text:
1Vandruye, mu ngu dzitini gwadi nya gukhenu lipfhumba hi nga li gira hita iyo gwanu, khandri la mahala. 2Ambari hi nga hegula khu gu saniseka, hi vadwa tigoni ga Filipi, kha nga mu dzitigo, Nungungulu wathu a di hi ninga gutiya ni tshivba nya guhongole hiya ganela Mahungu nya Yadi tigoni gwanu, vbakari nya sigaradzo nya singi. 3Tshumayelo yathu khandri nya gukanganyise, ni gu nyenyezisa ni malipha. 4Aholu, ha gu ganela edzi Nungungulu a dzinago khidzo khu Mahungu nya Yadi, aya a nga hi dongisela. Kha hi gireli gu tsakisa vathu, aholu, gu tsakisa Nungungulu, atigo esi si guromo monyoni ga moyo ni moyo nya ethu. 5Gambe mu ngu dziti nya gukhenu kha ha thumisa magana nya gutshambisele, ni gu dwanela gu mana gilogyo. Nungungulu i fakazi nya isoso. 6Gima kha ha vbweta gu zundzwa khu muthu, ambari khu enu ni vambe. 7Ambari nari guralo, kha nga vapostoli va Jesu Kristo, hi diri ni fanelo nya guhengule gilogyo. Aholu, hi di dzi rudzisa vbakari gwanu hi mi sayisa nga edzi mayi a sayisago khidzo sanana saye. 8Khu gu mi haladzani ngudzu, hi di dzi emisede gumba mi ningani Mahungu nya Yadi basi, aholu, ni gu ningela gambe guvbanya gwathu khu enu, kholu enu mu khade nga sanana sathu nya sigodwa. 9Vandruye, dundrugani khu lisine gugaradzega ni gugarala gwathu. Hi di thuma wutshigu ni mihani gasi hi si mi lemedzi, khu kharalo, hi di mi tivisani Mahungu nya Yadi ya Nungungulu. 10Enu mu dzifakazi, Nungungulu nuye, nya edzi hi khadego khidzo vbakari gwanu, enu vakhodwa. Hi khade khu gululama, ni wuwadi nyamba solega. 11Enu mu ngu dzitini nya gukhenu hi mi layide moyo ni moyo nga babe a layago gyanana gyaye. 12Hi mi embede, hi mi tiyisa ni gu mi yeyedzani, edzi mu vbwetago gu landra khidzo gudzina gwa Nungungulu, a mi ranidego guya belani wudhumoni nya Wufumu waye. 13Khu guralo, hi ngu mu bonga Nungungulu gikhati gyatshavbo. Olu mu nga hakha Mahungu gwathu, Mahungu ya Nungungulu mu ma hakhidego. Kholu, khandri mahungu nya vathu, aholu, mahungu nya lisine la Nungungulu. Mwa gu khodwa mu na engedzela ngudzu tshivba nya guvbanye. 14Vandruye, enu nenu khidzo saye ni mabandla nya vakhodwa va Jesu Kristo va guromo tigoni ga Judheya. Mu ngu saniswa khu va na gyanu nga edzi va nga saniswago khidzo avo khu vaJudha. 15Avo va di songa Pfhumu Jesu, ni vaprofeti, va tutumisa ethu nethu. Avo kha va tsakisi Nungungulu, kha va vbweti nya sadi ga vathu. 16Va gu vbweta gu himbedzela gu tshumayela ni gu vbanyiswa va nya mayigo. Khu guralo, va tadzide pimo nya sighoho sawe. Aholu, likhulo la Nungungulu li va fenengedzide. 17Vandruye, olu hi nga hambana nanu gikhatinyana hi womo hwindzo khu maho nya nyama, aholu, hi womo vbafuvbi khu myonyo, gikhati gyatshavbo ha gu mi suvani hi dogorela gu mi wonani khovbe ni khovbe. 18Khu guralo, hi di gode guta iyoyo, hita mi holelani. Eni Pawulo nyi di lingide gu gira nyondro mbili, aholu, Sathane khuye a nga hi thindregisa guta iyo gwanu. 19Gikhati Pfhumu yathu Jesu Kristo a na gutago, khu mani a na khalago gutumba gwathu, ni gutsaka gwathu, ni ndronga yathu nya wudhumo mbeli gwaye, vbavbandze ga enu? 20Ina, enu khenu kamwe wudhumo wathu ni gutsaka gwathu.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | MAVUNWA YA LESWAKU A SWI KOTEKI KU RHANDZA XIKWEMBU
Mavunwa Ya Leswaku Xikwembu Xi Na Tihanyi
LESWI VO TALA VA PFUMELAKA EKA SWONA
“Endzhaku ka rifu, mimoya-xiviri ya lava faka va ri ni xidyoho yi ya etiheleni laha yi xanisiwaka hi ku xupuriwa ‘endzilweni hilaha ku nga heriki.’” (Catechism of the Catholic Church) Varhangeri van’wana va vukhongeri va vula leswaku lava nga etiheleni va hambanisiwe hi ku helela na Xikwembu.
NTIYISO LOWU HUMAKA EBIBELENI
“Moya-xiviri lowu dyohaka—wona wu ta fa.” (Ezekiyele 18:4) Lava feke “a va tivi nchumu nikatsongo.” (Eklesiasta 9:5) Loko ku ri hileswaku moya-xiviri wa fa naswona a wu tivi nchumu, xana swi nga kotekisa ku yini leswaku wu xaniseka “endzilweni hilaha ku nga heriki” kumbe hambi ku ri ku twa ku vava hikwalaho ko hambanisiwa na Xikwembu hilaha ku nga heriki?
EBibeleni, marito ya Xiheveru na Xigriki lama hakanyingi ma hundzuluxeriweke ma va “tihele” entiyisweni ma kombetela eka sirha leri tolovelekeke ra vanhu. Hi xikombiso, loko Yobo a ri ni vuvabyi lebyi vavaka u khongele a ku: “Loko ingi a wu ndzi tumbetile esirheni ra mina [“etiheleni,” Douay-Rheims Version].” (Yobo 14:13, Holy Bible—Easy-to-Read Version) Yobo a a nga lavi ku wisa endhawini leyi a a ta xaniseka kumbe a va a hambanisiwe na Xikwembu, kambe a a lava ku ya esirheni.
LESWI ENDLAKA LESWAKU WU VA WA NKOKA
Tihanyi a ti hi tshineti ekusuhi na Xikwembu; ti hi hambanisa na xona. Rocío, loyi a tshamaka eMexico u ri: “Ku sukela loko ndza ha ri ricece, ndzi dyondzisiwe dyondzo ya ndzilo wa tihele. A ndzi khomiwe hi rhumbyana lerova a ndzi anakanya leswaku Xikwembu a xi na timfanelo letinene. A ndzi anakanya leswaku xi ni vukarhi ni tihanyi.”
Ndlela leyi Rocío a a teka Xikwembu ha yona yi cincile loko a vona marungula ya Bibele lama nga erivaleni ya malunghana ni vuavanyisi bya xona ni xiyimo xa vafi. U ri: “Ndzi titwe ndzi ntshunxekile—onge hiloko ndzi rhuriwe ndzhwalo lowu a ndzi ri na wona emianakanyweni. Ndzi sungule ku tshemba leswaku Xikwembu xi langutele leswinene eka hina, xa hi rhandza ni leswaku ndzi nga xi rhandza. Xi fana na tatana loyi a khomaka vana vakwe hi voko naswona a languteleke leswinene eka vona.”—Esaya 41:13.
Vo tala va tikarhatela ku tshembeka evukhongerini ni ku hanya hi ndlela leyinene hileswi va chavaka ndzilo wa tihele kambe Xikwembu a xi lavi u xi tirhela hileswi u xi chavaka. Ematshan’weni ya sweswo, Yesu u te: “U fanele u rhandza Yehovha Xikwembu xa wena.” (Marka 12:29, 30) Ku tlula kwalaho, loko hi xiya leswaku Xikwembu a xi na tihanyi, hi nga tshemba vuavanyisi lebyi xi nga ta byi endla enkarhini lowu taka. Ku fana ni munghana wa Yobo, ku nga Elihu, hi nga vula handle ko kanakana hi ku: “A swi ve ekule swinene ni Xikwembu xa ntiyiso leswaku xi endla hilaha ku hombolokeke, ni Lowa Matimba Hinkwawo ku endla hilaha ku nga lulamangiki.”—Yobo 34:10.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Mintirho 19:1-41
19 Eka swiendlakalo sweswo, loko Apolosi+ a ri eKorinto, Pawulo a tsemakanya etindhawini ta le xikarhi ka tiko, a rhelela a ya aEfesa,+ kutani a kuma vadyondzisiwa van’wana;2 hiloko a ku eka vona: “Xana mi wu amukerile moya lowo kwetsima+ loko mi va vapfumeri?” Va ku eka yena: “Phela, a hi si tshama hi swi twa ni leswaku ku ni moya lowo kwetsima.”+3 Hiloko a ku: “Kutani, xana mi khuvuriwe hi yini?” Va ku: “Hi nkhuvulo+ wa Yohane.”4 Pawulo a ku: “Yohane u khuvule hi nkhuvulo lowu yimelaka ku hundzuka,+ a byela vanhu leswaku va pfumela eka loyi a taka endzhaku+ ka yena, hileswaku, eka Yesu.”5 Loko va twa sweswo, va khuvuriwa hi vito ra Hosi Yesu.+6 Kuteloko Pawulo a va tlhandleke mavoko,+ moya lowo kwetsima wu ta ehenhla ka vona, kutani va sungula ku vulavula hi tindzimi ni ku profeta.+7 Hinkwavo ka vona a va ri vavanuna va kwalomu ka 12.8 Loko a nghena esinagogeni,+ a vulavula hi vurhena ku ringana tin’hweti tinharhu, a nyikela tinkulumo a tlhela a tirhisa timhaka leti khorwisaka malunghana ni mfumo+ wa Xikwembu.9 Kambe loko van’wana va tinonon’hwisa va nga pfumeli,+ va vulavula ku biha malunghana ni Ndlela+ emahlweni ka vunyingi, a va sukela+ kutani a teka vadyondzisiwa va hambana na vona,+ siku ni siku a nyikela tinkulumo eholweni ya xikolo xa Tirano.10 Leswi swi endleke tano ku ringana malembe mambirhi,+ lerova hinkwavo lava tshamaka emugangeni wa Asiya+ va twe rito ra Hosi, Vayuda swin’we ni Magriki.11 Kutani Xikwembu xi ya emahlweni xi endla mintirho leyi nga tolovelekangiki ya matimba hi mavoko ya Pawulo,+12 lerova a ku tekiwa malapi ni mafasikoti emirini wakwe swi yisiwa eka vanhu+ lava vabyaka, kutani swifo swi va sukela, ni mimoya yo homboloka yi huma.+13 Kambe van’wana va Vayuda lava yingayingaka lava a va tolovele ku hlongola madimona+ na vona va ringeta ku vitana vito ra Hosi Yesu+ ehenhla ka lava nga ni mimoya yo homboloka, va ku: “Ndza mi lerisa+ swinene-nene hi Yesu loyi Pawulo a chumayelaka ha yena.”14 Kutani a ku ri ni vana va nkombo va majaha va loyi va nge i Skevha, muprista lonkulu wa Muyuda, va endla sweswo.15 Kambe moya wo homboloka wu va hlamula wu ku: “Yesu+ ndza n’wi tiva naswona Pawulo+ ndzi n’wi toloverile; kambe mi vamani n’wina?”16 Hiloko munhu loyi a a ri ni moya wo homboloka a va tlulela,+ a va pfinya ehansi ha un’we-un’we, kutani a va hlula, lerova va baleka va huma endlwini yoleyo va nga ambalanga, va vavisekile.17 Leswi swi tiveka eka hinkwavo, Vayuda ni Magriki lawa a ma tshama aEfesa; kutani hinkwavo va fikeriwa hi ku chava,+ vito ra Hosi Yesu ri ya emahlweni ri twarisiwa.+18 Kutani vo tala va lava va veke vapfumeri va ta, va vula+ ni ku vika mikhuva ya vona erivaleni.19 Hakunene, vo hlaya swinene lava a va hanya hi masalamusi+ va hlengeleta tibuku ta vona kutani va ti hisa emahlweni ka vanhu hinkwavo. Kutani va hlayela nxavo wa tona, va kuma ti ringana swiphemu swa silivhere swa 50 000.20 Xisweswo rito ra Yehovha ri ya ri engeteleka ni ku hlula hi matimba.+21 Kuteloko swilo leswi swi herile, Pawulo a tiyimisela emoyeni wakwe leswaku, loko a hundze eMakedoniya+ ni le Akaya, u ta ya eYerusalema,+ a ku: “Loko ndzi fika kona ndzi fanele ku ya vona ni le Rhoma.”+22 Kutani a rhuma vambirhi va lava a va n’wi tirhela eMakedoniya, Timotiya+ na Erasto,+ kambe yena a hlwela nkarhinyana emugangeni wa Asiya.23 Enkarhini wolowo ku pfuke mpfilumpfilu+ lowukulu malunghana ni Ndlela.+24 Hikuva wanuna un’wana la vuriwaka Demetriyo, mufuri wa silivhere, hi ku endla tindhumbha ta silivhere ta Artemi u tisele lava tivaka ntirho wa mavoko mpindzulo lowukulu ngopfu;+25 hiloko a va hlengeleta swin’we ni lava a va tirha eka swilo swo tano+ a ku: “Vavanuna, mi swi tiva kahle leswaku hi kuma rifuwo+ ra hina entirhweni lowu.26 Naswona, ma swi vona ni ku swi twa hilaha Pawulo a khorwiseke ntshungu lowukulu hakona kutani a wu hambukisela eka mavonelo man’wana, a vula leswaku leswi endliweke hi mavoko+ a hi swikwembu, ku nga ri aEfesa+ ntsena kambe ni le ndhawini leyikulu ya muganga wa Asiya.27 Ku tlula kwalaho, khombo ri kona ku nga ri ntsena ra leswaku ntirho lowu wa hina wu ta heleriwa hi ndhuma kambe ni ra leswaku tempele ya xikwembu-kati lexikulu Artemi+ yi ta langutiwa yi nga ri nchumu hambi ku ri vukulukumba bya xona lebyi muganga hinkwawo wa Asiya ni misava leyi akiweke yi byi gandzelaka byi le kusuhi ni ku herisiwa.”28 Loko va twa sweswo, va hlundzuka ngopfu, vanhu va huwelela, va ku: “Artemi wa Vaefesa u nkulu!”29 Hiloko muti wu tala hasahasa, kutani hi mianakanyo yin’we va tsutsumela endlwini ya mintlango, va famba na Gayo na Aristako+ hi nkani, vanhu va le Makedoniya, lava va nga vaendzi-kulobye va Pawulo.30 Loko ku ri Pawulo a a swi lava ku nghena endzeni laha vanhu a va ri kona, kambe vadyondzisiwa a va nga n’wi pfumeleli.31 Hambi ku ri valawuri van’wana va minkhuvo ni mintlango, lava a va ri ni xinakulobye eka yena, va rhumela vanhu eka yena, va kombela leswaku a nga tinghenisi ekhombyeni hi ku ya endlwini ya mintlango.32 Mhaka hileswaku, van’wana a va huwelela leswi kasi van’wanyana a va huwelela swin’wana;+ hikuva nhlengeletano a yi pfilunganyekile, naswona vunyingi bya vona a byi nga xi tivi xivangelo xa ku hlengeletana ka vona.33 Kutani va humesa Alekzanda entshungwini, Vayuda va n’wi dlidlimbetela emahlweni; hiloko Alekzanda a koweta hi voko rakwe naswona a lava ku tihlamulela evanhwini.34 Kambe loko va xiya leswaku a a ri Muyuda, hinkwavo va huwelela hi rito rin’we kwalomu ka tiawara timbirhi: “Artemi wa Vaefesa u nkulu!”+35 Eku heteleleni, loko mulanguteri wa muti a miyete+ ntshungu, u te: “Vanhu va Efesa, kunene i mani exikarhi ka vanhu loyi a nga swi tiviki leswaku muti wa Vaefesa i muhlayisi wa tempele ya Artemi lonkulu ni wa xifaniso lexi weke xi huma etilweni?36 Hikokwalaho leswi swilo leswi swi nga kanetekiki, swa fanela leswaku mi tshama mi rhula, mi nga endli hi ku jaha.+37 Hikuva n’wina mi tise vavanuna lava lava nga riki swigevenga etitempeleni kumbe vasandzi va xikwembu-kati xa hina.38 Hikokwalaho loko Demetriyo+ ni lava tivaka ntirho wa mavoko lava nga na yena va ri ni mhaka ehenhla ka un’wana, masiku ya huvo+ ma kona naswona tihosana ti kona;+ a va hehlane.39 Kambe, loko mi lavisisa leswi tlulaka sweswo, swi fanele ku bohiwa enhlengeletanweni leyi tolovelekeke.40 Hikuva hakunene hi le khombyeni ra ku hehliwa hi ku pfukela mfumo emhakeni ya namuntlha, ku hava nchumu ni wun’we lowu nga ta hi pfumelela ku nyika xivangelo xa ntshungu lowu wa vapfukeri lava nga hlelekangiki.”41 Kuteloko a vule swilo+ leswi, a hangalasa nhlengeletano.+


text:
MHAKA YA VUTOMI
“Swihlala Swo Tala A Swi Tsake”
A ndzi nge ri rivali siku rolero eBrooklyn. A ndzi rindzile endhawini leyi Huvo leyi Fumaka yi khomelaka minhlangano eka yona ndzi ri ni vamakwerhu van’wana lava humaka ematikweni man’wana. A hi rindzele vamakwerhu va Komiti ya Vatsari. A hi ta va hlamusela ndlela leyi swiphiqo swo karhi leswi vahundzuluxeri va langutanaka na swona swi nga tlhantlhiwaka ha yona naswona a hi chuhile. A ku ri hi May 22, 2000. Kambe ha yini nhlangano lowu a wu ri wa nkoka swinene? Loko ndzi nga si hlamusela, inge ndzi rhanga ndzi mi hlamusela hi mina.
