text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | I VAMANI LAVA TSHAMAKA ETILWENI?
Swivono Leswi Vulavulaka Hi Lava Tshamaka eTilweni
Bibele yi vulavula hi swivono swo tala leswi hlamarisaka leswi hi pfunaka leswaku hi twisisa swilo leswi endlekaka etilweni. A hi kambisiseni swin’wana swa swivono sweswo. Hambileswi swin’wana swa swona ku ngo va swikombiso ntsena, kambe swi ta ku pfuna leswaku u tiva lava tshamaka etilweni u tlhela u tiva ni ndlela leyi va byi khumbaka ha yona vutomi bya wena.
YEHOVHA U TLAKUKILE SWINENE
“A ku ri ni xiluvelo endhawini ya xona etilweni, naswona a ku ri ni loyi a tshameke exiluvelweni. Kutani loyi a tshameke a a languteka ku fana ni ribye ra yaspere ni ribye ra risima ra muhlovo wo tshwuka, naswona ku ni nkwangulatilo lowu rhendzeleke xiluvelo, lowu langutekaka ku fana ni emeralda.”—Nhlavutelo 4:2, 3.
“A wu vangama matlhelo hinkwawo. A ku ri ni nchumu lowu langutekaka ku fana ni vurha, wu vonaka epapeni lerikulu loko mpfula yi na. Ku vangama ematlhelweni hinkwawo a ku languteka hi ndlela yoleyo. A ku ri ku languteka ka xivumbeko xa ku vangama ka Yehovha.”—Ezekiyele 1:27, 28.
Swivono sweswo, leswi kombiweke muapostola Yohane na muprofeta Ezekiyele, swi fanekisela ku vangama ka Yehovha Xikwembu Lexi Tlakukeke, hi swilo leswi hi nga kotaka ku swi vona swo tanihi ribye leri vangamaka, nkwangulatilo ni xiluvelo xa vuhosi. Swi hi byela leswaku ndhawu leyi Yehovha a tshamaka eka yona yi sasekile swinene, ya rhandzeka naswona yi rhulile.
Leswi swi pfumelelana ni marito ya mupisalema, lama nge: “Hikuva Yehovha i nkulu naswona u fanele a dzunisiwa swinene. Wa chaviseka ehenhla ka swikwembu leswin’wana hinkwaswo. Hikuva hinkwaswo swikwembu swa vanhu i swikwembu leswi nga pfuniki nchumu; kambe loko ku ri Yehovha, u endle matilo. Xindzhuti ni ku vangama swi le mahlweni ka yena; ntamu ni ku saseka swi le vukwetsimelweni byakwe.”—Pisalema 96:4-6.
Hambileswi Yehovha a Tlakukeke, wa hi rhamba leswaku hi tshinela eka yena hi xikhongelo naswona wa hi tiyisekisa leswaku u ta swi yingisa swikhongelo swa hina. (Pisalema 65:2) Xikwembu xa hi rhandza swinene naswona xa khathala ha hina lerova Yohane u susumeteleke ku tsala a ku: “Xikwembu i rirhandzu.”—1 Yohane 4:8.
YESU U TSHAMA NI XIKWEMBU
“Leswi yena [Mudyondzisiwa Stefano], a a tele moya lowo kwetsima, a languta etilweni kutani a vona ku vangama ka Xikwembu na Yesu a yime evokweni ra xinene ra Xikwembu, hiloko a ku: ‘Maswivo! Ndzi vona matilo ma pfulekile ni N’wana wa munhu a yime evokweni ra xinene ra Xikwembu.’”—Mintirho 7:55, 56.
Emahlweninyana ko va Stefano a vona xivono lexi, vanhu lava a vulavula na vona ku nga varhangeri va Vayuda hi vona lava hlohloteleke leswaku Yesu a dlayiwa. Xivono xexo a xi tiyisekisa mhaka ya leswaku Yesu wa hanya hikuva u pfuxiwile naswona u nyikiwe xikhundlha. Muapostola Pawulo u tsale a ku: ‘[Xikwembu] xi pfuxe [Yesu] eka lava feke kutani xi n’wi tshamisisa evokweni ra xona ra xinene etindhawini ta le tilweni, ehenhla swinene ka hulumendhe yin’wana ni yin’wana ni vulawuri ni matimba ni vuhosi ni vito rin’wana ni rin’wana leri vitaniwaka, ku nga ri eka mafambiselo lawa ya swilo ntsena, kambe ni le ka lama taka.’—Vaefesa 1:20, 21.
Ku engetela eka leswi Matsalwa ma swi hlamuselaka hi xikhundlha lexi tlakukeke lexi Yesu a nga na xona, ma tlhela ma kombisa leswaku wa khathala hi vanhu ku fana na Yehovha. Loko Yesu a ha ri laha misaveni, u horise vanhu lava a va vabya, lava lamaleke a tlhela a pfuxa lava feke. Hi ku nyikela hi vutomi byakwe, u kombise leswaku u rhandza Xikwembu ni vanhu hi mbilu hinkwayo. (Vaefesa 2:4, 5) Leswi a nga le vokweni ra Xikwembu ra xinene, ku nga ri khale u ta tirhisa vulawuri byakwe leswaku a katekisa vanhu hinkwavo lava yingisaka Xikwembu.
TINTSUMI TI TIRHELA XIKWEMBU
“[Mina muprofeta Daniyele] ndzi ya emahlweni ndzi languta kukondza ku vekiwa swiluvelo kutani Nkulukumba wa Masiku [Yehovha] a tshama ehansi. . . . A ku ri ni magidigidi lawa a ma hambeta ma n’wi tirhela, ni va 10 000 va andzisiwe ka 10 000 lava a va tshama va yime emahlweni ka yena.”—Daniyele 7:9, 10.
Eka xivono lexi xa le tilweni, Daniyele u vone tintsumi to tala swinene. Hakunene xexo a ku ri xivono lexi hlamarisaka! Tintsumi i swivumbiwa swa moya, leswi tlhariheke naswona swi nga ni matimba swinene. Tin’wana ta tona i tiserafi ni makerubu. Bibele yi vulavula hi tintsumi minkarhi leyi tlulaka 250.
Tintsumi a hi vanhu lava feke lava a va hanya laha misaveni. Xikwembu xi rhange xi vumba tintsumi xi nga si vumba vanhu. Loko ku tumbuluxiwa misava, tintsumi a ku ri khale ti ri kona, ti ri karhi ti huwelela hi ku tsaka.—Yobo 38:4-7.
Ndlela yin’wana leyi tintsumi ti tirhelaka Xikwembu ha yona namuntlha, i ku pfuneta eku chumayeleni ka mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu. (Matewu 24:14) Ndlela leyi tintsumi ti hoxaka xandla ha yona eka ntirho lowu, yi voniwe hi muapostola Yohane eka xivono xakwe, loyi a tsaleke a ku: “Ndzi vona ntsumi yin’wana yi haha empfhukeni, yi ri ni mahungu lamanene lama nga heriki leswaku yi ma vula tanihi marungula lama tsakisaka eka lava tshamaka emisaveni, ni le ka matiko hinkwawo ni tinyimba hinkwato ni tindzimi hinkwato ni vanhu hinkwavo.” (Nhlavutelo 14:6) Hambileswi tintsumi ti nga ha vulavuriki ni vanhu namuntlha ku fana ni khale, ti kongomisa vanhu lava chumayelaka mahungu lamanene eka vanhu lava nga ni timbilu letinene.
SATHANA U XISA VANHU VO TALA
“Ku tlhekeka nyimpi etilweni: Mikayele [Yesu Kreste] ni tintsumi ta yena va lwa ni dragona, dragona yona yi lwa yi ri ni tintsumi ta yona kambe a yi hlulanga, naswona ndhawu ya vona a ya ha kumekanga etilweni. Hiloko dragona leyikulu yi lahleriwa ehansi, nyoka ya khale, leyi vuriwaka Diyavulosi na Sathana, leyi xisaka misava hinkwayo leyi akiweke; yi lahleriwa ehansi emisaveni, ni tintsumi ta yona ti lahleriwa ehansi na yona.”—Nhlavutelo 12:7-9.
Etilweni ku tshame ku va ni nkwetlembetano. Endzhaku ka loko ku vumbiwe vanhu, ntsumi yin’wana yi sungule ku navela ku gandzeriwa, kutani yi xandzukele Yehovha ivi yi hundzuka Sathana, leswi vulaka “Mukaneti.” Hi ku famba ka nkarhi, tintsumi tin’wana na tona ti xandzukile naswona namuntlha ti vitaniwa madimona. Madimona lawa, ma lwisana ni vulawuri bya Yehovha naswona ma kucetele vanhu votala leswaku na vona va endla hilaha ku fanaka.
Sathana ni madimona yakwe va ni tihanyi. Va venga vanhu naswona hi vona lava va vangeleke vanhu maxangu. Hi xikombiso, Sathana u dlaye swifuwo ni malandza ya wanuna wo tshembeka loyi a a vuriwa Yobo. Endzhaku ka sweswo, u dlaye vana hinkwavo va khume va Yobo hi ku vanga “mheho leyikulu,” leyi fikeke yi hirimuxa yindlu leyi a va ri eka yona. Endzhakunyana, Sathana u be Yobo hi “marhumba lama nga ni khombo ku sukela enkondzweni wakwe ku ya ethavathaveni.”—Yobo 1:7-19; 2:7.
Hambiswiritano, ku nga ri khale Sathana u ta herisiwa. Leswi se a lahleriweke laha misaveni, wa swi tiva leswaku “u ni nkarhi wo koma.” (Nhlavutelo 12:12) Lexi tsakisaka hi leswaku ku lovisiwa kakwe a nge ku balekeli!
LAVA YAKA ETILWENI
“[Yesu] u xavele Xikwembu vanhu lava humaka eka tinyimba hinkwato ni tindzimi hinkwato ni vanhu hinkwavo ni matiko hinkwawo, naswona u va endle va va mfumo ni vaprista eka Xikwembu xa hina, va ta va tihosi emisaveni.”—Nhlavutelo 5:9, 10.
Van’wana loko va pfuxiwa, ku fana na Yesu na vona va ta ya hanya etilweni. Yesu u byele vaapostola vakwe vo tshembeka a ku: “Ndzi ya mi lunghiselela ndhawu. Nakambe, . . . ndzi ta tlhela ndzi vuya kutani ndzi ta mi amukela ekaya mi va na mina, leswaku laha ndzi nga kona na n’wina mi va kona.”—Yohane 14:2, 3.
Lava yaka etilweni va ya hi xikongomelo xo karhi. Vona swin’we na Yesu va ta simeka Mfumo lowu nga ta fuma misava hinkwayo naswona Mfumo wolowo wu ta tisela vanhu mikateko yo tala swinene. Lowu i Mfumo lowu Yesu a leriseke valandzeri vakwe leswaku va wu khongelela eka xikhongelo xakwe xa xikombiso. U te: “Tata wa hina la nge matilweni, vito ra wena a ri kwetsimisiwe. Mfumo wa wena a wu te. Ku rhandza ka wena a ku endleke emisaveni, hilaha ku endlekaka hakona etilweni.”—Matewu 6:9, 10.
LESWI LAVA NGA ETILWENI VA NGA TA SWIENDLA
“[Mina muapostola Yohane] ndzi twa rito lerikulu ri huma exiluvelweni ri ku: ‘Waswivo! Ntsonga wa Xikwembu wu le vanhwini, . . . kutani xi ta sula mihloti hinkwayo ematihlweni ya vona, rifu a ri nge he vi kona, hambi ku ri ku kolola, ni xirilo ni xitlhavi a swi nge he vi kona. Swilo swo sungula swi hundzile.’”—Nhlavutelo 21:3, 4.
Xivono lexi xi kombetela eka nkarhi lowu Mfumo wa Xikwembu, lowu vumbiwaka hi Yesu ni lava pfuxeriweke ku ya hanya etilweni, va nga ta herisa mfumo wa Sathana kutani va endla misava yi va paradeyisi. Maxangu hinkwawo ma ta herisiwa, ku katsa ni rifu.
Xana ku ta endleka yini hi vanhu lavan’wana hinkwavo lava feke lava nga ta ka va nga yi etilweni? Vona va ta pfuxiwa leswaku va ta hanya hilaha ku nga heriki laha misaveni, loko misava leyi se yi ri Paradeyisi.—Luka 23:43.
Swivono leswi, swi tiyisekisa leswaku Yehovha Xikwembu ni N’wana wakwe Yesu Kreste ku katsa ni tintsumi to tshembeka swin’we ni lava nga ta ya hanya etilweni, va khathala swinene ha hina. Leswaku u twa leswi engetelekeke malunghana ni lewi va nga ta hi endlela swona, hi kombela u tihlanganisa ni Timbhoni ta Yehovha kumbe u nghena eka website ya hina ya, www.jw.org/ts u tlhela u kopa buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
DYONDZA SWO TALA
Ha Yini Ndzi Fanele Ndzi Khongela? Xana Xikwembu Xi Ta Ndzi Hlamula?
Loko swi ta emhakeni ya xikhongelo, swi titshege hi wena leswaku Xikwembu xi hlamula swikhongelo swa wena.
Xana Yesu A A Ri Munhu Lonene Ntsena?
Leswi endleke leswaku Yesu wa le Nazareta a va wanuna la veke ni nkucetelo lowukulu emisaveni.
I Yini Leswi Mfumo Wa Xikwembu Wu Nga Ta Swi Endla?
Twana leswi u nga swi langutelaka loko hulumendhe ya Xikwembu se yi fuma emisaveni.
Xana Diyavulosi I Wa Xiviri?
Xana Sathana ko va nsusumeto wo biha lowu nga endzeni ka munhu kumbe u kona hakunene?


