text:
DYONDZO 15
Vakulu Va Ri Pfuna Njhani Vandlha?
Enhlengeletanweni ya hina a ku na vafundhisi lava hakeriwaka. Ematshan’weni ya sweswo, hilaha swi veke hakona loko vandlha ra Vukreste ri sungula, valanguteri lava fanelekaka va hlawuriwa leswaku va ta “risa vandlha ra Xikwembu.” (Mintirho 20:28) Vakulu lava i vavanuna lava kuleke hi tlhelo ra moya lava rhangelaka evandlheni naswona va ri risaka “ku nga ri hi ku sindzisiwa, kambe hi ku swi rhandza; ku nga ri hi ku rhandza mpindzulo wa vukanganyisi, kambe hi mapfundza.” (1 Petro 5:1-3) Va hi pfuna njhani?
Va hi khathalela ni ku hi sirhelela. Vakulu va nyikela nkongomiso lowu humaka eMatsalweni ni ku pfuna vandlha leswaku ri tshama ri ri ekusuhi na Yehovha. Leswi vakulu va tivaka leswaku Xikwembu xi va byarhise ntirho lowu wa nkoka, a va va tshikileli vanhu va xona kambe va hi sirhelela ni ku endla leswaku hi tsaka. (2 Vakorinto 1:24) Tanihi leswi murisi a khathalelaka nyimpfu yin’wana ni yin’wana ya yena, vakulu va ringeta ku tiva xirho xin’wana ni xin’wana xa vandlha.—Swivuriso 27:23.
Va hi dyondzisa ndlela yo endla ku rhandza ka Xikwembu. Vhiki rin’wana ni rin’wana va dyondzisa eminhlanganweni ya vandlha leswaku va tiyisa ripfumelo ra hina. (Mintirho 15:32) Nakambe vavanuna lava, lava tinyiketeleke va rhangela entirhweni wo chumayela, va tirha na hina ni ku hi letela eka swiyenge hinkwaswo swa ntirho wa nsimu.
Va khutaza un’wana ni un’wana wa hina. Leswaku va hi pfuna hi tiyisa vuxaka bya hina na Yehovha, vakulu va le vandlheni va hi endzela emakaya ya hina kumbe va vulavula na hina eHolweni ya Mfumo leswaku va hi pfuna ni ku hi chavelela hi ku tirhisa Matsalwa.—Yakobo 5:14, 15.
Ku engetela eka ntirho lowu va nga na wona evandlheni, nakambe vakulu vo tala va tirha mintirho ya ku tihanyisa ni ku va ni vutihlamuleri emindyangwini leswi endlaka leswaku va tshama va khomekile. Vamakwerhu lava, lava tirhaka hi matimba va faneriwa hi ku xiximiwa.—1 Vatesalonika 5:12, 13.
Hi wihi ntirho wa vakulu evandlheni?
Vakulu va swi kombisa njhani leswaku va hi rhandza ha un’we wa hina?


c: text/html

text:
Vuyelo Bya Tsima Ro Pfuna Vanhu Va Nghena Eka JW.ORG
Hi August 2014, Timbhoni ta Yehovha emisaveni hinkwayo ti nyike vanhu xiphephana xo va pfuna leswaku va tirhisa website ya jw.org. Hikwalaho ka sweswo, nhlayo ya vanhu lava ngheneke eka website leyi yi fike kwalomu ka 65 wa timiliyoni, ku nga ku andza loku tlulaka 20 wa tiphesente hi n’hweti yoleyo. Emisaveni hinkwayo, vanhu va kwalomu ka 10 000 va kombele dyondzo ya mahala ya Bibele ya le kaya hi ku tirhisa website leyi—ku nga tiphesente ta 67 ku tlula n’hweti leyi hundzeke! Ntirho lowu wo pfuna vanhu leswaku va tirhisa website leyi, wu vuyerise vanhu etindhawini hinkwato.
Ku pfuna vanhu lava lavaka tinhlamulo ta swivutiso swa nkoka evuton’wini
Mbhoni yin’wana eCanada, yi xewete Madeline loyi a yi khandziye na yena khexe kutani yi n’wi komba xiphephana xo pfuna vanhu leswaku va tirhisa website, lexi nge, Hi Nga Ti Kuma Kwihi Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Nkoka eVuton’wini? Madeline u vule leswaku a ri erikupakupeni ra yena vusiku lebyi nga hundza, a ri karhi a khongela hi mbilu hinkwayo leswaku Xikwembu xi n’wi pfuna ku kuma tinhlamulo ta swivutiso leswi a ri na swona. U nghene tikereke to hambanahambana leswaku a ta kuma dyondzo ya Bibele kambe a nga yi kumanga. Hi ku famba ka nkarhi, u sungule ku dyondza Bibele ni Timbhoni ta Yehovha.
Ku pfuna lava nga tiviki nchumu hi Bibele
Rowena, mbhoni ya xisati ya le Philippines, u burisane na wanuna un’wana wa Muchayina loyi a yime emahlweni ka resturente. U n’wi nyike xiphephana kutani a n’wi byela leswaku Timbhoni ta Yehovha ti tsakela ku pfuna vanhu leswaku va vuyeriwa eka dyondzo ya Bibele ya mahala.
Wanuna yoloye u n’wi byele leswaku a nga si tshama a yi vona Bibele. Mbulavurisano lowu va veke na wona wu n’wi khutaze ku ya eka yin’wana ya tinhlengeletano ya Timbhoni ta Yehovha. Endzhaku, u vule leswaku u lava ku tiva leswi engetelekeke hi Bibele naswona u lava ku yi kopa eka website ya hina.
Ku pfuna lava feke tindleve
Guillermo, Mbhoni leyi feke tindleve ya le Spain, u hlangane na Jorge loyi na yena a feke tindleve, loyi va ngheneke swin’we xikolo. Jorge u n’wi byele leswaku a hi khale mhani wakwe a ha ku fa kutani sweswo swi n’wi endle a tivutisa swivutiso swo tala. Guillermo u n’wi nyike xiphephana xo pfuneta ku tirhisa website ya jw.org kutani a n’wi hlamusela ndlela leyi a nga kumaka tinhlamulo ta swivutiso swakwe hi ririmi ra mavoko eka yona. Guillermo u tlhele a n’wi rhamba leswaku a ta eminhlanganweni eHolweni ya Mfumo. U yile naswona ku sukela hi siku rero, Jorge a nga si tshama a xwa eminhlanganweni hambileswi a tshamaka ekule hi mpfhuka wa tikhilomitara ta 60 ku ya eholweni.
Ku pfuna lava tshamaka etindhawini ta le kule
Mimpatswa yimbirhi ya Timbhoni leyi tshamaka eGreenland leyi tirhiseke mali ya yona, yi fambe tiawara ta tsevu hi xikepe leswaku yi ya endhawini yin’wana leyi ku tshamaka vanhu va 280. Yi fike yi va chumayela, yi va nyika swiphephana yi tlhela yi va komba ni vhidiyo eka jw.org hi Xigreenland. Yi sungule dyondzo ya Bibele ni mpatswa wun’wana lowu yi wu chumayeleke. Sweswi yi dyondza swin’we na wona kambirhi hi vhiki hi ku tirhisa riqingho.
Ntirho lowu a wu nga endliwi ntsena etindhawini ta le Kule ta le N’walungu. Timbhoni ta le Nicaragua ti kunguhate ku ya ekhwatini ra Kharibiya ti ya nyika vanhu lava vulavulaka Ximayangna Swiphephana Kharibiya. Endzhaku ko famba tiawara ta 20 handle ko wisa hi bazi leyi a yi nga ri exiyin’weni lexinene, leyi a yi famba egondzweni leri nga ni magoji, ti tlhele ti famba tiawara ta 11 hi milenge, minkarhi yin’wana a ti famba endzhopeni leswaku ti kota ku fika etindhawini teto. Loko ti fika, ti nyike vanhu va kwalaho swiphephana ti tlhela ti va komba tivhidiyo hi ririmi ra Ximayangna, leswi nga va endla va tsaka.
Estela, mbhoni ya xisati, u nyike wanuna un’wana xiphephana loyi a a hundza hi le dorobeni leritsongo ra khwati ra Amazon le Brazil. Wanuna yoloye u xi tekile xiphephana xexo kambe u xi hoxe exikhwameni xakwe, a swi tikomba a nga xi tsakeli. Loko a ri karhi a tlhelela ekaya hi xikepe, njhini ya xona yi onhakile naswona a a nga ri na wo n’wi pfuna. Loko a ha yimele wa ku n’wi pfuna, u humese xiphephana kutani a xi hlaya. Hi ku tirhisa riqingho rakwe, u nghene eka jw.org, laha a nga hlaya swihloko swo hlayanyana ni ku kopa tivhidiyo. Eka masiku lama landzeleke, wanuna loyi u hlangane ni nuna wa Estela, a n’wi kombela leswaku a byela Estela leswaku wa khensa hileswi a nga n’wi nyika xiphephana. U te: “Swihloko leswi ndzi swi hlayeke loko ndza ha yimele mpfuno enambyeni swi ndzi rhurhisile kukondza ndzi kuma wa ku ndzi pfuna.” U tlhele a ku: “Vana va mina va ti rhandza tivhidiyo ta Kalebe. Ndzi ta hambeta ndzi nghena eka jw.org.”
DYONDZA SWO TALA
DYONDZO YA BIBELE
Ha Yini U Fanele U Dyondza Bibele?
Bibele yi le ku pfuneni ka vanhu va timiliyoni emisaveni hinkwayo leswaku va kuma tinhlamulo ta swivutiso swa nkoka evuton’wini. Xana na wena u nge tsakeli leswaku yi ku pfuna?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
SWIDYONDZO 23
Tibuku Ta Hina Ti Tsaliwa Ne Ku Hundzuluxiwa Njhani?
Eku hi kota ku chumayila kahle “mahungo manene” ke “matiko hikwawo ne tihlovo ne tirimi ne vanhu,” hi humesa tibuku ke tirimi totala ti hindzako 750. (Nhlavutelo 14:6) Hi swi kota njhani ku yendla tirho lowu u tikako? Hi pfuniwa hi vanhu va yendlako tirho we ku tsala va tshamako matikweni eku hambana-hambana nakambe tlawa we va nga ti nyikela vahundzuluxi —hikwavo Timbhoni ta Yehovha.
Mariti a kona a vuya a tsaliwe hi Xilungu. Huvo ye Madota yi Rhangelako yi langutela mitirho yi yendliwako hi dipatimenti le ku tsala li nga le ke tsindza wa hina we misava hikwayo. Dipatimenti leli li langutela mitirho ye vatsali lava va tirhako ke tsindza we misava hikwayo ne le tihofisini te le marhavini man’wani. Ku va ne vatsali va nga hambana-hambana ku yendla eku hi tsala timhaka ti khumbako vanhu va nga ne mahanyele a nga hambana, leswi swi yendla eku tibuku ta hina ti tsakisa vanhu va hanyako misaveni hikwayo.
Mariti a kona a rhumeliwa ke vahundzuluxeli. Ndzako ke loko mariti a kona a nga tsaliwa a hi vonekile eku a yendla, a rhumeliwa hi khompyuta mitlaweni ye vahundzuluxeli misaveni hikwayo, lava va hundzuluxako, va hlolisisa mariti lawa va tova va hundzuluxile ne ku mahlaya. Va yendla hilaha va kotako hikona ku hlawula ‘mariti a nga lulama etiyiso’ a humesako swi vuliwako hi Xilungu hi lirimi la vona.—Eklesiasta 12:10.
Tikhompyuta ti yendla eku tirho u hatla. Khompyuta a yi koti mitirho ye vanhu va tsalako nakambe va hundzuluxako. Hambiswihitano, mitirho ya vona ya kota ku yendliwa eku yi hatla hi ku tirhisa tikhompyuta. Timbhoni ta Yehovha ti lungisile purogiramu yi nge wa Multilanguage Electronic Publishing System (MEPS) yi yendlako eku ti kota ku teka mariti ke tirimi te dzana, ku khomanisa mariti a kona ne mifananiso swi yendlako eku tibuku ta kona ti kota ku humesiwa.
Njhani hi yendla hikwaswo leswi, hambu ke tirimi ti valavuliwako hi vanhu ve magidi matsongwani? Hikuva ku rhandza ka Yehovha eku “vanhu va mixaka hikwayo va ponisiwa naswona va fikelela vu tivi bye tiyiso.”—1 Timotiya 2:3, 4.
Tibuku ta hina ti tsaliwa njhani?
Njhani hi hundzuluxela tibuku ta hina ke tirimi to tala?


text:
SWIDYONDZO 10
I Yini Xikhongelo Xe Ndyangu?
Ku sukela mukarhini yi nga hindza, Yehovha a a lava eku mindyangu yi heta karhi yi hi ndaweni yin’we, yi kucetelana hi tlhelo le ku khongela ne ku tiyisa vuxaka bya vona. (Deteronoma 6:6, 7) Hi yona mhaka leyi Timbhoni ta Yehovha ti vekako tlhelo karhi vhiki yin’wani ne yin’wani eku ti khongela swin’we enge hi ndyangu ti bulisana hi swilaveko swa tona swe moya. Hambu ka u tshama wece, u nga tirhisa karhi wa lowo kahle eku u va ne Xikwembu ka u dyondza Bibele ke mhaka leyi u to u hi hlawulile.
I karhi we ku tshinela ku suhani na Yehovha. “Tshinelani ke Xikwembu kutani xi ta tshinela ka n’wina.” (Yakobo 4:8) Hi ta tiva kahle Yehovha loko hi dyondza hehleni ka yena ne mitirho ya yena ke Riti la yena ku nga Bibele. Ndlela ye ku olova ye ku sungula vukhongelini bya n’wina bye ndyangu, ku va ne karhi un’wani we ku hlaya Bibele xikun’we kumbe mu nga tirhisa purogiramu ye vhiki ne vhiki ye Muhlangano we Tirho wa Hina we ku Chumayila ne Mahanyelel eXikreste. Munhu mun’wani ne mun’wani ndyangweni wa kota ku nyikiwa xiphemu xe ku hlaya kutani hikwenu ma kota ku valavula hehleni ke leswi mu nga dyondza ke matsalwa.
I karhi we ku va nga ndyangweni va tshinelelana. Vevanuna ne vevasati, ku hlanganisela vatswali ne vana va tiyisa vuxaka bya vona loko va dyondza Bibele xikun’we. U fanele u va karhi u tsakisako, laha mun’wani ne mun’wani ndyangweni a wu languteko hi mbilu hikwayo vhiki ne vhiki. Ka swiya hi malembe evana va vona, vatswali va kota ku hlawula tihloko-mhaka leti va nga bulako hi tona kumbe eku va tirhisa ti nge le ke Xihondzo xo Rindza ne Xalamuka! kumbe ke website, ya hina ye jw.org. Ma kota ku valavula hehleni ke tihlupho leti vana van’wina va hlanganako na tona xikolweni ne ku va nga ti hlula njhani. Ha mu kuchetela eku mu languta purogiramu ke tv ye JW Broadcasting mu bulisana hehleni ka yona. Ma kota ku dyondzela tisimu ti nga to yimbeleliwa mihlanganweni nakambe loko mu hetile ma ti kumela swekudya ne swekunwela-nwela.
Karhi lowu mu nga hlawula we ku khongela Yehovha vhiki ne vhiki u ta pfuna hikwenu ku tsakela ku dyondza Riti le Xikwembu, nakambe u ta katekisa swinene ku tikarhatela kan’wina ku mu khongela.—Pisalema 1:1-3.
Njhani hi vekela karhi we xikhongelo xe ndyangu?
Vatswali va nga yendla njhani eku xiyendlakalo lexi xi tsakisa ndyangweni?


