa hu na vhurereli vhuthihi fhedzi ha ngoho?
Yesu o funza vhatevheli vhawe vhurereli vhuthihi fhedzi, vhurereli ha ngoho. Vhu fana na nḓila i yaho vhutshiloni vhu sa fheli. Musi Yesu a tshi amba nga yeneyo nḓila o ri: “Vha i wanaho a si vhanzhi.” (Mateo 7:14) Mudzimu u ṱanganedza fhedzi vhurabeli ho thewaho kha Ipfi ḽawe ḽa ngoho. Vhagwadameli vhoṱhe vha ngoho vha na vhuthihi lutendoni.—Vhalani Yohane 4:23, 24; 14:6; Vha-Efesa 4:4, 5.
2. Yesu o ri mini nga ha Vhakriste vha mazwifhi?
Yesu o sevha uri vhaporofita vha mazwifhi vha ḓo tshinya Vhukriste. Nga nnḓa vha vhonala u nga ndi vhagwadameli vha ngoho. Vha amba uri kereke dzavho ndi dza Vhukriste. Fhedzi ni nga vhona zwine vhenevho vhathu vha vha zwone zwa vhukuma. Hani? Ndi vhurabeli ha ngoho fhedzi vhune ha vha na Vhakriste vha vhukuma, vhane vha vha na pfaneleo na matshilele zwi swayeaho.—Vhalani Mateo 7:13-23.
3. Ni nga ṱalula hani vhagwadameli vha ngoho?
Ṱhogomelani zwithu zwiṱanu zwi tevhelaho zwine zwa vha ṱalula:
Vhagwadameli vha ngoho vha ṱhonifha Bivhili ngauri ndi Ipfi ḽa Mudzimu. Vha lwela u tshila nga maitele ayo. Nga zwenezwo, vhurereli ha ngoho ho fhambana na vhurereli ho thewaho kha mihumbulo ya vhathu. (Mateo 15:7-9) Vhagwadameli vha ngoho vha tshila u tendelana na zwine vha zwi funza.—Vhalani Yohane 17:17; 2 Timotheo 3:16, 17.
Vhatevheli vha ngoho vha Yesu vha hulisa dzina ḽa Mudzimu, ḽine ḽa vha Yehova. Yesu o hulisa dzina ḽa Mudzimu nga u ḽi ḓivhadza. O thusa vhathu uri vha ḓivhe Mudzimu na u vha funza u rabelela dzina ḽa Mudzimu uri ḽi khethwe. (Mateo 6:9) Hune na dzula hone, ndi vhufhio vhurereli vhune ha ḓivhadza dzina ḽa Mudzimu?—Vhalani Yohane 17:26; Vha-Roma 10:13, 14.
Vhakriste vha ngoho vha huwelela nga ha Muvhuso wa Mudzimu. Mudzimu o rumela Yesu uri a huwelele mafhungo maḓifha a Muvhuso. Muvhuso wa Mudzimu ndi ḽone fulufhelo ḽi ḽoṱhe ḽa vhathu. Yesu o bvela phanḓa a tshi amba nga hawo u swikela a tshi fa. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) O amba uri vhatevheli vhawe vha fanela u huwelela nga hawo. Arali ha ḓa muthu a amba na inwi nga Muvhuso wa Mudzimu, kanzhi a nga vha e wa vhurereli vhufhio?—Vhalani Mateo 24:14.
Vhatevheli vha Yesu a si vha ḽino shango ḽivhi. Ni nga vha ṱalula nga ṅwambo wa uri a vha sheli mulenzhe kha dzipolitiki kana nndwa dza tshitshavha. (Yohane 17:16; 18:36) Zwiṅwe hafhu, a vha edzisi maitele na mavhonele a shango a re na khombo.—Vhalani Yakobo 4:4.
Vhakriste vha ngoho vha funana nga nḓila i swayeaho. Ipfi ḽa Mudzimu ḽo vha gudisa uri vha ṱhonifhe vhathu vha tshaka dzoṱhe. Naho kanzhi vhurereli ha mazwifhi ho tikedza nga ho khwaṱhaho nndwa dza dzitshaka, vhagwadameli vha ngoho a vha tendi u ita nga u ralo. (Mixa 4:1-4) Nṱhani hazwo, Vhakriste vha ngoho vha shumisa tshifhinga na thundu dzavho u itela u thusa na u ṱuṱuwedza vhaṅwe.—Vhalani Yohane 13:34, 35; 1 Yohane 4:20.
