text:
Xiviko Xa Nhlangano Wa Lembe Ni Lembe
“Buku Ya Xikwembu I Ndzalama”
Hi mahelo-vhiki ya October 5 na 6, 2013, vayingiseri va 1 413 676 ematikweni ya 31 va ve kona eka nhlangano wa lembe ni lembe wa vu-129 wa Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, hi xiviri eHolweni ya Tinhlengeletano ya Timbhoni ta Yehovha eJersey City, le New Jersey, eU.S.A., kumbe hi ku wu hlalela hi ku tirhisa Internet.
Guy Pierce, xirho xa Huvo leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha, a a ri mutshama-xitulu wa nhlangano wolowo. U pfuxe ku tsakela ka vayingiseri hi ku va tiyisekisa leswaku nongonoko wolowo wu ta hlamula swivutiso swa nkoka swa Bibele, wu endla leswaku ku voninga ka ntiyiso ku vangama swinene ni ku nyika ‘swakudya swa moya hi nkarhi lowu faneleke.’
“Nkombiso Lowu Dzunisaka Yehovha.”
Mark Sanderson wa Huvo leyi Fumaka u nyikele vuxokoxoko malunghana ni nkombiso lowuntshwa entsindza wa misava hinkwayo wa Timbhoni eBrooklyn, le New York, eU.S.A., lowu nga ni nhloko-mhaka leyi nge “Bibele Ni Vito Ra Xikwembu.” Nkombiso lowu wu kandziyisa nkoka wa ku va kona ka vito ra Xikwembu eka Matsalwa ya Xiheveru ni Matsalwa ya Vakreste ya Xigriki naswona ku ni Tibibele to tala ta khale, tibuku ta khale leti gandlisiweke hi vuntshwa ni matluka ya Bibele ya le Malembeni ya le Xikarhi.
Swilo swin’wana swa nkoka eka nhlengeleto lowu swi katsa matluka ya Bibele ya lembe-xidzana ra vu-16 lama hundzuluxeriweke hi William Tyndale, loyi a a ri muhundzuluxeri wo sungula wa Bibele loyi a hundzuluxeleke vito ra Xikwembu hi Xinghezi, swin’we ni tluka ra nkandziyiso wa Xipaniya wa 1602 lowu tiviwaka tanihi Bibele ya Reina-Valera, leyi hundzuluxelaka vito ra Xikwembu ri ku “Iehova.” Nakambe eka nkombiso lowu ku ni Bibele ya Xinghezi leyi tiviwaka tanihi Great Bible (leyi kandziyisiweke hi 1549), Bibele ya Elias Hutter leyi nga ni tindzimi ta 12 (Nkandziyiso wa 1599, lowu nakambe wu vitaniwaka Nuremberg Polyglot), ni Bibele ya Geneva (leyi kandziyisiweke hi 1603), leti hinkwato ka tona ti tirhisaka vito ra Xikwembu.
Makwerhu Sanderson u rhambe hinkwavo leswaku va ya vona nkombiso wa Bibele, a ku: “Hi khongela hi timbilu ta hina hinkwato leswaku . . . wu pfuna vanhu va timbilu letinene va malembe yo hambana-hambana, lava dyondzekeke ngopfu ni lava nga dyondzekangiki ngopfu, leswaku va rhandza swilo swimbirhi leswi hinkwerhu ka hina hi swi rhandzaka
Ndzimana Ya Lembe Ya 2014.
Endzhaku ka loko Gerrit Lösch wa Huvo leyi Fumaka a nyikele nkatsakanyo wa xihloko xa Xihondzo xo Rindza xa vhiki rero, Makwerhu Pierce u tivise ndzimana ya lembe ya 2014, leyi nge “Mfumo wa wena a wu te.” (Matewu 6:
“Nyiko Ya Risima Leyi Humaka Eka Xikwembu.”
Endzhaku, vayingiseri va hlalele vhidiyo leyi vulavulaka hi matimu ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa, ku nga Bibele leyi kandziyisiwaka hi Timbhoni ta Yehovha naswona vanhu van’wana va yi tekaka tanihi byin’wana bya vuhundzuluxeri lebyinene lebyi tshameke byi kandziyisiwa. Loko Nathan Knorr a humese vholumo yo sungula ya vuhundzuluxeri lebyi eka Nhlengeletano ya Matiko leyi a yi ri ni nhloko-mhaka leyi nge Ku Andza Ka Mfumo Wa Le Tilweni, u nyike vayingiseri xitsundzuxo lexi ninamuntlha xa ha tirhaka, a ku: Hlaya vuhundzuluxeri lebyi hi vurhon’wana. Byi dyondze. Pfuna van’wana leswaku va byi dyondza hikuva byi ta va pfuna leswaku va kota ku vitana vito ra Yehovha.
“Ku Tsundzuka Minkarhi Ya Khale.”
Samuel Herd wa Huvo leyi Fumaka u nyikele nkulumo leyi, leyi a yi katsa ni mbulavurisano lowu rhekhodiweke wa swirho swa mune swa ndyangu wa Bethele ya le United States leswi a swi ri kona loko Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa yi humesiwa ro sungula hi tivholumo ta tsevu exikarhi ka 1950 na 1960.
Eunice Timm u tsundzuke a tirhisa Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa eminhlanganweni ya Vukreste. A a tlangela switirhisiwa swa yona swo endla ndzavisiso swo tanihi swikombo. Tanihi leswi a swi ta tika ku teka tivholumo teto hinkwayo u ya na tona eminhlanganweni, u vule leswaku a a teka leti a a ti lava ntsena swin’we ni Bibele leyitsongo ya King James Version leswaku a yi tirhisa loko ko tshuka ku hlayiwa tindzimana leti a a nga swi langutelanga leswaku ti hlayiwa.
Bibele leyintshwa yi khumbe ni swiphemu swin’wana swa vugandzeri bya hina. Hi xikombiso, Fred Rusk u hlamusele leswaku emahlweni ka 1950, lava a va averiwa ku khongela endyangwini ya Bethele a va tirhisa swiga leswi humaka eka Bibele ya King James Version, swo tanihi lexi nge “thy kingdom come.” Kambe endzhakunyana ka loko ku humesiwe Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa, va tshike mavulavulelo ya Xinghezi xa khale naswona va sungule ku tirhisa mavulavulelo ya siku ni siku loko va khongela erivaleni.