text:
Mishumo
9 Saulo we a vha a tshi kha ḓi vha o halifhela vhafunziwa vha Murena nahone a tshi ṱoḓa u vha vhulaha, a ya kha tshifhe muhulu 2 a mu humbela uri a mu ṅwalele marifhi a u ya sinagogoni dza ngei Damaseko, uri musi a tshi wana vhanna na vhafumakadzi vho faraho iyo Nḓila,* a vha fare a vha ḓise Yerusalema.
3 Musi e nḓilani a tshi vho swika tsini na Damaseko, a mbo ḓi vhonetshelwa nga lupenyo lu bvaho ṱaḓulu, 4 a wela fhasi nahone a pfa ipfi ḽi tshi amba nae ḽi tshi ri: “Saulo, Saulo, ndi ngani u tshi khou ntovhola?” 5 Saulo a ri: “Muṋe wanga, ndi iwe nnyi?” Ene a ri: “Ndi nṋe Yesu, ane wa khou mu tovhola. 6 Takuwa u dzhene muḓini, nahone u ḓo vhudzwa zwine wa fanela u zwi ita.” 7 Vhanna vhe vha vha vha tshi khou tshimbila nae vho vha vho sokou ima vho fhumula, vha tshi khou pfa ipfi, fhedzi vha sa vhoni muthu. 8 Fhedzi Saulo a mbo ḓi takuwa, naho maṱo awe o vha o vulea, fhedzi o vha a sa khou vhona tshithu. Ngauralo, vha mu fara nga tshanḓa vha dzhena nae Damaseko. 9 Ha fhela maḓuvha mararu a sa koni u vhona, a sa ḽi kana u nwa tshithu.
10 Henefho Damaseko ho vha hu na mufunziwa we a vha a tshi pfi Anania, Murena a amba nae kha bono a ri: “Anania!” Ene a ri: “Ndi fhano Murena.” 11 Murena a amba nae a ri: “Takuwa u ye nḓilani ine ya pfi Tswititi, nḓuni ya Yudasi, henefho u ṱoḓe munna ane a pfi Saulo a bvaho Tariso. Ngauri u khou rabela, 12 nahone kha bono o vhona munna ane a pfi Anania a tshi ḓa nahone a mu vhea zwanḓa uri a dovhe a vhone.” 13 Fhedzi Anania a fhindula a ri: “Murena, ndo pfa vhathu vha tshi khou amba nga ha onoyu munna malugana na zwithu zwivhi zwinzhi zwe a zwi ita vhakhethwa vhau ngei Yerusalema. 14 O ḓa fhano o ṋewa maanḓa nga vhotshifhe vhahulu a uri a fare vhoṱhe vhane vha vhidzelela dzina ḽau.” 15 Fhedzi Murena a amba nae a ri: “Iya, ngauri onoyo munna ndi mudzio we nda u nanga uri u ṱanziele nga dzina ḽanga kha dzitshaka khathihi na kha mahosi na kha Vhaisiraele. 16 Ngauri ndi ḓo mu sumbedza zwavhuḓi zwithu zwinzhi zwine a fanela u tambudzelwa zwone nga nṱhani ha dzina ḽanga.”
17 Anania a ya a dzhena kha iyo nnḓu, nahone a mu vhea zwanḓa a ri: “Saulo wahashu, Murena Yesu we wa mu vhona u nḓilani u tshi khou ḓa ngeno, o nthuma uri u dovhe u vhone nahone u ḓadzwe nga muya mukhethwa.” 18 Nga u ṱavhanya maṱoni awe ha wa zwithu zwi ngaho zwikwati, a dovha a vhona; a takuwa a lovhedzwa, 19 a ḽa zwiḽiwa a kona u wana nungo.
A dzula Damaseko maḓuvha o vhalaho e na vhafunziwa, 20 nga u ṱavhanya a thoma u funza nga ha Yesu sinagogoni, uri onoyo ndi Murwa wa Mudzimu. 21 Fhedzi vhoṱhe vhe vha mu pfa vha mangala nahone vha ri: “Naa uyu munna a si ene we a tovhola vha ngei Yerusalema vhane vha vhidzelela ḽeneḽi dzina, na we a ḓa fhano e na ndivho ya u vha fara uri a vha ise kha vhotshifhe vhahulu?” 22 Fhedzi Saulo a bvela phanḓa a tshi vha na maanḓa mahulu nahone o vha a tshi khou mangadza Vhayuda vha dzulaho Damaseko samusi o vha a tshi khou ṱalutshedza nga nḓila i pfalaho uri Yesu ndi ene Kristo.
23 Musi ho no fhela maḓuvha manzhi, Vhayuda vha langana uri vha mu vhulahe. 24 Naho zwo ralo, Saulo a ḓivha tshimbevha tshavho. Vho vha vha tshi linda na dzikhoro vhusiku na masiari uri vha mu vhulahe. 25 Ngauralo, vhafunziwa vhawe vha mu dzhia vhusiku vha mu bvisa nga buli ḽa mutsheṱo, vha mu tsitsela fhasi nga tshirundu.
26 Musi a tshi swika Yerusalema a ita vhuḓidini ha uri a ḓiṱanganye na vhafunziwa; fhedzi vhoṱhe vho vha vha tshi khou mu ofha, ngauri vho vha vha sa tendi zwa uri o vha e mufunziwa. 27 Ngauralo, Baranaba a mu thusa nahone a mu isa kha vhaapostola, a vha vhudza mafhungo nga vhuḓalo malugana na nḓila ye Saulo a vhona ngayo Murena e nḓilani na u amba nae, na nga nḓila ye a amba ngayo nga tshivhindi ngei Damaseko nga ha dzina ḽa Yesu. 28 Nga zwenezwo, Saulo a dzula navho, a tshimbila o vhofholowa ngei Yerusalema, a tshi amba nga tshivhindi nga dzina ḽa Murena; 29 nahone o vha a tshi amba na u hanedzana na Vhayuda vha ambaho Lugerika. Fhedzi vhenevha vha lingedza u mu vhulaha. 30 Musi vhahawe vha tshi ṱhogomela zwenezwo, vha tsa nae Kesarea nahone vha mu rumela Tariso.
31 Ha vha na mulalo zwivhidzoni zwoṱhe zwa Yudea, Galilea, na Samaria, zwa khwaṱhiswa; musi zwi tshi khou tshimbila nga u ofha Yehova zwa bvela phanḓa zwi tshi engedzea nga nṱhani ha u khwaṱhiswa nga muya mukhethwa.
32 Musi Petro a tshi khou buḓekanya na mashango a swika na kha vhakhethwa vhane vha dzula ngei Lida. 33 Henefho a wana muṅwe munna we a vha a tshi pfi Eniasi, we a vha o no fhedza miṅwaha ya malo o eḓela vhulaloni hawe, nga nṱhani ha uri o vha o oma lurumbu. 34 Petro a amba nae a ri: “Eniasi, Yesu Kristo o u fhodza. Vuwa u adzulule vhulalo hau.” A vuwa nga u ṱavhanya. 35 Vhoṱhe vhe vha vha vha tshi dzula Lida na shangoni ḽa Sarona musi vha tshi mu vhona, vha tenda Murena.
36 Fhedzi ngei Yope ho vha hu na muṅwe mufunziwa we a vha a tshi pfi Tabita, musi ḽo ṱalutshedzelwa ḽi amba uri Doroka. Onoyo o vha a tshi ita mishumo mivhuya na u thusa vhashai. 37 Fhedzi misini yeneyo a mbo ḓi lwala nahone a fa. Ngauralo, tshitumbu tshawe vha tshi ṱanzwa nahone vha tshi vhea kamarani ya nṱha. 38 Samusi muḓi wa Lida wo vha u tsini na wa Yope, musi vhafunziwa vha tshi pfa uri Petro o vha e henefho muḓini vha ruma vhanna vhavhili uri vha ye vha ambe nae vha ri: “Ri humbela uri u ḓe ngeno kha riṋe nga u ṱavhanya.” 39 Petro a mbo ḓi takuwa a ṱuwa navho. Musi a tshi swika, vha mu isa kamarani ya nṱha; tshilikadzi dzoṱhe dza mu kuvhanganela dzi tshi khou lila nahone dza mu sumbedza zwiambaro zwinzhi zwa nga ngomu na zwa nga nnḓa zwe Doroka a vha rungela zwone musi a tshi kha ḓi tshila. 40 Fhedzi Petro a bvisela vhathu vhoṱhe nnḓa, a gwadama a rabela. Nga zwenezwo, a rembuluwa a amba na tshitumbu a ri: “Tabita, vuwa!” A bonyolola maṱo awe, nahone musi a tshi vhona Petro, a vuwa a dzula. 41 A mu fara nga tshanḓa, a mu takusa, a mu isa ha vhakhethwa na dzitshilikadzi a tshi khou tshila. 42 Zwenezwo zwa ḓivhea muḓini woṱhe wa Yope, nahone vhanzhi vha tenda Murena. 43 A dzula henefho Yope maḓuvha a si gathi na Simoni, musuki wa mikumba.


text:
Timbhoni ta Yehovha—Hivamani?
Hivanhu vohambhana hambhana vahumako ketindhawo netihlovo netirhimi totala, kambhe hikhomanisiwa hixikonghomelo xin’we. Kehikwasvo lesvi, hilava kukulisa, Yehovha, Xikwembu xinghatsala Bibele nekutumbuluxa svilo hikwasvo. Hiyendla hilaha hikotako kulandzelela Yesu Kreste nakambe hatsakela kuvitaniwa ekuva vaKreste. Hiteka karhi wahina ekudhyondisa vanhu Bibele ne Mufumo weXikwembu. Hikusa hachhumayila, nekutivisa, hehleni ka Yehovha Xikwembu neMufumo waxona, hewa Timbhoni ta Yehovha.
Fambha ke jw.org. Hlaya Bibele ke jw.org. Dhyonda svotala hehleni kahina nelesvi hipfumelako.


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Xana Ndzi Fanele Ndzi Endla Thathu?
I yini ku kokeka?
Muntshwa la vuriwaka Ryan u ri, “Ndzi vona onge tithathu tin’wana ti sasekile.”
Xikongomelo xa ku va ni thathu xi nga ha khumba ndlela leyi u titwaka ha yona hi ku va na yona. Hi xikombiso, muntshwa la vuriwaka Jillian u ri: “Mana wa nhwanyana loyi a ndzi ya na yena exikolweni u fe nhwanyana loyi a ha ri ntsongo. Loko a va muntshwa, u ve ni thathu ya vito ra mana wakwe enhan’wini. Ndzi anakanya leswaku thathu yo tano yi kahle.”
Ku nga khathariseki xikongomelo xa kona, u fanele u anakanyisisa kahle u nga si endla xiboho xo titsala emirini! Hi swihi swivutiso leswi u faneleke u tivutisa swona u nga si anakanya hi ku va ni thathu? Naswona i milawu yihi ya le Bibeleni leyi nga ku pfunaka leswaku endla xiboho lexinene?
Hi swihi swivutiso leswi u faneleke u tivutisa swona?
Hi wahi makhombo lama nga kona eka rihanyo? Website ya Mayo Clinic yi ri, “Tithathu ti chela hlonge, leswi nga ha endlaka leswaku hlonge yi khomiwa hi mavabyi. Minkarhi yin’wana ematlhelo ka inki ku va ni swivati leswi vuriwaka granulomas. Ku va ni thathu swi nga ha tlhela swi vanga keloids—ku nga tinyama leti humelaka ehandle.” Ku engetela kwalaho, website yi ri: “Loko xitirhisiwa lexi tirhisiwaka ku endla thathu ha xona xi ri ni ngati leyi nga ni mavabyi, u nga ha khombiwa hi mavabyi yo hambanahambana ya marhambu.”
Swi yi khumba njhani ndhuma ya wena? Ndlela leyi u langutekaka ha yona swi kombisa leswaku u munhu wa njhani. Yi kombisa leswaku se u kurile kumbe wa ha ri xihlangi, ni leswaku wa tshembeka kumbe a wu tshembeki. Muntshwa la vuriwaka Samantha u ri, “Loko ndzi vona munhu a ri ni thathu, eka mina u wela eka vanhu lava nwaka ni ku rhandza tiphati.
Melanie, la nga ni malembe ya 18, u boxa ndlela leyi a titwaka ha yona. U ri, “Eka mina tithathu ti tumbeta ku saseka ka wena ka ntumbuluko. Lava va nga na tona swi fana ni loko va nga lavi leswaku u vona leswaku i vanhu va njhani, va titumbeta hi tithathu.”
Xana u ta tshama u yi rhandza? Loko nkarhi wu ya wu famba, ku nyuhela kumbe ku kula ku nga onha thathu. Mutshwa la vuriwaka Joseph la nga ni malembe ya 22 u ri, “Ndzi tshame ndzi vona ndlela leyi tithathu ti langutekaka hi yona eka munhu loko se a kurile, a ta ha sasekanga.
Allen muntshwa la nga ni malembe ya 21 u ri, “Hakanyingi tithathu ti hundzeriwa hi nkarhi. Leswi a swi endla leswaku a yi endla swi nga ha va swi nga ri swa nkoka eka malembe lama landzelaka.”
Allen u tiyisile. Loko vanhu va ri karhi va kula, malangutelo ya vona ya cinca, ni leswi va swi rhandzaka swa cinca—kambe tithathu ta vona a ti nge cinci. Teresa muntshwa la nga ni malembe ya 29 u ri, “A ndzi swi tsakeli ku va ni thathu kumbe swilo leswi nga endlaka leswaku ndzi tisola hi swona enkarhini lowu taka.
Hi Yihi Milawu Ya Bibele Leyi Tirhaka?
Munhu la kuleke u rhanga a anakanyisisa tinhla hinkwato a nga se endla xiboho. (Swivuriso 21:5; Vaheveru 5:14) Xiya milawu leyi landzelaka ya le Bibeleni nga pfunaka emhakeni ya tithathu.
Vakolosa 3:20: “N’wina vana, yingisani vatswari va n’wina eka xin’wana ni xin’wana, hikuva leswi swa tsakisa swinene eHosini.”
Hi byihi vuyelo lebyi nga vaka kona loko u tshama ekaya ni vatswari va wena kambe u nga yingisi nkongomiso wa vona?
1 Petro 3:3, 4: “Mi nga endli ku tisasekisa ka n’wina ku va ka le handle—ka ku horha misisi ni ku vehela swin’wetsin’wetsi swa nsuku kumbe ku ambala tinguvu ta le handle—kambe a ku ve ka munhu la nge xihundleni wa mbilu la ambaleke swiambalo leswi nga onhakiki wa moya ni wo olova.”
Ha yini Bibele yi kandziyisa nkoka wa “munhu la nge xihundleni wa mbilu”?
1 Timotiya 2:9: ‘Vavasati va fanele va tisasekisa . . . hi xichavo ni mianakanyo yo hluteka.”
Rito “xichavo” ri vula yini? Ha yini xichavo xi ri xa nkoka ku tlula ku tisasekisa emirini?
Varhoma 12:1: “Mi nyikela mimiri ya n’wina yi va xitlhavelo lexi hanyaka, xo kwetsima ni lexi amukelekaka eka Xikwembu, ku nga ntirho wo kwetsima hi matimba ya n’wina ya ku anakanya.”
Ha yini leswi u swi endlaka hi miri wa wena swi khumba Xikwembu?
Hi ku anakanyisisa hi tinhla leti, vanhu vo tala va vone swi nga fanelanga ku va va va ni thathu. Kahlekahle, va vone ku ri ni swin’wana va nga swi endlaka ku tlula tithathu. Teresa, loyi a tshahiweke laha henhla, u ri: “Loko ku ri ni marito yo karhi lawa u ma rhandzaka hakunene kumbe munhu wo karhi la nga wa nkoka eka wena, hanya hi ku pfumelelana ni marito wolawo kumbe u byela munhu wa kona ndlela leyi u n’wi rhandzaka ha yona. Ematshan’weni yo va ni thathu, hanya hi ku pfumelelana ni leswi u swi pfumelaka.”