4. Naa ni nga ṱalula vhurereli ha ngoho?
Ndi vhufhio vhurereli vhune ha thea pfunzo dzaho dzoṱhe Ipfini ḽa Mudzimu, vhune ha hulisa dzina ḽa Mudzimu na u ḓivhadza uri Muvhuso wa Mudzimu ndi ḽone fulufhelo ḽi ḽoṱhe ḽa vhathu? Ndi tshifhio tshigwada tshine tsha funana, tshine tshi si tikedze nndwa? Ni nga ri mini?—Vhalani 1 Yohane 3:10-12.
Gudani Zwo Engedzeaho
Bivhili I Funza Mini zwa Vhukuma?
Vhurabeli Vhune ha Ṱanganedzwa nga Mudzimu
Ṱhogomelani mbuno dza rathi dzi sumbedzaho vhane vha tevhelaho vhurereli ha ngoho.


text:
SWIDYONDZO 18
Hi Pfuna Njhani Vamakwerhu Va Nga Mahlomulweni?
Loko ku humelela hlomulo, Timbhoni ta Yehovha ta longa eku ti pfuna vamakwerhu va nga weliwa hi hlomulo. Leswi swi komba eku ha rhandzana swinene. (Yohane 13:34, 35; 1 Yohane 3:17, 18) Hi pfuna hi tindlela tihi?
Ha nyikela hi mali. Karhi ku nga humelela ndlala ya hombe Yudiya, Vakreste ve lembe xidzana lo sungula ve le Antiyoka va rhumele mali eku va pfuna vamakwerhu va vona ve Xikreste. (Mintirho 11:27-30) Hilaha ku fanako, loko hi twa eku vamakwerhu swiphen’wini swin’wani swe misava va langutana ne swiyimo swo tika, ha va rhumela munyikelo ku suka mabandleni a hina eku hi va pfuna hi leswi va swi pfumalako mikarhini yo tika.—2 Vakorinto 8:13-15.
Hi va pfuna hi tindlela to hambana-hambana. Vahombe va nge le ndaweni leyi hlomulo u nga humelela kona va lava munhu mun’wani ne mun’wani we bandla eku va vona eku u kumekile nakambe u hlayisekile. Komiti ye ku pfuna ya longa ku nyika vanhu swekudya, mati ekunwa, ke ku tshama nakambe ku vona eku vanhu va tshunguliwa. Timbhoni to tala leti ti nge ne litivo li lavekako ti famba laha ku nga humelela hlomulo ka ti tirhisa mali ya tona eku ti pfuna hi ku tilavela ke tirho we ku pfuna kumbe ku we ku lungisa mumuti ne Tiyindlo te Mfumo ti nga onheka. Tsako lowu hi vako na wona tanihi hlengeletano ne litivo leli hi li kumako hi ku tirha swin’we swi yendla eku hi va ne vatirhi va nga fanela karhini we mahlomulo. Hambi leswi hi pfunako “lava vanga swin’we na hina lipfumelweni,” hi tlhela hi pfuna van’wani loko xiyimo xihi pfumelela, ku hi hava mhaka ne ku va le ke vukhongeli byihi.—Vagalatiya 6:10.
Hi va chavelela hi matsalwa nakambe ha seketela va hluphekako moyeni. Lava va nga hlaseliwa va lava ku chaveleliwa. Hi karhi wa lowo, hi kuma tamo ku suka ka Yehovha, “Xikwembu xe chavelelo hikwawo.” (2 Vakorinto 1:3, 4) Hi ku tsaka hi va chavelela hi switshembiso swe le Bibeleni lava va nga ne gome, ha va tshembisa eku ku nga hi khale Mfumo we Xikwembu u ta helisa mahlomulo hikwawo lawa a yendlako eku hi va ne switlhavi ne ku xaniseka.—Nhlavutelo 21:4.
Njhani Timbhoni ti kota ku pfuna hi xihatla karhini we mahlomulo?
Hi nga chavelela njhani hi tlhelo le ku khongela lava va nga huluka ke hlomulo?


text:
XIDJONDZO 4
Yesu Kreste I Mani?
1. Xana wutomi la Yesu lisungulise kuyini?
Kuhambana na hina vanhu, loko Yesu angaseta laha misaveni aahanya tilweni tani hi ntsumi. (Yohane 8:23) I xivumbiwa xosungula kuvumbiwa hi Xikwembu, naswona hi yena angapfuneta akuvumbiweni ka swilo leswin’wani hinkwaswu. Yesu hi yena ntsena angavumbiwa hi Yehovha hi kukongoma, hikolaho swatwala leswi avitaniwaka n’wana wa Xikwembu la ‘psaliweke ali yexe.’ (Yohane 1:14) Akuli yena muvulavuleli wa Xikwembu, i hikolaho ka leswo atlhelaka avitaniwa “Ritu.” — Lerha Swivuriso 8:22, 23, 30; Vakolosa 1:15, 16.