John Wischuk a nga tsakisiwanga hi ndlela leyinene leyi Bibele leyi yi hundzuluxeriweke ha yona ntsena kambe ni ndlela leyi Komiti ya Vuhundzuluxeri bya Bibele bya Misava Leyintshwa yi titsongahataka ha yona. U te: “A va nga swi lavi leswaku ku vuriwa mavito ya vona loko va ha hanya kumbe loko se va file hikuva a va lava leswaku ku dzuneka hinkwako ku ya eka Yehovha Xikwembu.” Loko Charles Molohan a phofula ndlela leyi ntlawa hinkwawo wu yi tlangelaka ha yona Bibele leyi, u te: “Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa byi hi pfuna ku tiyisekisa timbilu ta hina leswaku leswi hi swi pfumelaka hakunene i ntiyiso swin’we ni ku tiyisa ripfumelo ra hina leswaku hi kota ku ya eka vanhu hi va pfuna leswaku va va ni ripfumelo.”
“Hi Va Twa Va Vulavula Tindzimi Ta Hina Malunghana Ni Swilo Leswikulu Ngopfu Swa Xikwembu.”
(Mintirho 2:
Makwerhu Jackson u vule leswaku se ku hundze malembe yo tlula 60 hi mpfhuka ku humesiwe vholumo yo sungula ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa. Hi nkarhi wolowo, ririmi ra Xinghezi ri cincile kambe xikongomelo xa hina xa ntirho wo hundzuluxela Bibele a xi cincanga. Hi lava ku hundzuluxela Rito ra Xikwembu rito hi rito hilaha hi nga kotaka hakona handle ko cinca mongo wa leswi ri swi vulaka.
Hi 2005, Huvo leyi Fumaka yi dzike swinene eka xilaveko xo hundzuluxela Bibele hi tindzimi to tala. Ku sukela hi lembe rero, nhlayo ya tindzimi leti Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa yi kumekaka ha tona yi andzile yi suka eka 52 yi ya eka 121, naswona sweswi yi hundzuluxeriwa hi tindzimi tin’wana leti engetelekeke ta 45. Tanihi leswi vahundzuluxeri va hundzuluxeleke Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa hi tindzimi tin’wana, va kombele ku hlamuseriwa marito kumbe swiga swo karhi. Ku fikela sweswi, swivutiso swo tano swo tlula 52 000 swi rhumeriwile ni ku hlamuriwa naswona swo tala swa swona swi paluxe tindhawu laha matsalwa ya Xinghezi ma nga antswisiwaka kumbe ma tsariwa hi ririmi ra manguva lawa.
Hi xikombiso, Makwerhu Jackson u hlamusele leswaku Tibibele ta khale ta Xinghezi ta Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa eka 1 Samuwele 14:11 a ti vula leswaku Yonathani ni murhwali wa swihlomo swakwe “exposed themselves to the outpost of the Philistines.” Leswaku ku papalatiwa ku va vahlayi va yi twisisa hi ndlela leyi nga riki yona, Bibele leyintshwa leyi pfuxetiweke yi vula leswaku “revealed their presence.” Hilaha ku fanaka, eku sunguleni Mikiya 2:6 yi tirhise xiga lexi hundzuluxeriweke rito hi rito lexi nge: “Do not you people let words drop. They let words drop.” Xiga lexi sweswi xi hlayekisa xileswi: “ ‘Stop preaching!’ they preach.”
Emalembeni ya ntlhanu lama hundzeke, Huvo leyi Fumaka yi veke komiti leswaku yi pfuxeta Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa, naswona se yi hetile ku yi pfuxeta. Bibele leyi pfuxetiweke yi sasekile, yi hlayeka hi ku olova naswona yi tiye ngopfu lerova yi ta tshama yi languteka hambiloko se yi ri ni malembe yo tala yi tirhisiwa. Makwerhu Jackson u tivise leswaku Tibibele ta Xinghezi ta marito lamakulu ni letitsongo leti nghenaka exikhwameni ti ta kandziyisiwa ku nga ri khale.
Ku “Tamela Khwatsi Rito Ra Ntiyiso.”
Stephen Lett wa Huvo leyi Fumaka u pfuxete switirisiwa swin’wana swa Bibele leyintshwa leyi pfuxetiweke, a teka nhloko-mhaka yakwe eka 2 Timotiya 2:
Xiyenge xa le mahlweni lexi nga ni nhloko-mhaka leyi nge “An Introduction to God’s Word,” xi ni tindzimana ta Bibele leti hlamulaka swivutiso swa 20 swa malunghana ni tidyondzo ta xisekelo ta Bibele.
Xita-ndzhaku A xi hlamusela swiyenge swa Bibele leyintshwa leyi pfuxetiweke, swo tanihi ku cinca ka matsalelo ni marito swin’we ni ndlela leyi vito ra Xikwembu ri hundzuluxeriweke ha yona eka yona.
Xita-ndzhaku B, xi vumbiwa hi swiyenge swa 15 leswi nga ni mivalavala, swi ni mimepe ni tidayagiramu leti nga ta pfuna swinene loko munhu a tiendlela dyondzo ya yena n’wini swin’we ni loko a dyondzisa van’wana.
Eku sunguleni ka buku yin’wana ni yin’wana ya Bibele, ku ni xiyenge lexi nge “Outline of Contents” lexi katsakanyaka buku hinkwayo, xisweswo xi pfuna muhlayi leswaku a kuma xiyenge lexi a xi lavaka hi ku hatlisa. Xitirhisiwa lexi xi siva tinhloko-mhaka leti a ti tsariwa eka tluka rin’wana ni rin’wana eka vuhundzuluxeri bya khale.
Xiyenge lexi nge “Glossary of Bible Terms” xi nyikela tinhlamuselo to koma ta marito ya madzana lama tirhisiweke eBibeleni.
Xiyenge lexi nge “Bible Words Index” xi hungutiwe swinene. Sweswi xi katsa ntsena marito ni tindzimana leti tirhisiwaka ngopfu eku chumayeleni ni le ku dyondziseni.
Swikombo leswi kumekaka eka kholomu leyi nga exikarhi ka tluka rin’wana ni rin’wana, na swona swi hungutiwile swinene. Kambe sweswi swi katsa ntsena swikombo leswi nga pfunaka swinene entirhweni wo chumayela.
Tinhlamuselo ta le hansi ti kombisa tindlela tin’wana leti marito ma hundzuluxeriweke ha tona, ku hundzuluxela rito hi rito ni rungula leri hlamuselaka mongo wa mhaka.
JW Library.