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | HA YINI U FANELE U TSHEMBEKA?
Ha Yini Ku Tshembeka Swi Vuyerisa?
“Ha tshemba leswaku hi ni ripfalo ro tshembeka, hileswi hi navelaka ku tikhoma hi ku tshembeka eka swilo hinkwaswo.”—Vaheveru 13:18.
EBibeleni, rito ra Xigriki xa khale leri minkarhi yin’wana ri hundzuluxeriwaka ri va ku “tshembeka” hi ku kongoma ri vula “nchumu wa nkoka.” Ri nga ha tlhela ri vula ku tikhoma lokunene.
Vakreste va ma tekela enhlokweni marito ya muapostola Pawulo lama huhuteriweke: “Hi navelaka ku tikhoma hi ku tshembeka eka swilo hinkwaswo.” Xana sweswo swi katsa yini?
KU LWISANA NI KU NGA TSHEMBEKI
Vanhu vo tala va tilanguta exivonini nimixo va nga si ya evanhwini. Ha yini? Hileswi va lavaka ku languteka kahle. Kambe ku ni nchumu wa nkoka ngopfu ku tlula ku va ni misisi ya xitayele kumbe swiambalo swa fexeni. Vumunhu bya hina byi nga endla leswaku hi languteka kahle kumbe byi onha leswi hi langutekisaka xiswona.
Rito ra Xikwembu ri hlamusela hi ku kongoma leswaku hi ni mboyamelo wo endla swo biha. Genesa 8:21 yi ri: “Mboyamelo wa mbilu ya munhu wu bihile ku sukela evuntshweni byakwe.” Kutani leswaku hi tshembeka hi fanele hi lwisana ni mboyamelo wa hina wo endla xidyoho lowu hi velekiweke na wona. Muapostola Pawulo u yi hlamusele kahle ndlela leyi a a lwisana ni xidyoho ha yona, u te: “Kunene ndza wu tsakela nawu wa Xikwembu hi ku ya hi munhu loyi ndzi nga yena endzeni, kambe eswirhweni swa mina ndzi vona nawu wun’wana lowu lwaka ni nawu wa mianakanyo ya mina, wu ndzi endla khumbi ra nawu wa xidyoho lowu nga eswirhweni swa mina.”—Varhoma 7:22, 23.
Hi xikombiso, a hi boheki ku endla swilo swo biha leswi timbilu ta hina ti swi navelaka loko hi ri ni mboyamelo wa ku nga tshembeki. Hi ni ntshunxeko wo tihlawulela. Loko hi hlawula ku fularhela mianakanyo yo biha, hi nga tshama hi tshembekile hambileswi ku taleke vukanganyisi.
NDLELA YO HLULA KU NGA TSHEMBEKI
Entiyisweni, hi fanele hi va ni mahanyelo lamanene. Lexi twisaka ku vava, vanhu vo tala va heta nkarhi wo tala va anakanya hi milawu ya maambalelo ku tlula milawu ya mahanyelo. Hikwalaho, va vona onge ku nga tshembeki i swinene loko ntsena ku fambisana ni xiyimo xa vona. Buku leyi nge The (Honest) Truth About Dishonesty yi ri: “Entiyisweni hi endla vukanganyisi ku fikela loko hi kota ku tiendlela vito lerinene, hi tiendla vanhu vo tshembeka.” Hambiswiritano, xana yi kona milawu leyi tshembekaka leyi nga hi pfunaka leswaku hi vona loko ku ri leswaku vukanganyisi a byi amukeleki? Lexi tsakisaka, yi kona.
Vanhu va timiliyoni emisaveni hinkwayo va kume leswaku Bibele yi pfuna ngopfu. Bibele yi ni milawu ya mahanyelo leyi nga pimanisiwiki na nchumu. (Pisalema 19:7) Yi nyika nkongomiso wo tshembeka eka timhaka ta ndyangu, ntirho, mahanyelo ni le ka vuxaka bya munhu ni Xikwembu. A wu kona nkongomiso lowunene lowu yi tlulaka. Milawu ni mimpimanyeto ya yona ya tirha eka matiko hinkwawo, mindhavuko ni le ka tinxaka hinkwato. Hi ku kambisisa Bibele, ku anakanyisisa hi leswi yi swi vulaka ni ku tirhisa ndzayo ya yona hi nga letela timbilu ta hina leswaku ti tshembeka.
Handle ko kuma vutivi lebyi kongomeke hi Bibele, swi tele leswi hi nga swi endlaka ku lwisana ni ku nga tshembeki. Phela, hi hanya emisaveni leyi nga ni vanhu va mahanyelo yo biha leyi hi tshikilelaka leswaku hi va ni vukanganyisi. Hi yona mhaka hi fanele hi khongela eka Xikwembu leswaku xi hi pfuna xi tlhela xi hi seketela. (Vafilipiya 4:6, 7, 13) Hi ku endla tano, hi nga va ni xivindzi xo endla leswinene ni ku tshembeka eka swilo hinkwaswo.
VUYELO BYA KU TSHEMBEKA
Hitoshi loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi, u vuyeriwile hikwalaho ka leswi a ri ni ndhuma yo va mutirhi la tshembekaka. Sweswi u tirhela muthori loyi a amukelaka ku tshembeka kakwe. Hitoshi u ri: “Ndzi khensa leswi ndzi koteke ku kuma ntirho lowu ndzi pfumelelaka ku hlayisa ripfalo ra mina ri tshama ri basile.”
Van’wana na vona va kume leswaku sweswo i ntiyiso. Anakanya hi swikombiso swa lava va vuyeriweke hi ku tirhisa milawu leyi kongomisaka ya Bibele ya ku “tikhoma hi ku tshembeka eka swilo hinkwaswo.”
Ripfalo Leri Baseke
“Ndzi tshike xikolo ndzi ri ni malembe ya 13 leswaku ndzi sungula ku tirha ni makhamba. Hikwalaho ka sweswo, 95 wa tiphesente ta muholo wa mina a ndzi wu kuma hikwalaho ka vukanganyisi. Hi ku famba ka nkarhi, ndzi tekiwile naswona mina ni nkatanga hi sungule ku dyondza Bibele ni Timbhoni ta Yehovha. Hi dyondze leswaku Yehovha * Xikwembu u venga swiendlo swa vukanganyisi, kutani hi endle xiboho xo cinca mahanyelo ya hina. Hi 1990, hi nyiketele vutomi bya hina eka Yehovha naswona hi khuvuriwile hi va Timbhoni ta Yehovha.”—Swivuriso 6:16-19.
“Enkarhini lowu hundzeke, yindlu ya mina a yi tele hi nhundzu yo yiviwa, kambe sweswi a ya ha ri kona nhundzu yoleyo; naswona leswi swi endla ndzi va ni ripfalo leri baseke. Loko ndzi ehleketa hi malembe yo tala lawa ndzi ma heteke ndzi nga tshembeki, ndzi khensa Yehovha hikwalaho ka musa lowukulu lowu a ndzi kombeke wona. Vusiku byin’wana ni byin’wana loko ndzi etlela swa ndzi enerisa ku tiva leswaku Yehovha sweswi wa tsaka hi mina.”—Cheryl, wa le Ireland.
“Loko muthori wa mina a kume leswaku ndzi ale ku beriwa mati hi un’wana wa vaxavi va hina lavakulu, u te: ‘Xikwembu xa wena xi ku endle u va munhu wo tshembeka swinene! Hakunene i nkateko ku va na wena laha khampanini ya hina.’ Ku tshembeka eka swilo hinkwaswo swi ndzi pfune leswaku ndzi va ni ripfalo leri baseke emahlweni ka Yehovha Xikwembu. Swi tlhela swi ndzi nyika nkarhi wo pfuna ndyangu wa mina ni van’wana leswaku va endla tano.”—Sonny, wa le Hong Kong.
Ku Rhula Ka Mianakanyo
“Ndzi tirha tanihi mupfuni wa mininjhere ebangi ya matiko hinkwawo. Eka bindzu leri, ku fuwa i swa nkoka ngopfu ku tlula ku tshembeka. Langutelo leri vo tala va nga na rona hi leri, ‘Swi bihe kwihi loko ku nga tshembeki kutsongo ku endla leswaku u fuwa ku tlhela ku antswisa ikhonomi?’ Kambe hikwalaho ko tshembeka, ndzi ni ku rhula ka mianakanyo. Ndzi tiyimisele ku tshama ndzi tshembekile ni ku langutana ni xiyimo xin’wanana ni xin’wana. Vathori va mina va swi tiva leswaku a ndzi nge hembi.”—Tom, wa le United States.
Ku Tixixima
“Munhu loyi a langutelaka vatirhi u ndzi kucetele leswaku ndzi hemba mayelana ni swilo leswi a swi yiviwile entirhweni, kambe ndzi arile. Loko makhamba lama swi yiveke ma kumekile, muthori wa mina u ndzi khensile hileswi ndzi tshembekeke. Ku tshembeka emisaveni leyi nga ni vanhu lava nga tshembekiki swi lava xivindzi. Kambe eku heteleleni, hi nga tshembiwa hi tlhela hi xiximiwa hi van’wana.”—Kaori, wa le Japani.
Hi nga tlhela hi va ni ripfalo leri baseke, ku rhula ka mianakanyo ni ku tixixima—sweswo swi kombisa leswaku ku tshembeka swa vuyerisa hakunene. Xana a wu pfumelelani na swona?
^ ndzim. 18 Yehovha i vito ra Xikwembu hilaha swi kombisiweke hakona eBibeleni.
DYONDZA SWO TALA
XALAMUKA!
Milawu Leyi Tirhaka Eka Vanhu Hinkwavo
—Ku Tshembeka
Loko Raquel a a kokiwe hi xifumbarheriso xexo, a a ta va a ve ni mali yo tala kambe hikuva a nga xi amukelanga u titwe a kume nchumu wa nkoka swinene.
MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!
Milawu Ya Xikwembu Yi Hi Pfuna Njhani?
Yesu u hlamusele leswaku ha yini hi lava nkongomiso ni leswaku hi yihi milawu ya Bibele leyi nga ya nkoka.


text:
TIMHAKA TA NAWU NI TIMFANELO TA VANHU
Timbhoni Ta Yehovha eFrance
Swiendlakalo Swa Nkoka eMatin’wini
-
JUNE 30, 2011 — Huvo ya le Yuropa ya Timfanelo ta Vanhu yi sola France leswi ri lwisanaka ni ntshunxeko wa vukhongeri wa Timbhoni ta Yehovha (ATJ v. France)
-
2000 — Huvo leyi Tlakukeke yi tiyisekisa leswaku mavandla ya kwalaho ya le nawini i ya vukhongeri ntsena kutani hikokwalaho ka sweswo a ma boheki ku hakela xibalo
-
1995 — Khomixini ya Vulavisisi bya Palamendhe yi vika leswaku Timbhoni ta Yehovha i “Mimpambukwa ya le France”
-
1993 — Huvo leyi Tlakukeke yi xiya leswaku Tiholo ta Mfumo leti kongomisiwaka hi mavandla ya kwalaho ya le nawini ti tirhiseriwa ntsena vugandzeri kutani hikokwalaho ka sweswo a ti boheki ku hakela xibalo
-
SEPTEMBER 1947 — Association Les Témoins de Jéhovah yi tsarisiwa ximfumo
-
OCTOBER 1939 — France ri yirisa nhlengeletano ya Timbhoni ta Yehovha
-
1930 — Sosayiti ya Watch Tower Society yi pfula rhavi eParis
-
AUGUST 27, 1919 — Nhlangano wa Xifurwa wa Swichudeni swa Bibele wa Misava Hinkwayo wu simekiwa ni mintsindza ya wona eParis
-
1906 — France ri wu tsarisa ximfumo ntlawa wo sungula wa Swichudeni swa Bibele


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Pisalema 49:1-20
Eka mufambisi.Ya vana va Kora.+ Miloti.49 Yingisani n’wina hinkwenu.Rhiyani ndleve, n’wina lava akeke emafambiselweni lawa ya swilo,+2 N’wina vana va vanhu,Wena la fuweke na wena xisiwana.+3 Nomu wa mina wu ta vulavula swilo swa vutlhari,+Naswona mbilu ya mina yi ta anakanyisisa hi swilo swa ku twisisa.+4 Ndleve ya mina ndzi ta yi rhiyela marito ya vutlhari;+Ndzi ta hlamusela mawetana+ ya mina eka haripa.5 Ha yini ndzi fanele ndzi chava emasikwini ya vubihi,+Loko xidyoho xa lava va ndzi kanganyisaka xi ndzi rhendzela?+6 Lava va tshembaka swo tihlayisa swa vona,+Naswona va tshamelaka ku tibuma hi ku tala ka rifuwo ra vona,+7 A nga kona ni wun’we eka vona la nga kutsulaka makwavo,+Hambi ku ri ku nyika Xikwembu nkutsulo wakwe;8 (Naswona hakelo ya nkutsulo wa moya-xiviri wa vona i ya risima swinene+Lerova a ya ha ri kona hilaha ku nga riki na makumu)9 Leswaku u fanele a hanya hi masiku a nga voni mugodi.+10 Hikuva wa swi vona leswaku ni tintlhari ta fa,+Xihunguki ni la nga anakanyiki va lova,+Naswona va fanele va siyela van’wana swo tihlayisa swa vona.+11 Endzeni va navela onge tindlu ta vona ti nga va kona hilaha ku nga riki na makumu,+Titabernakela ta vona ku suka eka xitukulwana xin’wana ku ya eka xitukulwana xin’wana.+Va thye tindhawu ta vona leti lombiweke hi mavito ya vona.+12 Kambe munhu wa la misaveni, hambiloko a xiximiwa, a nge tshami;+Hakunene u fana ni swiharhi leswi dlayiweke.+13 Leyi i ndlela ya lava hungukeke,+Ni ya lava va va landzelaka, lava tsakelaka leswi va swi vulaka. Seʹlah.14 Ku fana ni tinyimpfu va ta ya eSheol;+Rifu ri ta va risa;+Naswona lavo lulama va ta va tsongahata nimixo,+Ni swivumbeko swa vona swi ta hlakala;+Un’wana ni un’wana u ta tshama eSheol, ematshan’weni ya vutshamo lebyi tlakukeke.+15 Hambiswiritano, Xikwembu xi ta kutsula moya-xiviri wa mina evokweni ra Sheol,+Hikuva xi ta ndzi amukela. Seʹlah.16 U nga chavi loko munhu un’wana a kuma rifuwo,+Loko ku vangama ka yindlu yakwe ku engeteleka,+17 Hikuva loko a fa a nge fambi na nchumu;+Ku vangama kakwe a ku nge rheleli na yena.+18 Hikuva enkarhini wa ku hanya kakwe a a tshamela ku katekisa moya-xiviri wakwe;+(Vanhu va ta ku dzunisa hikuva u endla kahle)+19 Moya-xiviri wakwe eku heteleleni wu fika laha ku fikeke xitukulwana xa vatata wakwe.+A va nge he tlheli va vona ku vonakala.+20 Munhu wa la misaveni, hambiloko a xiximiwa, loko a nga twisisi,+Hakunene u fana ni swiharhi leswi dlayiweke.+


text:
Nzumbululo
6 Nda vhona Ngwana i tshi pfuṋulula ḽiṅwe ḽa mapfundo a sumbe, nda pfa tshiṅwe tsha zwivhumbwa zwiṋa zwi tshilaho tshi tshi amba nga ipfi ḽi ngaho mubvumo tshi tshi ri: “Iḓa!” 2 Nda lavhelesa, nda vhona bere tshena; we a vha o i ṋamela o vha o fara vhura; a ṋewa khare, a bvela phanḓa a tshi kunda na u khunyeledza gundo ḽawe.
3 Musi i tshi pfuṋulula pfundo ḽa vhuvhili, nda pfa tshivhumbwa tsha vhuvhili tshi tshilaho tshi tshi ri: “Iḓa!” 4 Ha bvelela bere tswuku; we a vha o i ṋamela a tendelwa uri a dzhie mulalo kha ḽifhasi uri vha vhulahane nga tshavho; a ṋewa banga ḽihulu.
5 Musi i tshi pfuṋulula pfundo ḽa vhuraru, nda pfa tshivhumbwa tsha vhuraru tshi tshilaho tshi tshi ri: “Iḓa!” Nda lavhelesa, nda vhona bere ntswu; we a vha o i ṋamela o vha o fara tshikalo tshanḓani tshawe. 6 Nda pfa zwine zwa nga ipfi vhukati ha zwivhumbwa zwiṋa zwi tshilaho ḽi tshi ri: “Khilogiramu ya goroi ndi dinari,* khilogiramu tharu dza baḽi ndi dinari; u songo tshinya mapfura a muṱwari na waini.”
7 Musi i tshi pfuṋulula pfundo ḽa vhuṋa, nda pfa tshivhumbwa tsha vhuṋa tshi tshilaho tshi tshi ri: “Iḓa!” 8 Nda lavhelesa, nda vhona bere yo tshenuluwaho; we a vha o i ṋamela o vha a tshi pfi Lufu. Vhudzulavhafu* ho vha vhu tshi khou mu tevhela vhu tsini-tsini nae. Zwo vha zwo ṋewa maanḓa a u vhusa tshipiḓa tsha vhuṋa tsha ḽifhasi, na u vhulaha nga banga ḽilapfu na nga u ṱahela ha zwiḽiwa na nga dwadze na nga zwivhanda zwa ḽifhasi.
9 Musi i tshi pfuṋulula pfundo ḽa vhuṱanu, nda vhona nga fhasi ha aletare hu na malofha a vho vhulahwaho nga nṱhani ha ipfi ḽa Mudzimu na nga nṱhani ha vhuṱanzi he vha vhu ṋea. 10 Huno vha huwelela nga ipfi ḽihulu vha ri: “Murena Muvhusahoṱhe mukhethwa na wa ngoho, u ḓo haṱula lini na u lifhedza malofha ashu kha vho dzulaho kha ḽifhasi?” 11 Nahone muṅwe na muṅwe wavho a ṋewa tshiambaro tshitshena; vha vhudzwa uri vha awele lwa tshifhinganyana, u swikela hu tshi ḓadzea tshivhalo tsha vhalanda ngavho na vhahavho vhe vha vha vha tshi khou ṱoḓou vhulahwa u fana navho.
12 Nda vhona i tshi pfuṋulula pfundo ḽa vhurathi, ha vha na mudzinginyo; ḓuvha ḽa swifhala sa dzadza ḽa vhukuse, ṅwedzi woṱhe wa nga malofha, 13 nahone ṋaledzi dza ṱaḓulu dza wela kha ḽifhasi, u fana na musi muhuyu wo dzinginyiswa nga muya muhulu wa wisa mahuyu a magaga. 14 Ḽiṱaḓulu ḽa ṱuwa sa mupombo u tshi pombiwa, thavha iṅwe na iṅwe na tshiṱangadzime tshiṅwe na tshiṅwe zwa sudzuluswa vhudzuloni hazwo. 15 Mahosi a ḽifhasi na vhaḓivhalea na vhalangammbi, vhapfumi na vha re na nungo na mulanda muṅwe na muṅwe na muthu muṅwe na muṅwe o vhofholowaho vha dzumbama mabakoni na nngwani dza dzithavha. 16 Vha amba na dzithavha na dzinngwa vha ri: “Ri weleni ni ri dzumbamise tshifhaṱuwo tsha O dzulaho kha khuluṋoni na kha mbiti dza Ngwana, 17 ngauri ḓuvha ḽihulu ḽa mbiti dzavho ḽo swika, ndi nnyi ane a ḓo kona u ima?”