2. Hayini Yesu atile misaveni?
Leswaku Yesu ata misaveni, Xikwembu xihundzisele wutomi lakwe ka khwiri la Maria, wansati wa Muyuda lweyi aangasetshama ativana ni wanuna. Hikolaho, Yesu angavanga ni papayi wa nyama. (Luka 1:30-35) Yesu ate misaveni (1) leswaku atadjondzisa ntiyisu hi Xikwembu, (2) ahivekela xikombisu xa ndlela leyi hifaneleke himaha kurhandza ka Xikwembu ha yona hambiloko hikumana ni swikarhatu ni (3) kutanyikela wutomi lakwe lelihetisekeke leswaku liva ‘nkutsulu.’ — Lerha Marka 10:45.
3. Hayini hilava nkutsulu?
Nkutsulu i nchumu wokarhi lowunyikeliwaka leswaku kuponisiwa munhu kuva angadlayiwi. (Eksoda 21:29, 30) Lifu ni kuguga aswingali makungu ya Xikwembu hi vanhu. Hiswitivisa kuyini? Xikwembu xibyele wanuna wosungula Adamu leswaku loko oyendla leswi Bibele yiswivitanaka ‘xidjoho,’ aatafa. Hikolaho, loko Adamu aanga djohanga, hina ahingatafa nyamuntlha. (Genesa 2:16, 17; 5:5) Hikuya hi Bibele, lifu ‘linghene’ misaveni hi munhu mun’we, Adamu. Hikolaho, Adamu ahundzisele xidjoho ka vatukulu vakwe ni vuyelo la xona kunga lifu. Hikolaho, hilava nkutsulu leswaku wuhihakelela xikweneti xa lifu lexi hixikumeke ka Adamu. — Lerha Varhoma 5:12; 6:23.
I mani lweyi angahakelaka nkutsulu wolowo leswaku ahiponisa ka lifu? Phela loko hifa, hihakela ntsena minandzu ya swidjoho swa hina. Anga kona munhu lweyi angahetisekangiki angakotaka kuhakela swidjoho swa van’wani.— Lerha Tipisalema 49:7-9.
4. Hayini Yesu afile?
Kuhambana na hina vanhu, Yesu aahetisekile. Akunga na xivangelo xa kuva afa leswaku ahakela swidjoho swakwe — angasetshama ayendla xidjoho. Hi ndlela leyo, Yesu afe leswaku ahakela swidjoho swa van’wani. Xikwembu xikombe vanhu lirhandzu lelinga pimanisiwiki na nchumu hi kurhumela n’wana wa xona leswaku atahifela; na yena Yesu ahikombe lirhandzu hi kuyingisa Papayi wakwe ni kunyikela wutomi lakwe leswaku ahakela swidjoho swa hina. — Lerha Yohane 3:16; Varhoma 5:18, 19.
5. Xana Yesu ayendla yini swoswi naswona i yini angataswi endla ka nkama lowutaka?
Loko ahali laha misaveni, Yesu ahanyise lava vabyaka, apfuxa lavafeke ni kupfuna lava avahlupheka. Hi kumaha leswo aakombisa leswi angataswi endlelaka vanhu lavayingisaka ka nkama lowutaka. (Matewu 15:30, 31; Yohane 5:28) Endzhaku nyana ka loko Yesu afile, Xikwembu ximupfuxile leswaku aya hanya atilweni tani hi munhu wa moya. (1 Petro 3:18) Afike arindza avokweni la xinene la Xikwembu, kufikela loko ximunyika matimba ya kufuma tani hi Hosi ya misava hinkwayu. (Vaheveru 10:12, 13) Swoswi Yesu afuma tani hi Hosi atilweni naswona valandzeli vakwe va karhi vatwalisa mahungu wolaho yotsakisa amisaveni hinkwayu. — Lerha Daniyele 7:13, 14; Marka 13:10.
Kungalikhale, Yesu atatirhisa matimba yakwe tani hi Hosi leswaku ahelisa kuhlupheka hinkwaku ni lavaku vangaka. Hinkwavu lava kombisaka lipfumelo ka Yesu hi kumuyingisa vatatikhorisa hi wutomi amisaveni leyinga paradeyisi. — Lerha Tipisalema 37:9-11.