NDZI velekiwe exifundzheni xa Queensland, le Australia, hi 1955. Endzhakunyana ka kwalaho, manana, ku nga Estelle u sungule ku dyondza Bibele ni Timbhoni ta Yehovha. U khuvuriwe lembe leri landzelaka, naswona tatana, ku nga Ron, u amukele ntiyiso endzhaku ka malembe ya 13. Ndzi khuvuriwe hi 1968 endhawini leyi nga le kule exifundzheni xa Queensland.
Ku sukela loko ndza ha ri xifanyatana, a ndzi rhandza ku hlaya ni tindzimi. Loko vatswari va mina va teka riendzo ro leha hi movha, a ndzi tshama exitulwini xa le ndzhaku ndzi hlaya buku. Swi nga ha endleka leswaku vatswari va mina a va nyangatseka hileswi a ndzi nga ti voni tindhawu leti a hi hundza eka tona. Kambe leswi a ndzi rhandza ku hlaya swi ndzi pfunile leswaku ndzi pasa kahle exikolweni. Ndzi tlhele ndzi kuma masagwadi yo hlayanyana loko ndza ha ri exikolweni xa le henhla edorobeni ra Glenorchy, exihlaleni xa Tasmania.
Hi nkarhi wolowo, a ndzi fanele ndzi endla xiboho xa nkoka. Xana a ndzi ta amukela bazari ivi ndzi ya eyunivhesiti? Hambileswi a ndzi rhandza ku hlaya, ndza swi tlangela leswi manana a ndzi dyondziseke ku rhandza Yehovha ku tlula munhu wihi ni wihi kumbe nchumu wihi ni wihi. (1 Vakorinto 3:18, 19) Endzhaku ka loko vatswari va mina va pfumerile, ndzi endle xiboho xa leswaku loko ndzi heta xikolo ndzi ta sungula ku phayona, a ndzi nge yi eyunivhesiti. Sweswo ndzi swi endle hi January 1971, loko ndzi ri ni malembe ya 15.
Ndzi ve ni lunghelo ro phayona le Tasmania eka malembe ya nhungu lama landzeleke. Hi nkarhi wolowo, ndzi tekane na Jenny Alcock, nhwanyana wo saseka wa le Tasmania. Hi tirhe swin’we malembe ya mune hi ri maphayona yo hlawuleka edorobeni ra le kule ra Smithton ni ra Queenstown.
HI VA VARHUMIWA ESWIHLALENI SWA PACIFIC
Hi 1978, mina ni nsati wa mina hi ye ePort Moresby, le Papua New Guinea, leswaku hi ta ya enhlengeletanweni ya matiko. Ndza ha tsundzuka kahle murhumiwa un’wana a ri karhi a nyikela nkulumo hi Xihiri Motu. Hambileswi a ndzi nga swi twisisi leswi a a swi vula, ndzi sungule ku anakanya leswaku na mina ndzi lava ku va murhumiwa, ndzi dyondza ririmi rin’wana naswona ndzi kota ku khutaza vamakwerhu hi ku nyikela tinkulumo hi ririmi ra vona. Ndzi hetelele ndzi swi xiyile leswaku leswi a ndzi rhandza ririmi ndzi nga tirhisa vuswikoti byolebyo leswaku ndzi tirhela Yehovha.
Loko hi fika ekaya, hi hlamale swinene loko hi rhambiwa leswaku hi ya va varhumiwa. Hi fike exihlaleni xa Funafuti, le Tuvalu, hi January 1979. A ko va ni vahuweleri vanharhu ntsena lava khuvuriweke exihlaleni hinkwaxo xa Tuvalu.
A swi nga olovi ku dyondza Xituvalu. Buku leyi a yi ri kona hi ririmi rolero a ku ri “Testamente Leyintshwa” ntsena. A ku nga ri na swihlamuselamarito kumbe tikhoso to dyondzisa ririmi, hikwalaho hi endle xiboho xo ringeta ku dyondza marito lamantshwa ya 10 ku ya eka 20 siku ni siku. Kambe hi hatle hi swi xiya leswaku marito yo tala lawa a hi ma dyondza a hi nga twisisi nhlamuselo leyi kongomeke ya wona. Ematshan’weni yo byela vanhu leswaku vudimona byi hoxile, a hi va byela leswaku a va fanelanga va tirhisa swikalo swo pima ha swona ni tinxongotelo. Kambe a hi fanele hi ya emahlweni hi ringeta ku dyondza ririmi rolero hikuva se a hi sungule tidyondzo ta Bibele to hlayanyana. Endzhaku ka malembe yo tala, xin’wana xa swichudeni swoleswo swo sungula swa Bibele xi te: “Hi tsake swinene leswi sweswi se mi swi kotaka ku vulavula ririmi ra hina. Eku sunguleni, a hi nga swi twisisi leswi a mi ringeta ku swi vula!”
Kambe ku ni nchumu wo karhi lowu hi pfuneke ku dyondza ririmi leri hi ku hatlisa. Leswi a ku nga ri na tindhawu to hirha eka tona, a hi fanele hi tshama ni ndyangu wa Timbhoni eximutanininkulu. A hi boheka ku vulavula Xituvalu kun’wana ni kun’wana, ku katsa ni le kaya. Endzhaku ko heta malembe yo hlayanyana hi nga vulavuli Xinghezi, hi kume leswaku se a hi vulavula ngopfu Xituvalu.
Endzhakunyana ka ku fika ka hina, vo tala va sungule ku tsakela ntiyiso. Kambe a hi ta tirhisa yini ku dyondza na vona? A hi nga ri na minkandziyiso hi ririmi ra vona. A va ta yi endla njhani dyondzo ya munhu hi yexe? Loko va sungula ku ta eminhlanganweni, a va ta yimbelela tinsimu tihi, a va ta ti nyikela njhani tinkulumo naswona a va ta yi lunghiselela njhani minhlangano? A va ta swi kotisa ku yini ku khuvuriwa? Vanhu lava lava titsongahataka a va fanele va kuma minkandziyiso hi ririmi ra vona leswaku va ta dyondza hi Yehovha! (1 Vakorinto 14:9) A hi tivutisa hi ku, ‘Xana hi ta kala hi va ni minkandziyiso ya Xituvalu, ku nga ririmi leri vulavuriwaka hi vanhu lava nga fikiki na le ka 15 000?’ Yehovha u swi hlamurile swivutiso sweswo, a hi kombisa swilo swimbirhi: (1) U lava leswaku vanhu lava tshamaka “eswihlaleni swa le kule” va dyondza ha yena, naswona (2) u lava leswaku lava misava yi va tekaka tanihi lava “titsongahataka, lava va tivekaka ehansi” va tumbela evitweni rakwe.—Yeremiya 31:10; Sofaniya 3:12.
KU HUNDZULUXELA MINKANDZIYISO YO DYONDZISA VANHU NTIYISO
Hi 1980, rhavi ri hi avele ku hundzuluxela minkandziyiso hi Xituvalu. Hi sungule ntirho wolowo, hambileswi a hi vona onge a hi ri tivi kahle ririmi leri. (1 Vakorinto 1:28, 29) Hi rhange hi xava muchini wa khale eka mfumo leswaku hi ta yi kandziyisa hi voko minkandziyiso leyi a hi ta yi tirhisa eminhlanganweni ya hina. Hi ku famba ka nkarhi, hi kale hi hundzuluxela ni buku leyi nge, Ntiyiso Lowu Yisaka eVuton’wini Lebyi Nga Heriki hi Xituvalu kutani hi yi kandziyisa hi muchini lowu lowutsongo. Ndza ha yi tsundzuka inki leyi a yi nun’hwa ku vava, swin’we ni ku hisa lokukulu loku a ku endla leswaku swi tika swinene ku kandziyisa minkandziyiso leyi hinkwayo hi voko. Hi nkarhi wolowo a hi nga ri na gezi.
A swi nga olovi ku hundzuluxela Xituvalu hikuva a hi nga ri na xihlamuselamarito kumbe tibuku ta Xituvalu leti a hi ta endla ndzavisiso eka tona. Kambe minkarhi yin’wana mpfuno lowu a hi wu lava a hi wu kuma hi tindlela tin’wana. Siku rin’wana nimixo, hi xihoxo ndzi bele riqingho ekaya ka munhu un’wana loyi a a kaneta ntiyiso. Mukhalabye yoloye loyi a tshameke a va mudyondzisi, u ndzi byele leswaku a hi fanelanga hi ta ekaya kakwe. Endzhaku ka sweswo u te: “Inge ndzi ku byela nchumu wun’we. Eka vuhundzuluxeri bya n’wina, swivulwa swa n’wina swo tala swi yime hi nhloko, mi swi sungula encileni. Hi Xituvalu a hi tali ku swi vekisa xisweswo.” Ndzi vutise van’wana, hiloko ndzi kuma leswaku u tiyisile. Hikwalaho hi endle mindzulamiso leswaku hi antswisa vuhundzuluxeri bya hina. Ndzi hlamarisiwe hi leswaku Yehovha u hi nyike mpfuno lowu hi ku tirhisa wanuna loyi a a kaneta ntiyiso kambe loyi a swi ri erivaleni leswaku a a yi hlaya minkandziyiso ya hina!
Nkandziyiso wo sungula wa Xituvalu lowu hi wu fambiseleke vanhu a ku ri xirhambo xa Xitsundzuxo. Endzhaku ka sweswo hi hundzuluxele xiphephana xa Kingdom News No. 30, lexi humesiweke hi nkarhi wun’we ni xa Xinghezi. A hi tsake swinene hikuva a hi ta nyika vanhu nkandziyiso hi ririmi ra vona. Hi ku famba ka nkarhi, hi ve ni tibroxara ni tibuku hi Xituvalu. Hi 1983, rhavi ra le Australia ri sungule ku kandziyisa Xihondzo xo Rindza hi Xituvalu. Magazini wolowo a wu ri ni matluka ya 24 naswona a wu huma endzhaku ka tin’hweti tinharhu. Xana vanhu va le Tuvalu va ti tsakerile tibuku ni timagazini toleto? Ina va ti tsakerile, hikuva va rhandza ku hlaya. Nkarhi wun’wana ni wun’wana loko hi humesa nkandziyiso lowuntshwa, xitichi xa xiyanimoya xa mfumo a xi endla xitiviso eka mahungu, naswona minkarhi yin’wana a ku va hungunkulu hi siku ra kona! *—Vona nhlamuselo ya le hansi.
Ntirho wo hundzuluxela a wu endliwa njhani? A hi rhanga hi tsala rungula ra kona hi voko. Endzhaku a hi ri thayipa ko tala hi muchini wo thayipa ha wona kukondza ri lunghekela ku rhumeriwa erhavini ra le Australia. Vamakwerhu vambirhi va xisati va le rhavini rolero a va fika va thayipa rungula rolero ra Xituvalu eka tikhompyuta timbirhi, hambileswi a va nga ri twisisi ririmi rolero. Kambe hi ku endla tano ni hi ku tlhela va kambisisa ku hambana loku a ku va kona eka khompyuta, a va papalata ku endla swihoxo. Endzhaku ka sweswo vamakwerhu vo karhi erhavini a va teka rungula rolero va ri hlanganisa ni swifaniso. Loko va hetile a va hi rhumela rungula rolero leri se ri nga ni swifaniso hi poso leyi a yi famba hi xihahampfhuka. A hi swi kambisisa ivi hi tlhela hi swi rhumela erhavini rolero leswaku swi ya kandziyisiwa.
Ntirho wo hundzuluxela wu antswisiwe ngopfu. Sweswi mintlawa ya vahundzuluxeri yi thayipa rungula yi tlhela yi ri lunghisa eka khompyuta. Hi ntolovelo, munhu loyi a hlanganisaka rungula ra minkandziyiso ya hina ni swifaniso u va a ri endhawini yin’we ni ntlawa wolowo. Endzhaku ka sweswo, ntlawa wu rhumela rungula rolero hi Internet eka rhavi leri kandziyisaka. A ka ha ri na munhu la bohekaka ku tsutsumela eposweni leswaku a ya rhumela rungula leri hundzuluxeriweke hi poso.
SWIAVELO SWIN’WANA
Loko malembe ma ri karhi ma hundza, mina na Jenny hi kume swiavelo swo hambanahambana ematikweni yo hambana ya le Pacific. Loko hi suka eTuvalu hi averiwe ku ya tirha erhavini ra le Samoa hi 1985. Loko hi fika kwalaho hi pfunetile eka vuhundzuluxeri bya Xisamoa, Xitonga ni Xitokelau, hi tlhele hi pfuneta eka vuhundzuluxeri bya Xituvalu. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Endzhaku ka sweswo, hi 1996, hi averiwe ku ya tirha erhavini ra le Fiji, laha hi fikeke hi pfuneta entirhweni wo hundzuluxela Xifiji, Xikiribati, Xinauru, Xirotuma ni Xituvalu.
Minkarhi hinkwayo ndzi hlamarisiwa hi ndlela leyi vahundzuluxeri va wu rhandzaka ha yona ntirho wa vona hambileswi wu nga oloviki naswona wu karharisaka swinene. Ku fana na Yehovha, vamakwerhu lava vo tshembeka va lava leswaku vanhu va twa mahungu lamanene hi ririmi ra vona. (Nhlavutelo 14:6) Hi xikombiso, loko ku hleriwa leswaku ku hundzuluxeriwa Xihondzo xo Rindza hi Xitonga, ndzi hlangane ni vakulu hinkwavo va le Tonga ivi ndzi va vutisa leswaku i mani loyi a nga leteriwaka leswaku a va muhundzuluxeri. Nkulu un’wana loyi a a tirha ntirho lowu holelaka wa ku lunghisa timovha, u vule leswaku u ta tshika ntirho wakwe hi siku leri tlhandlamaka a ta namba a sungula ku hundzuluxela. Ndzi khutaziwe hi ripfumelo rakwe leri tiyeke, tanihi leswi a a ri ni ndyangu naswona a a nga swi tivi leswaku u ta yi kuma njhani mali yo wu wundla. Kambe Yehovha u n’wi khathalerile ni ndyangu wakwe, naswona u endle ntirho wa vuhundzuluxeri ku ringana malembe yo tala.