John Ekrann, xirho xa Komiti ya Rhavi ra United States, xi kombise progreme leyintswa ya JW Library ya switirhisiwa swa elektroniki, swo tanihi ti-smartphone ni ti-tablet. Progreme leyi yi ni vuhundzuluxeri lebyi pfuxetiweke bya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa swin’we ni Tibibele tin’wana ta ntlhanu. Yi humesiwe mahala eka switolo leswikulu swa tiprogreme hi October 7, 2013.
“Ku Hundzuluxela Rito Ra Xikwembu Hi Ndlela Yo Hundzisela Mongo Lowu Faneleke.”
Anthony Morris wa Huvo leyi Fumaka u ye emahlweni a hlamusela milawu leyi kongomiseke Komiti ya Vuhundzuluxeri bya Bibele bya Misava Leyintshwa loko yi lunghiselela ku hundzuluxela vuhundzuluxeri lebyintshwa lebyi pfuxetiweke. Hi ku tirhisa leswi tsariweke eka 1 Vakorinto 14:
Hi xikombiso, loko Genesa 31:20 yo hundzuluxeriwa rito hi rito a yi ta hlayekisa xileswi: “Jacob stole the heart of Laban.” Hambiswiritano, xiga xa Xiheveru lexi tirhisiweke laha xi ni nhlamuselo leyi hambaneke ni ya xiga xa Xinghezi, kutani Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa sweswi byi hundzuluxela xiga lexi hi ndlela leyi: “Jacob outwitted Laban.” Hilaha ku fanaka, vuhundzuluxeri bya rito hi rito bya 1 Vakorinto 7:
Makwerhu Morris u te: “Bibele yi tsariwe hi ririmi leri tolovelekeke, leri tirhisiwaka siku ni siku hi vanhu lava tolovelekeke
“Ku Tirhisa ‘Marito Lama Tsakisaka’ Ni ‘Marito Lama Pakanisaka Ya Ntiyiso.’ ”
David Splane wa Huvo leyi Fumaka u tlhuvutse nhloko-mhaka leyi, leyi sekeriweke eka Eklesiasta 12:10. Vatsari va Bibele a va ri ni vuxiyaxiya loko va tsala mianakanyo ya Xikwembu naswona Komiti yo sungula ya Vuhundzuluxeri bya Bibele bya Misava Leyintshwa na yona yi kombise vuxiyaxiya entirhweni wa yona. Bibele leyi pfuxetiweke ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa yi ya emahlweni yi landzela nawu lowu: “Tsala marito lama pakanisaka ya ntiyiso” naswona endla rungula ra Xikwembu ri twisiseka kahle.
Makwerhu Splane u te: “Marito yo tala ya Xinghezi ma ni tinhlamuselo to tala.” Hi xikombiso, Tibibele ta khale ta Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa ti tirhise xiga lexi nge “pattern of healthful words” eka 2 Timotiya 1:
Makwerhu Splane u tlhele a hlamusela mindzulamiso leyi endliweke leswaku yi fambisana ni ku cinca ka ririmi ra Xinghezi. Hi xikombiso, rito leri nge “belela,” leri tirhisiweke eka Tibibele to sungula ta Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa leswaku ku hlamuseriwa ndlela leyi Yesu a dlayiweke ha yona, hakanyingi ri vula ku tlhava miri wa munhu hi mhandzi yo tontswa ivi u wu tshika wu khomelela eka yona. Tanihi leswi Yesu a nga beleriwangiki hi mhandzi ya nxaniso, vuhundzuluxeri lebyintshwa lebyi pfuxetiweke byi tirhisa swiga swo tanihi leswi nge “u beleriwe hi swipikiri emhandzini” leswaku byi hlamusela ndlela leyi a dlayiweke ha yona.
Makwerhu Splane u gimete hi ku vula a ku: “Hi mi khongelela leswaku onge ku hlaya ni ku dyondza Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa swi nga mi endla mi tshinela swinene eka Yehovha. Nakambe onge a nga va Tatana, Xikwembu ni Munghana wa n’wina.”
Mahetelelo.
Makwerhu Pierce u fanise Bibele leyintshwa leyi pfuxetiweke ni swakudya eka ‘nkhuvo’ wa Yehovha. (Esaya 25:6) Kutani u wu gimete kahle nongonoko lowu hi ku kombela vayingiseri leswaku va yimbelela risimu 114 leri nga ni nhloko-mhaka leyi nge “Buku Ya Xikwembu I Ndzalama” leri humaka ebukwini ya tinsimu leyi nge Yimbelelelani Yehovha.


c: text/html

text:
Dyondzo 7
Ku Endliwa Yini eMinhlanganweni Ya Hina?
Minhlangano ya Vakreste va lembe-xidzana ro sungula a yi katsa tinsimu, swikhongelo ni ku hlayiwa ka Matsalwa ma tlhela ma hlamuseriwa, a ku nga ri na mihiva-hivani. (1 Vakorinto 14:26) Hileswi u nga swi langutelaka eminhlanganweni ya hina.
Tidyondzo ta kona ti sekeriwe eBibeleni naswona ta twisiseka. Hi mahelo-vhiki, Timbhoni ta Yehovha ta hlengeletana emavandlheni yo hambana-hambana leswaku ti ta yingisela nkulumo ya timinete ta 30 leyi sekeriweke eBibeleni, leyi hlamuselaka ndlela leyi Matsalwa ma khumbaka vutomi bya hina ha yona ni minkarhi leyi hi hanyaka eka yona. Hinkwerhu ka hina ha khutaziwa leswaku hi pfula Tibibele ta hina loko ku hlayiwa matsalwa. Endzhaku ka nkulumo, ku landzela Dyondzo ya “Xihondzo xo Rindza” leyi tekaka awara, laha eka yona xirho xin’wana ni xin’wana xa vandlha xi pfumeleriweke ku hlamula hi nkarhi wa dyondzo. Dyondzo leyi yi hi pfuna leswaku hi tirhisa nkongomiso wa Bibele evuton’wini bya hina. Eka mavandlha lama tlulaka 100 000 emisaveni hinkwayo ku dyondziwa rungula leri fanaka.
