text:
Xana Timbhoni Ta Yehovha I Mpambukwa?
Doo! Timbhoni ta Yehovha a hi mpambukwa. Kambe i Vakreste lava tikarhatelaka ku landzela xikombiso lexi vekiweke hi Yesu Kreste ti tlhela ti hanya hi tidyondzo takwe.
Mpambukwa i yini?
Rito leri nge mpambukwa, vanhu va ri hlamusela hi tindlela to hambana-hambana. Hambiswiritano, xiya swilo swimbirhi leswi tolovelekeke leswi vanhu va swi anakanyaka hi rito leri nileswaku ha yini swi nga tirhi eka Timbhoni ta Yehovha.
Van’wana va anakanya leswaku mpambukwa i vukhongeri lebyintshwa kumbe lebyi nga tolovelekangiki. Timbhoni ta Yehovha a ti sungulanga vukhongeri lebyintshwa. Ku ri na sweswo, ti tekelela xikombiso lexi vekiweke hi Vakreste va lembe-xidzana ro sungula lava swikombiso swa vona ni leswi va swi dyondziseke swi kumekaka eBibeleni. (2 Timotiya 3:16, 17) Ti pfumela leswaku Matsalwa yo Kwetsima hi wona ma faneleke ma ti kongomisa evugandzerini bya tona.
Van’wana va anakanya leswaku mpambukwa i ntlawa wa vukhongeri lowu nga ni khombo lowu rhangeriwaka hi munhu. Timbhoni ta Yehovha a ti teki munhu tanihi murhangeri wa tona. Kambe ti landzela nawu lowu Yesu a wu vekeleke valandzeri vakwe loko a ku: “Murhangeri wa n’wina i wun’we, i Kreste.”—Matewu 23:10.
Timbhoni ta Yehovha a hi mpambukwa lowu nga ni khombo kambe leswi ti swi endlaka swi vuyerisa tona ni vanhu van’wana. Hi xikombiso, ntirho wa tona wu pfune vanhu vo tala leswaku va hlula ku godzomberiwa hi swidzidzirisi ni byala. Ku engetela kwalaho, emisaveni hinkwayo ti dyondzisa vanhu va magidi ku hlaya ni ku tsala. Ta pfuneta etimhakeni to phalala. Ti endla leswi ti nga swi kotaka leswaku ti hanyisana kahle ni vanhu hilaha Yesu a leriseke valandzeri vakwe ha kona.—Matewu 5:13-16.


c: text/html

text:
XIYENGE 1
Titshege Hi Xikwembu Leswaku U Va Ni Vukati Lebyi Tsakisaka
“Loyi a va tumbuluxeke eku sunguleni u va endle va va waxinuna ni waxisati.”—Matewu 19:4
Yehovha * Xikwembu hi yena musunguri wa vukati. Bibele yi hi byela leswaku u vumbe wansati wo sungula kutani “a n’wi tisa eka wanuna.” Adamu a a tsake swinene lerova a ku: “Eku heteleleni leri i rhambu ra marhambu ya mina ni nyama ya nyama ya mina.” (Genesa 2:22, 23) Yehovha wa ha lava leswaku vanhu lava tekaneke va tsaka.
Loko u nghenela vukati, u nga ha anakanya leswaku swilo hinkwaswo swi ta famba kahle. Kambe ku vula ntiyiso, hambi ku ri vatekani lava rhandzanaka swinene va ta pfa va va ni swiphiqo. (1 Vakorinto 7:28) Eka broxara leyi, u ta kuma milawu leyi kongomisaka ya le Bibeleni leyi loko u yi tirhisa yi nga endlaka leswaku vukati bya wena byi tsakisa ni ndyangu wa wena wu tsaka.—Pisalema 19:8-11.
1 AMUKELA VUTIHLAMULERI LEBYI YEHOVHA A KU NYIKEKE BYONA
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA: Wanuna i nhloko ya ndyangu.—Vaefesa 5:23.
Loko u ri wanuna, Yehovha u langutele leswaku u khathalela nsati wa wena hi rirhandzu. (1 Petro 3:7) U n’wi endle leswaku a va muhetisisi wa wena naswona u lava leswaku u n’wi xixima u tlhela u n’wi rhandza. (Genesa 2:18) U fanele u rhandza nsati wa wena swinene lerova u tiyimisela ku rhangisa swilaveko swa yena eka swa wena.—Vaefesa 5:25-29.
Loko u ri wansati, Yehovha u langutele leswaku u xixima nuna wa wena swinene u tlhela u n’wi pfuna ku hetisisa vutihlamuleri bya yena. (1 Vakorinto 11:3; Vaefesa 5:33) Seketela swiboho swa yena naswona u tirhisana na yena hi mbilu ya wena hinkwayo. (Vakolosa 3:18) Loko u endla tano, u ta va u sasekile ematihlweni ya nuna wa wena ni le ka Yehovha.—1 Petro 3:1-6.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA:
Vutisa nkataku leswaku u nga endla yini leswaku u va wanuna kumbe wansati lonene. N’wi yingisele hi vukheta kutani u endla leswi u nga swi kotaka leswaku u antswisa
Lehisa mbilu. Swi ta mi tekela nkarhi leswaku havambirhi ka n’wina mi dyondza leswi mi nga swi endlaka leswaku mi tsakisana
2 KHATHALA SWINENE HI NDLELA LEYI NKATAKU A TITWAKA HA YONA
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA: U fanele u rhangisa swilaveko swa nkataku. (Vafilipiya 2:3, 4) Teka nkataku a ri wa nkoka, u ri karhi u tsundzuka leswaku Yehovha u lava leswaku malandza ya yena ma “olova eka hinkwavo.” (2 Timotiya 2:24) “U kona la vulavulaka handle ko anakanya ku fana ni ku tlhava ka banga, kambe ririmi ra lavo tlhariha ra horisa.” Hikwalaho hlawula marito ya wena hi vukheta. (Swivuriso 12:18) Moya wa Yehovha wu ta ku pfuna leswaku u vulavula hi musa ni hi rirhandzu.—Vagalatiya 5:22, 23; Vakolosa 4:6.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA:
Khongelela mpfuno leswaku u tshama u rhurile ni ku nga endli swiboho u nga si burisana ni nkataku hi timhaka ta nkoka
Anakanyisisa hi leswi u nga ta swi vula ni ndlela leyi u nga ta swi vula ha yona
3 TIRHISANANI
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA: Loko u nghenela vukati, mi va “nyama yin’we” ni nkataku. (Matewu 19:5) Kambe ma ha ri vanhu vambirhi naswona mi nga ha va ni mavonelo lama nga faniki. Hikokwalaho mi fanele mi dyondza ku tirhisana ni ku twelana. (Vafilipiya 2:2) Vun’we i bya nkoka loko mi endla swiboho. Bibele yi ri: “Makungu ma simekiwa ma tiya hi xitsundzuxo.” (Swivuriso 20:18) Pfumelelani milawu ya Bibele yi mi kongomisa loko mi endla swiboho swa nkoka swin’we.—Swivuriso 8:32, 33.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA:
Byela nkataku ndlela leyi u titwaka ha yona ku nga ri mavonelo ya wena ntsena
Rhanga u vulavula ni nkataku loko u nga si endla swiboho
^ ndzim. 4 Yehovha i vito ra Xikwembu hi laha Bibele yi vulaka hakona.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nganea 90: E na Musadzi Tshisimani
Yesu o ima uri a awele tshisimani Samaria. Vhafunziwa vhawe vho ya muḓini u renga zwiḽiwa. Musadzi ane a khou amba nae o ḓa u ka maḓi. A ri khae: ‘Mphe ndi nwe.’
Izwi zwa mangadza musadzi zwihulu. Ni a ḓivha uri ndi ngani? Ndi ngauri Yesu o vha e Muyuda, musadzi e Musamaria. Vhayuda vhanzhi vho vha vha sa funi Vhasamaria. Vho vha vha sa ambi navho! Fhedzi Yesu o vha a tshi funa vhathu vhoṱhe. A ri: ‘Arali wo vha u tshi zwi ḓivha uri u khou humbelwa nga nnyi maḓi, wo vha u tshi ḓo mu humbela a u fha maḓi a ṋeaho vhutshilo.’
Musadzi a ri: ‘Murena, tshisima tsho ita dindi, nahone a u na na tsha u ka. Maḓi a ṋeaho vhutshilo u ḓo a wanafhi?’
Yesu a ṱalutshedza: ‘Arali wa nwa maḓi a bvaho tshisimani itshi u ḓo dovha wa pfa ḓora. Fhedzi maḓi ane nda ḓo a ṋea muthu a nga ita uri a tshile nga hu sa fheli.’
Musadzi a ri: ‘Murena, mphe eneo maḓi! Uri ndi sa tsha dovha nda pfa ḓora. Nahone a thi tsha ḓo dovha nda ḓa fhano u ka maḓi.’
Musadzi o humbula uri Yesu o vha a tshi khou amba nga maḓi a vhukuma. Fhedzi o vha a tshi khou amba nga ha ngoho nga ha Yehova na muvhuso wawe. Ngoho iyi i nga maḓi a ṋeaho vhutshilo. I nga ṋea muthu vhutshilo vhu sa fheli.
Yesu a vhudza musadzi: ‘Tshimbila u yo vhidza munna wau ni vhuye.’
Musadzi a fhindula: ‘Thi na munna.’
Yesu a ri: ‘Wo fhindula zwone. Fhedzi wo vha u na vhanna vhaṱanu, munna ane wa khou dzula nae zwino a si munna wau.’
Musadzi a mangala, ngauri zwoṱhe zwo vha zwi ngoho. Yesu o zwi ḓivha ngauri o vha e Ene o Fulufhedziswaho o ruṅwaho nga Mudzimu, nahone Mudzimu o mu fha mafhungo aya. Nga itshi tshifhinga vhafunziwa vha Yesu vha vhuya, vha mangadzwa nga uri o vha a tshi khou amba na musadzi wa Musamaria.
Ri guda uri Yesu u na vhulenda kha vhathu vha tshaka dzoṱhe. Na rine ri fanela u ralo. A ro ngo fanela u humbula uri vhaṅwe vhathu ndi vhavhi ngauri ndi vha luṅwe lushaka. Yesu u ṱoḓa uri vhoṱhe vha ḓivhe ngoho i isaho vhutshiloni vhu sa fheli. Na riṋe-vho ri fanela u ṱoḓa u thusa vhathu u guda ngoho.
Yohane 4:5-43; 17:3.
Mbudziso
- Ndi ngani Yesu o awela tshisimani tsha Samaria, nahone u khou ri mini kha musadzi a re henefho?
- Ndi ngani onoyo musadzi o mangala, Yesu o ri mini khae, nahone ndi ngani?
- Ndi maḓi a mufuda-ḓe ane onoyo musadzi a khou humbula uri Yesu u khou amba ngao, fhedzi ndi maḓi afhio ane a khou amba ngao?
- Ndi ngani musadzi o mangadzwa nga zwe Yesu a vha a tshi zwi ḓivha ngae, nahone eneo mafhungo o vha o a wana ngafhi?
- Ndi ngudo ifhio ine ra nga i guda kha mafhungo a musadzi a re tshisimani?
Mbudziso dzo engedzeaho
- Vhalani Yohane 4:5-43.
Ri tshi tevhela tsumbo ya Yesu, ndi mavhonele afhio ane ra fanela u a sumbedza kha vhathu vha matsinde kana vhubvo ho fhamba-fhambanaho? (Yoh. 4:9; 1 Vha-Kor. 9:22; 1 Tim. 2:3, 4; Tito 2:11)
Ndi mbuyelo dzifhio dzine dza waniwa nga muthu ane a vha mufunziwa wa Yesu? (Yoh. 4:14; Yes. 58:11; 2 Vha-Kor. 4:16)
Ri nga sumbedza hani u dzhiela nṱha zwithu u fana na musadzi wa Musamaria, we a fhisetshela u vhudza vhaṅwe zwe a zwi pfa? (Yoh. 4:7, 28; Mat. 6:33; Luka 10:40-42)


text:
XANA YI LO ENDLIWA?
Ndlela Yo Hlamarisa Leyi Phaphatana Leri Vuriwaka Greater Wax Moth Ri Twaka Ha Yona
PHAPHATANA leri ri nga twa mpfumawulo wa le henhla swinene ku tlula swivumbiwa hinkwaswo leswi tivekaka emisaveni. Kambe tindleve ta rona, ti ringana ni nhloko ya neleta naswona a ti rharhangananga.
Xiya: Se swi endla malembe vativi va sayense va ri karhi va dyondza ndlela leyi phaphatana leri ri twaka ha yona. Sweswinyana, vativi va sayense va le Yunivhesiti ya Strathclyde, eScotland, va ringete ku tiva ndlela leyi phaphatana leri ri twaka ha yona hi ku tirhisa mimpfumawulo yo hambanahambana. Va pime ndlela leyi tympanal membranes yi ninginikaka ha yona kutani va rhekhoda ndlela leyi misiha ya kona yi tirhaka ha yona. “Switwi” swa yona swi swi kotile ku twa mimpfumawulo leyi a yi ri eka ti-kilohertz ta 300 ku nga rivilo ra mpfumawulo wa xiyanimoya kumbe swichayachayana swin’wana. Ku hambana ni sweswo, mangadyana wu nga twa mpfumawulo lowu nga eka ti-kilohertz ta 212, kasi ti-dolphin ti nga twa mpfumawulo lowu nga eka ti-kilohertz ta 160 kambe vanhu a va swi koti ku twa mpfumawulo lowu nga ehenhla ka 20 wa ti-kilohertz.
Vaendli va ndzavisiso va swi tsakela ku tirhisa vuswikoti lebyikulu bya ndlela leyi phaphatana ri twaka ha yona tanihi xisekelo xa thekinoloji leyintshwa. Njhani? Dokodela James Windmill wa Yunivhesiti ya Strathclyde u vule leswaku sweswo swi nga pfuna “leswaku ku endliwa ti-microphone leti antswisiweke ni letitsongo. Ti-microphone leti ti nga hoxiwa eka switirhisiwa swo tala swo tanihi tiselfoni ni switirhisiwa leswi pfunetaka ku twa.”
U anakanya yini? Xana ndlela yo hlamarisa leyi phaphatana leri vuriwaka greater wax moth ri twaka ha yona, yi lo tiendlekela? Kumbe yi lo endliwa?


