text:
A Ku Nge He Vi Na Timhangu!
XANA a wu ta angula njhani loko un’wana a ku byela leswaku, “Ku nga ri khale, a ku nge he vi na timhangu?” U nga ha hlamula u ku: “Sweswo i milorho. Timhangu i nchumu lowu nga papalatekiki evuton’wini.” Kumbe u nga ha tivutisa leswaku ‘U ehleketa leswaku u tlanga na mani?’
Hambileswi swi vonakaka onge ku ta tshama ku ri ni timhangu ta ntumbuluko, ku ni xisekelo xa ntshembo wa xiviri xa leswaku leswi swi ta cinca. Hambiswiritano, ku cinca loku a ku nge tisiwi hi matshalatshala ya munhu. Vanhu va nyama a va swi twisisi hi ku helela leswaku ha yini swilo leswi swi humelela hi ntumbuluko ni leswaku swi humelela njhani, hi nga ha vuli ku swi cinca kumbe ku swi lawula. Hosi Solomoni wa le Israyele wa khale, loyi a tivekaka hi vutlhari byakwe u tsale a ku: ‘Vanhu a va nge swi koti ku kumisisa ntirho lowu endliweke ehansi ka dyambu; hambiswiritano, vanhu vo tala va ya emahlweni va tirha hi matimba leswaku va kuma swo karhi, kambe a va swi kumi. Hambiloko vo vula leswaku va tlharihe ngopfu leswaku va nga swi tiva, a va nge swi tivi.’—Eklesiasta 8:17.
Loko ku ri hileswaku vanhu a va nge swi koti ku lawula timhangu ta ntumbuluko, i mani a nga swi kotaka? Bibele yi hlamusela Muvumbi wa hina tanihi yena ntsena loyi a nga ta endla ku cinca loku. Hi Yena a endleke mafambiselo ya misava ya ikholoji, yo tanihi ndzhendzheleko wa mati. (Eklesiasta 1:7) Ku hambana ni vanhu, Xikwembu xi ni matimba lama nga pimanisiwiki na nchumu. Loko muprofeta Yeremiya a tiyisekisa mhaka leyi, u te: “Oho, Wena Yehovha, Hosi leyi Lawulaka! Waswivo, wena u endle matilo ni misava hi matimba ya wena lamakulu ni hi voko ra wena leri tshambulutiweke. Mhaka leyi hinkwayo a yi hlamarisi ngopfu eka wena.” (Yeremiya 32:17) Leswi Xikwembu xi vumbeke misava ni swiaki swa yona, swa twisiseka leswi xi kotaka ku lawula swilo hi ndlela leyi nga ta endla leswaku vanhu va tshama eka yona hi ku rhula naswona va sirhelelekile.—Pisalema 37:11; 115:16.
Kutani, xana Xikwembu xi ta ku tisa njhani ku cinca loku lavekaka? U ta tsundzuka leswaku xihloko xa vumbirhi eka swihloko leswi swa ntlhandlamano xi vule leswaku swilo swo tala swo chavisa leswi humelelaka namuntlha laha misaveni i “xikombiso” lexi funghaka “makumu ya mafambiselo ya swilo.” Yesu u te: “Loko mi vona swilo leswi swi humelela, tivani leswaku mfumo wa Xikwembu wu kusuhi.” (Matewu 24:3; Luka 21:31) Mfumo wa Xikwembu, ku nga hulumendhe ya xona ya le tilweni, yi ta tisa ku cinca lokukulu emisaveni, hambi ku ri ku endla leswaku swiaki swa yona swa ntumbuluko swi lawuleka. Hambileswi Yehovha Xikwembu a nga ni matimba yo endla leswi hi yexe, u hlawule ku nyika N’wana wakwe ntirho lowu. Loko muprofeta Daniyele a vulavula ha yena, u te: “A nyikiwa ku fuma ni xindzhuti ni mfumo, leswaku vanhu, vanhu va matiko ni tindzimi hinkwato va n’wi tirhela.”—Daniyele 7:14.
Yesu Kreste N’wana wa Xikwembu, u nyikiwe matimba lama lavekaka yo tisa ku cinca hinkwako loku lavekaka ku endlela leswaku misava yi va ndhawu leyi tsakisaka. Eka malembe ya 2 000 lama hundzeke, loko Yesu a ri laha misaveni u swi kombise hi mpimo wutsongo leswaku u ni vuswikoti byo lawula swiaki swa ntumbuluko. Siku rin’wana loko yena ni vadyondzisiwa vakwe va ri ebyatsweni eLwandle ra Galeliya, “ku [pfuke] xidzedze lexikulu ngopfu, magandlati ma ba byatso ma nghena, lerova byatso a byi ri kusuhi ni ku khubumeteka.” Vadyondzisiwa vakwe va sungule ku khomiwa hi rhumbyana. Leswi a va chavela vutomi bya vona, va ye eka Yesu. Xana Yesu u endle yini? U “[tshinye] mheho, kutani a byela lwandle a ku: ‘Miyela! U ku whii!’ Kutani mheho yi hunguteka, hiloko ku va ni ku rhula lokukulu.” Vadyondzisiwa va hlamarile kutani va vutisa va ku: “Kahle-kahle loyi i mani, hikuva hambi ku ri mheho ni lwandle swa n’wi yingisa?”—Marka 4:37-41.
Ku sukela kwalaho, Yesu u tlakuseriwe exivandleni xa moya naswona u nyikiwe matimba lamakulu ni vulawuri. Tanihi Hosi ya Mfumo wa Xikwembu, u ni vutihlamuleri ni vuswikoti bya ku endla ku cinca hinkwako loku lavekaka loku nga ta nyika vanhu vutomi lebyi nga ni ku rhula ni nsirhelelo laha misaveni.
Hambiswiritano, hilaha hi swi voneke hakona, swiphiqo ni timhangu to tala swi vangiwa hi vanhu naswona swi nyanyisiwa hi swiendlo swa vanhu lava nga ni vutianakanyi ni makwanga. Xana Mfumo wu ta endla yini hi vanhu lava phikelelaka eka swiendlo swo tano va nga lavi ku cinca? Bibele yi vulavula hi Hosi Yesu loyi a taka “a huma etilweni swin’we ni tintsumi takwe ta matimba a ri endzilweni lowu pfurhaka malangavi, a tisa ndzihiselo eka lava va nga xi tiviki Xikwembu ni lava va nga ma yingisiki mahungu lamanene malunghana ni Hosi ya hina Yesu.” Ina, u ta “lovisa lava onhaka misava.”—2 Vatesalonika 1:7, 8; Nhlavutelo 11:18.
Endzhaku ka sweswo, “Hosi ya tihosi,” ku nga Yesu Kreste, u ta lawula matimba ya ntumbuluko ya misava hi ku helela. (Nhlavutelo 19:16) U ta tiyiseka leswaku vanhu lava nga ehansi ka Mfumo lowu a va nge he xanisiwi hi makhombo man’wana ni man’wana. U ta tirhisa matimba yakwe ku pima swiaki swa le xibakabakeni leswaku maxelo ni tinguva swi tirha hi ndlela leyi nga ta vuyerisa vanhu. Vuyelo bya kona ku ta va ku hetiseka ka marito lawa khale ka khaleni, Yehovha Xikwembu a ma tshembiseke vanhu vakwe a ku: “Kunene ndzi ta tlhela ndzi mi nisela timpfula hi nkarhi lowu faneleke, hakunene tiko ri ta veka swa rona, naswona murhi wa le nhoveni wu ta veka mihandzu ya wona.” (Levhitika 26:4) Vanhu va ta kota ku aka tindlu handle ko chava ku lahlekeriwa ha tona hikwalaho ka makhombo man’wana: “Kunene va ta aka tindlu va tshama eka tona; kunene va ta rima masimu ya vhinya va dya mihandzu ya wona.”—Esaya 65:21.
I Yini Leswi U Faneleke U Swi Endla?
A swi kanakanisi leswaku na wena ku fana ni van’wana vo tala, wa swi navela ku hanya emisaveni leyi nga riki na makhombo lama tsemaka nhlana. Kambe, i yini leswi u faneleke u swi endla leswaku na wena u ta va kwalaho? Leswi “lava va nga xi tiviki Xikwembu” ni “lava va nga ma yingisiki mahungu lamanene” va nga taka va nga faneleki ku hanya emisaveni leyi pfumalaka timhangu leyi taka, swi le rivaleni leswaku sweswi vanhu va fanele va dyondza ha xona ni ku seketela lunghiselelo ra xona ra vuhosi ra laha misaveni. Xikwembu xi langutele leswaku hi xi tiva ni ku yingisa mahungu lamanene ya Mfumo lama xi ma simekeke hi ku tirhisa N’wana wa xona.
Ndlela leyinene yo dyondza ku endla leswi i ku dyondza Bibele hi vurhon’wana. Yi tamele swiletelo swo fanelekela ku hanya endhawini leyi hlayisekeke leyi nga ta va kona ehansi ka vulawuri bya Mfumo. Ha yini u nga kombeli Timbhoni ta Yehovha leswaku ti ku pfuna ku dyondza leswi Bibele yi swi dyondzisaka? Ti swi lunghekerile ku endla tano. Mhaka yin’we leyi nga ntiyiso hi leswaku loko u endla matshalatshala ya ku tiva Xikwembu ni ku yingisa mahungu lamanene, marito ya Swivuriso 1:33 ma ta hetiseka eka wena: “Loko ku ri loyi a ndzi yingisaka, u ta tshama a sirhelelekile naswona a nge kavanyetiwi hi ku chava khombo.”


c: text/html

text:
Topseller
Für die Filterung wurden keine Ergebnisse gefunden!
Xikar Cirro - Xikar Vitara Xikar Resource Xikar Volta Xikar Cirro - Xikar Allume Xikar Executive Xikar Allume Xikar Axia Xikar Allume Xikar Allume Xikar Vitara Xikar Allume Xikar ELX Xikar Executive Xikar Xikar Pulsar Xikar 5x64 Xikar Xikar Tech Xikar Ellipse Xikar Ellipse Xikar Forte Xikar 5x64 Xikar Cirro - Xikar ELX Xikar Tech Xikar Forte Xikar Allume Xikar Allume Xikar Tech Xikar Tech Xikar Forte Xikar Tech Xikar Resource Xikar Volta Xikar Tech Xikar ELX Pearl Xikar Executive Xikar Pulsar G2 Xikar Allume Xikar Allume Xikar Axia Red Xikar Tech Xikar Allume Xikar Executive
Zuletzt angesehen

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ho vha hu na muṅwe mutukana we a vha a si na muṱa wa hawe (haya) na fhethu ha u dzula, vhathu vha muḓana wa nga henefho tsini vha mu fha dzina ḽa uri Molahlehi, zwine zwa amba uri “ o xelaho”. Mutukana uyu hongo vha na ndavha na dzina iḽi ḽe vha mu fha ngauri o vha e na fulufhelo ḽa uri ḽiṅwe ḓuvha u ḓo vha na haya na muṱa wa hawe.
Ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe Molahlehi o vha a tshi tsela mulamboni u rea khovhe uri a kone u vha na tsha u ḽa. Maṅwe maḓuvha o vha a tshi dzula awara dzi re na tshivhalo o lavhelela uri u ḓo pfa luṱale lwawe lu tshi khou kokodziwa mugumoni walwo. Maṅwe maḓuvha o vha a sa fashi tshithu. Zwo ralo o vha a tshi ṱoḓa mitshelo na ṋombela uri a ḽe. A sa wana tshithu, ovha a tshi eḓela a songo ḽa.
Ḽiṅwe ḓuvha o dzula o lavhelela u fasha khovhe ya tshilalelo, vhafumakadzi vha si gathi vho mbo ḓi tsela mulamboni u kuvha zwiambaro zwavho. Vha mbo ḓi sedza ngei seli he a vha o dzula hone.
“Sedzani houḽa mutukana,” o ralo muthihi wa vhafumakadzi. “O onda u ṱoḓa u fana na thanda ine a vha nayo tshanḓani.” O tshimbila a ya hu re na Molahlehi na u dzula tsini nae.
“Ni vhonala ni na nḓala,” o ralo a tshi amba. “Iḽani phuthu i re tshigoḓeloni.”
Molahlehi o vha o takala vhukuma u wana zwiliwa. “Ndo livhuwa, o ralo a tshi amba.
U bva ḽeḽo ḓuvha,musi havha mufumakadzi vha tshi ḓa mulamboni u kuvha arali vha vhona Molahlehi, vho vha vha tshi ya khae vha mu fha tshogoḓelo tshi re na phuthu.
“Ndo livhuwa, o ralo Molahlehi. “ Ndi ḓo wana nḓila ya u livhuwa vhuthu havho ḽiṅwe ḓuvha.”
Ḓuvha ḽa swika ḽe Molahlehi a vha muṱhannga. O vha a tshi vho zwi ḓivha uri o no vha na maanḓa na u hula lwo linganelaho uri a ḓi ṱoḓele muḓi wawe. Zwino, tshifhinga tsho swika tsha u ṱuwa hafha fhethu na u ḓiṱoḓela haya. Muthu muthihi we a mu onesa, o vha havhaḽa mufumakadzi vhe vha vha vha tshi mu fha zwiḽiwa tshifhinga tshoṱhe.
O ri kha vha sale zwavhuḓi a dovha a vha vhudza uri, “Ndi a vha fulufhedzisa uri ḽiṅwe ḽa maḓuvha ndi ḓo vha badela ngauri vho nnyita nga vhuthu.
Molahlehi o mbo ḓi paka zwithu zwiṱukuṱuku zwe a vha a nazwo begeni na u dzhia pfumo ḽilapfu ḽe a ḓiitela. O tshimbila nḓilani ine ya mu isa maḓakani a Afurika.
Molahlehi o tshimbila miṅwedzi i re na tshivhalo a tshi khou ṱoḓa fhethu hune a nga hu vhidza hayani. O tshimbila miṅwedzi minzhi-minzhi ha vhuya ha swika ḓuvha ḽe a humbula uri ha nga tsha ḓo wana fhethu. O vha o neta nahone e na nḓala, huno a mbo ḓi vhona tshigwada tsha vhanna vho dzula fhasi ha muri muhulu. Vhanna vho mu lumelisa na hone vho vha vhe na vhuthu. Molahlehi o vha lumelisa na u setshelela. Musi a tshi khou ṱoḓa u ṱuwa, muthihi wavho a mu imisa.
“Imaini! Ni pfi nnyi? Ho vhudzisa munna.
“olahlehi,.” “A thi ḓivhi, “a fhindula. “ Vhathu vha mmbidza Molahlehi, o xelaho.”
“Ṱuwani na riṋe ri ye muḓanani wa hashu,” o ralo munna. Ni vhonala ni tshi khou ṱoḓa zwiḽiwa zwavhuḓi na fhethu ha u awela.”
Molahlehi o ṱuwa na avho vhanna nahone a ṱanganedzwa nga muthu muṅwe na muṅwe muḓanani. Molahlehi o mbo ḓi zwi divha uri u ḓo fhedza o wana haya na khonani kha hoyu muḓana. O shuma nga maanḓa. O thusa muthu muṅwe n muṅwe we avha a tshi khou ṱoḓa thuso. O vha e na vhuthu nahone o vha a tshi dzulela u amba maipfi avhuḓi. O vha a tshi funwa nga muthu muṅwe na muṅwe muḓanani uyu khathihi na nga khosi yo no kalahaho ye ya-vha i si na ṅwana wa mutukana. Musi khosi ya mukalaha yo dzama, vhathu vhoṱhe vha muḓanani vho luvhelela Molahlehi uri a vhe khosi yavho. Vho ita na munyanya muhulu nahone vhathu vha muḓanani vha fha khosi yavho dzina ḽiswa, Khosi Lebohang, zwine zwa amba “u livhuwa”.
Tshithu tsha u thoma tshe Khosi Vho-Lebohang vha ita, ho vha u rumela tshigwada tsha vhanna u ṱoḓa mufumakadzi we a vha tshi vha ita nga vhuthu vha tshe mutukana. Vhanna musi vha tshi vhuya, vho vhuya na mukegulu. O vha o tshuwa vhukuma a gwadama phanḓa ha khosi a tshi khou tetemela. Khosi yo mbo ḓi mu humbula na zwenezwo. Ya takuwa ya tshimbila i tshi ya khae. Khosi Vho-Lebohang vha gwadama vha bvisa tshigoḓelo tshe vha vha vho fara. Vha tshi ṋea mufumakadzi.
Mukegulu vho mbo ḓi dzhia tshigoḓelo na hone vho tshuwa vha tshi vhona tsho ḓala nga musuku. Vho sedza khosi.
“Molahlehi,” vho hevhedza.
“Ee,” khosi yo ralo. “Ndo vha fulufhedzisa uri ndi ḓo vha badela ḽiṅwe ḓuvha. Muthu muṅwe na muṅwe u tea u humbula phulufhedziso na hone muthu muṅwe na muṅwe u tea u livhuwa arali muṅwe muthu o mu ita nga vhuthu (o mu fara zwavhuḓi).