Ha pfuniwa leswaku hi antswisa ndlela ya hina yo dyondzisa. Hi tlhela hi khoma minhlangano leyi nga ni swiyenge swinharhu. Xiyenge xo sungula i Dyondzo ya Bibele ya Vandlha leyi tekaka timinete ta 30, ku nga bulo ra swivutiso ni tinhlamulo leri hi pfunaka leswaku hi yi twisisa kahle milawu ya Matsalwa ni vuprofeta bya Bibele. Xiyenge xa vumbirhi i Xikolo xa Vutirheli bya le Tilweni lexi tekaka timinete ta 30 lexi sungulaka hi nkulumo leyi hlamuselaka tindzima to karhi ta le Bibeleni leti vandlha ri ti hlayeke ka ha ri emahlweni. Endzhaku ka sweswo swichudeni leswi tsariseke exikolweni lexi swi nyikela tinkulumo to koma. Mukhomi wa xikolo u swi nyika ndzayo ya laha swi nga lulamisaka kona leswaku swi antswisa ndlela leyi swi hlayaka ha yona ni ndlela leyi swi vulavulaka ha yona. (1 Timotiya 4:13) Xiyenge xo hetelela i Nhlangano wa Ntirho lowu tekaka timinete ta 30, lowu nga ni tinkulumo, minkombiso ni mimbulavurisano leyi hi pfunaka ku dyondzisa van’wana Bibele.
Loko u ya eminhlanganweni ya hina, handle ko kanakana u ta tsakisiwa hi nkoka wa dyondzo ya Bibele leyi u yi kumaka.—Esaya 54:13.
I yini leswi u nga rindzelaka ku swi dyondza eminhlanganweni ya Timbhoni ta Yehovha?
U nga tsakela ku ya eka minhlangano yihi ya vhiki na vhiki enkarhini lowu taka?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ha Yini Vayuda Va Dlayeteriwile? Ha Yini Xikwembu Xi Nga Ku Sivelanga?
Vanhu vo tala lava vutisaka swivutiso leswi va twe ku vava swinene hikwalaho ka leswi va feriweke kutani a va lavi ntsena tinhlamulo kambe va lava nchavelelo. Van’wana va teka ku dlayeteriwa ka Vayuda tanihi xikombiso xa leswaku vubihi bya vanhu byi nyanye ngopfu, xisweswo swa va tikela ku pfumela leswaku Xikwembu xi kona.
Mavonelo lama tolovelekeke lama hoxeke hi Xikwembu ni ku dlayeteriwa ka Vayuda
Mavunwa: Swi hoxile ku vutisa leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela ku dlayeteriwa ka vayuda.
Ntiyiso: Vanhu lava a va ri ni ripfumelo leri tiyeke va vutise leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela vuhomboloki. Hi xikombiso, muprofeta Habakuku u vutise Xikwembu a ku: “Ha yini ku phanga ni madzolonga swi ri emahlweni ka mina, ha yini ku ri ni ku holova, naswona ha yini ku ri ni ku lwa?” (Habakuku 1:3) Ematshan’weni yo va Xikwembu xi tshinya Habakuku, xi pfumelele leswaku swivutiso leswi a swi vutiseke swi tsariwa eBibeleni leswaku vanhu va ta hlaya ha swona.
Mavunwa: Xikwembu a xi na mhaka ni ku xaniseka ka vanhu.
Ntiyiso: Xikwembu xi venga vubihi ni ku xaniseka loku byi ku vangaka. (Swivuriso 6:16-19) Emasikwini ya Nowa, Xikwembu xi ‘vavisekile embilwini ya xona’ hikwalaho ka leswi madzolonga a ma tele emisaveni. (Genesa 6:5, 6) A swi kanakanisi leswaku Xikwembu xi tlhele xi twa ku vava swinene hikwalaho ka ku dlayeteriwa ka Vayuda.—Malakiya 3:6.
Mavunwa: Ku dlayateriwa ka Vayuda a ku ri ndlela ya Xikwembu yo va xupula.
Ntiyiso: Hi lembe xidzana ro sungula, Xikwembu xi tshike muti wa Yerusalema wu lovisiwa hi Varhoma. (Matewu 23:37–24:2) Hambiswiritano, ku sukela enkarhini wolowo Xikwembu a xi hlawuli leswaku rixaka rin’wana swi ri fambela kahle kasi lerin’wana ri xupuriwa. Hi ku ya hi Xikwembu, “a ku na ku hambana exikarhi ka Vayuda ni Vamatiko.”—Varhoma 10:12, Bibele—Mahungu Lamanene.
Mavunwa: Loko Xikwembu xa rirhandzu ni xa matimba hinkwawo a xi ri kona, a xi ta va xi sivele ku dlayeteriwa ka Vayuda.
Ntiyiso: Hambileswi Xikwembu xi nga vangeliki vanhu ku xaniseka nikatsongo, minkarhi yin’wana xa ku pfumelela leswaku ku va kona swa xinkarhinyana.—Yakobo 1:13; 5:11.
Ha yini Xikwembu xi pfumelele ku dlayeteriwa ka Vayuda?
Xikwembu xi pfumelele ku dlayeteriwa ka Vayuda hikwalaho ka xivangelo lexi fanaka xo pfumela leswaku vanhu hinkwavo va xaniseka: leswaku xi lulamisa mphikamakeneta leyi veke kona khale. Bibele yi vula hi ku kongoma leswaku Diyavulosi hi yena a fumaka misava sweswi, ku nga ri Xikwembu. (Luka 4:1, 2, 6; Yohane 12:31) Hambileswi xihloko lexi fambisanaka ni nhloko-mhaka leyi xi hlamuselaka hi vuenti leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela ku xaniseka, tinhla timbirhi ta xisekelo leti nga eBibeleni ti nga pfuna ku hlamusela leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelele ku dlayeteriwa ka Vayuda.
I xiboho xa mani lexi vangeke ku dlayeteriwa ka Vayuda? Xikwembu xi byele vanhu vo sungula, ku nga Adamu na Evha, leswi a xi swi langutele eka vona, kambe a xi va sindzisanga leswaku va xi yingisa. Va hlawule ku tiendlela xiboho xa leswinene ni leswo biha, kutani xiboho xa vona xo hlawula leswo biha—ni swiboho leswi fanaka leswi endliweke hi vanhu ematin’wini ya misava—swi vangele vanhu maxangu lamakulu swinene. (Genesa 2:17; 3:6; Varhoma 5:12) Buku leyi nge Statement of Principles of Conservative Judaism yi ri: “Ku xaniseka ko tala loku nga kona emisaveni ku vangiwa hileswi hi wu tirhisaka hi ndlela yo biha ntshunxeko wa ku tihlawulela lowu hi nyikiweke wona.” Ematshan’weni yo va Xikwembu xi tekela vanhu ntshunxeko wa vona wo tihlawulela, xi va nyike nkarhi wo ringeta ku kongomisa timhaka ta vona hi voxe.