text:
VANTSHWA VA VUTISA
I Yini Leswi Ndzi Faneleke Ndzi Swi Tiva Hi Ku Xanisiwa Hi Timhaka Ta Masangu?—Xiyenge 1: Switsundzuxo
Swi vula yini ku xanisiwa hi timhaka ta masangu?
Hambileswi tinhlamuselo leti nga enawini ti hambanaka hi ku ya hi tindhawu, nhlamuselo leyi tolovelekeke ya ku “xanisiwa hi timhaka ta masangu” yi nga vula ku endla timhaka ta masangu hi ku sindzisiwa. Swi nga ha katsa ku xanisiwa ka vana kumbe vantshwa, ku sindzisiwa ku endla timhaka ta masangu hi xaka, ku pfinyiwa ni ku xanisiwa hi “munhu loyi u n’wi tshembaka”—ku nga ha va dokodela, mudyondzisi kumbe mufundhisi. Vanhu van’wana lava xanisiweke, va xungetiwa loko va lava ku vika mhaka leyi va humeleleke.
Hi ku ya hi vulavisisi byin’wana, lembe ni lembe eUnited States ntsena, vanhu vo tlula kotara ya miliyoni va vika leswaku va xanisiwile hi timhaka ta masangu. Kwalomu ka hafu ya vona va le xikarhi ka malembe ya 12 na 18.
Leswi u faneleke u swi tiva
Bibele yi yirisa ku xanisa hi timhaka ta masangu. Bibele yi vulavula hi ntshungu lowu a a wu ri ni ku navela ko biha hi timhaka ta masangu lowu a wu lava ku pfinya vavanuna vambirhi lava endzeleke muti wa Sodoma kwalomu ka malembe ya 4 000 lama hundzeke—leswi hi swona swi endleke leswaku Yehovha a lovisa muti wolowo. (Genesa 19:4-13) Ku engetela kwalaho, Nawu lowu nyikiweke Muxe kwalomu ka malembe ya 3 500 lama hundzeke a wu yirisa ku endla timhaka ta masangu ni xirho xa ndyangu, leswi katsaka ku pfinya xaka.—Levhitika 18:6.
Ku xanisa hi timhaka ta masangu swi tala ku endliwa hi vanhu lava u va tivaka. Buku leyi nge Talking Sex With Your Kids yi ri: “Eswiyin’weni swo tala, munhu la pfinyiweke wa n’wi tiva munhu la n’wi pfinyeke.”
Vaxinuna ni vaxisati va xanisiwa hi timhaka ta masangu. EUnited States, tiphesente ta khume ta vavanuna va xanisiwa hi timhaka ta masangu. Nhlangano wa Rape, Abuse & Incest National Network (RAINN) wu vula leswaku vavanuna lava xanisiwaka “va nga ha ti twa onge va lava ku endliwa vasodoma” kumbe “vavanuna la va nga riki va xiviri.”
Ku andza ka ku xanisiwa hi timhaka ta masangu a hi mhaka yo hlamarisa. Bibele yi profete leswaku “emasikwini yo hetelela” vanhu vo tala va ta va ‘lava nga riki na xinakulobye xa ntumbuluko, lava nga tikhomiki ni lava nga ni tihanyi.’ (2 Timotiya 3:1-3) Swiendlo sweswo swi endliwa hi vanhu lava lavaka ku endla van’wana nsele hi timhaka ta masangu.
Munhu la xanisiweke hi timhaka ta masangu a nga na xihoxo. A ku na munhu loyi a lavaka ku xanisiwa hi timhaka ta masangu. Muxanisi hi yena loyi a nga ni nandzu. Hambiswiritano, u nga swi kota ku endla swin’wana leswaku u nga xanisiwi hi timhaka ta masangu.
Leswi u nga swi endlaka
Tshama u lunghekile. Tiva ka ha ri emahlweni leswi u nga ta swi endla loko munhu un’wana, hambi loyi u rhandzanaka na yena kumbe xaka a ringeta ku ku xanisa hi timhaka ta masangu. Nhwanyana la vuriwaka Erin u ringanyeta leswaku loko u fanele u lunghekela ku langutana ni xiyimo xin’wana ni xin’wana xa ntshikilelo wa tintangha, u nga ha praktisa leswi u nga ta swi endla. U ri: “Swi nga ha tikomba swi nga twali kambe loko u swi tirhisa, swi nga ha endla leswaku u nga xanisiwi hi timhaka ta masangu.”
Bibele yi ri: “Tshamani mi ri karhi mi languta leswaku ndlela leyi mi fambaka ha yona a yi fani ni ya lava nga tlharihangiki kambe yi fana ni ya vanhu vo tlhariha, . . . hikuva masiku ma hombolokile.”—Vaefesa 5:15, 16.
Tivutise: ‘Ndzi ta endla yini loko munhu un’wana a ndzi khoma hi ndlela leyi nga ndzi tsakisiki?’
Vana ni rhengu. Nhlangano wa RAINN wu ringanyeta leswaku u “fanele u va ni xitirhisiwa lexi u nga xi tirhisaka ku tivisa vanghana ni vandyangu wa ka n’wina leswaku a wu le xiyin’weni lexinene handle ko va munhu loyi u nga na yena a swi tiva. Vanghana kumbe swirho swa ndyangu swi ta ta swi ta ku teka.” Hi ku endla tano u ta va u papalate ku xanisiwa.
Bibele yi ri: “U tlharihile la voneke khombo kutani a tumbela, kambe la nga riki na ntokoto u ye emahlweni kutani u fanele a xupuriwa.”—Swivuriso 22:3.
Tivutise: ‘Hi rihi rhengu leri ndzi nga ri tirhisaka?’
Veka swipimelo u tlhela u swi tirhisa. Hi xikombiso, loko ku ri na loyi u rhandzanaka na yena, mi fanele mi bula hi leswaku hi wahi matikhomelo lamanene ni lama nga riki manene. Loko a vona onge mhaka yoleyo i matlangwana, u fanele u kuma un’wana loyi a xiximaka ndlela leyi u titwaka ha yona.
Bibele yi ri: “Rirhandzu . . . a ri tikhomi hi ndlela leyi nga tengangiki, a ri lavi leswi vuyerisaka rona ntsena.”—1 Vakorinto 13:4, 5.
Tivutise: ‘Ma njhani matikhomelo ya mina? I matikhomelo ya njhani lama nga riki kahle?’


text:
NGUDO 2
Rebeka O Vha A Tshi Ṱoḓa U Takadza Yehova
Rebeka o vha e mufumakadzi a funaho Yehova. Dzina ḽa munna wawe ḽo vha ḽi Isaka. Na ene o vha a tshi funa Yehova. Rebeka o ṱangana hani na Isaka? O zwi sumbedza hani uri o vha a tshi ṱoḓa u takadza Yehova? Kha ri gude zwo engedzeaho nga hae.
Vhabebi vha Isaka ho vha hu Abrahamu na Sara. Vho vha vha tshi dzula shangoni ḽa Kanana, he vhathu vha vha vha sa gwadameli Yehova, fhedzi Abrahamu o vha a tshi ṱoḓa uri murwa wawe a vhinge mufumakadzi a gwadamelaho Yehova. Ngauralo, a ruma mulanda wawe Eliesere uri a yo ṱoḓela Isaka mufumakadzi shangoni ḽi no pfi Harani, fhethu he ha vha hu tshi dzula maṅwe mashaka a Abrahamu.
Eliesere o tshimbila na vhaṅwe vhalanda vha Abrahamu. Lwo vha lwendo lulapfu vhukuma. Vho ḓa na dzikamela dza fumi dzo hwalaho zwiḽiwa na zwifhiwa. Eliesere o vha a tshi ḓo ḓivha hani uri ndi ufhio mufumakadzi ane a fanela u mu khethela Isaka? Musi Eliesere na vhaṅwe vhalanda vha tshi swika ngei Harani, vho ima tshisimani ngauri Eliesere o ḓivha uri hu si kale vhathu vho vha vha tshi ḓo ḓa vha ka maḓi. O rabela kha Yehova a ri: ‘Arali nda humbela musadzi uri a mphe maḓi a nṋea, a dovha a ṋea na dzikamela dzanga maḓi, Ndi ḓo zwi ḓivha uri hoyu ndi ene mufumakadzi we iwe wa mu khetha.’
Nga zwenezwo Rebeka ane a kha ḓi vha muswa a ḓa tshisimani. Bivhili i amba uri o vha o naka vhukuma. Eliesere a mu humbela maḓi a u nwa nahone Rebeka a ri: ‘Zwo luga. Ndi ḓo u fha maḓi, nahone ndi ḓo ya nda kela na dzikamela dzau.’ Edzani u humbula! Musi dzikamela dzi na ḓora dzi nwa maḓi manzhi, ngauralo Rebeka o gidimela tshisimani lunzhi-lunzhi. Naa ni khou zwi vhona kha tshifanyiso uri u khou shuma nga maanḓa?— Eliesere o vha o mangala vhukuma nḓila ye Yehova a fhindula ngayo thabelo yawe.
Eliesere o ṋea Rebeka zwifhiwa zwinzhi zwavhuḓi. Rebeka o ramba Eliesere na vhaṅwe vhashumeli muṱani wa hawe. Eliesere o ṱalutshedza uri ndi ngani Abrahamu o mu ruma kha heḽo shango na nḓila ye Yehova a fhindula ngayo thabelo yawe. Muṱa wa ha Rebeka wo tenda uri Isaka a mu vhinge.
Rebeka o ya Kanana na Eliesere nahone a vhingwa nga Isaka
Fhedzi naa ni humbula uri Rebeka o vha a tshi ṱoḓa u vhingwa nga Isaka?— Rebeka o vha a tshi zwi ḓivha uri Eliesere o rumiwa nga Yehova. Ngauralo, musi muṱa wa ha Rebeka u tshi mu vhudzisa uri u a ṱoḓa u ya Kanana u vhingwa nga Isaka, ene o ri: ‘Ee, Ndi khou ṱoḓa u ya.’ Nga u ṱavhanya, a ṱuwa na Eliesere. Musi vha tshi swika Kanana, a vhingwa nga Isaka.
Ngauri Rebeka o ita zwe Yehova a vha a tshi khou ṱoḓa uri a zwi ite, Yehova o mu fhaṱutshedza. Nga murahu ha miṅwaha minzhi, Yesu o bebwa kha lushaka lwa ha Rebeka! Arali na fana na Rebeka nahone na takadza Yehova, na inwi u ḓo ni fhaṱutshedza.
VHALANI BIVHILINI YAṊU
Genesi 12:4, 5; 24:1-58, 67


text:
Xini a Mufumo wa Nungungulu?
Xana u taku . . .
i nchumu wu nga mbilwini ya wena?
mawulawulela yo fananisa?
mufumo wa le tilweni?
LEZI A BIBLIA GI ZI WULAKO
“Nungungulu wa le tilweni i ta vuxa a mufumo wu to kala wu nga lobyiswi.”
“Hi nyikilwe a nisanyana, a wuhosi gi vekilwe makatleni yakwe.”
LEZI U ZI BHINZULAKO HI KU KHOLWA LEZO
U ta fumelwa hi mufumo wo lulama lowu wu zi kotako ku ku vuna wena wutsumbu.
—Isaya 48:17, 18.
Misaveni yiswa yi tako, u ta kuma wutomi go mbhelela ni litsako.
—Kuvululelwa 21:3, 4.
XANA LEZI A BIBLIA GI ZI WULAKO ZA TSUMBEKA HAKUNENE?
Ina, hi zigelo zimbiri hi wutsongwani ga kona:
Jesu i kombile lezi a Mufumo wa Nungungulu wo to zi maha. Jesu i gonzisile a valanzeli vakwe a ku khongela va kombela lezaku a Mufumo wa Nungungulu wuta ni lezaku a kuranza ka Nungungulu ku mahiwa laha misaveni. (Mateu 6:9, 10) Jesu i kombile lezi a mukhongelo lowu wu to hlamuliswa zona.
A xikhati lexi a nga hi laha misaveni, Jesu i gisile lava va nga hi ni ndlala, a hanyisa vababyi a tlhela a vuxa lava va nga file! (Mateu 15:29-38; Johani 11:38-44) Kota Hosi yi nga wa ta yimiswa ya Mufumo wa Nungungulu, Jesu i kombile lezi a Mufumo wu to zi mahela a vafumelwi va wona.
—Kuvululelwa 11:15.
Lezi zi mahekako misaveni zi komba lezaku a Mufumo wa Nungungulu wu tata lokuloku. Jesu i profetile lezaku xikhatanyana mahlweni ka ku a Mufumo wu tisa kurula misaveni, a misava ya hina yi wa ta tala hi tiyimpi, tindlala ni kutsekatseka ka misava.
—Mateu 24:3, 7.
Ha zi wona a zilo lezi zontlhe na zi maheka inyamutlha. Hikwalaho, ha zi kota ku tsumba lezaku lokuloku a Mufumo wa Nungungulu wu ta fuvisa a zikarato zontlhe lezi.
ALAKANYELA LEZI
Xana a wutomi gi ta tshamisa kuyini a xikhati lexi a Mufumo wa Nungungulu wu to ngha na wu fuma?
A Biblia ga hlamula a xiwutiso lexi ka TISIMU 37:29 ni ka ISAYA 65:21-23.


text:
Ngudo nga ha vhusiki ndi kutendele kwa ku humbulele kwo disendekaho nga zwa uri muthu, shango na linnda lothe mathomoni zwo tou sikiwa madzuloni a u tenda kha muhumbulo une wa bula uri zwo sokou taha lwa mithuthubo nga zwone zwine zwa tshenuwa zwo sikea.
Shango line ra dzula khalo ndi tshiendedzi tsho fhateaho vhukuma tshi dilangulaho. Nga kha u tshila, u kunda, na lufu ri tanziela lunako, minukhelelo, lufuno na muzika. Kha vha do elekanya izwi zwi tevhelaho: Divhambalo, ndila dza kuhumbulele kwa zwa matshilo, lutavula,vhuvhi, vhulimi, u ambisana , dzinaledzi na tshingamu; izwi zwithu zwo vha hone u bva kha a huna? Zwo sokou tshenwa zwi hone shuu…?
Kha mirafho yothe yo no vhuyaho ya vha hone fhano Lifhasini, rine ari na tshine ra nga banda ngatsho kha u sa kona u vhona kana u tenda u vha hone ha Mudzia-Saentsi na Mbalo we a thoma zwothe zwo ri tangaho. Madzuloni a u sa kholwa ri tea u akhamala nga nyofho dza u thonifha Onoyo.
Kha minwaha i linganaho zwigidi zwiraru (3,000) zwo fhiraho khosi Davida wa Isiraele o nwala kha Psalme 8:3-4 uri: “Ndi tshi vhona litadulu lau, mishumo ya minwe yau, na dzinaledzi dze wa dzi vhea, Ndi ri muthu u tou vha mini U tshi mu elelwa? Naa nwana wa muthu u tou vha mini U tshi mutonda?”


text:
Xana Timbhoni Ta Yehovha I Maziyoni?
Doo, a hi Maziyoni. Timbhoni ta Yehovha i Vakreste lava ripfumelo ra vona ri sekeriweke eMatsalweni. Vukhongeri byin’wana byi dyondzisa leswaku ku hlengeletiwa ka Vayuda le Palestina swi fambisana ni vuprofeta bya Matsalwa kambe Timbhoni ta Yehovha a ti pfumeli eka sweswo. A ti tshembi leswaku xiendlakalo lexi xa vupolitiki xi profetiwe hi ku kongoma eMatsalweni. Entiyisweni, Matsalwa a ma tlakusi mfumo wo karhi wa vanhu, rixaka kumbe ku teka vanhu van’wana va ri va nkoka ku tlula van’wana. Magazini wa Timbhoni ta Yehovha wa Xihondzo xo Rindza, wu swi veke erivaleni wu ku: “A ku [na] Matsalwa lama seketelaka mhaka ya politiki ya Vuziyoni.”
Encyclopædia Britannica yi hlamusela Vuziyoni tanihi “Xiendlakalo xo karhi xa Vayuda lexi pakani ya kona a ku ri ku simeka ni ku seketelaka tiko ra Vayuda ePalestina.” Ndhavuko wa vona a wu katsa vukhongeri ni politiki. Timbhoni ta Yehovha a ti seketeli Vuziyoni tanihi dyondzo ya vukhongeri naswona ti va nkanyi wa le ndzilakaneni loko swi ta etimhakeni ta Vuziyoni.
Nhlengeletano ya Timbhoni ta Yehovha i vukhongeri naswona a yi seketeli timhaka ta politiki leti nga ha katsaka Vuziyoni. Timbhoni ta Yehovha ta tiviwa leswaku ti va nkanyi wa le ndzilakaneni loko swi ta etimhakeni ta tipolitiki naswona ematikweni man’wana ti xanisiwile swinene hikwalaho ka leswi ti nga seketeliki tipolitiki. Ha tiyiseka leswaku Mfumo wa Xikwembu wa le matilweni hi wona ntsena lowu nga ta tisa ku rhula hilaha ku nga heriki emisaveni leyi; a ku na hulumendhe yo karhi kumbe mfumo wa munhu lowu nga ta endla tano.
Nawu wa xisekelo lowu Timbhoni ta Yehovha ti pfumelaka eka wona ku nga khathariseki leswaku titshama kwihi, i ku yingisa milawu ya tihulumendhe. A ti va xandzukeli valawuri va tiko kumbe ku hoxa xandla etimhakeni ta tinyimpi.