c: text/html

text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Mintirho 28:1-31
28 Kuteloko hi fika laha ku hlayisekeke, hi kuma leswaku xihlala xexo a xi vuriwa Melita.+2 Kutani vanhu lava vulavulaka ririmi rimbe va hi kombe musa lowu nga tolovelekangiki wa vumunhu,+ hikuva va tshivele ndzilo kutani va hi amukela hinkwerhu va hi pfuna hikwalaho ka mpfula leyi a yi na ni hikwalaho ka xirhami.+3 Kambe loko Pawulo a hlengelete nyandza yin’wana ya mahlahla, a yi tlhandleka endzilweni, mhiri yi huma hikwalaho ka ku hisa kutani yi titsondzela evokweni rakwe.4 Loko vanhu volavo lava vulavulaka ririmi rimbe va vona xivumbiwa xa vuxungu xi lengalenga evokweni rakwe, va sungula ku byelana va ku: “Hakunene loyi i mudlayi, hambileswi a fikeke laha ku hlayisekeke a huma elwandle, vululami byo rihisela a byi n’wi pfumelelanga ku ya emahlweni a hanya.”5 Hambiswiritano, a dzudza xivumbiwa xa vuxungu xi wela endzilweni kambe a nga vavisekanga.+6 Kambe a va langutela leswaku u ta pfimba hi ndzhumbelo kumbe a wa a fela kwalaho. Endzhaku ko rindza nkarhinyana kutani va nga voni nchumu lowu vavisaka wu endleka eka yena, va hundzula mianakanyo ya vona va sungula ku vula leswaku i xikwembu.+7 Kutani ekusuhi ni ndhawu yoleyo nkulukumba wa xihlala xexo, la vuriwaka Publiyo, a a ri ni masimu; naswona u hi amukele hi malwandla kutani a hi rhurhela hi tintswalo masiku manharhu.8 Kambe ku kumeke leswaku tata wa Publiyo a a etlele ehansi a karhatiwa hi ku hisa ka miri ni magagana, hiloko Pawulo a ya eka yena kutani a khongela, a n’wi tlhandleka mavoko+ kutani a n’wi horisa.+9 Endzhaku ka loko leswi swi humelerile, ni vanhu lavan’wana exihlaleni xexo lava a va ri ni mavabyi va ta eka yena, va hanyisiwa.+10 Naswona va hi fundzhe hi tinyiko to tala, kutani loko hi sungula ku tluta, va hi longele swilo leswi a hi swi lava.11 Hi n’hweti ya vunharhu hi tlute hi xikepe ku suka eAleksandriya+ lexi a xi hete vuxika exihlaleni naswona a xi ri ni mfungho lowu nge “Vana va Zewusi.”12 Loko hi fika ehlalukweni eSirakusa hi tshame masiku manharhu,13 ku nga ndhawu leyi hi rhendzelekeke eka yona kutani hi fika eRegiyo. Naswona endzhaku ka siku rero ku pfuke mheho ya le dzongeni kutani hi ya fika ePuteyoli hi siku ra vumbirhi.14 Hi fike kona hi kuma vamakwerhu kutani hi komberiwa ku tshama na vona nkombo wa masiku; kutani hi ndlela leyi hi kongoma eRhoma.15 Ku suka kwalaho, loko vamakwerhu va twa mahungu lama khumbanaka na hina, va ta va ta hi hlangaveta eNdhawini ya ku Xavisela ya Apiyo ni le Tihotela Tinharhu, kutani loko a va vona, Pawulo a nkhensa Xikwembu, a tiya nhlana.+16 Eku heteleleni, loko hi nghena eRhoma, Pawulo u pfumeleriwe+ ku tshama a ri swakwe ni socha leri a ri n’wi rindza.17 Hambiswiritano, hi siku ra vunharhu u hlengelete lava a va ri vakulukumba va Vayuda. Loko va hlengeletanile, a va byela a ku: “Vavanuna, vamakwerhu, hambileswi ndzi nga endlangiki nchumu lexi lwisanaka ni vanhu kumbe mikhuva ya vatata wa hina,+ ndzi nyiketiwe ndzi ri mukhotsiwa ku suka eYerusalema emavokweni ya Varhoma.+18 Naswona vona, endzhaku ko konanisa,+ a va navela ku ndzi ntshunxa,+ tanihi leswi a ku ri hava xivangelo xa leswaku ndzi fa.+19 Kambe loko Vayuda va hambeta va kaneta sweswo, ndzi boheke ku endla xikombelo+ eka Khezari, kambe ku nga ri swona leswaku a ndzi ri ni xo karhi xo hehla tiko ra ka hina ha xona.20 Hikwalaho, kahle-kahle ndzi kombele ku mi vona ni ku vulavula na n’wina, hikuva ndzi bohiwe hi nketana leyi hikwalaho ka ntshembo+ wa Israyele.”+21 Va ku eka yena: “A hi amukelanga mapapila malunghana na wena ku suka eYudiya, hambi ku ri un’wana wa vamakwerhu lava fikeke a nga vikanga kumbe ku vula xilo xo homboloka malunghana na wena.22 Kambe hi ehleketa leswaku swi fanerile ku twa miehleketo ya wena, hikuva entiyisweni malunghana ni mpambukwa+ lowu ha swi tiva leswaku kun’wana ni kun’wana wa kanetiwa.”+23 Hiloko va hlela siku na yena, kutani va ta endhawini leyi a tshamaka eka yona va tele. Kutani a va hlamusela mhaka leyi hi ku nyikela vumbhoni bya rixaladza malunghana ni mfumo wa Xikwembu+ ni hi ku tirhisa timhaka leti khorwisaka malunghana na Yesu hi ku landza nawu wa Muxe+ ni Vaprofeta,+ ku sukela nimixo ku fikela nimadyambu.24 Van’wana va sungula ku kholwa+ swilo leswi vuriwaka; van’wanyana va nga kholwi.+25 Kutani, leswi a va nga pfumelelani, va sungula ku suka va famba, Pawulo a ri karhi a vula marito lawa:“Moya lowo kwetsima wu vule hilaha ku faneleke hi Esaya lowa muprofeta eka vatata wa n’wina,26 wu ku, ‘Yana eka vanhu lava u ku: “Ku twa, mi ta twa kambe a mi nge twisisi nikatsongo; naswona ku languta mi ta languta kambe a mi nge voni nikatsongo.+27 Hikuva timbilu ta vanhu lava ti sihalarile, naswona hi tindleve ta vona va twile va nga anguli, kutani va pfale mahlo ya vona; leswaku va nga tshuki va vona hi mahlo ya vona ni ku twa hi tindleve ta vona ni ku twisisa hi timbilu ta vona va hundzuka, kutani ndzi va horisa.”’+28 Hikokwalaho tivani leswaku leyi, ku nga ndlela leyi Xikwembu xi ponisaka ha yona, yi rhumeriwe ematikweni;+ hakunene ma ta yi yingisa.”+29 —30 Hiloko a tshama malembe mambirhi hinkwawo endlwini yakwe leyi a yi hirheke,+ naswona a a va amukela hi musa hinkwavo lava a va ta eka yena,31 a chumayela hi mfumo wa Xikwembu eka vona ni ku dyondzisa swilo leswi khumbaka Hosi Yesu Kreste hi ntshunxeko lowukulu wo vulavula,+ handle ka xihinga.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) SEPTEMBER 2016
Nkandziyiso lowu wu ni swihloko leswi dyondziwaka evandlheni ku sukela hi October 24 ku ya eka November 27, 2016.
“Mavoko Ya Wena Ma Nga Tshuki Ma Lelemela”
Yehovha u ma tiyisa njhani mavoko ni ku khutaza malandza yakwe? U nga endla leswi fanaka hi ndlela yihi?
Hambeta U Lwa Leswaku U kuma Mikateko Ya Yehovha
Vanhu va Xikwembu va langutana ni swiphiqo swo tala loko va ri karhi va tikarhatela ku kuma mikateko ya vona. Kambe va nga swi kota ku hlula!
Swivutiso Swa Vahlayi
I yini “rito ra Xikwembu” leri Vaheveru 4:
Ku Lwela Mahungu Lamanene Eka Valawuri Lava Tlakukeke
Hi nga dyondza swo karhi eka ndlela leyi muapostola Pawulo a yi tirhiseke leswaku a tilwela ehubyeni.
Xana Ndlela Leyi U Ambalaka Ha Yona Yi Vangamisa Xikwembu?
Milawu ya le Bibeleni yi nga hi kongomisa.
Vuyeriwa Eka Nkongomiso Wa Yehovha Namuntlha
Makwerhu wa le Poland ni wa le Fiji havumbirhi bya vona va endle xiboho lexinene.
Vantshwa Tiyisani Ripfumelo Ra N’wina
Xana swa ku tikela ku vulavula hi tidyondzo to tanihi dyondzo ya ku tihundzukela ka swilo? Loko swi ri tano, rungula leri ri ta ku pfuna.
Vatswari Pfunani Vana Va N’wina Leswaku Va Va Ni Ripfumelo Leri Tiyeke
Xana minkarhi yin’wana u vona swi tika ku dyondzisa vana va wena? Ku ni magoza ya mune lama nga ku pfunaka leswaku u dyondzisa hi ndlela leyi humelelaka.


text:
VANTSHWA VA VUTISA
I Yini Leswi Ndzi Faneleke Ndzi Swi Tiva Hi Ku Xanisiwa Hi Timhaka Ta Masangu?—Xiyenge 1: Switsundzuxo
Swi vula yini ku xanisiwa hi timhaka ta masangu?
Hambileswi tinhlamuselo leti nga enawini ti hambanaka hi ku ya hi tindhawu, nhlamuselo leyi tolovelekeke ya ku “xanisiwa hi timhaka ta masangu” yi nga vula ku endla timhaka ta masangu hi ku sindzisiwa. Swi nga ha katsa ku xanisiwa ka vana kumbe vantshwa, ku sindzisiwa ku endla timhaka ta masangu hi xaka, ku pfinyiwa ni ku xanisiwa hi “munhu loyi u n’wi tshembaka”—ku nga ha va dokodela, mudyondzisi kumbe mufundhisi. Vanhu van’wana lava xanisiweke, va xungetiwa loko va lava ku vika mhaka leyi va humeleleke.
Hi ku ya hi vulavisisi byin’wana, lembe ni lembe eUnited States ntsena, vanhu vo tlula kotara ya miliyoni va vika leswaku va xanisiwile hi timhaka ta masangu. Kwalomu ka hafu ya vona va le xikarhi ka malembe ya 12 na 18.
Leswi u faneleke u swi tiva
Bibele yi yirisa ku xanisa hi timhaka ta masangu. Bibele yi vulavula hi ntshungu lowu a a wu ri ni ku navela ko biha hi timhaka ta masangu lowu a wu lava ku pfinya vavanuna vambirhi lava endzeleke muti wa Sodoma kwalomu ka malembe ya 4 000 lama hundzeke—leswi hi swona swi endleke leswaku Yehovha a lovisa muti wolowo. (Genesa 19:4-13) Ku engetela kwalaho, Nawu lowu nyikiweke Muxe kwalomu ka malembe ya 3 500 lama hundzeke a wu yirisa ku endla timhaka ta masangu ni xirho xa ndyangu, leswi katsaka ku pfinya xaka.—Levhitika 18:6.
Ku xanisa hi timhaka ta masangu swi tala ku endliwa hi vanhu lava u va tivaka. Buku leyi nge Talking Sex With Your Kids yi ri: “Eswiyin’weni swo tala, munhu la pfinyiweke wa n’wi tiva munhu la n’wi pfinyeke.”
Vaxinuna ni vaxisati va xanisiwa hi timhaka ta masangu. EUnited States, tiphesente ta khume ta vavanuna va xanisiwa hi timhaka ta masangu. Nhlangano wa Rape, Abuse & Incest National Network (RAINN) wu vula leswaku vavanuna lava xanisiwaka “va nga ha ti twa onge va lava ku endliwa vasodoma” kumbe “vavanuna la va nga riki va xiviri.”
Ku andza ka ku xanisiwa hi timhaka ta masangu a hi mhaka yo hlamarisa. Bibele yi profete leswaku “emasikwini yo hetelela” vanhu vo tala va ta va ‘lava nga riki na xinakulobye xa ntumbuluko, lava nga tikhomiki ni lava nga ni tihanyi.’ (2 Timotiya 3:1-3) Swiendlo sweswo swi endliwa hi vanhu lava lavaka ku endla van’wana nsele hi timhaka ta masangu.
Munhu la xanisiweke hi timhaka ta masangu a nga na xihoxo. A ku na munhu loyi a lavaka ku xanisiwa hi timhaka ta masangu. Muxanisi hi yena loyi a nga ni nandzu. Hambiswiritano, u nga swi kota ku endla swin’wana leswaku u nga xanisiwi hi timhaka ta masangu.
Leswi u nga swi endlaka
Tshama u lunghekile. Tiva ka ha ri emahlweni leswi u nga ta swi endla loko munhu un’wana, hambi loyi u rhandzanaka na yena kumbe xaka a ringeta ku ku xanisa hi timhaka ta masangu. Nhwanyana la vuriwaka Erin u ringanyeta leswaku loko u fanele u lunghekela ku langutana ni xiyimo xin’wana ni xin’wana xa ntshikilelo wa tintangha, u nga ha praktisa leswi u nga ta swi endla. U ri: “Swi nga ha tikomba swi nga twali kambe loko u swi tirhisa, swi nga ha endla leswaku u nga xanisiwi hi timhaka ta masangu.”
Bibele yi ri: “Tshamani mi ri karhi mi languta leswaku ndlela leyi mi fambaka ha yona a yi fani ni ya lava nga tlharihangiki kambe yi fana ni ya vanhu vo tlhariha, . . . hikuva masiku ma hombolokile.”—Vaefesa 5:15, 16.
Tivutise: ‘Ndzi ta endla yini loko munhu un’wana a ndzi khoma hi ndlela leyi nga ndzi tsakisiki?’
Vana ni rhengu. Nhlangano wa RAINN wu ringanyeta leswaku u “fanele u va ni xitirhisiwa lexi u nga xi tirhisaka ku tivisa vanghana ni vandyangu wa ka n’wina leswaku a wu le xiyin’weni lexinene handle ko va munhu loyi u nga na yena a swi tiva. Vanghana kumbe swirho swa ndyangu swi ta ta swi ta ku teka.” Hi ku endla tano u ta va u papalate ku xanisiwa.
Bibele yi ri: “U tlharihile la voneke khombo kutani a tumbela, kambe la nga riki na ntokoto u ye emahlweni kutani u fanele a xupuriwa.”—Swivuriso 22:3.
Tivutise: ‘Hi rihi rhengu leri ndzi nga ri tirhisaka?’
Veka swipimelo u tlhela u swi tirhisa. Hi xikombiso, loko ku ri na loyi u rhandzanaka na yena, mi fanele mi bula hi leswaku hi wahi matikhomelo lamanene ni lama nga riki manene. Loko a vona onge mhaka yoleyo i matlangwana, u fanele u kuma un’wana loyi a xiximaka ndlela leyi u titwaka ha yona.
Bibele yi ri: “Rirhandzu . . . a ri tikhomi hi ndlela leyi nga tengangiki, a ri lavi leswi vuyerisaka rona ntsena.”—1 Vakorinto 13:4, 5.
Tivutise: ‘Ma njhani matikhomelo ya mina? I matikhomelo ya njhani lama nga riki kahle?’
DYONDZA SWO TALA
I Yini Leswi Ndzi Faneleke Ndzi Swi Tiva Hi Ku Xanisiwa Hi Timhaka Ta Masangu?—Xiyenge 2: Ndlela Leyi U Nga Hlakarhelaka Ha Yona
Hlaya hi mintokoto ya vanhu lava nga xanisiwa lava va hlakarheleke.
Ndzi Nga Langutana Njhani Ni Ku Xanisiwa Hi Timhaka Ta Masangu?
Dyondza leswaku ku xanisiwa hi timhaka ta masangu i yini naswona u nga endla yini loko u langutane na kona.
Leswi Vantshwa Va Swi Vulaka Hi Ku Xanisiwa Hi Timhaka Ta Masangu
Twana leswi vantshwa va ntlhanu va swi vulaka hi ku xanisiwa koloko nileswaku u nga endla yini loko swi humelela.