text:
Xana Hi Nga Swi Kota Ku Tsakisa Xikwembu?
Xana u tshame u hlaya hi vanhu va le Bibeleni u twa ndlela leyi va bumabumeriwaka ha yona ivi u tivutisa u ku: “Xana ndzi nga swi kota ku fana na vona? Mina ndzi mudyohi, ndzi tshamela ku endla swihoxo.”
Mupatriyaka Yobo u hlamuseriwa tanihi “loyi a a pfumala xisandzu naswona a a lulamile.” (Yobo 1:1) Lota a a vitaniwa ‘munhu wo lulama.’ (2 Petro 2:8) Kasi Davhida yena ku vuriwa leswaku a a endla “leswi a swi lulamile” ematihlweni ya Xikwembu (1 Tihosi 14:8) Hambiswiritano, a hi kambisiseni vutomi bya vanhu lava, lava ku vulavuriwaka ha vona eBibeleni. Hi ta swi xiya leswaku (1) va endle swihoxo (2) hi nga dyondza swo tala eka swikombiso leswi va hi vekeleke swona, naswona (3) vanhu lava nga hetisekangiki va nga swi kota ku tsakisa Xikwembu hakunene.
VA ENDLE SWIHOXO
Yobo u langutane ni swiyimo swo tala swo tika leswi a swi nga n’wi fanelanga. U ve ni langutelo leri hoxeke, a vula leswaku Xikwembu a xi nga khathali hi leswi a a kombisa ripfumelo eka xona. (Yobo 9:20-22) Yobo a a tivona a lulamile lerova eka van’wana a a tivula loyi a lulameke ku tlula Xikwembu.—Yobo 32:1, 2; 35:1, 2.
Lota u hlwele ku endla xiboho lexi a xi ri erivaleni xi tlhela xi twisiseka. A a tshikileriwe swinene hi ku tikhoma loko biha ka vanhu lava a a hanya na vona eSodoma na Gomora, lerova “a a xaniseka eka moya-xiviri wakwe wo lulama” hikwalaho ka mahanyelo ya vona. (2 Petro 2:8) Xikwembu xi vule leswaku xi ta lovisa miti yoleyo yo homboloka kutani xi nyike Lota nkarhi wa leswaku a ponisiwa ni ndyangu wakwe. Kunene Lota loyi a a karhatekile a ku ta va ku ri yena wo sungula ku famba. Hambiswiritano, hi nkarhi wolowo wo tika u nonokile. Tintsumi leti a ti rhumiwile leswaku ti ta n’wi ponisa ti boheke ku va khoma hi mavoko yena ni ndyangu wakwe ti va humesela ehandle ka muti.—Genesa 19:15, 16.
Davhida yena u tshame a tsandzeka ku tikhoma kutani a endla vuoswi ni nsati wa munhu un’wana. Lexi tsemaka nhlana hi leswaku u ringete ku tumbeta xidyoho xakwe hi ku endla kungu ro dlaya nuna wa wansati loyi. (2 Samuwele ndzima ya 11) Bibele yi vula leswaku leswi Davhida a swi endleke ‘a swi bihile ematihlweni ya Yehovha.’—2 Samuwele 11:27.
Yobo, Lota na Davhida va endle swihoxo, swin’wana swa swona a ku ri swidyoho leswikulu. Kambe hi ta swi xiya leswaku a va rhandza ku tirhela Yehovha hi ku titsongahata ni hi timbilu ta vona hinkwato. Va kombise leswaku va tisola va tlhela va hundzuka. Hikwalaho, Xikwembu xi va rivalerile naswona Bibele yi va vula vavanuna vo tshembeka.
HI NGA DYONDZA YINI EKA VONA?
Leswi hi nga hetisekangiki, hi ta swi endla swihoxo. (Varhoma 3:23) Kambe hi fanele hi tisola hi tlhela hi hundzuka.