Ku fana ni vahundzuluxeri lava, swirho swa Huvo leyi Fumaka swi khathala swinene hi ku endla leswaku minkandziyiso yi va kona hi tindzimi hinkwato, hambi ku ri leti vanhu lava va ti vulavulaka va nga tatiki ni xandla. Hi xikombiso, ku tshame ku vutisiwa loko swi vuyerisa ku hundzuluxela minkandziyiso hi Xituvalu. Ndzi titwe ndzi khutazekile swinene loko ndzi hlaya nhlamulo ya Huvo leyi Fumaka leyi a yi ku: “A hi voni ku ri ni xivangelo xo tshika ku hundzuluxela Xituvalu. Hambileswi nsimu ya Xituvalu yi nga ha vaka yi ri yitsongo loko yi ringanisiwa ni nsimu ya tindzimi tin’wana, vanhu va fanele va twa mahungu lamanene hi ririmi ra vona.”
Hi 2003, mina na Jenny hi cinciwile eka Ndzawulo ya Vuhundzuluxeri le Fiji hi ya tirha eka Ndzawulo ya Mintirho ya Vuhundzuluxeri le Patterson, eNew York. Ku navela ka mina ku hetisekile! Hi ve xiphemu xa ntlawa lowu pfunetaka eka ku hundzuluxeriwa ka minkandziyiso ya hina hi tindzimi to tala. Eka malembe ya kwalomu ka mambirhi lawa hi ma heteke hi tirha ni Ndzawulo ya Mintirho ya Vuhundzuluxeri, a hi averiwe ku pfuneta eku leteleni ka mintlawa ya vahundzuluxeri ematikweni yo hambanahambana.
SWIBOHO SWA NKOKA SWINENE
Sweswi inge ndzi mi chumbutela hi nhlangano wa nkoka lowu ndzi vulavuleke ha wona eku sunguleni. Hi lembe ra 2000, Huvo leyi Fumaka yi anakanye leswaku mintlawa ya vahundzuluxeri emisaveni hinkwayo a yi fanele yi pfuniwa loko yi endla ntirho wa yona. Vahundzuluxeri vo tala a va nga si tshama va endla khoso ya vuhundzuluxeri. Endzhaku ko hlangana ni vamakwerhu va Komiti ya Vatsari, Huvo leyi Fumaka yi endle xiboho xa leswaku vahundzuluxeri hinkwavo emisaveni hinkwayo va fanele va leteriwa. Vahundzuluxeri a va ta dyondzisiwa ndlela yo twisisa rungula ra Xinghezi, ndlela yo tlhantlha swiphiqo swa vuhundzuluxeri ni ndlela yo tirhisana tanihi ntlawa.
Byi ve byihi vuyelo bya ndzetelo lowu hinkwawo wa vahundzuluxeri? Rungula leri hundzuluxeriwaka se ri twala kahle. Nakambe, minkandziyiso ya hina yi hundzuluxeriwa hi tindzimi to tala ku tlula khale. Hi 1979, loko hi averiwa ku ya va varhumiwa, Xihondzo xo Rindza a xi kumeka hi tindzimi ta 82 ntsena. Nilokoswiritano, Xihondzo xo Rindza xa tindzimi to tala a xi huma endzhaku ka tin’hweti to hlayanyana xa Xinghezi se xi humile. Kambe sweswi Xihondzo xo Rindza xi hundzuluxeriwa hi tindzimi to tlula 240, naswona to tala ta tona ti kuma magazini lowu hi nkarhi wun’we ni Xinghezi. Sweswi, vanhu va kota ku hlaya rungula leri va dyondzisaka ntiyiso lowu humaka eBibeleni hi tindzimi to tlula 700. Emalembeni yo tala lama hundzeke sweswo a swi tikomba swi nga ta koteka.
Hi 2004, Huvo leyi Fumaka yi endle xiboho xa leswaku a swi ri swa nkoka swinene leswaku Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa byi kumeka hi tindzimi leti engetelekeke naswona hi ku hatlisa hilaha swi nga kotekaka hakona. Sweswi vanhu vo tala va kota ku hlaya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa hi ririmi ra vona, hikwalaho ka xiboho xolexo. Entiyisweni, hi 2014, Bibele leyi kumbe swiyenge swa yona a swi kumeka hi tindzimi ta 128, ku katsa ni tindzimi to hlaya leti vulavuriwaka ePacific Dzonga.
Xiendlakalo xin’wana lexi ndzi nga xi rivaliki i nhlengeletano ya xifundzha leyi veke kona eTuvalu hi 2011. A ku ri ni dyandza lerikulu etikweni rero ku ringana tin’hweti to tala. Vamakwerhu va kwalaho a va anakanya leswaku swa antswa nhlengeletano yoleyo yi nga ha vi kona. Kambe lexi tsakisaka, hi madyambu lawa hi fikeke ha wona, mpfula yi sungule ku na swinene. Hikwalaho hi swi kotile ku khoma nhlengeletano ya hina! A ku ri lunghelo lerikulu swinene eka mina ku humesa Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Ya Vukreste Ya Xigriki hi Xituvalu! Hambileswi vamakwerhu lava vulavulaka ririmi rolero va nga vatsongo swinene, kambe na vona va kume nyiko leyi yo saseka leyi humaka eka Yehovha. Loko nhlengeletano yi hela, ku tlhele ku na mpfula yin’wana leyikulu. Hikwalaho vanhu hinkwavo a va ri ni mati yo tala ya ntiyiso swin’we ni mati yo tala ya mpfula!
Lexi vavisaka, a ndzi nga ri na yena Jenny, nsati wa mina la rhandzekaka. U fe hi 2009, endzhaku ka ku va a ri ni malembe ya khume a khome hi vuvabyi bya khensa. A hi ri ni malembe ya 35 hi tekanile. Loko a pfuxiwa, u ta tsaka swinene loko a twa hi ta ku humesiwa ka Bibele ya Xituvalu.
Yehovha u ndzi katekise hi nsati un’wana wo saseka, ku nga Loraini Sikivou. Loraini na Jenny va tshame va tirha swin’we eBethele le Fiji, naswona Loraini na yena a a ri muhundzuluxeri. Ndzi tlhele ndzi kuma nsati loyi a tirhelaka Yehovha hi ku tshembeka na mina naswona a rhandzaka ririmi ku fana na mina!
Emalembeni lama hundzeke, ndzi vone ndlela leyi Yehovha, Tata wa hina la nga ni rirhandzu a swi khathalelaka ha yona swilaveko swa vanhu va tindzimi hinkwato, hambiloko ririmi ra vona ri vulavuriwa hi vanhu lava nga tatiki ni xandla. (Pisalema 49:1-3) Ndzi yi vonile ndlela leyi vanhu va tsakaka ha yona loko va yi kuma ro sungula minkandziyiso ya hina hi ririmi ra vona kumbe loko va yimbelelela Yehovha hi ririmi leri khumbaka timbilu ta vona. Eminkarhini yo fana ni leyi, ndzi anakanya hi ndlela leyikulu leyi Yehovha a hi rhandzaka ha yona. (Mintirho 2:8, 11) Ndza ha ma tsundzuka kahle marito ya Saulo Teasi, ku nga makwerhu un’wana la dyuhaleke wa le Tuvalu. Endzhaku ka loko a yimbelele risimu ra Mfumo ro sungula hi ririmi ra yena, u te: “Ndzi anakanya leswaku mi fanele mi byela Huvo leyi Fumaka leswaku tinsimu leti ti tsakisa ngopfu loko ti yimbeleriwa hi Xituvalu ku nga ri hi Xinghezi.”
Hi September 2005, ndzi hlamarile loko ndzi nyikiwa lunghelo ra ku va xirho xa Huvo leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha. Hambileswi ndzi nga ha riki muhundzuluxeri, ndzi khensa Yehovha leswi a ndzi pfumelelaka ku ya emahlweni ndzi seketela ntirho wo hundzuluxela lowu endliwaka emisaveni hinkwayo. Swa ndzi tsakisa ku tiva leswaku Yehovha wa swi khathalela swilaveko swa vanhu vakwe hinkwavo, ku katsa ni swa lava va nga le swihlaleni swa le kule exikarhi ka Lwandle ra Pacific. Mupisalema u te: “Yehovha i hosi! Misava a yi tsake. Swihlala swo tala a swi tsake.”—Pisalema 97:1.
^ ndzim. 18 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni ndlela leyi vanhu va anguleke ha yona loko va kuma minkandziyiso ya hina, vona Xihondzo xo Rindza xa December 15, 2000, tluka 32; August 1, 1988, tluka 22; ni Xalamuka! ya January 8, 2001, tluka 27.
^ ndzim. 22 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni ntirho wo hundzuluxela le Samoa, vona Buku Ya Lembe Ya 2009, matluka 120-121, 123-124.


text:
Hi Lava Leswaku Ku Xaniseka Ku Herisiwa!
Khieu u sungule ku xaniseka endzhaku ka loko ku dlayiwe tata wakwe hileswi a tshikeke tihomu ti nghena ensin’wini ya mavele leyi a yi ri ekusuhi ni laha a a tshama kona. Hi ku famba ka nkarhi, mana wakwe ni sesi wakwe va dlayiwe hi ntlawa wa makhomunisi wa le Cambodia lowu vuriwaka Khmer Rouge. Endzhaku ka sweswo, Khieu u vavisiwe hi bomo leyi fuhlekiweke. U tshame masiku ya 16 enhoveni a ha yimele ku pfuniwa. Nenge wakwe a wu fanele wu tsemiwa. Khieu u te: “A ndzi vona ku fa swi antswa.”
SWI nga ha endleka u swi xiyile leswaku ku xaniseka a ku hlawuli. Timhangu ta ntumbuluko, mavabyi, ku lamala, vugevenga ni timhangu tin’wana swi nga hlasela vanhu hinkwavo va nga swi langutelanga. Minhlangano yo phalala yi tirhe hi matimba leswaku yi sivela kumbe ku pfuna vanhu lava xanisekaka. Kambe, xana matshalatshala ya yona ma ve ni vuyelo byihi?
Xiya xikombiso lexi—ku lwisana ni ndlala. Phepha-hungu ra Toronto Star ri vula leswaku timhangu ta ntumbuluko ti siye vanhu vo tala va nga ri na makaya ni swakudya. Ri tlhele ri vula leswaku “matshalatshala lama endliwaka hi minhlangano leyi pfunetaka ku hunguta ndlala a ma vonaki hikwalaho ka ku andza ka madzolonga.”
Varhangeri va tipolitiki, va ta ntshamisano ni vutshunguri va ringetile ku hunguta ku xaniseka kambe ko fana ni kwala! Minongonoko yo antswisa xiyimo xa ikhonomi yi tsandzekile ku herisa vusweti. Mirhi yo tlhavela, tiphilisi ni michini ya xiyimo xa le henhla yo endla vuhandzuri a swi nge swi koti ku herisa vuvabyi hinkwabyo. Maphorisa ni vakondleteri va ku rhula vo khondla mavoko va tilangutela loko vugevenga byi ya byi andza.
Ha yini ku ri ni ku xaniseka konghasi? Xana Xikwembu xi ni mhaka ni ku xaniseka ka vanhu? Timiliyoni ta vanhu ti kume tinhlamulo ta swivutiso leswi eBibeleni, hilaha hi nga ta swi vona hakona.


text:
NDZIMA YA VUMBIRHI
U ‘Fambe Ni Xikwembu Xa Ntiyiso’
1, 2. Xana Nowa ni ndyangu wakwe a va ri eka tsima rihi naswona hi swihi swihinga leswi va langutaneke na swona?
NOWA u tiolola nhlana kutani a tiolola misiha yakwe leyi vavaka. N’wi vone hi tihlo ra mianakanyo a tshame emhandzini yo anama leyi vatliweke, a wise entirhweni wakwe a ri karhi a langute xifaniso lexikulu xa ngalava. Risema ra xikontiri xo hisa leri nga ni matimba a ri ri emoyeni; switirhisiwa swa mapulanga a swi endla mpfumawulo wa matimba. Laha a tshame kona, Nowa a a kota ku vona vana vakwe va majaha va ri karhi va tirha hi matimba eka swiphemu swo hambana-hambana swa marimba lamakulu ya timhandzi. Vana vakwe, vasati va vona ni nsati wakwe loyi a n’wi rhandzaka hinkwavo ka vona a va tirha na yena eka tsima leri ku ringana makume ya malembe. A va hete xiphemu xa ngalava, kambe a ka ha ri ni swo tala leswi faneleke swi endliwa leswaku yi hetiwa!
2 Vanhu va xifundzha lexi a va tshama eka xona a va ehleketa leswaku hinkwavo ka vona a va ri swiphukuphuku. Loko Nowa ni vana vakwe va majaha va ri karhi va aka ngalava, vanhu va hleke mhaka ya leswaku ndhambi a yi ta funengeta misava hinkwayo. Mhangu leyi Nowa a a tshamela ku va lemukisa ha yona a yi vonaka yi ri leyi nga ta ka yi nga humeleli naswona yi ri leyi nga twaliki! A va nga swi twisisi leswaku ha yini wanuna yoloye a tidyela nkarhi—ni ndyangu wakwe—eka ku tikarhata ko tano ka vuphukuphuku. Hambiswiritano, Xikwembu xa Nowa, ku nga Yehovha, a xi n’wi tekanga tanihi xiphukuphuku.
3. Xana Nowa u fambe ni Xikwembu hi ndlela yihi?
3 Rito ra Xikwembu ri ri: “Nowa a a famba ni Xikwembu xa ntiyiso.” (Hlaya Genesa 6:9.) Xana sweswo a swi vula yini? A swi vuli swona leswaku Xikwembu xi fambe emisaveni kumbe leswaku Nowa hi ndlela yo karhi u ye etilweni. Ematshan’weni ya sweswo, Nowa u yingise Xikwembu hi ku helela a tlhela a xi rhandza hi mbilu yakwe hinkwayo lerova swi fana ni loko yena na Yehovha va famba swin’we tanihi vanghana. Endzhaku ka magidi ya malembe, Bibele yi vule leswi malunghana na Nowa: “Hi ripfumelo [rakwe] u gweve misava.” (Hev. 11:7) Xana Nowa u gweve misava hi ndlela yihi hi ripfumelo rakwe? Xana hina namuntlha hi nga dyondza yini eka ripfumelo rakwe?
Wanuna Loyi A Pfumalaka Xihoxo eMisaveni Leyi Hombolokeke
4, 5. Xana misava a yi nyanyile evubihini bya yona hi ndlela yihi enkarhini wa Nowa?
4 Nowa u kulele emisaveni leyi a yi nyanya evubihini bya yona. A ku ri ni vubihi emasikwini ya kokwana-xinguwe wakwe Enoko, wanuna un’wana wo lulama loyi a fambeke ni Xikwembu. Enoko a profete leswaku siku ra vuavanyisi a ri ta wela vanhu va le misaveni yoleyo lava nga xi chaviki Xikwembu. Sweswi enkarhini wa Nowa, vubihi a byi nyanyile. Entiyisweni, hi ku ya hi langutelo ra Yehovha, misava a yi onhakile, hikuva a yi tele hi madzolonga. (Gen. 5:22; 6:11; Yudha 14, 15) I yini lexi endleke leswaku swilo swi ya swi nyanya ku biha?
5 Swilo a swi sungule ku famba ximatsi exikarhi ka vana va Xikwembu va moya, ku nga tintsumi. Wun’wana wa vona ana se a xandzukele Yehovha, a va Sathana Diyavulosi hi ku lumbeta Xikwembu ni ku endla leswaku Adamu na Evha va wela exidyohweni. Enkarhini wa Nowa, tintsumi tin’wana na tona ti sungule ku xandzukela vulawuri bya Yehovha. Loko tintsumi ti tshika swiavelo swa tona etilweni, ti te emisaveni, ti ambala xivumbeko xa munhu wa nyama kutani ti titekela vavasati vo saseka tanihi vasati va tona. Tintsumi teto leti tikukumuxaka ti tlhela ti va ni vutianakanyi a ti ri ni nkucetelo wo biha exikarhi ka vanhu.—Gen. 6:1, 2; Yudha 6, 7.
6. Xana Manefilimi a ma endla leswaku swiyimo swi nyanya ku biha hi ndlela yihi emisaveni naswona xana Yehovha u endle xiboho xihi?