text:
Riendzo Ra Nkoka Swinene
Lembe ni lembe, vanhu va magidi va valanga miako ya rhavi ra le United States swin’we ni ntsindza wa Timbhoni ta Yehovha eXifundzheni xa New York. Miako leyi yi vitaniwa Bethele, ku nga rito ra Xiheveru leri vulaka “Yindlu ya Xikwembu.” Vaendzi lava humaka etindhawini ta le kule ni ta le kusuhi va teka riendzo ku ya vona minkandziyiso yi ri karhi yi gandlisiwa, ku vona ndlela leyi ntirho wa hina wu hleriweke ha yona ni ku ya endzela vanghana va vona lava tirhaka kwalaho. Muendzi un’wana loyi a ha ku endzeka sweswinyana a a tiyimisele hi mbilu hinkwayo ku teka riendzo rero.
Marcellus, Mbhoni yin’wana ya Yehovha leyi tshamaka eAnchorage, Alaska, le U.S.A., wo kota ku vulavula marito ma nga ri mangani hileswi a omeke rihlanguti emalembeni ma nga ri mangani lama hundzeke. * U famba hi xitulu xa lavo lamala naswona u lava ku pfuniwa hi mintirho ya siku ni siku. Ku nga khathariseki mintlhontlho yoleyo, a a swi navela swinene ku endzela eBethele. Sweswinyana, ku navela kakwe ku endlekile.
Corey, munghana wa Marcellus loyi a n’wi pfuneke ku hlela riendzo leri, u te: “A a swi lava swinene. A a tshamela ku ndzi fonela ku tiva leswaku swi famba njhani. Leswi a nga vulavuriki ngopfu handle ko hlamula a ku ‘Ina’ kumbe ‘E-e,’ a ndzi fanele ndzi n’wi vutisa nxaxamelo wa swivutiso loko a ndzi fonela.” Bulo ra vona a ri famba hi ndlela leyi:
“Xana u lava leswaku ndzi ta kwahalano?”
“E-e.”
“Xana u lava ndzi fonela dokodela?”
“E-e.”
“Xana u ndzi fonele malunghana ni riendzo ra wena ro ya eBethele?”
“Ina.”
“Kutani a ndzi ta n’wi hlamusela leswi se ndzi swi endleke ku lunghiselela riendzo leri. Ndzi tsake ngopfu loko ndzi vona ku navela ka yena ku endleka.”
Marcellus u hlule swihinga swo hlayanyana leswaku a kota ku teka riendzo rakwe. Leswi a nga kumiki mali yo tala, u veke mali ku ringana malembe mambirhi leswaku a kota ku hakelela riendzo ro ya eNew York leri leheke tikhilomitara ta 5 400. Hikwalaho ka leswi a nga kotiki ku tiendlela swilo, u boheke ku kuma munhu loyi a fanelekaka wo famba na yena. Xo hetelela, a a lava mpfumelelo wo teka riendzo leri eka dokodela wakwe naswona u wu kumile ku sale masiku ma nga ri mangani emahlweni ko va xihahampfhuka lexi a a ta famba ha xona xi suka.
Loko Marcellus a fike eNew York, u valange miako ya le Brooklyn, Patterson ni ya le Wallkill. U vone michini leyikulu yi gandlisa tibuku ni Tibibele naswona u dyondzo swo tala malunghana ni ndlela leyi ntirho wa hina wu hleriwaka ha yona. U tlhele a vona nkombiso lowu nga ni nhlokomhaka leyi nge “Bibele Ni Vito Ra Xikwembu” swin’we ni lowu nge “Vanhu Va Vito Ra Yehovha.” Loko a ri eku valangeni, u tikumele vanghana lavantshwa. Hakunene a ku ri riendzo ra nkoka swinene!
Vanhu vo tala va vula leswaku a va na wona marito yo hlamusela loko va vutisiwa leswaku a ri ri njhani riendzo ra vona ro ya eBethele. Kambe loko Marcellus a vutisiwe loko riendzo rakwe ro ya eBethele ri nga vanga nyuku wa mbyana, u hlamule hi ndlela leyi a a kota ha yona a ku: “Ina. Ina. Ina!”
Ku endzela eBethele swi nga ku khutaza wena ni ndyangu wa wena, ku fana na Marcellus. Vaendzi va amukelekile emarhavini ya hina lama nga emisaveni hinkwayo. Ha yini u nga ti u ta hi endzela?
^ ndzim. 3 Marcellus u fe hi May 19, 2014, loko xihloko lexi xi lunghiseleriwa ku kandziyisiwa.
DYONDZA SWO TALA
Bethele I Yini?
Bethele i ndhawu yo hlawuleka leyi nga ni xikongomelo xa nkoka. Dyondza leswi engetelekeke malunghana ni lava tirhaka kona.
Ku Endliwa Yini eRhavini Ra Timbhoni Ta Yehovha?
Vaendzi va amukelekile ku ta valangisiwa erhavini rin’wana ni rin’wana ra hina. Na wena ha ku rhamba!


text:
1Khavbo avbo, nyi di wona Nvutana na yi emide gigomoni gya Siyoni. Gumogo ni Nvutana va diromo lizana ni magumi mana na mana mazana mazana nya vathu (144.000) va nga bani va lovidwe vbagiwombotunu lina la Nvutana ni la Babe Waye. 2Nyi dipwa gambe gudzuma ndzadzini kha nga linene, ni libara nya likhongolo, aholu dzindzeveni gwangu gudi pwala khwatshi lito nya hwambi wu wombwago. 3Vale nya 144.000 vathu va di gu embelela ndzimo nya yipya mbeli nya gikhalo nya wufumu wa Nungungulu, mahoni nya sivangwa sa sina nya guvbanye ni manganagana. Vbavbandze nya vale 144.000 vathu vanga dzegiswago vbakari nya litigo, mwalo mumbe muthu a nga bani a gu dzi kodza gu emba ndzimo yoyo. 4Ava khu vale va nga mba dzi nyenyezisa khu vanyamayi, vale va nga khala na va dzi vegiside; khavo va landrelago Nvutana malangani yatshavbo. Va di dzegiswa vbakari nya vathu nga matiwula nya siluvelo ga Nungungulu ni ga Nvutana. 5Kanani gwawe gima kha ga manega, wupembi, va tumbegide mbelinya mufumo wa Nungungulu. 6Nyi di wona gambe gimbe ngilozi na yi gu vbuvba ndzadzini. Yi rumidwe guresa nayo nya wuphya nya gupindruge; guta embela vathu vatshavbo va tigoni, nya mafumbu, ni mahundzu, ni malimi yatshavbo. 7Ngilozi yi di huwelela khu tshivba khigyo: "Ningani githawo Nungungulu mu dhumiseni Nungungulu kholu gi vbohide gikhati gyaye nya gulamule! Khozelani Muvangi nya ndzadzi ni mafu ni linene ni sifefe nya mati." 8Gu di handzamedza yimbe ngilozi nya wuvili yi huwelela khiyo: "Mbembide! Mbembide Bhabhiloniya lidhoropa nya likhongolo! Uye a nga levisa mayigo yatshavbo khu vbinyu nya likhulo nya wubhemba waye." 9Khavbo avbo, gu di handzamedza ngilozi nya wuraru yi ganela khu tshivba ngudzu khiyo: "Wule a na gu khozelago girengo ni gifananiso gyaye, mwendro gu hakha gifungo gyaye vbagiwombotunu, mwendro mandzani, 10uye a na sela vbinyu nyamba futungedzwa nya likhulo la Nungungulu, li guhudwago ni tshivba yaye yatshavbo gikombeni nya gulamule. Gambe a na dayiswa khu nilo ni enxofre mbeli nya dzingilozi nya gukatege ni Nvutana. 11Gu na tuviga wutshi nyamba vbela khu niloni nya gu saniseke gwawe. Vatshavbo va khozelago girengo ni githombe gyaye, mwendro gu vegisa gifungo nya lina laye va na saniseka nyamba hefemula wutshigu ni mihani." 12Khigyo egi gikhati nya dzindrena nya gukhodwe, vale va timiselago va vegisa milayo ya Nungungulu ni gukhodwa ga Jesu. 13Nyi dipwa lito ndzadzini khilo: "Lova: va kategide vale, gukhugela muhuno, va na felago mandzani ga Pfhumu." Liphuvbo li di khilo: "Ina, khidzo furi! Mu gu garalani gwawe va na mana guhefemula, kholu mithumo yawe yi ngu va landrela." 14Nyi di wona gambe moyo nya gufanane ni Mwamana wa Muthu na khade vbatshani nya lipfhi nya guage. A na ambade gihugu nya wufumu nya ndralama hungoni, na pharide givbwero nya gulodzwe mandzani gwaye. 15Ngilozi mweyo yi di duga khu Nyumbani ga Nungungulu, yi khusedza lito yi ganela ni wule a nga bani a khade vbatshani nya lipfhi, khiyo: "Dzega givbwero gyago u pilele kholu gikhati nya guvbwere givbohide. Mbewu ya tigoni yi vidzidwe." 16Khavbo avbo, wule a nga bani a khade lipfhini a di tshisa givbwero mafuni, a gu vbwera litigo. 17Gimbe girumwa gi di duga gambe khu Nyumbani ga Nungungulu ya ndzadzini na gi pharide nigyo givbwero nya guvbire. 18Khavbo avbo, gi di duga yimbe ngilozi khu giluveloni, ni tshivba nya gufumele nilo, yi di khusedza lito khu tshivba yi embela ngilozi yile gi nga bani yi pharide givbwero nya guvbire, khiyo: "Phara givbwero gyago nya guvbire u pilela sitsatsa nya dziwuvha dza tigoni kholu dzi tshanganede guvidzwa." 19Ngilozi yi di tshisa givbwero mafuni yi pilela dziwuvha dza tigoni yi dzi thedzela sungwani nya likhulo la Nungungulu. 20Dziwuvha dzedzi dzi di ya sugedwa vbavbandze nya lidhoropa. Novba nya wungi ngudzu wu di vbalagela khu sungwani wu tala kala gu manela matomu nya dzikavalu. Wu langaladza kharato gipandre nya mazana mararu mipfhuka (300, Km.).
Copyright
Learn More


text:
“Mfumo Wa Wena A Wu Te”—Vuprofeta Bya Bibele Lebyi Pakanisaka, Xiyenge 8
“Mfumo Wa Wena A Wu Te”
Lexi i xihloko xo hetelela eka nhloko-mhaka leyi, leyi nga ni swiyenge swa nhungu leswi tlhandlamanaka eka magazini lowu wa “Xalamuka!,” leswi kambisisaka xiphemu xo hlamarisa xa Bibele, ku nga vuprofeta kumbe timhaka ta yona leti bvumbiweke. Swihloko leswi swi ta ku pfuna ku hlamula swivutiso leswi nge: Xana vuprofeta lebyi nga eBibeleni ko va timhaka leti bvumbiweke hi vanhu vo tlhariha ntsena? Xana xi kona xivangelo xo tshemba leswaku byi huhuteriwe hi Xikwembu? Ha ku kombela leswaku u kambisisa vumbhoni bya kona.
SE SWI endla kwalomu ka malembe ya 2 000 vanhu lava tivulaka Vakreste va ri karhi va khongelela ku ta ka Mfumo wa Xikwembu. Xikhongelo xa vona xi sekeriwe eka marito lama vuriweke hi Yesu. U dyondzise vadyondzisiwa vakwe ku khongela va ku: “Mfumo wa wena a wu te. Ku rhandza ka wena a ku endleke emisaveni, hilaha ku endlekaka hakona etilweni.”—Matewu 6:10.
I yini Mfumo lowu vanhu vo tala swonghasi va wu khongelelaka? I hulumendhe ya Xikwembu ya le tilweni naswona yi ta herisa tihulumendhe letin’wana hinkwato. Leswi Yesu Kreste a nga Hosi leyi hlawuriweke ya Mfumo lowu, u endla ku rhandza ka Xikwembu etilweni ni laha misaveni. (Daniyele 2:44; 7:9, 10) Hi nkarhi lowu vekiweke, Xikwembu xi ta hlamula xikhongelo lexi xa xikombiso hi ku herisa vuhomboloki ni ku xaniseka kutani xi ponisa “ntshungu lowukulu” wa ntsandza-vahlayi wa vagandzeri va xona vo tshembeka. (Nhlavutelo 7:9, 10, 13-17) Kutani, “lavo lulama va ta dya ndzhaka ya misava, va ta tshama eka yona hi masiku.”—Pisalema 37:29.
Xana yi kona ndlela yo tiva leswaku hi swihi swiyimo leswi hi nga swi langutelaka loko Kreste se a fuma? Ina, yi kona! Loko Yesu a ha ri laha misaveni, u kombise ndlela leyi a a swi lava ha yona ku tlhantlha swiphiqo swa vanhu ni matimba yakwe yo endla tano. A hi kambisiseni vuprofeta bya mune bya Bibele ivi hi xiya ndlela leyi Yesu a hi kombeke ha yona hi mpimo wutsongo leswi a nga ta swi endla emisaveni hinkwayo tanihi Hosi eMfun’weni wa Xikwembu wa le tilweni.
Vuprofeta byo sungula:
“Yehovha . . . u herisa tinyimpi ku ya fika emakumu ya misava. Vurha u byi tshova hi le xikarhi naswona u tshovelela fumu; tigolonyi u ti hisa endzilweni.”—Pisalema 46:8, 9.
Ku hetiseka ka byona: Yesu Kreste, loyi a nga “Hosana ya ku Rhula,” u ta tisa ku rhula loku nga heriki eka pulanete ya hina. Hi ku tirhisa nongonoko wo dyondzisa vanhu hi ku rhula ni ku herisa matlhari emisaveni hinkwayo, Mfumo wa Xikwembu wu ta endla leswaku vanhu hinkwavo va va ni vun’we emisaveni hinkwayo.—Esaya 2:2-4; 9:6, 7.
Leswi matimu ma swi vulaka:
Yesu u dyondzise valandzeri vakwe leswaku va nga tirhisi matlhari kambe va hanyisana hi ku rhula. Loko un’wana wa vadyondzisiwa vakwe a ringete ku n’wi sirhelela a khome banga, Yesu u n’wi byele a ku: “Vuyisela banga ra wena endhawini ya rona, hikuva hinkwavo lava khomaka banga va ta lova hi banga.” (Matewu 26:51, 52) Yesu u vule leswaku Vakreste va ntiyiso va ta tiviwa hi rirhandzu leri va kombanaka rona.—Yohane 13:34, 35.
Vuprofeta bya vumbirhi:
“Ku ta va ni mavele yo tala emisaveni; ma ta khapakhapa etinhlohlorhini ta tintshava.”—Pisalema 72:16.
Ku hetiseka ka byona: Mfumo wa Xikwembu wu ta herisa ku sika, ku kayivela ka swakudya ni swakudya leswi nga riki na rihanyo. Vanhu hinkwavo va ta va ni ndzalo ya swakudya leswinene.
Leswi matimu ma swi vulaka:
Yesu u swi kombise kahle leswaku u ni ntwela-vusiwana eka vanhu lava nga ni ndlala naswona vuswikoti byakwe byo phamela mintshungu hi singita byi hlamarise vo tala. Mbhoni yin’wana leyi voneke singita rero yi te: “[Yesu] a lerisa mintshungu ku vurhama ebyanyini kutani a teka swinkwa swa ntlhanu ni tinhlampfi timbirhi, a languta ehenhla etilweni, a nkhensa, endzhaku ko phema swinkwa, a swi avela vadyondzisiwa vakwe, vadyondzisiwa na vona va avela mintshungu. Hi ndlela yoleyo hinkwavo va dya va xurha, kutani va hlengeleta swiphemu leswi saleke, ku tala swirhundzu swa 12. Hambiswiritano lava dyeke a ku ri vavanuna va kwalomu ka 5 000, ku nga hlayiwi vavasati ni vana lavatsongo.”—Matewu 14:14, 19-21.
Vuprofeta bya vunharhu:
“Ku hava munhu la tshamaka kona la nga ta ku: ‘Ndza vabya.’” (Esaya 33:24) “Mahlo ya lava nga voniki ma ta pfuriwa, ni tindleve ta lava nga twiki ti ta pfuriwa. Hi nkarhi wolowo la khutaka u ta tlula kukota mhunti, ni ririmi ra la nga vulavuriki ri ta huwelela hi ku tsaka.”—Esaya 35:5, 6.
Ku hetiseka ka byona: Mfumo wa Xikwembu wu ta herisa mixaka hinkwayo ya vuvabyi ni ku dyuhala. Mabofu ma ta vona naswona timbheveve ti ta twa ti tlhela ti vulavula. Vanhu a va nge he pfuki va lave mirhi, swibedlhele kumbe madokodela.
Leswi matimu ma swi vulaka:
Loko Yesu a dyondzisa vanhu hi Mfumo wa Xikwembu, u va tshungule mavabyi ni vulema bya vona hinkwabyo hi ku tirhandzela. Xisweswo, hi mpimo wutsongo, u kombise leswi a nga ta swi endla emisaveni hinkwayo tanihi Hosi ya Mfumo wa Xikwembu wa le tilweni.—Luka 7:22; 9:11.
Vuprofeta bya vumune:
Xikwembu “entiyisweni [xi] ta mita rifu hi masiku.”—Esaya 25:8.
Ku hetiseka ka byona: Loko Kreste se a fuma tanihi Hosi ya Mfumo wa Xikwembu, “lava nga eka masirha-bako ya xitsundzuxo” va ta pfuxiwa leswaku va ta hanya emisaveni leyi nga paradeyisi. (Yohane 5:28, 29) Yesu u ta ri herisela makumu rifu, ku nga nala wa hina loyi a nga ni tihanyi naswona u ta endla leswaku hi tiphina hi vutomi lebyi nga heriki.—Pisalema 37:29.
Leswi matimu ma swi vulaka:
Eka swiendlakalo swinharhu, Yesu u kombise matimba yakwe hi ku pfuxa vanhu lava feke. (Luka 7:11-15; 8:41-55; Yohane 11:38-44) Endzhaku ka loko Yesu a file, timbhoni ta kwalomu ka 500 ti vule leswaku u pfuxiwile eka lava feke.—1 Vakorinto 15:3-8.
Nhloko-mhaka leyi leyi nga ni swihloko swa nhungu leswi ntlhandlamanaka yi tlhuvutse vuprofeta byo tala lebyi hetisekeke. Vuprofeta byebyo hinkwabyo, ku katsa ni byin’wana byo tala, byi kombisa leswaku Bibele a yi tsariwanga hi vanhu vo tlhariha ntsena. Ematshan’weni ya sweswo, ku ni vumbhoni lebyi nga erivaleni lebyi kombisaka leswaku Bibele yi huhuteriwe hi Xikwembu. A swi kanakanisi leswaku “hinkwaswo leswi nga eMatsalweni i Rito ra Xikwembu.”—2 Timotiya 3:16, Contemporary English Version.
Leswi Bibele ku nga buku leyi nga ni vuprofeta lebyi tshembekaka, u ni xivangelo lexi twalaka xo tshemba leswaku “hi nkarhinyana, lowo homboloka a nge he vi kona; kunene u ta languta endhawini yakwe, u ta va a nga ri kona. Kambe lavo rhula va ta dya ndzhaka ya misava, hakunene va ta kuma ntsako lowu heleleke eku rhuleni lokukulu.”—Pisalema 37:10, 11.