Xikwembu xi ta lulamisa swilo swo biha leswi vangiweke hi ku dlayeteriwa ka Vayuda. Xikwembu xi tshembisa leswaku xi ta pfuxa vanhu va timiliyoni lava va feke, ku katsa ni Vayuda lava dlayeteriweke. Xi ta tlhela xi herisa ku vava loku Vayuda lava poneke eku dlayeteriweni koloko va ku twaka hikwalaho ka swilo swo chavisa leswi va swi tsundzukaka. (Esaya 65:17; Mintirho 24:15) Xikwembu xi ta hetisisa switshembiso leswi hikwalaho ka leswi xi va rhandzaka swinene vanhu.—Yohane 3:16.
Vayuda vo tala lava vavisiweke ni lava poneke loko ku dlayeteriwa Vayuda-kuloni va kote ku hlayisa ripfumelo ra vona naswona va tiva xikongomelo xa vutomi hileswi va twisisaka leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela vuhomboloki nileswaku xi ta byi herisa njhani.


text:
Varhandzi Va Ku Rhula Va Hlangana Eka Xiendlakalo Xa Armada
Ku sukela hi ti-6 ku fikela hi ti-16 ta June 2013, vaendzi va timiliyoni lava humaka emisaveni hinkwayo va khitikanela ehlalukweni ra Rouen, en’walungwini wa Furwa, eka xin’wana xa swiendlakalo leswikulu ni leswo saseka swinene emisaveni xa malunghana ni swikepe lexi vuriwaka Armada.
Endzhaku ko tluta tikhilomitara ta 120 enambyeni wa Seine lowu jika-jikaka hi xikepe xa Normandy, ku nga xin’wana xa swikepe swo saseka ni swo leha swinene emisaveni, xi lahlele nsoma wa xona ematini leswaku xi yima etlhelo ka hlaluko leri leheke tikhilomitara ta nkombo leri endleriweke xiendlakalo xexo. Emalembeni lama tlulaka khume, vaendzi va pfulekeriwe hi lunghelo ro hlawuleka ro khandziya ni ku valanga swin’wana swa swikepe swa 45 swa khale swinene ni swo leha leswi vaka kona exiendlakalweni lexi.
I yini leswi susumeteleke vanhu vo tala swonghasi lava nga ni malembe yo hambana-hambana ku ya eka xiendlakalo xa Armada? Hi ku ya hi musunguri tlhelo mulunghiseleri wa xona, xiendlakalo xa Armada xi va nyika lunghelo “ro swi vonela ekusuhi ‘Swikepe Leswikulu’ leswi hi endlaka hi ehleketa.” Entiyisweni, eka vanhu vo tala, lavakulu ni lavatsongo, swikepe leswikulu swi va endla va ehleketa hi maendzo yo leha ni ntshunxeko.
Vavalangi va magidi va tlhele va kuma lunghelo ro twa hi muxaka wun’wana wa ntshunxeko lowu tisiwaka hi ntiyiso lowu humaka eBibeleni. (Yohane 8:
Vatshami va kwalaho va ri tlangele ngopfu lunghiselelo rero. Wanuna un’wana loyi eku sunguleni a hlamarisiweke hi ku vona Timbhoni ti yime erivaleni ekusuhi ni xigolonyana xa tona, u te: “Ndza tsaka ku mi vona eswitarateni. Ndza va xixima vanhu lava yimelaka tidyondzo leti va pfumelaka eka tona hambileswi mina ndzi nga pfumeriki eka tidyondzo ta n’wina.” Vakhalabye vambirhi lava hlanganeke ni vantshwa lava nga Timbhoni va ri karhi va chumayela erivaleni va va byele va ku: “Mi fanele mi tinyungubyisa hi leswi mi nga swona!”


text:
HIPURU SIOS LENI RUMBWERO CHENGI
1
Gotri Che ri mwanji nunu ni sawero
1 Imbihumbwa Gotri nui metele leni ele wunu ri ondiyasiro gisi ki ele ba fo ba fo sumbu ki Gotri mwanji bwarakarandaro hima lei takisopo tiki mwanji miyafo ri bwandaro. 2 Woroti apa do gisi oti gisi jipe ti kamindache ya dawani Gotri ri Che ri takisopo tiki bwasiro mwanji ti apa do ya nu mendinda. Gotri ri Che tapa rihi tiki do nuwe ri wosiro. Wosini rini ondiyasiro ti, ele mwa'ambwe tinda rihi ri na kinani. 3 Gotri lindana naha sini dau hinga ri Che ri nunu keke o hingambwa ri dau. Rini funda Gotri naha hinga. Ri mwanji ti kwambu tinga dawani o mwanji ni ele mwa'ambwe hinga tinda ete sirinandau. Rini kapwa sumbu rani ri rumbwendau tau rihi ti ri humbusini kari kau Gotri Apukolaka ri tapa mama tokwe ya ri lininda.
Gotri Che ensel leni dikindau
4 Ka hi ri Yapai rini uchasiro ti, ensel leni uchasiro hi tini dikisindau. Wosiwani rini ensel leni dikisiwani wunu ri tako tokwe wu dau. 5 Hinde wowani, injelembwa Gotri ka hinga sawero,
“Mini ai che naha. Apambwa naha mini a raro.”
Wosini ri ai sawe,
“Ani ri yapai naha a sirawa rini ai che naha ri dano.”
Woroti ele ensel ni o mwanji hinga fo ri sawe nambwe, mina. 6 Ri Che funda naha ri do nuwe ki ri rawakakoni rini ni ya ri sawe,
“Ele Gotri ensel hinga hi rihi tumbwa sa wu rasai.”
7 Wosini ensel ele ni ka hinga ya wunu ri sawe,
“Rini ele ri ensel leni ri wosiwani wui ichi'ucha ti ausuwa sindau hinga.
Rini ele ri tau ra himache ni ri wosiwani wu randau tau ti hi hinga wu undau.”
8 Woroti Gotri Che ni ka hinga ya ri sawe,
“O Gotri ahi, mini ete da ete da King Apukolaka.
Mini sumbu kipe naha tunumbwa mi sirinani apa ele mwa'ambwe tinda ete mi aulindano.
9 Mini sumbu kipe naha kekembwa mi wondani ele kapwa sumbu ni mi diyahandau.
O sumbu hinga ti keke Gotri, o mi Gotri naha, rindo rihi mini nani ri ondiyasiwani eripe'aripe sumbu ti mini ki miyafo naha sukwaro.
O hinga keke mi nau le wui eripe'aripe sumbu ti mi eripe'aripe sumbu hinga hinde apa wu toro kumbwa.”