text:
Lezi u nga vunekisako zona hi broxura legi
A broxura legi gi ta ku vuna ku gonza a Mhaka ya Nungungulu, a Biblia, hi kukongoma. A mabhuku lawa ma nga magumo ka nzimana yinwe ni yinwani ma komba laha u nga vululako kona a Biblia ga wena u gonza a mihlamulo ya ziwutiso lezi zi timisilweko.
A xikhati lexi u gonzako a timhaka leto ta Biblia, ehleketa hi lezi ti hlamulisako zona a ziwutiso lezo. Ni wihi munhu a nga Mboni ya Jehova i ta zi tsakela ku ku vuna ku ehleketa hi tlhamuselo wa Mitsalo. — Gonza Luka 24:32, 45.
Tiva lezi: A mabhuku wontlhe ma kumbukiwako ka broxura legi ma humesilwe hi Timboni ta Jehova.
GONZA ZINWANI
KU KOMBELA KU GONZA BIBLIA
Xi mahisiwa kuyini a xigonzo xa Biblia?
Misaveni yontlhe, a Timboni ta Jehova ta tiveka hi ku fambisa a zigonzo za Biblia. Wona lezi ti mahisako zona.


text:
XIENGETELO
Xilalelo Xa Hosi—A Xialakanyiso Xi Dzunzako Nungungulu
A MAKRISTU ma rumiwa ku alakanya a Xialakanyiso xa kufa ka Kristu. A xialakanyiso lexo xi vitanwa a ku “xilalelo xa Hosi.” (1 Va Le Korinte 11:20) Xana lisima muni xi nga nalo? Hi rini hi faneleko ku xi alakanya niku xana hi fanele ku xi alakanyisa kuyini?
Jesu Kristu i yimisile a xialakanyiso lexi wusikwini ga Pasika ga xiJuda hi 33 Nguveni ya Hina. A Pasika gi wa hi xialakanyiso xi nga mahiwa khati ginwe ntsena hi lembe hi siku ga wu 14 ga hweti ya xiJuda ya Nisani. Kasi ku tiva siku lego, ko khwatsi a vaJuda va wa rinzela wuxika, ka siku legi gi nga ni xipimo xa 12 wa tihora ta kuwonekela ni 12 wa tihora ta munyama. A kuwoneka ko sangula ka hweti yiswa ku nga kusuhani ni siku lego ga wuxika ku wa gema a masangulo ya Nisani. A Pasika gi wa mahiwa a 14 wa masiku anzhako ka lezo, loku gambo gi pelile.
Jesu i loga Pasika ni vapostoli vakwe, a tlhela a tsika Judasi Iskarioti a huma, zonake a yimisa a Xilalelo xa Hosi. A xilalelo lexo xi lo valeta a Pasika ga xiJuda niku hikwalaho xi fanele ku alakanyiwa kanwe ntsena hi lembe.
A Ivangeli ya Mateu ya bika: “Jesu i lo teka xibaba, a khesa, a xi khema; i lo nyika vapizani aku: Tekani, muga; lexi hi miri wa mina. I lo teka a gombe, a bonga, a gi nyika kabye, aku: Nwanani nwentlhe ha gona; hakuva lexi hi nkhata wa mina wa xivumelwano xiswa, lowu wu halatelwako a vanyingi a kutsetselelweni ka zionho.”—Mateu 26:26-28.
Vo kari va kholwa lezaku Jesu i lo hunzula a xibaba a xi maha miri wakwe wa nyama niku a vinya i lo gi maha nkhata wakwe. Kanilezi, a xikhati lexi yena a nga nyikela a xibaba a miri wakwe wu wa ha hi wona wontlhe. Xana a vapostoli va Jesu va wa kari vaga a miri wakwe wa nyama ni kunwa a nkhata wakwe futsi? Ahihi, hakuva lezo zi wa tava kuga a nyama ya munhu ni ku tshova a nayo wa Nungungulu. (Genesisi 9:3, 4; Levi 17:10) Maringano ni bhuku ga Luka 22:20, Jesu i te ngalo: “Legi i gombe ni xivumelwano xiswa nkhateni wa mina, lowu wu halatelwako nwina.” Xana a gombe lego gi lo hunzuka gi maha a “xivumelwano xiswa”? Lezo zi wa nga ta koteka hakuva a xivumelwano i zwanano, a hi nchumu wu zi kotako ku khumbiwa.
Hikwalaho, hi wumbiri ga zona a xibaba ni vinya zo fananisa ntsena. A xibaba xi yimela a miri wa Kristu wo mbhelela. Jesu i tirisile a xibaba lexi xi nga sele Pasikeni. A xibaba lexo xi wa mahilwe na xi nga hi na comelo. (Eksodusi 12:8) A Biblia gi tirisa a comelo kasi ku fananisa xionho kutani kubiha. Hikwalaho a xibaba xi yimela a miri wo mbhelela lowu Jesu a wu nyikeleko. Wona wu wa nga hi na xionho.—Mateu 16:11, 12; 1 Va Le Korinte 5:6, 7; 1 Pedro 2:22; 1 Johani 2:1, 2.
A vinya go pswhuka gi yimela a nkhata wa Jesu. A nkhata lowo wu tiyisa a xivumelwano xiswa. Jesu i te ngalo a nkhata wakwe wu halatelwe ‘kutsetselelwa ka zionho.’ Hizalezo a vanhu va zi kota kuva lava va basileko mahlweni ka Nungungulu niku va zi kotawo ku nghena ka xivumelwano xiswa na Jehova. (Maheberu 9:14; 10:16, 17) A xivumelwano lexi xi maha lezaku zi koteka a ku a 144.000 wa maKristu yo tsumbeka maya tilweni. Kwaseyo ma ta ya tira kota tihosi ni vapristi kasi ku katekisa vanhu vontlhe.—Genesisi 22:18; Jeremia 31:31-33; 1 Pedro 2:9; Kuvululelwa 5:9, 10; 14:1-3.
Hi vamani va faneleko kuga zikombiso lezo za Xialakanyiso? Zi te dlunya lezaku ntsena lava va nga ka xivumelwano xiswa—ku nga lava va nga ni kutsumba ka kuya tilweni—hi vona va faneleko kuga xibaba ni kunwa vinya. A moya wa ku basa wa Nungungulu wa va tiyisa lezaku va hlawulilwe a kuva tihosi ta le tilweni. (Va Le Roma 8:16) Vona kambe va le ka xivumelwano xa Mufumo na Jesu.—Luka 22:29.
Ku nga wuliwa yini hi lava va rinzelako ku hanya kala kupinzuka lomu Paradiseni misaveni? Vona va lanzela a xileletelo xa Jesu va tlhela va kumeka Xilalelweni xa Hosi, kanilezi vata kota vacuwukiseli va kombisako xichawo, a vagi a xilalelo. A Timboni ta Jehova ti alakanya a Xilalelo xa Hosi a kanwe hi lembe, hi 14 wa Nisani anzhako ka kupela ka gambo. Hambulezi a misaveni yontlhe ku nga ni makume ya mazana ma tsongwani ntsena ya lava va ti wulako lezaku va rinzela kuya tilweni, a xialakanyiso lexi xa lisima ka maKristu wontlhe. Lexo xikhati xa ku a maKristu wontlhe ma zi kota ku alakanyela a liranzo la hombe nguvu la Jehova Nungungulu na Jesu Kristu.—Johani 3:16.