6 Ku tlula kwalaho, vuxaka byebyo lebyi nga riki bya ntumbuluko exikarhi ka tintsumi leti tihundzuleke vanhu ni vavasati lava nga vanhu va nyama byi endle leswaku va veleka vana lava leheke va tlhela va va ni matimba hi ndlela leyi nga tolovelekangiki. Bibele yi va vitana Manefilimi, leswi vulaka leswaku “Vawisi”—lava wisaka van’wana. Manefilimi lawa a ma ri ni nsele wo chavisa, ma endle leswaku swiyimo emisaveni swi nyanya. Hikwalaho ka sweswo Muvumbi u vone “vubihi bya munhu byi andzile emisaveni nileswaku mboyamelo hinkwawo wa miehleketo ya mbilu yakwe wu bihile nkarhi hinkwawo.” Yehovha u endle xiboho xa leswaku a a ta lovisa vanhu volavo vo homboloka ku nga si hela malembe ya 120.—Hlaya Genesa 6:3-5.
7. Xana Nowa ni ndyangu wakwe a va hlangavetana ni ku tika kwihi leswaku va sirhelela vana va vona eka minkucetelo yo biha leyi a yi ri kona?
7 Ehleketa ndlela leyi a swi tika ha yona ku wundla ndyangu emisaveni yo tano! Kambe Nowa u endle tano. A a ri ni nsati lonene. Endzhaku ka loko Nowa a ve ni malembe ya 500 hi vukhale, nsati wakwe u n’wi velekele vana vanharhu va majaha—Xeme, Hamu na Yafeta. * Vatswari a va fanele va sirhelela majaha ya vona eka minkucetelo yo biha leyi a yi va rhendzerile. Hakanyingi swifanyetana swi tsakisiwa ni ku hlamarisiwa hi lava nga ni “matimba” ni “vavanuna va ndhuma”—kutani a swi ta olova leswaku vana lava va tsakisiwa hi Manefilimi. Nowa ni nsati wakwe a swi va tikela ku sirhelela vana va vona eka xiviko xin’wana ni xin’wana malunghana ni ku dyelela ka swihontlovila sweswo, kambe va va dyondzise ntiyiso wo tsakisa malunghana na Yehovha Xikwembu, loyi a vengaka vuhomboloki hinkwabyo. A va fanele va pfuna majaha ya vona leswaku ma vona leswaku Yehovha u twa ku vava hikwalaho ka madzolonga ni ku xandzuka ka misava.—Gen. 6:6.
8. Xana vatswari lava tlhariheke va nga n’wi tekelela njhani Nowa ni nsati wakwe?
8 Namuntlha vatswari va nga swi twisisa kahle leswi Nowa ni nsati wakwe va langutaneke na swona. Hilaha ku fanaka, misava yi tele hi madzolonga ni ku xandzuka. Hakanyingi emadorobeni ku tele vantshwa lava nga mintlawa leyi vangaka hasahasa. Hambi ku ri vuhungasi lebyi endleriweke vana byi nga ha va ni madzolonga ni ku xandzuka. Vatswari lava tlhariheke va endla leswi nga ematimbeni ya vona ku lwisana ni minkucetelo hi ku dyondzisa vana va vona malunghana ni Xikwembu xa ku rhula, ku nga Yehovha, loyi siku rin’wana a nga ta herisa madzolonga hinkwawo. (Ps. 11:5; 37:10, 11) Swa koteka leswaku vana va dyondza ku endla nchumu lowu nga wunene, hambi ku ri emisaveni yo homboloka. Nowa ni nsati wakwe va swi kotile ku va dyondzisa. Majaha ya vona ma kule ma va vavanuna lavanene naswona ma teke vasati lava na vona a va tiyimisele ku rhangisa Xikwembu xa ntiyiso, ku nga Yehovha, evuton’wini bya vona.
“Tiendlele Ngalava”
9, 10. (a) Xana hi xihi xileriso lexi humaka eka Yehovha lexi cinceke vutomi bya Nowa hi ku helela? (b) Xana Yehovha u n’wi byele yini Nowa malunghana ni ndlela leyi ngalava a yi fanele yi va ha yona ni xikongomelo xo va yi akiwa?
9 Siku rin’wana, vutomi bya Nowa byi cince hi ku helela. Yehovha u vulavule ni nandza loyi a rhandzekaka kutani a n’wi byela hi xikongomelo Xakwe xo herisa misava ya nkarhi wolowo. Xikwembu xi lerise Nowa xi ku: “Tiendlele ngalava hi ntsandza wa murhi wa nhlaka.”—Gen. 6:14.
10 Ngalava a yi nga ri xikepe, hilaha van’wana va nga ehleketaka hakona. A yi nga ri xikepe xa muxaka wo karhi, kambe a yi ri bokisi leri a ri kota ku papamala. Kahle-kahle a ku ri bokisi lerikulu. Yehovha u nyike Nowa swiletelo leswi kongomeke swa ndlela leyi ngalava a yi fanele yi va yi kule ha yona, ndlela leyi a yi fanele yi languteka ha yona ni ndlela leyi a a fanele a yi penda ha yona endzeni ni le handle hi xikontiri. Naswona u byele Nowa xivangelo xa kona a ku: “Ndzi tisa ndhambi ya mati ehenhla ka misava . . . Hinkwaswo leswi nga emisaveni swi ta lova.” Hambiswiritano, Yehovha u nyike Nowa nkongomiso lowu: “U ta nghena engalaveni, wena ni vana va wena ni nsati wa wena ni vasati va vana va wena lava nga na wena.” Nowa a a fanele a tlhela a nghenisa mixaka ya swiharhi hinkwaswo. Leswi a swi nghenisiwe engalaveni hi swona ntsena leswi a swi ta pona Ndhambi leyi a yi ri eku teni.—Gen. 6:17-20.
11, 12. Nowa a a langutane ni ntirho wihi lowukulu naswona u angule njhani eka wona?
11 Nowa a a langutane ni ntirho lowukulu. Ngalava leyi a yi ri yikulu—a yi lehe timitara ta kwalomu ka 133 yi anama timitara ta 22 yi tlhela yi leha timitara ta 13. A yi kule ku tlula ni swikepe leswikulu swa mapulanga leswi fambaka elwandle leswi akiweke hambi eminkarhini ya manguva lawa. Xana Nowa u ringete ku papalata xiavelo lexi, a gungula hileswaku xa tika kumbe a cinca ndlela leyi a yi fanele yi va ha yona leswaku swi ta n’wi olovela ku yi aka? Bibele ya hlamula: “Nowa a endla hinkwaswo hilaha Xikwembu xi n’wi leriseke hakona. U endle tano.”—Gen. 6:22.
12 Ntirho wu teke makume ya malembe, kumbexana 40 ku ya eka 50 wa malembe. A ku fanele ku tsemiwa mirhi, ku rhwariwa mintsandza, ku beleriwa timhandzi ivi ti hlanganisiwa. Ngalava a yi fanele yi va ni swithezi swinharhu, yi va ni makamara yi tlhela yi va ni nyangwa etlhelo. Entiyisweni, a ku ri ni mafasitere le henhla swin’we ni lwangu leri voyameleke ematlhelo leswaku mati ya kota ku khuluka.—Gen. 6:14-16.
13. I yini lexi swi nga ha endlekaka a swi tika ku tlula ku aka ngalava eka Nowa naswona vanhu va angule njhani eka xona?
13 Loko malembe ya ri karhi ya hundza ni ngalava yi ri karhi yi hela, swi nga ha endleka leswaku swi n’wi tsakisile Nowa leswi ndyangu wakwe wu n’wi seketeleke! Ku ni nchumu wun’wana hi ntirho lowu, lowu swi nga ha endlekaka leswaku a wu tika ku tlula ku aka ngalava. Bibele yi hi byela leswaku Nowa a a ri “muchumayeri wa leswo lulama.” (Hlaya 2 Petro 2:5.) Kutani hi xivindzi u rhangerile eku ringeteni ku lemukisa vanhu vo homboloka lava nga chaviki Xikwembu hi ndzoviso lowu a wu ri eku teni. Xana vanhu va endle yini loko va twa xilemukiso xexo? Endzhakunyana Yesu Kreste u tsundzuke nkarhi wolowo, hi ku vula leswaku vanhu volavo a va ‘lemukanga nchumu.’ U vule leswaku a va khomekile hi mintirho ya siku ni siku ya vutomi—va dya, va nwa naswona vavanuna va teka vavasati—a va n’wi yingisanga Nowa. (Mat. 24:37-39) Swi le rivaleni leswaku vo tala va n’wi hlekurile yena ni ndyangu wakwe; van’wana va nga ha va va n’wi xungetile ni ku n’wi kaneta. Swi nga ha endleka va ringete ni ku kavanyeta ntirho wo aka.
14. Xana mindyangu leyi nga Vakreste namuntlha yi nga dyondza yini eka Nowa ni ndyangu wakwe?
14 Kambe, Nowa ni ndyangu wakwe a va tshikanga. Hambileswi a va hanya emisaveni leyi a yi lava ku titsakisa, Nowa ni ndyangu wakwe va hambete va aka ngalava hambileswi vanhu va le ndhawini yoleyo a va anakanya leswaku a swi nga nyawuli naswona a ku ri vuphukuphuku. Mindyangu ya Vakreste namuntlha yi nga dyondza swo tala eka ripfumelo ra Nowa ni ndyangu wakwe. Phela hi hanya eminkarhini leyi Bibele yi yi vitanaka “[masiku] yo hetelela” ya mafambiselo ya misava leyi. (2 Tim. 3:1) Yesu u vule leswaku nkarhi wa hina wu ta fana ni nkarhi lowu Nowa a akeke ngalava ha wona. Loko vanhu va nga ri tsakeli rungula leri vulavulaka hi Mfumo wa Xikwembu, va hlekula kumbe hambi ku ri ku xanisa vanhu, i swinene leswaku Vakreste va tsundzuka Nowa. A hi vona vo sungula ku langutana ni swiphiqo swo tano.
“Nghena eNgalaveni”
15. Xana Nowa u langutane na yini loko a ri ekusuhi ni ku va ni malembe ya 600?
15 Loko makume ya malembe ya ri karhi ya hundza, ngalava na yona a yi ri eku heleni. Loko Nowa a ri karhi a fika eka malembe ya 600, u feriwe hi lava a va rhandzaka. Tata wakwe Lameke u file. * Endzhaku ka malembe ya ntlhanu, tata wa Lameke, kokwa wa Nowa wa xinuna Metusela, u fe a ri ni malembe ya 969—ku nga yena munhu loyi a hanyeke malembe yo tala eka rhekhodo ya le Bibeleni. (Gen. 5:27) Metusela na Lameke va hanye hi nkarhi wun’we na Adamu, wanuna wo sungula.
16, 17. (a) Xana Nowa u kume rungula rihi loko a ri ekusuhi ni ku va ni malembe ya 600? (b) Hlamusela xiendlakalo lexi nga rivalekiki lexi Nowa ni ndyangu wakwe va xi voneke.
16 Hi lembe rero, kokwa wa hina Nowa u kume rungula lerintshwa leri humaka eka Yehovha Xikwembu leri nge: “Nghena engalaveni, wena ni hinkwavo vandyangu wa wena.” Hi nkarhi wolowo, Xikwembu xi byele Nowa leswaku a nghenisa swiharhi swa mixaka hinkwayo engalaveni—swa nkombo eka leswi tengeke, leswi fanelaka ku nyikeriwa tanihi switlhavelo ni swimbirhi eka leswin’wana.—Gen. 7:1-3.
17 Xi fanele xi ve xiendlakalo lexi nga rivalekiki. Swiharhi swa madzana swi nghenile—leswi fambaka hi milenge ni leswi hahaka—hinkwaswo hi ku hambana-hambana ka swona. Anakanya ndlela leyi swi nga ha vaka swi n’wi tikele ha yona Nowa ku ringeta ku pfuna swiharhi sweswo leswaku swi kota ku nghena endhawini leyi nga yitsongo endzeni ka ngalava. Rungula ri vula leswaku “swi nghena . . . endzeni ka ngalava, eka Nowa.”—Gen. 7:9.
18, 19. (a) Xana hi nga swi teka njhani swivutiso leswi vaxopaxopi va swi vutisaka malunghana ni swiendlakalo swa rungula ra Nowa? (b) Xana vutlhari bya Yehovha hi byi vona njhani eka ndlela leyi a hlawuleke ku ponisa swiharhi leswi a swi tumbuluxeke?
18 Vaxopaxopi van’wana va nga ha vutisa va ku: ‘Xana swilo swo tano swi endleke njhani? Naswona swi nga kotekisa ku yini leswaku swiharhi sweswo hinkwaswo swi kota ku tshama hi ku rhula endhawini yoleyo leyitsongo?’ Xiya: Xana hakunene Muvumbi wa vuako hinkwabyo a nge swi koti ku lawula swivumbiwa swakwe leswi a swi vumbeke hambi ku ri ku swi letela kumbe ku swi endla swi dyondziseka hi ku olova loko swi laveka? Tsundzuka, Yehovha i Xikwembu lexi vumbeke swiharhi. Endzhakunyana, u avanyise Lwandle ro Tshwuka a tlhela a yimisa dyambu. Xana a nga ta swi kota ku hetisisa xiendlakalo xin’wana ni xin’wana lexi hlamuseriweke eka rungula ra Nowa? Hakunene a ta swi kota naswona u swi endlile!
19 I ntiyiso leswaku Xikwembu a xi ta va xi hlawule ku ponisa swiharhi swa xona leswi xi swi vumbeke hi ndlela yo karhi. Hambiswiritano, hi vutlhari xi hlawule ndlela leyi leswaku xi hi tsundzuxa ndlela leyi ku sukela eku sunguleni a xi nyike vanhu vutihlamuleri byo khathalela swilo hinkwaswo leswi hanyaka emisaveni leyi. (Gen. 1:28) Vatswari vo tala namuntlha va tirhisa rungula ra Nowa ku dyondzisa vana va vona leswaku Yehovha u swi teka swi ri swa nkoka swiharhi ni vanhu lava a va vumbeke.
20. Xana swi nga endleka Nowa ni ndyangu wakwe a va khomeke hi yini hi vhiki ro hetelela emahlweni ka Ndhambi?
20 Yehovha u byele Nowa leswaku Ndhambi a yi ta fika vhiki rero. Swi nga ha endleka leswaku ndyangu a wu khomeke ngopfu hi vhiki leri. Anakanya ndlela leyi ntirho wa ku nghenisa swiharhi ni swakudya hinkwaswo a wu ri ha yona ni ku nghenisa nhundzu ya ndyangu endzeni ka ngalava. Nsati wa Nowa ni vasati va Xeme, Hamu na Yafeta swi nga ha endleka a va khomekile hi ku endla leswaku ngalava yi tshamiseka ku fana ni le kaya.
21, 22. (a) Ha yini hi nga fanelanga hi hlamala hileswi vanhu va le nkarhini wa Nowa a va nga ri na mhaka ni leswi a swi humelela? (b) Xana ku hlekuriwa ka Nowa ni ndyangu wakwe hi vaakelani va vona swi hele rini?
21 Xana vanhu lava a va va rhendzerile a va endla yini? A va swi “lemukangi”—hambi ku ri vumbhoni hinkwabyo bya leswaku Yehovha a katekisa Nowa ni matshalatshala yakwe. Va swi vonile swiharhi loko swi ri karhi swi khitikanela engalaveni. Kambe a hi fanelanga hi hlamarisiwa hileswi a va nga ri na mhaka ni leswi a swi humelela. Hilaha ku fanaka ninamuntlha vanhu a va byi xiyi vumbhoni bya leswaku hi hanya emasikwini yo hetelela ya mafambiselo lawa ya swilo ya misava. Hilaha muapostola Petro a profeteke hakona, vahlekuri va hlekula ni ku vungunya lava yingisaka xilemukiso xa Xikwembu. (Hlaya 2 Petro 3:3-6.) Hilaha ku fanaka, hakunene vanhu va hlekule Nowa ni ndyangu wakwe.
22 Xana ku hlekula koloko ku hele rini? Rungula ri hi byela leswaku loko Nowa a nghenise ndyangu wakwe ni swiharhi endzeni ka ngalava, “Yehovha a n’wi pfalela nyangwa.” Loko ku ri leswaku a ku ri ni vahlekuri ekusuhi, a swi kanakanisi leswaku xiendlo xolexo lexi endleke hi Xikwembu xi va pfale milomu. Loko xi nga va pfalanga, mpfula yi va pfarile, hikuva yi nile! Yi nile yi nga yimi—ku va ni ndhambi emisaveni hinkwayo hilaha Yehovha a vule hakona.—Gen. 7:16-21.