text:
1Paulo ni Silasi, va to tsimbila ngu nzila yi yi pindako ngu Amfipoli ni Apoloniya, ve hoka Tesalonika, ahawa Vajudha va nga ti ni disinagoga. 2Se Paulo, ngaku i ku toloveto yakwe, ati ya tshangana navo konemo, a txi heta tisabbata tiraru, a txi bhulisana navo, ngu Mibhalo. 3A ti va txhamusela ni ku va kombisa ti to Mesiya a ti fanete kuxaniseka ni kuwuka ka vakufa; se a txi khene: “Jesu wu ni mi zivasako, ngene Mesiya.” 4Se vamwane hagari kwawe va to kholwa, ve ti patanisa ni Paulo ni Silasi, kumweko ni dibutho da hombe da Vagriki va va khozelako Txizimu ni vavasikati vo tala va kuxonipheka. 5Aniko Vajudha va to tala ngu wukwele, ve kujetela vavamna vo kari va migewu, ava va nga ramba dibutho ve wusa dizunga didhoropani; se ve randela nyumba ya Jasoni, va txi lava Paulo ni Silasi kasi ku va yisa masoni ka vathu. 6Se ngako va di va pwati, va to ruruvisa Jasoni ni vanawe vo kari, ve va yisa masoni ka tinduna ta didhoropa, ve ya kwangula va txi: “Vathu va va nga wusa vhilinganya ka dotshe ditiko va hokile ni kona muwa kwathu, 7se Jasoni a va amukete mtini kwakwe, kasi vona votshe va kanyisa mlayo wa Khezari, va txi khona wa ho mmwane mfumeli, i ku Jesu!” 8Diguwa diya di to xamukisa dibutho ni tinduna ta didhoropa, ati ti nga pfa timhaketo. 9Va to mu kurumeta Jasoni ni vamwane ti to ve humisa txivhika-mnandu, se ve va leka ve tsula. 10Vanawe va to kuluveta ve teka Paulo ni Silasi ni wusiku, ve va tsutisa Bhereya. Ngako va di hokile koneyo, va to ya wulela disinagogani ka Vajudha. 11Vona va ti ni mialakanyo ya yinene kupinda ya Vatesalonika. Va amukete dipswi ngu yotshe mbilu. Ditshiku ni ditshiku va ti gonda dibhuku, kasi kuwonisisa ditshuri da totshe timhaka. 12Se vavangi hagari kwawe va to kholwa, kumweko ni vavasikati vo xonipheka va Vagriki, ni vavamna vo tala. 13Kambe Vajudha va Tesalonika, ngako va txi pfa ti to dipswi da Txizimu da txhumayelwa ngu Paulo ni kona Bhereya, va to tsula koneyo ve ya wusa vhilinganya ni livengo hagari ka dibutho. 14Konaho, vanawe va to kuluveta ve humisa Paulo ve mu yisa lineneni. Kambe Silasi ni Timoti va to sala. 15Se ava va nga txi heleketa Paulo, va to mu hokisa Atena; se ve tshumela ni txileleto txo ta gela Silasi ni Timoti, kasiku ve kuluveta ve tsula kwakwe. 16Ngako Paulo a di ngadi a txi va wonelela Atena, moya wakwe wu txi pandiseka ngu kuwona didhoropa di di tate ngu sithombe si si khozelwako. 17Se a ti kanetisana disinagogani ni vajudha ni va va khozelako Txizimu, e mahisa toneto ha banza otshe masiku, ni va va nga ti dhuka va txi maneka kona. 18Hambi vazivi vo kari va gondo ya Epikuru ni ya Estoyike va ti kanetisana nayo. Se vamwane va txi: “A lava ku hi gela to txani nyamuwombe wuwa kani?” Vamwane va txi: “Awuwa ngu nga mgondisi wa sizimu so mbi ziwa!” Nguko a titi txhumayela ngu Jesu ni kuwuka ka vafi. 19Se ve mu ñola, ve mu yisa dibanzani ka Areyopago, va txi: “Ina hi nga yi ziva ti to i gondo muni ya yiphya, yi u yi wombako kani? 20Ngukuva u wombawomba tinzeveni kwathu timhaka to hambana: ngu toneto hi lavako kuziva ti to ti txhamusa txani.” 21Kunene votshe va Atena ni vawuyi va va nga ti zumba kona va ti si thumi txilo, hahanze ka kuwomba ni kuengisa timhaka ta tiphya. 22Se Paulo a to ema hagari ka dibanza da Areyopago, a txi khene: “Vavamna va Atena, ka tihi ni tihi, ni wona ti to mi vakhongeli va hombe ngutu. 23Ngukuva, ngako ni txi tsimbila, ni txi wona magandelo anu, ni mani digandelo dimwedo ku nga bhalwa ka dona tito: ‘Ka Txizimu txi txi si ziwiko.’ Se ani ni tela kuta mi zivisa Txizimu txi anu mi txi gandelako mi si txi zivi. 24Txizimu txi txi nga vanga mafu ni sotshe si si ku ka ona, i ku txona Mkoma wa nzuma ni mafu; kha txi zumbi mathepeleni ka kuakwa ngu manza a vathu; 25kha txi thumelwi ngu manza a vathu, txi txi nga txo pwata txilo, nguko txona txipune ngu txona txi ningako sotshe ka votshe, wutomi ni kuhefemula ni sotshe simaha. 26Na txi txi khukhela ka mthu mmweyo, txi vangile totshe tixaka ta vathu, kasiku ve eneta otshe mafu, txi va vekela tinyango ti ti nga sawulwa ngu txona ni mihingano ya muwa va fanelako kuzumba kona: 27txi mahela ti to vathu ve lava Txizimu mwendo ve maha ngu kumbumbutela ve za ve txi mana, hambiko Txizimu txi ku singa kule ka mmweyo ni mmweyo wathu, 28ngukuva ka txona ha hanya, ha tsimbilatsimbila, hi ho: Nga kuwa vamwane vabhali vanu va nga womba, va txi: ‘Nanathu hi va lixaka la txona.’ 29Se hi di va lixaka la Txizimu, kha hi faneli kupimisa ti to wuzimu wu nga fananiswa ni nzalama, mwendo silivhela mwendo dirigwi do vatwa ngu wutxhari ni mapimo ya vathu. 30Hambi keto. Txizimu txi lekile kupimisa ngu ta mbimo ya kupwata kuziva yi nga pinda, se konkuwa txi zivisa votshe vathu va otshe matiko ti to va na hunduluke. 31Ngukuva txona txi vekile ditshiku di txi no lamula mafu ngu dona, ngu malamulelo o lulama, ngu mthu wu txi nga ti sawulela ene, txi tsanisa mhaka yiya ka votshe ngu ku mu wusa ka vakufa.” 32Kambe vona, ngako va txi pfa mhaka ya kuwuka ka vafi, vamwane va to seka, vamwane va txi khona: “Hi ngadi hi txi na tshumela hi ku engisa kambe ka mhakeyo.” 33Se Paulo a to khukha hagari kwawe. 34Aniko vamwane vathu va to ti patanisa nayo, ve kholwa: Hagari kwawe ku ti ni Dhiyoniziyo muAreyopago ni wamsikati wu a dhanwako ku i Dhamarisi ni vamwane kambe.
Copyright
Learn More


text:
MBULAVURISANO | ANTONIO DELLA GATTA
Lexi Endleke Muprista A Tshika Kereke Yakwe
ENDZHAKU ka loko Antonio Della Gatta a dyondze malembe ya kaye eRome, u vekiwe ku va muprista hi 1969. Endzhakunyana, u ve murhangeri wa xikolo xo dyondzela vufundhisi ekusuhi ni le Naples, eItaly. Loko a ri kwale, endzhaku ko kambisisa ni ku anakanyisisa swinene, u gimete hileswaku vukhongeri bya Khatoliki a byi sekeriwanga eBibeleni. U vulavule ni un’wana wa vatsari va Xalamuka! malunghana ni matshalatshala lawa a ma endleke leswaku a tiva Xikwembu.
Hi hlamusele hi vutomi bya wena.
Ndzi velekeriwe eItaly hi 1943. Ndzi kurisiwe ni vamakwerhu va mina va xinuna ni vaxisati eximutanini lexi tata wa mina a a ri murimi tlhelo muvatli eka xona. Vatswari va hina va hi kurise leswaku hi va Makhatoliki lama hisekaka.
Ha yini a wu lava ku va mufundhisi?
Loko ndza ha ri xifanyetana a ndzi rhandza ku yingisela mufundhisi ekerekeni. A ndzi tsakisiwa hi marito ya vona ni mintirho leyi a va yi endla. Kutani na mina a ndzi lava ku va muprista. Loko ndzi ri ni malembe ya 13, manana u ndzi yise exikolweni lexi u dyondzaka u tlhela u tshama eka xona laha majaha ma lunghekelaka vumundzuku naswona ma kuma tidyondzo leti tlakukeke ta vuprista.
Xana ndzetelo wa wena a wu katsa dyondzo ya Bibele?
Nikatsongo. Loko ndzi ri ni malembe ya 15, un’wana wa vadyondzisi va mina u ndzi nyike kopi ya Tievhangeli, leyi vulavulaka hi matimu ya vutomi bya Yesu ni vutirheli byakwe naswona ndzi yi hlaye minkarhi yo hlayanyana. Loko ndzi ri ni malembe ya 18, ndzi ye eRome leswaku ndzi ya dyondza etiyunivhesiti ta vabixopo leti a ti kongomisiwa hi mupapa. Ndzi dyondze Xilatini, Xigriki, matimu, filosofi, ntivomiehleketo ni ta vukhongeri. Hambileswi a hi nhlokohata tindzimana ta Bibele ni ku yingisela loko ku hlayiwa Bibele eka tidyondzo leti a ti va kona hi Sonto, entiyisweni a hi nga yi dyondzi Bibele.
Leswi u veke mukongomisi, xana sweswo a swi katsa ku dyondzisa?
Ntirho wa mina a wu katsa ngopfu ku kongomisa. Kambe a ndzi dyondzisa titlilasi ta Second Vatican Council.
Ha yini u sungule ku kanakana kereke?
A ndzi karhatiwa hi swilo swinharhu. Kereke a yi katseka eka swa tipolitiki. Mufundhisi ni lava nghenaka kereke a va pfumeleriwa ku tikhoma hi ndlela yo biha. Nakambe tidyondzo tin’wana ta Khatoliki a ti vonaka ti nga ri tinene. Hi xikombiso, a ndzi tivutisa leswaku swi ta njhani leswaku Xikwembu xa rirhandzu xi xupula vanhu hilaha ku nga heriki endzhaku ka loko va file? Nakambe ndzi tivutise leswaku, xana hakunene Xikwembu xi lava leswaku hi phikelela eswikhongelweni minkarhi ya madzana hi tirhisa xihambano xa rhosari? *
I yini leswi u swi endleke?
Ndzi khongele ndzi ri karhi ndzi xiririka mihloti leswaku ndzi kuma mpfuno. Ndzi tlhele ndzi xava kopi ya Jerusalem Bible ya Khatoliki leyi a ya ha ku kandziyisiwa hi Xiitaliya ivi ndzi sungula ku yi hlaya. Kutani siku rin’wana hi Sonto nimixo loko ndzi ri karhi ndzi veka phuraphura ya mina endzhaku ka loko ku hele Masa, ku fike vavanuna vambirhi exikolweni xo dyondzela vufundhisi. Va ndzi byele leswaku i Timbhoni ta Yehovha. Hi hete awara hi ri karhi hi bula hi Bibele ni leswi vukhongeri bya ntiyiso byi nga voniwaka ha swona.
I yini leswi ku tsakiseke hi vaendzi volavo?
Ndzi tsakisiwe hileswi a va tiyiseka naswona a va tshunxekile loko va ri karhi va ndzi komba tindzimana eka Bibele ya mina ya Khatoliki. Endzhakunyana, Mbhoni leyi vuriwaka Mario yi sungule ku ndzi endzela. A yi ndzi lehisela mbilu ni ku tlhela yi tshembeka—mixo wun’wana ni wun’wana hi Mugqivela, ku nga khathariseki leswaku maxelo ya kona ma njhani, a yi fika hi awara ya kaye exikolweni xo dyondzela vufundhisi.
Xana vafundhisi lavan’wana a va titwa njhani loko u endzeriwa?
Ndzi va rhambile leswaku va ta hi joyina loko hi ri karhi hi bula, kambe a ku na ni un’we wa vona loyi a yi tekeleke enhlokweni dyondzo yoleyo ya Bibele. Nilokoswiritano, a ndzi yi tsakela. A ndzi dyondza swilo swo tsakisa, swo tanihi leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela vubihi ni ku xaniseka, ku nga nchumu lowu a ku ri khale wu ndzi karhata.
Xana lava tlakukeke eka wena va ringete ku ku heta matimba leswaku u nga ha dyondzi Bibele?
Hi 1975, ndzi endzele eRome minkarhi yo hlayanyana leswaku ndzi ya hlamusela mavonelo ya mina. Lava tlakukeke eka mina va ringete ku cinca mavonelo ya mina kambe a ku na ni un’we wa vona loyi a a tirhisa Bibele. Eku heteleleni, hi January 9, 1976, ndzi tsalele eRome ndzi va byela leswaku a ndza ha ri Mukhatoliki. Endzhaku ka masiku mambirhi, ndzi suke exikolweni xo dyondzela vufundhisi kutani ndzi ya khandziya xitimela ndzi ya eka nhlangano wa Timbhoni ta Yehovha lowu a ku ri ro sungula ndzi va eka wona, laha ndzi kumeke leswaku a ku ri nhlengeletano leyi eka yona a ku ri ni mavandlha yo hlayanyana. Kwalaho swilo a swi hambanile swinene ni leswi a ndzi swi toloverile. Mbhoni yin’wana ni yin’wana a yi ri ni Bibele ya yona naswona a yi fambisana ni swivulavuri loko swi ri karhi swi tlhuvutsa tinhlokomhaka to hambanahambana.
Xana vandyangu wa ka n’wina a va titwa njhani hi swilo leswi hinkwaswo?
Vo tala va vona va ndzi kanete hi ndlela ya tihanyi. Hambiswiritano, ndzi kume leswaku ndzisana ya mina ya xinuna a yi dyondza ni Timbhoni eLombardy, ku nga vukhongeri lebyi nga en’walungwini wa Italy. Ndzi ye ndzi ya n’wi vona kutani Timbhoni ta kwale ti ndzi pfune ku kuma ntirho ni ndhawu yo tshama. Loko lembe ri ya eku heleni, ndzi khuvuriwile ndzi va Mbhoni ya Yehovha.
Ndzi titwa ndzi ri ekusuhi ni Xikwembu hakunene
Xana wa tisola?
Nikatsongo! Ndzi titwa ndzi ri ekusuhi ni Xikwembu hikuva leswi ndzi swi tivaka ha xona swi sekeriwe eBibeleni, ku nga ri eka filosofi kumbe ndhavuko wa kereke. Nakambe ndzi nga dyondzisa van’wana hi ku tiyiseka ni hi ku tshembeka.
^ ndzim. 13 Bibele yi nyikela tinhlamulo ta swivutiso leswi swin’we ni swin’wana swo tala. Lava ehansi ka nhlokomhaka leyi nge, TIDYONDZO TA BIBELE > TINHLAMULO TA SWIVUTISO SWA BIBELE.