text:
Tlhatlhambuto 55: Mufanyana A Tirela Nungungulu
A HI mufanyana wo saseka loyi ke? A vito gakwe hi Samueli. Ni wanuna loyi a tlhatekileko canja gakwe laha hlokweni ya Samueli hi Eli a mupristi wa hombe wa Israeli. Gayani hi Elkana a raru wa Samueli zinwe na Hana a mamani wakwe na va neha Samueli ka Eli.
Samueli i na ni tanga ya mune kutani ntlhanu wa malembe ntsena. Hambulezo yena i ta hanya zinwe na Eli laha ka tabernakeli ga Jehova ni vanwani vapristi. Hikuyini Elkana na Hana va nyikelako a munhu a ha hiko nwanana nguvu lezaku a tirela Jehova laha tabernakelini ke? A hi woneni.
Malembe matsongwani ntsena mahlweni ka lezo Hana i wa kari a karateka nguvu. A xigelo hi lezaku i wa nga zi koti kuva ni nwanana, kuveni yena i wa mu lava nguvu futsi. Hi kota ya lezo a siku go kari laha Hana a nga kari a enzela a tabernakeli ga Jehova, i lo khongela aku: ‘O Jehova, u nga nzi rivali! Loku u nzi nyika a nwanana wa mufana, nza tsumbisa ku ngalo nzi ta mu nyikela ka wena lezaku a ku tirela wutomini gakwe gontlhe.’
Jehova i lo ingisa a mukhongelo wa Hana, zonake loku ku hunzile tihweti to kari yena i lo pswala Samueli. Hana i lo ranza a mufanyana wakwe, a tlhela a sangula a ku mu gonzisa hi Jehova na a ha hi mutsongwani nguvu. Yena i lo byela nuna wakwe ku ngalo: ‘Neti Samueli a kulanyana laha ka kuza a nga ha lavi a ku anwiswa kambe, nzi ta mu yisa le tabernakelini kasi ku ya tirela Jehova kwaseyo.’
Lezo hi zona hi zi wonako na zi mahiwa hi Hana na Elkana laha mufananisweni. Ni lezaku kota lezi Samueli a gonzisilweko khwatsi hi vapswali vakwe, yena wa tsaka hi ku zi kota a ku tirela Jehova laha tendeni Gakwe. A lembe ni lembe Hana na Elkana vata a ku ta khozela laha tendeni legi go hlawuleka, ni kuta kamba a mufanyana wabye. Niku lembe ni lembe Hana i neha a nghanjwana ya yiswa yo kala mawoko leyi a yi rungeleko Samueli.
Laha a malembe ma hunzako, Samueli i simama a ku tira le tabernakelini ga Jehova, zonake Jehova zinwe ni vanhu va mu ranza. Kanilezi a vana va mupristi wa hombe Eli, Hofeni na Fineasi, a hi va nene. Vona va maha zilo zo tala zo biha, va tlhela va maha lezaku vanwani va nga ingisi Jehova na vonawu. Ku wa laveka lezaku Eli a va susa ntirweni wa wupristi, kanilezi yena a nga mahi lezo.
Munhu muswa Samueli a nga vumeli a ku ni xinwe xa zilo zo biha lezi zi mahekako laha tabernakelini zi mu tsikisa a ku tirela Jehova. Kanilezi kota lezi ku nga ni vanhu vatsongwani nguvu lava hakunene va ranzako Jehova, ku hunza xikhati xo leha na Jehova a nga wulawuli ni vanhu. Laha Samueli a kulako a maha wa hombenyana ku maheka lezi:
Samueli i etlele lomu tabernakelini laha a gezu go kari gi mu vuxako. Yena i hlamula aku: ‘Nzi laha.’ A sekeleka a tsutsuma aya ka Eli, a yaku: ‘U nzi vitanile, nzi laha.’
Kanilezi Eli i hlamula aku: ‘A nzi ku vitanangi; tlhela u ya etlela.’ Hikwalaho Samueli i tlhela a ya etlela.
Zonake kuta a kuvitana ka wumbiri: ‘Samueli!’ Zalezo Samueli i sekeleka kambe a tsutsuma aya ka Eli. Yena a yaku: ‘U nzi vitanile, nzi laha.’ Kanilezi Eli a hlamula aku: ‘A nzi ku vitanangi, nwananga. Etlela kambe.’ Lezo Samueli i tlhela a ya etlela.
‘Samueli!’ A gezu gi vitana a khati ga wunharu. Hikwalaho Samueli i tsutsuma aya ka Eli. A yaku: ‘Nzi laha, hakuva a ka xikhati lexi u sina u nzi vitanile.’ Eli makunu i tiva lezaku ku ngava Jehova loyi a vitanako. Hizalezo yena i byela Samueli ku ngalo: ‘Famba u ya etlela kambe, kasi loku a tlhela a vitana, u taku: “Wulawula, Jehova, hakuva a nanza ga wena ga ingisa.”’
Lezo hi zona a wulako Samueli loku Jehova a tlhela a vitana. Zalezo Jehova i byela Samueli lezaku i ta tsayisa Eli ni vana vakwe. Loku ku hunzile xikhati kufa Hofeni na Fineasi le kulweni ni vaFilistia, ni laha Eli a zwako lezi zi humeleleko iwa lahasi, a tshoveka nhamu yakwe afa na yenawu. Hizalezo a gezu ga Jehova gi maha ga lisine.
Samueli i kula, a maha mulamuli wo gumesa wa Israeli. Laha a khosahalako, a vanhu va mu kombela vaku: ‘Hlawula a hosi lezaku yi hi rangela.’ Samueli a nga zi lavi ku maha lezo, hakuva Jehova hi yena hakunene a nga hosi yabye. Kanilezi Jehova i ngalo i wa ingise vanhu.
1 Samueli 1:1-28; 2:11-36; 4:16-18; 8:4-9.
Ziwutiso
- Hi gihi a vito ga mufanyana loyi a nga mufananisweni, niku lava vanwani hi vamani?
- Mukhongelo muni a mahako Hana ka siku go kari na a kari a enzela a tabernakeli ga Jehova, niku xana Jehova i mu hlamulisa kuyini?
- I na ni tanga muni Samueli a xikhati lexi a yiswako a ku ya tira tendeni ga Jehova, niku zini lezi mamani wakwe a mu mahelako lembe ni lembe?
- Hi wahi a mavito ya vana va Eli, niku vona vavanuna va mahanyela muni?
- Xana Jehova i vitanisa kuyini Samueli, niku mahungu muni lawa Yena a mu nyikako?
- Xana Samueli i maha ntiro muni laha a kulako, niku zini zi humelelako a xikhati lexi a khosahalako?
Ziwutiso zo engetela
- Gonza 1 Samueli 1:1-28.
Xikombiso muni xa xi nene lexi Elkana a nyikako tihloko ta mingango xungetano hi ku rangela wukhozelini ga lisine? (1 Sam. 1:3, 21; Mat. 6:33; Fil. 1:10)
Xigonzo muni hi zi kotako ku xi kuma hi ka xikombiso xa Hana xungetano hi ku yimisana ni mhaka yo karata ku yi tlhatlha? (1 Sam. 1:10, 11; Tis. 55:22; Rom. 12:12)
- Gonza 1 Samueli 2:11-36.
Xana Eli i dzunzile vana vakwe ku hunza Jehova hi ndlela muni, niku xana lezo zi tira kota xitlharihiso ka hina hi ndlela muni? (1 Sam. 2:22-24, 27, 29; Deut. 21:18-21; Mat. 10:36, 37)
- Gonza 1 Samueli 4:16-18.
Timhaka muni ta makhombo, leti ti nga mune, ti tako hi le yimpini, niku tona ti khumbisa kuyini Eli?
- Gonza 1 Samueli 8:4-9.
Xana Israeli i zangarisile nguvu Jehova hi ndlela muni, niku hina hi nga zi kotisa kuyini ku seketela a Mufumo wakwe hi kutsumbeka inyamutlha? (1 Sam. 8:5, 7; Joh. 17:16; Jak. 4:4)


text:
Xigonzo 12
U nga tshinelisa kuyini ka Nungungulu?
1. Xana Nungungulu wa ingisela a mikhongelo yontlhe?
Nungungulu i ramba vanhu va matiko wontlhe lezaku va mu tshinelela hi mukhongelo. (Tisimu 65:2) Hambulezo, yena a nga ingiseli kutani ku vumela mikhongelo yontlhe. Hi xikombiso, a mikhongelo ya wanuna a xanisako sati wakwe ya zi kota ku nga chikeli ka yena. (1 Pedro 3:7) A xinwani xikombiso xa lezo hi lexi xa vaIsraeli, lava Nungungulu a nga ala kuzwa mikhongelo yabye hi kota ya lezi va nga simama ku maha kubiha. Zi te dlunya lezaku a mukhongelo i lungelo. Hambu zi hi tano, Nungungulu i ta vumela hambu a mikhongelo ya vaonhi va hombe loku va ti sola.
2. Hi fanele ku khongelisa kuyini?
A mukhongelo xipanze xa wukhozeli, hikwalaho hi fanele ku khongela ka Muvangi wa hina ntsena, ku nga Jehova. (Mateu 4:10; 6:9) Ahandle ka lezo, lezi hi nga mbhelelangiko, hi fanele ku khongela vitweni ga Jesu hakuva yena i fele a zionho za hina. (Johani 14:6) Jehova a nga lavi lezaku hi phindaphinda a mikhongelo yi nga maalakanyweni kutani yi nga ka bhuku go kari. I lava lezaku hi khongela na zi huma mbilwini.
A Muvangi wa hina wa zi kota kuzwa hambu a mikhongelo hi yi mahako na hi nga zwati gezu. (1 Samueli 1:12, 13) Yena wa hi ramba lezaku hi khongela ni ka xihi xikhati, xo kota kusanguleni ni kumbheleni ka siku, xikhati xa kuga, ni loku hi yimisana ni zikarato.
3. Hikuyini a maKristu ma mahako mitlhangano?
A ku tshinela ka Nungungulu a zi olovi hakuva hi hanya xikari ka vanhu va nga kholwiko ka Nungungulu ni va tseketselako a xitsumbiso xakwe xa misava yo rula. (2 Timote 3:1, 4; 2 Pedro 3:3, 13) Hikwalaho hi na ni xilaveko xa ku tiyisana ni makholwa-kulori.
A ku maha wunghana ni vanhu va ranzako Nungungulu za hi vuna ku tshinela ka Nungungulu. A mitlhangano ya Timboni ta Jehova yi nyika malungelo ma nene ya kuva hi vuneka hi kukholwa ka vanwani.
4. U nga tshinelisa kuyini ka Nungungulu?
Wa zi kota ku tshinela ka Nungungulu hi ku ehleketa xungetano hi lezi u zi gonzako Mhakeni yakwe. Ehleketa hi mitiro yakwe, wusungukati gakwe, ni zitsumbiso zakwe. A ku khongela ni ku ehleketa za hi vuna ku zwisisa a lisima la liranzo ni wutlhari ga Nungungulu.
U nga zi kota ku tshinela ka Nungungulu ntsena loku u mu tsumba, u kholwa ka yena. Kanilezi a kukholwa ku fana ni zilo zi hanyako lezi zi lavako ku gisiwa. U fanele ku tshama hi ku gisa a kukholwa ka wena hi ku vuxeta a xiseketelo xa kukholwa ka wena.
5. Xana a ku tshinela ka Nungungulu zi ta ku vunisa kuyini?
Jehova wa khatalela lava va mu ranzako. Yena wa zi kota ku va vikela ka ni xihi lexi xi nga wa ta onha a kukholwa kabye ni kutsumba kabye ka wutomi ga pinzukelwa. (Tisimu 91:1, 2, 7-10) Yena wa hi tlharihisa ka mahanyela ma vekako mhangweni a wutomi ga hina ni litsako la hina. Jehova wa hi gonzisa a mahanyela ya chukwana ka wontlhe.


text:
Nganea 26: Yobo u a Fulufhedzea kha Mudzimu
Naa uyu munna a lwalaho ni a mu pfela vhuṱungu? U pfi Yobo, nahone a re phanḓa hawe ndi musadzi wawe. Ni a ḓivha uri u ri mini kha Yobo? ‘Sema Mudzimu u fe.’ Kha ri vhone uri ndi ngani a tshi nga amba ngauralo, na uri ndi ngani Yobo o ṱhuphea ngauralo.
Yobo o vha e munna a fulufhedzeaho kha Yehova. O vha a tshi dzula shangoni ḽa Utsi, hu si kule na Kanana. Yehova o vha a tshi funesa Yobo, fhedzi ni a ḓivha uri o vha a tshi vhengwa nga nnyi?
Nga Sathane Diabolo. Humbulani, Sathane ndi muruṅwa muvhi a vhengaho Yehova. O kona u ita uri Adamu na Eva vha si thetshelese Yehova, nahone o humbula uri a nga ita uri muṅwe na muṅwe na ene a si thetshelese Yehova. Fhedzi naa o zwi kona? Hai. Humbulani vhanna na vhasadzi vhanzhi vha fulufhedzeaho vhe ra guda nga havho. Ni nga bula vhangana?
Yakobo na Yosefa vho no fa Egipita, Yobo o vha e muthu a fulufhedzeaho zwihulu kha ḽifhasi ḽoṱhe. Yehova o ṱoḓa uri Sathane a ḓivhe uri a nga si ite uri vhoṱhe vha vhe vhavhi, ngauralo a ri: ‘Vhona Yobo. Vhona uri u fulufhedzea hani kha nṋe.’
Sathane a pikisa: ‘U a fulufhedzea, ngauri u mu fha zwithu zwinzhi zwavhuḓi. Fhedzi arali wa mu dzhiela, u ḓo u sema.’
Ngauralo Yehova a ri: ‘Iya u zwi dzhie. Ita zwithu zwoṱhe zwivhi zwine wa funa kha Yobo. Ri ḓo vhona arali a tshi ntsema. Fhedzi u songo mu vhulaha.’
Tsha u thoma, Sathane a ita uri vhanna vha tswe kholomo dza Yobo na dzikamela, na nngu dzawe dza vhulawa. Zwenezwo Sathane a vhulaha vharwa vhawe vha 10 na vhananyana nga ḓumbu. A konou rwa Yobo nga uvhu vhulwadze vhu ofhisaho. Ndi nga hone musadzi wawe o mu vhudza: ‘Sema Mudzimu u fe.’ Na khonani tharu dza mazwifhi dza ri o vha o tshila vhutshilo vhuvhi. Fhedzi Yobo a ḓi fulufhedzea.
Izwi zwa takadza Yehova, nahone nga murahu a fhaṱutshedza Yobo, samusi ni tshi nga zwi vhona tshifanyisoni. A mu fhodza vhulwadze. Yobo a vha na vhaṅwe vhana vha 10 vha u naka, na kholomo nnzhi dzi fhiraho dza u thoma, nngu na dzikamela.
Naa ni ḓo ḓi fulufhedzea kha Yehova sa Yobo? Arali no ralo, Mudzimu u ḓo ni fhaṱutshedza-vho. Ni ḓo kona u tshila nga hu sa fheli musi ḽifhasi ḽo itwa ḽa nga tsimu ya Edeni.
Yobo 1:1-22; 2:1-13; 42:10-17.
Mbudziso
- Yobo o vha e nnyi?
- Sathane o lingedza u ita mini, fhedzi naa o zwi kona?
- Mudzimu o tendela uri Sathane a ite mini, nahone ndi ngani?
- Ndi ngani musadzi wa Yobo o amba uri ‘sema Mudzimu u fe?’ (Sedzani tshifanyiso.)
- Samusi ni tshi khou zwi vhona kha tshifanyiso tsha vhuvhili, Yehova o fhaṱutshedza hani Yobo, nahone ndi ngani?
- Arali riṋe, u fana na Yobo, ri tshi fulufhedzea kha Yehova, ri ḓo wana phaṱhutshedzo dzifhio?
Mbudziso dzo engedzeaho
- Vhalani Yobo 1:1-22.
Ṋamusi Vhakriste vha nga edzisa hani Yobo? (Yobo 1:1; Vha-Fil. 2:15; 2 Pet. 3:14)
- Vhalani Yobo 2:1-13.
Yobo na musadzi wawe vho aravha hani nga nḓila mbili dzo fhambanaho musi vha tshi khou tovholwa nga Sathane? (Yobo 2:9, 10; Mir. 19:3; Mixa 7:7; Mal. 3:14)
- Vhalani Yobo 42:10-17.
Ndi u fana hufhio hune ha vha hone vhukati ha malamba e Yobo a a wana na zwe Yesu a zwi wana nga u dzula a tshi fulufhedzea vhutshiloni hawe hoṱhe? (Yobo 42:12; Vha-Fil. 2:9-11)
Ri ṱuṱuwedzwa hani nga phaṱutshedzo dze Yobo a dzi wana nge a dzula a tshi fulufhedzea kha Mudzimu? (Yobo 42:10, 12; Vha-Heb. 6:10; Yak. 1:2-4, 12; 5:11)