23. (a) Xana hi swi tiva njhani leswaku Yehovha a nga tsakisiwanga hi ku vona vanhu vo homboloka va fa enkarhini wa Nowa? (b) Ha yini ku ri vutlhari ku tekelela ripfumelo ra Nowa namuntlha?
23 Xana Yehovha u tsakile hi ku fa ka vanhu volavo vo homboloka? Doo! (Ezek. 33:11) A a va nyike nkarhi wo cinca tindlela ta vona kutani va endla leswinene. Xana a va ta swi kota ku swi endla? Ndlela leyi Nowa a hanyeke ha yona yi hlamula xivutiso lexi. Hi ku va a famba na Yehovha a tlhela a yingisa Xikwembu xakwe eka swilo hinkwaswo, Nowa u kombise leswaku ku ponisiwa a swi ta koteka. Hi ndlela yoleyo, ripfumelo rakwe ri gweve misava ya le nkarhini wakwe; ri endle swi va erivaleni leswaku vanhu lava hanyeke hi nkarhi wakwe a va hombolokile naswona a va sihalala. Ripfumelo rakwe ri endle leswaku yena ni ndyangu wakwe va pona. Loko u tekelela ripfumelo ra Nowa, hilaha ku fanaka na wena u nga ha tiponisa swin’we ni lava u va rhandzaka. Ku fana na Nowa, u nga famba na Yehovha Xikwembu tanihi Munghana wa wena. Vunghana byolebyo byi nga tshama hilaha ku nga heriki!
^ ndzim. 7 Vanhu va le masikwini wolawo yo sungula va hanye nkarhi wo leha ku tlula lowu hi hanyaka wona namuntlha. Entiyisweni ku leha ka vutomi bya vona a ku fambisana ni matimba ni ku hetiseka loku Adamu na Evha va tshameke va va na kona kambe ku va lahlekeleke.
^ ndzim. 15 Lameke u nyike n’wana wakwe vito leri nge Nowa—leri vulaka “Ku Wisa” kumbe “Nchavelelo”—naswona a a profete leswaku Nowa a ta hetisisa leswi vito rakwe ri vulaka swona hi ku yisa vanhu eku wiseni eka misava leyi Yehovha a yi rhukaneke. (Gen. 5:28, 29) Lameke u file a nga si vona ku hetiseka ka vuprofeta byakwe. Swi nga ha endleka leswaku mana wa Nowa ni vamakwavo vakwe va file hi Ndhambi.
DYONDZA SWO TALA
Nowa U Hlayisiwe Ni “Van’wana Va Nkombo”
Xana Nowa ni ndyangu wakwe va pone njhani enkarhini wa mangava lowu a wu nga si tshama wu va kona?


text:
1Na yi vbindrile Sabhado Mariya wa Madalene, ni Mariya mayi wa Jakobe ni Salome, va di renga mafura gasi guya mu todza. 2Ni dzimindru, na li gu khuga lidambo, litshigu nya guhegule nya semana, va di hongola thowotunu. 3Va di gimbila na va gu wudzisana khavo: "Khu mani a na gu hi rindrividzelago giwindri gi segago liphala?" 4Na va khusedzide maho, va di wona gu khavo giwindri gile nya gikhongolo gi rindrividzidwe gi vegwa phuvbo. 5Na va bede thowoni, va di wona lidzaha na li khade khu nyamudye, na li ambade dzingandzu nya guage. Va di thuruga. 6Lidzaha li di khilo: "Mu nga thavi, khandri mwa gu vbweta Jesu wa Nazareta, oyu a nga khokhothedwago. Wugide, mwalo avba. Wonani wulanga va nga bani va mu vegide avbo. 7Indrani muya tivisa vapizane vaye gumogo ni Pedro, khenu a na mi hegudzani gu vboha Galileya. Iyoyo mu na ya mu wona kha nga edzi a nga mi embelani khidzo." 8Na va dugile, va di tutuma na va gu ndrendremela khu hwanga, aholu kha va embela muthu. [ 9Na wugide khu gufani ni dzimindru nya litshigu nya gu hegule nya semana Jesu a di hegula khu gu dzi wonegisa ga Mariya Madalene, wule a nga mu dusa livbandre na mavili maphuvbo nya guvivbe. 10Uye adiya tivisa ga vambe vapizane va Jesu va nga bani a vari gutshanisekani va gu lila. 11Na va pwide gu pwani a ngu vbanya ni gu pwani wonidwe khu Mariya Madalene, kha va nga khodwa. 12Hwane nya isoso, Jesu a di dzi wonegisa khu gimbe giemo ga vapizane vavili va nga bani va gu duga va hongola vbavbandze nya lidhoropa. 13Va di bwelela hwane va ya embela vambe, aholu avo kha va nga khodwa. 14Khu gu hegisa a di dziwonegisa ga vale nya likhumi na moyo na va khade vbamezatunu va hodza. A di va kawuka gumba khodwa gwawe, ni olu va nga ganedza vale va nga mu wona na wugide. 15Khavbo avbo, a di va embela khuye: "Indrani tigoni gwatshavbo, mu gimbila mu hevbudza Mahungu nya Yadi nya maphya ga vathu vatshavbo. 16Oyu a khodwago a bhapatiswa, a na vbanyiswa; gasi oyu a si khodwigo a na mbemba. 17Siliwugiso va na gu girago ava va na khodwago khesi: khu lina langu va na tutumisa maphuvbo nya guvivbe, va na ganela malimi nya maphya, 18va na mola dzinyoga khu mandza; ambari va sela rendre nya gusonge, kha wu na va gira gilo; va na handzega mandza va nya gudwala, va gu va vbanyisa." 19Pfhumu Jesu Kristo, na ganede navo, a di khusedzedwa ndzadzini, aya khala nyamudye ga Nungungulu. 20Vapizane va di khuga khu vbale va gimbila va tivisa Ivhangeli malangani yatshavbo. Pfhumu a di thumisana navo, a tiyisa magana yawe khu siliwugiso va nga bani va gu gira.]
Copyright
Learn More


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tipisalema 112:1-10
112 Dzunisani Yah!+א [ʼA′leph]Wa tsaka munhu la chavaka Yehovha,+ב [Behth]La tsakisiwaka+ swinene hi swileriso swakwe.+ג [Gi′mel]2 Vana vakwe va ta va ni matimba emisaveni.+ד [Da′leth]Loko ku ri xitukulwana xa lavo lulama, xi ta katekisiwa.+ה [Heʼ]3 Swilo swa nkoka ni rifuwo swi le ndlwini yakwe;+ו [Waw]Naswona ku lulama kakwe ku tshama hi masiku.+ז [Za′yin]4 U voninge emunyameni kukota loko ku vonakala ku voningela lavo lulama.+ח [Chehth]U ni nsovo ni tintswalo ni ku lulama.+ט [Tehth]5 Munhu lonene u ni nsovo+ naswona wa lombisa.+י [Yohdh]U seketela timhaka takwe hi vululami.+כ [Kaph]6 Hikuva a nge tsekatsekisiwi nikatsongo.+ל [La′medh]Lowo lulama u ta tsundzukiwa hilaha ku nga riki na makumu.+מ [Mem]7 A nge ma chavi ni mahungu yo biha.+נ [Nun]Mbilu yakwe yi yime yi tiya,+ yi endliwe leswaku yi tshembela eka Yehovha.+ס [Sa′mekh]8 Mbilu yakwe a yi tsekatseki;+ a nge chavi,+ע [ʽA′yin]Ku fikela loko a languta swirha swakwe.+פ [Peʼ]9 U ave hinkwako-nkwako; u nyike lava nga swisiwana.+צ [Tsa·dheh′]Ku lulama kakwe ku tshama hi masiku.+ק [Qohph]Nanga yakwe yi ta tlakusiwa hi ku vangama.+ר [Rehsh]10 Lowo homboloka u ta vona, a dyisiwa mbitsi hakunene.+ש [Shin]U ta getserisa meno ivi a n’oka hakunene.+ת [Taw]Ku navela ka lavo homboloka ku ta lova.+


text:
SIERRA LEONE NA GUINEA
1991 Ku Ya Fika Hi 2001 ‘Khele Ra Ku Xaniseka’
—Esa. 48:10. (Xiyenge 1)
Nyimpi Ya Xin’wana-manana
Hi va-1980, swiphiqo swa ntshamisano, tipolitiki ni ikhonomi swi vange hasahasa etikweni ra le Vupela-dyambu bya Afrika. Loko nyimpi yi hlasela tiko leri akelaneke na rona ra Liberia, vanhu vo tala va balekele eSierra Leone. Rhavi ri hlele leswaku vahlapfa lava nga Timbhoni va yisiwa emakaya ya vamakwerhu ni le Tiholweni ta Mfumo ni leswaku vamakwerhu ku va vona lava khathalelaka swilaveko swa vona.
Hambileswi va langutaneke ni minkarhi ya mangava, va ve ni minkarhi yo tsakisa. Isolde Lorenz, loyi ku nga khale a ri murhumiwa u ri: “Tatana u rhume xifanyetana xakwe leswaku xi ya kufumeta swakudya exitikweni lexi a xi ri exirhapeni endhawini leyi nga endzhaku ka Holo ya Mfumo, leyi a yi ri erhavini. Loko xifanyetana xi vuya xi byele tata wa xona leswaku a ku nge vi na swakudya namuntlha. Tata wa xona u vutisile leswaku ha yini. Xifanyetana xi vule leswaku, ‘Hikuva namuntlha Yehovha u ndzi ponise enon’wini wa nghala!’ Xana a ku endleke yini? Loko xi ri karhi xi ya ekaya ni swakudya, xi hlangane ni mbyana leyikulu ya kwalaho erhavini leyi nga lumiki ya muxaka wa timbyana leti davukaka eJarimani leyi vito ra yona ku nga Lobo. Xifanyetana a xi khomiwe hi rhumbyana. Loko xa ha khome puleti ya swakudya, xi ololoxe mavoko ya xona xi ma yisa laha a ku ri ni mbyana. Lobo a yi ehleketa leswaku xifanyetana a xi lava leswaku yi dya swakudya. Kutani Lobo yi endle tano!”
Hi March 23, 1991, nyimpi ya le Liberia yi fike ni le Sierra Leone, laha yi vangeke nyimpi ya xin’wana-manana leyi tekeke malembe ya 11. Ntlawa wa vaxandzuki lowu a wu vitaniwa Revolutionary United Front (RUF) wu andze hi ku hatlisa eKailahun ni le Koindu, laha wu hlohloteleke vaaki vo tala va kwalaho leswaku va balekela eGuinea. Exikarhi ka vahlapfa volavo a ku ri ni vamakwerhu va kwalomu ka 120. Hi hala tlhelo, Timbhoni tin’wana leti nga vahlapfa to huma eLiberia ti ye Sierra Leone laha a ti rhangeriwe hi vaxandzuki.
Billie Cowan loyi a nga muungameri wa Komiti ya Rhavi wa nkarhi wolowo u ri: “Ku ringana tin’hweti to hlayanyana, ku fike mintlawa ya vamakwerhu lava karhaleke, va ondzeke ni ku khomiwa hi ndlala eBethele ya le Freetown. Vo tala va vona va endliwe nsele lowu nga hlamuselekiki naswona va papalate ku sika hi ku dya mintsembyana ya le nhoveni. Hi hatle hi va nyika swakudya ni swiambalo ni ku khathalela maxaka ya vona swin’we ni vanhu lava tsakelaka lava a va famba na vona. Vamakwerhu va kwalaho va kombise vahlapfa musa ni ku tlhela va va teka leswaku va ya tshama na vona emakaya ya vona. Hi ku hatlisa, Timbhoni leti nga vahlapfa ti khomeke hi ntirho wa nsimu, ti pfuna mavandlha ya kwalaho. Hi ku famba ka nkarhi, to tala ta tona ti rhurhele kun’wana, kambe loko ta ha ri laha ti hi tiyisile!”
Va Nyikiwa Nchavelelo Ni Ntshembo
Rhavi ri rhumele Timbhoni leti a ti ri etikampeni ta vahlapfa edzongeni wa Guinea swakudya, mirhi, swilo swo aka ha swona, switirho ni swibye. Leswi a swi katsa mphalalo wo tala wa swiambalo leswi nyikeriweke ku suka eFurwa. Tatana un’wana u tsale a ku: “Vana va mina a va cina, va yimbelela ni ku dzunisa Yehovha. Se a va ri ni swiambalo leswintshwa swo swi ambala loko va ya eminhlanganweni!” Vamakwerhu van’wana va vule leswaku a va nga si tshama va ambala swiambalo leswinene!
Kambe, vahlapfa a va lava swilo leswi engetelekeke ku tlula leswi va nyikiweke swona. Yesu u te: “Munhu a nga fanelanga a hanya hi xinkwa ntsena, kambe u fanele ku hanya ni hi rito rin’wana ni rin’wana leri humaka enon’wini wa Yehovha.” (Mat. 4:4) Kutani, rhavi ri rhumele minkandziyiso ya Bibele exifundzheni ni ku hlela leswaku nkarhi na nkarhi ku va ni tinhlengeletano ni mintsombano. Nakambe ku rhumeriwe maphayona ni valanguteri va miganga ni va swifundzha endhawini yoleyo.
Loko André Baart loyi a nga mulanguteri wa xifundzha a endzela eKoundou, le Guinea, u hlangane ni mulanguteri wa kampa loyi a n’wi rhambeke leswaku a ta nyikela nkulumo leyi sekeriweke eBibeleni eka vahlapfa va kwalaho. Vanhu va kwalomu ka 50 va yingisele André loko a ri karhi a nyikela nkulumo leyi nga ni nhloko-mhaka leyi nge “Tumbelani Eka Yehovha,” leyi sekeriweke eka Pisalema 18. Loko a heta, ku yime mukhegula un’wana kutani a sungula ku vulavula. U te: “U hi endle hi va ni ntsako. Rhayisi a yi hi tlhantlheli swiphiqo leswi hi nga na swona, kambe Bibele yi hi komba ndlela leyi hi nga tshembelaka eka Xikwembu ha yona. Hi ku nkhensa hi timbilu ta hina hinkwato leswi u hi tiseleke nchavelelo ni ntshembo.”
Loko William na Claudia Slaughter lava nga varhumiwa va averiwa ku ya tirha eGuékédou, le Guinea, vandlha leri nga ni vahlapfa vo tlula 100 a ri pfurha hi moya. (Rhom. 12:11) William u ri: “Majaha yo tala ma endle nhluvuko hi tlhelo ra moya. Loko un’wana a nga swi koti ku nyikela nkulumo leyi a averiweke yona eka Xikolo xa Vutirheli bya le Tilweni, vamakwerhu va xinuna lava ha riki vantshwa va kwalomu ka 10 ku ya eka 15 a va tinyiketela ku yi nyikela. Mintlawa leyikulu a yi hisekela ku ya entirhweni wo chumayela. Hi ku famba ka nkarhi, man’wana ya majaha wolawo lama hisekaka ma ve maphayona yo hlawuleka ni valanguteri va miganga ni va swifundzha.”
Hi Aka Hambileswi A Ku Ri Ni Mpfilumpfilu
Endzhakunyana ka loko nyimpi ya xin’wana-manana yi sungurile, vamakwerhu va le Freetown va xave ndhawu leyi endlaka tihekitara ta tsevu exitarateni lexi vitaniwaka 133 Wilkinson Road, laha a swi endla tikhilomitara ti nga ri tingani ku suka erhavini. Alfred Gunn u ri: “A hi lava ku aka kaya lerintshwa ra Bethele kambe lexi a xi hi vilerisa a ku ri nyimpi. Leswi Lloyd Barry loyi a nga xirho xa Huvo leyi Fumaka a hi endzerile hi nkarhi wolowo, hi n’wi byele leswi hi vilerisaka. U vule leswaku, ‘Loko hi pfumelela tinyimpi ti hi tshikisa, a hi nge pfuki hi endle nchumu!’ Marito yakwe lama khutazaka ma hi nyike xivindzi xo ya emahlweni.”