text:
Ravunharhu, January 17
A a nga ri kona eka vona la tivaka ku vulavula Xiyuda.—Neh. 13:24.
Loko munhu a nga swi koti ku twisisa Rito ra Xikwembu hi ririmi leri nga riki ra yena sweswo swi nga onha vuxaka bya yena ni Xikwembu. Loko Nehemiya a tlhelele eYerusalema u xiye leswaku vana van’wana a va nga xi koti Xiheveru. Ripfumelo ra vana lava ri tsanile hakatsongotsongo hikuva a va nga ri twisisi kahle Rito ra Xikwembu. (Neh. 8:2, 8) Vatswari van’wana lava nga ensin’wini ya ririmi rimbe va xiye leswaku vana va vona a va ha wu rhandzi swinene ntiyiso. Ha yini? Loko hi hlaya hi ririmi rimbe timbilu ta hina a ti khumbeki ku fana ni loko hi hlaya hi ririmi ra hina. Ku tlula kwalaho loko hi nga swi koti ku vulavula kahle hi ririmi rin’wana swi nga hi karharisa mianakanyo swi tlhela swi tsanisa ripfumelo ra hina. Kutani loko hi ri karhi hi tikarhatela ku ya emahlweni hi tirhela Yehovha ensin’wini ya ririmi rimbe hi ta va hi endla kahle loko hi tshama hi ri ni vuxaka lebyinene na yena.—Mat. 4:4. w16.10 2:4-6
Ravumune, January 18
Ripfumelo i . . . vumbhoni lebyi tiyeke bya leswi nga swa xiviri hambiloko swi nga voniwi.—Hev. 11:1.
Ripfumelo i mfanelo ya risima swinene kutani a va tati ni xandla lava nga na rona. (2 Tes. 3:2) Hambiswiritano, Yehovha u avela mugandzeri un’wana ni u’wana wakwe “ripfumelo.” (Rhom. 12:3; Gal. 5:22) Hikwalaho hinkwavo lava nga na rona va fanele va kombisa ku tlangela. Yesu Kreste u vule leswaku Tata wakwe wa le tilweni u tshineta vanhu eka yena hi ku tirhisa yena. (Yoh. 6:44, 65) Loko munhu a kombisa ripfumelo eka Yesu swi endla leswaku a kota ku rivaleriwa swidyoho. Kutani sweswo swi endla leswaku a kuma lunghelo ro tiphina hi ku va munghana wa Yehovha hilaha ku nga heriki. (Rhom. 6:23) I yini lexi hi xi endleke leswaku hi kuma mikateko leyi? Tanihi leswi hi nga vadyohi, hi faneriwa hi rifu. (Ps. 103:10) Kambe Yehovha u vone leswinene eka hina. Hikwalaho ka musa lowu nga faneriwiki u endle leswaku hi amukela mahungu lamanene. Kutani hi sungule ku kombisa ripfumelo eka Yesu ni ku tlhela hi va ni ntshembo wo kuma vutomi lebyi nga heriki.—1 Yoh. 4:9, 10. w16.10 4:1, 2
Ravuntlhanu, January 19
[Pawulo a] khutaza lava a va ri kwalaho hi marito yo tala.—Mint. 20:2.
Eka mapapila yakwe, Pawulo u vulavule kahle swinene hi Vakrestekulobye. U fambe ni van’wana va vona malembe yo tala eka maendzo yakwe naswona a swi kanakanisi leswaku a swi tiva swihoxo swa vona kambe u vulavule kahle hi vona. Hi xikombiso, Pawulo u vule leswaku Timotiya i “n’wana [wakwe] loyi a rhandzekaka ni loyi a tshembekaka eHosini,” loyi a a khathala hi Vakreste van’wana. (1 Kor. 4:17; Filp. 2:19, 20) Pawulo u bumabumele Tito eka vamakwerhu va le vandlheni ra le Korinto tanihi ‘mutirhi-kulorhi wakwe leswaku va vuyeriwa.’ (2 Kor. 8:23) Timotiya na Tito va khutazekile loko va twa leswaku Pawulo wa va tsundzuka! Pawulo na Barnaba va veke vutomi bya vona ekhombyeni hi ku tlhelela etindhawini leti va hlaseriweke eka tona. Hi xikombiso, hambileswi va nga kanetiwa eListra, va tlhelerile leswaku va ya khutaza vadyondzisiwa lavantshwa leswaku va tiyisela. (Mint. 14:19-22) Loko Pawulo a ri e-Efesa u hlaseriwe hi ntshungu lowu hlundzukeke naswona u khutaze vadyondzisiwa loko a ri kwalaho.—Mint. 20:1. w16.11 1:10, 11


text:
KHODI YA MATIKHOMELE NA CHATARA YA VUKORHOKERI
MWEB yi tinyiketerile eka Khodi ya Matikhomele leyi hlamuselaka swipimelo swa le hansi swa matikhomele leswi MWEB yi ringetaka ku swi landzelela eka ku nyika vukorhokeri eka vatsarisiwa va yona.
MWEB yi tumbuluxile Khodi ya Matikhomele leyi hi ku landzelela swiletelo na swipimelo swa le hansi swa tichatara ta vatsarisiwa leti hlamuseriweke hi Independent Communications Authority of South Africa (“Vufambisi”) eka Xitiviso xa 1740 xa 2007 lexi kandziyisiweke eka Gazete ya Mfumo ya No 30553 ya siku ra 7 N’wendzamhala 2007 na le ka Xitiviso 272 xa 2008 lexi kandziyisiweke eka Gazete ya Mfumo ya No 30792 ya siku ra 25 Nyenyenyana 2008.
1. Leswi ku tibohiwaka eka swona
MWEB yi ta:-
1.1 tirha hi ku tshembeka, ni hi ndlela yo twala ya vutihlamuleri eka vutihlanganisi hinkwabyo na vatitsarisi na lava lavaka ku titsarisa;
1.2 vona leswaku vukorhokeri hinkwabyo an tiprodakti swi fikelela swipimelo leswi nga eka tilayisense ta MWEB ni le ka milawu hinkwayo na swinawana leswi nga fanela;
1.3 vona leswaku vatitsarisi va yona kumbe lava va nga ta va vatitsarisi va yona a va hlawuriwi ku ya hi rixaka, rimbewu, malembe, vukhongeri, vupfumeri, vulema, ririmi kumbe ndlela yo karhi ya rimbewu;
1.4 kombisa matikhomele ya kahle no tekela vatitsarisi va yona enhlokweni eka vutihlanganisi hinkwabyo;
1.5 nyika mahungu eka vatitsarisi va yona na lava va lavaka ku va vatitsarisi mayelana na vukorhokeri na tihakelo;
1.6 nyika vatitsarisi va yona na lava va lavaka ku va vatitsarisi mayelana na swilaveko swa vatitsarisi;
1.7 hlayisa mahungu ya vatitsarisi tani hi xihundla; naswona
1.8 tsundzuxa vatitsarisi va yona ku yisa swivilelo swa vona eka Vufambisi, laha MWEB yi tsandzekeke ku tisa xintshunxo hi ndlela leyi enetaka mutitsarisi.
2. Tifanelo ta mutirhisi
Tifanelo ta wena ku ya hi vukorhokeri lebyi MWEB yi byi nyikaka ti katsa (ehandle ka swipimelo) mfanelo yo:
2.1 nyikiwa vukorhokeri lebyi lavekaka ehandle ka xihlawuhlawu;
2.2 tihlawulela muphakeri wa vukorhokeri loyi u n’wi lavaka;
2.3 kuma khopi ya Khodi ya Matikhomele na Chatara ya Vukorhokeri hi Xinghezi na hi 1 (rin’we) tindzimi letin’wana ta ximfumo leti hlawuriweke hi MWEB;
2.4 Ku kuma na ku vutisa swivutiso mayelana na tirhekodo na mahungu lama nga na MWEB;
2.5 ku sirhelela mahungu ya wena, leswi katsaka mfanelo ya leswaku mahungu ya wena ya nga hundziseriwi eka ntlawa wa vunharhu ehandle ka mpfumelelo wa wena;
2.6 tisa xivilelo; no
2.7 lulamisa.
3. Ku nyika Mahungu
3.1 Mahungu mayelana na vukorhokeri byo hambanahambana, tiprodakti na tiphakeji leti kumekaka, mimpimo ya tihakelo, tihakelo na timali leti humeseriwaka vukorhokeri, tiprodakti na tiphakeji swa MWEB, na swipimelo leswi vekeriweke vukorhokeri, tiprodakti na tiphakeji swa MWEB, pholisi ya xihundla na vun’wini bya MWEB, pholisi ya tihakelo ta MWEB na vuxokoxoko bya vutihlanganisi lebyi nga kona:
3.1.1 eka homepage ya hina ya www.mweb.co.za;
3.1.2 ehansi ka “Switiviso swa Xinawu” eka homepage ya hina;
3.1.3 eka tifomo ta swikombelo leti faneleke ku tatiwa ku kuma vukorhokeri; na
3.1.4 le ka magoza yo navetisa na ya ku maketa.
3.2 Maendlele ya hina yo bila na ya ku lawula swivilelo ya kumeka eka Khodi leyi.
3.3 Hi ta ku nyika khopi ya bili kumbe inivhoyisi loko u yi lava.
3.4 Xikombelo xa wena xa vukorhokeri kumbe prodakti xi ta lawuriwa hi nkambelo wa khirediti kumbe ku maendlele yo hlela khombo. Leswi swi vula leswaku MWEB yi nga kombela no kuma Mahungu ya Xihundla ya wena, Mahungu ya Khirediti ya Vatirhisi na Mahungu Lama Hlamuseriweke (hilaha ya hlamuseriweke hakona eka National Credit Act, 2005) (“Mahungu yo Hlela”) eka tibyuro ta khirediti leti tsarisiweke leswaku ku endliwa nkambelo wa swa timali, ku vona loko u ta fikelela vutihlamuleri bya wena ku ya hi ntwanano lowu lavaka ku endliwa.
3.5 MWEB yi na lunghele ro endla nkambelo wa swa timali minkarhi hinkwayo loko u endla xikombelo xa vukorhokeri/ prodakti kumbe phakheji.
4. Swipimelo swa le hansi swa vukorhokeri lebyi nyikiwaka hi MWEB
4.1 MWEB yi ta ringeta ku fikelela mpimo wa 100% wo humelela eka xikombelo xa wena xo kuma vukorhokeri.
4.2 MWEB yi ta hlamula hi 3 (nharhu) wa timinete eka riqingho leri beriwa senthara ya tinqingho ya MWEB.
4.3 Electronic Communications Network Monitoring Centre ya hina yi tirha tiawara ta 24 (makumembirhi mune), masiku ya 7 (nkombo) hi vhiki.
4.4 Ehandle ka Electronic Communications Network Monitoring Centre ya hina, MWEB yin a vukorhokeri bya vatirhisi byo tinyiketela lebyi amukelaka no tisa swintshuxo swa swivilelo swa vatirhisi na swiphiqo swa vukorhikeri.
5. Matirhele ya Swivlelo Swa Ku Bila
5.1 U languteriwile ku rhumela xivilelo xa ku bila eka complaints@mweb.co.za. Xivilelo xa wena xi languteriwile ku ta na leswi landzelaka;
5.1.1 khopi ya bili ya kona kumbe vuxokoxoko bya yona, xik. nomboro ya akhawunti;
5.1.2 xivangelo xa madzolonga;
5.1.3 ntsengo lowu vangaka madzolonga; na
5.1.4 mahungu ya nseketelo kumbe tidokhumente, loko swi kumeka.
5.2 MWEB yi ta teka xiboho mayelana na xivilelo xa ku bila na ku ku tivisa xiboho xa yona eka masiku ya khumen’we (14) yo tirha endzhaku ka ku amukela xivilelo xa wena.
5.3 U nga tihlanganisa na Vufambisi mayelana na xintshunxo xa madzolonga, loko u nga enetiwi hi mbuyelo wa MWEB wo tisa xintshunxo ea madzolonga lama.
5.4 Madzolonga lama ya ta hundziseriwa eka Komiti ya Swivilelo na Ntwanano - Complaints and Compliance Committee - ya Vufambisi hi ku landza xiyenge xa 17 (H) xa Nawu wa ICASA loko madzolonga lama ma nag ololoxiwi hi Vufambisi ha byoxe hilaha swi hlamuseriweke hakona eka xinawana xa 5.4.
6. Malangutela ya swivilelo, matekele ya swiboho na matirhele
6.1 Swivilelo hinkwaswo ehandle ka swivilelo swa ku bila swi fanele swi rhumeriwa eka MWEB naswona swi ta hleriwa hi MWEB hi ku landza leswi boxiweke eka xinawana 6.
6.2 U komberiwa ku hi nyika nkarhi wa ku ololoxa xiphiqo xa wena u nga si xi hundzisela eka Vufambisi.
6.3 U komberiwa ku kongomisa xivilelo xa wena eka complaints@mweb.co.za. Xivilelo xa wena xi fanele xi katsa leswi landzelaka:
6.3.1 vito ra wena na xivongo;
6.3.2 nomboro ya akhawunti;
6.3.3 siku xiphiqo xi nga sungula ha rona; na
6.3.4 na nhlamuselo yintsongo ya leswi tiseke xivilelo.
6.4 MWEB yi ta ku tivisa leswaku yi amukerile xivilelo xa wena eka masiku ya 3 (manharhu) ya ntirho endzhaku ka ku amukela xivilelo xolexo.
6.5 MWEB yi ta rhumela xiboho lexi tsariweke xa xivilelo xa wena eka masiku ya 14 (khumemune) yo tirha endzhaku ka ku kuma xivilelo, kumbe eka nkarhi lowu engeteriweke lowu ku pfumelelaniweke ha wona hikwalaho ko va xiboho lexi tekiwaka (ehandle ka swipimelo) xi nga emavokweni ya muphakeri kumbe ntlawa wa vunharhu wa vuphakeri bya vukorhokeri.
6.5.1 U nga tihlanganisa na Vufambisi ku kuma xitshunxo xa madzolonga, loko u nga enetisiwi hi xiboho lexi tekiweke hi MWEB.
6.5.2 Dzolonga ri ta hundziseriwa eka Komiti ya Swivilelo na Ntwanano - Complaints and Compliance Committee – ya Vufambisi hi ku landza xiyenge 17 (H) xa Nawu wa ICASA loko dzolonga rolero ri nga ololoxiwi hi Vufambisi habyoxe hilaha swi hlamuseriweke hakona eka xinawana 6.5.