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Hungary
BUDAPEST
Kövirózsa u. 1.
H-1163
HUNGARY
+361 401-1100
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
9:00 a.m., 10:30 a.m., 2:00 p.m., na 3:30 p.m.
Swi teka awara ni timinete ta 15
Hi Ku Komisa
Ri langutela ntirho wa mavandlha yo tlula 280 eHungary naswona ri seketela mavandlha lawa ku vulavuriwaka Xihungary eSlovakia ni le Ukraine. Ku hundzuluxeriwa minkandziyiso ya Bibele hi Xihungary ni Xilovári. Ku endliwa tivhidiyo ta Ririmi ra Mavoko ra le Hungary ni swin’wana leswi yingiseriwaka hi Xihungary.


text:
XANA YI LO ENDLIWA?
Ndlela Yo Hlamarisa Leyi Xitsotswana Xa Katydid Xi Twaka Ha Yona
XITSOTSWANA lexi vuriwaka katydid (Copiphora gorgonensis) lexi kumekaka emakhwatini ya le Amerika Dzonga xi ni tindleve leti nga fikiki ni le ka milimitara hi ku leha kambe ti twa ku fana ni tindleve ta munhu. Xitsotswana lexi xi nga kota ku twa mimpfumawulo yo hambana-hambana ku suka ekule swinene. Hi xikombiso, xi nga kota ku hambanisa mpfumawulo wa xitsotswana xin’wana xa katydid ni mpfumawulo wa mangadyana lowu hlotaka.
Xiya: Tindleve ta xitsotswana lexi ti le milengeni ya xona ya le mahlweni. Ku fana ni ndleve ya munhu, ndleve ya xitsotswana lexi yi hlengeleta mpfumawulo, yi wu hundzula yi tlhela yi wu kambisisa. Kambe van’wasayense va tshubule xirho xo hlawuleka endzeni ka ndleve ya xitsotswana lexi—ximbhovana lexi nga ni swihalaki lexi langutekaka ku fana ni baluni yo leha leyi vambekeke. Xirho lexi lexi va xi thyeke acoustic vesicle, xi tirha ku fana ni noti wa tindleve ta swiharhi leswi mamisaka, kambe xona i xitsongo ngopfu. Hi wona wu endlaka leswaku xitsotswana lexi xi twa hi ndlela yo hlamarisa swinene.
Daniel Robert, profesa wa le Yunivhesiti ya Tidyondzo ta Ntivo-vutomi, le Bristol, eUnited Kingdom, xirho lexi xa ha ku tshuburiwaka xi ta pfuna vanjhiniyara leswaku va “endla michini leyitsongo yo pfuneta ku twa leyi twaka kahle ku tlula leyi yi tirhisiwaka sweswi.” Vakambisisi va tshemba leswaku wu ta tlhela wu pfuna xitukulwana lexi nga ta landzela eku antswiseni ka muchini wo pfuneta ku twa mimpfumawulo ku katsa ni le ka fambiselo ro teka swifaniso leri tirhisiwaka eswibedlhele.
U anakanya yini? Xana ndlela yo hlamarisa leyi xitsotswana xa katydid xi twaka ha yona yi lo tiendlekela kumbe yi lo endliwa?


text:
BIBELE YI HUNDZULA VUTOMI BYA VANHU
“Vanhu Vo Tala A Va Ndzi Venga”
LEMBE RO VELEKIWA: 1978
TIKO: CHILE
MATIMU YAKWE: A A RI NA MADZOLONGA SWINENE
VUTOMI BYA MINA:
Ndzi kulele eSantiago, ntsindza wa Chile, exidorobanini lexi swidzidziharisi ni vugevenga a swi tolovelekile. Loko ndzi ri ni ntlhanu wa malembe, Tatana u dlayiwile. Endzhaku ka sweswo, Manana u tshame ni wanuna loyi a a ri ni tihanyi. A a tshamela ku hi ba mina na Manana. Hambileswi ku hundzeke malembe yo tala, swa ha ndzi kharhata.
Loko ndzi ri karhi ndzi kula, ndzi tekelele mikhuva yo biha hi ku va na madzolonga swinene. A ndzi yingisela vuyimbeleri bya huwa, ndzi nwa ku tlula mpimo naswona a ndzi pfa ndzi tirhisa swidzidziharisi. Nkarhi ni nkarhi a ndzi lwa ni vaxavisi va swidzidziharisi eswitarateni, lava ringeteke ku ndzi dlaya minkarhi yo hlayanyana. Eka xiendlakalo xin’wana, ntlawa wun’wana wo biha wu thole wanuna un’wana wa tihanyi leswaku a ndzi dlaya kambe ndzi swi kotile ku baleka hambileswi a ndzi ri na mbanga hikwalaho ko tlhaviwa. Eka xiendlakalo xin’wana, ntlawa wa vaxavisi va swidzidziharisi wu ndzi kombetele hi xibamu enhlokweni kutani wu ringeta ku ndzi sunga.
Hi lembe ra 1996, ndzi rhandzane na Carolina naswona hi tekanile hi 1998. Endzhaku ka loko n’wana wa hina wa jaha wa mativula a velekiwile, ndzi sungule ku tsemeka nhlana tanihi leswi madzolonga lawa a ndzi ri na wona se a ma fana ni ya tata wa mina wa vumbirhi, a ndzi xanisa ndyangu wa mina. Kutani ndzi lave mpfuno endhawini leyi ndzi tshamaka eka yona leyi ku pfuniwaka vanhu lava godzomberiweke hi swidzidziharisi. Ndzi kume vutshunguri kambe a byi ndzi pfunanga nchumu. Ndzi hambete ndzi hlundzukisiwa hi xilo xin’wana ni xin’wana lexitsongo; a ndzi nga ha lawuleki. Leswaku ndzi tshika ku xanisa ndyangu wa mina, ndzi ringete ku tidlaya. Nkateko wa kona, ndzi tsandzekile.
Ndzi hete malembe yo tala ndzi ri karhi ndzi tibyela leswaku Xikwembu a xi kona, kambe a ndzi swi lava ku pfumela eka xona. Kutani ndzi tihlanganise ni ntlawa wa vukhongeri ku ringana nkarhi wo karhi. Hi nkarhi wolowo, nsati wa mina a dyondza Bibele ni Timbhoni ta Yehovha. A ndzi ti venga Timbhoni naswona minkarhi yo tala a ndzi ti khahla. Kambe minkarhi hinkwayo a ti ndzi angula hi ndlela yo rhula ku nga leswi a ndzi nga swi rindzelanga.
Siku rin’wana Carolina u ndzi kombele leswaku ndzi hlaya Pisalema 83:18 eBibeleni ya mina. Ndzimana yoleyo yi swi veka erivaleni leswaku vito ra Xikwembu i Yehovha. Ndzi hlamarile loko ndzi xiya leswaku evukhongerini bya mina a ndzi dyondze hi xikwembu ku nga ri hi Yehovha. Eku sunguleni ka lembe ra 2000, na mina ndzi sungule ku dyondza Bibele ni Timbhoni.
NDLELA LEYI BIBELE YI HUNDZULEKE VUTOMI BYA MINA HA YONA:
Loko ndzi ya emahlweni ndzi endla nhluvuko ndzi kume nchavelelo loko ndzi dyondza leswaku Yehovha u ni ntwela-vusiwana naswona i Xikwembu lexi rivalelaka. Hi xikombiso eka Eksoda 34:6, 7, Bibele yi hlamusela Yehovha tanihi “Xikwembu xa tintswalo ni nsovo, la hlwelaka ku hlundzuka, la teleke musa wa rirhandzu ni ntiyiso, la hlayiselaka vanhu va magidi musa wa rirhandzu, la rivalelaka xihoxo ni ku tlula nawu ni xidyoho.”
Ndzi kume nchavelelo loko ndzi dyondza leswaku Yehovha u ni ntwela-vusiwana naswona wa rivalela
Nilokoswiritano, a swi nga olovi ku tirhisa leswi a ndzi swi dyondza. A ndzi tibyela leswaku a ndzi nge pfuki ndzi swi kotile ku lawula madzolonga ya mina. Nkarhi hinkwawo loko ndzi tsandzeka, Carolina a ndzi khutaza hi rirhandzu. U ndzi tsundzuxe leswaku Yehovha u ma xiyile matshalatshala ya mina. Nseketelo wakwe wu ndzi nyike matimba ya leswaku ndzi ya emahlweni ndzi ringeta ku tsakisa Yehovha hambileswi a ndzi pfa ndzi titwa ndzi nga ha ri na ntshembo.
Siku rin’wana, Alejandro, loyi a a ndzi dyondzisa u ndzi kombele leswaku ndzi hlaya Vagalatiya 5:22, 23. Tindzimana teto ti vula leswaku mbhandzu wa moya wa Xikwembu i “rirhandzu, ntsako, ku rhula, ku va ni mbilu yo leha, musa, vunene, ripfumelo, ku olova, ku tikhoma.” Alejandro u ndzi byele leswaku loko ndzi lava ku va ni timfanelo teto a swi nga titsheganga hi matimba ya mina, kambe a swi titshege hi moya lowo kwetsima wa Xikwembu. Ntiyiso wolowo wu cince langutelo ra mina hi ku helela!
Endzhaku, ndzi ye eka ntsombano lowukulu wa Timbhoni ta Yehovha. Ku hleleka, ni ndlela leyi a ku base ha yona ni xinghana lexi ndzi xi voneke kwalaho swi ndzi tiyisekise leswaku ndzi kume vukhongeri bya ntiyiso. (Yohane 13:34, 35) Ndzi khuvuriwe hi February 2001.
NDLELA LEYI NDZI VUYERIWEKE HA YONA:
A ndzi ri wanuna wa madzolonga kambe Yehovha u ndzi pfunile ndzi va munhu wo rhula. Hakunene u ndzi ntshunxe entlhan’wini lowu a ndzi phaseke eka wona. Vanhu vo tala a va ndzi venga naswona a ndzi va soli. Hambiswiritano, sweswi ndzi tiphina hi ku tirhela Yehovha swin’we ni nsati wa mina ku katsa ni vana va mina vambirhi va majaha.
Maxaka na vanghana va mina va khale ya va hlamarisa ndlela leyi ndzi cinceke ha yona. Vuyelo bya kona hileswaku van’wana va tsakele ku dyondza ntiyiso wa Bibele. Ndzi tlhele ndzi va ni lunghelo ro pfuna van’wana leswaku va tiva Yehovha. Hakunene ndzi ve ni ntsako loko ndzi vona ntiyiso wa Bibele wu hundzula vutomi bya vona!


