text:
1Litshigu nya guphele nya semana, Mariya Madalene a diya thowotunu na gu ngari dzimindru dzikhongolo; a diya mana giwindri gi nga bani gi fenengedzile lithowo na gi tudwe, 2a di tutuma aya ga Simoni Pedro ni mupizane wule a nga bani a godwa khu Jesu, aya va embela, khuye: "Va bide Pfhumu thowoni, kha hi guti umo va mu vegidego." 3Pedro ni mupizane wule va di hongola vatshavbo thowutunu. 4Va di tutuma va vavili, aholu, mupizane wule a di tshiya Pedro hwane, a gu hegula khuye a vboha thowoni. 5Na nogide a holela, a di wona myendra na yi mbambamisedwe vbavbatshi, aholu kha nga bela phalani. 6A di vboha nuye Simoni Pedro khu hwane, a gu bela phalani, a wona basi myendra na yi mbambamisedwe vbavbatshi, 7ni lesu yi nga bani yi fenengedzide khovbe yaye; lesu yeyi yidiri mwalo gumogo ni myendra yile, aholu yi di petidwe yi gu vegwa khu phuvbo. 8A di bela nuye phalani mupizane wule a nga hegula khuye a vboha. Na wonide, a di khodwa. 9Va di si gu yi pimisi gwadi milowo yile, yi gu khiyo: "Uye a na wuga khu ga vafudego." 10Khavbo avbo, vapizane vale va vavili va di bwelela gaya. 11Gasi Mariya a di tshala thowotunu. Na emide bambe nya liphala, a di holela phalani na gulila, 12a di wona sirumwa sivili sa Nungungulu na si ambade myendra nya guage na si khade avbo gi nga bani giromo girumbi gya Jesu, gimbe khu mihungotunu, gimbe khu mawundrutunu. 13Sirumwa si di mu wudzisa khiso: "Nyamayi, wa gu lilela ginani?" Mariya a di hakha khuye: "Kholu va dzegidego Pfhumu yangu, kha nyi gu ti va yi vegide hayi." 14Na ganede esi, a di thendregedza hwane a wona Jesu na emide, aholu kha nga muti khuye khu Jesu. 15A di mu wudzisa, khuye: "Nyamayi, wa gu lilela ginani? Wa gu vbweta mani?" Na gu hingigedza khuye mwendro khu mulimi nya lithembwe lile, Mariya a di khuye: "Pfhumu, wa gu bani uri uwe u mu dzegidego, tshukwana u nyi embela avbo u nga mu vegago, gasi nyiya mu dzega." 16Jesu a di mu rana khuye: "Mariya!" Uye a di thendregedza a hakha khu Gihebheru, khuye: "Raboni!" Gutshamusago pwani: "Muhevbudzi." 17Jesu a di mu embela, khuye: "U nga nyi hungateli, kholu nyi si gu liti ga Babe wangu. Aholu, uwe indra embela vandriyangu khuwe nyi ngu hadza gu lita ga Babe wangu, a gu Babe wanu nenu; ga Nungungulu wangu, a gu Nungungulu wanu nenu." 18Mariya Madalene a diya embela vapizane, khuye: "Nyi wonide Pfhumu!" A gu va tshamusela iso Jesu a nga mu embelago. 19Litshigu lolo, ni silambo, litshigu nya guhegule nya semana, na ma segidwe malimba nya nyumba, umo va nga bani varomo vapizane, khu gu thava vakhongolo nya Vajudha, Jesu a di dzi wonegisa vbakari gwawe, khuye: "Gurula gu na khale ni enu." 20Khavbo avbo, a di va yeyedza mandza ni limbambo laye. Na va wonide Pfhumu, vapizane va di tala khu gutsaka. 21A di va embela nya luphye, khuye: "Gurula gu na khale ni enu. Kha nga idzo a nga nyi rumelago khidzo Babe, eni neni nyi ngu mi rumani." 22Na ganede esi, a di va furugedza, khuye: "Hakhani Liphuvbo nya gu Age. 23Vale mu na gu va tsetselelago siwono, va na tsetseledwa. Gasi vale mu na gumba va tsetselela, kha va na tsetseledwa." 24Tomasi, a nga bani a gu ranwa pwani Mavbaha, a nga bani ari moyo nya vale nya likhumi na vavili, adiri mwalo gikhati Jesu a nga dzi wonegisa. 25Na wide, vambe vapizane va dita mu embela, khavo: "Hi wonide Pfhumu!" Aholu, uye a di va hakha, khuye: "Nyamba wona sivanga nya mandza yaye, nya gu mba vbedza nyala yangu sivangani gwaye ni mandza yangu limbamboni gwaye gima kha nyi na kodwa." 26Na ma vbindride livbandre na mararu matshigu, na varomo gambe nyumbani vapizane gumogo ni Tomasi, va di tedwa khu Jesu, na ma segidwe malimba, a gu dzi wonegisa vbakari gwawe, khuye: "Gurula gu na khale ni enu." 27Khavbo avbo, a di embela Tomasi, khuye: "Hidzimisa avba nyala yago, wona mandza yangu; hidzimisa mandza yago, u vbedza limbamboni gwangu. U nga dzi giri muthu nyamba kodwa, aholu khodwa." 28Tomasi a di khuye: "Pfhumu yangu, Nungungulu wangu!" 29Jesu khuye: "U khodwe kholu u nyi wonidego. Aholu, va kategide vale va khodwago nyamba nyi wona!" 30Jesu a di gira simbe siliwugiso nya singi mahoni nya vapizane, aholu iso kha sa lowa avba. 31Esi si lovidwe gasi mu khodwe gu khenu Jesu khu Kristo, Mwamana wa Nungungulu; gasi khu gu khodwa, mu mane guvbanya linani gwaye.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
Kombisa Xichavo Eka Lava Swi Va Fanelaka
“Ku dzuneka ni ku xiximiwa ni ku vangama ni matimba a swi ve eka Loyi a tshameke exiluvelweni ni le ka Xinyimpfana hi masiku ni masiku.”—NHLAV. 5:13.
TINSIMU: 9, 108
1. Ha yini vanhu van’wana va faneriwa hi ku kombiwa xichavo naswona hi ta kambisisa yini sweswi?
KU KOMBISA munhu wo karhi xichavo swi vula ku n’wi khoma hi ndlela yo hlawuleka swin’we ni ku n’wi xixima. Entiyisweni a hi ta langutela leswaku munhu loyi a faneleke a khomiwa hi ndlela yoleyo a va a endle nchumu wo karhi lowu n’wi endlaka a faneriwa hi ku xiximiwa. Kutani hi nga ha tivutisa leswaku hi fanele hi kombisa Mani xichavo naswona ha yini swi fanerile ku endla tano?
2, 3. (a) Ha yini Yehovha a faneriwa hi ku kombisiwa xichavo? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.) (b) Hi ku ya hi Nhlavutelo 5:13 i mani Xinyimpfana naswona ha yini xi faneriwa hi ku kombisiwa xichavo?
2 Hilaha Nhlavutelo 5:13 yi kombisaka hakona, “Loyi a tshameke exiluvelweni . . . Xinyimpfana” hakunene u faneriwa hi ku kombiwa xichavo. Eka Nhlavutelo ndzima 4 hi tlhela hi kuma xivangelo xin’wana xa leswaku ha yini Yehovha a faneriwa hi ku kombisiwa xichavo. Nakambe tintsumi ti huwelele ti dzunisa Yehovha ti ku: “Loyi a hanyaka hi masiku ni masiku.” Ti tlhele ti ku: “Swa ku fanela, Yehovha, wena Xikwembu xa hina, ku amukela ku vangama ni ku xiximiwa ni matimba, hikuva u tumbuluxe swilo hinkwaswo, naswona hikwalaho ka ku rhandza ka wena swi ve kona, swi tumbuluxiwile.”—Nhlav. 4:9-11.
3 Yesu Kreste i “Xinyimpfana xa Xikwembu lexi susaka xidyoho xa misava.” (Yoh. 1:29) Bibele yi hi byela leswaku u tlakuke ngopfu ku tlula munhu un’wana ni un’wana loyi a nga hosi kumbe loyi a tshameke a va hosi. Loko yi hlamusela yi ri: “Hosi ya lava nga tihosi ni Mufumi wa lava nga vafumi, loyi ku nga yena ntsena la nga fiki, la tshamaka eku vonakaleni loku nga tshinelelekiki, loyi ku nga riki na munhu ni un’we la n’wi voneke kumbe la nga n’wi vonaka.” (1 Tim. 6:14-16) Hi yihi hosi leyi tshameke yi tinyiketela ku fela malandza ya yona hikwalaho ka swidyoho swa wona? Xana u titwa u susumeteleka ku dzunisa swin’we ni tintsumi ta magidigidi hi ku vula u ku: “Xinyimpfana lexi a xi tlhaviwile xi faneriwa hi ku amukela matimba ni rifuwo ni vutlhari ni ntamu ni ku xiximiwa ni ku vangama ni ku dzuneka.”—Nhlav. 5:12.
4. Ha yini swi boha ku kombisa Yehovha na Kreste xichavo?
4 Swa hi boha ku kombisa Yehovha na Kreste xichavo. Leswaku hi kuma vutomi lebyi nga heriki swi titshege hi ku endla tano. Marito ya Yesu lama nga eka Yohane 5:22, 23 ma hi pfuna ku twisisa mhaka leyi hi ku helela loko ma ku: “Tatana a nga avanyisi munhu ni un’we, kambe ku avanyisa hinkwako u ku tamerise N’wana, leswaku hinkwavo va xixima N’wana hilaha va xiximaka Tatana hakona. Loyi a nga n’wi xiximiki N’wana a nga n’wi xiximi Tatana loyi a n’wi rhumeke.”—Hlaya Pisalema 2:11, 12.
5. Ha yini hi fanele hi ringanisela loko hi kombisa vanhu xichavo ni ku va xixima?
5 Vanhu va endliwe “hi xifaniso xa Xikwembu.” (Gen. 1:27) Hikwalaho vanhu vo tala va kombisa timfanelo ta xona hi tindlela to hambana. Vanhu va vumbiwe va ri ni vuswikoti byo kombisa van’wana rirhandzu, musa ni ntwelavusiwana. Va vumbiwe va ri ni ripfalo, leri va byelaka loko nchumu wo karhi wu lulamile kumbe wu hoxile. (Rhom. 2:14, 15) Vanhu vo tala va rhandza swilo leswi baseke swi tlhela swi saseka. Hi ntolovelo va lava ku hanyisana ni van’wana hi ku rhula. Ku nga khathariseki leswaku va swi xiya kumbe a va swi xiyi, va kombisa ku vangama ka Yehovha hi ndlela yo karhi, naswona hikwalaho ka sweswo va fanele va kombisiwa xichavo swin’we ni ku xiximiwa.—Ps. 8:5.
RINGANISELA LOKO U KOMBISA VAN’WANA XICHAVO
6, 7. Emhakeni yo kombisa vanhu xichavo, Timbhoni ta Yehovha ti hambana njhani ni vanhu van’wana?
6 Ku ringanisela swa laveka loko hi fanele hi kombisa vanhu van’wana xichavo. Vanhu vo tala va kuceteriwa swinene hi moya wa misava. Hi yona mhaka leyi vanhu vo tala va gandzelaka vanhu ku ri ni ku va kombisa xichavo ni ku va xixima hi ndlela leyi faneleke. Va veka swifaniso swa varhangeri va vukhongeri, van’watipolitiki, vatlangi va mintlango, vatlangi va switori swin’we ni van’wana lava dumeke emakaya ya vona naswona va va teka va ri vanhu lava hlawulekeke ngopfu. Vanhu lavatsongo ni lavakulu va teka vanhu lava, va ri xikombiso lexi va nga xi tekelelaka, minkarhi yin’wana va tekelela ndlela leyi va vulavulaka ha yona, va ambalaka ha yona kumbe ndlela leyi va tikhomaka ha yona.
7 Vakreste va ntiyiso va papalata vonelo rero leri hoxeke ro kombisa vanhu xichavo lexi hundzeletiweke. Kreste hi yena ntsena munhu loyi a tshameke a hanya loyi hi nga n’wi tekelelaka. (1 Pet. 2:21) Xikwembu a xi tsaki loko xi vona hi kombisa vanhu xichavo hi ndlela leyi hundzeletiweke. Hi fanele hi tsundzuka leswaku Bibele yi ri: “Hinkwavo va dyohile, naswona va kayivela ku vangama ka Xikwembu.” (Rhom. 3:23) Swi le rivaleni leswaku a hi fanelanga hi kombisa munhu xichavo ku tlula mpimo.
8, 9. (a) Timbhoni ta Yehovha ti va teka njhani valawuri? (b) Xana hi fanele hi kombisa valawuri xichavo xo fikela kwihi?
8 Vanhu van’wana va faneriwa hi ku xiximiwa hikwalaho ka mitirho leyi va yi tirhaka. Valawuri va tiko va fanele va hlayisa nawu, va endla leswaku swilo swi famba kahle etikweni ni ku khathalela swilaveko swa vaakatiko va vona. Leswi swa hi vuyerisa hinkwerhu. Muapostola Pawulo u tsundzuxe Vakreste leswaku va teka vanhu volavo tanihi “valawuri lava tlakukeke” lava Vakreste va faneleke va tiveka ehansi ka vona. U tlhele a ku: “Nyikani hinkwavo timfanelo ta vona, loyi a lavaka xibalo n’wi nyikeni xibalo; . . . loyi a lavaka ku xiximiwa n’wi xiximeni.”—Rhom. 13:1, 7.
9 Tanihi Timbhoni ta Yehovha hi endla leswi hi nga swi kotaka leswaku hi kombisa valawuri xichavo hilaha swi languteriweke hakona endhawini leyi hi tshamaka eka yona. Hi tirhisana na vona loko va endla mitirho ya vona. I ntiyiso leswaku hambiloko hi va komba xichavo ni ku va seketela hi endla sweswo handle ko tlula milawu ya le Bibeleni. A hi nge va kombisi xichavo lerova hi tlula milawu ya Xikwembu.—Hlaya 1 Petro 2:13-17.
10. Malandza ya Yehovha ya le nkarhini wa khale ma hi vekele xikombiso xihi eka ndlela leyi a ma tirhisana ha yona ni valawuri?
10 Malandza ya Yehovha ya le nkarhini wa khale ma hi vekele xikombiso lexinene eka ndlela leyi a ma tirhisana ni valawuri ha yona. Loko Mfumo wa Rhoma wu lava leswaku vaakatiko va wona va ya tsarisiwa, Yosefa na Mariya va endle tano. Va fambe mpfhuka wo leha va ya eBetlehema hambileswi Mariya a ri ekusuhi ni ku veleka n’wana wakwe wa mativula. (Luka 2:1-5) Nakambe loko Pawulo a hehliwe hi ku endla nchumu wo karhi lowu nga lulamangiki, u ti vulavulele hi ndlela ya xichavo ni ku xixima Hosi Heroda Agripa na Festo ndhunankulu ya Murhoma wa le xifundzheni xa Yudiya.—Mint. 25:1-12; 26:1-3.
11, 12. (a) Ha yini hi nga fanelanga hi komba vafundhisi xichavo lexi tlulaka lexi faneleke? (b) Ku ve ni vuyelo byihi hi leswi Mbhoni yin’wana ya le Austria yi kombeke n’watipolitiki xichavo lexi faneleke?
11 Hambiswiritano, Timbhoni ta Yehovha ti papalata ku kombisa vafundhisi xichavo lexi hlawulekeke hambiloko vafundhisi lava va nga ha langutelaka leswaku ti endla tano. Vukhongeri bya mavunwa byi hembela Xikwembu naswona byi soholota tidyondzo ta Bibele. Xisweswo hi komba vafundhisi xichavo hilaha hi endlaka hakona eka vanhu van’wana naswona a hi va khomi hi ndlela yo hlawuleka. Hi tsundzuka marito ya Yesu ya leswaku vanhu lava i vakanganyisi naswona i va kongomisi lava feke mahlo. (Mat. 23:23, 24) Ku hambana ni sweswo, loko hi kombisa valawuri xichavo ni ku tlhela hi va xixima minkarhi yin’wana swi nga va ni vuyelo lebyinene.
12 Leopold Engleitner a a ri Mbhoni ya Yehovha yo hiseka swinene ya le Austria leyi yi khomiweke hi Manazi kutani yi rhumeriwa ekampeni ya nxaniso ya le Buchenwald hi xitimela. Dokodela Heinrich Gleissner na yena a ri mukhotsiwa exitimeleni xexo. A a ri n’watipolitiki wa le Austria. Kambe hi nkarhi wolowo mfumo wa Manazi a wu nga ha n’wi tsakeli. Loko va ri eriendzweni ro ya ekampeni, Makwerhu Engleitner u hlamusele Gleissner ripfumelo rakwe hi ndlela ya xichavo naswona u yingisele hi vukheta. Endzhaku ka nyimpi ya vumbirhi ya misava, Gleissner u tirhise vulawuri byakwe ku pfuna Timbhoni ta le Austria. Kumbexana na wena u tsundzuka vuyelo lebyinene lebyi veke kona loko vamakwerhu va kombise valawuri xichavo, ku nga xichavo lexi Bibele yi vulaka leswaku Vakreste va fanele va xi kombisa eka valawuri.