text:
MATIKO NI VANHU
Ku Endzela Tiko Ra Italy
ITALY i tiko leri nga ni swilo swo hambana-hambana—timbuwa to leha ni tintshava leti nga ni maribye; edzongeni hi ximumu ka hisa swinene naswona hi xixika ku titimela ngopfu en’walungwini. Nakambe i tiko ra tivholkheno, kambe i tivholkheno ti nga ri tingani—to tanihi Stromboli na Mount Etna—leti bulukaka.
Tiko ra Italy hi rin’wana ra matiko lama nga ni vanhu vo tala swinene eYuropa. Eka rona ku tsemakanye vanhu vo tala, ku katsa ni Maarabu, Mabyzantine, Magriki, Vanorman ni Vafenikiya.
Tiko leri ri fuwile hi timhaka ta matimu ni hi swilo swa nkoka swa ntivo-vuxongi. Marhumbi ya khale ya Magriki ni ya Varhoma kumbe tiphuphu leti kovotliweke ni miako leyi pfuxetiweke swa hi va-1300 ku fikela hi va-1500 swa ha ri kona emadorobeni ni le mitini yo tala ya le Italy. Vampfampfarhuti vo tanihi Bernini, Michelangelo na Raphael va dzunisiwa hikwalaho ka swifaniso leswi pendiweke ni leswi endliweke hi mavulu ni swihlovo.
Swakudya i swa nkoka swinene evuton’wini bya siku ni siku, naswona mikhuva yo tala yi titshege hi swakudya swa kwalaho. Hakanyingi, ku rhanga ku dyiwa makaroni, ku landzela nyama kumbe nhlampfi leyi nga ni matsavu. Mafurha ya mutlhwari ma tirhisiwa swinene, tanihi leswi ma endliwaka hi xitalo kwalaho. Pizza ni risotto i swakudya leswi tivekaka ngopfu swa vanhu va le Italy.
Vanhu va le Italy va tiveka hi musa, malwandla ni xinghana. Va rhandza ku katsa vanhu van’wana eka mabulo ya vona, kutani swi tolovelekile ku vona vanhu va ri karhi va bula emitsendzeleni kumbe va dya bulo loko va ri karhi va tifambela endleleni.
Vanhu vo tala va le Italy va vula leswaku i Marhoma Khatoliki, kambe i vatsongo lava yaka ekerekeni nkarhi na nkarhi. Ku vuriwa leswaku eka makume ya malembe ya sweswinyana kereke a ya ha tekeriwi enhlokweni, tanihi leswi vanhu va nga endliki leswi kereke yi swi vulaka naswona va honisa milawu leyi vekiweke khale malunghana ni ku susa khwiri ni ku dlaya vukati.
Timbhoni ta Yehovha ta andza eItaly. Ti tiviwa hi ku dyondzisa Bibele tanihi xiphemu xa tona xo chumayela ku katsa ni ku hanya hi nkongomiso wa yona. Etikweni hinkwaro ku ni mavandlha ya Timbhoni ta Yehovha lama tlulaka 3 000 naswona eka yo tala ya mavandlha lawa ku hlanganyela vanhu lava vulavulaka tindzimi tin’wana handle ka Xintariyana. Xilaveko xo dyondzisa vanhu Bibele hi ririmi rimbe xi vonaka hileswi eka malembe ya khume lama ha ku hundzaka, nhlayo ya vahlapfa eItaly yi andzeke kanharhu.
XANA A WU SWI TIVA?
Hambileswi Doroba ra Vatican ri nga le Rome, ri ve tiko leri tiyimeleke ku sukela hi 1929 naswona vaaki va le Italy va ri teka ri ri tiko rimbe.


text:
Xithlangwa
Xithlangwa xi mila enhoveni, xi tlhela xi tala ku kumeka emikoveni ni le tindhawini leti tlhumeke. Murhi lowu wu na mitwa wu tlhela wu tirhisiwa tanihi tihunyi. [1]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Matluka ya murhi wa xitlhangwa wu tshungula vuvabyi byo fana ni loko munhu a chiwile endzhaku ka yena kumbe nkuzi. Loko nwana a chuluka a nga yimi, ku kandziwa matluka ma lovekiwa kutani ku nwiwa mati ya kona. Loko munhu a ri na nkuzi u kandza matluka kutani a n`wisiwa, ku sivela ku vava loku.[1]
timhandzi ta nsinya lowu ti tiyile swinene. Timhandzi ta kona ti endla swichayachayana. Nsyinya lowu wu tshungula vuvabyi byo hambanahambana. Mahanti ya nsinya lowu ma tshungula vuvabyi bya nchuluko. Timitsu na mitwa ya nsinya lowu swi tshungula mukhuhlwana nakambe nsinya lowu wu pfuna ku tshungula munhu loko a lumiwile hi nyoka.[1]
Swifaniso[Lulamisa | edit source]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Xixima Munghana Wa Wena Wa Vukati
Will * u ri: “Loko Rachel a hlundzukile, u rila nkarhi wo leha. Loko hi tshama ehansi leswaku hi vulavula, wa khunguvanyeka kumbe a ala ku vulavula na mina. Swi vonaka onge mhaka ya hina yo vulavurisana a yi tirhi. Ndzi twa onge ndzi nga lahla thawula.”
Rachel u ri: “Loko Will a vuya ekaya, a ndzi ri karhi ndzi rila. Ndzi ringete ku n’wi hlamusela xivangelo xo va ndzi rila, kambe a nga ndzi nyikanga ndleve. U ndzi byele leswaku a hi swa nkoka, ndzi swi tshika naswona a swi fanelanga swi ndzi hlundzukisa. Sweswo swi ndzi endle ndzi hlundzuka swinene.”
XANA minkarhi yin’wana u titwa ku fana na Will kumbe Rachel? Havumbirhi bya vona va swi lava ku vulavurisana kambe hakanyingi va pfilunganyeka. Ha yini?
Vavanuna ni vavasati a va vulavuli ku fana naswona swilaveko swa vona a swi fani. Nkarhi na nkarhi wansati a nga ha navela ku phofula ndlela leyi a titwaka ha yona. Hi hala tlhelo, vavanuna vo tala va ringeta ku endla ku rhula hi ku tlhantlha swiphiqo hi ku hatlisa ni ku papalata swiphiqo swo tika. Kambe, xana u nga ku hlula njhani ku hambana loku kutani u vulavurisana ni nkataku? Hi ku va u n’wi xixima.
Munhu la xiximaka u teka van’wana va ri va nkoka naswona u lava ku twisisa ndlela leyi va titwaka ha yona. Ku sukela loko wa ha ri ntsongo, swi nga ha endleka leswaku u dyondze ku xixima vanhu lava nga ni vutihlamuleri lebyikulu kumbe lava nga ni ntokoto ku ku tlula. Hambiswiritano, xiphiqo lexi nga kona evukatini i ku xixima mavonelo ya un’wana ku fana ni munhu la nga ni vutihlamuleri lebyikulu kumbe ntokoto, ku nga munghana wa wena wa vukati. Linda la nga ni malembe ya nhungu a tekiwile u ri: “A ndzi swi tiva leswaku Phil u rhiya ndleve loko vanhu va vulavula na yena naswona wa swi twisisa leswi va n’wi byelaka swona. Kutani na mina a ndzi lava leswaku a ndzi kombisa musa.” Swi nga ha endleka leswaku u rhiya ndleve loko vanghana va wena hambi ku ri vanhu lava u nga va tiviki va vulavula na wena naswona u va kombisa xichavo. Kambe, xana wa n’wi anakanyela munghana wa wena wa vukati?
Ku nga xiximi ku endla leswaku endyangwini ku va ni swiphiqo ni nkwetlembetano lowukulu. Mufumi la tlhariheke u te: “Xa antswa xiphemu lexi omeke xa xinkwa laha ku nga ni ku rhula ematshan’weni ya yindlu leyi nga ni switlhavelo swo tala swa ku holova.” (Swivuriso 17:1) Bibele yi byela vavanuna leswaku va xixima vasati va vona. (1 Petro 3:7) “Wansati” na yena “u fanele ku va ni xichavo xo enta eka nuna wakwe.”—Vaefesa 5:33.
Xana mi nga vulavurisana njhani hi xichavo? Xiya switsundzuxo swin’wana swa le Bibeleni leswi pfunaka.
Loko Nkataku A Lava Ku Ku Byela Swo Karhi
Xiphiqo:
Vanhu vo tala va rhandza ngopfu ku vulavula ku tlula ku rhiya ndleve. Xana u un’wana wa vona? Bibele yi n’wi hlamusela tanihi xiphukuphuku munhu un’wana ni un’wana loyi a “angulaka malunghana ni mhaka yo karhi kambe a nga si yi twa.” (Swivuriso 18:13) Kutani rhiya ndleve emahlweni ko va u vulavula. Ha yini? Kara la nga ni malembe ya 26 a tekiwile u ri: “Ndza swi tsakela loko nuna wa mina a nga ringeti ku ndzi tlhantlhela swiphiqo hi nkarhi wolowo. A nga swi lavi hambi ku ri ku swi twisisa kumbe ku kumisisa leswaku ha yini swi ve kona. Ndzi lava ntsena leswaku a ndzi yingisa ni ku va a pfumelelana ni leswi ndzi titwisaka xiswona.”
Hi hala tlhelo, vavanuna ni vavasati van’wana va kanakana ku tiphofula naswona va titwa va nga ntshunxekanga loko vanghana va vona va vukati va va sindzisa leswaku va vulavula hileswi va titwisaka xiswona. Lorrie loyi a ha ku tekiwaka u xiye leswaku nuna wakwe u heta nkarhi wo leha emahlweni ko va a n’wi byela leswi a titwisaka xiswona. U ri: “Ndzi fanele ndzi lehisa mbilu kutani ndzi rindzela yena leswaku a phofula leswi a titwisaka xiswona.”
Ntlhantlho:
Loko wena ni nkataku mi lava ku vulavula hi nchumu lowu vangaka ku avana, vula mhaka leyi loko havumbirhi bya n’wina mi rhurile naswona mi ntshunxekile. Xana ku vuriwa yini loko nkataku a kanakana ku vulavula? Xiya leswaku “xitsundzuxo lexi nga embilwini ya munhu xi fana ni mati yo enta, kambe munhu wa ku twisisa hi loyi a nga ta xi humesa.” (Swivuriso 20:5) Loko u humesa bakiti exihlobyeni hi ku hatlisa, mati ma ta halaka. Hilaha ku fanaka, loko u vulavula ni nkataku u hlundzukile a nga ha tiyimelela naswona a mi nge swi koti ku vulavurisana kahle. Ematshan’weni ya sweswo, n’wi vutise swivutiso hi vutlhari ni hi xichavo naswona lehisa mbilu loko nkataku a nga hatliseli ku phofula leswi a titwisaka xiswona hilaha a wu lava hakona.
Loko nkataku a nga vulavuli, “hatlisa emhakeni yo twa, [u] nonoka emhakeni yo vulavula, [u] nonoka emhakeni ya vukarhi.” (Yakobo 1:19) Muyingiseri lonene a nga yingiseli ntsena leswi vuriwaka kambe u ringeta ku twisisa ndlela leyi munhu yoloye a titwaka ha yona. Loko nkataku a vulavula, ringeta ku twisisa leswi a titwisaka xiswona. Nkataku a nga vona leswaku wa n’wi xixima kumbe a wu n’wi xiximi—hi ndlela leyi u n’wi yingiselaka ha yona.
Yesu u hi dyondzise ndlela yo yingisa. Hi xikombiso, loko wanuna loyi a a vabya a ya eka yena, Yesu a nga n’wi tshungulanga hi nkarhi wolowo. U rhange hi ku yingisa xikombelo xa wanuna yoloye. Kutani a pfumelela leswi a swi tweke leswaku ku va swona leswi n’wi susumetelaka ku endla swo karhi. Eku heteleleni, u tshungule wanuna yoloye. (Marka 1:40-42) Loko nkataku a vulavula, landzela xikombiso lexi fanaka. Tsundzuka leswaku nkataku u lava ku tweriwa vusiwana ku nga ri ku tlhantlha xiphiqo hi ku hatlisa. Kutani rhiya ndleve. Ringeta ku titwa hi ndlela leyi a titwaka ha yona. Nkarhi na nkarhi khathala hi swilaveko swa nkataku. Hi ku endla tano, u ta va u kombisa leswaku wa n’wi xixima.
RINGETA LESWI: Loko enkarhini lowu taka nkataku a sungula ku vulavula na wena, papalata ku hatlisa u hlamula. Rindza kukondza a heta ku vulavula naswona u twisisa leswi a swi vuleke. Endzhakunyana, n’wi tshinelele kutani u n’wi vutisa u ku, “Xana u ehleketa leswaku hakunene a ndzi rhiye ndleve loko u ri karhi u vulavula?”
Loko U Ri Ni Swo Karhi Swo Swi Vula
Xiphiqo:
Linda loyi a boxiweke eku sunguleni u ri: “Switori swa mafenya swi endla swi tikomba onge swi tolovelekile ku vulavula ku biha hi nkataku, ku n’wi rhuketela ni ku n’wi sapatela.” Vanhu van’wana va kulele emindyangwini leyi nga riki na mavulavulelo ya xichavo. Hi ku famba ka nkarhi, loko va nghenela vukati swa va tikela ku papalata mavulavulelo wolawo emindyangwini ya vona. Ivy loyi a tshamaka eCanada u ri: “Ndzi kulele endhawini leyi ku sapatela, ku vulavulela ehenhla ni ku nyikana mavito lama nga riki ya xiviri swi tolovelekeke.”
Ntlhantlho:
Loko u vulavula ni van’wana hi nkataku, vula “rito rin’wana ni rin’wana lerinene leri akaka hi ku landza xilaveko xa kona, leswaku ri nghenisa leswi tsakisaka eka lava swi twaka.” (Vaefesa 4:29) Vulavula ha yena hi ndlela leyi nga ta endla leswaku van’wana va n’wi xixima.
Hambiloko u ri ni nkataku, papalata ku n’wi sapatela kumbe ku n’wi nyika vito leri nga riki rinene. EIsrayele wa khale, Mikala u hlundzukele nuna wakwe, ku nga Hosi Davhida. U n’wi sapaterile kutani a vula leswaku u tikhome ku fana ni “un’wana wa vavanuna lava kalaka dzano.” Marito yakwe ma khunguvanyise Davhida naswona a ma xi tsakisanga Xikwembu. (2 Samuwele 6:20-23) Hi dyondza yini emhakeni leyi? Loko u vulavula ni nkataku, ma hlawule hi vukheta marito ya wena. (Vakolosa 4:6; nhlamuselo ya le hansi ya NW) Phil, loyi a nga ni malembe ya nhungu a tekile wa pfumela leswaku yena ni nsati wakwe ka ha ri ni timhaka leti va nga pfumelelaniki eka tona. U xiye leswaku minkarhi yin’wana leswi a swi vulaka swi nyanyisa xiyimo. U te: “Ku kaneta leswi vuriwaka hi nkataku entiyisweni swi nga ha onha vuxaka bya n’wina, hambiloko leswi u swi vulaka ku ri ntiyiso. Ndzi kume leswaku sweswo swi endla leswaku vuxaka bya hina byi ya emahlweni.”
Noni leyi dyuhaleke ya le minkarhini ya khale yi khutaze vingi va yona leswaku va “kuma ndhawu yo wisela eka yona endlwini ya nuna [wa yona].” (Rhuti 1:9) Loko nuna ni nsati va xiximana, va endla leswaku kaya ra vona ri va “ndhawu yo wisela eka yona.”
RINGETANI LESWI: Wena ni nkataku, tivekeleni nkarhi wo bula hi swiringanyeto leswi nga ehansi ka xihlokwana lexi. Vutisa nkataku u ku: “Loko ndzi vulavula ha wena exikarhi ka vanhu, xana u titwa ndzi ku xiximile kumbe ndzi ku tsongahatile? Xana hi kwihi laha ndzi nga antswisaka kona?” Rhiya ndleve loko nkataku a ku byela ndlela leyi a titwaka ha yona. Ringetani ku tirhisa swiringanyeto leswi mi swi tweke.
Amukela Ndlela Leyi Nkataku A Nga Xiswona
Xiphiqo:
Leswi Bibele yi vulaka leswaku mpatswa wu fanele wu va “nyama yin’we,” mimpatswa leya ha ku nghenelaka vukati yi gimeta hileswaku mimpatswa yi fanele yi va ni mavonelo man’we ni vumunhu lebyi fanaka. (Matewu 19:5) Hambiswiritano, yi hatla yi swi xiya leswaku mavonelo yo tano a hi ntiyiso. Loko se va tekanile, va tala ku holova hileswi va nga faniki. Linda u ri: “Nchumu lowukulu lowu endlaka leswaku hi nga fani hileswi Phil a nga karhatekiki ngopfu ku tlula mina. Minkarhi yin’wana a nga karhateki loko mina ndzi karhatekile kutani sweswo swi endla leswaku ndzi hlundzuka hikuva swi vonaka onge a swi n’wi tovi helo leswi ndzi dyaka.”
Ntlhantlho:
Havumbirhi bya n’wina, amukelani leswi mi nga xiswona mi tlhela mi xixima mavonelo ya un’wana ni un’wana wa n’wina lama nga faniki. Hi xikombiso: Mahlo ni tindleve ta wena a swi tirhi ku fana; kambe swa tirhisana leswaku u kota ku tsemakanya gondzo u hlayisekile. Adrienne, loyi a nga ni malembe ya kwalomu ka 30 a tekile u ri: “Loko mavonelo ya hina ma nga lwisani na Rito ra Xikwembu, mina ni nuna wa mina ha pfumelelana leswaku hi va ni mavonelo lama nga faniki. Hambileswi hi tekaneke naswona hi faneleke hi tirhisana, a hi fani.”
Loko nkataku a ri ni vonelo leri hambaneke kumbe a endla swilo hi ndlela leyi hambaneke ni ya wena, u nga dziki ntsena eka swilaveko swa wena. Khathala hi ndlela leyi nkataku a titwaka ha yona. (Vafilipiya 2:4) Kyle la nga nuna wa Adrienne u ri: “A hi minkarhi hinkwayo ndzi twisisaka kumbe ku pfumelelana ni mavonelo ya nsati wa mina. Kambe ndzi tibyela leswaku ndzi n’wi rhandza ku tlula leswi ndzi ri rhandzisaka swona vonelo ra mina. Loko a tsakile, na mina ndza tsaka.”
RINGETA LESWI: Ti tsale ehansi tindlela leti mavonelo ya nkataku ni ndlela leyi a endlaka swilo ha yona ti hambaneke ha yona ni ta wena.—Vafilipiya 2:3.
Ku xixima hi yin’wana ya tindlela to tisa ntsako ni ku endla leswaku vukati byi va lebyi khomelelaka. Linda u ri: “Ku xixima swi tisa ku eneriseka ni nsirhelelo evukatini. Ku xixima i swa nkoka leswaku hi ku hlakulela.”
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
TIVUTISE . . .
Xana mavonelo ya nkatanga lama hambaneke ni ya mina ma nga wu antswisa njhani ndyangu wa hina?
Ha yini swi ri swa nkoka ku pfumelelana ni mavonelo ya nkataku loko ma nga lwisani ni milawu ya Bibele?