Xana Yobo, Lota na Davhida va ringetise ku yini ku lulamisa swihoxo swa vona? Yobo a a ri wanuna wo tshembeka. Endzhaku ka loko Xikwembu xi n’wi kombise xihoxo xakwe, u lulamise mianakanyo yakwe kutani a tisola. (Yobo 42:6) Ndlela leyi Lota a a ku languta ha yona ku tikhoma ko biha ka vanhu va le Sodoma na Gomora, a yi pfumelelana ni milawu ya Xikwembu. Xiphiqo xakwe a ku ri ku nonoka. U hetelele a balekele emitini leyi a yi fanele yi lovisiwa leswaku a pona vuavanyisi bya Xikwembu. U yingisile kutani a nga languti ni swilo leswi a swi siyeke endzhaku. Hambileswi Davhida a endleke xidyoho lexikulu hi ku tlula nawu wa Xikwembu, u kombise leswaku wa tisola hi mbilu hinkwayo kutani a kombela leswaku Xikwembu xi n’wi rivalela.—Pisalema 51.
Ndlela leyi Xikwembu xi va rivaleleke ha yona vavanuna lava, yi kombisa ndlela leyi xi tirhisanaka ha yona ni vanhu lava nga hetisekangiki. Xikwembu ‘xi ku tiva kahle ku vumbeka ka hina, xa tsundzuka leswaku hi ntshuri.’ (Pisalema 103:14) Loko Xikwembu xi swi tiva leswaku hi ta swi endla swihoxo, xi lava leswaku hi endla yini?
Xikwembu xi ‘ku tiva kahle ku vumbeka ka hina, xa tsundzuka leswaku hi ntshuri.’—Pisalema 103:14
VANHU LAVA NGA HETISEKANGIKI VA NGA XI TSAKISA NJHANI XIKWEMBU?
Ndzayo leyi Davhida a yi nyikeke n’wana wakwe Solomoni yi hi kombisa ndlela leyi hi nga tsakisaka Xikwembu ha yona. “Wena Solomoni n’wananga, tiva Xikwembu xa tata wa wena u xi tirhela hi mbilu leyi heleleke.” (1 Tikronika 28:9) Mbilu leyi heleleke i yini? I mbilu leyi rhandzaka Xikwembu naswona yi tiyimiseleke ku endla ku rhandza ka xona. A hi mbilu leyi hetisekeke kambe hi leyi navelaka ku tirhela Xikwembu hi ku titsongahata naswona yi tiyimiseleke ku lulamisiwa. Ku rhandza Xikwembu ni ku titsongahata swi endle leswaku Yobo a “pfumala xisandzu,” Lota a va la ‘lulameke’ naswona Davhida a ‘endla ntsena leswi lulameke’ ematihlweni ya Xikwembu. Hambileswi va endleke swihoxo, va swi kotile ku tsakisa Xikwembu.
Mbilu leyi heleleke yi tiyimisele ku endla ku rhandza ka Xikwembu naswona yi navela ku tirhela Xikwembu hi ku titsongahata
Loko hi anakanya swilo swo biha leswi hi navelaka onge a hi nga fanelanga hi swi anakanyile, hi vula swilo leswi hi tisolaka ha swona kumbe hi endla swilo leswi hi swi xiyeke endzhaku leswaku swi hoxile, a hi tekeleleni xikombiso lexi vavanuna lava hi vulavuleke ha vona va hi vekeleke xona. Xikwembu xa swi tiva leswaku a hi hetisekanga sweswi. Hambiswiritano, xi lava leswaku hi xi rhandza hi tlhela hi tikarhatela ku xi yingisa. Loko hi endla tano hi nga tiyiseka leswaku hi ta swi kota ku tsakisa Xikwembu.


text:
Xana Vukhongeri Bya Fana? Xana Hinkwabyo Bya Amukelaka Eka Xikwembu?
Nhlamulo ya Bibele
Doo, vukhongeri a byi fani. Bibele yi ni swikombiso swo tala swa vukhongeri lebyi nga amukelekiki eka Xikwembu. Xiya swiyenge swimbirhi swa vukhongeri byebyo.
Xiyenge 1: Ku gandzela swikwembu swa mavunwa
Loko Bibele yi hlamusela ku gandzela swikwembu swa mavunwa yi tirhisa marito yo tanihi “moya,” “vuhava” ni ‘swilo leswi nga pfuniki nchumu.’ (Yeremiya 10:3-5; 16:19, 20) Yehovha * Xikwembu u lerise Israyele wa khale a ku: “U nga tshuki u gandzela swikwembu swin’wana, kambe gandzela mina ntsena.” (Eksoda 20:3, 23; 23:24, Bibele—Mahungu Lamanene) Loko Vaisrayele va gandzela swikwembu swin’wana, ‘Yehovha a a hlundzuka ngopfu.’—Tinhlayo 25:3; Levhitika 20:2; Vaavanyisi 2:13, 14.