text:
XIPIMO 10
A Hosi yi basisa a vanhu va yona hi tlhelo ga moya
1-3. Zini lezi Jesu a nga maha a xikhati lexi a nga kuma a tempeli na yi chakisiwa?
JESU i wa kombisa xichawo xa hombe hi tempeli ya le Jerusalema hakuva i wa zi tiva lezaku yi wa yimela yini. Cima ka kale a tempeli leyo yi wa hi tsinza ga wukhozeli ga lisine misaveni. Kanilezi a wukhozeli lego — gi nga wukhozeli ga Jehova, Nungungulu a basileko — gi fanele ku basa. Makunu, alakanyela lezi Jesu a nga ti zwisa zona loku a tile tempeleni hi 10 ka Nisani wa 33 Nguveni ya Hina, a ta kuma lezaku yi wo chakiswa. Zini zi nga kari zi humelela? — Gonza Mateu 21:12, 13.
2 Le Tsenzeleni wa Vamatiko, ku wa hi ni vamahungani ni vacicisi va mali va makangwa lava va nga kari va xolola a vakhozeli va nga tela ku ta maha minyikelo ka Jehova. * Jesu i lo “hlongola vontlhe lava va nga kari va xavisa ni ku xava tempeleni; i lo khubhunyeta a timeza ta vaxavisi va mali.” (Ringanisa ni Nehemia 13:7-9.) I lo vukela a vavanuna lavo va makangwa hi kota ya ku maha a yindlu ya Dadani wakwe yiva “bako ga vaphangi.” Hi ndlela leyo, Jesu i kombisile a xichawo xakwe hi tempeli ni lezi yi nga kari yi zi yimela. A wukhozeli ga Dadani wakwe gi wa fanele ku tshama na gi basile!
3 Mazana ya malembe nzhako, anzhako ka ku ngha a yimisilwe kota Hosi ya wuMessia, Jesu i tlhelile a basisa a tempeli — leyi yi patsako vontlhe lava nyamutlha va lavako ku khozela Jehova hi ndlela leyi a yi vumelako. I tempeli muni leyi Jesu a yi basisileko?
I basisa “a vana va ka Levi”
4, 5. a) Xana a valanzeli va Jesu va totilweko va chukwatisisilwe kuyini ni ku basiswa kusukela 1914 kala 1919? b) Xana lawo mave magumo ya kuchukwatiswa ni kubasiswa ka vanhu va Nungungulu? Tlhamusela.
4 Kota lezi hi zi wonileko ka Xipimo 2 xa bhuku legi, anzhako ka kuyimiswa kota Hosi hi 1914, Jesu i tile ni Dadani wakwe lezaku a ta hlola a tempeli ya moya — yi nga lulamiselo ga wukhozeli go basa. * Anzhako ka ku ngha yi hlolile, a Hosi yi wonile lezaku a maKristu ma totilweko, “a vana va ka Levi,” ma na ni xilaveko xa ku basiswa ni ku chukwatiswa. (Mala. 3:1-3) Kusukela 1914 kala kusanguleni ka 1919, Jehova, a Munyekisi, i vumelele a vanhu vakwe lezaku va yimisana ni minzhingo yo hambanahambana leyi yi va chukwatisileko ni ku va basisa. Lexi xi tsakisako hi lezaku a vatotilweko lavo va humile ziringweni lezo zo fana ni nzilo na va hi ka xiyimo xi basileko, na va xuva nguvu ku seketela a Hosi ya wuMessia!
5 Xana lawo mave magumo ya kubasiswa ni kuchukwatiswa ka vanhu va Nungungulu? Ahihi. Masikwini lawa yo gumesa, Jehova hi ku tirisa a Hosi ya wuMessia i simama a vuna a valanzeli vakwe lezaku va basa kasi va zi kota ku simama tempeleni ya moya. Ka zipimo zimbiri lezi zi lanzelako, hi ta wona lezi a va basisako zona hi tlhelo ga mahanyela ni ga wuhlengeli. Kanilezi, a hi rangeni hi ku wulawula hi kubasiswa ka moya. Za tiyisa kukholwa a ku wona lezi Jesu a zi mahako — kubaseni ni kufihlaleni — kasi ku vuna a valanzeli vakwe lezaku va basa hi tlhelo ga moya.
“Ti basiseni”
6. Xana a milayo ya Jehova ka tikhumbi ta ka Juda yi hi vunisa kuyini ku zwisisa lezi zi patsekako kubaseni ka moya?
6 Xini a kubasa ka moya? Kasi ku hlamula a xiwutiso lexo, a hi kambisiseni a magezu lawa Jehova a byelileko a vaJuda va nga hi wukhumbini a xikhati lexi va nga kari va huma Babuloni ka zana ga malembe ga wuntlhanu ni ginwe Mahlweni ka Nguva ya Hina. (Gonza Isaya 52:11.) A tikhumbi leto ti wa tlhela Jerusalema nguvunguvu lezaku ti ya aketa a tempeli ni ku vuxa a wukhozeli ga lisine. (Ezra 1:2-4) Jehova i wa lava lezaku a vanhu vakwe va ti tlhatlha ka manyala wontlhe ya wukhongeli ga le Babuloni. Wona lezaku i va nyikile milayo yo tsalangana: “Mu nga khumbi ni xilo xinwe xi nga hlazekangiko!,” “humani xikari ka gona,” ni “ti basiseni!” A wukhozeli gi basileko ga Jehova a gi faneli ku chakiswa hi wukhozeli ga mawunwa. Makunu-ke, hi nga chikelela magumo muni? A kubasiswa ka moya ku patsa a ku ti tlhatlha ka tigonzo ni mitiro ya wukhongeli ga mawunwa.
7. Xana Jesu i tirisa ndlela muni kasi ku vuna valanzeli vakwe lezaku va basa hi tlhelo ga moya?
7 Xikhatanyana nzhako ka ku ngha a yimisilwe kota Hosi, Jesu i yimisile ndlela yi wonekako leyi a yi tiriselako ku vuna a valanzeli vakwe lezaku va basa hi tlhelo ga moya. A ndlela leyo i nanza gi tsumbekileko ni go tlhariha, legi Kristu a gi yimisileko hi 1919. (Mat. 24:45) Hi lembe lego, a Zigonzani za Biblia zi wa sina zi ti basisile ka tigonzo to tala ta wukhongeli ga mawunwa. Hambulezo, zi wa ha hi ni xilaveko xo engeteleka xa ku basiswa hi tlhelo ga moya. Hi ku tirisa a nanza gi tsumbekileko, Kristu ita na a tlharihisa valanzeli vakwe hi kutsongwani-kutsongwani xungetano hi ku hlayisa tiferiado ni mikhuwo yinwani. (Mav. 4:18) A hi wulawuleni hi zikombiso zo kari.
Xana a maKristu ma fanele kuga a Khisimuso?
8. Zini lezi a Zigonzani za Biblia zi nga sina zi zi tiva xungetano hi Khisimuso, niku zini lezi va nga kala ku tekela ku zi zwisisa?
8 A Zigonzani za Biblia zi wa sina zi zi tiva hi kale lezaku a Khisimuso yi tumbulukele ka wuhedeni ni lezaku Jesu a nga pswaliwangi hi 25 ka Dezembro. A Zion’s Watch Tower wa Dezembro wa 1881 i wulile lezi: “A vanhu va timiliyoni va tile chechini na va sukela Wuhedenini. Kanilezi lexi xi nga cica nguvunguvu kuve vito, hakuva a vapristi va wuhedeni va lo maha vapristi va wuKristu niku a tiferiado ta wuhedeni tonawu ti lo chuliwa mavito ya wuKristu — a Khisimuso na yi hi yinwe ya tona.” Hi 1883, ka xihlokwana xa mhaka xi nge “Xana Jesu i pswalilwe rini?” a Watch Tower i tlhamusele lezaku Jesu i pswalilwe kwalomo kusanguleni ka Outubro. * Hambulezo, a Zigonzani za Biblia a zi tekelangi ku wona a xilaveko xa ku nyima kuga a Khisimuso. Yi simamile ku giwa hambu hi ziro za ngango wa Beteli wa le Brooklyn. Kanilezi, anzhako ka 1926 a zilo zi lo sangula ku cica. Hikuyini?
9. Zini lezi a Zigonzani za Biblia zi nga guma zi zi zwisisa xungetano hi Khisimuso?
9 Anzhako ka ku hlola a mhaka leyo hi wukheta, a Zigonzani za Biblia zi lo zwisisa lezaku lomu a Khisimuso yi tumbulukeleko kona ni mikhuwo yi yelanako nayo hi lisine za chakisa Nungungulu. A nzima “Kutumbuluka ka Khisimuso,” yi humesilweko ka The Golden Age wa 14 ka Dezembro wa 1927, yi wulile lezaku a Khisimuso mubuzo wa wuhedeni, lowu wu vuvumisako a kutitsakisa, ni kukhozelwa ka zifananiso. A nzima leyo yi dlunyatisile lezaku a ku hlayisa a feriado leyo a zi leletelwangi hi Kristu yi tlhela yi gemeta hi ku wula lezi xungetano hi Khisimuso: “Kota lezi a tiko, a nyama, na Diabolus va lavako lezaku yi simama ku hlayisiwa zi la su dlunya lezaku a muKristu loyi a ti hendleletileko ntirweni wa Jehova a nga faneli ku yiga.” A zi hlamalisi lezi a ngango wa Beteli wu nga kala kuga Khisimuso hi Dezembro loye — ge hambu ka malembe ma lanzeleko!
10. a) Kupaluxwa muni ko khanya loku ku mahilweko hi Dezembro wa 1928 xungetano hi Khisimuso? (Wona kambe a kwadru “ Khisimuso, kungo ni kutumbuluka ka yona.”) b) Xana a vanhu va Nungungulu va tlharihisisilwe kuyini xungetano hi ku hlayisa a tiferiado tinwani? (Wona a kwadru “ Kupaluxiwa ka tinwani tiferiado.”)
10 Ka lembe gi nga lanzela, a Zigonzani za Biblia zi lo kuma yinwani mitlhamuselo yo khanya xungetano hi Khisimuso. Hi 12 ka Dezembro wa 1928, makabye Richard H. Barber, a nga hi munwe wa vatiri va le tsinza, i lo veka kanelo ka radiyu leyi yi nga paluxa a masangulo yo nyenyeza ya feriado leyi. Xana a vanhu va Nungungulu va hlamulisile kuyini a xileletelo lexi xo dlunyateka xa kuta hi le tsinza? Na a alakanya a xikhati lexi yena ni ngango wakwe va nga nyima kuga a Khisimuso, makabye Charles Brandlein i te ngalo: “Xana zi hi karatele a ku tsika mikhuwo leyo ya wuhedeni? Ne ni kutsongwani! . . . Ka hina zi wa ku khwatsi ku tlhatlha nguwo ya chaka u hoxa.” Na a alakanyela a moya lowo, makabye Henry A. Cantwell, loyi a nga guma a tira kota muwoneleli a fambafambako, i wula lezi: “Hi tsakile hi lezi hi nga zi kota ku tsika zokari kota xikombiso xa liranzo la hina ha Jehova.” A valanzeli vo tsumbeka va Kristu va wa ti yimisele ku cica ni xihi lexi xi lavekako ni ku nga mahi xipanze ka mubuzo wu tumbulukeleko wukhozelini gi nga hlazekangiko. * — Joh. 15:19; 17:14.
11. Hi nga ku kombisisa kuyini a kuseketela ka hina a Hosi ya wuMessia?
11 Hi nga wona xikombiso xi nene lexi a Zigonzani lezo zo tsumbeka za Biblia zi hi vekeleko! Na hi ehleketa hi xikombiso xabye, hi maha khwatsi hi ku ti wutisa lezi: ‘Xana nzi gi wonisa kuyini a wurangeli legi gi tako hi ka nanza gi tsumbekileko? Xana nza gi vumela hi matsenya nzi tlhela nzi gi tirisa wutomini ga mina?’ A kuingisa ka hina hi kuziranza ku komba lezaku ha seketela a Hosi ya wuMessia, leyi yi tirisako a nanza gi tsumbekileko lezaku gi phamela zakuga za moya hi xikhati xi faneleko. — Miti. 16:4, 5.
Xana a maKristu ma fanele ku tirisa a xihambano?
12. Hi malembe yo tala, xana a Zigonzani za Biblia zi wa xi wonisa kuyini a xihambano?
12 Hi malembe yo tala, a Zigonzani za Biblia zi wa wona a xihambano kota xikombiso xi amukelekako xa wuKristu. Handle ko kanakana va wa zi tiva lezaku a xi faneli ku khozelwa hakuva va wa zi zwisisa lezaku a ku khozela zifananiso zi bihile. (1 Kor. 10:14; 1 Joh. 5:21) Malembeni ya kale yo kota 1883, a Watch Tower i wulile hi kukongoma lezaku “a ku khozela a zifananiso xinyenyeko ka Nungungulu.” Hambulezo, a Zigonzani za Biblia a zi tekelangi ku wona xihoxo ka lezi zi nga alakanya ku kutirisa ku faneleko ka xihambano. Hi xikombiso, va wa tizwa matshanza hi ku boha a xipeneti xi nga tsalilwe a xihambano ni xidlodlo kota xifungo xo va tivekisa. Ka vona zi wa wula ku loku va tsumbeka kala kufeni, va wa ta amukela a xidlodlo xa wutomi. Kusukela 1891, a Watch Tower i lo sangula ku huma ni xikombiso xa xidlodlo xi nga hojometilwe xihambano.
13. Kuzwisisa muni loku a valanzeli va Kristu va ku kumileko xungetano hi kutiriswa ka xihambano? (Wona kambe a kwadru “ Kuwoningelwa xungetano hi kutiriswa ka xihambano.”)
13 A Zigonzani za Biblia zi wa nyika lisima a xikombiso lexo xa xihambano ni xidlodlo. Kanilezi, kusukela kumbheleni ka va 1920, a valanzeli va Kristu va lo sangula ku zwisisa a tlhamuselo wa xihambano hi kutsongwani-kutsongwani. Na a alakanya a mutlhangano wa hombe wu khomelweko le Detroit, Michigan, Estados Unidos, makabye Grant Suiter, loyi a nga guma a tira kota xiro xa Hubye yi Fumako, i wula lezi: “Le mutlhanganweni ku tlhamuselwe lezaku a hi ku khwatsi a kutiriswa ka zipeneti za xihambano ni xidlodlo zo kala zi nga laveki ntsena kanilezi a zi faneli kambe.” Kuve ni kuzwisiseka ko engeteleka ka malembanyana ma nga lanzela. Zi wa dlunyateka lezaku a xihambano a xi na wutshamu wukhozelini ga lisine ni gi basileko.
14. Xana a vanhu va Nungungulu va ma hlamulisile kuyini a mazwisisela lawa va ma kumileko hi kutsongwani-kutsongwani xungetano hi xihambano?
14 Xana a vanhu va Nungungulu va ku amukelisile kuyini a kuzwisisa loko ku ngaya ku anza xungetano hi xihambano? Xana va simamile ku khomelela ka xikombiso xa xihambano ni xidlodlo, lexi va nga kari va xi ranza nguvu? Lela Roberts, nanza ga Jehova ga kale nguvu, i alakanya lezi: “Hi tekele ku xi tsika a xikhati hi nga zi tiva a ku xi wa yimela yini.” Ursula Serenco, a nga munwani makabye wa xisati wo tsumbeka, i songile kutizwa ka votala hi ku wula lezi: “Hi tivile lezaku lezi hi nga kari hi zi ranza nguvu kota xikombiso xa hina kutani xikombiso xa kufa ka Hosi ya hina ni xa kutinyiketela ka wuKristu, hi lisine xi wa hi xikombiso xa wuhedeni. Hi kuyelana ni Mavingu 4:18, hi lo bonga nguvu hi lezi a ndlela yi nga kari yi woningelwa khwatsi.” A valanzeli vo tsumbeka va Kristu va wa nga lavi ku hlengela mikhuweni yo nyenyeza ya wukhongeli ga mawunwa!
15, 16. Hi nga zi kombisa kuyini lezaku hi ti yimisele ku hlayisa a tsenzela wa laha misaveni wa tempeli ya Jehova na wu basile?
15 Hinawu hi nako a kutiyimisela loko inyamutlha. Ha zi wona lezaku Kristu ita na a tirisa a ndlela yi wonekako yiku dlunya — a nanza gakwe gi tsumbekileko ni go tlhariha — kasi ku vuna vanhu vakwe lezaku va simama va basile hi tlhelo ga moya. Hikwalaho, loku hi amukela zakuga za moya zi hi tlharihisako xungetano hi ku hlayisa masiku yo hlawuleka, mitiro, kutani mikhuwo leyi yi chakisilweko hi wukhongeli ga mawunwa, hi tekela ku zi vumela hi matsenya. A ku fana ni vamakabye va hina va hanyileko kusanguleni ka kuvakona ka Kristu, hi ti yimisele ku hlayisa a tsenzela wa laha misaveni wa tempeli ya Jehova ya moya na wu basile.
16 Masikwini lawa yo gumesa, Kristu wa ha maha zilo hi nga zi woniko lezaku a vikela a mabandla ya vanhu va Jehova ka vanhu lava va zi kotako ku va nyenyezisa hi tlhelo ga moya. I zi mahisa kuyini lezo? A hi zi woneni.
I “avanyisa a vakubiha xikari ka valulamileko”
17, 18. Ka mufananiso wa likoka, zi wula yini a) a ku peta likoka bimbini, b) ku “kukuta tixaka tontlhe” ta zidluwani, c) ku “hlengeletela lezi zi nene zibyeni,” ni d) ku “cukunyeta lezi zo biha”?
17 Hosi Jesu Kristu wa simama ku wonelela a mabandla ya vanhu va Nungungulu misaveni yontlhe. Hi tindlela hi nga zi kotiko ku ti zwisisa hi kumbhelela, Kristu ni tingelosi va maha ntiro wa kuavanyisa. Jesu i tlhamusele a ntiro lowo mufananisweni wakwe wa likoka. (Gonza Mateu 13:47-50.) Hi wihi a tlhamuselo wa mufananiso lowo?
18 Li “petiwa bimbini.” A likoka li yimela a kuxumayelwa ka Mufumo loku ku mahekako bimbini ga vanhu. “Li kukuta tixaka tontlhe” ta zidluwani. A mahungu yo saseka ma koka vanhu va tixaka tontlhe — lava va mahako lezi zi lavekako lezaku vava maKristu ya lisine, ni vanwani vo tala lava va nga ha kombisako kutsakela ko kari kanilezi na va nga mahi nchumu kasi ku seketela a wukhozeli gi basileko. * “Va hlengeletela lezi zi nene zibyeni.” A vanhu va timbilu ti nene va hlengeletwa mabandleni ma fananiswako ni zibya, lomu va zi kotako ku khozela Jehova hi ndlela yi basileko. “Va cukunyeta lezi zo biha.” Masikwini lawa yo gumesa, Kristu ni tingelosi va “avanyisa a vakubiha xikari ka valulamileko.” * Kota wuyelo ga kona, lava va nga hava mbilu yi nene — lava kuzilava va nga ti yimiselangiko ku tsika a tigonzo ni zimaho zo biha — a va vumelelwi ku chakisa a mabandla. *
19. U ti zwisa kuyini hi lezi Kristu a mahako kasi ku hlayisa a kubasa ka vanhu va Nungungulu ni kubasa ka wukhozeli ga lisine?
19 Xana a zi tiyisi hlana a ku tiva lezaku a Hosi ya hina, Jesu Kristu, ya vikela lava va nga ntlhambini wa yona? Niku xana a zi hi chaveleli ku tiva lezaku a kuhisekela kakwe a wukhozeli ga lisine— ni vakhozeli va lisine — ka ha simama nyamutlha a ku fana ni xikhati lexi a nga basisa a tempeli ka zana ga malembe go sangula Nguveni ya Hina ke? A ho ku bonga hi lezi Kristu a tako na a ti karatela ku vikela a kubasa ka moya ka vanhu va Nungungulu ni kubasa ka wukhozeli ga lisine! Ha zi kota ku kombisa a kuseketela ka hina a Hosi ni Mufumo wa yona hi ku potsa wuhlengeli ni wukhongeli ga mawunwa.
^ nzi. 2 A vaJuda lava va ngata hi matiko-wundle va wa fanele ku hakhela a khupo wa lembe wa tempeli, niku a vacicisi va mali va wa va tekela a mali yo kari kasi ku va cicela mali hi leyi yi nga fanele ku tiriswa kukhupeni loko. Ahandle ka lezo, za koteka ku ngha a vaenzi lavo va vile ni xilaveko xa ku xava zifuyo kasi ku maha minyikelo hi zona. Jesu i vitanile a vamahungani lavo kota “vaphangi,” kuzilava hi lezi va nga kari va xolola a vafrangeji vabye.
^ nzi. 4 A vanhu va Jehova laha misaveni va mu khozela tsenzeleni wa laha misaveni wa tempeli yakwe ya hombe ya moya.
^ nzi. 8 A nzima leyo yi wulile lezaku a siku ga kupswaliwa ka Jesu, legi gi nga hi wuxika, “a gi yelani ni tlhatlhambutelo wa lezaku a varisi va wa hi handle zinwe ni mitlhambi yabye.” — Luka 2:8.
^ nzi. 10 Ka papilo ga 14 ka Novembro wa 1927, makabye Frederick W. Franz i tsalile lezi: “Hi nga taga a Khisimuso lembe legi. A ngango wa Beteli wu bohile ku nga tshuki wuga a Khisimuso kambe.” Tihwetanyana anzhako ka lezo, makabye Franz i tsalile lezi ka papilo ga 6 ka Fevereiro wa 1928: “Hi kutsongwani-kutsongwani, a Hosi ya hi basisa ka zihoxo za hlengeletano ya wuBabuloni ya Diabolus.”
^ nzi. 18 Hi xikombiso, wona lezaku hi 2013 hi vile ni hlayo ya hombe ka tontlhe ya vahuweleli vo ringana 7.965.954, kuveni lava va vileko kona Xialakanyisweni xa lembe ni lembe xa kufa ka Kristu vave 19.241.252.
^ nzi. 18 A kuhambanyiswa ka zidluwani za zi nene ka lezi zo biha a hi zona zinwe ni kuhambanyiswa ka tiyivu ni timbuti. (Mat. 25:31-46) A kuhambanyiswa, kutani kulamulwa ko gumesa, ka tiyivu ni timbuti ku maheka xikhatini xa kuxaniseka ka hombe loku ku tako. Na xi nga se chikela a xikhati lexo, lava va fanako ni zidluwani zo biha va zi kota ku wuya ka Jehova va tlhela va hlengeletwa mabandleni ma fananiswako ni zibya. — Mala. 3:7.
^ nzi. 18 Hi kugumesa, lava va nga ringanelwiko va ta hoxiwa nzhimbyeni wa nzilo wo fananisa, lezi zi kombako a kuloviswa kabye ka ha tako.