text:
THERO I RE KHA GWATI | MAVHONELE A MUDZIMU NGA HA U DAHA
Ndi Afhio Mavhonele A Mudzimu Nga Ha U Daha?
Naoko we a bulwa theroni yo fhiraho o amba nḓila ye a kunda ngayo u daha musi a tshi ri: “Ndo kona u shandula vhutshilo hanga nga nṱhani ha u guda ngoho nga ha ndivho na pfaneleo dza Mudzimu.” Zwe a zwi guda zwi wanala Bivhilini. Naho Bivhili i sa ambi tshithu nga ha fola, i ri thusa u pfesesa nḓila ine Mudzimu a dzhia ngayo u daha. * Kha vhanzhi, yeneyo nḓivho i vha ṋea ṱhuṱhuwedzo ine vha i ṱoḓa u itela u iledza kana u litsha wonoyo mukhuvha wa u daha. (2 Timotheo 3:16, 17) Kha ri ṱolisise mvelelo tharu dzo ḓoweleaho dzi tshinyaho dza u daha nahone ri vhone uri Bivhili i ri mini nga hadzo.
U DAHA ZWI ITA URI MUTHU A VHE NA DZEMA
Fola ḽi na zwidzidzivhadzi zwi bveledzaho dzema zwi ḓivhiwaho sa nicotine. I ita uri ni vhe na maḓipfele a songo ḓoweleaho na u vha na mutsiko. U daha zwi ita uri nicotine i ye vhuluvhini nga u ṱavhanya nahone zwi itea lunzhi. Samusi u hoba luthihi zwi tshi ita tshikalo tshithihi tsha nicotine, nga u tou angaredza muthu ane a daha phakhethe nthihi nga ḓuvha u vha o hoba zwikalo zwa 200 nga ḓuvha, zwenezwo ndi zwikalo zwinzhi u fhira zwa zwidzidzivhadzi zwoṱhe. U daha tshenetsho tshikalo tsha nicotine tshifhinga tshoṱhe zwi ita uri muthu a vhe na dzema. Arali muthu o no vha na ḽeneḽo dzema, u vha na sakha ḽa nicotine.
“Ni vha vhalanda vha onoyo ane na mu thetshelesa.”—Vharoma 6:16
Naa zwa vhukuma ni nga kona u thetshelesa Mudzimu arali ni phuli nahone ni na dzema ḽa fola?
Bivhili i ri thusa uri ri vhe na mavhone avhuḓi nga ha enea mafhungo musi i tshi ri: “Naa a ni zwi ḓivhi uri ane na ḓikumedza khae sa vhalanda nahone na thoma u mu thetshelesa, ni vha vhalanda vha onoyo ane na mu thetshelesa?” (Vharoma 6:16) Arali mahumbulele a muthu na zwine a zwi ita zwi tshi itiswa nga sakha ḽa fola, nga u ṱavhanya u vha phuli ya nḓowelo i shonisaho. Naho zwo ralo, Mudzimu ane dzina ḽawe ḽa vha Yehova, u ṱoḓa ri tshi vhofholowa, hu si kha zwithu zwine zwa vhaisa mivhili yashu fhedzi, fhedzi na kha zwithu zwine zwa tshinya muya washu, henefho ndi hune mihumbulo yashu ya sendamela hone. (Psalme ya 83:18; 2 Vhakorinta 7:1) Nga zwenezwo, samusi muthu a tshi bvela phanḓa a tshi dzhiela nṱha Yehova na u mu ṱhonifha, u ṱhogomela uri Yehova u ṱoḓa zwa khwine vhukuma na uri a nga si ṋee Mudzimu zwa khwine musi a tshi kha ḓi vha phuli ya dzema ḽi re na khombo. U ṱhogomela honoho hu thusa muthu uri a ṱoḓe u iledza lutamo lu re na khombo.
Olaf ane a dzula Dzheremane o thoma u daha fola e na miṅwaha ya 12 nahone o kunda ḽeneḽo dzema ḽe ḽa fhedza miṅwaha ya 16. Olaf o ri: “Ndi humbula musi ndi tshi thoma u daha fola, zwo vha zwi tshi vhonala u nga a zwi na khombo. Fhedzi musi miṅwaha i tshi khou ḓi ṱanḓulukana, u daha zwo vha dzema ḽi sa langei. Ḽiṅwe ḓuvha musi ndi si na fola, ndo vha ndo hanganea lwe nda kuvhanganya zwiṱombi zwoṱhe zwe zwa vha zwi kha mudzio wa miora, nda kuvhanganya fola fhethu huthihi nahone nda ḽi pommba nga gurannḓa. Musi ndi tshi humbula nga ha zwenezwo, ndi a kona u vhona uri zwo vha zwi tshi shonisa vhukuma.” O kunda hani dzema ḽi shonisaho ḽa u daha? O ri: “Tshithu tsha ndeme vhukuma ho vha hu u ṱoḓa u takadza Yehova. U funa ha Yehova vhathu na fulufhelo ḽine a ḽi ṋea, zwo nṋea nungo dza u kunda ḽeneḽi dzema lwa tshoṱhe.”
U DAHA ZWI HUVHADZA MUVHILI
The Tobacco Atlas i ri: “U daha fola. . . zwo khwaṱhisedzwa nga lwa saintsi uri zwi vhaisa muraḓo muṅwe na muṅwe wa muvhili nahone zwi engedza malwadze na tshivhalo tsha lufu.” Zwi a ḓivhea uri u daha zwi bveledza malwadze a sa fholi a ngaho khentsara, vhulwadze ha mbilu na malwadze a mafhafhu. Fhedzi u ya nga dzangano ḽa World Health Organization (WHO), u daha ndi tshone tshiitisi tshihulwane tshi bveledzaho lufu na malwadze ane a pfukela, a ngaho lufhia.
“U tea u funa Yehova Mudzimu wau nga mbilu yau yoṱhe na nga zwoṱhe zwine wa vha zwone na nga muhumbulo wau woṱhe.”—Mateo 22:37
Naa ni khou sumbedza u funa na u ṱhonifha Mudzimu arali ni tshi vhaisa muvhili we a ni ṋea nga u ita mikhuvha i re na khombo?
Musi Yehova Mudzimu a tshi shumisa Ipfi ḽawe ḽine ḽa vha Bivhili, o ri gudisa uri ri vhe na mavhonele avhuḓi nga ha vhutshilo hashu, muvhili washu, na vhukoni hashu. Murwa wawe Yesu o amba zwi tevhelaho: “U tea u funa Yehova Mudzimu wau nga mbilu yau yoṱhe na nga zwoṱhe zwine wa vha zwone na nga muhumbulo wau woṱhe.” (Mateo 22:37) Vhukuma, Mudzimu u ṱoḓa ri tshi ṱhonifha na u shumisa muvhili na vhutshilo hashu zwavhuḓi. Samusi ri tshi guda nga ha Yehova na mafulufhedziso awe, zwi ita uri ri mu fune na u dzhiela nṱha zwoṱhe zwe a ri itela zwone. Zwenezwi zwi ri ṱuṱuwedza uri ri sendele kule na zwithu zwine zwa tshinya mivhili yashu.
Jayavanth ane a vha dokotela ngei India, o daha lwa miṅwaha ya 38. O amba uri: “Ndo guda nga ha khombo ya u daha kha bugu dza zwa ngalafho. Ndo vha ndi tshi zwi ḓivha uri zwo khakhea, nahone nda ṱuṱuwedza vhalwadze vhanga uri vha litshe wonoyo mukhuvha. Ndo lingedza luṱanu kana lwa rathi, fhedzi zwa sokou sea zwi tshi ṱanama.” Ndi mini zwe zwa mu thusa uri a litshe? O ri: “Ndo litsha u daha nge nda thoma u guda Bivhili. Lutamo lwa u ṱoḓa u takadza Yehova lwo ita uri ndi litshe ḽeneḽo dzema nga khathihi.”
U DAHA ZWI VHAISA VHAṄWE
U fema vhutsi ha fola zwi na khombo. U fema honoho vhutsi zwi bveledza khentsara na maṅwe malwadze nahone ṅwaha muṅwe na muṅwe hu fa vhathu vha 600 000 vha sa dahi, zwihuluhulu vhafumakadzi na vhana. Muvhigo nga WHO u sevha uri: “A hu na muthu o tsireledzeaho musi a tshi hambela muya wa fola, naho a sa khou ḽi daha.”
“U tea u funa wahau vhunga u tshi ḓifuna.”—Mateo 22:39
Naa zwa vhukuma ni funa wahaṋu na muṱa arali ni tshi vha dzhenisa khomboni ya u vha femisa vhutsi ha fola?
U ya nga Yesu, u funa wahashu—miṱa yashu, dzikhonani na vhaṅwe vha re tsini na riṋe—ndi yone ndaela ya vhuvhili i tevhelaho u funa Mudzimu. Yesu o ri: “U tea u funa wahau vhunga u tshi ḓifuna.” (Mateo 22:39) Arali ra bvela phanḓa na mukhuvha une wa vhaisa vha re tsini na riṋe, ri vha ri sa khou sumbedza u funa vhahashu. Lufuno lwa vhukuma lu ri sudzulusela u tevhela ṱhuṱhuwedzo i re Bivhilini: “Muṅwe na muṅwe nga a ṱoḓe zwine zwa vhuyedza muṅwe, hu si zwine zwa vhuyedza ene muṋe fhedzi.”—1 Vhakorinta 10:24.
Armen ane a dzula ngei Armenia o amba uri: “Muṱa wanga wo nnduvheledza uri ndi litshe u daha nga nṱhani ha uri zwo vha zwi tshi u lwadza. Fhedzi ndo vha ndi sa ṱoḓi u tenda uri zwi nga vha na mvelelo dzi si dzavhuḓi khawo.” O ṱalutshedza zwe zwa shandula mavhonele awe musi a tshi ri: “Nḓivho yanga ya Bivhili na u funa Yehova zwo nthusa uri ndi litshe u daha na u tenda uri zwo vha zwi na khombo hu si kha nṋe fhedzi, fhedzi na kha vhane vha vha tsini na nṋe.”
U DAHA HU FHELISWA LWA TSHOṰHE!
Nḓivho ya Bivhili yo thusa Olaf Jayavanth na Armen u litsha dzema ḽi re na khombo ḽe ḽa vha ḽi tshi khou vha vhaisa na u vhaisa vhaṅwe. A vho ngo bvelela nga u sokou ḓivha uri u daha zwi na khombo, fhedzi vho bvelela nga nṱhani ha uri vha funa Yehova na u ṱoḓa u mu takadza. Ndeme ya u funa yo ombedzelwa kha 1 Yohane 5:3 ine ya ri: “U funa Mudzimu zwi amba uri ri tevhedze ndaela dzawe; nahone ndaela dzawe a dzi konḓi.” Vhukuma u tevhela maitele a Bivhili a zwo ngo leluwa tshifhinga tshoṱhe, fhedzi arali muthu a sudzuluselwa nga lufuno lwo khwaṱhaho lwa u funa Mudzimu, u thetshelesa zwi nga si konḓe.
Kha fulo ḽa shango ḽoṱhe ḽa u gudisa, Yehova Mudzimu u khou thusa vhathu vha dzimilioni u kunda u vha phuli ya fola. (1 Timotheo 2:3, 4) Hu si kale, a tshi shumisa Muvhuso wawe—hulumeni wa ṱaḓulu u re fhasi ha Murwa wawe Yesu Kristo—Yehova u ḓo fhelisa vhu vhambadzi vhune ha khou ita uri vhathu vha dzimilioni vha vhe phuli dza fola. U ḓo fhelisa tshoṱhe khombo dza u daha nahone a ita uri vhathu vha thetshelesaho vha vhe na muvhili na muhumbulo wo fhelelaho.—Yesaya 33:24; Nzumbululo 19:11, 15.
Arali ni tshi khou lwisana na u daha fola, ni songo kulea nungo. Nga u guda nga ha Yehova na u dzhiela nṱha mavhonele awe nga ha u daha, na inwi ni nga wana ṱhuṱhuwedzo ine na i ṱoḓa u itela u bvelela. Ṱhanzi dza Yehova dzi ḓo takalela u ni gudisa na u ni thusa uri ni shumise maitele a Bivhili. Ivhani na khwaṱhisedzo ya uri Yehova u ḓo ni thusa u kunda dzema ḽa fola, u ḓo ni ṋea maanḓa na nungo zwine na zwi ṱoḓa.—Vhafilipi 4:13.
^ par. 3 U daha zwi ambela kha u hoba vhutsi ha fola vhu bvaho kha sigareṱe, dzi-cigar, bibi kana phaiphi ya u daha. Naho zwo ralo, enea maitele o haseledzwaho a ambela kha u ṱafuna fola, tshinefu, sigareṱe ine ya shuma nga muḓagasi ine ya vha na nicotine na zwiṅwe-vho.


text:
Ha Yini Yesu A Vitaniwa N’wana Wa Xikwembu?
Nhlamulo ya Bibele
Xikwembu a xi na yena nsati wa xiviri loyi xi veke ni vana na yena. Kambe i Muvumbi wa swilo hinkwaswo leswi hanyaka. (Nhlavutelo 4:11) Hikokwalaho, munhu wo sungula loyi xi n’wi vumbeke, Adamu, u vuriwa “
n’wana wa Xikwembu.” (Luka 3:38) Hilaha ku fanaka, Bibele yi dyondzisa leswaku Yesu u vumbiwe hi Xikwembu. Kutani Yesu u tlhela a vitaniwa “
N’wana wa Xikwembu.”—Yohane 1:49.
Xikwembu xi vumbe Yesu xi nga si vumba Adamu. Malunghana na Yesu, muapostola Pawulo u tsale a ku: “
I xifaniso xa Xikwembu lexi nga vonakiki, mativula ya ntumbuluko hinkwawo.” (Vakolosa 1:15) Yesu u rhange a hanya etilweni emahlweni ko va a velekiwa exitaleni le Betlehema. Entiyisweni, Bibele yi vula leswaku “
masungulo yakwe ma sukela eminkarhini yo sungula, ku sukela emasikwini ya nkarhi lowu nga riki na makumu.” (Mikiya 5:2) Leswi Yesu a nga N’wana wa Xikwembu wa mativula, a a ri xivumbiwa xa moya etilweni a nga si velekiwa tanihi munhu emisaveni. Yesu hi byakwe u te: “
Ndzi xike hi le tilweni.”—Yohane 6:38; 8:23.