KOMBISA VAN’WANA XICHAVO
13. I vamani lava faneriwaka hi ku kombisiwa xichavo ni ku xiximiwa naswona ha yini?
13 Hi fanele hi xixima ni ku tlhela hi komba vamakwerhu xichavo. Kambe ngopfungopfu vakulu lava rhangelaka emavandlheni ya Vukreste. (Hlaya 1 Timotiya 5:17.) Hi va kombisa xichavo ku nga khathariseki rixaka leri va humaka eka rona, dyondzo ni rifuwo ra vona. Bibele yi va hlamusela tanihi “tinyiko [leti nga] vanhu,” naswona hi vona lava Xikwembu xi va tirhisaka ku khathalela swilaveko swa vanhu va xona. (Efe. 4:8) Anakanya hi vakulu va vandlha, valanguteri va miganga, swirho swa Komiti ya Rhavi ni swirho swa Huvo leyi Fumaka. Vakreste va le nkarhini wa vaapostola a va va xixima swinene lava rhangelaka kutani na hina hi fanele hi endla tano. A hi va gandzeli kumbe hi endla onge hi vona tintsumi loko hi va vona. Nilokoswiritano, ha va xixima ni ku va komba xichavo hikwalaho ka mitirho leyi va yi endlaka ni ku titsongahata ka vona.—Hlaya 2 Vakorinto 1:24; Nhlavutelo 19:10.
14, 15. Hlamusela ku hambana loku nga kona exikarhi ka vakulu lava nga Vakreste ni vafundhisi.
14 Vakulu i varisi lava titsongahataka. Leswi va titsongahataka a va swi lavi ku khomiwa tanihi lava hlawulekeke. Hikwalaho ka sweswo, va hambanile ni varhangeri va vukhongeri va namuntlha ni va le nkarhini wa vaapostola lava Yesu a vuleke leswaku: “Va rhandza tindhawu leti hlawulekeke ngopfu eswilalelweni ni switshamo swa le mahlweni emasinagogeni, ni ku xewetiwa etindhawini ta ku xavisela.”—Mat. 23:6, 7.
15 Vakulu va yingisa marito ya Yesu lama nge: “Mi nga tshuki mi vuriwa Rabi, hikuva mudyondzisi wa n’wina i un’we, kasi n’wina hinkwenu mi vamakwavo. Ku tlula kwalaho, mi nga tshuki mi vitana hambi ku ri mani leswaku i tata wa n’wina la misaveni, hikuva Tata wa n’wina i un’we, Wa le tilweni. Naswona mi nga vuriwi ‘varhangeri,’ hikuva Murhangeri wa n’wina i wun’we, i Kreste. Kambe lonkulu exikarhi ka n’wina u fanele ku va mutirheli wa n’wina. Mani na mani la titlakusaka u ta tsongahatiwa, naswona mani na mani la titsongahataka u ta tlakusiwa.” (Mat. 23:8-12) Hikwalaho, ha swi twisisa leswaku ha yini vakulu emavandlheni va kombiwa rirhandzu, xichavo ni ku xiximiwa hi Vakrestekulobye.
16. Ha yini hi fanele hi ya emahlweni hi tikarhatela ku kombisa xichavo?
16 I ntiyiso leswaku swi nga hi tekela nkarhi ku dyondza ku ringanisela eka ndlela leyi hi faneleke hi kombisa xichavo ha yona ni ku tiva leswaku hi fanele hi xi kombisa eka vamani. A swi ri tano ni le ka Vakreste va le nkarhini wa vaapostola. (Mint. 10:22-26; 3 Yoh. 9, 10) Kambe i swa nkoka leswaku hi tikarhatela ku endla leswi Bibele yi swi vulaka emhakeni yo kombisa xichavo. Ku ringanisela emhakeni leyi swi nga va ni vuyelo lebyinene.
VUYELO LEBYI VAKA KONA LOKO HI KOMBISA XICHAVO HI NDLELA LEYI FANELEKE
17. Hi byihi vuyelo lebyi vaka kona loko hi kombisa xichavo eka valawuri?
17 Loko hi kombisa xichavo ni ku xixima valawuri swi nga ha endla leswaku va hi yimela loko ntirho wa hina wo chumayela wo tshuka wu yirisiwile. Hakanyingi va nga ha va ni langutelo lerinene hi ntirho wa hina. Eka malembe yo hlayanyana lama hundzeke, Birgit wa le Jarimani la nga phayona u fambe ni n’wana wakwe loko a ya thwasa exikolweni xa le hansi. Vadyondzisi va byele Birgit leswaku va tiphinile hi ku dyondzisa vana lava nga Timbhoni eka malembe lama hundzeke. Va tlhele va vula leswaku vana lava nga Timbhoni va endla leswaku xikolo xa vona xi va ndhawu yo antswa swinene. Birgit u va byele a ku: “Vana va hina va dyondzisiwa ku hanya hi milawu ya Bibele naswona milawu leyi yi katsa ku xixima ni ku kombisa xichavo eka vadyondzisi va vona.” Mudyondzisi un’wana u te: “Loko vana hinkwavo a vo fana ni vana va n’wina a swi ta hi olovela ku dyondzisa.” Eka mavhiki ma nga ri mangani lama landzeleke, un’wana wa vadyondzisi lava u ye eka nhlengeletano ya le Leipzig.
18, 19. Ha yini swi fanerile ku kombisa xichavo hi ndlela leyinene eka vakulu?
18 Rito ra Xikwembu ri nga hi pfuna ku tiva ndlela leyi hi nga kombisaka xichavo ha yona eka vakulu va vandlha. (Hlaya Vaheveru 13:7, 17.) Hi fanele hi va bumabumela hikwalaho ka mitirho leyi va yi endlaka naswona hi tikarhatela ku yingisa nkongomiso lowu va hi nyikaka wona. Leswi swi nga va pfuna leswaku va ya emahlweni va endla mitirho ya vona va tsakile. Kambe leswi a swi vuli swona leswaku hi fanele hi tekelela ndlela leyi nkulu wo karhi a ambalaka ni ku tilunghisa ha yona, ndlela leyi a tikhomaka ha yona ni ndlela leyi a vulavulaka ha yona. Sweswo swi nga endla leswaku hi va ni langutelo leri hoxeke. Hi fanele hi tsundzuka leswaku na yena a nga hetisekanga. Xikombiso lexinene lexi hi faneleke hi xi tekelela i xa Kreste.
19 Loko hi kombisa xichavo ni ku xixima vakulu hi ndlela leyinene naswona hi nga va teki tanihi vanhu lava hlawulekeke ha va pfuna hi ndlela yo karhi. Hi endla leswaku swi va olovela ku papalata ku tikukumuxa ni ku va endla va titwa onge va tlakukile kumbe va lulame ku tlula van’wana.
20. Loko hi kombisa van’wana xichavo lexi faneleke swi hi pfuna njhani?
20 Loko hi kombisa xichavo eka lava swi va faneleke swi hi pfuna leswaku hi nga tianakanyeli hina ntsena. Swi tlhela swi hi pfuna leswaku hi titsongahata loko van’wana va hi komba xichavo. Nakambe swi hi pfuna ku fambisana kahle ni nhlengeletano ya Yehovha leyi hi tsundzuxaka leswaku hi papalata ku kombisa van’wana xichavo lexi nga fanelangiki, ku nga khathariseki leswaku i Vakreste kumbe a hi Vakreste. Ku engetela kwalaho swi hi pfuna ku papalata ku khunguvanyeka loko loyi a hi n’wi komba xichavo o tshuka a hi khomise tingana.
21. Hi byihi vuyelo lebyikulu lebyi va ka kona loko hi kombisa lava swi va fanelaka xichavo?
21 Vuyelo lebyikulu lebyi vaka kona loko hi kombisa van’wana xichavo lexi faneleke hi leswaku hi tsakisa Xikwembu. Hi endla leswi xi swi lavaka ni ku tshama hi tshembekile eka xona. Yehovha u ta kota ku hlamula Sathana loyi a vuleke leswaku a nga kona loyi a nga tshamaka a tshembekile. (Swiv. 27:11) Vanhu vo tala namuntlha a va swi twisisi leswaku va fanele va kombisa xichavo eka vamani naswona njhani. Ha tsaka leswi hi tivaka ndlela leyi hi faneleke hi kombisa xichavo ha yona, hi ndlela leyi tsakisaka Yehovha.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dyondzo 29: Leswi Endleke Leswaku Muxe A Baleka
Wa n’wi vona Muxe a ri karhi a baleka aEgipta. Xana wa va vona vavanuna lava n’wi hlongorisaka? Xana wa swi tiva leswaku ha yini va lava ku dlaya Muxe? A hi laveni xivangelo xa kona.
Muxe u kulele endlwini ya Faro, loyi a a fuma aEgipta. U ve wanuna wo tlhariha ni la nga ni matimba. Muxe a a swi tiva leswaku yena a hi Muegipta nileswaku vatswari vakwe va xiviri a ku ri Vaisrayele lava nga mahlonga.
Siku rin’wana loko a ri ni malembe ya 40, Muxe u ehlekete ku ya pfuxela vanhu va ka vona. A yi chavisa ndlela leyi a va khomiwa ha yona. U vone Muegipta a ri karhi a bukutela Muisrayele la nga hlonga. Muxe u rhala-rharile kutani loko a vona leswaku a ku na munhu la n’wi vonaka, u be Muegipta, ivi Muegipta a fa. Kutani Muxe u tumbete ntsumbu wa yena esaveni.
Hi siku leri tlhandlamaka Muxe u humile ku ya pfuxela vanhu va ka vona nakambe. A a ehleketa leswaku a nga va pfuna leswaku va nga ha vi mahlonga. Kambe u vone Vaisrayele vambirhi va ri eku lweni, hiloko Muxe a byela loyi a endleke xihoxo a ku: ‘Xana u n’wi bela yini makwenu?’
Hiloko wanuna loyi a ku: ‘I mani la ku vekeke hosana ni muavanyisi wa hina? Xana u lava ku ndzi dlaya ku fana nileswi u dlayeke Muegipta?’
Hiloko Muxe a sungula ku chava. U swi xiyile leswaku vanhu va swi kumile leswi a swi endleke eka Muegipta. Hambi ku ri Faro u yi twile mhaka leyi kutani u rhumele vavanuna leswaku va ya dlaya Muxe. Hi yona mhaka leyi endleke leswaku Muxe a baleka aEgipta.
Loko Muxe a huma aEgipta, u ye etikweni ra le kule ra Midiyani. Kwalaho u hlangane ni ndyangu wa Yetro kutani a teka un’wana wa vana va yena va vanhwanyana la vuriwaka Zipora. Muxe u ve murisi kutani a khathalela tinyimpfu ta Yetro. U tshame etikweni ra Midiyani ku ringana malembe ya 40. Hi nkarhi wolowo a a ri ni malembe ya 80. Kutani siku rin’wana loko Muxe a ri eku riseni ka tinyimpfu ta Yetro, ku humelele nchumu wo hlamarisa lowu cinceke vutomi bya Muxe hinkwabyo. A hi voneni nchumu wa kona lowo hlamarisa.
Eksoda 2:11-25; Mintirho 7:22-29.
Swivutiso
- Xana Muxe u kulele kwihi, kambe i yini leswi a a swi tiva hi vatswari vakwe?
- Xana Muxe u endle yini loko a ri ni malembe ya 40?
- Xana Muxe u vule yini eka wanuna wa Muisrayele loyi a a ri eku lweni, naswona wanuna loyi u n’wi hlamule njhani?
- Ha yini Muxe a balekile Egipta?
- Xana Muxe u balekele kwihi naswona u hlangane na mani kwalaho?
- Xana Muxe a a endla yini eka malembe ya 40 lama a ma heteke endzhaku ka loko a balekile Egipta?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Eksoda 2:11-25.
Ku nga khathariseki malembe lawa a ma heteke a dyondzisiwa vutlhari bya Vaegipta, xana Muxe u kombise ku tshemba Yehovha ni vanhu va ka vona hi ndlela yihi?
- Hlaya Mintirho 7:22-29.
Hi dyondza yini eka matshalatshala ya Muxe yo lava ku humesa Vaisrayele evuhlongeni bya le Egipta hi byakwe?


text:
Bibele—I Buku Leyi Nga Ni Vuprofeta Lebyi Pakanisaka—Xiyenge 5
Mahungu Lamanene Ya Vanhu Hinkwavo
Nhloko-mhaka leyi, leyi nga ni swiyenge swa nhungu leswi tlhandlamanaka eka magazini lowu wa “Xalamuka!” yi kambisisa xiphemu xo hlamarisa xa Bibele, ku nga vuprofeta kumbe timhaka ta yona leti vhumbhiweke. Swihloko leswi swi ta ku pfuna ku hlamula swivutiso leswi nge: Xana vuprofeta lebyi nga eBibeleni ko va timhaka leti vhumbhiweke hi vanhu vo tlhariha ntsena? Xana xi kona xivangelo xo tshemba leswaku byi huhuteriwe hi Xikwembu? Ha ku kombela leswaku u kambisisa vumbhoni bya kona.
RUNGULA ra Xikwembu leri xi ri tsaleleke vanhu ri kumeka eBibeleni naswona rungula rero i rin’wana ra mahungu lamanene. Hikwalaho, Yesu Kreste u tirhise nkarhi ni matimba yakwe leswaku a chumayela “mahungu lamanene ya mfumo.” (Luka 4:43) Bibele yi kombisa leswaku Mfumo wolowo i hulumendhe ya Xikwembu naswona yi ta herisa mimfumo ya vanhu leyi tshikilelaka, yi tisa ku rhula ni ku herisa swilo hinkwaswo leswi vangelaka vanhu ku xaniseka. (Daniyele 2:44; Matewu 6:9, 10) Hakunene wolawo i mahungu lamanene!
Entiyisweni, mahungu wolawo lamanene ma faneriwa hi ku twarisiwa emisaveni hinkwayo hilaha swi nga kotekaka hakona. Kambe loko Yesu a dlayiwa, u siye valandzeri vakwe lava a va ri vatsongo swinene. Xana rungula leri a ri ta kuma ndzhuti ri yima hileswi yena a feke? Bibele yi profete leswaku a ri ta ya emahlweni ri chumayeriwa. Yi profete leswi landzelaka: (1) Mahungu lamanene a ma ta chumayeriwa ematikweni hinkwawo. (2) Vanhu lava ma chumayelaka a va ta tiyiselela nkaneto lowukulu. (3) A ku ta humelela Vakreste va mavunwa kutani va kanganyisa vanhu vo tala. A hi kambisiseni vuprofeta lebyi.
Mahungu Lamanene A Ma Ta Chumayeriwa eMatikweni Hinkwawo
Vuprofeta:
“Mahungu lamanene ma fanele ku chumayeriwa ematikweni hinkwawo ku sungula.” (Marka 13:10) “Mi ta va timbhoni ta mina eYerusalema swin’we ni le tikweni hinkwaro ra Yudiya ni le Samariya ni ku ya fika endhawini ya le kule swinene ya misava.”—Mintirho 1:8.
Ku hetiseka ka byona: Hi lembe ra 33 C.E. endzhakunyana ka rifu ra Yesu, valandzeri vakwe va tate Yerusalema hi rungula ra Mfumo. Va ye va ya chumayela eYudiya ni le Samariya naswona ku nga si hela malembe ya 15, varhumiwa lava nga Vakreste va rhumeriwe etindhawini tin’wana leti nga ehansi ka Mfumo wa Rhoma. Hi lembe ra 61 C.E., ku vuriwe leswaku mahungu lamanene ma chumayeriwe etindhawini to tala ta le “kule” ta misava.
Leswi matimu ma swi vulaka:
- Tibuku ta matimu ta lembe-xidzana ra vumbirhi ti tiyisekisa leswaku vukhongeri bya Vukreste byi hangalake hi ku hatlisa. N’wamatimu wa Murhoma Suetonius u vule leswaku Vakreste se a va dzime timitsu eRhoma hi lembe ra 49 C.E. Papila leri tsaleriweke Mufumi Trajan kwalomu ka lembe ra 112 C.E. hi Pliny Lontsongo, loyi a a ri ndhuna-nkulu ya tiko ra Bithynia (leri sweswi ku nga Turkey), ri vula leswaku Vakreste i “ntungu” lowu “nga hangalakangiki emadorobeni lama ntshunxekeke ntsena, kambe ni le swimitanini ni le mapurasini.” Loko n’wamatimu un’wana a kambisisa vumbhoni byin’wana, u gimete hi ku vula a ku: “Ku nga si hela ni malembe ya dzana endzhaku ka rifu ra vaapostola, tindhawu ta vugandzeri bya Vukreste a ti vonaka emadorobeni lamakulu ya Mfumo [wa Rhoma].”
- Ebukwini leyi nge The Early Church, Profesa Henry Chadwick u te: “Ku hangalaka ka [vukhongeri bya Vukreste] a ku tikomba ku vangiwa hi swiendlakalo swo tala leswi a swi nga languteriwanga. A swi tikomba onge a byi nge tlhaveriwi hi dyambu naswona ku hava munhu loyi a a ehleketa leswaku byi ta hangalaka ni ku dzima timitsu hilaha swi endlekeke hakona.”