text:
Yehovha U Kongomisa Vanhu Vakwe
“Yehovha u ta . . . ku rhangela nkarhi hinkwawo.”—ESA. 58:11.
TINSIMU: 152, 22
1, 2. (a) Vanhu lava rhangelaka vanhu va Xikwembu va hambana njhani vafundhisi va tikereke? (b) Hi ta kambisisa yini eka xihloko lexi ni lexi landzelaka?
“I MANI murhangeri wa n’wina?” Hakanyingi Timbhoni ta Yehovha ti vutisiwa xivutiso lexi. A swi hlamarisi sweswo, hikuva tikereke to tala ti rhangeriwa hi munhu un’we. Ku hambana na tona, a swi hi khomisi tingana ku byela lava hi vutisaka leswaku Murhangeri wa hina a hi munhu la nga hetisekangiki. Ku ri na sweswo, hi yingisa Kreste la pfuxiweke, loyi na yena a yingisaka Tata wakwe, Yehovha.—Mat. 23:10.
2 Hambiswiritano, namuntlha ku ni ntlawa wa vavanuna, lava vumbaka “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha,” leri rhangelaka vanhu va Xikwembu. (Mat. 24:45) Kutani hi swi tivisa ku yini leswaku Yehovha hi yena la hi kongomisaka hi ku tirhisa N’wana wakwe, Yesu? Eka xihloko lexi ni lexi landzelaka, hi ta kambisisa ndlela leyi Yehovha ku ringana nkarhi wo leha a kongomiseke vanhu vo karhi leswaku va rhangela vanhu vakwe. Nakambe swihloko leswi swi ta hlamusela swilo swinharhu leswi kombisaka leswaku Yehovha hi yena a seketela vanhu lava a va rhangela vanhu vakwe naswona ka ha ri yena Murhangeri wa ntiyiso wa vanhu vakwe.—Esa. 58:11.
VA NYIKIWE MOYA LOWO KWETSIMA
3. I yini lexi pfuneke Muxe ku rhangela Vaisrayele?
3 Vanhu lava a va rhangela vanhu va Xikwembu a va nyikiwe moya lowo kwetsima. Anakanya hi Muxe loyi a a nyikiwe vutihlamuleri byo rhangela Vaisrayele. I yini lexi n’wi pfuneke ku endla ntirho wolowo wo tika? Yehovha u “n’wi [chele] moya wa Yena lowo kwetsima.” (Hlaya Esaya 63:11-14.) Yehovha u ye emahlweni a rhangela vanhu Vakwe, hi ku nyika Muxe moya wakwe wo kwetsima.
4. Vaisrayele a va ta swi tiva njhani leswaku Muxe a ri ni moya wa Xikwembu? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
4 Leswi moya lowo kwetsima ku nga matimba lama nga vonakiki, Vaisrayele a va ta swi tiva njhani leswaku wu le ku tirheni eka Muxe? Moya lowo kwetsima wu endle leswaku Muxe a endla masingita ni ku n’wi nyika xivindzi xo byela Faro hinkwaswo leswi Xikwembu xi n’wi leriseke swona. (Eks. 7:1-3) Nakambe moya lowo kwetsima wu pfune Muxe leswaku a va ni timfanelo letinene, to tanihi rirhandzu, ku titsongahata ni ku lehisa mbilu leti endleke leswaku a faneleka ku rhangela Vaisrayele. Hakunene Muxe a hambanile ni vanhu lava a va tikukumuxa lava a va rhangela vanhu va matiko man’wana! (Eks. 5:2, 6-9) A swi ri erivaleni leswaku Yehovha a a hlawule Muxe leswaku a rhangela vanhu Vakwe.
5. Hlamusela ndlela leyi Yehovha a va pfuneke ha yona vavanuna van’wana va Vaisrayele leswaku va rhangela vanhu vakwe.
5 Hi ku famba ka nkarhi, Yehovha u nyike vanhu van’wana lava a va hlawuleke leswaku va rhangela vanhu vakwe moya lowo kwetsima. “Yoxuwa n’wana wa Nuni a a tele moya wa vutlhari.” (Det. 34:9) “Moya wa Yehovha wu talela Gidiyoni.” (Vaav. 6:34) Naswona “moya wa Yehovha wu sungula ku tirha ehenhla ka Davhida.” (1 Sam. 16:13) Vavanuna lava hinkwavo a va titshege hi moya lowo kwetsima wa Xikwembu leswaku wu va pfuna, naswona moya lowu wu endle leswaku va kota ku endla swilo leswi a va nga ta swi kota hi matimba ya vona. (Yox. 11:16, 17; Vaav. 7:7, 22; 1 Sam. 17:37, 50) Hikwalaho ka sweswo, Yehovha u dzunisiwile hikwalaho ka mitirho ya matimba leyi va yi endleke.
6. Ha yini Xikwembu a xi lava leswaku vanhu va xona va xixima varhangeri va le Israyele?
6 Vaisrayele a va fanele va endla yini loko va vona leswaku vavanuna lava a va va rhangela a va nyikiwe moya lowo kwetsima? Loko Vaisrayele va gungula hileswi Muxe a va rhangela, Yehovha u te: “Xana vanhu lava va ta ndzi khoma hi ndlela leyi nga riki na xichavo ku fikela rini?” (Tinhl. 14:2, 11) Entiyisweni, Yehovha a a hlawule Muxe, Yoxuwa, Gidiyoni na Davhida leswaku va n’wi yimela tanihi Murhangeri. Loko vanhu va yingisa vanhu lava, a swi fana ni loko va yingisa Yehovha tanihi Murhangeri wa vona.
VA PFUNIWE HI TINTSUMI
7. Tintsumi ti n’wi pfune njhani Muxe?
7 Tintsumi ti pfune vanhu lava a va rhangela vanhu va Xikwembu. (Hlaya Vaheveru 1:7, 14.) Yehovha u rhume tintsumi leswaku ti kongomisa Muxe. Xikwembu xi rhume Muxe “leswaku a va mufumi ni mukutsuri hi voko ra ntsumi leyi humeleleke eka yena exihlahleni xa mitwa.” (Mint. 7:35) Yehovha u “wu [hundzise] hi tintsumi” Nawu lowu Muxe a wu tirhiseke leswaku a letela Vaisrayele. (Gal. 3:19) Nakambe Yehovha u byele Muxe a ku: “Rhangela vanhu u va yisa laha ndzi ku byeleke kona. Waswivo! Ntsumi ya mina yi ta famba emahlweni ka wena.” (Eks. 32:34) Bibele a yi vuli leswaku Vaisrayele va vone ntsumi yi va rhangela. Hambiswiritano, ndlela leyi Muxe a leteleke ni ku rhangela vanhu ha yona yi swi veke erivaleni leswaku a pfuniwa hi tintsumi.
8. Tintsumi ti pfune Yoxuwa na Hezekiya hi ndlela yihi?
8 Loko se Muxe a file, Yoxuwa u rhangele vanhu va Xikwembu naswona u tiyisiwe hi “hosana ya vuthu ra Yehovha” leswaku a rhangela vanhu va Xikwembu loko va lwa ni Vakanana naswona Vaisrayele va hlurile. (Yox. 5:13-15; 6:2, 21) Hi ku famba ka nkarhi, Hosi Hezekiya a fanele a lwa ni masocha ya Vaasiriya lava a va xungeta ku hlasela muti wa Yerusalema. Hi vusiku byin’we, “ntsumi ya Yehovha yi [hume] yi ya dlaya vanhu va 185 000.”—2 Tih. 19:35.
9. Xana ku nga hetiseki ka vanhu lava a va rhangela vanhu va Xikwembu ku endle leswaku Vaisrayele va va ni xivangelo xo ka va nga va yingisi? Hlamusela.
9 Hambileswi tintsumi ti hetisekeke, vanhu lava a ti va pfuna a va nga hetisekanga. Muxe u tshame a tsandzeka ku vangamisa Yehovha. (Tinhl. 20:12) Yoxuwa u endle ntwanano ni Vagibiyoni handle ko kombela nkongomiso eka Yehovha. (Yox. 9:14, 15) ‘Mbilu ya Hezekiya yi titlakusile’ swa xinkarhana. (2 Tikr. 32:25, 26) Ku nga khathariseki ku nga hetiseki ka vona, Yehovha a a lava leswaku Vaisrayele va va yingisa. Yehovha a a tirhisa tintsumi leswaku a seketela vavanuna lava. Hakunene, Yehovha a a kongomisa vanhu vakwe.
VA KONGOMISIWE HI RITO RA XIKWEMBU
10. Nawu wa Xikwembu wu n’wi kongomise njhani Muxe?
10 Rito ra Xikwembu ri kongomise vanhu lava a va rhangela vanhu va Xikwembu. Bibele yi vulavula hi Nawu lowu a wu nyikiwe Vaisrayele tanihi ‘Nawu wa Muxe.’ (1 Tih. 2:3) Nilokoswiritano, Matsalwa ma vula leswaku Yehovha hi yena Munyiki wa nawu wolowo, naswona Muxe a a fanele a yingisa Nawu wolowo. (2 Tikr. 34:14) Endzhaku ka loko Yehovha a lerise Muxe ndlela leyi a fanele a yi endla ha yona tabernakela, “Muxe [u endle] hinkwaswo hilaha Yehovha a n’wi leriseke hakona. U endle tano.”—Eks. 40:1-16.
11, 12. (a) Yoxuwa ni tihosi leti fumeke vanhu va Xikwembu a va fanele va endla yini? (b) Rito ra Xikwembu ri va khumbe njhani vavanuna lava a va rhangela vanhu va Xikwembu?
11 Ku sukela loko Yoxuwa a sungule ku rhangela vanhu va Xikwembu a ri ni kopi ya Rito ra Xikwembu. A a byeriwe leswi: “U fanele u yi hlaya hi rito ra le hansi nhlikanhi ni vusiku, leswaku u ta hisekela ku endla hi ku landza hinkwaswo leswi tsariweke eka yona.” (Yox. 1:8) Hi ku famba ka nkarhi, tihosi leti fumeke vanhu va Xikwembu ti endle hilaha ku fanaka. A ti fanele ti hlaya Nawu siku ni siku, ti wu kopa ni ku “hlayisa marito hinkwawo ya Nawu lowu ni swileriso leswi, [ti] swi endla.”—Hlaya Deteronoma 17:18-20.
12 Rito ra Xikwembu ri va khumbe njhani vavanuna lava a va rhangela? Anakanya hi xikombiso xa Hosi Yosiya. Endzhaku ka loko ku kumeke Nawu wa Muxe, matsalana wa Yosiya u sungule ku n’wi hlayela wona. * Xana hosi yi endle yini? “Hi ku hatlisa loko hosi yi twa marito ya buku ya Nawu, xikan’we-kan’we yi handzula tinguvu ta yona hi le xikarhi.” Kambe a yi endlanga sweswo ntsena. Hi ku kongomisiwa hi Rito ra Xikwembu, Yosiya u sungule tsima lerikulu ro herisa ku gandzeriwa ka swifaniso swa hava ni ku tlhela a endla nkhuvo lowukulu wa Paseka lowu a wu nga si tshama wu va kona. (2 Tih. 22:11; 23:1-23) Leswi Yosiya ni varhangeri van’wana vo tshembeka a va kongomisiwa hi Rito ra Xikwembu, a va tiyimisele ku cinca ni ku byela vanhu va Xikwembu nkongomiso wa xona. Ku cinca koloko ku endle leswaku vanhu va Xikwembu va kota ku endla ku rhandza ka xona.
13. Hi kwihi ku hambana loku a ku ri kona exikarhi ka vanhu lava a va rhangela vanhu va Xikwembu ni varhangeri va matiko man’wana?
13 Tihosi leti to tshembeka a ti hambanile ni vanhu lava a va rhangela matiko man’wana, lava a va rhangela vanhu hi ku ya hi vutlhari bya vona! Vanhu lava a va fumiwa hi Vakanana a va endla swilo swo nyenyetsa, swo fana ku endla timhaka ta masangu ni xirho xa ndyangu kumbe swiharhi, vusodoma, ku nyikela hi vana leswaku va va magandzelo ni ku gandzela swifaniso. (Lev. 18:6, 21-25) Ku engetela kwalaho, varhangeri va Vababilona ni Vaegipta a va nga yi landzeli milawu leyi sirhelelaka ya rihanyo leyi Xikwembu a xi yi nyike Vaisrayele. (Tinhl. 19:13) Vanhu va Xikwembu va vone ndlela leyi varhangeri va vona vo tshembeka va endleke ha yona leswaku va va ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu, va basa emahanyelweni ni le mirini. Swi le rivaleni leswaku Yehovha a a rhangela vanhu vakwe.
14. Ha yini Yehovha a tshinye van’wana va varhangeri va vanhu vakwe?
14 A hi tihosi hinkwato leti fumeke vanhu va Xikwembu va le nkarhini wa khale leti yingiseke swiletelo swa Xikwembu. Tihosi leti nga n’wi yingisangiki Yehovha ti ale ku kongomisiwa hi moya lowo kwetsima, tintsumi ni Rito rakwe. Minkarhi yin’wana, Yehovha a ti xupula kumbe a ti siva hi tin’wana. (1 Sam. 13:13, 14) Hi ku famba ka nkarhi, u hlawule murhangeri un’wana loyi a ta va lonkulu ku tlula tihosi hinkwato leti a tshameke a ti hlawula.
YEHOVHA A HLAWULA MURHANGERI LA HETISEKEKE
15. (a) Vaprofeta va swi kombise njhani leswaku a ku ta va ni murhangeri la hetisekeke? (b) A ku ri mani murhangeri loyi ku profetiweke ha yena?
15 Yehovha u vule ka ha sale malembe yo tala leswaku a ta hlawula murhangeri la hetisekeke. Muxe u byele Vaisrayele a ku: “Yehovha Xikwembu xa wena u ta ku yimisela muprofeta a huma exikarhi ka wena, a huma eka vamakwenu, ku fana na mina—yena mi fanele mi n’wi yingisa.” (Det. 18:15) Esaya u vule leswaku Loyi a a ta va “murhangeri ni ndhuna.” (Esa. 55:4) Nakambe Daniyele u huhuteriwe ku tsala hi “Mesiya lowa Murhangeri.” (Dan. 9:25) Eku heteleleni, Yesu Kreste u vule leswaku hi yena “Murhangeri” wa vanhu va Xikwembu. (Hlaya Matewu 23:10.) Vadyondzisiwa va Yesu va n’wi yingise swi suka embilwini naswona a va tiyiseka leswaku u hlawuriwe hi Yehovha. (Yoh. 6:68, 69) I yini lexi va tiyisekiseke leswaku Yehovha a a tirhisa Yesu Kreste ku va kongomisa?
16. I yini lexi kombiseke leswaku Yesu a nyikiwe moya lowo kwetsima?
16 Yesu u nyikiwe moya lowo kwetsima. Loko Yesu a khuvuriwa, Yohane lowo Khuvula u vone “matilo ma avana, kutani moya wu xikela ehenhla ka yena ku fana ni tuva.” Endzhaku ka sweswo, “moya wu n’wi susumetela ku ya emananga.” (Mar. 1:10-12) Eka malembe hinkwawo lawa Yesu a ma heteke a ri laha misaveni, moya lowo kwetsima wa Xikwembu wu endle leswaku a endla masingita ni ku vulavula hilaha Xikwembu xi n’wi leriseke hakona. (Mint. 10:38) Ku engetela kwalaho, moya lowo kwetsima wu endle leswaku Yesu a kombisa timfanelo ta moya to tanihi, rirhandzu, ntsako ni ripfumelo hi ndlela leyi hetisekeke. (Yoh. 15:9; Hev. 12:2) A ku na murhangeri un’wana loyi a kombiseke leswaku u ni moya lowo kwetsima ku fana na Yesu. A swi ri erivaleni leswaku a a hlawuriwe hi Yehovha.
17. Tintsumi ti n’wi pfune njhani Yesu?
17 Tintsumi ti pfune Yesu. Endzhaku ka loko Yesu a khuvuriwile, “tintsumi ti [tile] kutani ti n’wi tirhela.” (Mat. 4:11) Loko ku sale tiawara ti nga ri tingani leswaku a dlayiwa, “ntsumi leyi humaka etilweni yi [humelele] eka yena, yi n’wi tiyisa.” (Luka 22:43) Yesu a a tiyiseka leswaku Yehovha a ta rhumela ntsumi leswaku yi n’wi pfuna a endla ku rhandza kakwe.—Mat. 26:53.
18, 19. Rito ra Xikwembu ri n’wi kongomise njhani Yesu ku katsa ni leswi a a swi dyondzisa?
18 Yesu a a kongomisiwa hi Rito ra Xikwembu. Loko Yesu a sungula ntirho wakwe wo chumayela, u pfumelele Matsalwa leswaku ma n’wi kongomisa. (Mat. 4:4) U kale a fa emhandzini ya nxaniso hikwalaho ka leswi a yingisa Rito ra Xikwembu. Loko a ri ekusuhi ni ku fa u tshahe vuprofeta lebyi vulavulaka hi Mesiya. (Mat. 27:46; Luka 23:46) Ku hambana na Yesu, vafarisi a va nga ri xiximi Rito ra Xikwembu loko ri nga fambisani ni tidyondzo ta vona. Yesu u tshahe vuprofeta bya Esaya lebyi vulavulaka ha vona loko a ku: “Vanhu lava va ndzi xixima hi milomu ya vona, kambe timbilu ta vona ti le kule swinene na mina. Va tama va ndzi gandzela swa hava, hikuva va dyondzisa swileriso swa vanhu va swi endla tidyondzo leti nga enawini.” (Mat. 15:7-9) Swi le rivaleni leswaku Yehovha a nga ta hlawula ni un’we wa vona leswaku a rhangela vanhu vakwe.
19 Yesu a nga lo pfumelela Rito ra Xikwembu ntsena leswaku ri kongomisa swiendlo swakwe kambe u ri pfumelele leswaku ri kongomisa ni tidyondzo takwe. Loko vafarisi va n’wi kaneta, a nga va hlamulanga hi ku ya hi vutlhari byakwe lebyikulu kumbe ku ya hi ntokoto lowu a ri na wona. Kambe, u tirhise Matsalwa. (Mat. 22:33-40) Nakambe Yesu a nga va bombiselanga vayingiseri vakwe hi ku va byela hi vutomi byakwe bya le tilweni kumbe ndlela leyi vuako byi endliweke ha yona. Ku ri na sweswo u “[pfule] mianakanyo ya vona hi ku helela leswaku va twisisa nhlamuselo ya Matsalwa.” (Luka 24:32, 45) Yesu a a rhandza Rito ra Xikwembu naswona a a lava ku byela van’wana ha rona.
20. (a) Yesu u swi kombise njhani leswaku wa titsongahata eka Xikwembu? (b) Yesu na Heroda Agripa wo Sungula a va hambana njhani naswona leswi swi hi dyondzisa yini hi ndlela leyi Yehovha a hlawulaka vanhu lava rhangelaka ha yona?
20 Hambileswi Yesu a hlamariseke vayingiseri vakwe hi “marito lamanene,” u yise ku dzuneka eka Mudyondzisi wakwe, Yehovha. (Luka 4:22) Loko xigwili xin’wana xi ringete ku dzunisa Yesu hi ku n’wi vula “Mudyondzisi Lonene,” Yesu u te: “Ha yini u vula leswaku ndzi lonene? Munhu lonene a nga kona, handle ka un’we, ku nga Xikwembu.” (Mar. 10:17, 18) Hakunene Yesu a hambanile na Heroda Agripa wo Sungula loyi a a ri hosi kumbe murhangeri wa Yudiya kwalomu ka malembe ya nhungu lama landzeleke! Loko a ri eka nhlangano wa nkoka swinene, Heroda a ambale “swiambalo swa vuhosi.” Loko vanhu va n’wi vona ni ku twa leswi a swi vuleke va sungule ku n’wi dzunisa va ku: “I rito ra xikwembu, a hi ra munhu!” Swi le rivaleni leswaku loko a twa sweswo u tsake ni swikunwana. Ku endleke yini endzhaku ka sweswo? Bibele yi ri: “Hi ku hatlisa ntsumi ya Yehovha yi n’wi ba, hikuva a nga xi dzunisanga Xikwembu; hiloko a dyiwa hi swivungu kutani a timeka.” (Mint. 12:21-23) A swi kanakanisi leswaku Heroda a a nga hlawuriwanga hi Yehovha leswaku a va murhangeri. Kambe, Yesu u swi veke erivaleni leswaku u hlawuriwe hi Xikwembu naswona minkarhi hinkwayo u vangamise Yehovha tanihi Murhangeri la Tlakukeke wa vanhu vakwe.
21. Hi ta kambisisa yini eka xihloko lexi landzelaka?
21 Yehovha a a lava leswaku Yesu a fuma nkarhi wo leha. Endzhaku ka loko a pfuxiwile u te: “Ndzi nyikiwe vulawuri hinkwabyo etilweni ni le misaveni.” Nakambe u tlhele a ku: “Maswivo, ndzi na n’wina masiku hinkwawo ku fikela emakumu ka mafambiselo ya swilo.” (Mat. 28:18-20) Leswi Yesu a nga xivumbiwa xa moya etilweni, a a ta va kongomisa njhani vanhu va Xikwembu emisaveni? Yehovha a a ta tirhisa vamani leswaku va kongomisa vanhu Vakwe laha misaveni hi ku landza nkongomiso wa Kreste? Naswona Vakreste a va ta va tiva njhani vanhu lava Yehovha a va tirhisaka leswaku va va kongomisa? Xihloko lexi landzelaka xi ta hlamula swivutiso leswi.
^ ndzim. 12 Swi nga endleka leswaku Nawu lowu a ku ri lowu tsariweke hi Muxe hi yexe.