text: Xowani, Namuntlha wa siku i swa risima swinene ku kala hi nga hambanyisi vanhu hi kuya hi nlhayu ya vona, ku ku fanele ku va ni mukhandlu lowu fanaka eka vanhu va mixaka hinkwayo kunga khatariseki ku i xisiwana kumbe swipfundzi, mulandi kumbe mulungu, mutsami wa doropa kumbe muntlhava. I swa risima nakambe ku kala hi nga hanyi ntsena eka misava leyi ngani vanhu va mindhavuko yo hambana hambana laha vanhu va hanyaka tani hi vaakelano ntsena, kambe lava va ngani vuxaka. Maxewetiwa, hi le Sao Petersburgo. Tina


text:
Mbhandzu
Mbhandzu wu tala ku mila etindhawini etlhelo ka nambu kumbe enhoveni. Laha murhi lowu wu milaka kona ku kumeka ku ri na mati ya le hansi hi xitalo. Nsinya lowu wu na matluka lamakulu. [1]Nsinya lowu wu sirheleriwile e tikweni ra Afrika Dzonga.[2]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Murhi lowu wa mbhandzu wu tirhisiwa ku tshungula vuvabyi byo hambanahambana. Matluka na mahanti swa swekiwa kutani swi nwiwa ku endlela ku horisa mukhuhlwana. Loko swi swekiwile swi nga si hola, swi funengetiwa hi nkumba leswaku ku ta huma nkahelo wa kona. Munhu loyi a vabyaka, u funengetiwa hi nkumba lowu leswaku a ta dzuka nyuku ku ta huma mukhuhlwana lowu. Nsinya lowu wu hi pfuna ku endla timhandzi to aka hi tona na ku pfuna ngopfu ku hlanganisa na misinya yinwana ku aka muti.[1][3]
Swin'wana[Lulamisa | edit source]
Murhi lowu a wu tirhisiwi ku tshivela ndzilo hi wona hikuva vanhu va khale a va wu tirhisa ku biya miti hi wona. Tihunyi ta murhi lowu ti talele hi nkuma swinene. Nsinya lowu wa dzudzeka matluka hi nkarhi wa xixika ku fana na misinya yinwana. Timhandzi ta mbhandzu va biya hi tona miti ya vona hikuva a ti teka nkari wo leha ku dyiwa hi muhlwa.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.
- ↑ "Protected Trees". Department of Water Affairs and Forestry, Republic of South Africa. Retrieved 13 June 2013.
- ↑ Grant, R (2006). Sappi tree spotting: Lowveld, including Kruger National Park. Pretoria: Jacana Media (Pty) Ltd. p. 125.


text:
Salungano, salungano
Kale-kale ho vha huna munwe musidzana we vhabebi vhawe vha ita nzudzanyelo dza uri a malwe nga munna we a vha a sa mu divhi. Musidzana uyo o tenda nge a vha a muthu a thonifhaho vhabebi vhawe. Nga murahu ha u malwa, musidzana uyo o ya a dzula mudini wa munna wawe naho o vha a saathu u mu vhona.
Ho fhela minwedzi minzhi musidzana uyo a sa vhoni munna wawe. O vha a tshi mu bikela matsheloni manwe na manwe, a avhela zwiliwa zwawe kha ndilo mbili, a zwi vhea nduni ye ya pfi ndi ya munna wawe. U bva afho o vha tshi ya masimuni. Musi a tshi vhuya masimuni o vha a tshi wana zwiliwa zwe a bika zwo liwa, nahone ndilo dzo tanzwia.
Kanzhi nga madekwana o edela o vha a tshi pfa huna tshithu tshi rotholohao tshine tsha dzhena nguvhoni tsha mu nambatela. Musi tshithu itsho tshi tshi khou mu nambatela, o vha a tshi imba luimbo a tshi vhidzelela Vho-Nengome, muhadzinga wawe. Luimbo ulwo lwo vha lu tshi ri:
“Nda rothodzwa Vho-Nengome, nda rothodzwa Vho-Nengome. Ndi rothodzwa nga tshikhokhonono”.
Linwe duvha uyo musidzana a vhudzisa Vho-Nengome uri munna wawe u do mu vhona lini. Vho-Nengome vha mu vhudza ha ngo tendelwa u vhona munna wawe, na uri tshine a tea u ita tshone ndi u bikela munna wawe na u mu kuvhatedza musi a tshi mu dalela nga madekwana.
Izwo zwo ambiwaho nga muhadzinga wawe zwo mu mangadza, a fhedza a tshi khou sola uri tshikhokhonono tshine tsha da vhusiku ndi tshone munna wawe. Nga linwe duvha o vuwa a ita sa nga misi. O bika zwiliwa, a avhela ndiloni, a zwi vhea nduni ya munna wawe, a bva sa muthu a yaho masimuni. Fhedzi o ri u bva nga khoro a ya a didzumba murahu ha daka la tsini na mudi uri a vhone munna uyo ane a da a tshi la zwiliwa zwe a bika. Nga tshiswitulo ha bvelela tharu khulu ye ya ya fhala nduni he a sia hone zwiliwa. O tevhela litaru ilo nduni a li wana lo digeda li tshi khou la zwiliwa zwe a bika. O mbo di tavha mukosi muhulu musi a tshi vhona uri litaru ilo ndi lone le le vha li tshi mu rothodza nga madekwana. Litaru ilo lo mbo di kokovha la bva afho nduni nga u tavhanya la shavhela dakani.
Musidzana uyo o mbo di goda thundu dzawe a humela hayani. O swika hayani a vhudza vhabebi vhawe uri ene a nga si malwe nga nowa.
Nga murahu ha u uri nowa i shavhele dakani ho mbo di vha na gomelelo lihulu shangoni. Nga murahu ha u tambudzwa nga ndala, shango lo oma tshiomate, mahosi vha amba na vhotshifhe na vhanisi vha mvula uri hu itwe thevhula. Fhedzi gomelelo la isa phanda, hu sa liwi lu difhaho, nwana a tshi la munwe.
Musi vhathu vho ima thoho, vha sa divhi uri vha dzhie mini vha vhee mini, nga manwe madekwana ha vuwa phenyo, mimuya na midzinginyo i shushaho. Ndi musi Mwali o dalela Dzata u vhudza Thovhele uri hu tea u itwa mini. Mwali a amba na Thovhele nga ipfi lihulu ari:
“Thovhele! Thovhele! Vhathu vho fhingula. Kha hu itwe thevhula Dzivha Fundudzi. Kha hu tudwe halwa ha mpambo, vhu iswe dzivhani nga musidzana a sa divhi munna we a sinyusa zwidzimu”.
Thovhele vha vhidza mahosi othe a Venda uri hu tea u itwa nzudzanyelo dza lushaka dza thevhula Fundudzi. Ha ambiwa uri naho thevhula khulwane i tshi do itwa Fundudzi, hu tea u itwa thevhula na kha zwinwe zwifho zwi fanaho na Makonde, Tswime, Ha-Tshivhula, Luvhola, Donwa (Ha-Matsa) na Madindini a Nwali (Tshitangani).
Thaidzo ye ya vha hone ndi ya uri ho vha hu sa divhiwi uri musidzana a sa divhi munna we a sinyusa zwidzimu ndi ufhio. Ho vhidzwa vhomaine uri vha tungule uri ndi musidzana ufhio. Fhedzi mawa a thangu a kundelwa u amba uri ndi musidzana ufhio we a sinyusa zwidzimu. Nga murahu ha tshifhinga, gomelelo li tshi khou isa phanda na u tahadza shango, musidzana a diisa musanda u amba uri ndi ene we a sinyusa zwidzimu nge a vhona munna wawe we a vha a sa mu divhi na uri munna uyo o vha e nowa ya tharu. Musidzana a amba uri o diimisela u hwala mpambo u u isa dzivhani la Fundudzi na u vha tshithavhelo uri gomelelo li fhele.
Duvha la thevhula la swika. Vhathu vha kuvhangana Makonde, Tswime, Ha-Tshivhula, Luvhola, Donwa, Madindini a Nwali na Fundudzi. Ha vhulawa kholomo, nngu na mbudzi. Vhasidzana vha akha deu vha tshi ita mutshino wa domba.
Musidzana wa khuvhe a hwala mpambo na nama a dzhena dzivhani. Musi o no swika vhukati-kati ha dzivha ha vuwa phenyo. Musidzana a thoma u mbwandamela. Mvula ya mivumbi ya thoma u na. Mvula iyo ya na maduvha a sumbe. Gomelelo la fhela.
Ha mbo di vha u fa ha lungano.


text:
TA KHALE
Desiderius Erasmus
DESIDERIUS ERASMUS, (loyi a hanyeke kwalomu ka 1469 ku ya eka 1536) eku sunguleni a a dume tanihi xidyondzi xo tlhariha swinene ku tlula swidyondzi hinkwaswo swa le Yuropa, kambe hi ku famba ka nkarhi u onhiwe vito hi ku hehliwa leswaku a ri toya kumbe muxandzuki. A a lwisana ni tidyondzo ta vukhongeri ta mavunwa, a a paluxa swihoxo swa kereke ya Khatoliki ni swa swirho swa yona leswi a swi lava leswaku ku cinciwa ndlela leyi swilo a swi endliwa ha yona ekerekeni. Namuntlha u tiveka tanihi un’wana wa lava hoxeke xandla eku cinceni ka vukhongeri eYuropa. Njhani?
TIDYONDZO NI LESWI A SWI PFUMELA
Leswi Erasmus a xi tiva kahle Xigriki ni Xilatini, sweswo swi endle leswaku a kota ku pimanisa vuhundzuluxeri bya Bibele bya Xilatini byo tanihi Vulgate ya Xilatini ni Matsalwa yo sungula ya Vukreste ya Xigriki, lama tsariweke hi voko naswona ma tivekeke tanihi Testamente Leyintshwa. A tiyiseka leswaku ku tiva Bibele i swa nkoka swinene. Hikwalaho ka sweswo u hlele leswaku Matsalwa yo Kwetsima ma fanele ma hundzuluxeriwa hi tindzimi tin’wana leti a ti vulavuriwa hi nkarhi wolowo.
Erasmus u hlohlotele leswaku ku va ni ku cinca eka Kereke ya Khatoliki hileswi pfumela leswaku loko munhu a ri Mukreste u fanele a swi kombisa hi mahanyelo yakwe ku nga ri hi ku ya ekerekeni ntsena. Hikokwalaho ka sweswo, loko swirho swa kereke swi sungule ku yima hi nenge wun’we swi sindzisa leswaku tidyondzo ta Kereke ya Rhoma Khatoliki ti cinciwa, Erasmus hi yena loyi a ehleketeleriwa ku va muvangi wa hoyihoyi yoleyo.
Erasmus a a lwisana ni tidyondzo ta mavunwa ta vukhongeri hi ku paluxa swihoxo swa Khatoliki ni swa swirho swa kereke yoleyo leswi a swi lava leswaku tidyondzo ta kereke ti cinciwa
Eka matsalwa yakwe Erasmus u paluxe ndlela ya tihanyi leyi vafundhisi a va khoma swirho swa kereke ha yona, ndlela leyi a va tikukumuxa ha yona ni ndlela leyi vapapa a va ri ni nkucetelo ha yona etinyimpini. A nga fani ni vafundhisi va vukungundzwana, lava a va dyelela swirho swa kereke hi ku tirhisa mikhuva ya kereke yo tanihi ku phofula swidyoho, ku gandzela vakokwana, ku titsona swakudya ni ku teka maendzo yo leha hi xikongomelo xo ya eku gandzeleni. Nakambe a nga pfumelelani ni mikhuva ya kereke yo tanihi ku xavisiwa ka mapapila yo rivaleriwa swidyoho ni ku sindzisa vanhu leswaku va va tinghwendza.
MATSALWA YA XIGRIKI YA TESTAMENTE LEYINTSHWA
Hi 1516, Erasmus u humese Testamente Leyintshwa ya Xigriki, ku nga kopi yo sungula ya Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki ku va yi kandziyisiwa. Erasmus u hlamusele Bibele a tlhela a hundzuluxela Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki hi Xilatini, lama a ma hambana ni ya Vulgate. Hi ku famba ka nkarhi u antswise vuhundzuluxeri byakwe lebyi eku heteleleni a byi hambanile swinene ni Matsalwa ya Vulgate ya Xilatini.
Ku hambana kun’wana a ku kumeka eka 1 Yohane 5:7. Leswaku ku seketeriwa dyondzo ya leswaku Xikwembu xi hi kanharhu, eka Vulgate ku hoxiwe ni marito ya vukanganyisi lawa a ma tiveka tanihi hi comma Johanneum. Yi hlayeka hi ndlela leyi: “Etilweni, Tatana, Rito ni Moya lowo Kwetsima: leswi haswinharhu i nchumu wun’we.” Hambiswiritano, Erasmus a nga ma katsanga marito wolawo eka vuhundzuluxeri byakwe byimbirhi bya Testamente Leyintshwa, hi ku va eka Matsalwa ya voko ya Xigriki a ya nga ri kona. Kambe endzhaku ka sweswo kereke yin’wi sindzise leswaku a katsa marito wolawo eka nkandziyiso wa vuhundzuluxeri.
Testamente Leyintshwa ya Xigriki leyi Erasmus a yi antswiseke yi endle leswaku swi olova ku hundzuluxela Matsalwa ya Xigriki hi tindzimi ta le Yuropa. Martin Luther, William Tyndale, Antonio Brucioli, na Francisco de Enzinas va tirhise Matsalwa wolawo leswaku va hundzuluxela Matsalwa ya Xigriki hi Xijarimani, Xinghezi, Xiitaliya ni hi Xipaniya.
Erasmus u hanye hi nkarhi wa minkitsikitsi ya vukhongeri naswona Vaseketeri va Maprotestente a va teka Matsalwa yakwe ya Xigriki ya Testamente Leyintshwa tanihi lama nga pfuniki nchumu. Vanhu van’wana a va teka Erasmus tanihi munhu loyi a lwisana ni tidyondzo ta Khatoliki, hambileswi sweswo a swi nga si va erivaleni. Hikokwalaho, u arile ku seketela tlhelo ro karhi eka mphikamakaneta leyi a yi ri kona exikarhi ka vativi va vukhongeri. Lexi hlamarisaka, eka malembe yo tlula 100 lama hundzuke, xidyondzi David Schaff u tsale leswaku Erasmus, “u fe a nga ngheni kereke. Makhatoliki ni ma Maprotestente a va nge vuli leswaku a ri xirho xa vukhongeri bya vona.”