10 Wosini o hingambwa rini ai sawe,
“Apukolaka, injelembwa do nuwe mi wosisiwani kwambu naha ete dau, e, niri ti okwe mi tapa tiki mi wosiro.
11 Woroti niri tinga nuwe tinga nika'ari simba hinga yini humbuno. Mini mina. Mini ete mi dano.
12 Wosiwa hima to nika'ari simba tini lepehendau hinga mi toroni mi lepeheno.
Wosini nika'ari ako ni ai injindau hinga nuwe tinga niri tinga o hingambwa mi wosino.
Woroti, mini apa hinde mi ha kumbwa, o mi dau hinga ete mi dano. Gisi mihi ti okwe hinde apa humbu kumbwa.”
13 E, injelembwa Gotri ete sawero,
“Mini ai tapa mama tokwe ma liti. Wowa ichai ele mi miho hima le a wosiwa mi seke tako tokwe wu dano.”
Woroti do mwanji Gotri ensel forini ri sawe nambwe. Mina. 14 Ensel le wunu hima minde hinga mina, wunu himamwale. Wunu Gotri tau tini wu randau. Gotri to wunu rumbwewani wu ini ele ri ai rata ki hambwandau sembe ha hima leni wu okulandau.


c: application/epub+zip

text:
Xana u nga vula leswaku i . . .
buku leyi tsariweke hi vanhu?
buku ya mintsheketo?
Rito ra Xikwembu?
“Matsalwa hinkwawo ma huhuteriwe hi Xikwembu.”—2 Timotiya 3:16, Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa.
U ta kuma tinhlamulo leti enerisaka ta swivutiso swa nkoka evuton’wini.—Swivuriso 2:1-5.
U ta kuma nkongomiso lowu tshembekaka wa vutomi bya siku ni siku.—Pisalema 119:105.
U ta va na ntshembo wa xiviri hi vumundzuku.—Varhoma 15:4.
Ina, hikwalaho ka swivangelo swinharhu:
Ku pfumelelana ka yona loku hlamarisaka. Bibele yi tsariwe hi vanhu va kwalomu ka 40 hi malembe lama tlulaka 1 600. Vo tala va vona a va kalanga va tivana. Kambe, ya pfumelelana naswona yi ni nhloko-mhaka-nkulu yin’we.
Matimu lama tshembekaka. Van’wamatimu lava dumeke, hi xitalo a va boxi ku hluriwa ka vanhu va rikwavo. Ku hambana na vona, vatsari va Bibele hi ku tshembeka va tsale swihoxo swa vona vini ni swa matiko ya vona.—2 Tikronika 36:15, 16; Pisalema 51:1-4.
Vuprofeta lebyi tshembekaka. Bibele yi profete hi ku lovisiwa ka muti wa khale wa Babilona ka ha sele 200 wa malembe. (Esaya 13:17-22) A yi hlamuselanga ntsena ndlela leyi Babilona a wu ta lovisiwa ha yona, kambe yi boxe na vito ra loyi a a ta wu hlula.—Esaya 45:1-3.
Vuprofeta byin’wana byo tala bya le Bibeleni na byona byi hetiseke hi ku helela. Sweswo hi leswi a hi ta swi langutela eka Rito ra Xikwembu.—2 Petro 1:21.
Xana Rito ra Xikwembu ri nga byi antswisa njhani vutomi bya wena?
Bibele yi hlamula xivutiso xexo eka ESAYA 48:17, 18 na 2 TIMOTIYA 3:16, 17.
1 2 3 4


text:
Switshembiso Swa Wena—Xana ‘I Ina Swi Tlhela Swi Va E-e’?
Anakanya hi xiyimo lexi: Nkulu la nga xirho xa Komiti yo Vulavurisana ni Swibedlhele u endle malunghiselelo yo huma nsimu hi Sonto nimixo ni makwerhu wa xinuna la ha riki muntshwa. Mixo wolowo u kuma riqingho leri humaka eka makwerhu un’wana la lavaka mpfuno wa xihatla, loyi nsati wakwe a nga tsutsumiseriwa exibedlhele hikwalaho ka leswi a humeleriweke hi mhangu ya movha. U kombela nkulu yoloye leswaku a n’wi pfuna ku kuma dokodela loyi a nga n’wi tshungulaka handle ko tirhisa ngati. Hikwalaho, nkulu yoloye u tsandzeka ku ya ensin’wini ni muntshwa yoloye hi leswi a lavaka ku kombisa nkhathalelo wa rirhandzu eka ndyangu lowu lavaka mpfuno wa xihatla.
Anakanya hi xiyimo xin’wana: Mpatswa wa le vandlheni wu rhamba manana la nga yexe la nga ni vana vambirhi leswaku va ta hungasa na vona hi madyambu man’wana. Loko a byela vana vakwe hi xirhambo lexi, va xi tsakerile swinene. A va ri langutele hi mahlo-ngati siku rero. Hambiswiritano, loko ku sale siku rin’we leswaku va endza, mpatswa wolowo wu byela manana loyi leswaku ku ni mhaka leyi a yi nga languteriwanga leyi humeleleke naswona a swi nge he koteki leswaku va va endzela. Endzhakunyana ka nkarhi manana yoloye u swi twile leswi nga endla leswaku mpatswa wolowo wu vula leswaku a swi nge he koteki leswaku va va endzela. Endzhaku ka loko wu rhambe manana yoloye na wona wu rhambiwe hi vanghana va wona hi siku leri fanaka, ivi wu amukela xirhambo.
Entiyisweni, tanihi Vakreste hi fanele hi hetisisa switshembiso swa hina. A hi fanelanga hi tshembisa, ivi ‘ina wa hina a tlhela a va e-e.’ (2 Kor. 1:18) Hambiswiritano, hilaha swikombiso leswimbirhi swi kombisaka hakona, a hi swiyimo hinkwaswo swi fanaka. Minkarhi yin’wana swi nga ha tikomba ku nga ri na na lexi hi nga xi endlaka kutani hi boheka ku cinca leswi hi swi tshembiseke. Muapostola Pawulo u tshame a tikuma a ri exiyin’weni xo tano.