text:
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
InaE-e
Bibele Eka Web Site Leyi
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
InaE-e
Deteronoma 28:1-68
28 “Kutaku loko u yingisa rito ra Yehovha Xikwembu xa wena hakunene, hi ku xiya ku endla swileriso swakwe hinkwaswo leswi ndzi ku lerisaka swona namuntlha,+ Yehovha Xikwembu xa wena u ta ku tlakusa u va ehenhla ka matiko hinkwawo ya misava.+2 Kutani mikateko leyi hinkwayo yi ta ta ehenhla ka wena, yi va ya wena,+ hikuva u hambeta u yingisa rito ra Yehovha Xikwembu xa wena:3 “U ta katekisiwa emutini,+ u ta katekisiwa ensin’wini.+4 “Mbhandzu wa khwiri ra wena wu ta katekisiwa+ ni mbhandzu wa misava ya wena ni mbhandzu wa xifuwo xa wena,+ rhole ra tihomu ta wena ni swinyimpfana swa ntlhambi wa wena wa tinyimpfu.+5 “Xirhundzu xa wena xi ta katekisiwa,+ ni swo pfuvela eka swona swa wena.+6 “U ta katekisiwa loko u nghena, u ta katekisiwa niloko u huma.+7 “Yehovha u ta endla valala va wena lava va ku pfukelaka leswaku va hluriwa emahlweni ka wena.+ Va ta huma va ta hi ndlela yin’we ku ta lwa na wena, kambe va ta baleka emahlweni ka wena hi tindlela ta nkombo.+8 Yehovha u ta katekisa vuhlayiselo bya wena bya nhundzu,+ ni ntirho wun’wana ni wun’wana lowu u wu endlaka,+ kunene u ta ku katekisa etikweni leri Yehovha Xikwembu xa wena a ku nyikaka rona.9 Yehovha u ta ku simeka u va tiko ro kwetsima eka yena,+ hilaha a ku hlambanyeleke hakona,+ hikuva u ya emahlweni u hlayisa swileriso+ swa Yehovha Xikwembu xa wena, naswona u fambe etindleleni takwe.10 Vanhu hinkwavo va misava va fanele va swi vona leswaku vito ra Yehovha ri vitaniwile ehenhla ka wena,+ hakunene va ta ku chava.+11 “Yehovha u ta tlhela a endla leswaku u humelela swinene embhandzwini wa khwiri+ ra wena ni le mbhandzwini wa swifuwo wa wena ni le mihandzwini ya misava ya wena,+ emisaveni leyi Yehovha a yi hlambanyeleke vatata wa wena ku ku nyika yona.+12 Yehovha u ta ku pfulela xitlati xakwe lexinene, ku nga matilo, leswaku a ku nyika mpfula etikweni ra wena hi nguva+ ya yona ni ku katekisa xiendlo xin’wana ni xin’wana xa voko ra wena;+ kunene u ta lombisa ematikweni yo tala kasi wena a wu nge lombi.+13 Hakunene Yehovha u ta ku veka enhlokweni ku nga ri encileni; u fanele u va ehenhla ntsena,+ a wu nge vi ehansi, hikuva u hambeta u yingisa swileriso+ swa Yehovha Xikwembu xa wena, leswi ndzi ku lerisaka swona namuntlha leswaku u swi hlayisa u tlhela u swi endla.14 U nga tshuki u hambuka emaritweni hinkwawo lawa ndzi ku lerisaka wona namuntlha, u ya exineneni kumbe eximatsini,+ u landzela swikwembu swin’wana leswaku u swi tirhela.+15 “Kutaku loko u nga yingisi rito ra Yehovha Xikwembu xa wena hi ku khathalela ku endla swileriso hinkwaswo ni milawu leyi ndzi ku lerisaka yona namuntlha, mindzhukano leyi hinkwayo yi fanele yi ta ehenhla ka wena yi ku rhangela:+16 “U ta rhukaniwa emutini,+ u ta rhukaniwa ensin’wini.+17 “Xirhundzu xa wena xi ta rhukaniwa,+ ni swo pfuvela eka swona swa wena.+18 “Ku ta rhukaniwa mbhandzu wa khwiri+ ra wena ni mihandzu ya misava ya wena,+ rhole ra tihomu ta wena ni swinyimpfana swa ntlhambi wa wena wa tinyimpfu.+19 “U ta rhukaniwa loko u nghena, u ta rhukaniwa niloko u huma.+20 “Yehovha u ta rhumela ndzhukano ehenhla ka wena,+ ku pfilunganyeka+ ni ku tshinyiwa+ entirhweni wun’wana ni wun’wana wa wena lowu u ringetaka ku wu hetisisa, ku fikela loko u lovisiwile naswona u lovile hi ku hatlisa hikwalaho ka vubihi bya mahanyelo ya wena, hikuva u ndzi fularhelile.+21 Yehovha u ta endla leswaku ntungu wu ku namarhela ku fikela loko a ku lovisile emisaveni leyi u nghenaka eka yona ku yi teka.+22 Yehovha u ta ku ba hi rifuva,+ ku hisa ka miri, ndzhumbelo, ku hisa loku yelanaka ni ku hisa ka miri, banga,+ dyandza+ ni mfurho,+ kunene swi ta ku hlongorisa kukondza mi hela.23 Xibakabaka xa wena lexi nga ehenhla ka nhloko ya wena na xona xi fanele xi va koporo, misava leyi nga ehansi ka wena yi va nsimbi.+24 Yehovha u ta nyika mapa ni ritshuri swi va mpfula etikweni ra wena. Swi ta rhelela ehenhla ka wena swi huma ematilweni, ku fikela loko u lovisiwile.25 Yehovha u ta endla leswaku u hluriwa emahlweni ka valala va wena.+ U ta huma hi ndlela yin’we ku ya lwa na vona kambe u ta baleka hi tindlela ta nkombo emahlweni ka vona; u fanele u va nchumu lowu chavisaka eka mimfumo hinkwayo ya misava.+26 Ntsumbu wa wena wu fanele wu va swakudya swa xivumbiwa xin’wana ni xin’wana lexi hahaka xa matilo ni swa xiharhi xa nhova, ku nga ri na loyi a swi chavisaka.+27 “Yehovha u ta ku ba hi rhumba ra Egipta,+ mpfimbo wa xiheta-mavele, rikhwekhwe ni swirhumbana swa nhlonge, leswi u nga ta ka u nga holi eka swona.28 Yehovha u ta ku ba hi ku penga+ ni vubofu+ ni ku pfilunganyeka ka mbilu.+29 Hakunene u ta va la ambambelaka ninhlikanhi, hilaha la feke mahlo a ambambelaka hakona emunyameni,+ u nge swi koti ku humelerisa tindlela ta wena; u fanele u va la dyeleriwaka ntsena nkarhi hinkwawo ni la kanganyisiwaka, ku nga ri na loyi a ku ponisaka.+30 U ta tshembisa wansati, kambe wanuna un’wana u ta n’wi pfinya.+ U ta aka yindlu, kambe a wu nge tshami eka yona.+ U ta rima nsimu ya vhinya, kambe a wu nge yi tirhisi.+31 Nkunzi ya wena yi ta tlhaviwa kwalaho emahlweni ka mahlo ya wena—kambe u nge dyi nyama ya yona. Mbhongolo ya wena yi ta tekiwa hi vukanganyisi emahlweni ka xikandza xa wena—kambe a yi nge tlheleli eka wena. Nyimpfu ya wena yi ta nyikiwa valala va wena—kambe u nge vi na muponisi.+32 Vana va wena va majaha ni va vanhwanyana va ta nyikiwa vanhu+ van’wana naswona mahlo ya wena ma ta languta ni ku va navela nkarhi hinkwawo—kambe mavoko ya wena ma ta va ma nga ri na matimba.+33 Mihandzu ya misava ya wena ni ntshovelo wa wena hinkwawo, swi ta dyiwa hi vanhu lava u nga va tivangiki;+ u fanele u va la dyeleriwaka ni la pfotlosiwaka nkarhi hinkwawo.+34 Kunene u ta pengisiwa hi leswi u nga ta swi vona hi mahlo ya wena.+35 “Yehovha u ta ku ba hi rhumba leri nga ni khombo ematsolweni hamambirhi ni le milengeni hayimbirhi, leswi u nga ta ka u nga holi eka swona, ku sukela enkondzweni wa wena ku ya ethavathaveni ya wena.+36 Yehovha u ta ku fambisa+ ni hosi+ leyi u nga ta va u yi vekile ehenhla ka wena, a ku yisa etikweni leri u nga ri tivangiki, hambi ku ri wena kumbe vatata wa wena; kwalaho u ta boheka ku tirhela swikwembu swin’wana leswi endliweke hi ntsandza ni ribye.+37 U fanele u va nchumu lowu hlamarisaka+ ni xihlekulo+ ni ndzhukano exikarhi ka vanhu hinkwavo lava Yehovha a nga ta ku yisa eka vona.38 “U ta huma u ya ensin’wini ni mbewu yo tala, kambe u ta hlengeleta switsongo,+ hikuva njiya yi ta swi lovisa.+39 U ta rima nsimu ya vhinya, kunene u yi hlakulela, kambe u nge nwi vhinyo naswona u nge hlengeleti nchumu,+ hikuva xivungwana xi ta yi dya.+40 U ta va ni mirhi ya mutlhwari endhawini ya wena hinkwayo, kambe u nge toli mafurha, hikuva mitlhwari ya wena yi ta hohloka.+41 U ta veleka vana va majaha ni va vanhwanyana, kambe a va nge tshami va ri va wena, hikuva va ta ya evukhumbini.+42 Mirhi ya wena hinkwayo ni mihandzu ya misava ya wena, swi ta va swa switsotswana leswi hahaka.43 Muluveri la nga exikarhi ka wena u ta hambeta a tlakukela ehenhla ka wena swinene, kasi wena—u ya ehansi swinene.+44 U ta ku lomba, kasi wena—u nge n’wi lombi.+ U ta va nhloko, kasi wena—u ta va ncila.+45 “Kunene ndzhukano+ lo-wu hinkwawo wu ta ta ehenhla ka wena, wu ku hlongorisa wu ku kuma ku fikela loko u lovisiwile,+ hikuva a wu ri yingisanga rito ra Yehovha Xikwembu xa wena hi ku hlayisa swileriso swakwe ni milawu yakwe leyi a ku leriseke yona.+46 Wu ta tshama wu ri eka wena ni le ka vana va wena, wu va xikombiso ni xihlamariso, hilaha ku nga riki na makumu,+47 hikwalaho ka leswi u nga n’wi tirhelangiki Yehovha Xikwembu xa wena hi ntsako+ ni hi mbilu leyi tsakeke hikwalaho ka ku tala ka swilo hinkwaswo.+48 U ta boheka ku tirhela valala+ va wena, lava Yehovha a nga ta va rhumela ku lwa na wena hi ndlala,+ hi torha ni hi vuhava ni ku lava swilo hinkwaswo; kunene u ta veka joko ra nsimbi enhan’wini ya wena ku fikela loko a ku lovisile.+49 “Yehovha u ta ku yimisela tiko ra le kule swinene leswaku ri lwa na wena,+ ri suka emakumu ya misava, hilaha gama ri bvanyangetaka hakona,+ tiko leri u nga ta ka u nga ri twisisi ririmi ra rona,+50 tiko ra nghohe leyi nga ni tihanyi,+ leri nga ta ka ri nga hlawuli munhu la kuleke kumbe ri tsakela jaha.+51 Kunene va ta dya mbhandzu wa swifuwo swa wena ni mihandzu ya misava ya wena ku fikela loko u lovisiwile,+ a va nge ku siyeli mavele, vhinyo leyintshwa kumbe mafurha, a va nge ku siyeli rhole kumbe vana va ntlhambi wa wena wa tinyimpfu ku fikela loko va ku lovisile.+52 Hakunene va ta ku rhendzela etinyangweni ta wena hinkwato kukondza marhangu ya wena lama tlakukeke, lama tiyisiweke, lawa u tshembeleke eka wona ma wa etikweni ra wena hinkwaro, ina, kunene va ta ku rhendzela etinyangweni ta wena hinkwato etikweni ra wena hinkwaro, leri Yehovha Xikwembu xa wena a ku nyikeke rona.+53 Kutani u ta boheka ku dya mbhandzu wa khwiri ra wena, nyama ya vana va wena va majaha ni va vanhwanyana,+ lava Yehovha Xikwembu xa wena a ku nyikeke vona, hikwalaho ka ku nonon’hwa ni maxangu lawa nala wa wena a nga ta ku sivelela ha wona.54 “Loko ku ri munhu wo olova swinene ni la tisasekisaka exikarhi ka n’wina, tihlo+ rakwe ri ta navela ku endla leswo biha eka makwavo ni le ka nsati wakwe la rhandzekaka ni le ka vana vakwe lava a nga sala na vona,55 leswaku a nga nyiki ni un’we wa vona, nyama yin’wana ni yin’wana ya vana vakwe leswaku a yi dya, hikuva a nga ha ri na nchumu nikatsongo lowu wu n’wi saleleke hikwalaho ka ku nonon’hwa ni maxangu lawa nala wa wena a nga ta va a ku sivelele ha swona etinyangweni ta wena hinkwato.+56 Loko ku ri wansati wo olova ni la tisasekisaka exikarhi ka n’wina, la nga si tshamaka a ringeta ku veka nkondzo wakwe ehenhla ka misava hikwalaho ka mukhuva wa ku tisasekisa ni hikwalaho ka ku olova,+ tihlo rakwe ri ta navela ku endla leswo biha eka nuna wakwe la rhandzekaka ni le ka n’wana wakwe wa jaha ni wa nhwanyana,57 hambi ku ri eka n’wana wakwe la ha ku velekiwaka, la humaka exikarhi ka milenge yakwe ni le ka vana vakwe lava a va tswaleke,+ hikuva u ta va dyela exihundleni hikwalaho ka ku kayivela swilo hinkwaswo, hikwalaho ka ku nonon’hwa ni maxangu lawa nala wa wena a nga ta ku sivelela ha swona etinyangweni ta wena.+58 “Loko u nga hisekeli ku hetisisa marito hinkwawo ya nawu lowu, lama tsariweke ebukwini leyi,+ leswaku u chava ku vangama loku,+ ni ku chaviseka ka vito leri,+ hambi ku ri Yehovha+ Xikwembu xa wena,59 kunene Yehovha na yena u ta endla leswaku makhombo ya wena ni makhombo ya vana va wena ma va lamakulu hilaha ku hlawulekeke, makhombo lamakulu ni makhombo lama tshamaka hilaha ku nga riki na makumu,+ vuvabyi lebyi nga ni khombo ni lebyi tshamaka hilaha ku nga riki na makumu.+60 Hakunene u ta ku vuyisela swifo hinkwaswo swa le Egipta leswi u swi chaveke eku sunguleni, kunene swi ta ku namarhela.+61 Nakambe, vuvabyi byin’wana ni byin’wana ni khombo rin’wana ni rin’wana leswi nga tsariwangiki ebukwini leyi ya nawu, Yehovha u ta swi tisa ehenhla ka wena ku fikela loko u lovisiwile.62 Hakunene mi ta sala mi nga ri vangani hi nhlayo,+ hambileswi mi fanaka ni tinyeleti ta matilo hi vunyingi,+ hikuva a mi ri yingisanga rito ra Yehovha Xikwembu xa n’wina.63 “Kutani hilaha Yehovha a tsakeleke ku mi endla leswinene ni ku mi andzisa hakona,+ hikwalaho Yehovha u ta tsakela ku mi lovisa ni ku mi herisa;+ mi ta namurhutiwa emisaveni ya n’wina leyi mi yaka ku ya yi teka.+64 “Yehovha u ta ku hangalasa exikarhi ka vanhu, ku suka emakumu man’wana ya misava ku ya emakumu man’wana ya misava,+ kwalaho u ta tirhela swikwembu swin’wana leswi u nga swi tivangiki, hambi ku ri wena kumbe vatata wa wena, leswi endliweke hi ntsandza ni ribye.+65 A wu nge humuli exikarhi ka matiko wolawo,+ kumbe u kuma ndhawu yo wisisa nkondzo wa wena eka yona; kunene kwalaho Yehovha u ta ku nyika mbilu leyi chavaka+ ni mahlo lama tsandzekaka ku vona+ ni moya-xiviri lowu nga ni gome.66 Kunene u ta va ekhombyeni lerikulu ra vutomi bya wena, naswona u ta chava nivusiku ni ninhlikanhi, a wu nge tiyiseki hi vutomi bya wena.+67 Nimixo u ta vula u ku, ‘Loko a ko va madyambu,’ kasi nimadyambu u ta vula u ku, ‘Loko a ko va nimixo,’ hikwalaho ka ku chava ka mbilu ya wena loku u nga ta va u ri na kona ni hikwalaho ka leswi mahlo ya wena ma nga ta swi vona.+68 Kunene Yehovha u ta mi tlherisela aEgipta hi swikepe, hi ndlela leyi ndzi mi byeleke ha yona ndzi ku, ‘A mi nge he pfuki mi yi vonile nakambe,’+ kutani mi ta boheka ku tixavisa kwalaho eka valala va n’wina mi va mahlonga ya xinuna ni malandza ya xisati,+ kambe ku ta va ku nga ri na muxavi.”