text:
XIWUTISO 7
Nzi kuyini loku a wokari a nzi kuca ku etlela naye?
LOKU KU WA HI WENA, U WA TA MAHA YINI?
Ehleketa hi xiyimo lexi: Ko hunza tihweti timbiri basi Helena na a sangulile ku ranzana na Mika. Kanilezi, zi mahisa ku khwatsi hi loku a mu tiva hi kale. Xontlhe xikhati va rumelana timesaji. Zikhati zinwani va bhula nguvu va hlwela hi fone. Niku loku a munwe a sangula ku wulawula, loyi munwani i tekela ku zi tiva lezi a to wula hi kulanzela!
Ka tihweti ti nga hunza, lezi Mika na Helena va mahako, ku famba na va khomene mawoko ni ku pswopswananyana basi. Zezi, Mika i lava zo hunza lezo. Kanilezi, Helena a nga zi lavi. Hambulezo, a nga zi lavi ku luza Mika kambe, niku a nga ha woni jaha ginwani. Hi gona goce a gi wonako na gi mu ranza khwatsi. Helena i tlhela a ti byela lezi: ‘Phelasi mina na Mika ho ranzana futsi . . . ’
Loku ku wa hi wena Helena, na u hi wa hombe ku ringana ku gangisana ni wokari, u wa ta maha yini?
NYIMA U PIMISA!
Loku wo tlula hi lomu hehla ka sinya u zama ku puruma a ku fana ni xinyanyani, u wa ta tshovela kubava. Lezo zi fana ni loku u tshova milayo ya mahanyela, yo fana ni lowu wu nge: “Tsika wubhayi.” — 1 Va Le Tesalonika 4:3.
Mihanzu muni yo bava hi tshovelako hi ku nga ingisi a nayo lowu? A Biblia gi wula lezi: “Loyi a bhayako i onhisa a miri wakwe.” (1 Va Le Korinte 6:18) I onha miri wakwe hi ndlela muni?
A titlhari ti polile lezaku a kutala ka vaswa lava va hlengeleko masango khati ginwe kutani ku hunza, va tshovela mihanzu leyi yo bava:
KUKARATEKA. A kutala ka vaswa lava va hlengeleko masango na ga hi mixo va wula lezaku va gumesile va ti laya nguvu hi zona.
KU NGA HA TSUMBANI. Anzhako ka kuva va etlele zinwe, munwe ni munwani wabye i sangula ku karateka a ti wutisa lezi: ‘Ku ni munwani a tshukileko a etlela naye?’
KUSWIREKA. Hi lisine, a vanhanyana vo tala va tsakela munhu a nga wa ta va vikela, na ku nga hi munhu wa ku va xakela. Niku a kutala ka vafana va tala ku nga hafi hi nhanyana loyi a vumeleko ku kalavelwa a etlela navo.
A mhaka yo tiya hi leyi: Loku wo vumela ku hlengela masango na ga hi mixo, wo ti chipisa ha wece hi kuva u tsika nchumu wa lisima nguvu u nga nawo wu xakelwa — ku nga ku kala u nga se etlela ni wanuna kutani wasati! (Va Le Roma 1:24) A miri wa wena wa lisima nguvu — u nga vumeli ku wu chipisa!
Komba lezaku u munhu wo tiva, a nga ni ntamu wa ku “tsika wubhayi.” (1 Va Le Tesalonika 4:3) Loku u tshuka u chada hi kufamba ka xikhati, u ta hlengela masango makunu. U ta maha lezo na u xalele, na u nga chavi nchumu, u nga ti layi, ne u nga hi na kukarateka loku va tolovelako kuva nako lava va hlengelako masango na va nga se chada. — Mavingu 7:22, 23; 1 Va Le Korinte 7:3.
U ZI WONISA KUYINI?
A munhu a ku ranzako futsi i wa ta ku vangela zikarato mirini a tlhela a ku vangela kukarateka ke?
A munhu a khatalako hi wena futsi i wa ta ku maha u onha wuxaka ga wena na Nungungulu ke? — Maheberu 13:4.


text:
XIWUTISO 3
Nzi nga bhulisa kuyini hi kurula ni vapswali va mina?
LOKU KU WA HI WENA, U WA TA MAHA YINI?
Ehleketa hi xiyimo lexi: I siku ga Wazithathu ni gambo. Marku, a nga ni 17 wa malembe, wa hi ku mbheta ku maha mitiro ya laha kaya, maku i lava ku humulanyana! I tshama ka xitulo a xi ranzako nguvu zonake a lumeka televizawu.
Na ku nga se hunza ni meneti, a papai wakwe i yima laha nyangweni na a swirekile aku:
“Marku! Hikuyini u hlakaniselako xikhati hi ku bukela televizawu u tsika ku vuna nzisana ya wena a ku maha T.P.C.? Wena Marku a wu ingisi mani!”
Marku i ngurangura hi gezu go zwalanyana aku: “U sangulekile.”
Papai wakwe i mu tshinelela aku: “Hi nga phinda, u te yini?”
Marku i hefu, a bonzolota aku: “A nzi wulangi nchumu.”
Zezi papai wakwe i nyongwile, i byela Marku aku: “U nga nzi hlamulisi lezo, wa zizwa?”
Loku ku wa hi wena Marku, na u mahile yini kasi u nga holovisani ni papai wa wena?
NYIMA U PIMISA!
A ku bhulisana ni vapswali va wena zi fana ni ku fambisa mova. Loku u kuma ruwa na gi valilwe, wo djika u famba hi kunwani.
HI XIKOMBISO:
A nhanyana wo kari wa ku hi Lea i ngalo: “Za nzi karatela a ku bhula na papai, hakuva a nga ingiseli khwatsi. Loku nzi mu hlawutela zilo, i guma aku: ‘Nwananga, kambe u wa ku yini?’”
LEA A NGA HLAWULA KU MAHA XINWE XA LEZI.
A nga bhongela papai wakwe.
Lea i bhonga aku: “Papai, hi nga ingisela mani! Phela i mhaka ya lisima nzi ku byelako!”
A nga miyela a nga ha mu byeli nchumu.
Lea i ti tshamela ni xikarato xakwe, a nga ha zami ku bhula hi xona ni papai wakwe.
A nga rinzela xikhati xa xi nene xa ku va bhula hi xikarato xakwe.
Lea i wulawula ni papai wakwe hi xikhati xinwani, kutani ku mu tsalela papilo a mu tlhamusela xikarato xakwe.
Ka mawonela lawa ya manharu, hi wahi u nga wa ta nyika Lea?
EHLEKETA HI LEZI: A kupima ka papai wa Lea ku enzile — niku a nga zi woni lezaku Lea i karatekile. Hikwalaho, loku Lea o hlawula mawonela yo sangula, a papai wakwe a nga ta zi zwisisa a ku hikuyini a bhongeliwako. A mawonela lawa a ma nge wuyisi kupima ka papai wa Lea kasi a ingisela lezi a byeliwako, niku a ma kombisi xichawo. (Va Le Efesusi 6:2) Zi la su dlunya lezaku a mawonela lawa a ma vuni.
Hambu lezi a mawonela ya wumbiri ma olovako ku ma tirisa, a hi ya wutlhari. Hikuyini? Hi lezaku kasi Lea a lulamisa xikarato xakwe hi ndlela yi nene, i fanele ku bhula ni papai wakwe — niku kasi papai wakwe a mu vuna i fanele ku tiva lezi zi mu karatako. A ku miyela a zi lulamisi xikarato.
Loku o hlawula a mawonela ya wunharu, Lea i ta fana ni mufambisi wa mova loyi a nga jhamiko hi kota ya lezi a ruwa gi valilweko. I hlawula xikhati xinwani kasi ku bhula ni papai wakwe hi xikarato xakwe. Niku loku a hlawula ku mu tsalela papilo, i ta tekela ku pepa moyeni.
A ku tsala hi papilo zi nga tlhela zi mu vuna a ku tlhamusela khwatsi lezi a lavako ku wula. Laha a papai wakwe a to lera papilo lego, i ta tiva lezi a n’wana wakwe a nga lava ku mu byela ni ku zwisisa khwatsi a xikarato xa n’wana wakwe. Za dlunyateka lezaku a mawonela ya wunharu ma vuna vontlhe va vambiri. Kani ku bhula naye nghohe ni nghohe kutani ku mu tsalela papilo, a mawonela lawa ya wunharu ma lanzela a wusungukati ga Biblia gi nge: ‘Hlotani lezi zi vangako kurula.’ — Va Le Roma 14:19.
Zini zinwani lezi Lea a nga mahako?
Alakanyela nchumu wunwe lowu Lea a nga mahako, wu tsale ka tilinya leti lahasi u tlhela u tlhamusela mabhinzu ya kona.
TI WONELE KU VA MAHA VAZWA ZO HAMBANA NI LEZI U NGA WULA
Tiva lezaku lezi u wulako ni lezi a vapswali va wena va zi zwako za tshuka zi hambana.
HI XIKOMBISO:
A mupswali wa wena a nga ha ku wutisa ku hikuyini u nge khwatsi a wu tsakangi. Maku, wena u va hlamula uku: “A nzi lavi ku bhula hi zona.”
Kanilezi, a mupswali wa wena azwa ku ute: “A nzi lavi ku ku byela zihundla za mina hakuva a nzi ku tsumbi. Nzi ta bhula hi zona ni vanghana va mina.”
Hi nga ti alakanyela na u lwisana ni xikarato xo kari, zonake a vapswali va wena va ku byela lezaku va ti yimisele ku ku vuna, zonake uku: “Mu nga karateki, nzi ta xi lulamisa ha nzoce.”
A vapswali va wena va ngazwa ku u lava ku wula kuyini?
Zi ngava chukwana ku va hlamulisa kuyini?


text:
Xana Ma Humesa Vukhume?
E-e, Timbhoni ta Yehovha a ti humesi vukhume; ntirho wa hina wu seketeriwa hi minyikelo ya ku tirhandzela leyi ku nga boxiwiki leswaku yi huma eka vamani. I yini vukhume naswona ha yini Timbhoni ta Yehovha ti nga byi humesi?
Xileriso xa ku humesa vukhume kumbe tiphesente ta khume ta swilo leswi munhu a nga na swona a ku ri xin’wana xa swileriso leswi a swi tsariwe eka Nawu wa Muxe lowu a wu nyikiwe tiko ra khale ra Israyele. Hambiswiritano, Bibele yi swi veke erivaleni leswaku Nawu wolowo wa Muxe
Ematshan’weni yo va Timbhoni ta Yehovha ti nyikela vukhume ni magandzelo, ti tekelela Vakreste vo sungula naswona ti seketela ntirho wa tona wo chumayela hi tindlela timbirhi: hi ku chumayela ni ku dyondzisa handle ko hakeriwa swin’we ni ku humesa minyikelo ya ku tirhandzela.
Xisweswo hi landzela nawu wa Bibele lowu nyikiweke Vakreste lowu nge: “Un’wana ni un’wana a a endle hilaha a boheke hakona embilwini yakwe, ku nga ri hi ku vilela kumbe hi ku sindzisiwa, hikuva Xikwembu xi rhandza munyiki la tsakeke.”—2 Vakorinto 9:7.
DYONDZA SWO TALA
SWIVUTISO LESWI TALAKA KU VUTISIWA
Ntirho Wa Timbhoni Ta Yehovha Wu Seketeriwa Njhani Hi Timali?
Timbhoni ta Yehovha a ti humesi minhlengo kumbe vukhume kambe vona ndlela leyi ntirho wo chumayela emisaveni hinkwayo wu kulaka ha yona.


text:
TSHIPIḒA 8
Lufu Lwa Yesu Lu Amba Mini Kha Inwi?
Yesu o ri fela u itela uri zwi konadzee uri ri wane vhutshilo. Yohane 3:16
Nga murahu ha maḓuvha mararu Yesu o no fa, vhaṅwe vhafumakadzi vho ya tshaloni tshawe vha wana hu si na muthu. Yehova o vha o vusa Yesu vhafuni.
Nga murahu Yesu o ḓivhonadza kha vhaapostola vhawe.
Nangoho, Yehova o vha o vusa Yesu kha ḽifhasi e tshivhumbiwa tsha muya tshi re na maanḓa vhukuma. Yesu o vhonwa nga vhafunziwa vhawe musi a tshi gonya ṱaḓulu.
Mudzimu o vusa Yesu nahone a mu ita uri a vhe Khosi ya Muvhuso wawe. Daniele 7:13, 14
Yesu o ṋekedza vhutshilo hawe u itela uri a rengulule vhathu. (Mateo 20:28) Nga nṱhani ha tshenetsho tshirengululi, Mudzimu o ita uri zwi konadzee uri ri tshile tshoṱhe.
Yehova o khetha Yesu uri a vhe Khosi u itela uri a vhuse ḽifhasi ḽoṱhe. U ḓo vha e na vha 144 000 vha fulufhedzeaho vhe vha vuswa kha ḽifhasi u itela uri vha tshile ṱaḓulu. Yesu na vha 144 000 vha vhumba muvhuso wo lugaho wa ṱaḓulu—Muvhuso wa Mudzimu.—Ndzumbululo 14:1-3.
Muvhuso wa Mudzimu u ḓo ita uri ḽifhasi ḽi vhe paradiso. Nndwa, vhuvemu, vhushai na nḓala zwi ḓo fhela. Vhathu vha ḓo takala nga ngoho.—Psalme ya 145:16.