text:
KHOUDU YA VHUḒIFARI NA TSHATA YA TSHUMELO
MWEB i tevhedza ino Khoudu ya Vhuḓifari ine ya ṱalutshedza tshiṱandadi tsha fhasisa tsha vhuḓipfari tshine MWEB ya lwisa u tshi tevhela kha u ḓisedza tshumelo kha vho ḓiṅwaliselaho khayo.
MWEB yo dzudzanya Milayo ya Vhuḓifari u ya nga ha ngeletshedzo khathihi na zwiṱandadi zwa fhasisa zwa tshata zwo themendelwaho nga Ndangulo yo Ḓiimisaho nga yoṱhe ya Vhudavhidzani ya Afurika Tshipembe (“Ndangulo”) kha Nḓivhadzo 1740 ya 2007 yo anḓadzwaho kha Gazethe ya Muvhuso ya 30553 ya datumu ya 7 Nyendavhusiku 2007 na kha nḓivhadzo 272 ya 2008 yo anḓadzwaho kha Gazethe ya Muvhuso ya 30792 ya datumu ya 25 Luhuhi 2008 nga u tevhekana.
1. Zwipikwa zwihulwane
MWEB i ḓo:-
1.1 shuma nga nḓila ya vhukuma, yo lulamaho na ya vhuḓifhinduleli kha mishumo yayo yoṱhe na vho ḓiṅwalisaho na avho vhane vha ṱoḓa u ḓi ṅwalisa;
1.2 i ḓo vhona uri tshumelo dzoṱhe na zwivhambadzwa zwi swikela ndavhalelo dzi re kha ḽaisentse ya MWEB na milayo i yelanaho nazwo;
1.3 a i nga khethululi nga mutheo wa murafho, vhumbeu, mbeu, vhukale, vhurereli, zwine muthu a tenda, vhuholefhali, tsiangane ya murafho kana nga vhuimo ha zwa mbeu vhukati ha avho vho ḓiṅwaliselaho na avho vha ṱoḓaho u ḓiṅwalisela;
1.4 i ḓo sumbedza vhuhwavho na ṱhogomelo musi i tshi shuma na vhathu vhayo;
1.5 i ḓo nea vho ḓinwaliselaho na avho vha ne vha ṱoḓa u ḓiṅwalisela mafhungo nga ha tshumelo na mitengo;
1.6 i ḓo nea vho ḓiṅwaliselaho na avho vha ṱoḓaho u ḓi ṅwalisa ngeletshedzo nga ha ṱhoḓea dza vharengi musi vho humbela;
1.7 ḓo dzhia mafhungo a vhune a avho vho ḓiṅwaliselaho a a tshidzumbe; na uri
1.8 i ḓo eletshedza vhathu vho ḓiṅwaliselaho u livhisa mbilaelo kha Ndaulo, musi MWEB i tshi ḓo vha yo kundelwa u tandulula mbilaelo nga nḓila i fushaho kha muthu o ḓi ṅwalisaho.
2. Pfanelo dza vharengi
Pfanelo dzavho u ya nga ha tshumelo dzi netshedzwaho nga MWEB ( dzi so ngo fhungudzwa) dzi katela pfanelo dza u:
2.1 u netshedzwa tshumelo i ṱoḓeaho hu si na khethululo;
2.2 u nanga muḓisedzi wa tshumelo ane vha funa;
2.3 u wana khophi ya ino Milayo ya Vhuḓifari na Tshati ya Tshumelo nga Tshiisimane na nga luṅwe luambo luthihi (1) lwa tshiofisi, u ya nga nzudzanyo dza MWEB;
2.4 u swikela na u vhudzisa nga ha dzirekhodo na mafhungo o farwaho nga MWEB;
2.5 Tsireledzo ya mafhungo a vhune zwine zwa katela u sa nea muṅwe muthu mafhungo avho hu si na thendelano;
2.6 u swikisa mbilaelo; na u
2.7 u khwinisa ho khakheaho.
3. Nḓisedzo ya Mafhungo
3.1. Mafhungo a yelanaho na mutevhe wa tshumelo yo ṱanḓavhuwaho, zwibveledzwa na zwoṱhe zwi netshedzwaho, vhuimo ha dzimbadelo, mitengo na dzitshelede dza tshumelo dza MWEB, zwibveledzwa zwiṅwe zwinzhi khathihi na milayo yo tiwaho ya tshumelo dza MWEB, zwibveledzwa na phakhedzhi, phoḽisi ya tshidzumbe ya MWEB, phoḽisi ya mbadelo na vhuṅwe vhuṱanzi ha vhukwamani zwi a wanala:
3.1.1 kha siaṱarihaya ḽashu ḽa www.mweb.co.za
3.1.2 fhasi ha “Ndivhadzo dza Mulayo “ kha siaṱarihaya ḽashu;
3.1.3 kha fomo dza khumbelo dzine dza tea u ḓadzwa u itela u wana
3.1.4 tshumelo; na
3.1.5 kha khungedzelo na nḓila dza vhuvhambadzi.
3.2 Nḓila dzashu dza u dodombedza masheleni na u tandulula mbilaelo dzi wanala kha ino Khoudu.
3.3 Ri ḓo vha netshedza mbilo ya tshiteṅwa nga tshiteṅwa kana bammbiri-tsumba thengo musi vho ita khumbelo.
3.4 Khumbelo yavho ya tshumelo i nga ḓi ya kha ndivhanyiso ya zwikolodo kana kha phurosese ya ndingo ya khonadzeo ya khombo. Hezwi zwi amba uri MWEB i nga humbela na u wana mafhungo a Tshidzumbe, Mafhungo a Zwikolodo ha Murengi na Mafhungo a Themendelo (sa zwe zwa ṱalutshedzwa kha Mulayo wa Zwikolodo wa Lushaka wa 2005) (“Mafhungo a Ndingo”) u bva kha dzibiro dzo ṅwaliswaho dza zwikolodo u itela u ita ndingo ya pulane ya masheleni, na u itela u vhona arali vha tshi ḓo kona u swikela vhuḓifhinduleli nga fhasi ha mbofho yo lavhelelwaho.
3.5 MWEB yo ṋewa maanḓa a u ita ndingo ya nḓila ya u wana masheleni tshifhinga tshoṱhe musi vha tshi ita khumbelo ya u wana tshumelo / tshibveledzwa na phakhedzhi.
4 Zwiṱandadi zwa fhasisa zwa tshumelo dzi netshedzwaho nga MWEB
4.1 MWEB i ḓo lwisa u swikela vhubveleli ha phesenthe dza 100 u itela khumbelo yavho ya tshumelo.
4.2 MWEB i ḓo dzhia ḽiga nga tshifhinga tsha minithi miraru kha luṱingo lwo livhiswaho kha senthara ya ṱhingo yayo.
4.3 Senthara ya Vhulavhelesi ya Vhutumanyi ha Vhudavhidzani ha Eḽekiṱhironi i shuma awara dza 24 (fumbili iṋa), maduvha a 7 (sumbe) nga vhege.
4.4 Nga nnḓa ha Senthara ya Vhulavhelesi ya Vhutumani ha Vhudavhidzani ha Eḽekiṱhironi, MWEB i na senthara ya tshumelo ya vharengi yo ḓiimiselaho ya u ṱanganedza na u tandulula zwililo na thaidzo dza tshumelo dza vharengi.
5 Nḓila dza u tandulula mbilaelo dza Masheleni
5.1. Vha tea u livhisa mbilaelo yavho ya zwa masheleni kha complaints@mweb.co.za. Mbilaelo i tea u vha i na zwi tevhelaho;
5.1.1 khophi ya mbilaelo ya hone kana zwidodombedzwa zwayo, sa tsumbo, nomboro ya akhaunthu;
5.1.2 tshivhangi tsha phambano;
5.1.3 tshivhalo tsha tshelede i vhangaho phambano; na
5.1.4 vhuṱanzi kana maṅwalo a khwaṱhisedzo, arali a hone.
5.2 MWEB i ḓo swikela thandululo malugana na mbilaelo ya biḽi ya dovha ya vha ḓivhadza tsheo yo swikelwaho hu sa athu fhela maḓuvha a fumi ina (14) a mushumo musi yo wana mbilaelo yavho.
5.3. Vha nga dalela Ndangulo u dzudzanya thandululo ya mbilaelo arali vha so ngo fushea nga tsheo yo dzhiwaho nga MWEB.
5.4 Phambano dzi ḓo iswa kha Komiti ya Dzimbilaelo na Vhutevhedza-mulayo ya Ndaulo u ya nga ha khethekanyo ya 17 (H) ya Mulayo wa ICASA arali phambano dzi so ngo tandululwa nga Ndaulo yone ine sa zwezwa sumbedziswa kha tshipiḓa tsha mulayo tsha 5.4.
6 Kufarelwe kwa Mbilaelo, tsheo na maite a u engedzea
6.1 Mbilaelo dzoṱhe nga nnḓa ha dza biḽi dzi tea u iswa kha MWEB na hone dzi ḓo shuṅwa nga MWEB ho sedzwa tshipiḓa 6 tsha mulayo.
6.2 Vha humbelwa u ri nea tshifhinga tsha u tandulula mbilaelo yavho vha sa athu u fhirela kha Ndaulo.
6.2.1 Vha humbelwa u livhisa mbilaelo yavho kha complaints@mweb.co.za. Mbilaelo yavho i tea u vha na zwi tevhelaho:
6.2.2 dzina na tshifani zwavho;
6.2.3 nomboro ya akhaunthu yavho;
6.2.4 ḓuvha ḽe mbilaelo ya tutuwa; na
6.2.5 ṱhalutshedzo pfufhi nga tsho vhangaho mbilaelo
6.3 MWEB i ḓo sumbedzisa u ṱanganedza mbilaleo yavho nga maḓuvha mararu a mushumo musi yo ṱanganedzwa.
6.4 MWEB i ḓo tandulula mbilaelo yavho nga nḓila ya tshiofisi kha maḓuvha a 14 (fumi iṋa ) a mushumo musi yo ṱanganedzwa, kana nga murahu ha tshifhinga tshilapfu nga pfano yashu musi hu na zwiṅwe zwiitisi zwi ngaho, sa tsumbo, (zwi sa gumi afho) thandululo ya mbilaelo i nga vha i zwanḓani zwa muḓisedzi kana munetshedzi wa tshumelo wa vhuraru.
6.5 Vha nga ya kha Ndaulo u tandululelwa mbilaelo, arali vha sa fushei nga mvelele dza mbilaelo dzo dzudzanywaho nga MWEB.
6.6 Mbilaelo i ḓo iswa kha Komiti ya Mbilaelo na Thevhedzo ya Ndaulo u ya nga khethekanyo 17 (H) ya Mulayo wa ICASA arali mbilaelo i so ngo ladzwa nga Ndaulo yone ine sa zwe zwa anganyiswa zwone kha tshipiḓa tsha mulayo tsha 6.5.