Ku ve ni vamakwerhu va madzana eka tsima rolero, ku katsa ni vatirhi va ku tirhandzela vo tlula 50 vo huma ematikweni yo hambana-hambana ya 12 ni vamakwerhu vo tala lava tiyimiseleke ku pfuna va le mavandlheni ya kwalaho. Ntirho wu sungule hi May 1991. Tom Ball, loyi a ungamelaka ntirho wo aka u ri: “Vahlaleri va hlamarisiwe hi switina swa xiyimo xa le henhla leswi a swi tirhisiwa kwalaho. Muako wolowo a wu hambanile ni miako yin’wana ya kwalaho. Kambe vanhu va hlamarisiwe swinene hi ku vona valungu lava humaka ematikweni man’wana ni vantima va kwalaho va tirha swin’we eka tsima rolero naswona va tsakile.”
Hi April 19, 1997, ntshungu lowu nga ni vanhu va tinxaka to hambana-hambana wu hlengeletanile leswaku ku ta nyiketeriwa miako leyintshwa ya rhavi. Endzhakunyana ka n’hweti, loko ku ta va ku hundze mpfilumpfilu lowu nga lawulekiki lowu tekeke malembe ya ntlhanu ematiko-xikaya, ntlawa wa RUF wu hlasele eFreetown.
Nyimpi eFreetown
Masocha ya magidi ya RUF lawa a ma javaringane misisi ni ku boha malapi yo tshwuka etinhlokweni ma nghene edorobeni ma sungula ku phanga swilo, ma pfinya vavasati ni ku dlayetela vanhu. Alfred Gunn u te: “Xiyimo a xi bihile swinene. Vo tala va varhumiwa lava humaka ematikweni man’wana va balekisiwe hi ku hatlisa. Lava veke vo hetelela ku famba a ku ri mina na Catherine, Billie na Sandra Cowan, Jimmie na Joyce Holland.
“Hi khongele swin’we na swirho swa ndyangu wa le Bethele leswi a swi tinyiketele ku sala kutani hi tsutsumiseriwa laha vanhu lava balekisiwaka a va hlengeletana kona. Endleleni hi yimisiwe hi masocha ya kwalomu ka 20 lama xandzukeke lawa a ma chavisa naswona a ma dakwile. Loko hi ma nyika timagazini ni mali, ma hi pfumelele leswaku hi hundza. Loko hi ri karhi hi balekisiwa ni vanhu van’wana vo tlula 1 000, hi fike laha a hi fanele hi kamberiwa hi vuthu ra le matini leri hlomeke swinene ra le United States. Kwalaho hi khandziye xihaha-mpfhuka-phatsa xa masocha naswona hi fambisiwe hi xihatla hi yisiwa eribuweni leswaku hi ya khandziya xikepe xa nyimpi xa le United States. Endzhakunyana mukongomisi wa xikepe u hi byele leswaku vuthu ra le matini ra le United States hi rona leri a ri kongomisa ku balekisiwa ka hina ku sukela loko ku ve ni Nyimpi ya le Vietnam. Hi siku leri landzelaka, hi hahe hi xihaha-mpfhuka-phatsa hi ya eConakry, le Guinea. Kwalaho hi endle rhavi leri a ri ta va ra xinkarhana.”
Varhumiwa a va ma langutele hi mahlo-ngati mahungu yo huma eFreetown. Eku heteleleni ku fike papila leri vuleke leswi: “Hambileswi ku nga ni mpfilumpfilu ha ha ya emahlweni hi fambisa xiphephana lexi nge Kingdom News No. 35, lexi nga ni nhloko-mhaka leyi nge ‘Xana Vanhu Hinkwavo Va Ta Kala Va Rhandzana?’ Vanhu va xi tsakela naswona hi dyondza ni vaxandzuki van’wana. Xisweswo hi tiyimisele ku ya emahlweni ni ntirho wa hina wo chumayela.”
Jonathan Mbomah, loyi a ri mulanguteri wa xifundzha u ri: “Hi tlhele hi va ni siku ra nhlengeletano yo hlawuleka eFreetown. Nongonoko a wu khutaza swinene lerova ndzi tlhele ndzi ya eBo ni le Kenema leswaku ndzi ya wu yingisela nakambe. Vamakwerhu va le madorobeni wolawo lama onhiweke hi nyimpi va nkhense Yehovha hikwalaho ka swakudya swo tsakisa swa moya leswi a va nyikeke swona.
“Eku heleni ka 1997, hi ve ni ntsombano wa muganga eNational Stadium le Freetown. Hi siku ro hetelela ra nongonoko, masocha lama xandzukeke ma nghene exitediyamu kutani ma hi lerisa leswaku hi hangalaka. Hi ma kombele leswaku ma hi tshika hi hetisa nongonoko. Endzhaku ka loko hi ve ni bulo ro leha na wona, ma hi tshikile kutani ma famba. Ku ve ni vanhu vo tlula 1 000 entsombanweni wolowo naswona ku khuvuriwe 27 wa vona. Vamakwerhu vo hlayanyana va teke riendzo leri nga ni khombo ro ya eBo leswaku va ta tlhela va yingisela nongonoko kwale. Hakunene mintsombano yoleyo a yi tsakisa!”


text:
Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Bibele
Xana hakunene Yesu u va pfuxile vanhu lava feke?
Bibele yi vula leswaku Yesu u pfuxe vanhu lava feke. Timhaka teto a ko va ntsheketo; ti endlekile etindhawini to karhi hi minkarhi yo karhi. Hi xikombiso, hi ximumu xa lembe ra 31 C.E., ntshungu lowukulu wu fambe na Yesu wu suka eKapernawume wu ya eNayini. Loko wu fika kwalaho, wu hlangane ni ntshungu wun’wana. U nga tshemba rungula ra ku pfuxiwa ka vafi hikwalaho ka leswi endlekeke kwalaho hikuva ri tsariwe eRitweni ra Xikwembu, ku nga Bibele naswona ku ni timbhoni to tala leti voneke xiendlakalo xexo.—Hlaya Luka 7:11-15.
Yesu u tlhele a pfuxa munghana wakwe Lazaro, loyi se a ri ni masiku ya mune a file. U nga tshemba xiviko xa leswi Yesu a swi endleke hi siku rero hikuva na xona xiendlakalo xexo xi voniwe hi vanhu vo tala.—Hlaya Yohane 11:39-45.
Ha yini Yesu a pfuxe vanhu lava feke?
Yesu u pfuxe vanhu lava feke hikwalaho ka leswi a a ri ni ntwela-vusiwana. Nakambe u endle tano hi xikongomelo xo kombisa leswaku Tata wakwe, ku nga Muvumbi wa swilo hinkwaswo leswi hanyaka, u n’wi nyike matimba yo hlula rifu.—Hlaya Yohane 5:21, 28, 29.
Swiendlakalo swa ku pfuxiwa ka vafi leswi Yesu a swi endleke, swi hi endla hi swi tshemba hi ku helela switshembiso swakwe malunghana ni nkarhi lowu taka. U ta pfuxa vanhu vo tala, ku katsa ni vanhu lava nga lulamangiki lava nga tiviki nchumu hi Xikwembu xa ntiyiso. Va ta nyikiwa nkarhi wo tiva ni ku rhandza Yehovha Xikwembu.—Hlaya Mintirho 24:15.
DYONDZA SWO TALA
I Yini Ku Pfuxiwa Ka Vafi?
Swi nga ha ku hlamarisa ku twa leswaku i vamani lava nga ta pfuxiwa enkarhini lowu taka.
Ntshembo Wa Xiviri Hi Varhandziwa Va Wena Lava Feke
Xana u tshame u feriwa hi munhu loyi u n’wi rhandzaka? Xana swa koteka leswaku hi tlhela hi va vona? Dyondza leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni ku pfuxiwa ka vafi.


text:
DYONDZO 10
Minkarhi Hinkwayo Yesu A A Yingisa
Xana minkarhi hinkwayo a swi ku tikeli ku yingisa vatswari va wena?— Minkarhi yin’wana swa tika. Xana a wu swi tiva leswaku Yesu a a endla leswi Yehovha swin’we ni vatswari vakwe a va n’wi byela swona?— Xikombiso xakwe xi nga ku pfuna ku yingisa vatswari va wena hambiloko swi tika. A hi dyondzi swo tala hi mhaka leyi.
Loko Yesu a nga si ta laha misaveni, a a ri etilweni ni Tata wakwe, ku nga Yehovha. Nakambe Yesu a a ri ni vatswari laha misaveni. Mavito ya vona a ku ri Yosefa na Mariya. Xana wa swi tiva leswaku swi te njhani leswaku va va vatswari vakwe?—
Yehovha u teke vutomi bya Yesu etilweni kutani a byi nghenisa ekhwirini ra Mariya leswaku Yesu a velekiwa ni ku hanya laha misaveni. Leri a ku ri singita hakunene! Yesu u kulele ekhwirini ra Mariya ku fana ni vana van’wana. Yesu u velekiwe endzhaku ka tin’hweti ta kaye. Leyi hi yona ndlela leyi Mariya ni nuna wakwe Yosefa va veke vatswari va Yesu ha yona laha misaveni.
Loko Yesu a ri ni malembe ya 12, u endle nchumu lowu kombiseke ndlela leyi a a n’wi rhandza ha yona Tata wakwe, ku nga Yehovha. Leswi swi endleke loko Yesu ni vatswari vakwe va ya eYerusalema eka Paseka. Loko va tlhelela ekaya, Yosefa na Mariya va kume leswaku Yesu a a nga ri kona. Xana wa ku tiva laha a ri kona?—
Ha yini Yesu a a ri etempeleni?
Yosefa na Mariya va tlhelele eYerusalema hi ku hatlisa leswaku va ya lava Yesu. Va twe ku vava hikwalaho ka leswi va nga n’wi kumangiki. Kambe va n’wi kume etempeleni endzhaku ka masiku manharhu! Xana wa swi tiva leswaku ha yini Yesu a a ri etempeleni?— Hikuva kwalaho a a dyondza hi Tata wakwe, ku nga Yehovha. A a n’wi rhandza Yehovha naswona a a lava ku dyondza ndlela leyi a nga n’wi tsakisaka ha yona. Hambiloko se a kurile a ri wanuna, minkarhi hinkwayo Yesu a a yingisa Yehovha. Yesu u yingisile hambiloko ku ri hileswaku a ta xaniseka. Xana Yesu u tlhele a va yingisa Yosefa na Mariya?— Ina, Bibele yi vula leswaku u va yingisile.
Xana u nga dyondza yini eka xikombiso xa Yesu?— U fanele u yingisa vatswari va wena hambiloko swi nga olovi. Xana u ta swi endla sweswo?—


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Tikronika 23:1-32
23 Davhida yena a a dyuhele+ naswona a a enerisekile hi masiku, kutani a endla n’wana wakwe Solomoni+ a va hosi ya Israyele.2 Kutani a hlengeleta tihosana+ hinkwato ta Israyele ni vaprista+ ni Valevhi.+3 Hikwalaho Valevhi a va hlayiwa ku sukela emalembeni ya 30 hi vukhale ku ya ehenhla;+ nhlayo ya vona, murhangeri un’wana ni un’wana wa vona, munhu la tiyeke emirini ni munhu la tiyeke emirini, yi va 38 000.4 Lava a va ri vakongomisi entirhweni wa yindlu ya Yehovha a va ri 24 000; lava a va ri valanguteri+ ni vaavanyisi,+ a va ri 6 000;5 ni varindzi va tinyangwa+ a va ri 4 000 ni lava a va dzunisa+ Yehovha hi swichayachayana+ a va ri 4 000 lava Davhida a vulavuleke ha vona, “Ndzi va endlele leswaku va dzunisa.”6 Kutani Davhida a va ava hi mintlawa+ eka vana va Levhi,+ eka Gerixoni, Kohata na Merari.7 Eka Vagerixoni, Ladani na Ximeyi.8 Vana va Ladani a ku ri Yehiyele+ lowa ndhuna, Zetamu na Yuwele,+ va ri vanharhu.9 Vana va Ximeyi a ku ri Xelomoto, Haziyele na Harani, va ri vanharhu. Lava a ku ri varhangeri va vatata wa Ladani.10 Vana va Ximeyi a ku ri Yahata, Zina, Yewuxi na Beriya. Lava va mune a ku ri vana va Ximeyi.11 Kutani Yahata a va murhangeri, Zize a va wa vumbirhi. Loko ku ri Yewuxi na Beriya, a va vanga ni vana vo tala; hiloko va va yindlu ya tata+ wun’we la lawulaka.12 Vana va Kohata+ a ku ri Amirama, Izihara,+ Hebroni+ na Uziyele,+ va ri mune.13 Vana va Amirama a ku ri Aroni+ na Muxe.+ Kambe Aroni a a hlawuriwile+ leswaku a hlawulekisa Ndhawu yo Kwetsima Ngopfu,+ yena ni vana vakwe hilaha ku nga riki na makumu, va mbulukisa xitlhavelo+ emahlweni ka Yehovha, va n’wi tirhela+ ni ku katekisa+ hi vito rakwe hilaha ku nga riki na makumu.14 Loko ku ri Muxe munhu wa Xikwembu xa ntiyiso,+ vana vakwe va ye emahlweni va vitaniwa exikarhi ka nyimba ya Valevhi.+15 Vana va Muxe a ku ri Gerixomu+ na Eliyezere.+16 Vana va Gerixomu a ku ri Xebuwele+ lowa murhangeri.17 Vana va Eliyezere a ku ri Rehabiya+ lowa murhangeri; Eliyezere a nga ha vanga ni vana van’wana, kambe vana va Rehabiya a va tele ngopfu.18 Vana va Izihara+ a ku ri Xelomiti+ lowa ndhuna.19 Vana va Hebroni a ku ri Yeriya lowa murhangeri, Amariya a va wa vumbirhi, Yahaziyele a va wa vunharhu na Yekamiyamu+ a va wa vumune.20 Vana va Uziyele+ a ku ri Mikiya lowa murhangeri na Ixaya a va wa vumbirhi.21 Vana va Merari+ a ku ri Maheli na Muxi.+ Vana va Maheli a ku ri Eliyazara+ na Kixi.22 Kambe Eliyazara a fa; a a nga ri na vona vana va majaha, kambe a a ri ni vana va vanhwanyana. Kutani vana va Kixi lava va nga vamakwavo va va teka va va vasati va vona.+23 Vana va Muxi a ku ri Maheli, Edere na Yeremoto,+ va ri vanharhu.24 Lava a ku ri vana va Levhi hi yindlu ya vatata wa vona,+ varhangeri va vatatana, hi lava va va lerisaka, hi nhlayo ya mavito, murhangeri un’wana ni un’wana wa vona, lava va tirhelaka+ endlwini ya Yehovha, ku sukela emalembeni ya 20 hi vukhale ku ya ehenhla.+25 Hikuva Davhida u te: “Yehovha Xikwembu xa Israyele u wisise vanhu va yena,+ naswona u ta tshama eYerusalema hilaha ku nga riki na makumu.+26 Ni Valevhi a va nge yi rhwali tabernakela kumbe swingolongondzwana swa yona swo tirhela ha swona.”+27 Hi ku landza marito+ yo hetelela ya Davhida, leyi a ku ri nhlayo ya vana va Levhi ku sukela emalembeni ya 20 ku ya ehenhla.28 Hikuva ntirho wa vona a wu lawuriwa hi vana va Aroni+ malunghana ni vutirheli bya yindlu ya Yehovha, va lawula swivava+ ni makamara yo dyela+ eka wona ni ku tengisa nchumu wun’wana ni wun’wana wo kwetsima+ ni ntirho wa vutirheli bya yindlu ya Xikwembu xa ntiyiso,29 ni swinkwa swo tlhandlekelana+ ni mapa lama silekeke kahle+ ya gandzelo ra mavele ni swiphampha+ swa xinkwa lexo-ke-comela+ ni swimbundzwa+ leswi oxiweke hi nsimbi ni mbila leyi pfuviweke+ ni mimpimo hinkwayo yo tala ni leyikulu;+30 ni ku yima+ mixo wun’wana ni wun’wana+ ku nkhensiwa+ naswona ku dzunisiwa+ Yehovha, hilaha ku fanaka ni nimadyambu;31 ni switlhavelo swo hisiwa swin’wana ni swin’wana leswi humeseriwaka Yehovha hi tisavata,+ hi ku thwasa ka n’weti+ ni minkarhi ya minkhuvo,+ hi nhlayo ya swona hi ku landza nawu lowu wu swi khumbaka, nkarhi hinkwawo emahlweni ka Yehovha.32 A va rindza+ ntsonga wa nhlangano ni ku rindza ndhawu yo kwetsima+ ni ku rindza vana va Aroni vamakwavo entirhweni wa yindlu ya Yehovha.+


text:
1Ngu toneto, na mi khongotela, vanathu ngu wumbilu wa Txizimu ti to mi txi ningela mimidi yanu, yi txi maha mhamba ya kuhanya ni ya kusawuleka, ayi yi tsakisako Txizimu, i ku wona mphaxo wu wu lavekako. 2Mi nga xengetelweni ngu sa ditiko diya, aniko phindukani amu ka mapimo anu, kasiku mi ziva kuranda ka Txizimu: Ati i ku tatinene, a ti ti m'tsakisako, ni ti i ku ta kuhetiseka. 3Ngu mtamo wa kateko yi ni nga ningwa, na laya mmwane ni mmwane a ku hagari kwanu ti to a si thuki a txi ti alakanyela kupinda mpimo wa fanelo yakwe, aniko a na ve ni mapimo a ku ti veka hahatshi, madingano ni mpimo wa likholo li Txizimu txi nga avela ka mmwane ni mwane hagari kwanu. 4Ngukusa, kufana ni ku hi ku ni sihango sasingi ka mmidi wumwewo, kambe sihango siya si si mahiko mthumo wumwewo, 5ngu toneto nanathu, hambiko hi ku vangi, hi mmidi wumwewo ngu ka Kristu, se mmwane ni mmwane njihango txa mkwawe. 6Ngu konaho, ngako hi ku ni sihiwa so hambana, madingano ni kateko yiya mmwane ni mmwane kwathu a nga ningwa yona, he si thumiseni; awu a ku ni txihiwa txa nuwela dipswi da Txizimu, a na nuwele ngu mpimo wa kukholwa kwakwe; 7awu a ku ni txihiwa txa kuthumela vamwane, a na va thumele; awu a nga ningwa kugondisa a na gondise; 8awu a nga ningwa kulaya a na laye; awu a nga ningwa ku avela a na avele a si na wufunyu; awu i ku mthangeli a na thume ngu ku ti ningetela; awu a mahako mithumo ya wumbilu a na yi mahe a di henemene. 9Lirando li nga ve ni kuxengetela, vengani to biha, mi txi namarela ka ti i ku tatinene. 10Zumbani ngu kurandana nga vanana va mthu mmweyo, mi txi palisana ngu kukombisa txithavo ka mmwane ni mmwane. 11Khutalani, mi nga telweni ngu dikhodho; turani moyani, mi txi thumela Mkoma. 12Tsakani kuthembani kwanu, mi txi timisela kuxanisekani; mi txi simamisa kukhongelani. 13Vhunetani vasawuleki ka si va si pwatako, mi txi amukela vapfhumba ngu manza mambidi. 14Katekisani va va mi zondako, va katekiseni, mi nga wombeni kubiha ngu vona. 15Tsakani ni va va tsakako, mi txi dila ni va va dilako 16Zumbani ngu kuengisana; mi nga naveleni sa kuguleka; kambe sengelani ni va va ti vekako hahatshi; mi nga laveni ku ti maha tixhari mialakanyoni kwanu. 17Mi nga tshumeteleni kubiha ngu kubiha, kambe zamani kumaha ti i ku tatinene masoni ka votshe vathu. 18Zamani kumaha ti mi ti kotako ngu ditshelo danu, kasiku mi hanya ngu kurula ni votshe vathu. 19Vo randeka ngutu, mi nga photeni mipune, kambe lekani Txizimu txi ti henyela, ngukusa ti bhatwe ti taku: “Kuphota ku lumba ani, ngani ni no tshumetela, kha Mkoma.” 20Aniko, ngako mlala wako a di ni nzala, mu he sakudya. A di ni ditora, mu ninge so sela, ngukusa u txi maha eto, wo hembenyetela makala a mndilo ha msungo kwakwe. 21U nga xulwe ngu kubiha, kambe xula kubiha ngu wunene.