text:
Nkanyi
Nkanyi, (Sclerocarya birrea, Hi kuya hi xi Griki) i nsinya lowu kumekaka e, khwatini ra Miombo e dzongeni ra Afrika, e vupela-dyambu bya Afrika, na le Madagascar. Nsinya lowu wu kula wu anamisa magaca ya wona. Mihandzu ya wona yi tirhisiwa ku endla byala bya xitsonga lebyi vuriwaka Vukanyi na bya xilungu lebyi vuriwaka Amarula. Nsinya lowu wu rhandziwa ngopfu hi vanhu lava a va ake e tinzhawini ta le kusuhi ni mati.
Mihandzu ya wona yi vupfa exikarhi ka Nwendzamhala na Nyenyankulu, yi na muvala wa xitshopana naswona wu tele vitamin C (kwalomu ka tlandla ka nhungu ka ntengo wa Vitamin C leyi kumekaka eka Lamula).[1] Endzeni ka makanyi kuna nyunge leyi khomeke mongo. Timongo ti fananyana na timanga naswona ti rhanziwa ngopfu hi makondlo na timbeva.
Leswinga ndzeni
- 1 Matimu la ma yelanaka
- 2 Matirhisele ya nkanyi
- 3 Mulumulo wa makanyi
- 4 Matirhisele ya nsinya lowu hi Xilungu
- 5 Minkombo
Matimu la ma yelanaka[Lulamisa | edit source]
Nkanyi wa dorobha ra Magudu (Kumbe Magude eMozambique), inkanyi lowu tiviwaka ngopfu hi Vatsonga. Nkanyi lowu a wuri e rivalelni ra khale ka ntsindza wa vukosi bya Hosi Magudzu Khosa.
Kuvuriwa leswaku hi nkarhi wa vukolonyi, maphutukezi ma ringetile ku tsema nkanyi lowu leswaku vadlaya nhlohlotelo wa vuhosi bya Vatsonga. Maphutukezi maringetile kotala ku dlaya nkanyi lowu kambe vatsandzeka, nkanyi a wuhluka wutlela wu leha kutlurisa laha ava wutsema kona. Van'wana va vula leswaku nkanyi awu tsemiwa namunthla, mundzuku wupfuka wu hlukile. Ekuheteleleni, maphutukezi ma amukele kuhluriwa hinkanyi ivi vahumesa nawu waleswaku kusukela kwalano navona vatahlangamela ekeu xiximeni kankanyi lowu hi ku nwa vukanyi na tihosi ta tiko kan'we e nkubyweni wo luma vukanyi.[2]
Kuta fikiela na namunthla xirhapa xakona xa ha tiviwa hileswaku hile "Magudu Nkanyini".
Matirhisele ya nkanyi[Lulamisa | edit source]
Timongo ta makanyi tele hi ti phurotheyini na mafurha naswona ti tirhisiwa ngopfu e swakudyeni. Rhavi leri omeke ra nkanyi ri tirhisiwa ku tshungula vuvabya bya tinsuna (Malariya), no antswisa vuxungu bya swipame na tinyoka. Matluka ya nkanye wona matirhisiwa ku chucha a ndzeni na xianghulela. ntsutsu wamakanyi wuhlanganisiwe na mati swi tirhisiwa ku susa swigalana eka tihomu.
Ntirho wa Makanyi:[Lulamisa | edit source]
Mihandzu ya nkanyi yi vuriwa makanyi. Loko makanyi ma nga si vupfa i ya rihlaza kasi loko ma vupfile i ya muhlovo wa xitshopana. Makanyi ma na mati endzeni ka wona lama ma tirhisiwaka ku endla vukanyi. Vukanyi byi va kona ku sukela hi n`hweti ya Sunguti ku ya fika Nyenyankulu eka lembe rinwana na rinwana. Makanyi ya rholeriwa hi vavasati, va cheletela emasakeni va rhwala va muka na wona ekaya ku ya endla rhumbula vukanyi hi foroko kumbe mhandzi leyi nga vatliwa tanihi foroko endzhaku ku cheriwa mati yo ringanela leswaku byi ta tala. Endzhaku ka swona bya kukumuka leswaku byi ta tala. Vukanyi byi na khuvi ro basa. Makanyi ma tlhela ma va na comela ra wona rantumbuluko. Loko byi nga si nwiwa, ku wunguriwa khuvi leri ro basa kutani se byi nwiwa.murhi wa nkanyi wu tirhisiwa tanihi murhi wo tshungula nchuluko eka munhu. Makanyi ma na vhithamini C yo tala swinene. Makanyi I mihandzu leyi yi rhandziwaka hi swiharhi swo fana na timfenhe. Endzhaku ka loko makanyi ma rhumburiwile ku sala mbewu ya kona leyi vanhu va yi vitanaka hi vito ra timongo, leti ti tlhelaka ti tirhisiwa ku kandzela muroho loko vavasati va sweka. [3]
Ntirho wa Mahanti ya nkanyi:[Lulamisa | edit source]
Mahanti ya nkanyi ya cakunhiwa ya mitiwa hi xikongomelo xa leswaku ya ta pfuna eka mpfuvelo wa swakudya. Mati lama ma humaka etimitswini loko ya swekiwile ya pfuna ku horisa vuvabyi bya malariya na ku pandza ka nhloko leyi nga yimeki. Mati lama ma tlhela ma pfuna ku pfula mbeleko eka vamanana loko va pfalekile mbeleko kasi hala tlhelo, mati lama ma tlhela ma pfuneta ku hanyisa vuvabyi bya masangu.
Mahanti ya nkanyi ma tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya malaria na ku tlhela ma tirha ntirho lowukulu eka loko swa vukati swi nga fambi kahle, waxisati a nga tswali swihlangi. Ku tirhisiwa mahanti ya murhi lowu ku tshungula wansati lowo tani. Mahanti ya murhi wa nkanyi ya omisiwa ya kandziwa hi tshuri. Muhlovo wa wona i wo tshwuka. Loko ku kandziwile ku tlhela ku sefiwa mapa lama ma cheriwa emukapini ku dyiwa, ya tlhela ya tirhisiwa ku hangalasa ku tlhaviwa hi ngati.[3]
Ntirho wa Matluka ya nkanyi:[Lulamisa | edit source]
Mati ya matluka ya nkanyi ma tshungula vuvabyi bya chukela eka munhu loyi a vabyaka byona. Mati lama ya matluka ma swekiwa, ma nga hlanganisiwi na nchumu kutani ya nwiwa kunene.[3]
Ntirho wa Timitsu ya nkanyi:[Lulamisa | edit source]
Timitsu ta nkanyi na tona ta swekiwa kutani mati ya kona ya tirhisiwa ku horisa mukhuhlwana na muthundangazi. Tin`anga ti wu tirhisa ngopfu ku tshungula vuvabyi byo hambanahambana. Murhi lowu wu tirhisiwa ku tshungula vuvabyi bya chukele eka matiko manwana ya Afrika-Dzonga.[3]
Ntirho wa Marhavi ya nkanyi:[Lulamisa | edit source]
Marhavi ya nkanyi ma tirhisiwa ku tshungula swirhumbana leswi humaka ematihlweni. Loko ma swekiwa ku huma ximusi lexi ku orheliwaka nkahelo wa kona. Loko munhu a va orhelile nkahelo lowu, u kumeka a tshungulekile eka vuvabyi bya yena bya matihlo.[3]
Mulumulo wa makanyi[Lulamisa | edit source]
Nthsovelo wa mihandzu yo sungula ya nguva wufambelana na swiyalana swa wona eka Vatsonga. Hi kuya hi ndhavuko wa Vatsonga, mihandzu yo sungula ya makanyi yi fanele ku lumiwa kuya hi swiyenge swa rixaka leswaku ntshovelo wu ta katekisiwa. Mulumulo wa makanyi kumbe ku luma vukanyi inkuvo low yelanaka na kuwa ka makanyi e xikarhi ka tin'wheti ta N'wendzamhala na Sunguti. Eka nguva leyi yo nwa vukanyi kuhava ntirho lowu endliwaka e tikweni, hinkwaswo swilo swa yimisiwa. Kuni swiyenge swa mune swa nkuvo wo luma vukanyi, hi laha kulandzelaka.[4]
Ku luma ka swikwembu na Hosi[Lulamisa | edit source]
"Hi yo nguva...
Hi nga dlayani...
A hi n'weneni ha hombe!"
Makanyi yo sungula kuwa, ma hlengeletiwa ivi ma yisiwa entsindzeni wa hosi ta ni hi magandzelo yo endla vukanyi byo sungula e tikweni. Swikwembu na hosi hi Makanyi lawa mahlengeletiweke e ntsindzeni, boxiwa ivi makamiwa. Ntsutsu wo basa lowu humaka hibyona byala bya vukanyi. Byala lebyi byi ta cheriwa/halateriwa swikwembu egandzelweni ra hosi leyi loveke. Byala lebyi byi cheriwa/halateriwa eka nsinya wa swikwembu, naswona swivitiwa kuta katekisa nguva leyintswa ya nkhuvo wo luma vukanyi.[4] Hi kuya hi xiviko xa Henri Junod, Ndhuna Nkolele wa le Libombo a a katekisa nkuvo lowu hi xikhongelo lexi nga e xineneni. Ndlela yinwana yo katekisa vukanyi lebyi he leyinge:
"Vukanyi lebyi byi, a byi pfumali vuxungu...
Byinga hi pyopyi hi dlayana...
Byinga vangi tinyimpi!" [5]
Loko swikwembu swi heta kuluma vukanyi, marhambu ma ta hlahluviwa. Loko mawa kahle, Hosi hi yona leyi nga ta landzela ku luma vukanyi naswona yi hetisekisa Ku pfuriwa ka nkuvo.
Ku luma ka mavuthu ya nyimpi[Lulamisa | edit source]
Endhzaku ka Ku luma ka swikwembu na Hosi, vantswa va va hlenegeltiwa leswaku va basisa ntsindza na mapatu ya tiko, leswaku ku sungula nkhuvo wo luma vukanyi.Vavasiti va le ntsindzeni wa tiko vapfuka namixo va ba minkulungungwana (Swibubutana), naswona va ta hlengeleta makanyi etikweni naswona va matisa e rivaleni ra ntsindza watiko. Ntirho woboxa makanyi wa sunguriwa. Makanyi maboxiwa hi rimhandzana rototswa naswona ntsutsu wakona wu hlengeletiwa jomeleni. Byala byaVukanyi byi teka masiku manharhu kuvila. Kwalomu ka khume wa Miphongolo yita hlengeletiwa leswaku yikhoma byala lebyi talaka.[5]
Loko byi virile, mavuthu ya nyimpi mahlengeletiwa kuta luma vukanyi. Lavangata fika kusungula e ntsindzeni wa tiko i tinhenha ta nyimpi leti dlayeke enyimpini n'wexemo. Tinhenha ti fika ti ambale tinjhovo naswona va khome swithlangu swavona leswi tsongo swo tlanga. Muphongolo wunwe wu ta hlawuriwa ivi ku cheriwa vuhlungu byi milurhu leswaku lava va dlayeke valala vanga hetiwi matimba hi mimoya yavalala kumbe va xengiwa mahlo. Vavanuna va ta hi kulandzelelana (ku katsa na hosi loki a dlele munhu enyimpini) ivi va nyikiwa ndzheko wa vukanyi lebyi nga ni vuxungu.[6] Un'wana na un'wana a nwaka vukanyi u fanele ku tsutsumela e nyangweni wa ntsindza ivi a tshutela vukanyi lebyi nga e nonweni ivi aku.
"Tatana na whee manana, a ndzi hanye,
ndzikhoma ndzheko lowu na mundzuku!
Hi laha kunga heriki!"[6]
Mavuthu-kulori Lava hlaleleke va hleka ivi va yimbelela nghoma ya nyimpi vaku:
"Hi nwa nkanyi lomu'ntswa !
A hi nga vuli leswaku hi ta nwa ndzheko lowu na kambe"[6]
Enzhaku ka loko tinhenha leti dlayeke n'wexemo ti hetile kunwa, miphongolo leyi saleke ya pfuriwa ivi mavuthu hinkwawo ya nyimpi matiphina hi byala bya vukanyi. Tindhuna ta nyimpi ti ta vitana nhlangano wa nyimpi ivi mavuthu ya nyimpi ma nyikiwa nawu lowu landzelaka:
"Minwa ha hombe. Minga onhi vukanyi lebwi
hi ku tlava va ma kwenu hi mathlarhi.
Fambani miya nwa e migangeni yan'wina,
naswona minga pfuki tinyimpi nalava
va tsemakanyaka emigangeni ya n'wina."[7]
Ku herisa sweleswo Ku luma ka mavuthu ya nyimpi.
Kuluma vukanyi ka muganga[Lulamisa | edit source]
Ntirho wo pfula nkhuvo wo luma vukanyi wu hetisekile, sweswi i nkarhi wo sungula nguva ya vukanyi e migangeni hinkwayo ya tiko. Vavasati lava a vasele emakaya loko vavanuna na tinhenha ta nyimpi, va hete ku hlengeleta makanyi yo tala, leswi nsinya lowu wu teleke e tikweni. Nkhuvu lowu wu fanele wukatekisiwa hi ndhuna ya muganga, hi ku sungula yinwa vukanyi emahlweni ka va akatiko. Endzhaku kaswona, un'wana na un'wana u thsunxekiwe ku n'wa vukanyi lebyi kamiweke e mugangeni nale muntini wa yena hi kurhandza.[7]
Va aka tiko va ta nwa vukanyi hikuya hi makotele ya vona, vusiku na nhlikanhi ku kondza nguva ya vukanyi yi hela. Loko vu kanyi byihela e mutini, vanhu vata famba va byi lava eka va akelani vavona kumbe eka muganga un'wana. Vukanyi lebyi endliwaka hi nkanyi wa nunge hi byona lebyi bhavaka kutlurisa.[8] Hi kuya hi kuxiyaxiya ka Henri Junod hi nguva ya vukanyi, nawu wa tiko a wutiyi. Hambi swiritano, xibhalo xa hosi a xirivariwi. Va akatiko va yisa vukanyi e hosini e ka nguva ya vukanyi naswon swivuriwa ku "Lumisa Hosi". Ntirho wo lumisa hosi wu endliwa hi kuya hi miganga. Vavasati va tisa majomela lama teleke maku ni tshiki! hi vukanyi e hosini. Ti ndhuna leti amukelaka, kotala ti tekela majomela yo karhi, hambi swiritano byala byiva byitele le kamkhulu. Hosi yi ta thlerisela majomela mangari mangani eka vu pfhimba lava tiseke vukanyi. Vavasati lava rhurheriwa naswona va tiphina hi vukanyi lebyi va byitiseke. Hi xa mundzuku va ta pfuka va thlelela e migangeni ya vona.[9]
Nkhuvo wa hosi ya muganga[Lulamisa | edit source]
Lowu intirho wo hetelela wo katekisa nguva ya vukanyi. E kuheleni ka nguva ya vukanyi, ma byanyi masungule ku leha tani hi leswi tiko a riri e nkhuveni naswona kuri hava loyi a hlakulaka. Makanyi ma sungula ku vupfa ngopfu naswona amaha talanga. Nwheti ya hela na swona nweti lowutswa wu tshinele naswona wuvuriwa Sivandlela hi kuva ndlela yo ya eka minkanyi yi mile byanyi.[9]
E tikweni ra ka nkuna sivandlela yi landzeriwa hi nkhuvo wo tsema lembe (kumbe kudya nwaka). Nkhuvo lowu wu tlangeriwa hi ku sweka kwembe leri swekiweke e nstindzeni wa tiko ra yena. Kwembe ri swekiwe na mirhi yo nisa mpfula, naswona hosi yi ta dya kwembe leri na madyambu. Loko yi hetile yi tsala xihambano eka xighubhu, endzhaku ka swona vanhu vata vitaniwa hi nghoma ya xighubu. Vavanuna va ta na swinangana leswi va hlayisaka kona murhu wo nisa mpfula. Swinangana naswona swifanela ku dyisiwa nwaka ku katekisa nsthovelo. Loyi a kumekaka a rhangele hosi kudya mihandzu yo sungula uta vabya kumbe afa, kumbe a tekeriwa nkavi yin'we.[10]
Matirhisele ya nsinya lowu hi Xilungu[Lulamisa | edit source]
Masiku lawa, Makanyi wa tirhisiwa hixitalo ku endla byala bya xilungu lebyi vitiwaka Amarula, lebyi nga eka xiyimo xavumbirhi e misaveni eka byala lebyi katsiweke na meleke.[11] Nkomponi ya MIMRMA leyi nga ePhalaborwa, yihlengeleta kwalomu ka Magidi ya mune (4 000) wa tithani ta makanyi hi lembe eka va aka tiko vale matiko-xi-kaya. Byala lebyi va byi kamelaka kusuka eka makanyi, byi yisiwa eka nkomponi leyi vitiwaka Distel eKapa-Vupela dyambu, laha byi fikaka byihlanganisiwa na maleke ivi byi virisiwa. Kusuka kona byi cheriwa e mabhodleleni ivi byi xavisiwa misava hinkwayo.
Minkombo[Lulamisa | edit source]
- ↑ Wickens, G. E.; Food and Agriculture Organization (1995). "Potential Edible Nuts". Edible Nuts. Non-Wood Forest Products 5. Rome: Food and Agriculture Organization. ISBN 92-5-103748-5. OCLC 34529770. Retrieved 2008-11-10.
- ↑ Binding Memories: Women as Makers and Tellers of History in Magude, Mozambique - Friends of Magude (February 1995) - Last accessed 16 January 2015
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.
- ↑ 4.0 4.1 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 370
- ↑ 5.0 5.1 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 371
- ↑ 6.0 6.1 6.2 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 372
- ↑ 7.0 7.1 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 373
- ↑ Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 374
- ↑ 9.0 9.1 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 375
- ↑ Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 1, - Page 376
- ↑ Datta, P.T. Jyothi (July 7, 2007). "Capturing the taste of Africa". The Hindu Business Line (Kasturi & Sons). Archived from the original on 16 February 2009. Retrieved 2009-02-09.