text:
Fayili leyi yi suka e Wikimedia Commons naswona swinga endleka leswaku yi tirhisiwa hiti phurojeki tin'wanana.
Nhlamuselo ya yona leyi nge ndzeni ka tluka ro hlamusela hi yona leyi kombiweke ehansi.
Picture of ING House, Amstelveenseweg 500, Amsterdam, headquarters of ING Group, architects: Meyer and Van Slooten. Picture taken by Martin van Dalen on October 13, 2004, and hereby released by the author under GFDL.
Matimu ya fayili
thlava eka siku/nkarhi leswaku u vona leswi fayili ayirixiswona hi knarhi walowo
Fayili leyi yi khome vuxokoxoko lebyi engetelekeke, swingaendleka yi hoxiwile kusuka eka Khemera kumbe muchini wo gandlisa lowu tirhisiweke ku yi tumbuluxa.
Loko fayili yi antswisiwile kusukela eka matshamelo ya yona yo sungula, vuxokoxoko bya yona byinga va byi cincile.


text:
Help:Portal
Va ka Maluleke I Van’wanati. A va tshama enambyeni wa N’wanati, ka Gaza, kusuhi ni lwandle, ni tiva lerikulu va nge N’wampfukwe. Va sukile kona loko ku fika Vangoni ni Sigodo. Va tsemekanya, ku sala Mbingwana, a ta veleka Xipenenyana. Van’wana va ku hi yona hosi leyikulu ya va ka Maluleke. Kutani van’wana va ta Transvaal, va kuma Vanyayi. Hi ku entisa hina va ka maluleke hi va copi,tihosi ta hina ati kalangi ti fumiwa hi soshangane kutani hingaka hi nga vuriwi machangani,ho si ya va copi ya ndhuma i Mandlati


text:
Alfred Bitini Xuma
Alfred Bitini Xuma, loyi a tivekaka ngopfu hi maviti ya yena yosungula kunga AB Xuma (u tswariwe hi 8 Nyenyankulu 1893, Transkei - a lova hi 27 Sunguti 1962), a ari murhangeri na mulweri wa ntsuxeko naswona a thlela ava muprezidenti wa vandla ra ANC ku suka hi lembe ra 1940 ku ya eka 1949. A ari nandza wa ntlawa wa Alpha Phi Alpha wa le America.
Vutomi[Lulamisa | edit source]
Ndhzaka[Lulamisa | edit source]
Endhzaku ka ku lova kakwe, nhundzu ya tibuku ta yena yi nyikeriwe layiburari yale Orland East hi nsati wakwe Madie Hall Xuma. Layiburari hi yona yo sungula ku akiwa hi xikongomelo xova layiburari e Sowetho.


text:
Would you like to read this article in %%?
Yes
No
Hlaya kumbe u kopiyara tinhla leta ha ku humaka ta Xihondzo xo Rindza ni Xalamuka! marevhixta ni tinhla tinˊwana leti kumekaka lani hansi.
Yingiseta Xikwembu Nkulukumba kutani U Hanya Hi La Ku Nga Helikiki
Xana u dri vonisa ku yini Bibele?
Xana u byi vonisa ku yini wumundruku?
Ku djuleka yini akuva ndangu waku wu va ni wutomi lebyi nyonxisaka?
Xana hi mani lweyi a fumaka misava hakunene?
Xana ku xaniseka ku ta hela siku drin’wana?
Xana vafi va ta tlhela va hanya?
Ku txintxiwa kun'wana loku yentxiwiki ka mabuku ya internet swi nga yentxeka ku nga si va kone ka lawa ma gandlisiwiki.


text:
U alakanya yini hi wumanziko?
Xana a misava yi ta . . .
tshamisa zezi?
simama yi biha nguvu?
chukwata?
LEZI A BIBLIA GI ZI WULAKO
“Nungungulu . . . i ta kulula mihloti yontlhe mahlweni yabye. Ku nga ha ta va kona kufa, hambu ni hlomulo, kutani kurila ni kubayisa; hakuva a zilo zo sangula zi hunzile.”
LEZI U ZI BHINZULAKO HI KU KHOLWA LEZO
U tava ni ntiro wo nyawula ni wo tsakisa.
A mababyi ni kuxaniseka zi nga ta hava kona.
U tava ni wutomi gi nga mbheliko ni go tsakisa, na u hi zinwe ni ngango wa wena ni vanghana.
XANA LEZI A BIBLIA GI ZI WULAKO ZA TSUMBEKA HAKUNENE?
Ina, hi zigelo zimbiri hi wutsongwani ga kona:
Nungungulu wa zi kota ku tatisa lezi a zi tsumbisako. Lomu ka Biblia hi Jehova Nungungulu yece a vitwako “Nyamintamu,” hakuva i na ni ntamu wu nga mbheliko. (Kuvululelwa 15:3) Hikwalaho, yena wa zi kota ku tatisa khwatsi a xitsumbiso xakwe xa ku cica a misava leyi lezaku yiva yinene. Kota lezi a Biblia gi zi wulako, a “zilo zontlhe za koteka ka Nungungulu.”
—Mateu 19:26.
Nungungulu wa xuva ku tatisa zitsumbiso zakwe. Hi xikombiso, Jehova wa ‘xuva’ ku tlhelisela wutomi a vanhu va fileko.
—Joba 14:14, 15.
A Biblia gi komba kambe lezaku Jesu, N’wana wa Nungungulu, i hanyisile vababyi. Hikuyini a mahileko lezo? Hi lezaku yena i wa xuva ku maha lezo. (Marku 1:40, 41) Jesu i kombisile hi kumbhelela a wumunhu ga Dadani wakwe hi ku xuva ku vuna lava va nga hi kuxanisekeni.
Hikwalaho, ha zi kota ku tiyiseka ku Jehova na Jesu va xuva ku hi vuna lezaku hi ti buza hi wumanziko go tsakisa!
ALAKANYELA LEZI
Xana Nungungulu i ta yi chukwatisisa kuyini misava leyi?
A Biblia ga hlamula a xiwutiso lexi ka MATEU 6:9, 10 ni ka DANIELI 2:44.


text:
Bibele Leyi Endliweke Yi Tiya
Timbhoni ta Yehovha ti teka Bibele ku ri yona buku ya nkoka ku tlula hinkwato. Ti yi dyondza nkarhi ni nkarhi naswona ti tirhisa yona ku dyondzisa van’wana mahungu lamanene ya mfumo wa Xikwembu. (Matewu 24:14) Leswi vulaka leswaku ti tirhisa Tibibele ta tona nkarhi hinkwawo. Hikwalaho,Timbhoni ti endle matshalatshala leswaku Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima leyi pfuxetiweke ya 2013, yi va leyi kokaka mahlo yi tlhela yi tiya.
Bibele leyintshwa a yi fanele ku endliwa yi tiya. Loko vayimeri va ndhawu yo kandziyisela eka yona va Timbhoni eWallkill, New York, le U.S.A. va burisane ni muungameri wa khampani yin’wana yo hlanganisa tibuku hi makungu ya vona u te, “Bibele leyi mi yi lavaka a yi kona.” A tlhela a ku, “Swi khomisa tingana ku vona Tibibele to tala leti kokaka mahlo kambe ti nga tiyanga.”
Tibibele tin’wana ta Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa leti a ti kandziyisiwa enkarhini lowu hundzeke a ti nga tiyanga naswona minkarhi yin’wana loko ku hisa a ti kwamuka. Vakandziyisi va ringete ku kambisisa swifunengeto, swo namarheta hi swona ni swo hlanganisa swo hambana-hambana leswaku va endla Bibele yo tiya ehansi ka maxelo man’wana ni man’wana. Hi ku ya hi ndzavisiso wa vona, va endle Tibibele ti nga ri tingani kutani va ti rhumela Timbhoni ta le matikweni lawa ku hisaka swinene ni lawa ku titimelaka swinene leswaku va ti ringeta.
Endzhaku ka tin’hweti ta tsevu Tibibele leti ti tlherisiwile leswaku ti ya kamberiwa. Kutani vakandziyisi va antswise ndlela leyi va tiendlaka ha yona ivi va rhumela tin’wana leswaku ti ya ringetiwa. Tibibele hinkwato leti ringetiweke a ti ri 1 697. Exikarhi ka tona i nhlayo yitsongo ya leti onhakeke hi xihoxo. Hi xikombiso, yin’wana yi rivariwe ehandle nivusiku ku ri karhi ku na mpfula naswona yin’wana yi wele endzeni ka mati ya ndhambi leyi a yina na xidzedze. Sweswo hinkwaswo swi kombise leswaku ti tiye ku fikela kwihi.
Hi 2011, loko ta ha ringetiwa, Timbhoni ti xave michini leyintshwa ya rivilo lerikulu leyi hlanganisaka tibuku leswaku ti yi tirhisa etindhawini ta tona to kandziyisela eWallkill ni le Ebina, eJapani. Pakani ya kona a ku nga ri ku fikelela nhlayo leyikulu ntsena kambe ni leswaku ku kandziyisiwa Tibibele leti fanaka etindhawini letimbirhi.
Swifunengeto Swo Olova Swi Ni Swiphiqo
Eku sunguleni ka 2012, Timbhoni ti sungule ku endla Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa hi Xinghezi leyi nga ni xifunengeto lexi nga ngheniki mati leyi humesiweke hi 1984 hi muvala wo tshwuka ni wa ntima etindhawini timbirhi ta tona to kandziyisela. Hambiswiritano, michini leyintshwa yi tirhise glu ni dzovo ku namarheta xifunengeto lexi a xi nga si ringetiwa naswona swifunengeto leswi yi swi endleke swi petsekile endzhaku ka loko swi hlanganisiwe ni matluka ya Bibele. Matshalatshala yo sungula yo lulamisa xiphiqo lexi ma tsandzekile kutani ntirho wo kandziyisa wu yimisiwile.
Vaendli va swin’wana swa swifunengeto leswi va xiye leswaku ku petseka ka swona i xiphiqo lexi tolovelekeke naswona a swi olovi ku xi lulamisa. Ematshan’weni yo va Timbhoni ti tirhisa xifunengeto xo tsindziyela, a ti tiyimisele ku endla Bibele leyi nga ni xifunengeto xo olova lexi a xi ta endla leswaku yi languteka kahle. Endzhaku ka tin’hweti ta mune ku ri karhi ku ringetiwa ti-glu ni madzovo yo hambana-hambana, ku hetelele ku kumiwe ndlela leyinene yo hlanganisa leyi a yi ta endla leswaku ku kandziyisiwa ka Tibibele leti nga ni swifunengeto swo olova leswi a swi nga ta kukumuka wu ya emahlweni.
Ntirho Wo Kandziyisa Wu Tlhela Wu Yimisiwa
Hi September 2012, ntirho wo kandziyisa Bibele leyi se a yi humesiwile wu tlhele wu yimisiwa leswaku ku fambisiwa Tibibele hinkwato kutani ku yimeriwa ku kandziyisiwa ka Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa leyi pfuxetiweke. Ku kunguhuhatiwe leswaku yi humesiwa hi October 5, 2013, eka nhlangano wa lembe ni lembe wa Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
Tindzawulo to kandziyisa ti rhumeriwe rungula leri lavaka ku kandziyisiwa ra Bibele leyi pfuxetiweke leri rhumeriweke hi khompyuta hi ra Ravuntlhanu, August 9, 2013 kutani hi siku leri landzelaka ti sungule ku ri kandziyisa. Bibele leyi heleleke yo sungula ku kandziyisiwa yi hetiwe hi August 15. Eka mavhiki ya nkombo lama landzeleke, ndzawulo yo kandziyisa eWallkill ni le Ebina ti tirhe vusiku ni nhlikanhi leswaku ti kandziyisa ni ku rhumela Tibibele to tlula 1 600 000 leswaku vanhu hinkwavo lava va teke eka nhlangano wa lembe ni lembe va ti kuma.
Hambileswi Bibele leyi pfuxetiweke yi endliweke yi saseka yi tlhela yi tiya kambe yi tamele rungula leri ponisaka vutomi. Hi siku leri landzeleke, wansati un’wana wa le United States, loyi a kumeke Bibele leyintshwa, u te: “Hikwalaho ka leswi yi pfuxetiweke, ndzi kota ku yi twisisa kahle.”


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGUY | KU KURISA VANA
Loko N’wana Wa Wena A Vutisa Hi Rifu
NTHLONTLHO
N’wana wa wena la nga ni malembe ya tsevu a nga ha ku vutisa a ku: “Xana u ta fa siku rin’wana?” U nga hlamarisiwa hi xivutiso xakwe ivi u tivutisa u ku: ‘Xana n’wana wa mina se u kurile lerova a nga yi twisisa mhaka leyi? Ndzi nga vulavurisana njhani na yena hi rifu?’
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Vana na vona va anakanya hi rifu. Van’wana va tlanga mintlangu leyi un’wana a tiendlaka onge u file. Hikwalaho, rifu a ri fanelanga ri tekiwa tanihi mhaka leyi ku nga fanelangiki ku vulavuriwa hi yona, naswona u fanele u amukela xivutiso xin’wana ni xin’wana lexi n’wana wa wena a nga xi vutisaka hi rifu. Loko u vulavula hi ku tshunxeka nkarhi ni nkarhi malunghana ni rifu, u pfuna n’wana wa wena leswaku a langutana ni ku lahlekeriwa hi munhu loyi a n’wi rhandzaka.
Ku vulavula hi rifu a ku nge vangeli n’wana wa wena ku va ni mianakanyo leyi nga riki yinene. Ematshan’weni ya sweswo, ku ta n’wi pfuna a susa ku chava. Hambiswiritano, u nga ha n’wi lulamisa laha a nga twisisiki kona. Hi xikombiso, vativi van’wana va vula leswaku vana vo tala lava nga ehansi ka malembe ya tsevu, a va teki rifu tanihi hi nchumu wa xiviri. Loko va ri karhi va tlanga va nga ha endla onge va file, ivi hi ku tsopeta ka tihlo va tlhela va pfuka.
Hambiswiritano loko va ya va kula va sungula ku twisisa leswaku rifu i yini, naswona sweswo swi endla leswaku va vutisa swivutiso, va karhateka, kumbe va chava, ngopfungopfu loko ku fe munhu loyi va n’wi rhandzaka. Hikokwalaho, i swa nkoka ku vulavula na yena hi mhaka leyi. Marion Haza mutivi wa mianakanyo u te: “N’wana u ta sungula ku chava rifu loko a vona leswaku a nga pfumeleriwi ku vulavula hi rona ekaya.
A wu fanelanga u karhateka ku tlula mpimo hi leswi u nga ta swi vula. Vulavisisi byin’wana byi te: “Vana va lava ntsena ku twa ntiyiso lowu vuriwaka hi ndlela leyinene.” Tiyiseka leswaku a hi minkarhi hinkwayo n’wana a nga vutisaka swivutiso, handle ka loko a lunghekele ku kuma nhlamulo.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Tirhisa nkarhi wun’wana ni wun’wana lowu u wu kumaka leswaku u vulavula hi rifu. Loko n’wana wa wena a vona xinyenyana lexi feke etlhelo ka patu kumbe loko ku fa xifuwo lexi a xi rhandzaka, tirhisa swivutiso swo olova ku khutaza n’wana leswaku a vulavula. Hi xikombiso, u nga ha vutisa u ku: “Xana xiharhi lexi feke xa xaniseka? Xana xi twa ku titimela kumbe xi twa ndlala? U swi vona njhani loko xiharhi kumbe munhu a file?”—Nawu wa Bibele: Eklesiasta 3:1, 7.
Vulavula ntiyiso. Loko ku fe munhu loyi u n’wi tivaka kumbe xaka, papalata ku tirhisa marito yo sasa lama nga pfilunganyaka n’wana, yo tanihi lama nge: “U endzile.” N’wana a nga ehleketa leswaku mufi u ta vuya ekaya. Ematshan’weni ya sweswo, tirhisa marito yo olova ni lama kongomeke. Hi xikombiso, u nga ha ku: “Loko kokwana a fa miri wakwe wu tshike ku tirha. A hi nge he swi koti ku vulavula na yena, kambe hi nge n’wi rivali.”—Nawu wa Bibele: Vaefesa 4:25.
Tanihi leswi n’wana lontsongo a nga ha anakanyaka leswaku rifu ra tlulela, n’wi tiyisekise leswaku u sirhelelekile
Tiyisekisa n’wana wa wena. A nga ha anakanya leswaku swiendlo swakwe kumbe leswi a swi anakanya, hi swona swi vangeke rifu ra munhu un’wana. Ematshan’wini yo vula ntsena leswaku a hi yena a vangeke leswi nga endleka, u nga n’wi vutisa u ku: “I yini lexi ku endlaka u anakanya leswaku hi wena u vangeke rifu leri? Nakambe, tanihi leswi n’wana lontsongo a nga ha anakanyaka leswaku rifu ra tlulela, n’wi tiyisekise leswaku u sirhelelekile.
N’wi endle a vulavula. Vulavula hi ku tshunxeka malunghana ni munhu la rhandzekaka loyi a feke, ku katsa ni xaka leri n’wana a nga ri tiviki. U nga tsundzuka ni swilo swo tsakisa leswi hahani, malume kumbe kokwana a va swi endla naswona u hlamusela mhaka yo hlekisa leyi a va yi endla. Loko u vulavula hi vanhu volavo hi ku tshunxeka, u pfuna n’wana wa wena a twisisa leswaku a nga fanelanga a papalata ku vulavula hi vona, ni ku va tsundzuka. Kambe u nga n’wi sindzisi ku vulavula. U nga ha vulavula hi mhaka leyi nkarhi wun’wana loko u vona swi fanerile.—Nawu wa Bibele: Swivuriso 20:5.
Tindzima 34 na 35 ta buku leyi nge, Dyondza Eka Mudyondzisi Lonkulu ti nga pfuna vana va wena ku dyondza leswi Bibele yi swi dyondzisaka hi rifu. Lava ehansi ka nhlokomhaka leyi nge, MINKANDZIYISO > TIBUKU NI TIBROXARA