Ku Kanetiwa Ka Mahungu Lamanene
Vuprofeta:
“Vanhu va ta mi nyiketa etihubyeni ta rikwenu, mi ta biwa emasinagogeni, mi yimisiwa emahlweni ka tindhuna-nkulu ni tihosi hikwalaho ka mina, leswaku byi va vumbhoni eka vona.”—Marka 13:9.
Ku hetiseka ka byona: Vakreste va xanisiwe hi Vayuda ni hi Varhoma. Va konanisiwile, va khotsiwile, va biwile va tlhela va dlayiwa.
Leswi matimu ma swi vulaka:
- Flavius Josephus, n’wamatimu wa Muyuda wa lembe-xidzana ro sungula, u tsale hi ta ku dlayiwa ka Yakobo makwavo wa Yesu hi varhangeri va vukhongeri bya Xiyuda. Bibele yi vula leswaku Gamaliyele, xirho xin’wana lexi a xi xiximiwa xa huvo leyi tlakukeke ya Vayuda, u byele swirho leswin’wana swa yona leswaku swi nga nyiki vadyondzisiwa va Yesu xigwevo lexikulu endzhaku ka loko va va kume va ri ni nandzu. (Mintirho 5:34-39) Tibuku ta swidyondzeki ti tiyisekisa leswaku Gamaliyele a ku ri munhu wa xiviri naswona ti vula leswaku a a kota ku languta mhaka hi matlhelo hinkwawo.
- Van’wamatimu va hi byela leswaku Mufumi Nero hi yena wo sungula ku xanisa Vakreste hi lembe ra 64 C.E., naswona vafumi van’wana va Varhoma lava n’wi tlhandlameke va hambete va xanisa Vakreste. Eka mapapila lawa Mufumi Trajan na Pliny Lontsongo a va tsalelana wona, a va vulavula hi swigwevo leswi a swi fanele swi nyikiwa Vakreste lava nga laviki ku landzula ripfumelo ra vona.
- Profesa Chadwick loyi a tshahiweke eku sunguleni, u ri: “Nxaniso a wu swi kotanga ku endla leswaku Vakreste va gandzela Xikwembu exihundleni, ematshan’weni ya sweswo va xi gandzele erivaleni.” Loko Vakreste va ri karhi va balekela swiyimo leswi nga va hoxaka ekhombyeni, va fambe ni rungula ra vona va ya ri chumayela etindhawini leti va rhurheleke eka tona. (Mintirho 8:1) Va tiyiserile ku nga khathariseki leswi a va papalatiwa hi mindyangu ni vanghana va vona. Leswi swa hlamarisa hikuva valandzeri va Yesu a va ri vanhu lava nga ‘dyondzekangiki ni lava tolovelekeke’ nakambe a va nga ri van’watipolitiki lava nga ni nkucetelo eka vanhu. (Mintirho 4:13) Van’wamatimu va vula leswaku “Evhangeli a yi hangalasiwa hi ku olova . . . exikarhi ka ntlawa lowutsongo wa vaxavisi.”
Loko swidyondzeki swi kambisisa matimu ya khale ya Vakreste, swa hlamala ku vona ndlela leyi ntlawa lowutsongo wa vona wu swi koteke ha yona ku hangalasa vukhongeri bya Vukreste hi xihatla lexikulu hambileswi a wu langutane ni nxaniso lowukulu swonghasi. Kambe Yesu u profete hi swiendlakalo sweswo emahlweni ko va swi humelela. Bibele yi tlhele yi profeta leswaku ntirho lowu wo chumayela a wu ta kavanyetiwa.
A Ku Ta Humelela Vakreste Va Mavunwa
Vuprofeta:
“Timhisi leti tshikilelaka ti ta nghena exikarhi ka n’wina naswona ntlhambi a ti nge wu khomi hi rirhandzu, kutani exikarhi ka n’wina ku ta humelela vavanuna va vulavula swilo leswi soholotiweke leswaku va tikokela vadyondzisiwa.” (Mintirho 20:29, 30) ‘Nakambe ku ta va ni vadyondzisi va mavunwa exikarhi ka n’wina. Vona lava va ta nyandlamela va nghenisa mimpambukwa leyi lovisaka naswona hikwalaho ka vona, ndlela ya ntiyiso yi ta vulavuriwa ku biha.’—2 Petro 2:1, 2.
Ku hetiseka ka byona: Vandlha ra Vukreste ri soholotiwe hi vanhu va tihanyi, va vuxisi ni lava rhandzaka swikhundlha.
Leswi matimu ma swi vulaka:
- Ngopfu-ngopfu endzhaku ka rifu ra valandzeri vo sungula va Yesu, Vukreste bya ntiyiso byi sungule ku soholotiwa hakatsongo-tsongo hi vavanuna lava dumeke lava humeke exikarhi ka vandlha kutani va pfanganisa tidyondzo ta Vukreste ni tifilosofi ta Magriki. Vandlha ri sungule ku va ni ntlawa wa vafundhisi naswona va sungule ku endla swilo ku fana ni vafumi va tipolitiki lava nga ni vulawuri ni rifuwo. Van’wamatimu va vula leswaku hi nkarhi lowu vukhongeri lebyi tivulaka bya Vukreste byi tekiweke tanihi vukhongeri bya Mfumo wa Rhoma, a ma nga ha ri kona hambi ku ri masalela ya vandlha ra lembe-xidzana ro sungula.
- Emalembeni ya madzana lama hundzeke, vukhongeri bya Vukreste lebyi soholotiweke byi endle swiendlo swo tala swa madzolonga ni makwanga. Ematshan’weni yo va vafundhisi va byona va tikombisa va ri valandzeri va Yesu, va xanise lava tekeleleke ndlela leyi Yesu a a chumayela ha yona ni lava ringeteke ku kandziyisa Bibele hi ririmi leri vanhu vo tala a va ri vulavula.
Enkarhini lowu Vakreste va mavunwa va veke ni matimba swinene ha wona, a swi tikomba onge ku hava munhu loyi a a chumayela mahungu lamanene. Hambiswiritano, Yesu u kombise leswaku mahungu lamanene a ma ta tlhela ma chumayeriwa emasikwini yo hetelela. U fanise nkarhi wolowo ni ntshovelo lowu eka wona Vakreste va mavunwa, lava fanekiseriwaka hi mfava, a va ta hambanisiwa eka Vakreste va ntiyiso, lava fanekiseriwaka hi koroni. (Matewu 13:24-30, 36-43) Hi nkarhi wolowo, vuprofeta lebyi vulavulaka hi ku chumayeriwa ka mahungu lamanene a byi ta hetiseka hi ndlela leyikulu. (Matewu 24:14) Xiyenge xa hina lexi landzelaka xa vutsevu xi ta tlhuvutsa vuprofeta byebyo lebyi tsakisaka.


text:
Tsundzuka Rifu Ra Yesu
Lembe ni lembe, Timbhoni ta Yehovha ti tsundzuka rifu ra Yesu hilaha a vuleke ha kona. (Luka 22:19, 20) Ha ku rhamba leswaku u ta tsundzuka na hina siku leri ra nkoka swinene. U ta dyondza hi ndlela leyi vutomi bya Yesu ni rifu rakwe swi nga ku vuyerisaka ha yona.
DYONDZA SWO TALA
I Yini Mahungu Lamanene?
Dyondza leswaku hi wahi mahungu lama humaka eka Xikwembu, leswaku ha yini ma ri ma xihatla ni leswi u faneleke u swi endla.
Ha Yini Xikwembu Xi Rhume Yesu eMisaveni?
Vona leswaku ha yini Yesu a te emisaveni ni ndlela leyi hi vuyeriwaka ha yona namuntlha.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tipisalema 79:1-13
Miloti ya Asafa.79 Oho Xikwembu, matiko ma tile endzhakeniya wena;+Ma thyakise tempele ya wena yo kwetsima;+Ma endle Yerusalema wu va nhulu ya marhumbi.+2 Ma teke ntsumbu wa malandza ya wena ma wu nyika tinyenyana ta matilo leswaku wu va swakudya swa tona,+Nyama ya lava tshembekeke va wena eka swivandzana swo leva swa misava.+3 Va chulule ngati ya vona ku fana ni matiKu rhendzela Yerusalema, naswona a nga kona la va lahlaka.+4 Hi ve ndzhukano eka vaakelani va hina,+Xihlekulo ni xisandzu eka lava va hi rhendzeleke.+5 Oho Yehovha, xana u ta hlundzuka ku fikela rini? Hilaha ku nga heriki?+Xana ku hiseka ka wena ku ta pfurha ku fana ni ndzilo ku fikela rini?+6 Chululela vukarhi bya wena ehenhla ka matiko lama nga ku tivangiki,+Ni le henhla ka mimfumo leyi nga ri vitanangiki vito ra wena.+7 Hikuva ma dye Yakobe,+Naswona ma lovise ndhawu yakwe yo tshama eka yona.+8 U nga tsundzuki swidyoho swa vakokwana eka hina.+Hatlisa! Tintswalo ta wena a ti hi hlangavete,+Hikuva hi endliwe swisiwana ngopfu.+9 Hi pfune, Wena Xikwembu xa ku ponisiwa ka hina,+Hikwalaho ka ku vangama ka vito ra wena;+Hi kutsule u tlhela u funengeta swidyoho swa hina hikwalaho ka vito ra wena.+10 Ha yini matiko ma fanele ma ku: “Xikwembu xa vona xi kwihi?”+Exikarhi ka matiko a ku tiviwe emahlweni ka mahlo ya hina+Ku rihiseriwa ka ngati leyi halatiweke ya malandza ya wena.+11 Onge nhlomulo wa mukhotsiwa wu nga fika emahlweni ka wena.+Hi ku ya hi vukulu bya voko ra wena, hlayisa lava yaka eku feni.+12 Tlherisela vaakelani va hina ka nkombo exifuveni xa vona+Ndzhukano lowu va ku rhukaneke ha wona, Wena Yehovha.+13 Loko ku ri hina vanhu va wena ni ntlhambi wa madyelo ya wena,+Hi ta ku nkhensa hilaha ku nga riki na makumu;Hi ta vula ku dzuneka ka wena ku suka eka xitukulwana xin’wana ku ya eka xitukulwana xin’wana.+


text:
1Khala nu gu dziti nya gukhuwe ma ngu vboha matshigu nya guhegise, gi na manega gikhati nya sigaradzo. 2Vathu va na khala va magundrele, va nya gugola dzitsapawu, va nya matshandza, va nya gu dzi gugumugisa, va nya guwugela Nungungulu, gumba yingisa vavelegi, gumba bonga, va nyamba khodwa. 3Va na bani vari vathu nyambana lihaladzo ni wuhengeli. Va na singedzana khu gyawe. Va na bani vari vathu nyamba khodwa ni gumba dzi phara, va nya guhambana ni wuthu, va nyamba vbweta esi nya sadi, 4Va nya malipha, va nya mapimo nya guvivbe, va nya gugola gu dzi tsakisa khu silo nya mafu guvbindra Nungungulu. 5Va na sayisa giemo nya wukhodwa aholu va ganedza tshivba yakone. Hambana navo vathu vovo. 6Kholu vbakari gwawe vomo va belago khu nyumba ni nyumba va kanganyisela vanyamayi vale nyamba tiya, vale va landriselago silo nya gighoho, va ndrindrwa khu gudogolela gwatshavbo. 7Vanyamayi vovo, va gu hevbula gikhati gyatshavbo silo nya wukhodwa, aholu, kha va dzi kodzi gu vboha mahegiso nya guti lisine. 8Nga olu Jane ni Jambre va nga wugela Mosi, ava navo va wugede lisine, vathu nya mapimo nya gufe ni gukhodwa vbadugwana. 9Aholu, kha va na vboha hwindzo, kholu, wupumbu wawe wu wonidwe khu vatshavbo nga edzi wu nga wonwago khidzo wa Jane ni Jambre. 10Uwe u landrede, gwadi sihevbudzo sangu mavbanyelo, maalakanyo, gukhodwa, guhunisela, lihaladzo, gutiya, 11guvengwa ni gusaniseka nyi nga gu mana Antiyokiya ni Ikoniya, ni Listra. Dzitshanisa muni nyi dzi manago! Aholu, Pfhumu a nyi vbulugisile ga satshavbo soso. 12Vatshavbo vale va vbwetago gu vbanya khu gukhodwa ga Kristo va na saniswa. 13Aholu, vathu va nya guvivbedwa khu monyo ni vakanyisi va gu simamisa gugira guvivba, va kanganyisa vakwawe, bwelo khavbo va kanganyiswa. 14Uwe simama u tiya ga esi u hevbudego u si hakha khu gukhodwa. U ngu dziti gu khuwe u si hevbude ga mani. 15Gukhugela wanana wago, u ngu yi pima gwadi Milowo nya gu Age. Iyo yi na ni tshivba nya gu gu ninge guti gu yisago guvbanyiswani khu gukhodwa ga Jesu Kristo. 16Milowo yatshavbo yi lovidwe khu tshivba ya Nungungulu, yi ngu phasa gu hevbudza ni gu kawuka ni gu luleka, ni gu dandrisa khu gululama, nga edzi a dzinago khidzo Nungungulu, 17gasi muthu wa Nungungulu a khale nya guvbelele, a kodze gugira mithumo yatshavbo nya yadi.