text:
GONDO 11
Matshina a Milayo Ya DiBhibhele Ma Nga Hi Vhuna Ngu Nzila Yihi?
1. Ngu ku txani hi txi lava mkongomiso?
Mvangi wathu a ni wutxhari ngutu ku pinda athu. Ku fana ni Tate wa lirando wa hi khatalela. Txizimu txi si ti lavi to hi ti kongomisa hi pune. (Jeremiya 10:23) Ku fana ni mwanana wu alavaku mkongomiso, hotshethu hi lava mkongomiso wa Txizimu. (Isaya 48:17, 18) Mkongomiso wa matshina a da milayo ya diBhibhele i ningo yo ta ngu ka Txizimu.—Gonda 2 Timoti 3:16.
Matshina a milayo ni milayo ya Jehovha ma hi gondisa mahanyelo a manene konkuwa ni ku hi komba nzila yo va ni wutomi wo mbi guma mbimo yi yi tako. Akuwa hi nga vangwa ngu Txizimu, hi fanete ku amukela mkongomiso wa txona.—Gonda Masalmu 19:7, 11, NM; Mtuletelo 4:11.
2. Nji txani matshina a milayo ya diBhibhele?
Matshina a milayo ya diBhibhele makhato a ditshuri. Ku ni timhaka timwane ti ti ku ni milayo yi yi thumako ka tona. (Dheuteronome 22:8) Ti lava hi thumisa wusikoti wathu wo alakanya ku na pfisisa ti to ditshina da mlayo di thumisa ku txani ka txiemo txo kari. (Mavingwa 2:10-12) Ngu txikombiso, diBhibhele di womba to wutomi i ningo yo ta ngu ka Txizimu. Ditshina donedo da mlayo di nga hi kongomisa hi di mthumoni, m’tini ni ka dipfhumba. Di hi vhuna ku hi na zumbi hi di vhikelekile ka tiphango.—Gonda Mithumo 17:28.
3. Ngu yahi matshina mambidi a milayo aya i ku a lisima ngutu?
Jesu a wombawombile ngu matshina mambidi a milayo a lisima ngutu. Do khata di kombisa txikongomelo txa wutomi wa vathu—ku ziva Txizimu, ku txi randa ni ku txi thumela ngu ku thembeka. Yoneyo i mhaka ya hombe, yi fanete ku tekelwa ha msungo ka sotshe sisungo sathu. (Mavingwa 3:6) Ava va yi tekelako ha msungo milayo yiya va amukelwa ngu Txizimu, ni ku mana litsako la ditshuri ni wutomi wo mbi guma.—Gonda Matewu 22:36-38.
Da wumbidi di nga hi kongomisa ti to hi va ni wuxaka wa wunene ni vathu vamwane. (1 Vakorinto 13:4-7) Ku hanya ngu ditshina donedo ti pata ku endeta nzila yi Txizimu txi ñolako vathu ngu yona.—Gonda Matewu 7:12; 22:39, 40.
4. Matshina a milayo ya diBhibhele ma hi vhuna ngu nzila yihi?
Matshina a milayo ya diBhibhele ma vhuna timwaya ti to ti tshanganiswa kumweko ngu lirando. (Vakolosa 3:12-14, NM) Dipswi da Txizimu di vhikela timwaya ngu ku gondisa milayo yi yi kongomisako—yo vatekani kha va faneli ku hambana wutomi wawe wotshe.—Gonda Genesisi 2:24.
Ku hanya ngu milayo ya diBhibhele ti hi vhikela ngu didhawa da mialakanyo ni ngu didhawa da matipfelo. Ngu txikombiso vatholi va tsakela ngutu vathumi va va hanyako ngu matshina a milayo ya diBhibhele, i ku kuthembeka ni ku va ni migingiriko mthumoni. (Mavingwa 10:4, 26; Vahebheru 13:18) Dipswi da Txizimu di hi gondisa ti to hi na tsaki ngu wudotho wa si hi ku naso hi thangetisa wuxaka wathu ni Txizimu ku pinda tithomba.—Gonda Matewu 6:24, 25, 33; 1 Timoti 6:8-10.
Hi txi hanya ngu milayo ya diBhibhele ti vhikela dihanyo dathu. (Mavingwa 14:30; 22:24, 25) Ngu txikombiso, ku engisa milayo ya Txizimu madingano ni ku leva ti hi vhikela ka malwati ya ma dayako ni ka ti phango. (Mavingwa 23:20) Jehovha kha hi tsimbi ku sela wusuki ngu ku pimela. (Masalmo 104:15; 1 Vakorinto 6:10) Matshina a milayo ya Txizimu ma hi vhuna ngu ku hi gondisa ku tiwonela ka simaho ni ka mapimo athu. (Masalmu 119:97-100) Makristu a ditshuri kha ma engisi milayo ya Txizimu ngu ku lava ku ti wuyelisa ma pune. Kambe ma maha toneto ngu ku lava ku dhumisa Jehovha.—Gonda Matewu 5:14-16.
GONDA TA TINGI
ZIVA TATHU
Kombela kugonda diBhibhele
Mana tigondo ta diBhibhele ngu mbimo ni wukhalo wu u wu lavako.


text:
Hlatshwayo
Muti waka Hlatshwayo i muti lowu vulavulaka Xichangana na Xizulu.
Matimu ya Muti
Lexi hi xona xi thopo lexi tivekaka xa muti lowu. Kuni ku hambana-nyana eka swi mutana swa ka Hlatshwayo loko swiri karhi swi thopa xivongo.
Hlachwayo/HLATSWAYO, Mutsari: (Hlachwayo Wisani Moses)
hi va ka risenga,
wa mukhomazi,
wa xikhutu,
wa bingwana,
wa kaneti,
kaneti wa mhaka,
hi va ka rimani hi mimbhanyi hi tshika swikomu,
swikomu hi ta lovola hi swona vavansati,
hi va ka mhandzi ya nkonono,
va ku; Hlachwayo, va ku; ntlhavani.
"Ntlhavani" hi yona nyimba ya ka hina.
xivongo lexi I xona lexi mina Wisani Moses Hlatswayo xiluke xa sirha Gezani, Jemson, Hlachwayo na Nghozi, Nyanisi Hlatswayo ,loyi a velekiweke eka mtititi Lombard ndzi nga kula ndzi karhi ndzi dyondzisiwa xona, inkomu.
Rhavi e ka swiyenge swa rixaka ra machangana
Hi ku ya hi Henri Junod va ka Hlatshwayo, va hlayiwa eka rhavi ra Va Djonga e ka rixaka ra machangana.[1]
Wisani M. Hlatywayo's research, muti wa ka Hlatswayo i muti wa tihosi lowu a wu rhangele hi Hosi Zwangendaba wa rixaka ra ka ka jele(jele clan) lava a va ri hansikumbe ku tirhisana na vuhosi bya ka Ndwandwe, Hosi Zwangendaba u hlanganile na Soshangane hi malembe ya va 1825, kutani va vumba nhlangano kambe a wu yanga ekule hikuva Soshangane a lava ku va Hosinkulu, kutani va hambanile laha a ku suke dzolonga exikarhi ka Soshangane na makwavo wa yena Mhlaba laha Soshangana a nga kongoma eMocambique kutani Zwangendaba na Mhlava va ya tlhama eVenda, Limpopo (Vembe) and Livubu (Rivubye) laha vakokwani va rhwariweke hi tiG.G kusuka eBwerhani ku ya aka eka Mtititi.
Minkombo
- ↑ Henry Junod - Life of a South African Tribe - Vol 1, Pages 16 - 19


text:
SWIDYONDZO 19
Ni Mani Nandza Wo Tshembeka Ne Wo Tlhariha?
Mahlweni nyana ke lufu la yena, Yesu u valavulile ne vadyondzisiwa va yena ve mune va nga—Petro, Yakobo, Yohane, na Andriya. Loko Yesu ka a profeta hi xikombiso xe vukona bya yena masikwini eku hetisela u vutisile muvutiso loyu wa hombe: “Kahle-kahle ni mani nandza wo tshembeka ne wo tlharhiha, loyi n’winyi wa yena a nga mu veka hehla ke yindlo ya yena, eku a va nyika swekudya hi karhi u nga fanela?” (Matewu 24:3, 45; Marka 13:3, 4) Yesu a a tshembisa vadyondzisiwa va yena tani hi “n’winyi” wa vona, a a ta hlawula va nga to phamela valandzeli va yena swekudya swe moya karhi hikwawo, karhini we makumo. Ni vamani va nga to vumba nandza loyi?
I tlawa u tsongwani we valandzeli va Yesu va nga totiwa. “Nandza” i Huvo ye Madota yi Rhangelako ye Timbhoni ta Yehovha. U phamela va khongeli kulobye swekudya swe ku khongela swi fikako hi karhi. Ha tshemba hi nandza wo tshembeka loyi eku a a la ka a hi nyika ‘swekudya hi karhi u nga fanela.’—Luka 12:42.
U langutela yindlo ye Xikwembu. (1 Timotiya 3:15) Yesu u nyikile nandza loyi etirho we ku langutela tirho we xiphemu xe laha misaveni xe hlengeletano ya Yehovha—ku langutela muako ya yona, u rhangela tirho we ku chumayila a tlhela a hi dyondzisa hi ku tirhisa mabandla a hina. Hikwalaho, eku a hi nyika leswi hi lavako hi karhi lowu hi lavako hi wona, “nandza wo tshembeka ne wo tlharhiha” u phamela swekudya swe ku khongela hi ku tirhisa tibuku leti hi tirhisako ku chumayileni ne le mihlanganweni ye bandla ne tipurogiramu te le tihlengeletanweni.
Nandza u tshembekile ke tiyiso ye Bibele nakambe u dyondzisiwe ku chumayila mahungo manene naswona u tlharihile hi ndlela leyi a langutelako hi yona swilo swa Kreste swe laha misaveni. (Mintirho 10:42) Yehovha u rhamba vanhu vo tala eku va va Timbhoni nakambe u pfuna nandza wo tshembeka ne wo tlharhiha eku phamela swekudya swe ku khongela swe ku tala.—Esaya 60:22; 65:13.
Ni vamani va nga hlawuliwa ni Yesu eku va ta phamela vadyondzisiwa va yena swekudya swe ku khongela?
Xana nandza u tshembekile ne ku tlhariha hi ndlela yihi?


text:
I Yini Ku Pfuxiwa Ka Vafi?
Nhlamulo ya Bibele
Xiga lexi nge “ku pfuxiwa ka vafi” eBibeleni xi hundzuluxeriwa xi huma eka rito ra Xigriki leri nge, a·na′sta·sis leri vulaka “ku pfuka” kumbe “ku suka u yima nakambe.” Munhu loyi a pfuxiwaka eku feni, u pfuxiwa a ri ni vutomi lebyi a ri na byona.—1 Vakorinto 15:12, 13.
Hambileswi xiga lexi nge, “ku pfuxiwa ka vafi” xi nga riki kona eMatsalweni ya Xiheveru, lama vuriwaka Testamente ya Khale kambe dyondzo ya ku pfuka ka vafi ya kumeka eka wona. Hi xikombiso, hi ku tirhisa muprofeta Hosiya, Xikwembu xi tshembise leswi: “Ndzi ta va kutsula evokweni ra Sheol; ndzi ta va kutsula eku feni.”—Hosiya 13:14; Yobo 14:13-15; Esaya 26:19; Daniyele 12:2, 13.
Xana vanhu va ta pfuxeriwa ku ya hanya kwihi? Vanhu van’wana va pfuxeriwa ku ya hanya etilweni leswaku va ta fuma na Kreste tanihi tihosi. (2 Vakorinto 5:1; Nhlavutelo 5:9, 10) Bibele yi vula leswaku ‘i ku pfuxiwa ko sungula ka vafi,’ leswi kombisaka leswaku ku ta va ni ku pfuxiwa ka vafi kun’wana loku ku nga ta landzela. (Nhlavutelo 20:6; Vafilipiya 3:11) Ku pfuxiwa loku nga ta landzela, ku ta va ku pfuxeriwa ku ta hanya laha misaveni laha vanhu vo tala va nga ta tlhela va tsakela vutomi.—Pisalema 37:29.
Vanhu va ta pfuxiwa hi ndlela yihi? Xikwembu xi ta nyika Yesu matimba ya ku pfuxa vafi. (Yohane 11:25) Yesu u ta pfuxa “hinkwavo lava nga eka masirha-bako ya xitsundzuxo” va ri hi ndlela leyi a va ri ha yona loko va nga si fa. (Yohane 5:28, 29) Lava pfuxeriwaka ku ya hanya etilweni va ni miri wa moya kasi lava nga ta hanya laha misaveni va ta va ni miri wa nyama lowu hetisekeke.—Esaya 33:24; 35:5, 6; 1 Vakorinto 15:42-44, 50.
I vamani lava nga ta pfuxiwa? Bibele yi vula leswaku “ku ta va ni ku pfuxiwa ka lava lulameke ni ka lava nga lulamangiki.” (Mintirho 24:15) Lavo lulama va katsa vanhu vo tshembeka vo tanihi Nowa, Sara na Abrahama. (Genesa 6:9; Vaheveru 11:11; Yakobo 2:21) Lava nga lulamangiki va katsa vanhu lava tsandzekeke ku hanya hi milawu ya Xikwembu kambe va nga kumangiki nkarhi wo dyondza ni ku hanya ha yona.
Hambiswiritano, vanhu vo homboloka lava nga laviki ku cinca mahanyelo ya vona a va nge pfuxiwi. Loko vanhu vo tano va fa, a va ha ri ni ntshembo wa ku pfuxiwa.—Matewu 23:33; Vaheveru 10:26, 27.
Xana vafi va ta pfuxiwa rini? Bibele yi profete leswaku nkarhi wa ku pfuxiwa ka lava nga ta ya hanya etilweni ku ta endleka hi nkarhi wa vukona bya Kreste, loku sunguleke hi 1914. (1 Vakorinto 15:21-23) Ku pfuxeriwa ku hanya laha misaveni ku ta endleka hi nkarhi wa Ku Fuma Ka Gidi Ra Malembe ka Yesu Kreste, loko misava yi ta hundzuriwa yi va paradeyisi.—Luka 23:43; Nhlavutelo 20:6, 12, 13.
Xana swa twala ku pfumela leswaku vafi va ta pfuxiwa? Bibele yi nyikela vumbhoni bya ku pfuxiwa ka vanhu va kaye, laha eka xiendlakalo ha xin’we ku veke ni timbhoni leti swi voneke hi mahlo. (1 Tihosi 17:17-24; 2 Tihosi 4:32-37; 13:20, 21; Luka 7:11-17; 8:40-56; Yohane 11:38-44; Mintirho 9:36-42; 20:7-12; 1 Vakorinto 15:3-6) Ku va Yesu a pfuxe Lazaro ku ve nchumu lowu hlamarisaka swinene hikuva Lazaro se a a ri ni masiku ya mune a file naswona Yesu u endle singita leri emahlweni ka ntshungu. (Yohane 11:39, 42) Hambi ku ri vakaneti va Yesu a va yi kanetanga mhaka leyi, hikwalaho va lave ndlela ya ku n’wi dlaya swin’we na Lazaro.—Yohane 11:47, 53; 12:9-11.
Bibele yi kombisa leswaku Xikwembu xi na byona vuswikoti bya ku pfuxa vafi naswona xa swi lava ku endla tano. Emiehleketweni ya xona leyi nga pimekiki xi hlayisa vuxokoxoko bya munhu un’wana ni un’wana loyi xi nga ta n’wi pfuxa hi ku tirhisa matimba ya xona lamakulu. (Yobo 37:23; Matewu 10:30; Luka 20:37, 38) Xikwembu xi ni vuswikoti bya ku pfuxa vafi naswona xa swi lava ku endla tano! Loko Bibele yi hlamusela hi ku pfuxiwa ka vafi loku nga ta va kona, yi vula leswi hi Xikwembu: “U ta navela ntirho wa mavoko ya wena.”—Yobo 14:15.
Mhaka leyi nga riki ntiyiso malunghana ni ku pfuxiwa ka vafi
Mavunwa: Ku pfuxiwa ka vafi i ku hlanganisiwa ka moya ni miri.
Ntiyiso: Bibele yi dyondzisa leswaku munhu i moya-xiviri, ku nga ri xiphemu xo karhi lexi salaka xi hanya endzhaku ka rifu. (Genesa 2:7; Ezekiyele 18:4) Loko munhu a pfuxiwa a nga hlanganisiwi ni moya wa yena kambe u pfuxiwa a ri moya-xiviri lowu hanyaka.
Mavunwa: Vanhu van’wana va pfuxiwa kutani hi ku hatlisa va lovisiwa.
Ntiyiso: Bibele yi vula leswaku “lava a va hanya hi swilo swo biha” va ta “pfukela eku avanyisiweni.” (Yohane 5:29) Hambiswiritano, vanhu lava nga ta pfuxiwa va ta avanyisiwa hi ku ya hi leswi va nga ta swi endla loko va pfuxiwile, ku nga ri leswi a va swi endla khale loko va nga si fa. Yesu u te: ‘Vafi va ta twa rito ra N’wana wa Xikwembu kutani lava yingiseke va ta hanya.’ (Yohane 5:25) Lava yingisaka kumbe va ‘nyikela nyingiso’ eka swilo leswi va nga ta swi dyondza endzhaku ka loko va pfuxiwile, mavito ya vona ma ta tsariwa eka “buku-nsongwa ya vutomi.”—Nhlavutelo 20:12, 13.
Mavunwa: Loko munhu a pfuxiwa, u pfuka a ri ni miri lowu a a ri na wona loko a nga si fa.
Ntiyiso: Endzhaku ka loko munhu a file, miri wakwe wu va wu dyiwe hi misava.—Eklesiasta 3:19, 20.
DYONDZA SWO TALA
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
Ntshembo Wa Xiviri Hi Varhandziwa Va Wena Lava Feke
Xana u tshame u feriwa hi munhu loyi u n’wi rhandzaka? Xana swa koteka leswaku hi tlhela hi va vona? Dyondza leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni ku pfuxiwa ka vafi.