Copyright
Learn More


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO
Xana Bibele Ko Va Buku Leyinene Ntsena?
Bibele yi hetiwe ku tsariwa kwalomu ka malembe ya magidi mambirhi lama hundzeke. Ku sukela kwalaho, tibuku tin’wana to tala ti ve kona ti tlhela ti hundzeriwa hi nkarhi. Kambe a swi tano hi Bibele. Xiya leswi landzelaka.
Bibele yi pone ko hlayanyana ku herisiwa hi vanhu lava nga ni vulawuri. Hi xikombiso, hi ku ya hi buku leyi nge An Introduction to the Medieval Bible, eminkarhini ya khale, ematikweni lawa vanhu va kona a va tivula Vakreste, “ku va munhu a va ni Bibele a tlhela a yi hlaya hi ririmi ra xintu [ririmi leri tolovelekeke] a swi vonaka swi fambisana ni vugwinehi ni ku xandzuka.” Swidyondzi leswi hundzuluxeleke Bibele hi tindzimi ta xintu kumbe leswi khutazeke vanhu ku hlaya Bibele swi veke vutomi bya swona ekhombyeni. Swin’wana swa swona swi dlayiwile.
Hambileswi Bibele yi veke ni valala vo tala, i buku leyi hangalasiweke swinene ku tlula tibuku hinkwato naswona ya ha ya emahlweni yi hangalasiwa. Ku ringanyetiwa leswaku ku kandziyisiwe tikopi ta Tibibele ta kwalomu ka tibiliyoni ta ntlhanu ti helerile kumbe ti nga helelanga hi tindzimi to tlula 2 800. Sweswo swi hambana ngopfu ni tibuku ta filosofi, ta sayense ni tin’wana tanihi leswi tona ti hangalasiwaka hi mpimo wutsongo naswona ti hatlaka ti hundzeriwa hi nkarhi.
Bibele yi pfune ku hlayisa ni ku antswisa tindzimi tin’wana leti yi hundzuluxeriweke ha tona. Vuhundzuluxeri bya Xijarimani lebyi hundzuluxeriweke hi Martin Luther, byi ve ni nkucetelo lowukulu eka ririmi rolero. Nkandziyiso wo sungula wa King James Version wu hlamuseriwe tanihi “buku leyi veke ni nkucetelo lowukulu eka leti tshameke ti kandziyisiwa” hi Xinghezi.
Bibele yi wu “khumbe swinene ndhavuko wa matiko ya le Vupeladyambu, a yi khumbanga vukhongeri ni mikhuva ya byona ntsena kambe yi tlhele yi khumba ni mintirho leyi vanhu va yi endlaka, tibuku, nawu, tipolitiki ni swin’wana swo tala.”—The Oxford Encyclopedia of the Books of the Bible.
Byebyo ko va vumboni byin’wana lebyi endlaka Bibele yi hlawuleka. Hambiswiritano, ha yini yi dumile? Ha yini vanhu va veke vutomi bya vona ekhombyeni hikwalaho ka yona? Swivangelo swin’wana hi leswi landzelaka: Bibele yi ni rungula ra vutlhari ra ndlela leyi hi nga hanyaka ni ku va ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu ha yona. Bibele yi hi pfuna ku twisisa leswi vangeke ku xaniseka ni mpfilumpfilu. Hambiswiritano, yi tshembisa leswaku swiphiqo sweswo swi ta hela, hambi ku ri ku paluxa ndlela leyi sweswo swi nga ta endleka ha yona.
Bibele Yi Ni Milawu Leyi Twisisekaka Ya Mahanyelo Ni Ya Ku Va Ni Vuxaka Ni Xikwembu
Dyondzo i ya nkoka. Mutsari wa phephahungu ra Ottawa Citizen ra le Canada u vule leswaku ‘hambiloko u ri ni tidiploma kumbe tidigri, sweswo a swi vuli swona leswaku u kota ku endla swiboho leswinene swa mahanyelo lamanene.’ Hi ku ya hi nkambisiso lowu endliweke hi khampani yo pfuna vanhu ya Edelman, vanhu vo tala lava dyondzekeke, ku katsa ni varhangeri va swa mabindzu ni mfumo, va ni vukanganyisi naswona va yiva, sweswo swi endla leswaku vanhu va nga ha va “tshembi varhangeri.”
Bibele yi dyondzisa ngopfu hi mahanyelo lamanene ni hi Xikwembu. Yi endla leswaku hi twisisa “ku tshembeka, vuavanyisi ni vunene, [ku nga] ndlela hinkwayo ya leswinene.” (Swivuriso 2:9) Hi xikombiso, wanuna loyi a nga ni malembe ya 23, loyi hi nga ta n’wi vitana Stephen, a ri ekhotsweni ePoland. Loko a ha ri kwale, u sungule ku dyondza Bibele naswona u tsakisiwe hi xitsundzuxo xa yona lexi twisisekaka. U tsale a ku: “Sweswi se ndza swi twisisa leswaku xi vula yini xiga lexi nge, ‘xixima tata wa wena ni mana wa wena,’ ndzi tlhele ndzi dyondza ku lawula ndlela leyi ndzi titwaka ha yona, ngopfungopfu ku hlundzuka ku tlula mpimo.”—Vaefesa 4:31; 6:2.
Nawu lowu Stephen a wu rhandzaka hi lowu kumekaka eka Swivuriso 19:11: “Kunene ku twisisa ka munhu ku vohlisa ku hlundzuka kakwe, naswona swi sasekile eka yena loko a nga wu tluli nawu.” Sweswi, loko Stephen a langutana ni xiyimo lexi tikaka, u ringeta ku anakanyisisa hi xona hi ndlela yo rhula a tlhela a tirhisa nawu lowu wa Bibele. U ri: “Ndzi kume leswaku Bibele i buku leyinene leyi kongomisaka.”
Maria, loyi a nga Mbhoni ya Yehovha u rhukaniwe hi wansati loyi a a ri ni xihlawuhlawu, loyi a vangeke hasahasa. Kambe ematshan’weni ya leswaku Maria a tlherisela, u ye emahlweni a ti fambela hi ku rhula. Wansati yoloye u sungule ku tisola hikwalaho ka leswi a swi endleke kutani a famba a lava Timbhoni. Endzhaku ka kwalomu ka n’hweti, loko a hetelele a vone Maria, u n’wi angarhile a tlhela a kombela ku rivaleriwa. Ku tlula kwalaho, u swi xiyile leswaku ku va Maria a rhurile a tlhela a tikhoma a ku ri hikwalaho ka vukhongeri byakwe. Ku ve ni vuyelo byihi? Wansati yoloye loyi a ri ni xihlawuhlawu, yena ku katsa ni swirho swa ndyangu wakwe swa ntlhanu va endle xiboho xo dyondza Bibele ni Timbhoni ta Yehovha.
Yesu Kreste u vule leswaku “vutlhari byi kombisiwa byi ri lebyi lulameke hi mintirho ya byona.” (Matewu 11:19) Hikwalaho, ku ni vumbhoni byo tala lebyi kombisaka leswaku milawu ya Bibele ya pfuna! Ya hi pfuna swinene. Yi “tlharihisa la nga riki na ntokoto,” yi “tsakisa mbilu” naswona yi “hatimisa mahlo,” hi ku hi kongomisa emahanyelweni ni le ka ku va ni vuxaka ni Xikwembu.—Pisalema 19:7, 8.
Bibele Yi Hi Hlamusela Hi Ku Xaniseka Ka Vanhu Ni Tinyimpi
Loko valavisisi va kambisisa vuvabyi lebyi hangalakeke swinene, va ringeta ku kuma leswi byi vangeke ni leswi endlaka leswaku byi hangalaka. Hilaha ku fanaka ku tirhisiwa nawu wolowo leswaku hi twisisa leswi endlaka vanhu va xaniseka ni leswi vangaka tinyimpi. Nakambe Bibele yi pfuna swinene, yi ni matimu ya vanhu vo sungula, laha swiphiqo swa hina swi sunguleke kona.
Buku ya Genesa yi hlamusela leswaku ku xaniseka ka vanhu ku sungule loko vanhu vo sungula va xandzukele Xikwembu. Va tihlawulele leswi nga swinene ni leswi hoxeke, ku nga mfanelo leyi nga ya Muvumbi wa hina ntsena. (Genesa 3:1-7) Lexi twisaka ku vava, ku sukela kwalaho vanhu va tekelele langutelo rolero ra ku tilawula. Vuyelo byi ve byihi? Ematin’wini ya vanhu a ku na ntshunxeko ni ntsako, kambe ku ni tinyimpi, ku tshikileriwa, mahanyelo yo biha, ku holova ni ku avana evukhongerini. (Eklesiasta 8:9) Bibele yi ri: “Munhu . . . a nga ka a nga wu kongomisi nkondzo wa yena.” (Yeremiya 10:23) I mahungu lamanene ku tiva leswaku ku xandzuka ka vanhu ku le kusuhi ni ku hela.
Bibele Yi Hi Nyika Ntshembo
Bibele ya hi tiyisekisa leswaku loko Xikwembu a xi nga va rhandzi vanhu lava xiximaka vulawuri bya xona ni milawu ya xona, a va nga ta swi kota ku tiyisela swilo swo biha ni ku xaniseka leswi vangiwaka hi vuhomboloki. Vanhu vo homboloka “va ta dya mihandzu ya ndlela ya vona.” (Swivuriso 1:30, 31) Hi hala tlhelo, “lavo rhula va ta dya ndzhaka ya misava, hakunene va ta kuma ntsako lowu heleleke eku rhuleni lokukulu.”—Pisalema 37:11.
Xikwembu xi ta hetisisa xikongomelo xa xona xo endla misava yi va ni ku rhula hi ku tirhisa “mfumo wa [xona].” (Luka 4:43) Mfumo wolowo i mfumo wa misava hinkwayo naswona hi ku tirhisa wona Xikwembu xi ta kombisa mfanelo ya xona yo fuma vanhu. Yesu u pimanise Mfumo ni misava, eka xikhongelo xakwe xa xikombiso, u te: “Mfumo wa wena a wu te. Ku rhandza ka wena a ku endleke emisaveni.”—Matewu 6:10.
Lava nga ta fumiwa hi Mfumo wa Xikwembu va ta endla ku rhandza ka Xikwembu, va ta xi teka tanihi Mufumi la fanelekaka. Vukanganyisi, makwanga, ku nga ringani hi swiyimo, xihlawuhlawu ni nyimpi swi ta hela. Vanhu va ta va ni vun’we, va fumiwa hi mfumo wun’we va tlhela va hanya hi milawu leyi fanaka.—Nhlavutelo 11:15.
Leswaku u va kona emisaveni yoleyo swi lava u dyondza. Timotiya wo Sungula 2:3, 4 yi ri: “[Xikwembu] lexi rhandzaka leswaku vanhu va mixaka hinkwayo va ponisiwa naswona va fikelela vutivi lebyi kongomeke bya ntiyiso.” Ntiyiso wolowo wu katsa tidyondzo ta Bibele leti hi nga vulaka leswaku ti fambisana ni Mfumo, ku nga milawu leyi wu nga ta fuma ha yona, swikombiso swa kona swa kumeka eka Dyondzo ya Yesu Kreste ya le Ntshaveni. (Matewu, tindzima 5-7) Loko u hlaya tindzima toleto tinharhu, ringeta ku anakanya hi ndlela leyi vutomi byi nga ta va xiswona loko vanhu hinkwavo va tirhisa vutlhari bya Yesu.
Xana swa hi hlamarisa leswi Bibele yi nga buku leyi hangalasiweke swinene emisaveni hinkwayo? Nikatsongo! Tidyondzo ta yona ti huhuteriwe hi Xikwembu. Nakambe ku hangalasiwa ka yona swi kombisa leswaku Xikwembu xi lava leswaku vanhu va tindzimi hinkwato ni matiko va dyondza hi xona va tlhela va vuyeriwa eka mikateko leyi nga ta tisiwa hi Mfumo wa xona.—Mintirho 10:34, 35.
DYONDZA SWO TALA
Hi Nga Tiyiseka Njhani Leswaku Leswi Nga eBibeleni I Ntiyiso?