text:
Tlhatlhambuto 38: A Tihloli Ta 12
HI NGA wona a mihanzu leyi yi rwaliwako hi vavanuna lava. Wona lezi xi nga kulisa zona a xitata lexiya xa mauva. Xi lava vavanuna vambiri kasi ku xi rwala hi pingo. Tlhela u wona makuwu ni mapomegranada. Yi ta hi kwihi a mihanzu leyi yo saseka ke? Yi ta hi tikweni ga Kanani. Khumbula, le Kanani hi le Abrahama, Isaka na Jakobe va nga hanyile kona xikhati xo kari. Kanilezi hi kota ya ndlala, Jakobe ni ngango wakwe, i rurile lomo aya Gipite. Lezi, na ku hunzile xipimo xa 216 wa malembe, Mosi i rangela vaIsraeli a ku tlhelela Kanani. Va chikele ka wutshamu gi vitwako Kadexe lomu xiwuleni.
A tikweni ga Kanani ku hanya vanhu vo biha. Zonake Mosi i rumela a 12 wa tihloli, a ti byela lezi: ‘Fambani mu ya tiva a ku vanhu vangani va hanyako lomo, niku vanhu va ntamu ke. Tivani lezaku a misava yi nene kasi ku pfuna mihanzu ke. Tlhelani mu tiyiseka a ku wuya ni mihanzu yo kari.’
Loku a tihloli ti tlhela Kadexe, ti ngalo ka Mosi: ‘Hakunene a tiko gi nene.’ Zonake kasi ku tiyisa lezo, va komba Mosi a mihanzu yo kari. Kanilezi a 10 wa tihloli ti ngalo: ‘A vanhu va hanyako lomo zihotlovila. Hi ta dawa loku hi zama a ku teka tiko.’
Loku vazwa lezo a vaIsraeli vo chava. Vona vaku ngalo: ‘Ku wa tava chukwana a ku fela Gipite, hambu lomu xiwuleni. Hi ta dawa yimpini, niku a vasati va hina ni vanana va hina va ta khomiwa. A hi hlawuleni murangeli wa muswa wutshanwini ga Mosi, hi tlhela Gipite!’
Kanilezi a tihloli timbiri ti tsumba Jehova, ti tlhela ti zama a ku rulisa a vanhu. A mavito yabye hi Joxua na Kalebe. Tona tiku: ‘Mu nga chavi. Jehova i na hina. Zi nga ta karata a ku teka a tiko.’ Kanilezi a vanhu a va ingisi. Va tlhela va lava ni ku daya Joxua na Kalebe.
Lezo zi zangarisa nguvu Jehova, yena a byela Mosi lezaku: ‘A nga kona ni munwe wa tanga ya 20 wa malembe ni kuya mahlweni a ta nga enghena tikweni ga Kanani. Va wonile zihlamaliso lezi nzi nga zi maha le Gipite ni lomu xiwuleni, hambulezo a va nzi tsumbi. Hizalezo va ta nzulanzula lomu xiwuleni a 40 wa malembe kala a munhu wo gumesa afa. Ntsena Joxua na Kalebe hi vona va to enghena tikweni ga Kanani.’
Mitsengo 13:1-33; 14:1-38.
Ziwutiso
- Zini u zi wonako xungetano hi xitata xa mauva xi nga laha mufananisweni, niku xi tile hi kwihi?
- Hikuyini Mosi a rumelako a 12 wa tihloli a kuya tikweni ga Kanani?
- Zini lezi ti wulako a tihloli ta 10 a xikhati lexi ti tlhelako ka Mosi?
- Xana a tihloli timbiri ti kombisa kuyini a kutsumba ka Jehova, niku hi wahi a mavito ya tona?
- Hikuyini a zangarileko Jehova, niku zini lezi a byelako Mosi?
Ziwutiso zo engetela
- Gonza Mitsengo 13:1-33.
Hi vamani lava va hlawulilweko a ku ya hlola a tiko, niku i lungelo muni ga lisima va ngave nago? (Mitse. 13:2, 3, 18-20)
Xana a mawonela ya Joxua na Kalebe ma hambanisile kuyini ni lawa ya tinwani tihloli, niku zi hi gonzisa yini lezo? (Mitse. 13:28-30; Mat. 17:20; 2 Kor. 5:7)
- Gonza Mitsengo 14:1-38.
Xitlharihiso muni hi faneleko ku xi ingisa xungetano hi ku ngurangurela lava va yimelako Jehova misaveni? (Mitse. 14:2, 3, 27; Mat. 25:40, 45; 1 Kor. 10:10)
Xana ku kombisiwa kuyini ka Mitsengo 14:24 a ku Jehova hi wutsumbu gakwe wa khatalela a munwe ni munwani wa malanza yakwe? (1 Tih. 19:18; Mav. 15:3)


text:
Nganea 80: Vhaisiraele vha Ṱuwa Babele
Miṅwaha i ṱoḓaho u vha mivhili yo vha yo no fhira u bva tshee Babele ḽa thubiwa nga Vhameda na Vhaperesia. Vhonani zwine zwa khou itea zwino! Ee, Vhaisiraele vha khou ṱuwa Babele. Vho vhofholowa hani? Ndi nnyi o vha litshaho vha ṱuwa?
O vha e Korese, khosi ya Peresia. Tshifhinga tshilapfu Korese a sa athu bebwa, Yehova o ita uri muporofita wawe Yesaya a ṅwale nga hae: ‘U ḓo ita zwine nda ṱoḓa uri u zwi ite. Dzikhoro dzi ḓo vulelwa iwe uri u thube muḓi.’ Nahone Korese o ḓi ranga phanḓa kha u thuba Babele. Vhameda na Vhaperesia vho ḓa muḓini vhusiku nga dzikhoro dze dza siiwa dzo vulea.
Fhedzi Yesaya muporofita wa Yehova o dovha a ri Korese o vha a tshi ḓo laya uri Yerusalema na thembele yawo zwi dovhe zwi fhaṱwe. Naa Korese o ṋea uyu mulayo? Ee. Khezwi zwe Korese a vhudza Vhaisiraele: ‘Ṱuwani, zwino, ni ye Yerusalema ni fhaṱe thembele ya Yehova, Mudzimu waṋu.’ Ndi zwine avha Vhaisiraele vha khou ya u zwi ita.
Fhedzi a si Vhaisiraele vhoṱhe vhe vha kona u fara lwendo lwa u vhuelela Yerusalema. Lwo vha lu lwendo lulapfulapfu lwa kilometere dza 800 nahone vhanzhi vho vha vho hulesa kana u lwalesa uri vha nga ya kule ngauralo. Ho vha hu na zwiṅwe zwo itaho uri vhaṅwe vha si ṱuwe. Fhedzi Korese a ri kha vha sa ṱuwi: Ìfhani tsimbitseṱha na musuku na dziṅwe mpho vhathu vhane vha khou ya u fhaṱa Yerusalema na thembele yawo.’
Ngauralo, mpho nnzhi dza fhiwa avha Vhaisiraele vhe vha vha vhe nḓilani yavho ya u ya Yerusalema. Hafhu, Korese a vha fha midzio na zwinwelo zwe Khosi Nebukadanetsara a vha o zwi dzhia thembeleni ya Yehova musi a tshi fhelisa Yerusalema. Vhathu vho vha vhe na zwithu zwinzhi zwa u huma nazwo.
Nga murahu ha miṅwedzi i ṱoḓaho u vha miṋa ya u tshimbila, Vhaisiraele vha swika Yerusalema nga tshifhinga. Yo vha i miṅwaha ya 70 tshee muḓi wa fheliswa, shango ḽo siiwa ḽi si na muthu. Fhedzi naho vho vhuya shangoni ḽavho, vho vha vha tshi ḓo vha na zwifhinga zwi konḓaho, samusi ri tshi ḓo guda.
Yesaya 44:28; 45:1-4; Esera 1:1-11.
Mbudziso
- Samusi zwo sumbedzwa kha tshifanyiso, Vhaisiraele vha khou ita mini?
- Korese o ḓadzisa hani vhuporofita ha Yehova nga Yesaya?
- Korese o vhudza mini Vhaisiraele vhe vha vha vha sa koni u humela Yerusalema?
- Korese o ṋea mini vhathu vhe vha vha tshi khou humela Yerusalema?
- Zwo dzhia tshifhinga tshingafhani uri Vhaisiraele vha humele Yerusalema?
- Ho vha ho no fhela miṅwaha mingana shango ḽo sala ḽi si na muthu?
Mbudziso dzo engedzeaho
- Vhalani Yesaya 44:28 na 45:1-4.
Yehova o ombedzela hani vhungoho ha u ḓadzea ha vhuporofita malugana na Korese? (Yes. 55:10, 11; Vha-Roma 4:17)
Vhuporofita ha Yesaya malugana na Korese vhu sumbedza mini nga ha vhukoni ha Yehova Mudzimu ha u dzula o amba nga ha vhumatshelo? (Yes. 42:9; 45:21; 46:10, 11; 2 Pet. 1:20)
- Vhalani Esera 1:1-11.
Ri tshi tevhela tsumbo ya vhe vha si kone u humela Yerusalema, ṋamusi ri nga ‘khwaṱhisa hani zwanḓa’ vhane vha kona u dzhenela tshumelo ya tshifhinga tshoṱhe? (Esera 1:4, 6; Vha-Roma 12:13; Vha-Kol. 4:12)


text:
Xigonzo 2
Himani Nungungulu?
1. Hikuyini hi faneleko ku khozela Nungungulu?
A Nungungulu wa lisine hi Muvangi wa zilo zontlhe. A nga vangi ni masangulo niku cima a nga tava ni magumo. (Tisimu 90:2) Hi yena xibuka xa mahungu yo saseka ma nga lomu ka Biblia. (1 Timote 1:11) Kota lezi Nungungulu a hi nyikileko wutomi, hi fanele ku khozela yena yece.
2. I tshamisile kuyini Nungungulu?
A ku na munhu a nga tshuka a wona Nungungulu hakuva yena i Moya, lezi zi wulako lezaku yena munhu a tlakukileko a ku hunza a zivangwa za nyama lezi zi hanyako misaveni. (Johani 1:18; 4:24) Hambulezo, ha zi kota ku pola a matshamela ya Nungungulu hi ku wona a zilo lezi a zi vangileko. Hi xikombiso, a kuhambanahambana ka mihanzu ni zitsangi ku hi komba a liranzo lakwe ni wutlhari gakwe. A wuhombe ga wuako gontlhe gi hi komba a ntamu wakwe.
Ha zi kota ku gonza zinwani kambe xungetano hi wumunhu ga Nungungulu hi ku lera a Biblia. Hi xikombiso, gona gi hi byela lezi Nungungulu a zi ranzako ni lezi a nga zi ranziko, lezi a tirisanisako zona ni vanhu, ni lezi a hlamulisako zona ka ziyimo zo hambanahambana.
3. Xana Nungungulu i na ni vito?
Jesu i te: “Dadani wa hina wa le tilweni, a vito ga wena a gi hlawuliwe.” (Mateu 6:9) Hambu lezi Nungungulu a nga ni zikhundla zo tala, ova ni vito ginwe ntsena. Ka lirimi linwe ni linwani, gi wuliwa hi ndlela yo hambana. Hi xiTshwa gi wuliwa a ku “Jehova.”
A vito ga Nungungulu gi susilwe ka maBiblia yo tala gi valetwa hi zikhundla “Hosi” kutani “Nungungulu.” Kanilezi a xikhati lexi a Biblia gi nga tsaliwa, a vito ga Nungungulu gi wa kumeka a xipimo xa 7.000 wa makhati. Jesu i tivekisile a vito ga Nungungulu a xikhati lexi a nga gonzisa vanhu xungetano hi Nungungulu.
4. Xana Jehova wa khatala hi hina?
Xana a kuenzeleka ka kuxaniseka ku wula lezaku Jehova i Nungungulu a nga khataliko hi hina? A vanhu vo kari ve ngalo Jehova o hi xanisa kasi ku hi ringa, kanilezi lezo a hi lisine.
Nungungulu i nyikile vanhu a lungelo ga kutihlawulela. Xana a hi tsaki hi kuva hi tlhatlhekile ku hlawula ku tirela Nungungulu? (Joxua 24:15) Kanilezi a vanhu vo tala va hlawula ku mahela vanwani a zilo zo biha, hikwalaho a kuxaniseka ka enzeleka. Jehova wa bayiseka hi ku wona a kubiha loko.
Jehova i Nungungulu a khatalako hi hina. Yena i lava lezaku hiva ni wutomi go tsakisa. Lokuloku yena i ta fuvisa a kuxaniseka ni lava va ku vangako. Ka xikhati lexi, i na ni xigelo xi nene xa ku vumelela a kuxaniseka hi xikhati xo kari. Ka Xigonzo 8, hi ta gonza a ku hi xihi a xigelo xa kona.
5. Hi nga tshinelisa kuyini ka Nungungulu?
Jehova wa hi ramba lezaku hi tshinela ka yena hi ku wulawula naye hi mukhongelo. Yena wa khatala hi munwe ni munwani wa hina. (Tisimu 65:2; 145:18) I ti yimisele ku hi tsetselela. Yena wa ku wona a kutikarata ka hina ka ku lava ku mu tsakisa, hambu loku hi tshuka hi phazama. Hikwalaho, hambu lezi hi nga mbhelelangiko, ha zi kota kuva ni kuzwanana ka hombe na Nungungulu.
Kota lezi Jehova a nga hi nyika wutomi, hi fanele ku mu ranza nguvu a ku hunza ni wihi munhu munwani. (Marku 12:30) A xikhati lexi u kombisako a liranzo la wena ka Nungungulu hi ku simama ku gonza xungetano hi yena ni ku maha lezi a zi lavako, u ta tshinela nguvu ka yena.