text:
SWIFANISO SWA KHALE
William Whiston
William Whiston a a ri mutivi wa sayense, tinhlayo, mufundhisi, mutsari wa ndhuma ni mutirhi-kulobye wa Nkulukumba Isaac Newton Munghezi loyi a a ri mutivi wa ntumbuluko ni tinhlayo. Hi 1702, Whiston u sive Newton tanihi profesa wa Tinhlayo eYunivhesiti ya Cambridge, eNghilandhi. Xikhundlha xa vuprofesa, a xi nyikiwa vanhu lava a va tiva ngopfu sayense ni thekinoloji.
NAKAMBE Whiston u tiviwa ngopfu hi swichudeni swa Bibele hikwalaho ka leswi a hundzuluxeleke matsalwa ya lembe-xidzana ro sungula hi Xinghezi ya n’wamatimu wa Muyuda Flavius Josephus. Buku leyi nge The Works of yi paluxe rungula ro tala hi matimu ya Vayuda ni ya Vakreste vo sungula.
LESWI WHISTON A A PFUMELA EKA SWONA
Whiston a a tlharihile naswona u endle ndzavisiso hi timhaka to tala, ngopfu-ngopfu ta sayense ni ta vukhongeri. A a pfumela leswaku rungula ra Bibele leri vulavulaka hi ntumbuluko ra pakanisa nileswaku ndlela leyi swilo swi endliweke ha yona, ku saseka ka swona ni ku hleleka ka ntumbuluko, swi kombisa leswaku ku ni Xikwembu lexi nga Muvumbi.
Ku engetela kwalaho, Whiston a a pfumela leswaku tikereke ta Vujagana ti andzile hikwalaho ka leswi vafundisi va nga landzeriki Bibele kambe va dyondzisa tidyondzo leti nga sekeriwangiki eBibeleni ni ku landzela mindhavuko ya vafundhisi ni lava vuriwaka va Tatana va Kereke.
Leswi Whiston a tiyiseka leswaku Bibele i buku leyi vulavulaka ntiyiso hi tlhelo ra moya, a a nga pfumelelani na yona dyondzo ya ku xanisiwa hilaha ku nga heriki endzilweni wa tihele. A a teka dyondzo yoleyo tanihi ndzhukano eka Xikwembu. Lexi endleke leswaku a lwisana swinene ni varhangeri va vukhongeri hi leswi a nga pfumelelani na yona dyondzo ya Vunharhu-un’we leyi hlamuselaka Xikwembu tanihi vanhu vanharhu lava ringanaka ni lava hanyaka hilaha ku nga heriki—Tatana, N’wana ni Moya lowo Kwetsima. Kambe, ku vuriwa leswaku ku ni xikwembu xin’we ku nga ri swikwembu swinharhu.
“KU SUKA EXIKHUNDLENI XA LE HENHLA KU YA EKU PFUMALENI”
Endzhaku ka loko Whiston a endle ndzavisiso hi vukheta, u gimete hi ku vula leswaku dyondzo ya Vunharhu-un’we a yi nga dyondzisiwi hi Vakreste vo sungula kambe yi ve kona hi ku famba ka nkarhi loko filosofi ya vuhedeni yi nghenelela eka Vukreste. * Vanghana vakwe va n’wi lemukisile hi makhombo ya ku hangalasa rungula leri a ri kumeke kambe Whiston a nga tshikanga ku vulavula hi leswaku Yesu i N’wana wa Xikwembu loyi xi n’wi vumbeke.
Yunivhesiti ya Cambridge a yi hlongola un’wana ni un’wana loyi a a dyondzisa leswi hambaneke ni tidyondzo ta kereke ya Anglican, leswi swi vula leswaku Whiston a a ta lahlekeriwa hi ntirho. Hambiswiritano, ku hambana na Newton loyi a a teka dyondzo ya Vunharhu-un’we yi ri dyondzo ya mavunwa kambe a chava ku swi vula erivaleni, Whiston u tsale a ku: “A ku na munhu hi un’we laha misaveni . . . loyi a nga ndzi sevelaka ku pfumela eka swilo leswi ndzi pfumelaka eka swona.”
Leswi Whiston a aleke ku tshika tidyondzo leti a a pfumela eka tona, “u suke exikhundleni xa le henha a a ya eku pfumaleni”
Hi 1710 Whiston u hlongoriwile eCambridge. Leswi a aleke ku tshika leswi a a pfumela eka swona, “u suke exikhundleni xa le henhla a ya eku pfumaleni.” Kambe a a nga tshikanga ku pfumela eka swilo leswi a pfumela eka swona. Entiyisweni, enkarhini lowu a a hehliwa hi mavunwa, u tsale buku leyi nge Primitive Christianity Revived—“primitive” swi vula Vukreste byo sungula lebyi a byi endliwa hi valandzeri va Yesu va khale. Hi ku famba ka nkarhi, Whiston u sungule vandla leri vuriwaka Society for Promoting Primitive Christianity leri a ri khomeriwa ekaya rakwe eLondon.
Hambileswi a a lahlekeriwe hi ntirho ni ku pfumala mali swa xinkarhana, Whiston u ye mahlweni a tsala a tlhela a dyondzisa etirhesiturente ta le London. Leswaku a pfuna vanhu va twisisa tidyondzo ta Vukreste byo sungula, hi 1737 u kandziyise vuhundzuluxeri byakwe bya matsalwa ya Josephus. Bya ha kandziyisiwa ni namuntlha.
Leswi a a ri ni xivindzi kambe a nga dumanga, mutsari la vuriwaka James E. Force u vule leswaku vanhu vo tala va teka Whiston a ri “munhu la nga tolovelekangiki.” Hambiswiritano, van’wana va n’wi xixima hileswi a a ri xidyondzi xa Bibele, mulavisisi wa ntiyiso ni wanuna loyi a a yimeke a tiyile eka tidyondzo leti a a pfumela eka swona.
^ ndzim. 10 Bibele a yi hi fihleli nchumu hi vumunhu bya Xikwembu. Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, nghena eka jw.org/ts. Languta eka TIDYONDZO TA BIBELE > TINHLAMULO TA SWIVUTISO SWA BIBELE.
DYONDZA SWO TALA
Xana U Fanele U Pfumela Eka Vunharhu-un’we?
Xana kereke ya wena yi dyondzisa Vunharhu-un’we? Xana Dyondzo ya le Nicaea ya ku khumba namuntlha?


text:
XALAMUKA! JULY 2013
Xana Ku Tereka I Ntlhantlho Wa Swiphiqo?
Enkandziyisweni lowu, twana leswaku ha yini ku ri ni switereka swo tala nileswaku hi kwihi laha u nga wu kumaka kona ntlhantlho wa swiphiqo.
Ta Rivala
Tinhloko-mhaka ti katsa: xihlawuhlawu eka ku kamberiwa ku vona loko u fanelekela ntirho ni nawu lowuntshwa eka tikhampani ta fole le Australia.
Ndlela Yo Langutana Ni Swifafa
U nga endla yini loko n’wana wa wena a va ni swifafa? Milawu ya le Bibeleni yi nga ku pfuna leswaku u langutana ni xiphiqo lexi.
Xana Ku Tereka I Ntlhantlho Wa Swiphiqo?
Ku tereka ku nga pfuna swinene. Kambe xana ku nga tlhantlha swiphiqo swo tanihi vuhomboloki, vukanganyisi ni ku tshikileriwa?
Vuhomboloki A Byi Tinyike Matimba Swinene
Ha yini jaha ra le Ireland N’walungu ri cince langutelo ra rona hi ndlela leyi vululami bya xiviri byi nga fikeleriwaka ha yona?
Twana Hi Ta Goya Ra Le Kwandzasini Leri Swi Tikaka Ku Ri Vona
Xana u tshame u twa hi ta goya ra le kwandzasini? Dyondza malunghana ni goya leri ni leswi ri endlaka swi tika ku ri vona.
Ku Endzela Tiko Ra Azerbaijan
Vanhu va le Azerbaijan va tshama va tsakile naswona va ni xinghana. Twana swo tala malunghana ni tiko ni ndhavuko wa vona.
Mfumo Wa Xikwembu
Vanhu van’wana va tshemba leswaku Mfumo wa Xikwembu wu le timbilwini ta vanhu lava nghenaka kereke kumbe wu ta tisiwa hi matshalatshala ya vanhu. Bibele yi ri yini hi mhaka leyi?
Byongo Lebyi Nga Ni Risiha Bya Maxindyana Loyi A Tshamaka Enkeleni Etindhawini Leti Titimelaka Ngopfu
Xana xiharhi lexi xi swi kotisa ku yini ku hanya loko miri wa xona wu titimela ku kondza wu va ekusuhi ni ku va gwitsi?
Swin'wana Leswi Nga Kona Eka Website Leyi
Ndzi Nga Endla Yini Loko Ndzi Ri Ni Xiphiqo Xa Rihanyo? (Xiyenge 2)
Dyondza hi mintokoto ya vantshwa lava langutaneke ni swiphiqo leswikulu swa rihanyo va tlhela va tshama va ri ni langutelo lerinene.
Mhaka Ya Vana Va Yakobe
U fanele u endla yini loko buti, sesi kumbe munghana wa wena a kuma xilo lexi a wu ta tsakela ku va na xona?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Genesa 20:1-18
20 Kutani Abrahama a rhurhisa nxaxa ku suka kwalaho+ a ya etikweni ra Negebu a ya tshama exikarhi ka Kadexi+ na Xure,+ a luvela eGerara.+2 Abrahama a tlhela a phindha malunghana na Sara nsati wakwe a ku: “I makwerhu wa xisati.”+ Hiloko Abimeleke hosi ya Gerara a rhumela rito leswaku ku ya tekiwa Sara.+3 Endzhaku ka sweswo Xikwembu xi ta eka Abimeleke enorhweni nivusiku, xi ku eka yena: “U fana ni loko u file hikwalaho ka nsati loyi u n’wi tekeke,+ hikuva u ni n’wini loyi a nga nsati+ eka yena.”4 Kambe, Abimeleke a nga tshinelanga ekusuhi na yena.+ Hikwalaho a ku: “Yehovha, xana u ta ri dlaya tiko leri lulameke+ hakunene?5 Xana a nga vulanga a ku eka mina, ‘I makwerhu wa xisati’? naswona yena wansati—xana na yena a nga vulanga a ku, ‘I makwerhu wa xinuna’? Leswi ndzi swi endle hi mbilu ya mina leyi tshembekeke ni hi mavoko ya mina lama nga riki na nandzu.”+6 Hiloko Xikwembu xa ntiyiso xi ku eka yena enorhweni: “Na mina ndzi swi tivile leswaku leswi u swi endle hi mbilu ya wena yo tshembeka,+ a ndzi ku sivela leswaku u nga ndzi dyoheli.+ Hi yona mhaka leyi ndzi nga ku pfumelelangiki leswaku u n’wi khumba.+7 Kambe sweswi, tlherisa nsati wa munhu loyi, hikuva i muprofeta,+ kutani u ta ku khongelela.+ Hikwalaho hambeta u hanya. Kambe loko u nga n’wi tlheriseli, swi tive leswaku u ta fa hakunene, wena ni hinkwavo lava va nga va wena.”+8 Kutani Abimeleke a pfuka nimpundzu swinene a vitana malandza ya yena hinkwawo, a ma byela swilo leswi hinkwaswo etindleveni ta wona. Vanhu va khomiwa hi ku chava lokukulu.9 Kutani Abimeleke a vitana Abrahama, a ku eka yena: “I yini leswi u hi endleke swona, naswona ndzi ku dyohele yini leswi u tiseke xidyoho+ lexikulu ehenhla ka mina ni mfumo wa mina? U ndzi endlele xiendlo lexi a wu nga fanelanga u xi endla.”+10 Abimeleke a ya emahlweni a ku eka Abrahama: “Xana a wu anakanye yini loko u endla leswi?”+11 Hiloko Abrahama a ku: “I mhaka ya leswi ndzi tibyeleke ndzi ku, ‘Handle ko kanakana a ku na ku chava Xikwembu endhawini+ leyi, kutani va ta ndzi dlaya hikwalaho ka nsati+ wa mina.’12 Kasi handle ka sweswo, entiyisweni i makwerhu wa xisati, i n’wana wa tatana, ntsena a hi n’wana wa manana; kutani u ve nsati+ wa mina.13 Kuteloko Xikwembu xi ndzi tsendzelekisa ndzi suka endlwini ya tatana,+ ndzi te eka yena, ‘Lowu i musa wa rirhandzu+ lowu u nga ndzi kombaka wona: Kun’wana ni kun’wana laha hi nga ta fika kona, vula hi mina u ku: “I makwerhu wa xinuna.”’”+14 Endzhaku ka sweswo Abimeleke a teka tinyimpfu ni tihomu ni malandza ya xinuna ni ya xisati a swi nyika Abrahama kutani a n’wi tlherisela Sara nsati+ wakwe.15 Ku tlula kwalaho Abimeleke a ku: “Ndzi ku nyika tiko ra mina. Tshama laha ku vonakaka ku ri kunene ematihlweni+ ya wena.”16 Kutani a ku eka Sara: “Ndzi nyika makwenu+ swiphemu swa silivhere swa 1 000. I xisirhelelo+ xa mahlo ya wena eka hinkwavo lava u nga na vona, ni le mahlweni ka un’wana ni un’wana, naswona u susiwe ndzhukano.”17 Abrahama a endla xikombelo eka Xikwembu+ xa ntiyiso; kutani Xikwembu xi horisa Abimeleke ni nsati wakwe ni malandza yakwe ya xisati, va sungula ku tswala vana.18 Hikuva Yehovha a a pfale a tiyisa mbeleko wun’wana ni wun’wana wa yindlu ya Abimeleke hikwalaho ka Sara nsati+ wa Abrahama.