Copyright
Learn More


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Ezra 10:1-44
10 Hi ku hatlisa loko Ezra a hete ku khongela+ naswona a tiphofurile+ a ri karhi a rila a pavalale+ emahlweni ka yindlu+ ya Xikwembu xa ntiyiso, vanhu va Israyele va hlengeletanela eka yena, nhlengeletano leyikulu ngopfu, vavanuna ni vavasati ni vana, hikuva vanhu va rile ngopfu.2 Kutani Xekaniya n’wana wa Yehiyele+ wa vana va Elami+ a angula Ezra a ku: “Hina—a hi tshembekanga eka Xikwembu xa hina, lerova hi tshamisise vasati vambe lava humaka eka vanhu va matiko.+ Sweswi Israyele u ni ntshembo+ malunghana ni leswi.3 Sweswi a hi endleni ntwanano+ ni Xikwembu xa hina wa ku hlongola+ vasati hinkwavo ni lava va velekiweke hi vona hi ku landza xitsundzuxo xa Yehovha ni le ka lava va chavaka+ xileriso+ xa Xikwembu xa hina, leswaku swi endliwa hi ku landza nawu.+4 Suka u yima, hikuva mhaka yi le mavokweni ya wena, na hina hi na wena. Vana ni matimba u teka goza.”5 Hiloko Ezra a suka a yima, kutani a hlambanyisa varhangeri va vaprista, Valevhi ni tiko hinkwaro ra Israyele leswaku va hlambanya+ ku endla hi ku landza rito leri. Hiloko va hlambanya.6 Kutani Ezra a suka a yima emahlweni ka yindlu ya Xikwembu xa ntiyiso, a nghena eholweni yo dyela+ eka yona ya Yehohanani n’wana wa Eliyaxibi. Hambiloko a nghenile kwalaho, a nga dyanga xinkwa+ naswona a nga nwanga mati, hikuva a a rila+ hikwalaho ka ku pfumala ku tshembeka ka vanhu lava va nga evukhumbini.7 Hiloko va hundzisa rito eYuda ni le Yerusalema eka hinkwavo lava a va ri evukhumbini+ eku sunguleni leswaku va hlengeletana eYerusalema;8 kutani un’wana ni un’wana loyi a nga fikangiki+ emasikwini manharhu hi ku landza xitsundzuxo xa tihosana+ ni vakulukumba—nhundzu yakwe hinkwayo a yi ta vekeriwa etlhelo+ naswona yena a hambanisiwa+ ni nhlengeletano ya vanhu lava va nga evukhumbini.9 Kutani vanhu hinkwavo va Yuda na Benjamini va hlengeletana eYerusalema ku nga si hela masiku manharhu, hileswaku, en’hwetini ya vukaye+ esikwini ra vu-20 ra n’hweti, vanhu hinkwavo a va tshame endhawini leyi pfulekeke, endlwini ya Xikwembu xa ntiyiso, va rhurhumela hikwalaho ka mhaka leyi ni hikwalaho ka mpfula.+10 Hi ku famba ka nkarhi Ezra lowa muprista a suka a yima, a ku eka vona: “N’wina mi endle hi ku pfumala ku tshembeka hikuva mi tshamisise vasati+ vambe leswaku mi engetela nandzu wa Israyele.+11 Sweswi tiphofuleni+ eka Yehovha Xikwembu xa vatata wa n’wina, mi endla leswi swi n’wi tsakisaka,+ mi tihambanisa ni vanhu va tiko ni vasati vambe.”+12 Hiloko nhlengeletano hinkwayo yi hlamula, yi vula hi rito lerikulu yi ku: “Swi le ka hina ku endla hi ku pakanisa hi ku landza rito ra wena.+13 Hambiswiritano, vanhu va tele, naswona i nguva ya mpfula, a swi koteki ku yima ehandle; ntirho lowu a wu nge heti siku rin’we kumbe mambirhi, hikuva hi xandzuke ngopfu swinene emhakeni leyi.14 Hi kombela leswaku tihosana+ ta hina ti yimela nhlengeletano hinkwayo; loko ku ri hinkwavo lava va nga emitini ya hina lava va tshamisiseke vasati vambe, a va fike hi minkarhi leyi vekiweke, va ri ni vakulukumba va muti wun’wana ni wun’wana ni vaavanyisi va kona, ku fikela loko hi tlherise ku hlundzuka lokukulu ka Xikwembu xa hina eka hina, hikwalaho ka mhaka leyi.”15 (Hambiswiritano, Yonathani n’wana wa Asahele na Yahaziya n’wana wa Tikwa, a va pfumelelananga+ na swona leswi, kutani Mexulama na Xabetayi+ lowa Mulevhi hi vona lava va va pfuneke.)16 Kutani lava a va ri evukhumbini+ eku sunguleni va endla hi ndlela yoleyo; hiloko Ezra lowa muprista ni vavanuna lava a va ri varhangeri va yindlu ya vatatana,+ hinkwavo ka vona hi mavito ya vona, va tihambanisa, va sungula ku tshama hi siku ro sungula ra n’hweti+ ya vukhume ku kambisisa mhaka leyi;+17 hakatsongo-tsongo va heta vavanuna hinkwavo hi siku ro sungula ra n’hweti yo sungula lava va tshamisiseke vasati vambe.+18 Kutani ku kumeka vana van’wana va vaprista+ lava va tshamisiseke vasati vambe; eka vana va Yexuwa+ n’wana wa Yohozadaki+ ni vamakwavo, Maseya na Eliyezere na Yaribi na Gedaliya.19 Kambe va tshembisa hi ku qhavulana leswaku va ta hlongola vasati va vona, naswona leswi a va ri ni nandzu,+ a ku ta va ni khuna+ ra nandzu wa vona entlhambini.20 Eka vana va Imere+ a ku ri na Hanane na Zebadiya;21 eka vana va Harimi,+ Maseya na Eliya na Xemaya na Yehiyele na Uzhiya;22 eka vana va Paxahuru,+ Eliwenayi, Maseya, Iximayele, Nethanele, Yozabadi na Eliyasa.23 Eka Valevhi, Yozabadi na Ximeyi na Kelaya (hileswaku, Kelita), Petahiya, Yuda na Eliyezere;24 eka vayimbeleri, Eliyaxibi; eka varindzi va tinyangwa, Xalumu na Teleme na Uri.25 Eka Israyele, eka vana va Paroxi+ a ku ri na Ramiya na Iziya na Malikiya na Miyamini na Eliyazara na Malikiya na Benaya;26 eka vana va Elami,+ Mataniya, Zakariya na Yehiyele+ na Abidi na Yeremoto na Eliya;27 eka vana va Zatu,+ Eliwenayi, Eliyaxibi, Mataniya na Yeremoto na Zabada na Aziza;28 eka vana va Bebayi,+ Yehohanani, Hananiya, Zabayi, Atalayi;29 eka vana va Bani, Mexulama, Malukana na Adaya, Yaxubu na Xeyala na Yeremoto;30 eka vana va Pahata-mowabu,+ Adina na Kelala, Benaya, Maseya, Mataniya, Bezalele na Binuyi na Manase;31 eka vana va Harimi,+ Eliyezere, Ixiya, Malikiya,+ Xemaya, Ximiyoni,32 Benjamini, Maluka na Xemariya;33 eka vana va Haxumu,+ Matenayi, Matata, Zabada, Elifalete, Yeremayi, Manase na Ximeyi;34 eka vana va Bani, Maadayi, Amirama na Uwele,35 Benaya, Bedeya, Keluhi,36 Vhaniya, Meremoto, Eliyaxibi,37 Mataniya, Matenayi na Yasu;38 eka vana va Binuyi, Ximeyi39 na Xelemiya na Natani na Adaya,40 Makinadebayi, Xaxayi, Xarayi,41 Azarele na Xelemiya, Xemariya,42 Xalumu, Amariya, Yosefa;43 eka vana va Nebo, Yeyiyele, Matitiya, Zabada, Zebina, Yadayi na Yuwele na Benaya.44 Hinkwavo lava a va amukele vasati vambe,+ va hlongola vasati volavo ni vana va vona.


text:
Vantshwa Va Vutisa
Hlaya hi timfanelo ta wanuna wa xiviri ni ndlela leyi u nga hlulaka swiyimo swa wena ha yona loko u swi lava.
“Tatana u fe loko ndzi ri ni malembe manharhu. Minkarhi yin’wana ndzi navela vafana van’wana lava kulaka va ri ni vatata wa vona. Va tikomba va titshemba swinene ku ndzi tlula.”—Alex. *
“Mina na tatana a hi nga ri na vuxaka lebyikulu. Ndzi boheke ku tidyondzela hi ndzexe leswaku swi vula yini ku va wanuna wa xiviri.”—Jonathan.
XANA u titwa ku fana ni vantshwa lava tshahiweke laha henhla? Xana wa karhateka hileswaku a wu nge pfuki u dyondzile leswi ku va wanuna wa xiviri swi vulaka swona? Loko swi ri tano, u nga heli matimba.
Xiya ndlela leyi u nga yi hlulaka ha yona mintlhontlho yimbirhi leyi tolovelekeke.
NTLHONTLHO WO SUNGULA: Swilo leswi hoxeke leswi talaka ku vuriwa malunghana ni ku va wanuna
Leswi vanhu van’wana va swi vulaka:
Vavanuna va xiviri va ni xivindzi; a va rili.
Vavanuna va xiviri a va byeriwi leswi va faneleke va swi endla.
Vavanuna va antswa ku tlula vavasati.
Ndlela yin’wana leyi u nga swi tekaka ha yona: Wanuna i rito-fularha ra mufana, a hi rito-fularha ra wansati. U va wanuna wa xiviri loko u tshika mikhuva ya vuhlangi. Muapostola Pawulo u tsale a ku: “Loko ndza ha ri xihlangi, a ndzi vulavula tanihi xihlangi, ndzi ehleketa tanihi xihlangi, ndzi anakanya tanihi xihlangi; kambe leswi sweswi ndzi nga wanuna, ndzi tshike mikhuva ya xihlangi.” (1 Vakorinto 13:11) Hi marito man’wana, loko u tshika ku ehleketa, ku vulavula ni ku endla swilo swa vuhlangi kutani u ehleketa, u vulavula ni ku endla swilo hi ndlela ya vutswatsi, u tikombisa u ri wanuna wa xiviri. *
Ringeta leswi: Tsala tinhlamulo ta swivutiso leswi landzelaka ephepheni:
Hi kwihi laha se ndzi tshikeke ‘mikhuva ya vuhlangi’?
Hi kwihi laha ndzi nga antswisaka kona?
Tsalwa leri u nga ri hlayaka: Luka 7:36-50. Xiya ndlela leyi Yesu a tikombiseke a ri wanuna wa xiviri ha yona hi ku (1) yimela leswi lulameke ni ku (2) xixima vanhu van’wana, ku katsa ni vavasati.
“Ndzi n’wi hluvulela xihuku munghana wa mina Ken. I wanuna wa xivindzi, loyi a nga tekekiki hi ku olova naswona u ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu a tlhela a va ni musa. Xikombiso xakwe xi ndzi dyondzise leswaku wanuna wa xiviri a nga tiendli munhu wo antswa hi ku xopaxopa van’wana.”—Jonathan.
NTLHONTLHO WA VUMBIRHI: Ku pfumala nkongomiso lowunene wa tatana
Leswi vanhu van’wana va swi vulaka:
Loko u nga kurisiwanga hi tata wa wena, a wu nge swi tivi leswaku swi vula yini ku va wanuna.
Loko tata wa wena a nga ri xikombiso lexinene, na wena a wu nge vi xikombiso lexinene.
Ndlela yin’wana leyi u nga swi tekaka ha yona: Hambiloko u nga kurisiwanga kahle, swilo a swi nge ku fambeli ximatsi! U nga swi kota ku antswisa xiyimo xa wena. (2 Vakorinto 10:4) U nga hlawula ku yingisa ndzayo leyi Hosi Davhida a yi nyikeke n’wana wakwe Solomoni, leyi nge: “Tiya, u tikomba u ri wanuna.”—1 Tihosi 2:2.
I ntiyiso leswaku swi nga tika swinene ku kurisiwa hi tatana loyi a nga khathaliki kumbe ku kula u nga ri na tatana hi ku helela. Alex loyi a tshahiweke eku sunguleni ka xihloko lexi u ri: “Swa tika ku kula u nga n’wi tivi tata wa wena. Ndzi ni malembe ya 25, kambe hi kona ndzi vonaka onge ndzi le ku dyondzeni ka swilo leswi a ndzi fanele ndzi swi dyondze khale swinene.” I yini leswi u nga swi endlaka loko u titwa ku fana na Alex?
Ringeta leswi: Kuma wanuna loyi a kuleke naswona a nga xikombiso lexinene, loyi a nga vaka mutsundzuxi wa wena. * N’wi vutise leswaku hi tihi timfanelo leti a ti tekaka ti ri ta nkoka swinene eka wanuna wa xiviri. Kutani n’wi vutise leswaku u nga ti hlakulela njhani timfanelo teto.—Swivuriso 1:5.
Tsalwa leri u nga ri hlayaka: Swivuriso tindzima 1-9. Xiya ndzayo leyi fanaka ni ya tatana leyi nga pfunaka mufana leswaku a va wanuna wo tlhariha ni loyi a nga ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu.
“Ndza tinyungubyisa hileswi ndzi vaka wanuna lonene. Hambileswi ndzi navelaka onge loko a ndzi kurisiwe hi tatana, ndza tshemba leswaku ndzi ta va wanuna lonene. Ndza tiyiseka leswaku a swi nge ndzi fambeli ximatsi.”—Jonathan.
^ ndzim. 3 Mavito man’wana ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 12 Vona bokisi leri nge “Ku Hambana Exikarhi Ka Wanuna Ni Mufana.”
^ ndzim. 24 Vakulu va le vandlheni ra Vukreste va nga va vatsundzuxi lavanene.
HA YINI U NGA VUTISI VATSWARI VA WENA?
Mi ehleketa leswaku swi vula yini ku va wanuna wa xiviri? Xana ndzi tikhoma tanihi wanuna loyi a wupfeke?
DYONDZA SWO TALA
Ha Yini U Fanele U Papalata Ku Tekelela Vanhu Va Le Ka Swinavetiso?—Xiyenge 2: Eka Majaha
Xana ku tekelela swinavetiso swi nga endla leswaku u nga rhandziwi hi van’wana?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yeremiya 26:1-24
26 Eku sunguleni ka ku fuma ka Yoyakimi+ n’wana wa Yosiya, hosi ya Yuda, ku fike rito leri ri huma eka Yehovha, ri ku:2 “Yehovha u te, ‘Yima exivaveni xa yindlu ya Yehovha,+ kutani malunghana ni miti hinkwayo ya Yuda leyi taka ku ta nkhinsama endlwini ya Yehovha u fanele u vulavula marito hinkwawo lawa ndzi nga ta ku lerisa ku ma vulavula eka yona.+ U nga susi rito ni rin’we.+3 Kumbexana va ta yingisa kutani va tlhela, un’wana ni un’wana endleleni yakwe yo biha,+ kutani ndzi ta tisola hi khombo leri ndzi ehleketaka ku va tisela rona, hikwalaho ka vubihi bya swiendlo swa vona.+4 Kutani u ta va byela u ku: “Yehovha u te, ‘Loko mi nga ndzi yingisi, mi nga fambi enawini+ wa mina lowu ndzi wu vekeke emahlweni ka n’wina,+5 hi ku yingisa marito ya malandza ya mina lama nga vaprofeta, lawa ndzi ma rhumaka eka n’wina, ndzi pfuka ka ha ri mpundzu swinene ndzi ma rhuma, lawa mi nga ma yingisangiki,+6 hikwalaho, ndzi ta endla yindlu leyi yi fana ni ya le Xilo,+ kutani muti lowu ndzi wu endla wu va ndzhukano eka matiko hinkwawo ya misava.’”’”+7 Kutani vaprista ni vaprofeta ni vanhu hinkwavo va sungula ku twa Yeremiya a vulavula marito lawa endlwini ya Yehovha.+8 Kuteloko Yeremiya a heta ku vulavula hinkwaswo leswi Yehovha a n’wi leriseke leswaku a swi byela vanhu hinkwavo, vaprista ni vaprofeta ni vanhu hinkwavo va n’wi khoma, va ku: “Entiyisweni u ta fa.+9 Ha yini u profete hi vito ra Yehovha, u ku, ‘Yindlu leyi yi ta fana ni ya le Xilo,+ naswona muti lowu wu ta onhiwa wu nga ha vi na vaaki’?” Hiloko vanhu hinkwavo va hambeta va hlengeletana eka Yeremiya endlwini ya Yehovha.10 Hi ku famba ka nkarhi tihosana ta Yuda ti twa marito lawa, kutani ti huma endlwini ya hosi ti ya endlwini ya Yehovha+ hiloko ti tshama evunghenweni bya nyangwa leyintshwa ya Yehovha.+11 Kutani vaprista ni vaprofeta va byela tihosana ni vanhu hinkwavo va ku: “Munhu loyi u faneriwa hi ku avanyiseriwa rifu,+ hikuva u profete malunghana ni muti lowu hilaha mi swi tweke hakona hi tindleve ta n’wina.”+12 Hiloko Yeremiya a byela tihosana hinkwato ni vanhu hinkwavo a ku: “Ndzi rhumiwe hi Yehovha leswaku ndzi profeta marito hinkwawo lawa mi ma tweke,+ malunghana ni yindlu leyi ni muti lowu.13 Sweswi endlani tindlela ta n’wina ni swiendlo swa n’wina swi va swinene,+ yingisani rito ra Yehovha Xikwembu xa n’wina, kutani Yehovha u ta tisola hikwalaho ka khombo leri a ri vuleke eka n’wina.+14 Loko ku ri mina, maswivo, ndzi le vokweni ra n’wina.+ Ndzi endleni hi ku ya hi leswinene ni hi ku ya hi leswi lulameke ematihlweni ya n’wina.+15 Ntsena mi fanele mi tiva swinene leswaku, loko mi ndzi dlaya, mi veka ngati leyi nga riki na nandzu ehenhla ka n’wina ni le henhla ka muti lowu ni le henhla ka vaaki va wona,+ entiyisweni Yehovha u ndzi rhumele eka n’wina leswaku ndzi vula marito lawa hinkwawo etindleveni ta n’wina.”+16 Hiloko tihosana+ ni vanhu hinkwavo va byela vaprista ni vaprofeta va ku: “Munhu loyi a nga faneriwanga hi ku avanyiseriwa rifu,+ hikuva u vulavule na hina hi vito ra Yehovha Xikwembu xa hina.”+17 Ku tlula kwalaho, vakulukumba van’wana va tiko va suka va yima kutani va byela nhlengeletano hinkwayo ya vanhu va ku:+18 “Mikiya+ wa le Morexeti+ a a ri karhi a profeta emasikwini ya Hezekiya hosi ya Yuda+ kutani a byela vanhu hinkwavo va Yuda a ku, ‘Yehovha wa mavuthu u te: “Siyoni u ta rimiwa kukota nsimu,+ kasi Yerusalema yena u ta va tinhulu ta marhumbi,+ kutani ntshava ya Yindlu yi ta va ya tindhawu leti tlakukeke ta khwati.”’+19 Xana Hezekiya hosi ya Yuda ni hinkwavo va le Yuda va n’wi dlayile? Xana a nga n’wi chavanga Yehovha kutani a kombela Yehovha hi matimba,+ lerova Yehovha a tisola hikwalaho ka khombo leri a ri vuleke eka vona?+ Hikwalaho hi tilulamisela khombo lerikulu eka mimoya-xiviri ya hina.+20 “Kutani a ku ri ni munhu un’wana loyi a a profeta hi vito ra Yehovha, Yuriya n’wana wa Xemaya wa le Kiriyati-yeyarimi.+ Hiloko a profeta ku lwisana ni muti lowu ni ku lwisana ni tiko leri hi ku ya hi marito hinkwawo ya Yeremiya.21 Kutani Hosi Yoyakimi+ ni vavanuna vakwe va matimba ni tihosana va twa marito yakwe, hiloko hosi yi lava ku n’wi dlaya.+ Loko Yuriya a swi twa, a khomiwa hi ku chava+ kutani a baleka a ya aEgipta.22 Kambe Hosi Yoyakimi a rhuma vavanuna aEgipta, Elinathani n’wana wa Akibora+ ni vavanuna lavan’wana va ya aEgipta.23 Hiloko va humesa Yuriya aEgipta va n’wi yisa eka Hosi Yoyakimi, loyi a nga fika a n’wi dlaya hi banga+ kutani a hoxa ntsumbu wakwe esirheni ra vana va vanhu.”24 Ku tlula kwalaho, voko ra Ahikama+ n’wana wa Xafani+ ri va na Yeremiya, leswaku a nga nyiketiwi evokweni ra vanhu leswaku va n’wi dlaya.+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Esaya 34:1-17
34 Tshinelani, n’wina matiko, mi ta twa;+ na n’wina vanhu va matiko,+ nyikelani nyingiso. Misava ni leswi teleke eka yona a swi yingise,+ tiko leri noneke+ ni ntshovelo wa rona hinkwawo.+2 Hikuva Yehovha u hlundzukele matiko hinkwawo,+ u karihele vuthu hinkwaro ra wona.+ U ta ma lovisa; u ta ma nyikela ma dlayiwa.+3 Kutani lava dlayiweke va wona va ta cukumetiwa; kasi mintsumbu ya wona, ku nun’hwa ka yona ku ta tlhandluka;+ kutani tintshava ti ta n’oka hikwalaho ka ngati ya wona.+4 Hinkwavo va vuthu ra le matilweni va ta bola.+ Kutani matilo ma ta songiwa,+ ku fana ni buku leyi songiwaka; ni vuthu ra vona ri ta tlhentlha hinkwaro, ku fana niloko tluka ri khutuka emurhini wa vhinya ni ku fana ni kuwa loko ri khutuka enkuweni.+5 “Kunene banga+ ra mina ri ta tsakamisiwa ematilweni. Waswivo! Ri ta ta ehenhla ka Edomu,+ ni le henhla ka vanhu lava ndzi va nyikeleke endzovisweni+ hi vululami.6 Yehovha u ni banga; ri ta tala ngati;+ ri ta ntonta mafurha, hi ngati ya makhuna lamatsongo ni swiphongo, hi mafurha+ ya tinso ta makhuna. Hikuva Yehovha u ni xitlhavelo eBosira, ni ku dlayetela lokukulu etikweni ra Edomu.+7 Kutani tinkunzi+ to leva ti ta ta na vona, swinkunzana swin’we ni lava matimba;+ tiko ra vona ri ta tsakamisiwa hi ngati, ritshuri ra vona ri ta tala mafurha.”+8 Hikuva Yehovha u ni siku ra ku rihisela,+ lembe leri a nga ta rihisa Siyoni hikwalaho ka nandzu wa wona.+9 Kutani swinambyana swa yena swi ta hundzuka ntita, ritshuri ra yena ri hundzuka xivavula; tiko ra yena ri ta fana ni ntita lowu pfurhaka.+10 A wu nge timiwi nivusiku kumbe ninhlikanhi; musi wa yena wu ta tlhandluka hilaha ku nga riki na makumu.+ U ta va kwandzasi+ ku suka eka xitukulwana xin’wana ku ya eka xitukulwana xin’wana; a ku na munhu la nga ta tsemakanya+ eka yena hi masiku ni masiku.11 Kutani gumba ni nungu swi ta tshama kona, swikhovha swa tindleve letikulu ni mawukuwuku swi ta tshama kona;+ kutani ehenhla ka yena u ta tshambulutela ngoti+ ya ku pima ya vuhava ni maribye ya ku onhaka.12 Vanhu va yena va xiyimo xa le henhla—a va kona lava nga ta vitaneriwa evuhosini, tihosana ta yena hinkwato a ti nge vi nchumu.+13 Eka swihondzo swa yena swo tshama eka swona ku ta huma mitwa, swigatlu ni swihlonhlwana etindhawini ta yena leti tiyisiweke;+ u ta va ndhawu yo tshama ya tinhlati,+ xivava xa tinca.+14 Kutani lava tshamaka etindhawini leti nga riki na mati va ta hlangana ni swiharhi leswi rilaka, ni dimona+ leri nga ni xivumbeko xa mbuti ri ta vitana nakulobye. Ina, kunene makhuhunu ma ta humula, ma kuma ndhawu yo wisela eka yona.+15 Nyoka leyi tlulaka yi endle xisaka kona yi tshikela mandza, kutani yi ta ma tlhotlhorha yi ma hlengeleta endzhutini wa yona. Ina, swimhungu+ swi ta hlengeletana kona, xin’wana ni xin’wana ni munghana wa xona.16 Lavisisani ebukwini ya Yehovha,+ mi hlaya swi twala: a xi kona ni xin’we lexi pfumalekaka eka swona;+ entiyisweni xin’wana ni xin’wana a xi tsandzeki ku va ni munghana, hikuva i nomu wa Yehovha lowu leriseke,+ naswona i moya wa yena lowu swi hlengeleteke.+17 Hi Yena loyi a swi hoxeleke vuhlolotwana, ni voko ra yena ri swi avele ndhawu hi ngoti ya ku pima.+ Swi ta tshama eka yona hilaha ku nga riki na makumu; swi ta tshama kona eka xitukulwana xin’wana ku ya eka xitukulwana xin’wana.