text:
U komberiwa ku lemuka: Vuhundzuluxeri lebyi bya Xitsonga byi tekiwa ku suka eka nkandziyiso wa ximfumo wa Ndzawulo ya Vululami. Ha swi tiva leswaku byi katsa swihoxo swo tala swa vuhundzuluxeri, naswona hi le ku endleni ka vuhundzuluxeri lebyintshwa byo antswa.
Please note: This Xitsonga translation is taken directly from the official Department of Justice edition. We are aware that it includes many translation errors, and we are working towards a new, better translation.
Kavanyisa ka 7: Mfumo wa Muganga (151-164)
151. Xiyimo xa timasipala
- Xiyenge xa mfumo wa muganga xi vumbiwa hi timasipala, lava va faneleke ku simekeriwa ndhawu hinkwayo ya mfumo wa Riphabliki.
- Matimba yo fambisa mitirho na yo veka milawu ya haverisiwile Huvo ya Masipala.
- Masipala u na mfanelo yo fuma, hi ku ti sungulela ka yena, timhaka ta mfumo wa muganga ta vaaki va yena, hi ku landza milawu ya tiko na ya xifundzankulu, tanihi laha swi endleriweke makungu eka Vumbiwa leri.
- Mfumo wa rixaka kumbe wa xifundzankulu a yi fanelanga ku onhisela kumbe ku kavanyeta vuswikoti bya masipala ku tirhisa matimba kumbe ku tirha mitirho ya yena.
152. Swikongomelo swa mfumo wa muganga
- Swikongomelo swa mfumo wa muganga i –
- ku endla leswaku ku va na mfumo wa xidemokiratiki na vutihlamuleri wa vaaki va ndhawu;
- ku tiyisisa leswaku vaaki va ndhawu va endleriwa mitirho hi mukhuva leyi khomelelaka nkarhi wo leha;
- ku yisa emahlweni nhluvukiso wa vanhu na wa ikhonomi;
- ku tlakusa xiyimo xa ndhawu ya vuhlayiseki no tenga; na
- ku khutaza ku tinghenisa ka vanhu na minhlangano ya vanhu etimhakeni ta mfumo wa muganga.
- Masipala u fanele ku hisekela, hi laha a nga swi kotaka ku ya hi timali na hi mafambiselo ya yena, ku fikelela swikongomelo leswi andlariweke eka xiyengentsongo xa (1).
153. Mitirho ya timasipala yo hluvukisa
- Masipala Wu fanele –
- ku vumba no lawula mafambiselo ya yena, mimpimanyeto, na maendlelo ya mapulanele, ku endla leswaku swilaveko swa nkoka swa vaaki swi va eka xiyimo xo sungula, na ku tlakusa nhluvukiso wa vanhu nawa ikhonomi ya
- ku nghenela eka minongoloko ya nhluvuko ya rixaka na ya Swifundzankulu.
154. Timasipala eka mfumo wa ntirhisano
- Mfumo wa rixaka na wa Swifundzankulu, hi milawu na tindlela tin’wana, yi fanele ku seketela no tiyisa vuswikoti bya timasipala ku fambisa timhaka ta vona vini, ku tirhisa matimba ya vona na ku tirha mitirho ya vona.
- Mpfapfarhuto wa rixaka kumbe wa xifundzankulu lowu khumbhaka xiyimo, mavandla, matimba na mitirho ya mfumo wa muganga wu fanele ku hangalasiwa leswaku vanhu va kota ku boxa mavonele ya vona wu nga si tivisiwa ePalamende kumbe Huvo yo endla milawu ya Xifundzankulu, hi mukhuva lowu wu pfumelelaka mfumo lowu kondleteriweke, timasipala na vanhu van’wana lava khumbekaka nkarhi wo endla vuyimeri hi mayelana na mpfapfarhuto wa nawu wolowo.
155. Ku tumbuluxiwa ka timasipala
- Ku na swiyenge leswi landzelaka swa masipala -
- Xiyenge xa A: Masipala la nga na matimba ya vufambisi na milawu a ri yexe endhawini ya yena.
- Xiyenge xa B: Masipala la avelanaka na van’wana matimba ya vufambisi na milawu endhawini ya yona na masipala wa Xiyenge xa C a nga la welaka eka ndhawu ya yena.
- Xiyenge xa C: Masipala la nga na matimba ya vufambisi na milawu eka ndhawu leyi yi tekaka ku hundza masipala wun’we.
- Mfumo wa milawu wa Tiko wu fanele wu veka erivaleni tinxaka to hambana ta va masipala lava nga simekiwaka eka nkhetekano wun’wana na wun’wana.
- Mfumo wa milawu wa Tiko wu fanele –
- ku simeka swipimelo swo vona loko ndhawu yi fanele ku va na masipala wa Xiyenge A kumbe loko wu fanele ku va na timasipala vo katsa Xiyenge xa B na Xiyenge xa C;
- ku simeka swipimelo na mafambiselo yo komba mindzelekano ya masipala hi vufambisi lebyi nga byoxe; no
- va hansi ka xiyenge xa 229, ku endla swilaveko swo avanyisa matimba lama ringaneke na mitirho exikarhi ka timasipala loko ndhawu yi ri na timasipala va Xiyenge xa B na Xiyenge xa C. Maavanyisele ya matimba na mitirho exikarhi ka masipala B na masipala wa Xiyenge xa C ya nga hambana na maavanyisele yamatimba na mitirho exikarhi ka Xiyenge wun’wana wa B wa masipala na lowuwa masipala wa Xiyenge xa C.
- Nawu lowu vuriweke eka xiyenge xa (3) wu fanele ku tekela enhlokweni swilaveko swo nyika vukorhokeri bya masipala hi mukhuva wo ringana no fanela.
- Mfumo wa milawu wa swifundza wu fanele wu kombisa tinxaka to hambana ta timasipala leti faneleke ku simekiwa eka xifundzankulu
- Mfumo wun’wana na wun’wana wa xifundzankulu wu fanele ku simeka timasipala eka xifundzankulu xa wona. Swi fanele swi va hi mukhuva lowu khulukaka na milawu leyi tirhisiwaka hi ku landza swiyengentsongo swa (2) na (3) nakona, hi ku landza milawu kumbe tindlela tin’wana, wu fanele –
- ku nyika mafambiselo na nseketelo wa mfumo wa xikaya eka xifundzankulu; no
- yisa emahlweni nhluvuko wa mfumo wa xikaya leswaku timasipala va kota ku endla mitirho ya vona no fambisa timhaka ta vona.
(6A) …..
[Xiyengentsongo xa (6A) xi ngenisiwile hi x. 1 xa Nawu wo Cinca Vumbiwa wa Vunharhu wa wa 1998 na ku susiwa hi x.2 xa Nawu wo Cinca Vumbiwa wa Vukhume mbirhi wa 2005.]
- Mfumo wa rixaka, hi ku landza Xiyenge xa 44, na mimfumo ya Swifundzankulu yi na matimba ya milawu na huvo ku vona leswaku matirhelo ya timasipala na mitirho ya vona hi lamanene hi ku landza timhaka leti nga xaxametiwa eka Xedulu xa 4 na 5. Leswi swi va hi ku fambisa mafumelo na matimba ya timasipala lama nga kombisiwa eka Xiyenge xa 156 (1).
156. Matimba na mitirho ya timasipala
- Masipala u na matimba yo tirha mitirho ya makungu hi mayelana na, naswona u na mfanelo yo fambisa –
- timhaka ta mfumo wa muganga leti longoloxiweke eka Xiyenge xa B xa Xedulu xa 4 na Xiphemu xa B xa Xedulu xa 5, na
- mhaka yihi na yihi leyi nyikiweke yena hi milawu leyi vekiweke ya tiko na ya xifundzankulu.
- Masipala a nga ha endla no tlhela a fambisa milawu ya doroba ku endlela mafambiselo yo nyawula ya timhaka leti a faneleke ku ti fambisa.
- Ku ya hi xiyenge xa 151 (4) nawu wa doroba lowu kwetlembetanaka na milawu leyi vekiweke ya tiko kumbe ya xifundzankulu a wu tirhi. Loko ku ri na ku kwetlembetana exikarhi ka nawu wa doroba na milawu leyi vekiweke ya tiko kumbe ya xifundzankulu leyi ngariki ku tirhani hikwalaho ka ku kwetlembetana loku vuriwaka eka xiyenge xa 149, nawu wolowo wa doroba wu fanele ku tekiwa tanihi loko wu tirha eka nkarhi wolowo loko milawu yeleyo yi nga riki ku tirhana.
- Mimfumo ya rixaka na xifundzankulu yi fanele ku nyiketa kumbe ku rhumisa eka masipala, hi ntswanano na hi ku landza swipimelo swihi na swihi, mafambiselo ya mhaka leyi longoloxiweke eka Xiyenge xa A xa Xedulu xa 4 kumbe Xiyenge xa A xa Xedulu xa 5 leyi ngopfu-ngopfu yi yelanaka na mfumo wa muganga, loko –
- mhaka yeleyo yi nga fambisiwaka ku antswa kwalaho ndhawini; na
- loko masipala yeleyo a ri na vuswikoti byo yi fambisa.
- Masipala u na mfanelo yo tirhisa matimba wahi na wahi lama ya khumbanaka na mhaka leyi faneleke, kumbe yi khumbanaka na ku tirhiwa hi ku nyawula ka mitirho ya yona.
157. Mavumbiwelo na nhlawulo wa Tihuvo ta Timasipala
- Huvo ya Masipala yi vumbiwa hi –
- swirho leswi hlawuriweke hi ku landza swiyengentsongo swa (2) na (3); kumbe
- loko swi endleriwile makungu hi milawu ya tiko –
- swirho leswi thoriweke hi Tihuvo tin’wana ta Masipala ku yimela Tihuvo teto; kumbe
- swirho havumbirhi leswi hlawuriweke hi ku landza ndzimana ya (a) na swirho leswi hlawuriweke hi ku landza ndzimananyana ya (i) ya ndzimana leyi.
[Xiyengentsongo xa (1) xi siviwile hi x. 1 xa Nawu wo Cinca Vumbiwa wa Vunhungu wa 2002.]
- Nhlawulo wa swirho swa Huvo ya Masipala tanihi laha swi languteriweke eka xiyengentsongo xa (1)(a) wu fanele ku ya hi milawu ya tiko, leyi faneleke ku veka maendlelo ya –
- vuyimeri byo ya hi mpimo wa ndzinganelano leri simekiweke ehenhla ka xiphemu xa masipala yeleyo xa nononoko wun’we wa vavhoti, naswona leyi endlaka makungu ya ku hlawuriwa ka swirho ku sukela eka minongoloko ya vayimela-ku-langwa va Minhlangano leyi yi tsariweke ku ya hi ku tsakela ka Minhlangano yoloye; kumbe
- vuyimeri bya mpimo wa ndzinganelano tanihi laha swi hlamuseriweke eka ndzimana ya (a) yi katsaneke na endlelo ya vuyimeri bya tiwadi lebyi simekiweke ehenhla ka xiphemu xa masipala yeleyo xa mongonoko wun’we wavavhoti.
-
Endlelo ra nhlawulo hi ku landza xiyengentsongo xa (2) ri fanele ku va na mbuyelo hi ku angarhela, hi vuyimeri bya ndzinganelo..
[Xiyengentsongo xa (3) xi siviwile hi x. 1 (b) xa Nawu wo Cinca Vumbiwa wa Vunhungu wa 2002.]
-
- Loko endlelo ra nhlawulo ri katsa na vuyimeri bya tiwadi, tsemiwa ka mindzilekano ya tiwadi swi fanele ku endliwa hi vandla leri faneleke ri tiyimeleke leri thoriweka hi ku landza, naswona ri tirhaka hi ku ya hi maendlelo na swipimelo leswi vekiweke hi milawu ya tiko.
-
…..
[Ndzimana ya (b) yi susiwile hi x.3 xa Nawu wo Cinca Vumbiwa wa Vukhume mbirhi wa 2005.]
[Xiyengentsongo xa (4) xi siviwile hi x.2 xa Nawu wo Cinca Vumbiwa wa Vunharhu wa 1998.]
- Munhu a nga vhotela masipala ntsena loko a rhijisitariwile eka xiphemu xa masipala yeleyo xa nongoloko wun’we wa vavhoti.
- Milawu leyi endliweke ya tiko leyi vuriwaka eka xiyengentsongo xa (1)(b) yi fanele ku simeka endlelo ya matholele leyi pfumelelaka Minhlangano na swilaveko leswi tikombaka endzeni ka Huvo ya Masipala na leswaku matholele, ya komba vuyimeri lebyinene.
158. Vuxirho eka Tihuvo ta Timasipala
- Muaka-tiko un’wana na un’wana la enetaka swilaveko swo vhotela Huvo ya Masipala u na mfanelo yo va xirho xa Huvo yeleyo, handle ka –
- munhu wihi na wihi loyi a thoriweke hi, kumbe a nga eka Mitirho ya masipala yeleyo, naswona a kumaka muholo wo thoriwa koloko kumbe ku tirha koloko,naswona la nga ntshuxiwangiki eka ku va a nga ha eneti swilavelo swovhota hi ku landza milawu leyi vekiweke ya tiko;
- munhu wihi na wihi la thoriweke hi, no va a ri eka Mitirho yamfumo, eka xiyenge xin’wana, naswona a kumaka muholo wo thoriwa koloko kumbe ku tirha, naswona la nga ha eneteki swilaveko swo va xirho xa Huvo ya Masipala, hi ku landza milawu leyi vekiweke ya tiko;
- munhu wihi na wihi la nga ha eneteki swilaveko swo vhotela Palamende ya Rixaka kumbe a nga ha eneteki swilaveko hi ku landza xiyenge xa 47(1)(c), (d) kumbe (e) ku sukela eka xirho xa Nhlengeletano ya Milawu;
- xirho xa Palamende ya Rixaka, murhumiwa wa Huvo ya Rixaka ya Swifundzankulu kumbe xirho xa Huvo yo endla milawu ya Xifundzankulu; kambe ku va munhu a nga ha eneti swilaveko a swi tirhi eka xirho xa Huvo ya Masipala lexi yimelaka mfumo wa muganga eka Huvo ya Rixaka; kumbe
- xirho xa huvo yin’wana ya masipala; kambe ku holeriwa hi ku eneta swilaveko a swi tirhi eka xirho xa huvo ya masipala xi yimelaka huvo yeleyo eka huvo yin’wana ya masipala ya Xiyenge xin’wana.
- Munhu la nga fanelangiki ku va xirho xa huvo ya masipala hi ku landza xiyengentsongo xa (1)(a), (b), (d) kumbe (e) a nga ha va muyimela-ku-langwa eka huvo, ku ya hi swipimelo swihi na swihi leswi simekiweke hi milawu ya tiko.
-
Swivandla swa ntirho swa Tihuvo ta Masipala swi fanele ku tatiwa hi ku landza nawu wa rixaka.
[Xiyengentsongo xa (3) xi engeteriwile hi x. 4 xa Nawu wo Cinca Vumbiwa wa Vukhume ntlhanu wa 2008.]
159. Mikarhi yo tirha ya Tihuvo ta Timasipala
- Nkarhi wo tirha wa Huvo ya Masipala a wu fanelanga ku tlula malembe ya ntlhanu, tanihi laha swi vekiweke hi milawu ya tiko.
- Loko Huvo ya Masipala yi herisiwa ku ya hi milawu ya rixaka, kumbe loko nkarhi wo tirha wu fika emakumu, nhlawulo wu fanele ku endliwa ku nga si hela 90 wa masiku ku sukela hi siku leri Huvo yi herisiweke ha rona.
-
Huvo ya Masipala, handle ka Huvo leyi herisiweke hi ku landza ku nghenelela ku ya hi xiyenge xa 139, yi tshama yi ri karhi yi tirha ku suka hi nkarhi lowu yi herisiweke ha wona, kumbe loko nkarhi wo tirha wu fika emakumu, ku fikela loko Huvo yintshwa yi hlawuriwa.
[X. 159 xi siviwile hi x. 1 xa Nawu wo Cinca Vumbiwa wa Vumbirhi wa 1998.]
160. Mafambiselo ya le ndzeni
- Huvo ya Masipala yi –
- endla swiboho leswi khumbhaka matirhelo ya matimba hinkwawo na matirhelo ya mitirho ya masipala;
- fanele ku hlawula mutshamaxitulu;
- yi nga hlawula komitinkulu na tikomiti tin’wana, hi ku landza milawu ya tiko; na
- yi nga thola vatirhi lava lavekaka ku fambisa mitirho ya yona.
- Mitirho leyi landzeleka a yi fanelanga yi va na vurhumiwa bya Huvo ya Masipala -
- ku humesa nawu wa ka masipala;
- ku pfumelela ka mimpimanyeto;
- ku xupula ka swibalo, mindzuvo na swibalo swa nhundzu; no
- tlakusa timali to lombisa.
-
- Swirho hi xitalo swa Huvo ya ka Masipala swi fanele ku va kona loko vhoti yi nga si endliwa ehenhla ka mhaka yihi kumbe yihi.
- Swivutiso hinkwaswo leswi khumbhaka timhaka leti vuriweke eka xiyengentsongo (2) swi endliwile hi swiboho leswi tekiweke hi Huvo ya Masipala hi ku seketeriwa hi vhoti ya swirho swa yona hi xitalo.
- Swivutiso hinkwaswo swin’wana emahlweni ka Huvo ya Masipala swi anakanyiwile hi ntala wa tivhoti leti nga endliwa.
- A ku na nawu wa ka masipala lowu nga nyikiwaka hi Huvo ya Masipala handle ka loko –
- swirho hinkwaswo swa Huvo swi nyikiwile xitiviso xo twakala; no va
- nawu wa ka masipala wu hangalasiwile leswaku vanhu va wu hlahluva.
- Mfumo wa milawu wa Tiko wu nga ha endla xipimo xo endla –
- vukulu bya Huvo ya Masipala;
- loko Tihuvo ta Masipala ti nga ha hlawula Komiti ya vufambisi kumbe Komiti yin’wana; kumbe
- vukulu bya Komiti ya vufambisi kumbe tikomiti tin’wana ta Huvo ya Masipala.
- Huvo ya Masipala yi nga ha endla nawu wa yona lowu nyikaka milawu na swileriso swa –
- ndzulamiso wa wona wa xikaya;
- ntirho wa yona na mafambiselo; na
- ku simeka, ku vumba, matirhelo, matimba na mitirho ya tikomiti ta yona.
- Huvo ya Masipala yi fanele yi fambisa ntirho wa wona hi ndlela yo kala vuciva, nakona yi nga ha pfala mintshamo ya yona, kumbe ya tikomiti ta yona, ntsena loko swi twakala ku endla tano hi ku languta mixaka wa ntirho wa kona.
- Swirho swa Huvo ya Masipala swi pfumeleriwile ku nghena eka mafambiselo ya yona na tikomiti leswaku –
- yi endla leswaku swinavelo leswi kombisiweke eka Huvo swi endliwa hi ndlela yo twakala.
- yi twanana na xidemokrasi; na leswaku
- yi nga ha fambisiwa hi milawu ya tiko.
161. Xifundzho
Milawu ya xifundzankulu hi ku tirhisa pulani ya matirhelo ya milawu ya tiko yi nga ha endla makungu ya swifundzho na mindzivalelo ya Tihuvo ta Timasipala na swirho swa tona.
162. Ku kandziyisiwa ka milawu ya madoroba
- Nawu wa doroba wa masipala wu nga ha landzeleriwa no tirhisiwa endzhaku ka loko wu kandziyisiwe eka gazete ya ximfumo ya xifundzankulu lexi khumbekaka.
- Gazette ya ximfumo ya xifundzankulu yi fanele ku kandziyisa no hangalasa nawu wa doroba wa masipala loko wu kombiriwa hi masipala yeleyo.
- Milawu ya doroba ya masipala yi fanele ku fikeleriwa hi mani na mani.
163. Mfumo wa muganga lowu kondleteriweke
- Nawu wa Palamende lowu wu vekiweke hi ku landza endlelo leri simekiweke eka xiyenge xa 76 wu fanele–
- ku endla makungu ya ku amukeriwa ka minhlangano ya rixaka na ya xifundzankulu leyi yi yimelaka timasipala; na
- ku veka maendlelo lama ha wona mfumo wa muganga wu –
- tihlanganisaka na mfumo wa rixaka kumbe wa Swifundzankulu;
- nga ha vekaka vayimeri vo nghenela eka Huvo ya Rixaka ya Swifundzankulu; na
- nghenisa xandla eka maendlelo laya nga eka milawu ya tiko laya languteriweke eka xiyenge xa 22 (1)(c).
[Xiyengentsongo xa 163 xi siviwile hi x. 4 xa Nawu wo Cinca Vumbiwa wa Vunkombo wa 2001.]
164. Timhaka tin’wana
Mhaka yin’wana na yin’wana leyi khumbhaka mfumo wa muganga leti nga tirhiwangiki eka Vumbiwa leri ti nga ha vekiwa hi milawu leyi vekiweke ya tiko kumbe milawu leyi vekiweke ya xifundzankulu hi ku tirhela endzeni ka mapulanelo ya ntirho ya milawu leyi vekiweke ya tiko.