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO
Xana Makumu Ma Tshinele?
Xana Xikwembu xi ta pfumelela vanhu va ya mahlweni va tshikilela van’wana ni ku onha vumundzuku bya vona? Doo! Hilaha se hi dyondzeke hakona, xi ta nghenelela kutani xi herisa mbitsi ni ku tshikileriwa. Muvumbi wa vanhu ni misava, u lava u swi tiva leswaku nkarhi wa ku va a teka goza wu tshinele. Xana mhaka yoleyo ya nkoka u ta yi paluxa njhani?
Xiya xikombiso lexi: Loko u ta teka riendzo hi movha, u nga ha sungula u languta ndlela eka Internet, mepe ni nkongomiso lowu tsariweke. Loko u vona mimfungho laha u nga kona yi fambisana ni leswi nga eka mepe, u va ni ntshembo wa leswaku u ta fika laha u yaka kona. Hilaha ku fanaka, Xikwembu xi hi nyike Rito ra xona leri hi hlamuselaka kahle leswi endlekaka emisaveni hinkwayo. Loko hi swi vona swi ri karhi swi endleka, ha tiyiseka leswaku makumu ma tshinele.
Bibele yi hlamusela leswaku ku ta fika nkarhi wa nkoka swinene lowu nga ta tlhela wu hundza. Hi nkarhi wolowo ku ta va ni swiendlakalo swa misava ni swiyimo leswi nga si tshamaka swi va kona ematin’wini. Xiya swin’wana leswi vuriweke eRitweni ra Xikwembu.
1. KU PFILUNGANYEKA KA MISAVA HINKWAYO Vuprofeta lebyi tsariweke eka Matewu ndzima 24, byi xaxameta swiendlakalo swa misava leswi kombaka nkarhi wolowo. Swikombo swoleswo swi vula “makumu ya mafambiselo ya swilo” naswona endzhaku ka swona ‘makumu ma ta fika.’ (Tindzimana 3, 14) Swi tlhela swi katsa ni tinyimpi letikulu ku kayivelaka swakudya, ku tsekatseka ka misava etindhawini to tala, ku andza ka vubihi, ku pfumaleka ka rirhandzu, ni matshalatshala ya vafundhisi yo kanganyisa vanhu. (Tindzimana 6-26) I ntiyiso leswaku swiendlakalo leswi se i khale swi endleka. Kambe leswi makumu ma yaka ma tshinela, hinkwaswo swi ta endleka hi nkarhi wun’we. Swi ta tlhela swi fambisana ni swilemukiso swinharhu leswi landzelaka.
2. MAHANYELO YA VANHU Bibele yi vula leswaku “emasikwini yo hetelela” ku nga nkarhi lowu endzhaku ka wona ku nga ta fika makumu, vanhu va ta tikhoma hi ndlela yo biha. Ha hlaya: “Vanhu va ta va lava tirhandzaka, varhandzi va mali, lava titivaka, lava titlakusaka, vasandzi, lava nga yingisiki vatswari, lava nga nkhensiki, lava nga tshembekiki, lava nga riki na xinakulobye xa ntumbuluko, lava nga laviki ntwanano hambi wu ri wihi, valumbeti, lava nga tikhomiki, lava nga ni tihanyi, lava nga rhandziki vunene, vaxengi, lava omeke tinhloko, lava tikukumuxaka hi ku tinyungubyisa, lava rhandzaka mintsako ku ri ni ku rhandza Xikwembu.” (2 Timotiya 3:1-4) I ntiyiso, ku nga xiximani swi tolovelekile kambe “emasikwini yo hetelela” ku ta nyanya naswona swa twisiseka ku va nkarhi wolowo wu vuriwa “minkarhi ya mangava leyi swi nonon’hwaka ku langutana na yona.” Xana u yi xiyile ndlela yo biha leyi vanhu va tikhomaka ha yona?
3. MISAVA YA ONHIWA Bibele yi vula leswaku Xikwembu xi ta “lovisa lava onhaka misava.” (Nhlavutelo 11:18) Xana vanhu va onha misava hi ndlela yihi? Nkarhi lowu Nowa a a hanya ha wona a wu hlamuseriwa hi ndlela leyi fanaka: “Misava yi onhaka emahlweni ka Xikwembu xa ntiyiso, misava yi tala madzolonga. Hikwalaho Xikwembu xi languta misava, kutani waswivo, a yi onhakile.” Xana Xikwembu xi te yini hi vanhu va nkarhi wolowo vo homboloka? Xi te: “Ndzi ta va lovisa.” (Genesa 6:11-13) Xana u yi xiyile ndlela leyi madzolonga ma andzaka ha yona emisaveni? Ku engetela kwalaho, swiendlo swa vanhu swi ya swi chavisa: Va nga kota ku yayarhela vanhu hinkwavo emisaveni. Va ni matlhari lama nga kotaka ku endla sweswo. Misava yi le ku onhiweni hi tindlela tin’wana. Swilo leswi endlaka leswaku hi kota ku hanya, swo tanihi —moya lowu hi wu hefemulaka, swiharhi, swimilana, lwandle—swi le ku onhiweni hi vanhu.
Tivutise: ‘Xana eka malembe ya dzana lama hundzeke vanhu a va ri na wona matlhari lama nga yayarhelaka vanhu?’ Kambe sweswi va na wona matlhari wolawo naswona va tlhela va onha mbango. Ku antswisiwa ka thekinoloji swi tikomba swi endla leswaku vanhu va nga ha koti ku twisisa ni ku lawula swiyimo swa misava. Hambiswiritano, vumundzuku bya misava, a byi le mavokweni ya vanhu. Xikwembu xi ta teka goza ra ku herisa lava onhaka misava va nga se yi onha hi ku helela. Xolexo i xitshembiso xa Xikwembu!
4. NTIRHO WA KU CHUMAYELA WA MISAVA HINKWAYO Xin’wana lexi kombisaka leswaku hi hanya eminkarhini ya makumu, i ntirho lowukulu lowu ku profetiweke leswaku wu ta endliwa: “Mahungu lamanene lawa ya Mfumo ma ta chumayeriwa emisaveni hinkwayo leyi akiweke leswaku byi va vumbhoni ematikweni hinkwawo; kutani hi kona makumu ma nga ta fika.” (Matewu 24:14) Ntirho lowu wo chumayela a wu nge fani ni lowu endliweke hi tikereke to tala eka madzana ya malembe lama hundzeke. Eka masiku ya makumu, ku ta vulavuriwa ngopfu hi rungula ro karhi, ku nga “mahungu lamanene lawa ya mfumo.” Xana ku ni vukhongeri byo karhi lebyi u byi tivaka lebyi vulavulaka ngopfu hi rungula rolero? Hambiloko van’wana swi tikomba va chumayela rungula ro fana ni leri, xana va chumayela laha u tshamaka kona ntsena, kumbe va chumayela mahungu lawa lamanene “emisaveni hinkwayo leyi akiweke leswaku byi va vumbhoni ematikweni hinkwawo”?
Web site leyi nge www.jw.org yi vulavula ngopfu hi “mahungu lamanene lawa ya mfumo.” Eka yona ku ni tibuku ni swibukwana leswi vulavulaka hi rungula leri hi tindzimi leti tlulaka 700. Xana va kona van’wana lava u va tivaka lava vulavulaka ngopfu hi mahungu lamanene ya Mfumo hi ndlela leyi? Khale loko Internet yi nga si va kona, Timbhoni ta Yehovha a ti tiviwa hi ku endla matshalatshala leswaku ti hangalasa mahungu lamanene hi Mfumo wa Xikwembu. Ku sukela hi 1939, xifunengeto xa magazini wa Xihondzo xo Rindza xi tsariwe marito lama nge “Xi Huwelela Mfumo Wa Yehovha.” Buku yin’wana ya vukhongeri yi vule leswaku ntirho wa ku chumayela wa Timbhoni ta Yehovha “i wukulu swinene lerova a ku na van’wana lava endlaka ku fana na tona.” Ku chumayela loku, ku vulavula ngopfu hi mahungu lamanene ya leswaku Mfumo wa Xikwembu wu ta endla leswaku ‘makumu ma fika’ ku nga ri khale.
NKARHI WA NKOKA EMATIN’WINI YA MISAVA
Xana wa swi xiya leswaku swilemukiso hinkwaswo swa mune swa le Bibeleni leswi hlamuseriwaka eka xihloko lexi swi le ku endlekeni? Se i malembe lama tlulaka dzana, magazini lowu wu ri karhi wu nyika vahlayi va wona rungula hi swiendlakalo swa misava ku va pfuna leswaku va tivonela hi ya vona leswaku hakunene makumu ma tshinele. Van’wana va ha kanakana va vula leswaku swilemukiso swoleswo ko va swiendlakalo ntsena leswi nga vuliki nchumu. Va tlhela va vula leswaku hambiloko tindlela to vulavurisana emisaveni tiya ti andza, kambe swiyimo swa vutomi swi ya swi nyanya. Ku ni vumbhoni byo tala bya leswaku hi hanya emakun’wini ya nkarhi wa nkoka swinene wa matimu ya vanhu.
Vativi van’wana va vula leswaku hi le kusuhi ni ku cinca lokukulu emisaveni. Hi xikombiso, hi 2014, magazini lowu vuriwaka Bulletin of the Atomic Scientists Science and Security Board wu lemukise Huvo ya Vusirheleri ya Nhlangano wa Matiko hi makhombo lamakulu eka vanhu. Van’wasayense volavo, va vule leswaku “ku kambisisiwa ka makhombo lawa swi tikomba kahle leswaku vanhu va le khombyeni lerikulu swinene.” Vanhu vo tala va ya va tiyiseka leswaku sweswi hi hanya eka nkarhi wa nkoka swinene wa matimu ya vanhu. Vakandziyisi va magazini lowu ni vahlayi vo tala va wona, va tiyiseka leswaku hakunene nkarhi lowu wo hlawuleka, i masiku ya makumu ni leswaku makumu ma tshinele. Kambe ematshan’wini ya ku chava vumundzuku, u nga tsaka hikwalaho ka vuyelo bya kona. Ha yini? Hikuva u nga pona.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Luka 4:1-44
4 Kutani Yesu, a tale moya lowo kwetsima, a suka eYordani, a yisiwa hi moya emananga+2 ku ringana masiku+ ya 40, a ri karhi a ringiwa+ hi Diyavulosi. Naswona, a nga dyanga nchumu emasikwini wolawo, kutani loko ma herile, a khomiwa hi ndlala.3 Hikwalaho ka sweswo Diyavulosi a ku eka yena: “Loko u ri n’wana wa Xikwembu, byela ribye leri leswaku ri hundzuka xinkwa.”4 Kambe Yesu a n’wi angula: “Ku tsariwile, ‘Munhu a nga fanelanga a hanya hi xinkwa ntsena.’”+5 Kutani a n’wi tlhandlukisa, a n’wi komba mimfumo hinkwayo ya misava leyi akiweke, hi xinkarhana;6 Diyavulosi a ku eka yena: “Ndzi ta ku nyika vulawuri+ lebyi hinkwabyo ni ku vangama ka byona, hikuva byi nyikiwe mina, naswona ndzi byi nyika hambi ku ri mani loyi ndzi rhandzaka ku n’wi nyika byona.+7 Hikokwalaho, loko wena wo nkhinsama+ u ndzi gandzela, byi ta va bya wena hinkwabyo.”8 Yesu a n’wi angula a ku: “Ku tsariwile, ‘U fanele ku gandzela Yehovha Xikwembu+ xa wena, naswona u fanele ku endlela yena ntsena ntirho wo kwetsima.’”+9 Hiloko a n’wi yisa eYerusalema kutani a n’wi yimisa exihlungweni+ xa tempele kutani a ku eka yena: “Loko u ri n’wana wa Xikwembu, suka u tilahlela ehansi;+10 hikuva ku tsariwile, ‘Xi ta lerisa tintsumi ta xona malunghana na wena, leswaku ti ku hlayisa,’+11 kutani, ‘Ti ta ku khawulela hi mavoko, leswaku nenge wa wena wu nga tshuki wu hima ribye.’”+12 Yesu a n’wi hlamula a ku: “Ku vuriwile, ‘U nga tshuki u ringa Yehovha Xikwembu xa wena.’”+13 Kutani Diyavulosi, loko a hete ndzingo hinkwawo, a n’wi sukela ku fikela nkarhi wun’wana lowu fanelekaka.+14 Kutani Yesu a vuyela eGaleliya+ hi matimba ya moya. Naswona ndhuma yakwe leyinene yi hangalaka emugangeni+ hinkwawo wa le kusuhi.15 Nakambe, a sungula ku dyondzisa emasinagogeni ya vona, hinkwavo va n’wi xixima.+16 Kutani a ta eNazareta,+ laha a nga kulela kona; hi ku ya hi ntolovelo wakwe hi siku ra savata, a nghena esinagogeni,+ a suka a yima leswaku a hlaya.17 Kutani a nyikiwa buku-nsongwa ya muprofeta Esaya, ivi a pfula buku-nsongwa, a kuma ndhawu leyi a ku tsariwe leswi:18 “Moya+ wa Yehovha wu le henhla ka mina, hikuva u ndzi tote leswaku ndzi vula mahungu lamanene eka swisiwana, u ndzi rhume leswaku ndzi chumayela ku ntshunxiwa ka makhumbi ni ku endliwa ka lava feke mahlo leswaku va tlhela va vona, ku ntshunxa lava tshikeleriweke va tifambela,+19 ku chumayela lembe ra Yehovha ra ku amukeriwa.”+20 Endzhaku ka sweswo a songa buku-nsongwa, a yi tlherisela eka mulanguteri ivi a tshama ehansi; mahlo ya hinkwavo lava a va ri esinagogeni a ma n’wi honolerile.21 Kutani a va byela a ku: “Namuntlha tsalwa leri ma ha ku ri twaka ri hetisekile.”+22 Hinkwavo va sungula ku nyika vumbhoni lebyinene malunghana na yena ni ku hlamarisiwa hi marito+ lamanene lama humaka enon’wini wakwe, naswona a va vula va ku: “Loyi i n’wana wa Yosefa, a swi tano ke?”+23 Hikwalaho ka sweswo a ku eka vona: “Handle ko kanakana xifaniso lexi mi ta xi tirhisa eka mina, ‘N’anga,+ tihanyise; swilo+ leswi hi tweke leswaku swi endlekile eKapernawume+ swa endleka ni laha tikweni+ ra rikwenu.’”24 Kambe a ku: “Ndzi tiyisile ndza mi byela leswaku ku hava muprofeta loyi a amukeriwaka etikweni ra rikwavo.25 Hi xikombiso, ndzi mi byela ntiyiso, A ku ri ni tinoni to tala eIsrayele emasikwini ya Eliya, loko matilo ma pfariwe malembe manharhu ni tin’hweti ta tsevu, lerova ndlala leyikulu yi wela tiko hinkwaro,+26 kambe Eliya a nga rhumiwanga ni le ka un’we wa vavasati volavo, kambe u rhumiwe ntsena eka noni le Sarepta+ etikweni ra Sidoni.27 Nakambe, a ku ri ni vo tala va nhlokonho eIsrayele hi nkarhi wa Elixa lowa muprofeta, kambe a nga kona ni un’we wa vona loyi a basisiweke, loko ku nga ri Namani munhu wa le Siriya.”+28 Kutani hinkwavo lava tweke swilo leswi esinagogeni va hlundzuka+ ngopfu;29 va suka va yima, va n’wi tsutsumisela ehandle ka muti, kutani va n’wi yisa enhlohlorhini ya ntshava leyi muti wa vona a wu akiwe ehenhla ka yona, ku endlela leswaku va ta n’wi cukumetela ehansi hi nhloko.+30 Kambe a tsemakanya exikarhi ka vona, a ya emahlweni ni ndlela yakwe.+31 Kutani a rhelela a ya eKapernawume,+ muti wa Galeliya. Naswona a a va dyondzisa hi savata;32 kutani va hlamarisiwa hi ndlela yakwe yo dyondzisa,+ hikuva ku vulavula kakwe a ku ri ni vulawuri.+33 Kutani esinagogeni a ku ri ni munhu loyi a a ri ni moya,+ ku nga dimona leri nga basangiki, naswona a a huwelela hi rito lerikulu:34 “Aa! Xana hi ni mhaka yihi na wena,+ wena Yesu, Munazareta?+ Xana u tele ku ta hi lovisa? Ndzi swi tiva+ kahle leswaku u mani, u Mukwetsimi wa Xikwembu.”+35 Kambe Yesu a ri tshinya, a ku: “Miyela, u huma eka yena.” Kutani endzhaku ko tlatlalata munhu loyi ehansi exikarhi ka vona, dimona ri huma eka yena ri nga n’wi vavisanga.+36 Hikwalaho ka leswi, hinkwavo va hlamala, ivi va byelana, va ku: “Xana i ku vulavula ka muxaka muni loku, hikuva u lerisa mimoya leyi nga basangiki hi vulawuri ni matimba, yi huma?”+37 Kutani mahungu lama khumbaka yena ma hambeta ma hangalakela etlhelweni rin’wana ni rin’wana ra muganga wolowo.+38 Endzhaku ko suka a yima, u hume esinagogeni a nghena ekaya ra Simoni. Kasi mana wa nsati wa Simoni a a karhatiwa hi ku hisa lokukulu ka miri, hiloko va n’wi kombelela yena.+39 Kutani a korhamela eka yena, a tshinya ku hisa ka miri,+ hiloko ku n’wi sukela. Hi ku hatlisa a pfuka kutani a sungula ku va tirhela.+40 Kambe loko dyambu ri pela, hinkwavo lava a va ri ni vavabyi lava khomiweke hi swifo swo hambana-hambana va va tisa eka yena. A a hanyisa un’wana ni un’wana wa vona hi ku va tlhandleka mavoko.+41 Madimona na wona a ma huma eka vo tala,+ ma huwelela ma ku: “Wena u N’wana+ wa Xikwembu.” Kambe a ma tshinya, a nga ma pfumeleli leswaku ma vulavula,+ hikuva a ma n’wi tiva+ leswaku i Kreste.+42 Hambiswiritano, loko ri xa, a huma a ya enhoveni.+ Kambe mintshungu yi sungula ku famba yi n’wi lava kutani yi ya fika laha a a ri kona, yi ringeta ku n’wi sivela leswaku a nga yi siyi.43 Kambe a ku eka yona: “Ni le ka miti yin’wana ndzi fanele ku vula mahungu lamanene ya mfumo wa Xikwembu, hikuva hi swona leswi ndzi rhumeriweke swona.”+44 Xisweswo a hambeta a chumayela emasinagogeni ya Yudiya.+