text:
Dyondzo 31: Muxe Na Aroni Va Ri Eka Faro
Loko Muxe a tlhelele aEgipta, u byele makwavo Aroni hi ta masingita lawa hinkwawo. Kutani loko Muxe na Aroni va kombe Vaisrayele masingita lawa, vanhu hinkwavo va khorwile leswaku Yehovha u na vona.
Hiloko Muxe na Aroni va ya eka Faro. Va n’wi byele va ku: ‘Yehovha Xikwembu xa Israyele u ri, “Tshika vanhu va mina va famba ku ringana masiku manharhu leswaku va ta ndzi gandzela emananga.”’ Kambe Faro u hlamule a ku: ‘Yehovha a ndzi n’wi tivi. Naswona a ndzi nge n’wi ntshunxi Israyele.’
Faro a a hlundzuke ngopfu hikuva vanhu a va lava ku xwa entirhweni leswaku va ya gandzela Yehovha. Kutani u va sindzise ku tirha hi matimba ku tlula eku sunguleni. Vaisrayele a va sola Muxe hikwalaho ka leswi a va xanisiwa, naswona Muxe u twe ku vava. Kambe Yehovha u n’wi byele leswaku a nga vileli. Yehovha u te: ‘Ndzi ta endla leswaku Faro a ntshunxa vanhu va mina.’
Muxe na Aroni va tlhelele eka Faro. Enkarhini lowu va endle singita. Aroni u lahlele nhonga yakwe ehansi, kutani yi hundzuka nyoka leyikulu. Kambe vangoma va Faro na vona va lahlele tinhonga ta vona ehansi kutani ti hundzuka tinyoka. Kambe languta! Nyoka ya Aroni yi mita tinyoka ta vangoma. Hambiswiritano, Faro a nga va ntshunxanga Vaisrayele.
Kutani ku fike nkarhi wa leswaku Yehovha a dyondzisa Faro leswaku hi yena mani. Xana wa swi tiva leswaku u endle yini? U tise makhombo kumbe mintungu ya 10 aEgipta.
Endzhaku ka makhombo yo tala, Faro u rhumele rito eka Muxe a ku: ‘Yimisa ntungu lowu, ndzi ta ntshunxa Vaisrayele.’ Kambe loko ntungu wu hela, Faro a a ala ku va ntshunxa. A a ala leswaku vanhu va famba. Kambe eku heteleleni, endzhaku ka khombo ra vukhume, Faro u ntshunxe Vaisrayele.
Xana wa ma tiva makhombo lawa ya 10? A hi dyondzeni hi ta makhombo lawa.
Eksoda 4:27-31; 5:1-23; 6:1-13, 26-30; 7:1-13.
Swivutiso
- Xana masingita lama endliweke hi Muxe na Aroni ma va khumbe njhani Vaisrayele?
- Xana Muxe na Aroni va n’wi byele yini Faro, naswona Faro u hlamule a ku yini?
- Hilaha swi kombisiweke hakona exifanisweni lexi, ku humelele yini loko Aroni a hoxe nhonga yakwe ehansi?
- Xana Yehovha u n’wi dyondzise njhani Faro, naswona Faro u angurise ku yini?
- Ku humelele yini endzhaku ka khombo ra vukhume?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Eksoda 4:27-31 na 5:1-23.
Xana Faro a a vula yini loko a ku: “A ndzi n’wi tivi Yehovha nikatsongo”?
- Hlaya Eksoda 6:1-13, 26-30.
Xana Yehovha a nga titivisanga eka Abrahama, Isaka na Yakobe hi ndlela yihi?
Xana swi hi endla hi titwa njhani ku tiva leswaku Yehovha u n’wi tirhisile Muxe, hambileswi Muxe a a titwa a nga faneleki eka ntirho lowu a nyikiweke wona?
- Hlaya Eksoda 7:1-13.
Loko Muxe na Aroni hi xivindzi va byele Faro hi ta vuavanyisi bya Yehovha, xana hi xihi xikombiso lexi va xi vekeleke malandza ya Xikwembu namuntlha?
Xana Yehovha u ma kombise njhani matimba yakwe lamakulu eka swikwembu swa le Egipta?
DYONDZA SWO TALA
Xikwembu Xi Rhuma Muxe aEgipta
Ha yini Faro a nga yingisanga Muxe na Aroni? Xana ku ve ni vuyelo byihi lebyi chavisaka?


text:
SWIENDLAKALO-NKULU SWA N’WEXEMU
Xiviko Xa Timhaka Ta Nawu
ARMENIA Ku Endliwe Lunghiselelo Rin’wana Ro Tirhela Vaaka-tiko Eka Vanhu Lava Alaka Ku Ya eNyimpini
Hi 2013, hulumendhe ya le Armenia yi simeke lunghiselelo rin’wana ro tirhela vaaka-tiko, leswi a swi pfuna Timbhoni ta Yehovha ta le Armenia leswaku ti hlawula ku tirhela vaaka-tiko ematshan’weni yo pfaleriwa hikwalaho ka leswi a ti ala ku ya enyimpini hileswi ripfalo ra tona ri nga ti pfumeleriki. Hi January 2014, rhavi ri vike leswaku vamakwerhu va 71 va sungule mintirho leyi a va averiwe yona leyi a yi ri ehansi ka lunghiselelo leri lerintshwa. Hi xikombiso, vamakwerhu van’wana va averiwe ku tirha ekhixini kumbe va pfuna vaongori eswibedlhele. Valanguteri va lunghiselelo leri va bumabumele ku tinyiketela ni langutelo leri vamakwerhu va nga na rona loko va ri karhi va endla ntirho wo tika lowu va talaka ku averiwa wona. Vamakwerhu va swi tlangela leswi va endleriweke lunghiselelo ro tirhela vaaka-tiko leswaku va ya emahlweni va va ni ripfalo leri baseke ra Vukreste. * Makwerhu un’wana u te: “Hi nkhensa Yehovha leswi hi endleriweke lunghiselelo ro tirhela vaaka-tiko, leswi hi pfunaka leswaku hi nga yi enyimpini naswona hi nkarhi lowu fanaka hi gandzela hi ntshunxekile.”
DOMINICAN REPUBLIC Timbhoni Ti Nyikiwa Mpfumelelo Wo Catisa Leswi Eku Sunguleni A Swi Endliwa Hi Kereke Ya Khatoliki
Hi 1954, tiko ra Dominican Republic ri sayine ntwanano ni ntsindza wa Vatican leswi endleke leswaku Kereke ya Khatoliki ku va yona ntsena leyi nga ni mfanelo yo catisa. Loko mpatswa wu nga catisiwanga hi Kereke ya Khatoliki, a wu fanele wu catisiwa hi mutirhela-mfumo wo huma eka Ndzawulo yo Tsarisa. Hambiswiritano, hi 2010, hulumendhe yi simeke lunghiselelo lerintshwa leri nyikeke vayimeri lava fanelekaka va vukhongeri byin’wana mfanelo leyi. Hulumendhe yi hlele leswaku ku leteriwa lava navelaka ku nyikiwa mfanelo yo catisa. Rhavi ra le Dominican Republic ri hlawule vakulu va 30 leswaku va ya eka ndzetelo lowu naswona ku tlhele ku va ni vanhu vo tlula 2 000 lava va endleke xikombelo, kambe ko va vanhu va 32 ntsena lava fanelekeleke ku kuma mfanelo leyi. Hambiswiritano, vamakwerhu volavo va 30 va nyikiwe mfanelo yo catisa Timbhoni.
INDIYA Timbhoni Ti Tiyimisela Ku Chumayela Handle Ko Chava
Hi January 27, 2014, Khomixini ya Timfanelo ta Vanhu ya le Xifundzheni xa Karnataka yi vule leswaku mulanguteri wa le xitichini xa maphorisa xa le Old Hubli le Karnataka u lwisane ni timfanelo ta Makwerhu Sundeep Muniswamy hikwalaho ka leswi a tsandzekeke ku n’wi sirhelela loko a hlaseriwa hi ntshungu wa vapfukeri hi June 28, 2011. Khomixini yi vone mulanguteri nandzu hikwalaho ka leswi a honiseke timfanelo ta vanhu naswona a yi lo lerisa hulumendhe ya le Karnataka ntsena ku n’wi xupula kambe yi tlhele yi vula leswaku Makwerhu Muniswamy u fanele a rihiwa hi 20 000 wa ti-rupee (R3 600). Khomixini yi lerise hulumendhe ku koka mali yoleyo eka muholo wa mulanguteri.
Makwerhu Muniswamy u vule leswaku yena ni ndyangu wakwe va nkhensa Yehovha hikwalaho ka xiboho lexi nga tolovelekangiki naswona va tiyimisele ku ya emahlweni va chumayela mahungu lamanene handle ko chava. Xiboho xexo xi tiyise ripfumelo ra vamakwerhu ni ku endla va va ni ntshembo wa leswaku Yehovha wa swi kota ku sirhelela vanhu vakwe. Nakambe swi endle leswaku valawuri va sirhelela timfanelo ta Timbhoni ta Yehovha eKarnataka. Nandzu wa vugevenga wa Makwerhu Muniswamy ni makwerhu un’wana, lowu yelanaka ni lowu, ya ha yimele ku tengiwa etihubyeni.
KYRGYZSTAN Huvo Leyi Tlakukeke Ya Vuavanyisi Ya Vumbiwa Yi Seketela Mfanelo Yo Va Munhu A Ala Ku Ya eNyimpini Hileswi Ripfalo Rakwe Ri Nga N’wi Pfumeleriki
Hi November 19, 2013, a ku ri siku ra nkoka eka vanhu lava alaka ku ya enyimpini hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki. Huvo leyi Tlakukeke ya Vuavanyisi ya Vumbiwa yi teke xiboho eka milandzu ya 11 ya Timbhoni ta Yehovha naswona yi vule leswaku lunghiselelo ra le Kyrgyzstan ro tirhela vaaki a ri lwisana ni nawu wa tiko. Nawu a wu lava leswaku lava tirhelaka vaaki va humesa mali yo seketela lava yeke enyimpini. Nakambe nawu a wu lava leswaku vanhu lava alaka ku ya enyimpini hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki muholo wa vona wu holela lava yeke enyimpini kukondza va heta nkarhi lowu va vekeriweke wona wo tirhela vaaki. Huvo leyi Tlakukeke ya Vuavanyisi ya Vumbiwa yi vule leswaku a swi lwisana ni mfanelo yo gandzela hi ku ntshunxeka loko vanhu lava aleke ku ya enyimpini hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki va sindzisiwa ku tirhela vaaki eka swiyimo swo tano. Hikwalaho, eka tin’hweti ti nga ri tingani to sungula ta 2014, Huvo leyi Tlakukeke ya Vuavanyisi ya le Kyrgyzstan yi amukele xiboho lexi tekiweke hi Huvo leyi Tlakukeke ya Vuavanyisi ya Vumbiwa kutani yi nga ti voni nandzu Timbhoni ta Yehovha ta 14 leti a ti voniwe nandzu wa vugevenga eka nawu wo sungula. Swiboho leswi leswinene swi herise nyimpi leyi heteke malembe ya nkombo ni ku tlhela swi endla leswaku mfanelo yo gandzela hi ku ntshunxeka eka lava alaka ku ya enyimpini hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki yi tekeriwa enhlokweni. Ku tiyimisela ka majaha lawa lama rhuleke ku vangamisa vito ra Yehovha ni ku endla leswaku ku gandzeriwa hi ku ntshunxeka eKyrgyz Republic.
NIGERIA “Yehovha U Ndzi Katekisile”
Le Xifundzheni xa Abia le Nigeria, hakanyingi Timbhoni ta Yehovha ta xungetiwa ni ku vengiwa hileswi ti alaka ku joyina ntlawa wa vanhu lava nga emalembeni lama ringanaka na tona *—lava swiendlo swa vona hakanyingi swi katsaka madzolonga ni vungoma. Siku rin’wana nimixo hi November ya 2005, swirho swa ntlawa wa vanhu lava ringanaka hi malembe wa Asaga Ohafia swi hlasele kaya ra Makwerhu Emmanuel Ogwo ni nsati wakwe kutani swi teka swilo swakwe hinkwaswo swi nga ri enawini tanihi ndziho wa leswi a nga riki xirho xa ntlawa wolowo. Mpatswa wolowo a wu lo salela hi swiambalo leswi a wu swi ambarile ntsena. Hi 2006, vaaki va hlongole Makwerhu Ogwo ekaya rakwe ni le ximutanini xa laha a tshamaka kona. Makwerhu Ogwo ni nsati wakwe va ye va ya lava vutumbelo eka makwerhu wa le ximutanini xin’wana, laha va khathaleriweke kona. Hambileswi eka lembe leri landzeleke Makwerhu Ogwo a tlheleleke ekaya rakwe, u ye emahlweni a tiyisela ntshikilelo wo sindzisiwa ku joyina ntlawa wolowo naswona xikombelo xakwe xo vuyiseriwa nhundzu yakwe xi bakanyeriwe etlhelo.