text:
Ku chava
Ku Chava i matitwele lama vangiwaka hi ku vona khombo ro karhi kumbe ku xungetiwa eka swivumbiwa, naswona swi vangela ku cinca emirini na matikhomele, kufana na ku baleka, ku titumbeta ku oma hikwalaho ka ku chavisiwa. Kuchava eka vanhu kunga vangiwa hileswi endlekaka sweswi kumbe ku langutela nxungeto wa nxupulo lowu ngavangaka khombo e mirini kumbe eka vutomi.
Eka vanhu na swiharhi, ku chava ku antswisiwa hi ku toloveta no dyondza. Hiswona leswi endlaka leswaku ku chava kunga nthlaveko lowu twisisekaka.
Van'wa Mihleketo vo fana na John B. Watson, Robert Plutchik, na Paul Ekman va hlamusela leswaku kuna minthlaveko yo karhi leyi hambanisekaka, naswona ku chava i yin'wana ya yona. Minthlaveko leyi yi hlanganisa gome, vukarhi, ku chuha, ntsako, na ku vaviseka. Ku chava ku fambisana kambe ku thlela ku hambana na Gome, hi kuya hi ku xungetiwa hi dzolonga leri nag papaletekiki.[1] Ku chava ku vangela leswaku munhu kumbe xiharhi xikota ku tisirhelela.[2]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Öhman, A. (2000). "Fear and anxiety: Evolutionary, cognitive, and clinical perspectives". In M. Lewis & J. M. Haviland-Jones (Eds.). Handbook of emotions. pp. 573–593. New York: The Guilford Press.
- ↑ Olsson, A.; Phelps, E. A. (2007). "Social learning of fear". Nature Neuroscience 10 (9): 1095–1102. PMID 17726475. doi:10.1038/nn1968.


text:
Loko rixaka ri tirhisa marito, na ri nga ma tivi kumbe ri nga ma twisisi ku ma vula yini, ku hetelela ku va na mpfilu-mpfilu; ku suka kwalano, ku na khombo ro marito ma tirhisiwa hi ndlela yo hoxeka.
Hi ta rhanda ku tshikelela leswaku, vutshunguri bya Xitsonga i nyiko ku suka eka Vakokwani.
- N’ANGA/NYANGA [Herbal Doctor]
Rito N’anga/Nyanga, ri vula munhu loyi a nga na vutivi byo khoma vuvabyi hi ku n’anga/nyanga kumbe ku xopa-xopa tshamelo ra mbabyi, ivi a nyikela murhi wo tshungula.
Vatsonga, ku suka khale, i vanhu lava tirhisaka minsinya ku sivela no tshungula vuvabyi byo hambana-hambana. Mutsonga un’wani na un’wani, ku na nsinya lowu a wu tivaka ku wu tshungula yini, kambe sweswo a swi n’wu endli N’anga/Nyanga. N’anga ya ntiyiso yi na Mikwembu ya nyiko yo tshungula.
Ntivo-mirhi na Ntivo-ntshungulo, i swilo leswi fambisanaka, i swilo leswi VUN’ANGA/VUNYANGA byi nga simekeka eka swona. N’anga yi boheka ku yi chayeriwa, ivi yi thwasa hi ku ya hi swileriso na swilaveko swa Mikwembu.
N’anga/Nyanga yi fana na “General Practitioner” (GP), kambe n’anga yi kota ku kombiwa murhi hi va le hansi. N’anga ya ntiyiso ya vula loko yi tsandeka ku ku pfuna.
- MUNGOMA [Spiritual Doctor]
Mungoma i munhu loyi a tirhisaka marhambu, maribye, timhandze (TINHOLO) ku hlahluva swilo swa ximoya. Swa endleka hi minkarhi yin’wani, Mungoma a ri na vutivi byo cela timintsu a tshungula vuvabyi, kambe a swi bohi ku a nyika vanhu murhi. Vungoma bya chayeriwa, ivi loko munhu a heta a THWASA.
Mungoma i tshungula hi ximoya, i ba valoyi, i na nyiko yo vhumba swa mundzuku.
- NYAMISORO [Spirit Medium]
Nyamisoro i munhu loyi a tirhisaka chova (ncila wa hongonyi hi wona wu tirhisiwaka hi Nyamisoro-xidzi) ku femba mimoya. Nyamisoro, i munhu loyi a tirhaka hi ku vulavula na mimoya ya vanhu lava hanyaka, na vanhu lava hundzeke emisaveni. Vunyamisoro eka Vatsonga i vutshila lebyi nga ta na byi huma exikarhi ka Vandzawu. Loko munhu a nga se va Nyamisoro, wa dzaberiwa, loko a heta wa PARURIWA/PALULIWA.
N’anga na Mungoma a va paruriwi, ku paruriwa Nyamisoro leswi a nga na Mikwembu ya Vandzawu.
- MUHLAHLE (Soothsayer)
Loyi i munhu loyi a tirhaka hi ku hlahluva ntsena. Wa tirhisa marhambu (tinhlolo), kambe tinhlolo ta yena a ti talangi, wo kuma ti ri mune kumbe ntlhanu, nakambe, wa hlahluva hi ku languta munhu exikandzeni. Ntokoto lowu, a wu tsemiwe, na swona a wu hundzisiwi hi ku n’wana Muhlahle u ta va Muhlahle; ku na lava nga nyikwa swona, ivi va swi hundzisa eka loyi va vonisiwaka ku hi yena a nga na nyiko.
- GOVELA – Loyi i munhu loyi a dyondzisaka Vungoma kumbe Vunyamisoro.
- MUTENDA – Munhu loyi wa ha dyondzaka Vunyamisoro.
- THWASANA – Munhu loyi wa ha dyondzaka Vun’anga kumbe Vungoma.
- MUSALAMUSI (Magician)
Loyi i munhu wo endla mahlori na masingita, hi xikongomelo xo nyanyula vanhu kumbe xo va chavisa. Vusalamusi a byi na ximoya, i vutlharhi, mani na mani a nga byi dyondzela ivi a byi tokota. Musalamusi u na nyiko yo komba vanhu swilo swo a swi kona (Optical illusion), hi ku tirhisa vutlhari.
- N’ANGARUMI/NYANGARUMI
Loyi i munhu loyi hlanganisaka ngopfu Vungoma na Vun’anga. Hi ntiyiso wa kona, a nga helelangi eka swilo hi swimbirhi, ku endliwa leswiya swo “tsema” – leswi vulaku ku, a nga na nyiko (Mikwembu) ya vutshunguri, i vanhu lavo rilela no navela vun’anga/vungoma. N’angarumi/Nyangarumi a nga chayeriwi, a nga dzaberiwi, o tsema matimba lawa a wa lavaku, ku nga ndlela yin’wani yo khendla.
Lava hi vona vinyi va swifula, rihati na xidobyani, i vinyi va switshungulu. N’angarumi/Nyangarumi i vanhu vo rhangisa mali mahlweni, hi van’wani vanhu ku khendliwaku eka vona.
N’anga/Mungoma wa ntiyiso, a nga khendlisi kumbe ku tsemisa.
- XINGOMATANDA
Loyi i munhu loyi a byeletelaka vanhu ku i tiva hinkwaswo, vun’anga, vungoma, na vunyamisoro; e ntiyisweni, i muxisi kumbe noyi. Xingomatanda u kuma xi katsa Vun’anga, Vungoma, Vunyamisoro na Vuloyi; Xingomatanda xi va xi khendlini, xi tiva ku phungelela mimirhi na ku tirhisa mimoya yo biha.
Xingomatanda xi ta ku byela ku xi tshungula vuvabyi hinkwabyo, xi ku xi tiva minsinya hinkwayo, xa femba, xa ba tinhlolo, xa parura, xa thwasisa, xa tlhavula swifula, xa tlhava swifula – a swi koteki leswi.
Xingomatanda hi van’wani va vanhu ku tsemiwaku no khendla eka vona.
Xingomatanda xi rhandza ngopfu ndhuma na ku chaviwa, xi rhandza na leswo rhurha xi famba hi matiko.
- NOYI [Witch/Wizard]
Loyi i munhu wo tirha hi mimoya na mimirhi yo biha, swa endleka vuloyi bya yena a byi kuma eka vona (tani hi ku, vuloyi bya mamiwa), kumbe a byi fambela. Noyi i munhu wa mbilu yo biha, noyi i kuma ntsako na matimba hi mbhinyeto na tinxaniseko ta van’wani vanhu.
Vuloyi bya dyondisiwa. Vuloyi byi endliwa exihundleni. Vuloyi byi la ngati.
Tin’anga, Vangoma na Vanyamisoro, hi vo vanhu va nga na nyiko, matimba na ntokoto wo lwa na vuloyi.