PAWULO A HEHLIWA HI LESWAKU A NGA TSHEMBEKI
Hi 55 C.E., loko Pawulo a ri aEfesa hi nkarhi wa riendzo rakwe ra vunharhu ra vurhumiwa, a a tiyimisele ku tsemakanya Lwandle ra Aegea a ya eKorinto kutani loko a suka kwalaho a ya eMakedoniya. Loko a tlhelela eYerusalema, a a kunguhate ku endzela vandlha ra le Korinto ra vumbirhi, entiyisweni leswaku a ya teka nyiko ya vona ya musa a yi yisa eka vamakwerhu va le Yerusalema. (1 Kor. 16:3) Leswi swi vonaka kahle eka 2 Vakorinto 1:15, 16 leyi nge: “Hi ku tiyiseka loku, a ndzi kunguhate ku ta eka n’wina, leswaku mi ta va ni nkarhi wa vumbirhi wa ku tsaka, loko ndzi hundze hi le ka n’wina, ndzi ya eMakedoniya, ndzi tlhela ndzi vuya eka n’wina ndzi huma eMakedoniya naswona mi ndzi heleketanyana ndzi ya eYudiya.”
Swi tikomba onge eka papila leri Pawulo a ri tsaleke enkarhini lowu hundzeke, a a byele vamakwerhu va le Korinto malunghana ni kungu rakwe. (1 Kor. 5:9) Hambiswiritano, endzhakunyana ka loko Pawulo a tsale papila rero, vandyangu wa ka Klowe va n’wi byele leswaku a ku ri ni timholovo letikulu evandlheni. (1 Kor. 1:10, 11) Pawulo u cince kungu rakwe naswona u tsale papila leri sweswi hi ri tivaka tanihi Vakorinto vo Sungula. Eka rona Pawulo u nyikele ndzayo ni ndzulamiso hi ndlela ya rirhandzu. U tlhele a vula leswaku u cince kungu ra riendzo rakwe, a va byela leswaku u ta rhanga a ya eMakedoniya kutani endzhaku a ya eKorinto.—1 Kor. 16:5, 6. *
Swi tikomba onge loko vamakwerhu va le Korinto va kume papila rakwe, van’wana va ‘vaapostola lavanene ngopfu’ va le vandlheni rero va n’wi hehle hi ku ka a nga tshembeki nileswaku a nga hetisisi switshembiso swakwe. Loko Pawulo a tihlamulela u vutise a ku: “Xisweswo, loko ndzi ri ni kungu ro tano, a ndzi nga tlangi nikatsongo, a hi swona ke? Kumbe loko ku ri ni swilo leswi ndzi kongomaka ku swi endla, xana ndzi kongoma ku swi endla hi tlhelo ra nyama, leswaku ndzi ku ‘Ina, ina’ na ‘E-e, e-e’?”—2 Kor. 1:17; 11:5.
Hi nga ha vutisa, Eka swiyimo leswi xana muapostola Pawulo a a ‘ri ku tlangeni’? Nikatsongo! Rito leri hundzuluxeriweke ri va ‘tlanga’ ri ni mongo wa ku nga tshembeki, onge hiloko munhu a a nga hetisisi leswi a swi tshembisaka. Xivutiso xa Pawulo lexi nge, “xana ndzi kongoma ku . . . endla [swilo] hi tlhelo ra nyama?” xi fanele xi swi veke erivaleni eka Vakreste va le Korinto leswaku leswi Pawulo a endleke xiboho xo cinca makungu yakwe a ku nga ri hi leswi a a nga tshembeki.
Pawulo u kanetane ni xihehlo xexo a tsala a ku: “Kambe ku nga tshembiwa Xikwembu leswaku mhaka leyi hi yi kongomisaka eka n’wina yi nga vi ‘Ina yi tlhela yi va E-e.’” (2 Kor. 1:18) Entiyisweni Pawulo a a va navelela leswinene vamakwavo va yena va le Korinto loko a cinca makungu yakwe. Eka 2 Vakorinto 1:23 hi hlaya leswaku a ‘ku ri ku va tsetselela’ leswi a cinceke makungu yakwe ya le ku sunguleni yo ya eKorinto. Entiyisweni, a a va nyike nkarhi wo lulamisa swilo loko a nga si hlangana na vona hi xiviri. Hilaha a a swi langutele hakona loko a ha ri eMakedoniya, Tito u byele Pawulo leswaku papila rakwe ri endle leswaku va va ni gome va tlhela va hundzuka, leswi n’wi tsakiseke swinene.—2 Kor. 6:11; 7:5-7.
“AMEN” LEYI VURIWAKA EKA XIKWEMBU
Ku hehliwa ka Pawulo hi leswaku a nga tshembeki ku nga ha va ku vule leswaku switshembiso leswi a a swi endla masiku hinkwawo a swi ri vunwa, nileswaku leswi a a swi chumayela a swi nga fanelanga swi tshembiwa. Hambiswiritano, Pawulo u tsundzuxe Vakorinto leswaku u va chumayele malunghana na Yesu Kreste. “N’wana wa Xikwembu, Kreste Yesu, loyi hi chumayeleke ha yena exikarhi ka n’wina, ku nga mina na Silvhano na Timotiya, a a nga ri Ina a tlhela a va E-e, kambe eka yena Ina a a ri Ina.” (2 Kor. 1:19) Xana Yesu Kreste loyi Pawulo a a tekelela yena, a a nga tshembeki hi ndlela yo karhi? Doo! Yesu u vulavule ntiyiso vutomi byakwe hinkwabyo ni le vutirhelini byakwe. (Yoh. 14:6; 18:37) Loko ku ri leswaku leswi Yesu a swi chumayeleke a swi ri ntiyiso nileswaku Pawulo a a chumayela rungula leri fanaka, swi vula leswaku leswi muapostola loyi a a swi chumayela a swi tshembeka.
Entiyisweni Yehovha i “Xikwembu xa ntiyiso.” (Ps. 31:5) Sweswo hi swi vona eka leswi Pawulo a swi tsaleke, a ku: “Ku nga khathariseki leswaku switshembiso swa Xikwembu swi tarise ku yini, swi ve Ina ha yena” Kreste. Leswi Yesu a tshembekeke loko a ha ri laha misaveni swa hi tiyisekisa leswaku switshembiso swa Yehovha i ntiyiso. Pawulo u ye emahlweni a ku: “Hikokwalaho ha yena [Yesu] ku vuriwa leswaku ‘Amen’ eka Xikwembu leswaku xi vangamisiwa ha hina.” (2 Kor. 1:20) Yesu i xitiyisekiso xa Yehovha kumbe “Amen,” leswaku hinkwaswo leswi Yehovha Xikwembu a hi tshembisaka swona swi ta hetiseka.