Eku heteleleni, hi April 15, 2014, Huvo leyi Tlakukeke ya Xifundzha xa le Abia yi yime na Makwerhu Ogwo, yi seketela timfanelo takwe ta vumbiwa to va a va ni ntshunxeko wo va a nga joyini ntlawa ni ku gandzela hi ku ntshunxeka. Makwerhu Ogwo u tlheriseriwe nhundzu leyi a phangeriwe yona, Timbhoni a ta ha vengiwi hi vaaki ku fana ni le ku sunguleni naswona vamakwerhu va le Asaga Ohafia sweswi va chumayela vaaki hi ku ntshunxeka.
Loko xiboho lexi tekiweke hi huvo xi tivisiwa, Makwerhu Ogwo u te: “Ndzi tlule hi ntsako. A ndzi tsakile swinene. A ndzi swi vona leswaku Yehovha u hlurile naswona tintsumi a ti ri na mina. Yehovha u ndzi katekisile.”
RHAXIYA Timbhoni Ti Nyikiwa Mpfumelelo Wo Tirhisa jw.org
Milandzu yo tala ya le nawini leyi vamakwerhu va hehliwaka ha yona eRhaxiya yi endle “leswaku mahungu lamanene ma ya emahlweni” etikweni rero. (Filp. 1:12) Hambileswi vatirhela-mfumo van’wana ni varhangeri va vukhongeri va byi kanetaka swinene vukhongeri bya hina, vamakwerhu va le Rhaxiya va tshama va tshembekile naswona Yehovha u katekisa matshalatshala ya vona.
Xikombiso xa leswi i ku hlula ka le nawini ka le dorobeni ra Tver’. Hi 2013, muchuchisi wa le Tver’ u endle xivilelo ehubyeni ya kwalaho xo yirisa jw.org etikweni hinkwaro ra Rhaxiya. Handle ko tivisa un’wana wa vayimeri va Timbhoni ta Yehovha hi nandzu wolowo, huvo yi yime ni muchuchisi yoloye. Vamakwerhu va twe hi ta xiboho lexi tekiweke hi huvo kutani va endla xikombelo xa leswaku nandzu wolowo wu tlhela wu tengiwa. Hi January 22, 2014, Huvo ya Xifundzha ya le Tver’ yi xi bakanyele etlhelo xiboho lexi tekiweke hi huvo leyitsongo kutani yi yima na Timbhoni. Hi nkhensa Yehovha swin’we ni swikhongelo swa vamakwerhu va le matikweni yo hambana-hambana, hikuva vamakwerhu vo tala va le Rhaxiya sweswi va nga tiphina hi swilo swo tala swa moya leswi vuyerisaka hileswi va kotaka ku nghena eka jw.org.
TURKEY Ri Ya Emahlweni Ri Honisa Mfanelo Yo Va Munhu A Ala Ku Ya eNyimpini Hileswi Ripfalo Rakwe Ri Nga N’wi Pfumeleriki
Bariş Görmez, loyi a nga Mbhoni ya Yehovha eTurkey, u hete malembe yo tlula mune ekhotsweni hikwalaho ka leswi a aleke ku ya enyimpini hileswi ripfalo rakwe ri nga n’wi pfumeleriki. Loko a ri ekhotsweni, u tiyisele ku khomiwa hi ndlela ya tihanyi hi phorisa leri n’wi raheteleke ni ku n’wi bukutela hi swigombo. Nakambe u xanisekile loko a ri exitokisini. Leswi Makwerhu Görmez a leheke 2,2 wa timitara, a a nga swi koti ku etlela emubedweni lowu a nyikiwe wona kutani a boheka ku etlela emibedweni mimbirhi. Eku heteleleni, valawuri va khotso va n’wi nyike mpfumelelo wo va ni tirasi lerikulu, leri a nyikiweke rona hi vandlha ra kwalaho.
Hi 2008, Makwerhu Görmez ni Timbhoni tin’wana tinharhu va endle xikombelo eka Huvo ya Matiko ya Yuropa ya Timfanelo ta Vanhu, va vula leswaku tiko ra Turkey ri lwisana ni ku va va gandzela hi ku ntshunxeka hi ku va ri yi bakanyela etlhelo mfanelo ya vona yo ala ku ya enyimpini hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki. Hi June 3, 2014, Huvo yi yime ni Timbhoni * toleto ta mune kutani yi lerisa hulumendhe ya le Turkey leswaku yi riha vamakwerhu volavo mali leyi va yi humeseke ku hakela magqweta. Sweswi i ra vunharhu Huvo ya le Yuropa yi yima ni Timbhoni ta Yehovha ni ku lwisana na Turkey emhakeni leyi. Hambileswi ku nga riki na Timbhoni ta Yehovha leti nga ekhotsweni sweswi eTurkey, mhaka leyi a yi nge lulamisiwi hi ku helela kukondza tiko ra Turkey ri amukela mfanelo yo va munhu a ala ku ya enyimpini hileswi ripfalo rakwe ri nga n’wi pfumeleriki.
Ku Engetela Rungula Eka Swiviko Swa Nkarhi Lowu Hundzeke
Azerbaijan: Vamakwerhu va ya emahlweni va sechiwa hi maphorisa eminhlanganweni ya vona, va tekeriwa minkandziyiso ya vona, va khomiwa loko va ri karhi va chumayela naswona timfanelo tin’wana leti va nga na tona ti bakanyeriwa etlhelo. Hi nkarhi lowu fanaka, hulumendhe yi ya emahlweni yi ala ku tlhela yi tsarisa Vukhongeri bya Timbhoni ta Yehovha. Ku endliwe swikombelo swa 19 eka Huvo ya Matiko ya Yuropa ya Timfanelo ta Vanhu swo lwisana ni tiko ra Azerbaijan emhakeni leyi. Ku nga khathariseki xiyimo lexi xo tika, mikateko ya Yehovha yi vonaka eka ndlela leyi vahuweleri va yaka emahlweni va engeteleka ha yona. Ku humesiwa ka Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima lebyi heleleke hi Xiazerbaijani swi tlhele swi endla leswaku ku va ni ntsako.
Eritrea: Etikweni rero vamakwerhu va ya emahlweni va tirhela Yehovha hi ku tshembeka loko va ri karhi va tiyisela nxaniso lowukulu. Vamakwerhu vanharhu, Paulos Eyassu, Isaac Mogos na Negede Teklemariam, va ni malembe ya 20 va pfaleriwe ekhotsweni—ku sukela hi September 24, 1994. Valawuri va le Eritrea va pfalele Timbhoni ta kwalomu ka 150 swin’we ni vanhu lava tsakelaka lava a va ri eXitsundzuxweni xa rifu ra Kreste hi April 14, 2014. Lava va pfaleriweke va ni tin’hweti ta 16 ku ya eka malembe yo tlula 85. Valawuri va pfalele Timbhoni tin’wana ta kwalomu ka 30 swin’we ni vanhu lava tsakelaka hi nkarhi wa nkulumo yo hlawuleka hi April 27, 2014. Vo tala va vona va ntshunxiwile.
Kazakhstan: Nhlangano wa Timhaka ta Vukhongeri a wu yi pfumeleli minkandziyiso ya hina ya 14 leswaku yi rhumeriwa etikweni leri kumbe yi fambisiwa ensin’wini ya le Rhiphabliki ra Kazakhstan. Nakambe vamakwerhu a va pfumeleriwi ku byela van’wana hi tidyondzo leti va pfumelaka eka tona loko va nga ri etindhawini ta vona ta vugandzeri leti tsarisiweke naswona vamakwerhu va kwalomu ka 50 va pfaleriwile hikwalaho ka ntirho wa vona wa vurhumiwa lowu ku vuriwaka leswaku a wu le nawini. Leswaku ku sirheleriwa ntshunxeko lowu munhu a nga na wona wo vulavula na van’wana, ku endliwe swivilelo swa 26 eka Komiti ya Timfanelo ta Vanhu ya Nhlangano wa Matiko.
^ ndzim. 1 Mhaka ya ku tirhela vaaka-tiko kumbe ku nga va tirheli yi titshege hi ripfalo ra munhu.
^ ndzim. 1 Ntlawa wa vanhu lava nga emalembeni lama ringanaka hakanyingi wu katsa vavanuna lava tshamaka eximutanini xin’we.
^ ndzim. 2 Buldu and Others v. Turkey, No. 14017/08, June 3, 2014.
DYONDZA SWO TALA
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Hlanganyeli Eka Tipolitiki?
Xana ti xungeta vuhlayiseki bya tiko?


text:
“Mi Swikombiso Leswinene Hakunene!”
TIMBHONI TA YEHOVHA eSaponara, ku nga doroba rin’wana ra le Sicily, ti kume nyiko yo nkhensa hikwalaho ko endla ntirho wo phalala endzhaku ka loko ndhambi yi hlasele ndhawu yoleyo.
Hi November 22, 2011, ndhambi leyikulu yi hlasele madoroba ni miganga yin’wana exifundzheni xa Messina. Evusikwini byebyo eSaponara, ku khuluka ka misava ku dlaye vanhu vanharhu
Endzhaku ka masiku ma nga ri mangani endzhaku ka mhangu leyi, Timbhoni ta Yehovha ti hleve mintlawa ya vatirhi va ku tirhandzela ni ku yi nyika switirhisiwa leswaku va susa ndzhope ni thyaka etindhawini leti hlaseriweke ngopfu.
Mintlawa yoleyo yi tirhe swin’we ni valawuri naswona yi pfune laha mpfuno a wu laveka kona swinene. Yi hambete yi tirha hambiloko xiyimo xo sungula xa xihatla xi herile. Timbhoni leti sukelaka eka 50 ku ya eka 80 ti hoxe xandla, ku katsa ni tin’wana leti humaka endhawini leyi nga ekule hi 97 wa tikhilomitara.
Vaaki vo hlayanyana va ndhawu leyi hlaseriweke hi mhangu va nkhense Timbhoni. Meyara u twiwe a phindha-phindha marito lama nge, “
Mi swikombiso leswinene hakunene!”
Endzhaku ka tin’hweti ta ntlhanu, Khanselara Fabio Vinci, u nyike vandlha ra kwalaho ra Timbhoni ta Yehovha nyiko yo nkhensa tanihi muyimeri wa masipala.


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VUKATI
Ndlela Yo Pfumelelana Ni Swiyimo
XIPHIQO
Wena ni nkataku mi ni mavonelo lama nga faniki eka nchumu wo karhi. Kambe ku ni swilo swinharhu leswi u nga swi endlaka:
U nga tiomisa nhloko u sindzisa kukondza swilo swi endliwa hi ndlela ya wena.
U nga titsongahata u pfumela leswaku ku endliwa leswi rhandziwaka hi nkataku.
Havumbirhi bya n’wina mi nga pfumelelana ni swiyimo.
U nga ha ku, ‘Kambe a ndzi yi rhandzi mhaka yo va hi pfumelelana ni swiyimo. Swi vonaka onge ku hava ni un’we wa hina loyi a nga ta kuma leswi a swi lavaka!’
Tiyiseka leswaku ku pfumelelana ni swiyimo i xiyimo lexi nga ta endla leswaku havumbirhi bya n’wina mi nga tsaki—kambe loko mi swi endla hi ndlela leyi faneleke hi swona leswi nga ta endla leswaku mi va ni ntsako. Kambe emahlweni ko va hi kambisisa ndlela leyi mi nga pfumelelanaka ni swiyimo ha yona, ku ni swilo swi nga ri swingani leswi mi faneleke mi swi tiva malunghana ni vutshila lebyi bya nkoka.
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Ku pfumelelana ni swiyimo swi lava ku tirhisana. Emahlweni ko va u nghenela vukati, swi nga ha endleka leswaku a wu tolovele ku tiendlela swiboho. Sweswi swilo swi cincile naswona wena ni nkataku mi fanele mi rhangisa vukati bya n’wina emahlweni ka swilo leswi mi swi rhandzaka. Ematshan’weni yo byi teka tanihi xihinga, byi teke tanihi lebyi vuyerisaka. Wansati un’wana loyi a tekiweke loyi a vuriwaka Alexandra u ri: “Mavonelo ya vanhu vambirhi lama hlanganisiweke ma nga va ni ntlhantlho lowunene ku tlula lama humaka eka munhu un’we.”
Ku pfumelelana ni swiyimo swi lava leswaku u teka mavonelo ya van’wana. John M. Gottman loyi a nga mutsundzuxi wa ta vukati u tsale a ku: “A swi lavi u pfumelelana ni xin’wana ni xin’wana lexi nkataku a xi vulaka kumbe a pfumelaka eka xona, kambe u fanele u kambisisa xiyimo xakwe. Loko u nga boxi mavonelo ya wena kumbe ndlela leyi u titwaka ha yona loko nkataku a ringeta ku vulavula na wena hi xiphiqo xo karhi, bulo ra n’wina a ri nge pfuni nchumu.” *
Ku pfumelelana ni swiyimo swi lava ku titsona swo karhi. Ku hava munhu loyi a rhandzaka ku tshama ni munghana wa vukati loyi a lavaka leswaku “ku endliwa leswi laviwaka hi yena ntsena.” Kambe i swinene loko vatekani havambirhi va ri ni mboyamelo wo titsona swo karhi. Wansati loyi a tekiweke loyi a vuriwaka June u ri: “Ku ni minkarhi leyi ndzi pfumelelanaka ni nuna wa mina ku endlela leswaku ndzi n’wi tsakisa, kambe minkarhi yin’wana na yena u endla hilaha ku fanaka eka mina. Leswi hileswi vukati byi faneleke byi va xiswona—ku nga ku ehleketa hileswi u nga ta swi nyika nkataku ku nga ri ntsena hileswi u nga ta swi kuma eka yena.”
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Vulavula hi ndlela leyi faneleke. Mpfumawulo lowu bulo ra n’wina ri sungulaka ha wona hi wona lowu ri talaka ku hela ha wona. Loko u sungula hi marito lama tlhavaka, a swi koteki ku lulamisa mhaka hi ku rhula. Kutani landzela ndzayo ya Bibele leyi nge: “Tiambexeni . . . tintswalo, musa, mianakanyo yo titsongahata, ku rhula, ni ku va ni mbilu yo leha.” (Vakolosa 3:12) Timfanelo toleto ti ta pfuna wena ni nkataku leswaku mi papalata ku holova kutani mi lulamisa xiphiqo.—Nawu wa Bibele: Vakolosa 4:6.
Lavisisa leswi mi pfumelelanaka eka swona. Loko ku ri leswaku ku ringeta ka wena ku pfumelelana ni swiyimo swi nyanyisa timholovo ntsena, swi nga endleka leswaku wena ni nkataku mi dzike ngopfu eka laha mavonelo ya n’wina ma hambanaka kona. Ematshan’weni ya sweswo kuma laha mi pfumelelanaka kona. Leswaku hi ku pfuna ku kuma leswi mi pfumelelanaka eka swona, ringeta leswi:
Un’wana ni un’wana wa n’wina a endle nxaxamelo wa tikholumo timbirhi. Eka kholumo yo sungula, tsala leswi mi nga pfumelelaniki eka swona nikatsongo. Eka kholumo ya vumbirhi, xaxameta leswi u vonaka onge u nga pfumelelana na swona. Kutani havumbirhi bya n’wina bulani hileswi mi swi xaxameteke. Mi nga ha kuma leswaku mi pfumelelana eka timhaka to tala leti a mi nga ti xiyi. Loko swi ri tano, ku pfumelelana ni swiyimo a swi fanelanga swi mi tikela. Hambiloko mi nga pfumelelani, ku tsala timhaka hinkwato ephepheni swi ta pfuna wena ni nkataku ku ti twisisa kahle timhaka.
Bulani hi mavonelo ya n’wina leswaku mi kuma ntlhantlho. Timhaka tin’wana swi nga ha mi olovela ku ti lulamisa. Hambiswiritano, eka timhaka leti rharhanganeke, nuna ni nsati va nga tiyisa vuxaka bya vona hi ku bula hi mavonelo ya vona leswaku va kuma ntlhantlho lowu kumbexana ku nga riki ni un’we wa vona loyi a ta ta na wona a ri yexe.—Nawu wa Bibele: Eklesiasta 4:9.