text:
XALAMUKA! APRIL 2014
Ndza Ha Hanyela Yini?
—Swivangelo Swinharhu Swo Hambeta U Hanya
Xana u tshame u ehleketa hi ku tidlaya kumbe u tiva un’wana loyi a tshameke a ehleketa hi ku endla tano? Ku tiva leswaku u hanyela yini swi ta ku pfuna leswaku u cinca vonelo ra wena.
Ta Rivala
Tinhloko-mhaka ti katsa: doroba leri tirhoboto ta rona ti lawuriwaka hi khompyuta yin’we, xilemukiso lexi khumbaka swa rihanyo ni nyenyana ya nhova leyi nga ni malembe ya 60 leyi tlhotlhorheke vondlo.
Ndlela Yo Amukela Ndzayo
Xana ndzayo kumbe xitsundzuxo lexi vavaka swi nga ku pfuna njhani?
Ndza Ha Hanyela Yini?
I yini lexi nga endlaka leswaku munhu a teka rifu tanihi munghana?
Swiyimo Swa Cinca
Hambiloko swiyimo swa wena swi nga cinci, u nga cinca langutelo ra wena.
U Nga Wu Kuma Mpfuno
Swilo swinharhu leswi nga ku pfunaka leswaku u hambeta u hanya.
Ku Ni Ntshembo
Ku fana ni ku vonakala loku vonakaka ekule, ntshembo wu nga ku pfuna leswaku u langutela vumundzuku.
“Ndza Tiyiseka Leswaku Ku Ni Muvumbi”
Frédéric Dumoulin a a nga ha lavi ku twa nchumu hi swa vukhongeri naswona u sungule ku nga ha pfumeli leswaku Xikwembu xi kona. Xana ku dyondza ka yena Bibele ni ku endla ndzavisiso wa swilo leswi hanyaka swi n’wi khorwise njhani leswaku ku ni Muvumbi?
Ku Endzela Tiko Ra Cambodia
Ha yini vanhu lava nga si tshamaka va vonana va xiximana va tirhisa swithopo swo tanihi buti, sesi, hahani, malume na kokwana?
Xihlawuhlawu
Xana tinxaka hinkwato ta vanhu ta ringana? Xana xihlawuhlawu xi ta kala xi hela?
Timpapa Ta Phaphatani
Timpapa ta phaphatani leri vuriwaka Blue Morpho ti nga ha vonaka ti rheta kambe ti ni swilo swin’wana leswi nga voniwaka hi makhiroskopu. Swi tirha yini swilo swa kona?
Swin'wana Leswi Nga Kona Eka Website Leyi
I Yini Leswi Ndzi Faneleke Ndzi Swi Tiva Hi Ku Rhumelana Swilo Swa Timhaka Ta Masangu?
Xana ku ni munhu la ku sindzisaka ku rhumela swilo swa timhaka ta masangu? Hi byihi vuyelo bya ku rhumelana swilo swa timhaka ta masangu? Xana i mukhuva lowu nga riki na khombo?
Xana U Ni Xivundza?
Xiya swilo swinharhu leswi nga ku pfunaka ku hlula xivundza ni ku aka xinghana lexi tiyeke.
Ndzi Fanele Ndzi Endla Yini Loko Ndzi Xanisiwa?
Vo tala lava xanisiwaka va titwa va nga pfuni nchumu. Xihloko lexi xi hlamusela leswi nga endliwaka ku antswisa xiyimo.
Munghana Wa Xiviri U Njhani?
Swa olova ku kuma vanghana lava nga riki va ntiyiso kambe xana munghana wa xiviri u nga n’wi kuma njhani?
Yosefa A Ponisa Vutomi
Hlayani Genesa tindzima 41-


text:
XANA NDZA FANELA KU HAKELA XIBALO
Vanhu lava va hakelaka xibalo
xa mali leyi nghenaka hi ntolovelo i vanhu lava va holaka mali leyi nghenaka xik. ku suka eka salari, khomixini, tihakelo, sw.sw.
Loko u hola ehansi ka R250 000 elembeni hinkwaro ku suka eka muthori un’we (yaleyo i mali leyi nghenaka ya salari ya wena hinkwayo ku nga si va na xibalo) naswona u hava swiholovo swin’wana swa mali leyi nghenaka yo engetela (tanihi xikombiso, ntswalo kumbe mali leyi nghenaka yo rhentisa) naswona ku hava timali leti kokiwaka leti u lavaka ku ti koxa (tanihi xikombiso swihakeleriwa swa vutshunguri, timali ta swa marendzo kumbe ta ku huma pheceni), kutani a wu fanelangi ku yisa fomo ya xibalo.
Xibalo xa ntlawa wa tikhamphani xi katsa xibalo lexi xi hakeriwaka hi tikhamphani kumbe mabindzu ya nhlanganelo, xikan’we na tithirasiti, eka mali ya tona leyi nghenaka ya lembe na lembe.
Vunyingi bya mali leyi nghenaka ya Mfumo yi kumeka eka Xibalo xa Mali leyi Nghenaka (xibalo xa munhu na xibalo xa ntlawa wa tikhampani), hambileswi kwalomu ka xanharhu xa mali hinkwayo leyi hlengeletiweke ku suka eka swibalo swa mfumo wa rixaka yi humaka eka swibalo leswi nga kongomiki, ngopfungopfu Xibalo xa Nkoka lowu Engeteriweke (VAT). Ku kuma vuxokoxoko byo tala bya ku i mani a hakelaka swibalo, Tshikelela laha
.


text:
Baloyi
Va ka Baloyi, Kumbe Varodzwi va tumbuluka etikweni ra Zimbabwe i vatukulu va Changameri Dombo Hosi ya Varodzwi. Lowu i muti lowu tivekaka eka miti ya Vatsonga.
Leswinga ndzeni
Xithopo xa muti[Lulamisa | edit source]
Khalanga
Munyayi/vanyayi
Mulondzi
Vaka mthondholovhana
Vaka ncila a va ololi
Loko va wu lola wa tshoveka
Matimu ya muti[Lulamisa | edit source]
Va ka Baloyi va huma eka N'wa-Hlongeni (A xihaheni). Vatekeriwe vukosi bya vona hileswi vakokwa-xinuna wa vona, va nyikeke Mabhunu swibhamu leswi a vaswikume hinkarhi wa nyimpi ya Mabhunu na Manghezi. Va aka tiko va le ka Bhungeni va ale ku fumiwa hi N'wa-Xivambu hi leswi a ari hosi ya n'wansati.
Rhavi eka swiyenge swa rixaka ra machangana[Lulamisa | edit source]
Hi ku ya hi Henri Junod va ka Baloyi, va hlayiwa eka rhavi ra Va N'walungu eka rixaka ra machangana. Leri i rhavi Leri kulu eka ma rhavi ya mune lawa Junod a tsaleke ha wona.[1]
Swivongo leswi yelanaka[Lulamisa | edit source]
Swivongo leswi fambisanaka na xivongo lexi i : Mathebula, Mkansi, Makaringe, Magoveni, Munyai
Minkombo[Lulamisa | edit source]
- ↑ Henry Junod - Life of a South African Tribe - Vol 1, Pages 16 - 19


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Xana Ndzi Swi Lunghekerile Ku Suka Ekaya?
Xikongomelo xo sungula xa Xikwembu a ku ri leswaku vantshwa va kula kutani va hetelela va siya vatswari va vona ivi va tisungulela mindyangu ya vona. (Genesa 2:23, 24; Marka 10:7, 8) Kambe u nga swi tivisa ku yini loko se u swi lunghekerile hakunene ku suka ekaya? Xiya swivutiso swinharhu.
Hi swihi swivangelo leswi ndzi susumetelaka ku suka ekaya?
Languta nxaxamelo lowu landzelaka. Tivutise, ‘Hi swihi swivangelo swa nkoka swinene swa ku va ndzi lava ku suka ekaya?’
Ndzi lava ku balekela swiphiqo ekaya
Ndzi lava ku va ni ntshunxeko lowu engetelekeke
Ndzi lava ku xiximiwa hi vanghana va mina
Ndzi lava ku pfuna munghana wa mina la lavaka munhu wo tshama na yena
Ndzi lava ku ya pfuneta entirhweni wa ku tirhandzela endhawini yin’wana
Ndzi lava ku tiva leswaku swi njhani ku titshamela ndzexe
Ndzi lava ku rhula vatswari va mina ndzhwalo wo ndzi wundla
Swin’wana
Swivangelo leswi xaxametiweke laha henhla a swi bihanga nikatsongo. Xivutiso xa nkoka hi lexi nge, Xikongomelo xa wena hi xihi? Hi xikombiso, loko u suka ekaya hikwalaho ka leswi u lavaka ku va ni ntshunxeko lowu engetelekeke, u ta tisola!
Danielle loyi a sukeke ekaya swa xinkarhana loko a ri ni malembe ya 20, u dyondze swo tala hi nkarhi wolowo. U ri: “Hinkwerhu hi fanele hi hanya ehansi ka swipimelo swo karhi. Loko u tshama wexe, matirhelo ya wena kumbe ku pfumala mali swi ta ku sivela ku endla leswi u swi lavaka.” U nga pfumeleli vanhu van’wana va ku susumetela leswaku u hatlisela ku teka xiboho xo suka ekaya.—Swivuriso 29:20.
Xana Ndzi Swi Lunghekerile?
Ku suka ekaya u ya tshama wexe swi fana ni ku famba mpfhuka wo leha enhoveni. Xana u nga famba enhoveni yo tlhuma kambe u nga swi tivi ku dzima tende, ku tshivela ndzilo, ku sweka kumbe ku hlaya mepe? Nikatsongo! Kambe, vantshwa vo tala va suka ekaya va nga ri na byona vuswikoti lebyi lavekaka byo khathalela muti.
Hosi Solomoni wo tlhariha u vule leswaku “lowo tlhariha u xiyisisa magoza yakwe.” (Swivuriso 14:15) Leswaku u tiyiseka loko se u swi lunghekerile ku suka ekaya, xiya leswi landzelaka:
Matirhiselo ya mali: Serena wa malembe ya 19, u ri: “A ndzi si tshama ndzi tihakelela swo karhi. Ndza swi chava ku suka ekaya hikuva ndzi ta boheka ku hlela matirhiselo ya mali ya mina.” U nga dyondza njhani ku tirhisa mali hi vutlhari?
Xivuriso xa le Bibeleni xi ri: “Munhu wo tlhariha u ta yingisa a tlhela a amukela swiletelo leswi engetelekeke.” (Swivuriso 1:5) Kutani ha yini u nga vutisi vatswari va wena leswaku munhu a nga hakela mali muni hi vhiki eka rhente, ku xava swakudya, ku hakelela swikoxo swa movha kumbe ku hakelela swo famba swa mani na mani? Kutani kombela vatswari va wena va ku pfuna u dyondza ku hlela matirhiselo ya mali ya wena ni ku hakela swikweleti.
Ku tiendlela mintirho ya le kaya: Brian wa malembe ya 17 u vula leswaku lexi a xi chavaka ngopfu hi ku suka ekaya i ku tihlantswela swiambalo. U nga swi tivisa ku yini loko se u lunghekele ku tikhathalela? Aron wa malembe ya 20 u nyikela xiringanyeto lexi: “Ringeta ku heta vhiki rin’we onge hiloko u tshama wexe. Dyana ntsena swakudya leswi u tilunghiseleleke swona, leswi u tixaveleke swona hi mali leyi u nga lo yi tirhela. Ambala swiambalo leswi u nga lo tihlantswela u tlhela u tiayinela. Tibasisele kamara ra wena. Naswona ringeta ku tihakelela laha u lavaka ku ya kona handle ko heleketiwa kumbe ku landziwa.” Loko u endla sweswo swi ta ku pfuna hi tindlela timbirhi: (1) u ta va ni vuswikoti bya nkoka naswona (2) u ta wu tlangela swinene ntirho lowu vatswari va wena va wu endlaka.
Ku kota ku hanyisana ni van’wana: Xana u hanyisana kahle ni vatswari va wena ni vamakwenu? Loko swi nga ri tano, u nga ha ehleketa leswaku vutomi byi ta antswa loko u suka ekaya u ya tshama ni munghana wa wena. Kambe xiya leswi Eve wa malembe ya 18 a swi vulaka: “Vanghana va mina vambirhi va sungule ku tshama swin’we. A va ri vanghana lavakulu loko va nga si tshama swin’we, kambe va tsandzekile ku tshamisana. Un’wana a a tirhandza kasi lowun’wana a a ri ni futa. Un’wana a a rhandza ku gandzela Xikwembu kasi lowun’wana a a nga swi rhandzi ngopfu. Swi tsandzile ku va va tshama swin’we!”
Xiphiqo lexi xi nga lulamisiwa njhani? Erin wa malembe ya 18 u ri: “U nga dyondza swo tala malunghana ni ndlela leyi u nga hanyisanaka ha yona ni vanhu van’wana loko wa ha tshama ekaya. Dyondza ndlela yo tlhantlha swiphiqo ni ku endla swilo leswi van’wana va swi rhandzaka. Ndzi xiye leswaku lava sukaka ekaya hi xikongomelo xo papalata ku holova ni vatswari va vona, va balekela swiphiqo ematshan’weni yo swi tlhantlha.”
Ku va ni xiyimiso xa vugandzeri: Van’wana va suka ekaya hikwalaho ko lava ku balekela xiyimiso xa vugandzeri xa vatswari va vona. Van’wana va tiyimisela hi ku helela ku namarhela xiyimiso xo dyondza Bibele ni xa vugandzeri kambe endzhaku ka nkarhi va xi tshika kutani va nghena emikhuveni yo biha. U nga swi papalata njhani ‘ku tshovekeriwa hi ripfumelo ra wena’?—1 Timotiya 1:19.
Tiendlele xiyimiso lexinene xo dyondza Bibele ni xa vugandzeri ivi u xi landzela. Ha yini u nga tsali xiyimiso xa wena eka khalendara kutani u vona loko u ta kota ku xi landzela ku ringana n’hweti handle ko tsundzuxiwa hi vatswari va wena?
Hi yihi pakani ya mina?
Xana u lava ku suka ekaya leswaku u ta balekela swiphiqo kumbe u lava ku huma ehansi ka vulawuri bya vatswari? Loko swi ri tano, u dzike eka leswi endlaka leswaku u suka, ku nga ri laha u yaka kona. Leswi swi fana ni ku chayela movha u langute xivoni lexi ku kombaka swa le ndzhaku—u langutise ngopfu lomu u humaka kona lerova a wu swi voni leswi nga emahlweni ka wena. U dyondza yini emhakeni leyi? Leswaku swi ku fambela kahle, u nga dziki ntsena emhakeni ya leswaku u suka ekaya—dzikisa mahlo ya wena eka pakani ya nkoka.
Ku nga khathariseki leswaku tipakani ta wena hi tihi, kambisisa xiboho xa wena hi vukheta. Xivuriso xa le Bibeleni xi ri: “Kunene makungu ya lava va gingiritekaka ma endla leswi pfunaka, kambe un’wana ni un’wana la hatlisaka ngopfu, hakunene u ta wela eku pfumaleni.” (Swivuriso 21:5) Yingisa xitsundzuxo xa vatswari va wena. (Swivuriso 23:22) Khongela hi mhaka yoleyo. Naswona loko se u endla xiboho, kambisisa milawu ya Bibele leyi ka ha ku buriwaka ha yona.
Xivutiso xa nkoka lexi u faneleke u tivutisa xona hi lexi nge, xana ndzi ta swi kota ku langutela muti wa mina? ematshan’weni ya lexi nge, xana ndzi swi lunghekerile ku suka ekaya? Loko nhlamulo ya xivutiso xo sungula ku ri ina, swi ta vula leswaku nkarhi wa leswaku u suka ekaya se wu fikile.