text:
Ndima ya 11: Tshumelo dza Tsireledzo (khethekanyo dza 198-210)
198. Milayo i dzi vhusaho
- Milayo i tevhelaho i vhusa zwa tsireledzo ya lushaka kha Riphabuḽiki—
- Tsireledzo ya lushaka i tea u sumbedza vhuḓikumedzeli ha vhadzulapo vhoṱhe vha Afrika Tshipembe, sa vhathu nga vhoṱhe na lushaka, ha u tshila sa vhathu vha linganaho, u tshila nga lwa mulalo na pfano, u vhofholowa kha nyofho na u ṱoḓa, khathihi na u ṱoḓa na u tshila vhutshilo ha khwine.
- Vhuḓikumedzeli kha u tshila nga lwa mulalo na zwi thivhelaho vhathu vha Afrika Tshipembe u dzhenelela kha zwa nndwa ya zwiṱhavhane kha lushaka na kha dzitshaka, nga nnḓa ha musi zwo tiwa ngauralo nga ndayotewa kana mulayo wa lushaka.
- Tsireledzo ya lushaka i tea u bveledzwa phanḓa hu tshi khou tevhelwa mulayo, hu tshi katelwa na mulayo wa dzitshaka.
- Tsireledzo ya lushaka lwa ḓo vha nga fhasi ha maanḓalanga a Phalamennde na a khorotshitumbe ya lushaka.
199. U thomiwa, kuvhumbelwe, na vhuḓifari ha tshumelo dza tsireledzo
- Tshumelo ya tsireledzo ya Riphabuḽiki yo vhumbiwa nga mmbi nthihi ya vhupileli, tshumelo ya mapholisa nthihi na tshumelo iṅwe na iṅwe ya zwa vhusevhi yo thomiwaho u ya nga Ndayotewa.
- Mmbi ya vhupileli ndi yone mmbi ya maswole i re mulayoni kha Riphabuḽiki.
- Nga nnḓa ha tshumelo dza tsireledzo dzo thomiwaho u ya nga Ndayotewa, madzangano a zwiṱhavhane kana tshumelo dzo raloho zwi nga thomiwa u ya nga mulayo wa lushaka.
- Tshumelo dza tsireledzo dzo tea u vhumbiwa na u langiwa nga mulayo wa lushaka.
- Tshumelo dza tsireledzo dzi tea u shuma, na u gudisa khathihi na u ṱoḓa uri miraḓo yadzo lwa shume u ya nga Ndayotewa na mulayo, zwi tshi katela mulayo wa sialala wa dzitshaka na thendelano dza dzitshaka dzi vhofhaho Riphabuḽiki.
- A hu na muraḓo wa tshumelo ya tsireledzo ifhio kana ifhio ane a ḓo tevhedza ndaela ine ya si vhe mulayoni zwi tshi tou vha khagala.
- A hu na tshumelo ya tsireledzo kana muraḓo ufhio na ufhio wayo, ane a nga ita mishumo yawe nga nḓila—
- ine ya vhaisa lutamo Iwa ḽihoro ḽa poḽitiki ḽi re mulayoni u ya nga Ndayotewa;
- ya u tikedza madzangalelo afhio kana afhio a ḽihoro ḽa poḽitiki.
- U itela uri hu vhe na u tevhedzwa ha milayo ya u sa dzumba na vhuḓifhinduleli, komiti ya madzangano kana mahoro o fhambananaho ya Phalamennde, i fanela u langula tshumelo dzoṱhe dza tsireledzo nga nḓila /maitele o tiwaho nga mulayo wa lushaka kana ndaela dza Phalamennde.
Vhupileli
200. Mmbi ya Vhupileli
- Mmbi ya vhupileli i tea u vhumbiwa na u langiwa sa mmbi ya maswole a re na Vhuḓifari havhuḓi.
- Ndivho khulwane ya mmbi ya vhupileli ndi u pilela na u tsireledza Riphabuḽiki, tshirunzi tsha vhupo hayo na vhathu vhayo, u ya nga ha Ndayotewa na ndayo dza mulayo wa dzitshaka u no langula u shumiswa ha mmbi.
201. Vhuḓifhinduleli ha zwa poḽitiki
- Muraḓo wa Khabinethe u tea u vha na vhuḓifhinduleli kha zwa vhupileli.
- Ndi Phresidennde fhedzi ane sa ṱhoho ya maanḓalanga a lushaka, a nga tendela u shumiswa ha mmbi—
- kha tshumisano na tshumelo ya mapholisa;
- kha u pilela Riphabuḽiki, kana
- kha u khunyeledza mbofho ya mashango oṱhe.
- Musi mmbi ya vhupileli i tshi shumiswa kha mishumo ifhio na ifhio yo bulwaho kha khethekanyo ṱhukhu ya (2) Phresidennde u tea u ḓivhadza Phalamennde, nga u ṱavhanya, nahone nga vhuḓalo nga ha—
- zwiitisi zwa u shumiswa ha mmbi ya vhupileli,
- fhethu huṅwe na huṅwe hune mmbi ya khou shumiswa;
- tshivhalo tsha vhathu vho dzhenelelaho; na
- tshifhinga tsho lavhelelwaho uri mmbi i nga shumiswa ngatsho.
- Arali Phalamennde ya sa dzula tshifhingani tsha maḓuvha a sumbe a u thoma nga murahu ha musi mmbi ya vhupileli i tshi shumiswa sa zwo ambiwaho kha khethekanyo ṱhukhu ya (2), Phresidennde u tea u ṋea komiti mafhungo ane a ṱoḓiwa nga khethekanyo ṱhukhu ya (3) kha komiti ya u langula yo teaho.
202. U khomandiwa/langiwa ha mmbi ya vhupileli
- Phresidennde sa ṱhoho ya khorotshitumbe ya lushaka ndi ene Mulangammbi Muhulwane wa mmbi ya vhupileli, nahone u tea u thola Mulangammbi wa vhupileli.
- U langa mmbi ya vhupileli hu tea u itwa u ya nga tsumbanḓila ya muraḓo wa Khabinethe a re na vhuḓifhinduleli kha zwa vhupileli, nga fhasi ha maanḓalanga a Phresidennde.
203. Tshiimo tsha vhupileli ha lushaka
- Phresidennde, sa ene ṱhoho ya khorotshitumbe ya lushaka, a nga ḓivhadza tshiimo tsha vhupileli ha lushaka nahone
u fanela u ḓivhadza Phalamennde nga u ṱavhanya na nga vhuḓalo malugana na—
- tshiitisi tsha u ḓivhadzwa ha itsho tshiimo;
- fhethu huṅwe na huṅwe hune mmbi ya vhupileli ya khou shumiswa hone; na
- tshivhalo tsha vhathu vho zwi dzhenelaho.
- Arali Phalamennde i songo dzula musi tshiimo tsha vhupileli tshi tshi ḓivhadzwa, Phresidennde u tea u vhidza Phalamennde kha dzulo ḽi songo ḓoweleaho hu saathu fhela maḓuvha a sumbe tsho ḓivhadzwa.
- U ḓivhadzwa ha tshiimo tsha vhupileli hu a fhela hoṱhe nga nnḓani ha musi ho tendelwa nga Phalamennde hu saathu fhela maḓuvha a sumbe tsho ḓivhadzwa.
204. Vhuṅwaleli ha vhathu zwavho vha re kha vhupileli
Vhuṅwaleli ha vhathu zwavho vha re kha zwa vhupileli vhu fanela u vhumbiwa nga mulayo wa lushaka, u itela u shuma nga fhasi ha ndangulo ya muraḓo wa Khabinethe a re na vhuḓifhinduleli ha zwa vhupileli.
Mapholisa
205. Tshumelo ya Tshipholisa
- Tshumelo ya Tshipholisa ya lushaka i tea u vhumbiwa nga nḓila ine ya ḓo shuma kha lushaka na kha vundu, na kha zwa mivhuso yapo arali zwo tea.
- Mulayo wa lushaka u tea u thoma maanḓa na mishumo ya Tshumelo ya Tshipholisa khathihi na uri u tea u ita uri Tshumelo ya Tshipholisa i ite mishumo yayo nga vhukoni, hu tshi dzhielwa nṱha ṱhoḓea dza vundu.
- Ndivho dza tshumelo ya tshipholisa ndi u thivhela na u ita u ṱoḓisisa kha zwa vhuvemu, u vhona uri shango ḽi lale, khathihi na u tsireledza na u londota vhadzulapo vha Riphabuḽiki na ndaka dzavho, u tikedza na u tevhedza mulayo.
206. Vhuḓifhinduleli ha zwa poḽitiki
- Muraḓo wa Khabinethe u tea u vha na vhuḓifhinduleli kha zwa vhupholisa, na uri u tea u ta mbekanyamaitele ya lushaka ya zwa vhupholisa nga murahu ha u kwamana na mivhuso ya vundu na u dzhiela nṱha ṱhoḓea dza vhupholisa na dza vundu sa zwe zwa tiwa nga khorotshitumbe dza mavundu.
- Mbekanyamaitele ya vhupholisa ya lushaka i nga ṋea mbetshelo dza mbekanyamaitele dzo fhambanaho malugana na mavundu o fhambanaho nga murahu ha musi ho dzhielwa nṱha ṱhoḓea dza vhupholisa dza aya mavundu.
- Vundu ḽiṅwe na ḽiṅwe ḽi tea—
- u lavhelesa vhuḓifari ha mapholisa;
- u langa vhukoni ha tshumelo ya tshipholisa , zwi tshi katela u ṱanganedza mivhigo nga ha tshumelo ya tshipholisa;
- u ṱuṱuwedza vhushaka havhuḓi vhukati ha mapholisa na tshitshavha;
- u kala vhukoni ha u pholisa zwi khagala; na
- u kwamana na muraḓo wa Khabinethe a re na vhuḓifhinduleli kha zwa vhupholisa malugana na vhuvemu na zwa vhupholisa kha vundu.
- Khorotshitumbe ya vunḓu I na vhuḓifhinduleli ha mishumo ya vhupholisa—
- yo ṋetshedzwaho nga Ndima heyi;
- yo ṋetshedzwaho u ya nga mulayo wa lushaka; na
- yo avhelwaho khayo u ya nga ha mbekanyamaitele ya zwa vhupholisa ya lushaka.
- Uri hu itwe mishumo ye ya sumbedzwa kha khethekanyo ṱhukhu ya (3), vundu—
- ḽi nga ṱoḓisisa, kana ḽa thola khomishini ya ṱhoḓisiso kha mbilaelo dzifhio na dziifhio ya u sa ita mishumo ya mapholisa zwavhuḓi kana u pwashea ha vhushaka vhukati ha mapholisa na tshitshavha tshifhio kana tshifhio; na u
- ḽi tea u ita themendelo kha muraḓo wa Khabinethe a re na vhuḓifhinduleli ha zwa vhupholisa.
- Musi ho ṱanganedzwa mbilaelo yo ḓiswaho nga khorotshitumbe ya vundu, dzangano ḽo ḓiimisaho nga ḽoṱhe ḽa mbilaelo dza mapholisa ḽo vhumbiwaho nga mulayo wa lushaka ḽi tea u ṱoḓisisa, vhuaḓa vhu no khou humbulelwa ha, kana mulandu we wa itwa nga muraḓo wa tshumelo ya tshipholisa kha vunḓu.
- Mulayo wa lushaka u fanela u ṋetshedza mutheo malugana na u thomiwa, maanḓa, mishumo na ndaulo ya tshumelo dza tshipholisa ya masipala.
- Komiti yo vhumbwaho nga muraḓo wa Khabinethe na miraḓo ya Khoro dza Khorotshitumbe yo sedzanaho na zwa vhupholisa i fanela u vhumbiwa u itela tshumisano yo khwaṱhaho ya tshumelo ya tshipholisa pfano yo khwaṱhaho vhukati ha masia a muvhuso.
- Vhusimamilayo ha vundu vhu nga ṱoḓa uri khomishinari wa vundu a ḓivhonadze phanḓa hayo kana phanḓa ha komiti iṅwe na iṅwe u fhindula dzimbudziso.
207. U langiwa ha Tshumelo ya Tshipholisa
- Phresidennde sa ṱhoho ya khorotshitumbe ya lushaka u tea u thola mufumakadzi kana munna uri a vhe Khomishinari wa Lushaka wa tshumelo ya tshipholisa, u itela uri a lange tshumelo ya tshipholisa.
- Khomishinari wa Lushaka u tea u shumisa maanḓa awe a u langa tshumelo ya tshipholisa u ya nga mbekanyamaitele ya vhupholisa ya lushaka na tsumbanḓila dza muraḓo wa Khabinethe a re na vhuḓifhinduleli kha zwa vhupholisa.
- Khomishinari wa Lushaka a tshi khou tendelana na khorotshitumbe ya vundu u tea u thola mufumakadzi kana munna uri a vhe khomishinari wa vunḓu kha vundu ḽeneḽo, fhedzi arali Khomishinari wa Lushaka na khorotshitumbe ya vunḓu vha kundelwa u tendelana nga ha uhu u thola, muraḓo wa Khabinethe a re na vhuḓifhinduleli kha zwa vhupholisa u ḓo tea u konanya izwi zwigwada.
- Vhakhomishinari vha vundu vha na vhuḓifhinduleli kha zwa vhupholisa kha mavundu avho—
- sa zwo randelwaho nga mulayo wa lushaka; na
- nga u tevhedza maanḓa a khomishinari dza lushaka u vhusa na u langula tshumelo ya tshipholisa u ya nga khethekanyo ṱhukhu ya (2).
- Khomishinari wa vundu u tea u vhiga kha vhusimamilayo ha vundu ṅwaha muṅwe na muṅwe nga ha vhupholisa kha vunḓu ḽeneḽo, nahone u tea u rumela khophi ya muvhigo kha Khomishinari wa Lushaka.
- Arali khomishinari wa vundu a sa tsha vha na fulufhelo kha khorotshitumbe ya vundu, khorotshitumbe yeneyo i nga thoma maga o fanelaho u itela u bvisa kana u sudzulusa kana maga a ndaṱiso kha khomishinari u ya nga ha mulayo wa lushaka.
208. Vhuṅwaleli ha vhathu zwavho vha re kha zwa tshipholisa
Vhuṅwaleli ha vhathu zwavho kha tshumelo ya tshipholisa vhu tea u thomiwa nga mulayo wa lushaka u itela u shuma nga fhasi ha muraḓo wa Khabinethe a re na vhuḓifhinduleli kha zwa vhupholisa.
Zwa vhusevhi
209. U thomiwa na u langiwa ha tshumelo dza zwa vhusevhi
- Tshumelo ifhio na ifhio ya zwa vhusevhi, nga nnḓa ha ya tshipiḓa tshifhio na tshifhio tsha mmbi ya vhupileli kana tsha tshumelo ya tshipholisa i nga thomiwa fhedzi nga Phresidennde sa ṱhoho ya khorotshitumbe ya lushaka, nahone u ya nga mulayo wa lushaka.
- Phresidennde sa ṱhoho ya khorotshitumbe ya lushaka u tea u thola mufumakadzi kana munna sa ṱhoho ya tshumelo ya zwa vhusevhi iṅwe na iṅwe yo thomiwaho malugana na khethekanyo ṱhukhu ya (1) nahone u tea u vha na vhuḓifhinduleli ha poḽitiki ha u langa na u sumbedza nḓila kha iṅwe na iṅwe ya idzo tshumelo, kana u nga muraḓo wa Khabinethe uri a vhe na uho vhuḓifhinduleli.
210. Maanḓa, mishumo na u lavhelesa
- Mulayo wa lushaka u tea u langa ndivho, maanḓa na mishumo ya tshumelo dza zwa vhusevhi zwi tshi katela tshipiḓa tshiṅwe na
tshiṅwe tsha zwa vhusevhi ha mmbi ya vhupileli kana tshumelo ya tshipholisa nahone u tea u ita uri—
- hu vhe na u ṱanganelana ha tshumelo dzoṱhe dza zwa vhusevhi; na
- hu vhe na muthu zwawe ane a ḓo sedza kushumele kwa idzo tshumelo, ane a ḓo vha e tshipikiṱere o tholiwaho nga Phresidennde sa ṱhoho ya khorotshitumbe ya lushaka hu na thendelo nga ḽikumedzwa ḽo ṱanganedziwaho ya Buthano ḽa Lushaka hu na vouthu dza u tikedza dzi si ho fhasi ha mbili tshararu tsha miraḓo yaḽo.


text:
Ufana Naman i risimu ra marabenta ra rirhandzu, ku huma eka wansati, ku ya eka wununa;
U xongi hi ntamu
Kasi wu fana na mane?
Ni la ku swi tiva mina,
a ma xongelo lawa, ya ku fana na ntsumi
ma ni nyoxisa mina!
Makhanelelo ya Gwilisimo,
tindleveni tanga murhandziwa
Himpela wa ti nyoxisa!
Mafambelo ya ku murhandziwa,
i nge papa la ni moyeni
Wa ni fanela!
Kasi u fana na mane? [x2]
I ngi ni to ya teka tinyeleti ni ta ku nyika
Ni kombisa lirhandzo
Loko ni ku lavisa, u fana ni n’weti
I ngi ni to ya yova (yiva) dambu (dyambu) ni ta ku nyika
Ni kombisa lirhandzo
Mbilu yanga yi luva wena
Makhanelelo ya Gwilisimo,
tindleveni tanga murhandziwa
Himpela wa ni nyoxisa!
Mafambelo yaku murhandziwa,
i nge papa la ti moyeni
Wa ni fanela!
Kasi u fana na mane? [x4]
U xongi hi ntamu
Kasi wu fana na mane?


text:
Ni vuyile nakambe
etikweni ra Vatsongoo
ni lava ku kurisa Xitsonga
la tikweni ra Vatsongoo [x2]
(Hi ya leyo nghoma Vatsonga, a hi Giyeniii)
(hi ya leyo ngoma Vatsonga, a hi ncinenii)
Bohani tinjhovo ti tiyaa, mincina makhwayaa [x2] (Hi ya leyo nghoma Vatsongoo, a hi ncinenii)
Bohani swibelani switiyaa, ahi ncineneee [x2] (Hi ya leyo nghoma Vatsongoo, a hi giyeni)
Bohani switlapi mincinaa, mincina vatsakaa [x2] (Hi ya leyo nghoma Vatsongoo, ahi ncineneee)
Bohani mikhupula yi tiyaa, mincina makhwayaaa [x2] (Hiyaleyo Ngoma Vatsongoo ahi giyeneee)
Loko ku fika va ta hluvula minkumba vambala tinjhovoo [x2]
Loko ku fika mina, vata hluvula min’wenda vambala xibelanii [x2]
(A hi ncinenee, hi kurisa Xitsongaa)
(A hi bombenee hi kurisa Xitsongaa)
Na mazulu kwele Joniii hehe hi kurisa Xitsonga [x1] (A hi ncinenee, hi kurisa Xitsongoo)
Na maxhoza va switiva kwele joni hehe hi kurisa Xitsongaaa! [x2] (Ahi bombeneee, hi bombisa Xitsongoo)
Hi ncina makhwayaa, hi kurisa Xitsongaa [x1]
(Ahi ncinenee, hikurisa Xitsongoo)
Hi ncina Xibelani, hi kurisaa ndhavukoooo, ndhwavuko wa Vatsongaaa! [x1] (Ahi bombenee, hi kurisa Xitsongaaa)
Hi ncina Xitsongaaaa!
Ni vuyile nakambe
e tikweni ra Vatsongooo,
ni la ku kurisa Xitsongaa
e tikweni ra vatsongoo! X2
(Hi ya leyo nghoma Vatsongoo a hi giyenii)
(Hi ya leyo nghoma vatsongoo ahi ncinenii)
Bohani tinjhovo ti tiyaa, mincina makhwayaa [x2] (Hi ya leyo Nghoma Vatsongoo, ahi ncinenii)
Bohani swibelani switiyaa, ahi ncineneee [x2] (Hi ya leyo nghoma vatsongoo, ahi giyeni)
Bohani switlapi mincinaa, mincina vatsakaa [x2] (Hi ya leyo nghoma Vatsongoo, ahi ncineneee)
Bohani mikhupula yitiyaa, mincina makhwayaaa [x2] (Hi ya leyo Nghoma Vatsongoo ahi giyeneee)
(Hiyaleyo ngomba Vatsongoo, ahi ncinenii)