Tiyimisele ku antswisa langutelo ra wena. Bibele yi ri: “Un’wana ni un’wana wa n’wina a a rhandze nsati wakwe hilaha a tirhandzaka hakona; hi hala tlhelo, wansati u fanele ku va ni xichavo xo enta eka nuna wakwe.” (Vaefesa 5:33) Loko va titwa va rhandziwa ni ku xiximiwa, vatekani havambirhi va ta tiyimisela ku amukela vonelo ra un’wana—hambi ku ri ku cinca mianakanyo ya vona. Wanuna loyi a tekeke loyi a vuriwaka Cameron u ri: “Ku ni swilo leswi eku sunguleni a wu nga swi rhandzi, kambe hi ku famba ka nkarhi u sunguleke ku swi rhandza hileswi u kuceteriweke hi nkataku.”—Nawu wa Bibele: Genesa 2:18.
^ ndzim. 12 Ku suka ebukwini leyi nge The Seven Principles for Making Marriage Work.
DYONDZA SWO TALA
Ndlela Leyi Mi Nga Tshikaka Ha Yona Ku Holova
Xana wena ni loyi u tekaneke na yena mi tshamela ku holova? Twana ndlela leyi milawu ya Bibele yi nga byi sirhelelaka ha yona vukati bya n’wina.
Ndlela Yo Va Ni Ndyangu Lowu Tsakeke
Rirhandzu leri Yesu a ri kombiseke i xikombiso lexi vavanuna, vavasati, vatswari ni vana va nga xi tekelelaka. I yini leswi hi nga swi dyondzaka eka yena?


text:
‘Endlani Leswi Leswaku Mi Ndzi Tsundzuka’
“Kuteloko a nkhensile, a . . . phema [xinkwa], a ku: ‘Leswi swi vula miri wa mina hikwalaho ka n’wina. Tshamani mi ri karhi mi endla leswi leswaku mi ndzi tsundzuka.’”—1 KOR. 11:24.
1, 2. Xana vaapostola a va tiva yini hi ta riendzo ro hetelela ra Yesu ro ya eYerusalema?
‘VARINDZI va le Yerusalema va vone n’weti wu ri karhi wu hlometela. Huvo ya Sanedri a ya ha ku byeriwa mhaka leyi naswona a ya ha ku tivisa ku sungula ka n’hweti leyintshwa, ku nga Nisani. A ku vonaka mindzilo leyi kombisaka sweswo naswona vanhu a va ri karhi va hangalasa mhaka leyi. Vaapostola a va swi tiva leswaku Paseka yi le kusuhi nileswaku Yesu a a lava ku ya fika le Yerusalema emahlweni ka siku ra Paseka.’
2 Hi nkarhi wolowo, Yesu ni vaapostola vakwe a va ri le Periya (entsungeni wa Yordani) eriendzweni rakwe ro hetelela ro ya eYerusalema. (Mat. 19:1; 20:17, 29; Mar. 10:1, 32, 46) Loko siku ro sungula ra n’hweti ya Xiyuda ya Nisani se ri tiveka, a ku ta va ni Paseka endzhaku ka masiku ya 13, endzhaku ka ku pela ka dyambu hi Nisani 14.
3. Ha yini swi fanerile leswaku Vakreste va teka siku ra Paseka ri hlawulekile?
3 Siku ra Xilalelo xa Hosi, leri fambisanaka ni siku ra Paseka, ri ta va endzhaku ka ku pela ka dyambu hi April 14, 2014. Siku rero ri ta va ri hlawulekile eka Vakreste va ntiyiso ni le ka lava tsakelaka. Ha yini? Hikwalaho ka leswi hi swi hlayaka eka 1 Vakorinto 11:23-25, leyi nge: “Yesu, evusikwini lebyi a a ta nyiketiwa ha byona u teke xinkwa, kuteloko a nkhensile, a xi phema, a ku: ‘Leswi swi vula miri wa mina hikwalaho ka n’wina. Tshamani mi ri karhi mi endla leswi leswaku mi ndzi tsundzuka.’ A endla hilaha ku fanaka ni hi xinwelo.”
4. (a) Hi swihi swivutiso leswi hi nga tivutisaka swona malunghana ni Xitsundzuxo? (b) Hi ri tivisa ku yini siku ra Xitsundzuxo ra lembe ni lembe? (Vona bokisi leri nge “Xitsundzuxo Xa 2014.”)
4 Ha tshemba leswaku u ta va kona eka xiendlakalo xo hlawuleka lexi Yesu a byeleke valandzeri vakwe leswaku va xi tsundzuka lembe ni lembe. Tivutise ka ha ri sweswi: ‘Xana ndzi fanele ndzi ri lunghiselela njhani siku rero? I yini leswi nga ta tirhisiwa? Xi ta fambisiwa njhani xiendlakalo xexo? Xana xiendlakalo xexo ni swilo leswi nga ta tirhisiwa swi ta ndzi khumba njhani?’
SWIFANEKISELO
5. Yesu u byele vaapostola leswaku va endla yini loko va lunghiselela Paseka?
5 Loko Yesu a byele vaapostola leswaku va lunghiselela kamara leyi a yi ta tirhiseriwa ku dyela Paseka, a nga va byelanga leswaku va khavisa hi swilo swo tala; ematshan’weni ya sweswo, kumbexana a a lava leswaku va kuma ndhawu leyi fanelekaka, leyi baseke ni leyi pfulekeke leyi nga ta ringana vanhu lava rhambiweke. (Hlaya Marka 14:12-16.) A va ta lunghiselela swilo leswi a swi laveka, ku katsa ni xinkwa xo kala comela ni vhinyo yo tshwuka. Endzhaku ko dya Paseka, Yesu u vulavule hi swifanekiselo leswimbirhi.
6. (a) Endzhaku ka Paseka, Yesu u vule yini malunghana ni xinkwa? (b) Ku tirhisiwa xinkwa xa njhani eXitsundzuxweni?
6 Muapostola Matewu a a ri kona eka xiendlakalo xexo naswona endzhaku u tsale a ku: “Yesu a teka xinkwa, loko a nkhensile, a xi phema ivi a nyika vadyondzisiwa, a ku: ‘Tekani, mi dya.’” (Mat. 26:26) A ku ri xinkwa xo kala comela, xo fana ni lexi a xi tirhisiwa hi Paseka. (Eks. 12:8; Det. 16:3) Xinkwa xexo a xi endliwe hi mapa ya koroni ni mati, a xi nga cheriwanga comela kumbe munyu. Leswi a xi nga cheriwanga comela, a xi nga ta kukumuka. A xi omile, xi phemeka hi ku olova. Namuntlha, loko ku lunghiseleriwa Xitsundzuxo, vakulu va vandlha va nga ha kombela un’wana leswaku a endla xinkwa xa muxaka lowu, xi nga ha endliwa hi mapa ya koroni ni mati naswona xi nga ha bakiwa hi pani leyi totiwekenyana mafurha. (Loko mapa ya koroni ma nga ri kona, ku nga ha tirhisiwa mapa ya rhayisi, ya maxalana, ya mavele kumbe ya tindzoho tin’wana.) Kumbe ku nga ha tirhisiwa xinkwa xa Vayuda lexi vuriwaka matzoth, lexi nga cheriwangiki maxalana lama virisiweke, mandza kumbe tinyala.
7. I vhinyo ya muxaka muni leyi Yesu a vulavuleke ha yona, naswona ku nga ha tirhisiwa vhinyo ya njhani namuntlha eXitsundzuxweni?
7 Matewu u ye emahlweni a ku: “[Yesu] a teka xinwelo, loko a nkhensile, a va nyika xona, a ku: ‘Nwanani eka xona, hinkwenu ka n’wina.’” (Mat. 26:27, 28) Yesu a a tamele vhinyo yo tshwuka eka xinwelo xexo. (A ku nga ri juzi ya madiriva lama ha ku khiwaka hikuva nguva ya wona a yi hundze khale.) Vhinyo a yi nga tirhisiwi hi Paseka yo sungula le Egipta, kambe Yesu a nga alanga leswaku yi tirhisiwa hi Paseka yoleyo. U tirhise yin’wana ya yona hi siku ra Xilalelo xa Hosi. Hikwalaho, Vakreste na vona va yi tirhisa vhinyo hi siku ra Xitsundzuxo. I vhinyo ya muxaka muni leyi faneleke yi tirhisiwa? Vhinyo leyi tirhisiwaka eXitsundzuxweni a yi fanelanga yi cheriwa burendhi kumbe swichela-chelana swin’wana. A ku nga laveki ku engeteriwa nchumu engatini ya Yesu leswaku yi va ya nkoka swinene. Hikwalaho, ku fanele ku tirhisiwa vhinyo yo tshwuka leyi nga cheriwangiki nchumu, leyi endliweke ekaya kumbe leyi xaviweke yo tanihi Beaujolais, Burgundy kumbe Chianti.
LESWI XINKWA NI VHINYO SWI YIMELAKA SWONA
8. Ha yini Vakreste va teka xinkwa ni vhinyo swi ri swa nkoka?
8 Muapostola Pawulo u swi veke erivaleni leswaku vaapostola swin’we ni Vakreste a va fanele va va kona eka Xilalelo xa Hosi. U tsalele vapfumeri-kulobye va le Korinto a ku: “Leswi ndzi swi hundziseleke ni le ka n’wina ndzi swi amukele eka Hosi, leswaku Hosi Yesu . . . u teke xinkwa, kuteloko a nkhensile, a xi phema a ku: ‘Leswi swi vula miri wa mina hikwalaho ka n’wina. Tshamani mi ri karhi mi endla leswi leswaku mi ndzi tsundzuka.’” (1 Kor. 11:23, 24) Hikwalaho, ninamuntlha Vakreste va va ni Xitsundzuxo lembe ni lembe naswona va swi teka swi ri swa nkoka leswi xinkwa ni vhinyo swi yimelaka swona.
9. Vanhu van’wana va ni langutelo rihi malunghana ni xinkwa lexi Yesu a xi tirhiseke?
9 Vanhu van’wana lava nghenaka kereke va vula leswaku loko Yesu a ku: ‘Lowu i miri wa mina,’ a a vula miri wakwe wa xiviri kutani va tshemba leswaku xinkwa xexo xi hundzuke miri wakwe hi singita. Kambe a swi tano. * Yesu hi byakwe a a ri emahlweni ka vaapostola vo tshembeka, ni xinkwa xo kala comela lexi a va ta xi dya a xi ri kwalaho. Swi le rivaleni leswaku Yesu a a vula leswaku xinkwa xi fanekisela miri wakwe. Hakanyingi a a tirhisa swifaniso loko a dyondzisa.—Yoh. 2:19-21; 4:13, 14; 10:7; 15:1.
10. Xinkwa lexi tirhisiwaka eXilalelweni xa Hosi xi yimela yini?
10 Xinkwa lexi vaapostola a va xi vona naswona a va ri ekusuhi ni ku xi dya a xi yimela miri wa Yesu. Miri wihi? Enkarhini lowu hundzeke, Vakreste va ntiyiso a va vona onge xinkwa a xi yimela vandlha ra Vakreste lava totiweke, lava Bibele yi va vitanaka “miri wa Kreste.” Leswi endleke leswaku va swi tekisisa xileswi, hileswi Yesu a phemeke xinkwa xi va swiphemu swo tala kambe marhambu yakwe ma nga tshoviwangiki. (Efe. 4:12; Rhom. 12:4, 5; 1 Kor. 10:16, 17; 12:27) Kambe endzhaku ko endla vulavisisi lebyi engetelekeke, va kume leswaku xinkwa xi yimela miri wa Yesu wa nyama. Yesu u ‘xaniseke a ri wa nyama,’ a tlhela a beleriwa emhandzini ya nxaniso. Hikwalaho, eXilalelweni xa Hosi, xinkwa xi yimela miri wa Yesu wa nyama lowu ‘byarheke swidyoho swa hina.’—1 Pet. 2:21-24; 4:1; Yoh. 19:33-36; Hev. 10:5-7.
11, 12. (a) Yesu u vule yini malunghana ni vhinyo? (b) Vhinyo leyi tirhisiweke eka Xilalelo xa Hosi yi yimela yini?
11 Sweswo swi hi pfuna ku twisisa leswi Yesu a tshameke a swi vula malunghana ni vhinyo. Ha hlaya: “A endla hilaha ku fanaka ni hi xinwelo, endzhaku ka loko a dye xilalelo, a ku: ‘Xinwelo lexi xi vula ntwanano lowuntshwa hikwalaho ka ngati ya mina.’” (1 Kor. 11:25) Tibibele to tala ti ni marito yo fana ni ya vuhundzuluxeri bya rito hi rito bya Robert Young lebyi nge: “Xinwelo lexi i ntwanano lowuntshwa engatini ya mina.” (Rito hi lo voyamisa.) Xana xinwelo lexi Yesu a a xi khomile a ku ri ntwanano lowuntshwa? Doo! Rito leri nge “xinwelo” ri vula leswi a swi ri endzeni ka xona, ku nga vhinyo. Yesu u vule leswaku vhinyo yi yimela yini? Ngati yakwe leyi halatiweke.
12 Eka Evhangeli ya Marka, hi kuma marito ya Yesu lama nge: “Leswi swi vula ‘ngati ya ntwanano’ ya mina, leyi nga ta halateriwa vo tala.” (Mar. 14:24) Ngati ya Yesu a yi ta “halateriwa vo tala leswaku va rivaleriwa swidyoho.” (Mat. 26:28) Hikwalaho, vhinyo yo tshwuka yi yi yimela kahle ngati ya xiviri ya Yesu. Hikwalaho ka ngati yoleyo, hi nga ntshunxiwa hi nkutsulo, ku nga “ku rivaleriwa ka swivi swa hina.”—Hlaya Vaefesa 1:7.
KU TSUNDZUKA RIFU RA KRESTE
13. Hlamusela ndlela leyi Xitsundzuxo xa rifu ra Kreste xa lembe ni lembe xi tsundzukiwaka ha yona.
13 Loko ku ri leswaku wa sungula ku ta eXitsundzuxweni xa Timbhoni ta Yehovha, i yini leswi u nga swi langutelaka? Ndhawu leyi ti nga ta hlangana eka yona yi ta va yi languteka, yi basile leswaku hinkwavo lava teke eXitsundzuxweni va xi tsakela. Ku nga ha va ku khavisiwe hi swiluva swi nga ri swingani, kambe a wu nge kumi swilo swo tala onge hi le nkhubyeni. Nkulu la fanelekaka u ta nyikela nkulumo hi ndlela leyi twalaka ni leyi xiximekaka malunghana ni leswi Bibele yi swi vulaka hi Xitsundzuxo. U ta pfuna hinkwavo leswaku va tiva leswaku Kreste u hi ferile tanihi nkutsulo leswaku hi ta kuma vutomi. (Hlaya Varhoma 5:8-10.) Xivulavuri xi ta tlhela xi hlamusela laha Vakreste vo tala va nga ta hanya kona swin’we ni laha van’wana lava nga riki vangani va nga ta hanya kona.
14. Ku ta buriwa hi yini enkulumeni ya Xitsundzuxo?
14 Valandzeri va Kreste va nga ri vangani, tanihi vaapostola vakwe vo tshembeka, va ni ntshembo wo fuma na Kreste etilweni. (Luka 12:32; 22:19, 20; Nhlav. 14:1) Vakreste vo tala lava tirhelaka Xikwembu hi ku tshembeka enkarhini wa hina va ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki emisaveni leyi nga paradeyisi. Kutani, ku rhandza ka Xikwembu ku ta endleka emisaveni ni le tilweni, ku nga nchumu lowu Vakreste va nga ni nkarhi wo leha va ri karhi va wu khongelela. (Mat. 6:10) Naswona Matsalwa ma hlamusela leswaku vanhu va ta tsakela vutomi hilaha ku nga heriki.—Esa. 11:6-9; 35:5, 6; 65:21-23.
15, 16. Ku endliwa yini hi xinkwa xo kala comela eXilalelweni xa Hosi?
15 Loko xivulavuri xi ri ekusuhi ni ku heta nkulumo, xi ta hlamusela leswaku nkarhi se wu fikile wa leswaku ku endliwa leswi Yesu a byeleke vaapostola vakwe leswaku va swi endla. Hilaha swi hlamuseriweke hakona laha henhla, ku ta fambisiwa swifanekiselo swimbirhi, xinkwa xo kala comela ni vhinyo yo tshwuka. Swi nga vekiwa etafuleni leri nga le kusuhi ni xivulavuri. Xivulavuri xi ta bula hi rungula leri nga eBibeleni leri hlamuselaka leswi Yesu a swi vuleke ni leswi a swi endleke loko a simeka Xitsundzuxo. Hi xikombiso, eka Matewu hi hlaya rungula leri nge: “Yesu a teka xinkwa, loko a nkhensile, a xi phema ivi a nyika vadyondzisiwa, a ku: ‘Tekani, mi dya. Leswi swi vula miri wa mina.’” (Mat. 26:26) Yesu u pheme xinkwa xo kala comela leswaku a xi nyika vaapostola vakwe hinkwavo. Exitsundzuxweni hi April 14 u ta vona xinkwa lexi phemiweke xi vekiwe etipuletini.