Xikwembu xa ha titwa hi ndlela yoleyo loko swi ta eku gandzeleni ka leswi “vuriwaka swikwembu.” (1 Vakorinto 8:5, 6; Vagalatiya 4:8) Loko xi lerisa lava lavaka ku xi gandzela leswaku va tshika ku tihlanganisa ni vukhongeri bya mavunwa, xi ri: “Humani exikarhi ka vona, mi tihambanisa.” (2 Vakorinto 6:14-17) Ha yini Xikwembu xi va lerise ku endla tano loko ku ri leswaku vukhongeri hinkwabyo bya fana naswona bya amukeleka eka xona?
Xiyenge 2: Ku gandzela Xikwembu xa ntiyiso hi ndlela leyi nga xi tsakisiki
Minkarhi yin’wana, Vaisrayele a va gandzela Xikwembu hi ku tirhisa tidyondzo ni mikhuva leyi a yi tirhisiwa ku gandzela swikwembu swa mavunwa kambe Xikwembu a xi swi pfumelelanga leswaku vukhongeri bya ntiyiso byi hlanganisiwa ni bya mavunwa. (Eksoda 32:8; Deteronoma 12:2-4) Yesu u sole varhangeri va vukhongeri va le nkarhini wa yena hikwalaho ka ndlela leyi a va gandzela Xikwembu ha yona. A va lava ku voniwa leswaku va gandzela Xikwembu kambe hi vukanganyisi va “honise timhaka ta ntikelo lowukulu ta Nawu, ku nga vululami, tintswalo ni vutshembeki.”—Matewu 23:23.
Hilaha ku fanaka ninamuntlha, i vukhongeri bya ntiyiso lebyi pfunaka vanhu leswaku va va ni vuxaka lebyinene na Xikwembu. Ntiyiso lowu wu kumeka eBibeleni. (Yohane 4:24; 17:17; 2 Timotiya 3:16, 17) Vukhongeri lebyi dyondzisaka tidyondzo leti lwisanaka na Bibele byi hambanisa vanhu ni Xikwembu. Tidyondzo to tala leti vanhu va anakanyaka leswaku ti huma eBibeleni leti katsaka dyondzo ya Vunharhuun’we, ku nga fi ka moyaxiviri ni ku xanisiwa hilaha ku nga heriki—ti huma eka vanhu lava a va gandzela swikwembu swa mavunwa. Vugandzeri lebyi dyondzisaka tidyondzo teto i bya “hava” kumbe a byi pfuni nchumu hikuva byi rhangisa mindhavuko ya vukhongeri ematshan’weni ya milawu ya Xikwembu.—Marka 7:7, 8.
Xikwembu xa byi venga vukhongeri lebyi nga ni vukanganyisi. (Tito 1:16) Leswaku vukhongeri byi pfuna vanhu va va ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu, byi fanele byi khumba vutomi bya vona bya siku na siku ku nga ri ku endla mihivahivani. Hi xikombiso, Bibele yi ri: “Loko munhu un’wana ni un’wana a tivona a ri mugandzeri wa xiviri kambe a nga lawuli ririmi ra yena, a tama a xisa mbilu ya yena n’wini, muxaka wa vugandzeri bya munhu loyi i wa hava. Muxaka wa vugandzeri lebyi baseke ni lebyi nga nyamangiki hi ku ya hi langutelo ra Xikwembu tlhelo Tata wa hina hi lowu: ku khathalela lava nga riki na vatswari ni tinoni enhlomulweni wa tona, ni ku va munhu a tihlayisa a nga ri na xivati xa misava.” (Yakobo 1:26, 27) Bibele Ya Mahungu Lamanene yi hlamusela vukhongeri lebyi baseke lebyi nga riki na vukanganyisi tanihi “vukhongeri lebyi tengeke.”
^ ndzim. 5 Bibele yi vula leswaku vito ra Xikwembu xa ntiyiso i Yehovha.
DYONDZA SWO TALA
MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!
Hi Wahi Mahungu Lamanene Hi Vukhongeri?
Xana wu ta kala wu va kona nkarhi lowu vanhu hinkwavo va nga ta gandzela Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso hi vun’we
XIHONDZO XO RINDZA
Xana Vukhongeri Byin’wana Ni Byin’wana Byi Faneriwa Hi Ku Tshembiwa?
Xana u tshame u khomisiwa tingana hi vukhongeri? Loko swi ri tano, swi nga tika ku tshemba vukhongeri byin’wana ni byin’wana. Xana ku dyondza Bibele swi nga ku pfuna njhani?