Loko Bibele yi tsariwe hi Xikwembu, yi fanele yi hambana ni tibuku hinkwato leti tshameke ti tsariwa.
Bibele I Buku Leyi Humaka Eka Xikwembu
Xana Bibele yi nga ku pfuna njhani leswaku u langutana ni swiphiqo swa wena? Ha yini u tshemba vuprofeta bya yona?
Ha Yini U Fanele U Dyondza Bibele?
Bibele yi le ku pfuneni ka vanhu va timiliyoni emisaveni hinkwayo leswaku va kuma tinhlamulo ta swivutiso swa nkoka evuton’wini. Xana na wena u nge tsakeli leswaku yi ku pfuna?


text:
Xiviko Xa Nhlangano Wa Lembe Ni Lembe
“Swakudya Hi Nkarhi Lowu Faneleke”
Vayingiseri va magidi va yingisele swiviko leswi khutazaka ni ku tlhuvutsiwa ka Matewu 24:45-47 eka nhlangano wa lembe ni lembe wa vu-128 wa Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
Hi October 6, 2012, vanhu lava lavaka ku ringana 5 000 a va hlengeletane ku ta yingisela nongonoko eHolweni ya Tinhlengeletano ya Timbhoni ta Yehovha eJersey City, New Jersey, le U.S.A. Vanhu van’wana lava tlulaka 10 000 va hlalele nongonoko lowu emiakweni ya hina eBrooklyn, ePatterson ni le Wallkill eNew York swin’we ni le rhavini ra hina eCanada.
Anthony Morris, xirho xa Huvo leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha tlhelo mutshama-xitulu wa nongonoko lowu, u vulavule hi minhlangano ya lembe ni lembe leyi hundzeke leyi ngopfu-ngopfu a yi khutaza naswona yi nga rivalekiki. Vayingiseri a va swi tiva leswaku nongonoko wa lembe leri a wu ta va lowu khutazaka swinene. Kambe a va tivutisa va ku: ‘Xana nhlangano lowu wu ta tlhela wu va lowu nga rivalekiki?’
Hiloko vayingiseri va hlalerisiwa tivhidiyo timbirhi leti va kombeke misava hinkwayo.
Ku Akiwa Ka Tiholo Ta Mfumo:
Vhidiyo leyi yi hlamusele ndlela leyi ku akiwa ka Tiholo ta Mfumo ematikweni lama sweleke ku fambeke kahle ha yona. Emalembeni ya 13 lama hundzeke, Mintlawa yo Aka Tiholo ta Mfumo ematikweni yo tano yi ake Tiholo ta Mfumo ta 25 402—leswi vulaka leswaku hi xiringaniso a ku hetiwa Tiholo ta Mfumo leti tlulaka ntlhanu siku ni siku! Tiholo teto ta Mfumo ti akiwe hi mali leyi nyikeriweke hi Timbhoni ta le misaveni hinkwayo. Ku tlula kwalaho, loko ku va ni mhangu ya ntumbuluko, hakanyingi mintlawa leyi, leyi nga ni vutshila yi pfuna lava hlaseriweke hi ku va lunghisela kumbe ku va akela hi vuntshwa Tiholo ta Mfumo ni makaya ya vona.
Mintsombano Yo Hlawuleka:
Hi 2012, Timbhoni ta Yehovha ti khome mintsombano yo hlayanyana yo hlawuleka leyi eka yona ku teke vapfhumba vo huma ematikweni man’wana. Mintsombano leyi yi hambane njhani ni mintsombano ya matiko leyi veke kona emalembeni lama hundzeke?
Vhidiyo yi hlamusele leswaku rhavi leri khomaka ntsombano wolowo ri hlela byetlelo, vutleketli ni swakudya swa ninhlikanhi swa vapfhumba eka vhiki ra ntsombano, ku nga ri tikhampani to rhurhela vapfumba. Hi xiringaniso vapfhumba va 1 500 lava humaka ematikweni man’wana va ye entsombanweni wun’wana ni wun’wana.
Vapfhumba volavo ni Timbhoni ta kwalaho va pfulekeriwe hi minkarhi yo tala yo tivana, ku nga ri entsombanweni ntsena, kambe ni loko va ya valanga tindhawu to tsakisa, loko va dya swakudya niloko va chumayela vanhu va ndhawu. Vhidiyo yi te: “Ku fikela sweswi, emintsombanweni hinkwayo yo hlawuleka, rirhandzu ra vumakwerhu ri ve xiboho lexi hetisekeke xa vun’we.”
Vayingiseri va tsake ni swikunwana loko va byeriwa leswaku Timbhoni ta Yehovha ti ta sungula ku khoma mintsombano yo hlawuleka lembe ni lembe emadorobeni lama hlawuriweke emisaveni hinkwayo!
Tinhla-nkulu tin’wana ta nhlangano lowu wa lembe ni lembe a ti katsa:
Mimbulavurisano Yo Tivana:
Swirho swinharhu swa Komiti ya Rhavi ni vasati va swona, leswi se swi nga ni malembe ya 342 swi ri vatirheli va nkarhi hinkwawo loko ma hlanganisiwa, swi hlamusele ndlela leyi Yehovha Xikwembu a swi leteleke ha yona leswaku swi endla swiavelo swo tala.
Richard Kelsey, xirho xa Komiti ya Rhavi eJarimani, u vule leswaku Xikolo xa Swirho swa Komiti ya Rhavi ni Vasati va Swona xi n’wi dyondzise “ku landzela nkongomiso wa Yehovha minkarhi hinkwayo.” Yehovha i Tatana wa rirhandzu loyi a hi lavelaka leswinene. Makwerhu Kelsey u te: “U lava leswaku hi hanya hilaha ku nga heriki naswona u endla hinkwaswo leswaku a hi khathalela.” Xikolo lexi xi dyondzisa swirho swa Komiti ya Rhavi ku landzela xikombiso xa Yehovha xa rirhandzu.
Loko Linda Johansson a rhambiwe eXikolweni xa Bibele xa Giliyadi xa Watchtower hi 1958, a a ri ni malembe mambirhi ni hafu a khuvuriwile naswona a a ri ni lembe rin’we ntsena a tekiwile. U te: “Ndzi tikume ndzi tshame etlilasini ni vamakwerhu lava wupfeke [ni] lava nga ni ntokoto. Ndzi tibyele ndzi ku . . . , ‘Kahle-kahle a ndzi fanelanga ndzi va laha.’”
Kambe Makwerhu wa xisati Johansson u tiyiserile naswona endzhaku ko thwasa, yena ni nuna wakwe va rhumeriwe eMalawi ku va varhumiwa. Endzhaku ka loko Timbhoni ta Yehovha ti xanisiwe hi tihanyi swinene etikweni rero, u dyondze Bibele ni holobye loyi a kaneteke ntirho wa Timbhoni. Namuntlha, nsati wa holobye yoloye ni n’wana wa vona wa jaha ni wa nhwanyana i Timbhoni leti khuvuriweke.
Tsima Ro Chumayela eNdhawini Ya Mani Na Mani:
Vamathwasana va mune va Xikolo xa Bibele xa Mimpatswa ya Vakreste swin’we ni mulanguteri wa xifundzha wa Timbhoni ta Yehovha eNew York va hlamusele mintokoto leyi va yi kumeke hikwalaho ka leswi va tikarhateke ku fikelela vanhu etindhawini leti nga ni mphensamphensa ta le madorobeni.
Etindhawini leti nga ni mphensamphensa swinene, vatirheli va nkarhi hinkwawo lava nga Timbhoni ta Yehovha va veka matafula ni swigolonyana leswi nga ni minkandziyiso ya Bibele. Vahundzi va ndlela va nga tikumela minkandziyiso, va vutisa swivutiso swa Bibele ni ku kombela dyondzo ya Bibele.
Timbhoni ta le tindhawini tin’wana ta Doroba ra New York ni le Chicago swin’we ni le Los Angeles, va le ku ringeteni ka endlelo leri ro fikelela vanhu. Hi lembe rin’we ntsena, vanhu va kwalomu ka 2 700 lava yeke ematafuleni ni le swigolonyaneni sweswo va kombele dyondzo ya mahala ya Bibele.
Khwaya Ya Vana:
I vanhu va nga ri vangani ntsena eka vayingiseri lava nga rilangiki loko khwaya ya vana lava ringanaka 17 va yimbelele risimu leri nge “Yingisa, Kutani U Katekisiwa” eka buku ya tinsimu leyi nge Yimbelelelani Yehovha (Risimu 120).
Endzhaku ka sweswo, ku ve ni nxaxamelo wa tinkulumo ta tsevu leti nyikeriweke hi swirho swa Huvo leyi Fumaka
“Kahle-kahle i mani hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha, leri n’wini wa rona a ri vekeke ehenhla ka va yindlu yakwe, ku va nyika swakudya swa vona hi nkarhi lowu faneleke? Ra tsaka hlonga rero loko n’wini wa rona a fika a nga ta ri kuma ri endla tano! Ndzi tiyisile ndzi ri eka n’wina, U ta ri veka ehenhla ka hinkwaswo leswi nga swa yena.”
Nxaxamelo lowu wu hlamule swivutiso leswi landzelaka:
Yesu U Ri Veke Rini “Hlonga Ro Tshembeka Ni Ro Tlhariha” Ehenhla Ka Va Yindlu Yakwe?
Kambisisa mongo wa marito ya Yesu eka Matewu ndzima 24. Tindzimana hinkwato leti xaxametiweke laha a ti ta hetiseka enkarhini wa vukona bya Kreste, ku nga “makumu ya mafambiselo ya swilo.”
“Nhlomulo wa masiku wolawo.”
—Ndzimana 29.
“Xitukulwana lexi.”
—Ndzimana 34.
“Siku ra kona ni nkarhi wa kona.”
—Ndzimana 36.
“Siku leri Hosi ya n’wina yi nga ta ta ha rona.”
—Ndzimana 42.
“N’wana wa munhu u ta ta hi nkarhi lowu mi nga wu ehleketiki.”
—Ndzimana 44.
Kutani swa twala ku vula leswaku “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha” ri fanele ri humelele endzhaku ka loko vukona bya Kreste byi sungurile hi 1914.
Ku engetela kwalaho, Yesu u kombise leswaku “hlonga” leri a ri ta humelela enkarhini lowu a swi ta fanela ku vutisa xivutiso lexi nge: “Kahle-kahle i mani hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha?” Vaapostola va Yesu a va ri ni tinyiko to endla masingita ta moya lowo kwetsima, kutani a xi nga ri kona xivangelo xo vutisa xivutiso xexo hi lembe-xidzana ro sungula C.E. (1 Vakorinto 14:12, 24, 25) Hambileswi vaapostola ni Vakreste van’wana va lembe-xidzana ro sungula a va totiwe hi moya lowo kwetsima, a va nga ri “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha” leri Yesu a profeteke ha rona.
Kutani swa twala ku gimeta hileswaku Yesu u veke “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha” ehenhla ka “va yindlu yakwe” hi nkarhi wa vukona byakwe, ku nga “makumu ya mafambiselo ya swilo.”
“Kahle-kahle I Mani Hlonga Ro Tshembeka Ni Ro Tlhariha?”
Yesu a a nga kombeteli eka munhu un’we, kambe eka “hlonga”
Ku sukela hi 1919 ku ya emahlweni, minkarhi hinkwayo a ku ri ni ntlawa lowutsongo wa Vakreste lava totiweke entsindza wa misava hinkwayo wa Timbhoni ta Yehovha. A va langutela ntirho wa hina wa misava hinkwayo wo chumayela ni ku lunghiselela swin’we ni ku phamela swakudya swa moya. Emalembeni ya sweswinyana, ntlawa wolowo wu tiviwa tanihi Huvo leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha.
Vumbhoni lebyi byi endla hi gimeta hi ku: “Hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha” ri vekiwe ehenhla ka va yindlu ya Yesu hi 1919. Hlonga rolero i ntlawa lowutsongo wa vamakwerhu lava totiweke lava tirhaka entsindza wa misava hinkwayo enkarhini wa vukona bya Kreste, lowu lunghiselelaka ni ku phamela swakudya swa moya. Loko ntlawa lowu wu tirha swin’we tanihi Huvo leyi Fumaka wu va “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha.”
I Vamani “Va Yindlu”?
Yesu u vule leswaku “va yindlu yakwe” a va ta kuma “swakudya swa vona hi nkarhi lowu faneleke.” Valandzeri hinkwavo va ntiyiso va Yesu va phameriwa hi “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha.” Hikwalaho, vadyondzisiwa hinkwavo va Kreste—Vakreste hinkwavo lava totiweke ni swirho swa “tinyimpfu tin’wana”—i “va yindlu yakwe.”
Endzhaku ka loko xivulavuri xi hlamusele xiphemu lexi xa vuprofeta bya Yesu, vayingiseri va phokotele nkarhi wo leha. Endzhaku ka nongonoko lowu, vanhu vo hlayanyana va phofule ku tlangela ka vona hileswi Yesu a va tekaka tanihi van’wana “va yindlu yakwe.”
Yesu U Ri Veka Rini Hlonga “Ehenhla Ka Hinkwaswo Leswi Nga Swa Yena”?
Yesu u vule leswaku “loko n’wini wa rona a fika” (leswi hi ku kongoma swi vulaka “ku ta”) u ta veka hlonga “ehenhla ka hinkwaswo leswi nga swa yena.” U fika rini Yesu, N’wini wa rona?
Xiga lexi hundzuluxeriweke xi va “loko a fika” i rito ra Xikrigi er′kho·mai. Tindzimana 42 na 44 ta ndzima 24 ti hundzuluxela rito er′kho·mai ri va ‘ku ta.’ Eka tindzimana teto, Yesus u kombetela eka ku ta kakwe tanihi Muavanyisi hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu.
Kutani ni ku vekiwa ka “hlonga” ehenhla ka “leswi nga swa yena,” ku ta va nchumu lowu nga ta endleka enkarhini lowu taka. U ta ri veka enkarhini wa nhlomulo lowukulu.
I Yini “Leswi Nga Swa [Yesu]” ?
Yesu u te: “Ndzi nyikiwe vulawuri hinkwabyo etilweni ni le misaveni.” (Matewu 28:18) Xisweswo, “leswi nga swa yena” a swi katsi swilo swa laha misaveni ntsena. Swi katsa Mfumo wa Mesiya.
Kutani Yesu u ta katekisa “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha” hi ku pfuxa xirho xin’wana ni xin’wana xa rona evuton’wini bya le tilweni ni ku xi nyika vulawuri ehenhla ka swilo hinkwaswo swa Kreste etilweni ni le misaveni. Hakelo leyi hi yona leyi tshembisiweke Vakreste hinkwavo vo tshembeka lava totiweke.
Nkulumo yo hetelela ya nxaxamelo a yi ri ni xitiviso xo hlawuleka. Endzhaku ko hlaya marito ya Yesu lama chavelelaka lama nga eka Matewu 28:20, Makwerhu Splane u te: “Hi ni xivangelo xin’wana lexi hi endlaka hi va ni xivindzi. Xivangelo xexo xi kumeka eka ndzimana ya lembe ya 2013. Yi ri yini? Yoxuwa 1:9: ‘Vana ni xivindzi, u tiya. . . . Yehovha Xikwembu xa wena u na wena.’”
Loko Makwerhu Morris a gimeta u vutise a ku: “Ku ta humelela yini lembe leri taka? Nhlangano wa lembe ni lembe wa lembe leri taka, lowu nga ta khomiwa hi October 5, 2013, wu ta haxiwa eTiholweni tin’wana ta Tinhlengeletano eUnited States ni le matikweni man’wana lama vulavulaka Xinghezi.”
Nongonoko lowu wu ta haxiwa hi Xinghezi ntsena. A wu nge tolokiwi hi tindzimi tin’wana.
Endzhaku ka nongonoko wolowo lowu khutazaka ni lowu nga rivalekiki, vayingiseri va yimbele risimu leri nge “Ku Vonakala Ku Ya Ku Voninga” (Risimu 116) ebukwini ya tinsimu leyi nge Yimbelelelani Yehovha. Risimu leri ri ni marito lama vulaka leswi:
“Hosi yi ni hlonga lero tshembeka,
Leri phamelaka swakudya.
Rivoni ra ntiyiso ra voninga,
Ri khumba timbilu ta hina.”