16 Ku ta tirhisiwa tipuleti leti ringaneleke leswaku xinkwa xi fambisiwa hi nkarhi wo koma eka hinkwavo lava nga kona. A xi nge fambisiwi hi ndlela yo karhi leyi nga tolovelekangiki. Ku ta endliwa xikhongelo xo koma, endzhaku ka xona ku fambisiwa tipuleti hi ndlela leyi hlelekeke hi ku ya hi xiyimo xa ndhawu. Swi nga ha endleka ku ri ni vamakwerhu va nga ri vangani (kumbexana ku ri hava) lava dyaka xinkwa, hilaha a swi ri hakona emavandlheni yo tala loko ku fambisiwa xinkwa eXitsundzuxweni hi 2013.
17. Nkongomiso wa Yesu wo fambisa vhinyo wu landzeleriwa njhani eXitsundzuxweni?
17 Endzhaku ka sweswo, xivulavuri xi ta bula hi leswi Matewu a swi hlamuseleke loko a ku: “[Yesu] a teka xinwelo, loko a nkhensile, a va nyika xona, a ku: ‘Nwanani eka xona, hinkwenu ka n’wina; hikuva leswi swi vula “ngati ya ntwanano” ya mina, leyi nga ta halateriwa vo tala leswaku va rivaleriwa swidyoho.’” (Mat. 26:27, 28) Ku ta landzeriwa xikombiso lexi, kutani ku tlhela ku khongeriwa ivi vhinyo yo tshwuka yi fambiseriwa hinkwavo lava nga kona.
18. Ha yini swi ri swa nkoka ku va kona eXitsundzuxweni hambiloko ku ri ni vamakwerhu va nga ri vangani lava dyaka kumbe va nga ri kona?
18 Vo tala va lava teke eXitsundzuxweni a va dyi swifanekiselo leswi fambisiwaka hikuva Yesu u kombise leswaku ku fanele ku dya ntsena lava nga ta fuma na yena eMfun’weni wakwe wa le tilweni. (Hlaya Luka 22:28-30; 2 Tim. 4:18) Lavan’wana hinkwavo va ta hlalela hi ndlela yo xiximeka. Hambiswiritano, ku va kona eXilalelweni xa Hosi i swa nkoka, swi kombisa ndlela leyi va ri tekaka ri ri ra risima ha yona gandzelo ra Yesu. Hi nkarhi wa Xitsundzuxo, va nga ha anakanya hi mikateko leyi va nga ha yi kumaka hikwalaho ka gandzelo ra Yesu ra nkutsulo. Va ni ntshembo wo va exikarhi ka “ntshungu lowukulu” lowu nga ta pona ‘nhlomulo lowukulu’ lowu taka. Volavo i vagandzeri lava nga ta va va “hlantswe tinguvu ta vona to leha va ti endla to basa hi ngati ya Xinyimpfana.”—Nhlav. 7:9, 14-17.
19. U nga endla yini leswaku u lunghiselela eXilalelweni xa Hosi ni ku vuyeriwa eka xona?
19 Timbhoni ta Yehovha emisaveni hinkwayo ta xi lunghiselela Xitsundzuxo lexi. Hi sungula ku rhambela vanhu vo tala eXitsundzuxweni ka ha sele mavhiki yo hlayanyana. Ku engetela kwalaho, loko ka ha sele masikunyana leswaku ku va ni Xitsundzuxo, vo tala va hina hi ta hlaya rungula ra Bibele leri vulavulaka hi leswi Yesu a swi endleke ni leswi humeleleke hi lembe ra 33 C.E. Hi va hi hlele swiyimo swa hina ka ha ri na nkarhi leswaku hi va kona eXitsundzuxweni. I swinene ku fika ka ha ri na nkarhi, ku nga si yimbeleriwa risimu ro pfula ni xikhongelo ku endlela leswaku hi amukela vaendzi ni ku yingisela nkulumo hinkwayo. Hinkwerhu ka hina, swirho swa vandlha ni vaendzi, hi ta vuyeriwa swinene loko hi pfula Tibibele ta hina hi fambisana ni xivulavuri loko xi ri karhi xi hlaya ni ku hlamusela matsalwa. Xa nkoka swinene, loko hi va kona eXitsundzuxweni hi kombisa leswaku hi ri tlangela swinene gandzelo ra Yesu ra nkutsulo naswona hi yingisa xileriso xakwe lexi nge: “Tshamani mi ri karhi mi endla leswi leswaku mi ndzi tsundzuka.”—1 Kor. 11:24.
^ ndzim. 9 Heinrich Meyer, xidyondzi xa le Jarimani u ri: “Leswi a va swi vona leswaku Yesu a a ha hanya, ni leswaku ngati Yakwe a yi nga si halatiwa, ku hava ni un’we wa vaendzi [vaapostola] loyi a a ehleketa . . . leswaku entiyisweni a a dya nyama ni ku nwa ngati ya xiviri ya Hosi, [xisweswo] Yesu hi Byakwe a a nga langutelanga leswaku va ehleketa leswaku marito lawa A ma vuleke ma tumbete swo karhi.”


text:
Swivutiso Swa Vahlayi . . .
Xana Ku Nghenela Vukati Swi Nga Ku Tisela Ntsako?
Xana Bibele yi dyondzisa leswaku u fanele u nghenela vukati leswaku u ta eneriseka ni ku kuma ntsako? Swi nga ha tikomba onge Rito ra Xikwembu ri seketela vonelo rolero. Njhani?
Hi ku ya hi rungula leri nga eka Genesa, Xikwembu xi vone leswaku a swi nga ri “swinene” leswaku wanuna wo sungula Adamu a tshama a ri yexe. Kutani Xikwembu xi endle Evha leswaku a va “muhetisisi” wa Adamu. (Genesa 2:18) Rito leri nge “muhetisisi” ri vula nchumu lowu endlaka wun’wana wu va lowu heleleke. Hi ku ya hi ndzimana leyi, hi nga gimeta hi ku vula leswaku munhu a nga helelanga handle ka loko a tekile kumbe a tekiwile. Ku tlula kwalaho, marungula yo hlayanyana ya le Bibeleni ma kombisa ku nghenela vukati tanihi ndlela yo kuma mikateko ni ntsako. Mhaka ya Rhuti i xin’wana xa swikombiso swa marungula yo tano.
Hambiswiritano, xana hakunene marungula yo tano ya tsaleriwe ku hi dyondzisa leswaku Vakreste namuntlha va nge wu kumi ntsako kumbe ku eneriseka handle ka loko va nghenela vukati kutani va va ni vana? Sweswo a hi ntiyiso. Munhu la enerisekeke ku tlula vanhu hinkwavo lava tshameke va hanya i Yesu Kreste. Hambiswiritano, u tshame a nga tekanga kukondza a fa. Yesu, wanuna loyi a tlhariheke swinene la tshameke a hanya, u tlhele a va xikombiso lexi hetisekeke eku tekeleleni “Xikwembu lexi tsakeke,” ku nga Yehovha. (1 Timotiya 1:11; Yohane 14:9) Yesu u vule leswi lavekaka leswaku munhu a va la tsakeke kumbe la katekeke emisaveni leyi. (Matewu 5:1-12) A nga vulavulanga hi ku nghenela vukati.
Kutani, xana Bibele ya tikaneta emhakeni leyi? Doo! Hi fanele hi languta xiphemu lexi vukati byi xi hetisisaka eka xikongomelo xa Yehovha. Leswi a endleke vukati leswaku byi tisa ntsako, xinakulobye ni nseketelo, minkarhi yin’wana lunghiselelo leri ri ve ra nkoka eku hetisiseni ku rhandza ka yena. Hi xikombiso, xikongomelo xa Xikwembu hi Adamu na Evha a ku ri leswaku va ‘tswalana va andza, va tata misava.’ (Genesa 1:28) Adamu a nga ta swi kota ku hetisisa xikongomelo lexi Xikwembu xi xi vuleke a ri yexe, hambi ku ri Evha. Ematshan’weni ya sweswo, a ku laveka leswaku havumbirhi bya vona va tirhisana, kutani hi ndlela yoleyo loyi un’wana a ri muhetisisi wa loyi un’wana hi ndlela yo hlawuleka.
Hilaha ku fanaka, Yehovha a a ri ni swikongomelo swo hlawuleka malunghana ni vukati ni vutomi bya ndyangu loko a ri karhi a tirhisana ni tiko ra Israyele. A a lava leswaku tiko rakwe ri andza leswaku ri nga hluriwi hi valala va rona. Nakambe xikongomelo xakwe a ku ri leswaku nyimba ya Yuda yi humesa Mesiya loyi a a ta ponisa vanhu vo tshembeka eka vuyelo bya xidyoho ni rifu. (Genesa 49:10) Xisweswo vavasati lava nga Vaisrayele vo tshembeka a va teka vukati ni ku kuma vana tanihi lunghelo ro hlawuleka naswona a va swi teka swi khomisa tingana ni gome loko munhu a nga byi ngheneli vukati ni ku kuma vana.
Kambe, xana ku vuriwa yini hi namuntlha? Xana xileriso lexi Xikwembu xi xi nyikeleke khale xa ku “tata misava” xi endla leswaku Vakreste lava sweswi va tshamaka emisaveni leyi taleke va nghenela vukati ni ku kuma vana? Doo! (Matewu 19:10-12) Vuprofeta lebyi khumbaka Mesiya se byi hetisekile kutani a ka ha ri ni xivangelo lexi endlaka leswaku Xikwembu xi sirhelela rixaka leri Mesiya a a ta huma eka rona kumbe ku sirhelela tiko leri Muponisi yoloye a a ta velekiwa eka rona. Kutani, xana Vakreste va fanele va va ni langutelo rihi hi ku nghenela vukati ni ku nga byi ngheneli?
Entiyisweni, ku nghenela vukati ni ku nga byi ngheneli swi nga hlamuseriwa tanihi tinyiko leti humaka eka Xikwembu. Hilaha u swi tivaka hakona, nyiko leyi nga vaka yinene eka munhu un’wana yi nga ha va yi nga ri yinene eka un’wana. Vukati i lunghiselelo ro kwetsima leri nga nyikaka munhu rirhandzu, xinakulobye ni ndyangu lowu tiyeke. Handle ko ba mariri, Bibele yi vula leswaku lava nghenelaka vukati emisaveni leyi nga hetisekangiki va ta langutana ni swiphiqo kumbe “nhlomulo enyameni.” Loko swi ta emhakeni ya ku nga ngheneli vukati, Yehovha a nga swi teki tanihi leswi khomisaka tingana kumbe gome. Ematshan’weni ya sweswo, Rito rakwe ri vula leswaku ku tshama u nga nghenelanga vukati swa antswa swinene ku tlula ku byi nghenela.—1 Vakorinto 7:28, 32-35.
Xisweswo, Bibele yi nyikela langutelo lerinene loko swi ta eka ku nghenela vukati kumbe ku nga byi ngheneli. Yehovha, Musunguri wa vukati ni ndyangu u lava leswaku malandza yakwe hinkwawo ma tsaka ma tlhela ma eneriseka ku nga khathariseki leswaku ma nghenele vukati kumbe a ma byi nghenelanga.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Yohane 2:1-29
2 Vana vanga lavatsongo, ndzi mi tsalela swilo leswi leswaku mi nga tshuki mi endla xidyoho.+ Kambe, loko mani na mani a endla xidyoho, hi ni mupfuni+ eka Tatana, a nga Yesu Kreste, loyi a lulameke.+2 Naswona yena i gandzelo+ ra ku vuyelelana+ ra swidyoho swa hina,+ kambe ku nga ri swa hina ntsena,+ ni swa misava hinkwayo.+3 Kutani hi ku endla leswi hi va ni vutivi bya leswaku se ha n’wi tiva, hileswaku, loko hi ya emahlweni hi hlayisa swileriso+ swa yena.4 Loyi a nge: “Se ndza n’wi tiva,”+ kasi a nga hlayisi swileriso swa yena,+ i muhembi, naswona munhu yoloye a nga na ntiyiso.+5 Kambe mani na mani la hlayisaka rito ra yena,+ entiyisweni rirhandzu ra Xikwembu ri hetisekisiwile eka munhu yoloye.+ Hi ku endla leswi hi va ni vutivi bya leswaku hi ni vun’we na yena.+6 Loyi a nge u tshama a ri ni vun’we+ na yena u boheka ku tama a fambisa leswi yena a fambiseke swona.+7 Varhandziwa, ndzi mi tsalela xileriso, ku nga ri lexintshwa, kambe xileriso xa khale+ lexi mi xi tweke ku sukela eku sunguleni.+ Xileriso lexi xa khale i rito leri mi ri tweke.8 Nakambe, ndzi mi tsalela xileriso lexintshwa, mhaka leyi nga ntiyiso eka yena ni le ka n’wina, hikuva munyama+ wa hundza naswona ku vonakala+ ka ntiyiso se ka voninga.9 Loyi a vulaka leswaku u le ku vonakaleni kasi u venga+ makwavo, u le munyameni ni sweswi.+10 Loyi a rhandzaka makwavo u tshama eku vonakaleni,+ naswona a ku na xa ku n’wi khunguvanyisa.+11 Kambe loyi a vengaka makwavo u le munyameni, u famba emunyameni,+ naswona a nga ku tivi lomu a yaka kona,+ hikuva munyama wu n’wi dlaye mahlo.12 Ndza mi tsalela n’wina, vana lavatsongo, hikuva mi rivaleriwe swidyoho swa n’wina hikwalaho ka vito ra yena.+13 Ndza mi tsalela n’wina, vatatana, hikuva se ma n’wi tiva loyi a nga kona ku sukela eku sunguleni.+ Ndza mi tsalela n’wina, majaha,+ hikuva mi hlule lowo homboloka.+ Ndza mi tsalela n’wina, vana lavatsongo,+ hikuva se ma n’wi tiva Tatana.+14 Ndza mi tsalela n’wina, vatatana,+ hikuva se ma n’wi tiva loyi a a ri kona ku sukela eku sunguleni.+ Ndza mi tsalela n’wina, majaha, hikuva mi ni matimba,+ rito ra Xikwembu ri tshamile eka n’wina+ naswona mi hlule lowo homboloka.+15 Mi nga rhandzi misava kumbe swilo leswi nga emisaveni.+ Loko mani na mani a rhandza misava, rirhandzu ra Tatana a ri kona eka yena;+16 hikuva hinkwaswo leswi nga emisaveni+—ku navela ka nyama+ ni ku navela ka mahlo+ ni ku bombisa rifuwo ra munhu ra vutomi+—a swi humi eka Tatana, kambe swi huma emisaveni.+17 Ku tlula kwalaho, misava ya hundza ni ku navela ka yona,+ kambe loyi a endlaka ku rhandza+ ka Xikwembu u tshama hi masiku.+18 Vana lavatsongo, i nkarhi wo hetelela,+ naswona, hilaha mi tweke hakona leswaku mukaneti wa Kreste wa ta,+ hambi sweswi ku ni vakaneti va Kreste vo tala;+ ku nga mhaka leyi hi kumaka eka yona vutivi bya leswaku se i nkarhi wo hetelela.19 Va humile eka hina, kambe a va nga ri va wona muxaka wa hina;+ hikuva loko a va ri va muxaka wa hina, a va ta va va tshame na hina.+ Kambe va humile leswaku swi ta vonaka leswaku a hi hinkwavo va nga va muxaka wa hina.+20 Kambe n’wina mi totiwe hi mukwetsimi;+ hinkwenu mi ni vutivi.+21 Ndza mi tsalela, ku nga ri swona leswaku a mi tivi ntiyiso,+ kambe hileswi mi wu tivaka,+ ni leswi ku nga riki na mavunwa lama humaka entiyisweni.+22 Muhembi i mani loko ku nga ri loyi a landzulaka leswaku Yesu i Kreste?+ Yoloye i mukaneti wa Kreste,+ loyi a landzulaka Tatana ni N’wana.+23 Mani na mani la landzulaka N’wana a nga na yena Tatana.+ Loyi a pfumelaka+ N’wana u na yena Tatana.+24 Loko ku ri n’wina, tshamani ni leswi mi swi tweke eku sunguleni.+ Loko mi tshama ni leswi mi swi tweke eku sunguleni, mi ta tlhela mi tshama mi ri ni vun’we+ ni N’wana ni ku tshama mi ri ni vun’we na Tatana.+25 Ku tlula kwalaho, lowu i nchumu wa xitshembiso lexi a hi tshembiseke xona, ku nga vutomi lebyi nga heriki.+26 Swilo leswi ndzi mi tsalela swona mayelana ni lava ringetaka ku mi xisa.+27 Loko ku ri n’wina, ku totiwa+ loku mi ku amukeleke eka yena ku tshame eka n’wina, kutani a mi lavi munhu wa ku mi dyondzisa;+ kambe, tanihi leswi ku totiwa loku amukeriweke eka yena ku mi dyondzisaka swilo hinkwaswo,+ naswona ku nga ntiyiso,+ ku nga ri mavunwa, hilaha mi dyondzisiweke hakona, tshamani mi ri ni vun’we+ na yena.28 Kutani ke, vana lavatsongo,+ tshamani mi ri ni vun’we+ na yena, leswaku loko a humelela+ hi swi kota ku va ni ntshunxeko wo vulavula,+ hi nga khomiwi hi tingana eka vukona byakwe.+29 Loko mi swi tiva leswaku u lulamile,+ mi kuma vutivi bya leswaku mani na mani la hanyaka hi ku lulama u velekiwe hi yena.+