Tanihi leswi Yehovha na Yesu va vulavulaka ntiyiso nkarhi hinkwawo, na Pawulo minkarhi hinkwayo a a swi hetisisa leswi a a swi tshembisa. (2 Kor. 1:19) Pawulo a a tshembeka a a nga endli switshembiso “hi tlhelo ra nyama.” (2 Kor. 1:17) Ku ri na sweswo, a a “famba hi moya.” (Gal. 5:16) Loko a tirhisana ni van’wana a a va navelela leswinene. Ina wa yena a a ri Ina!
XANA INA WA WENA I INA?
Masiku lawa, swi tolovelekile leswaku vanhu lava nga hanyiki hi milawu ya Bibele va endla switshembiso ivi va nga swi hetisisi loko ku va ni swiphiqo switsongo kumbe loko ku humelela swo karhi leswi va tsakisaka swinene. Etimhakeni ta mabindzu a hi minkarhi hinkwayo “ina” a vaka “ina” hambiloko ntwanano wa kona wu tiyisekisiwe hi ku tsariwa ehansi. Vanhu vo tala a va ha teki vukati, lebyi nga ntwanano exikarhi ka vanhu vambirhi, tanihi xiboho xa vutomi hinkwabyo. Ku ri na sweswo, nhlayo leyi kulaka swinene ya vanhu lava dlayaka vukati yi kombisa leswaku vo tala va teka vukati byi ri ntwanano wo hungasa lowu nga herisiwaka hi ku olova.—2 Tim. 3:1, 2.
Ku vuriwa yini hi wena? Xana Ina wa wena i Ina? Entiyisweni, hilaha hi swi voneke hakona eku sunguleni ka xihloko lexi, swi nga ha endleka leswaku u boheka ku nga xi hetisisi xitshembiso xo karhi, ku nga ri hi leswi u nga tshembekiki, kambe hikwalaho ka swiyimo leswi u nga kotiki ku swi lawula. Kambe loko wena Mukreste u endla xitshembiso kumbe xiboho xo karhi, u fanele u endla hinkwaswo leswi u nga swi kotaka leswaku u xi hetisisa. (Ps. 15:4; Mat. 5:37) Loko u endla tano, u ta tiviwa tanihi munhu la tshembekaka, la hetisisaka leswi a swi vuleke, la vulavulaka ntiyiso nkarhi hinkwawo. (Efe. 4:15, 25; Yak. 5:12) Loko vanhu va swi xiya leswaku wa tshembeka siku ni siku, va nga ha tsakela ku ku yingisela loko u bula na vona hi ntiyiso wa Mfumo wa Xikwembu. Hikwalaho, a hi tiyisekeni leswaku Ina wa hina i Ina hakunene!
^ ndzim. 7 Endzhakunyana ka loko Pawulo a tsale Vakorinto vo Sungula, u fambe hi le Trowasi a ya eMakedoniya laha a nga fika a tsala Vakorinto va Vumbirhi. (2 Kor. 2:12; 7:5) Endzhaku ka nkarhi u yile eKorinto.


text:
XIPIMO XA WUKHUME NI NTLHANU NI MUNE
Simama Liranzweni La Nungungulu
Zi wula yini a ku ranza Nungungulu?
Hi nga simamisa kuyini liranzweni la Nungungulu?
Xana Jehova i ta chachazelisa kuyini lava va simamako liranzweni lakwe?
TI ALAKANYELE na u famba ndleleni hi siku ga xingulu. A marefu ma sangula ku phuma. Ku sangula ku hatima, ku dzinza, zonake kuna vula ya hombe nguvu. U sangula ku famba hi kuhatlisa, na u nga tivi ni xo maha, na u lava wutshamu ga ku fihlala. Kwalaho, kusuhani ni ndlela, u wona wuchavelo. Wutshamu go tiya, go woma ni ga ku navetisa. Hakunene u ta gi nyika nguvu lisima a wutshamu lego go hlayiseka!
2 Hi hanya zikhatini za gujeguje yo fana ni xingulu. A matshamela ya tiko ma ya ma biha nguvu. Kanilezi ku na ni wutshamu go hlayiseka, a wuchavelo gi zi kotako ku hi vikela ka mhango ya simasima. Wutshamu muni lego? Wona lezi a Biblia gi zi gonzisako: ‘Nzi taku ha Jehova: I wuchavelo ga mina ni khokhola ga mina, Nungungulu wa mina loyi nzi mu tsumbako.’—Tisimu 91:2.
3 Hi nga alakanyela lezi ntsena! Jehova, a Muvangi ni Hosi ya Hombe ya wuako gontlhe, wa zi kota ku maha wuchavelo ga ku hi vikela. Yena a nga hi vikela, hakuva i na ni ntamu wa ku hunza vanhu vontlhe kutani michumu leyi yi zi kotako ku hi mahela kubiha. Hambu loku hi wela mhangweni, Jehova wa zi kota ku fuvisa a kubiha kontlhe loku ku humelelako hi kota ya timhango leto. Xana hi nga mahisa kuyini lezaku Jehova ava wuchavelo ga hina? Hi fanele ku mu tsumba. A ku hunza lezo, a Mhaka ya Nungungulu ya hi khongotela yiku ngalo: “Mu ti hlayisa liranzweni la Nungungulu.” (Juda 21) Ina, hi fanele ku simama liranzweni la Nungungulu, na hi hlayisa kubohana ka liranzo ni Dadani wa hina wa le tilweni. Loku hi maha lezo hi ta tiyiseka lezaku yena i wuchavelo ga hina. Kanilezi hi nga ku akisa kuyini a kubohana loko?
WONA LEZI NUNGUNGULU A KOMBISAKO ZONA LIRANZO U TLHELA U HANYA HI KUYELANA NA LONA
4 Kasi ku simama liranzweni la Nungungulu, hi fanele ku tiva lezi Jehova a kombisako zona liranzo lakwe ka hina. Alakanyela a tigonzo to kari ta Biblia leti u ti gonzileko hi ku vuniwa hi bhuku legi. Kota Muvangi, Jehova i hi nyikile a misava kota muti wa hina wo tsakisa. I yi tatile hi zakuga zo tala ni mati, titshomba ta ntumbuluko, zihari zo hlamalisa, ni kusaseka ka tiko. Kota Mutumbuluxi wa Biblia, Nungungulu i hi kombile vito gakwe ni matshamela yakwe. A ku hunza lezo, a Mhaka yakwe yi komba lezaku yena i rumele a N’wana wakwe wo ranzeka misaveni, a vumelela lezaku Jesu a xaniseka a tlhela a hi fela. (Johani 3:16) Xana a xinyikiwo lexo xi wula yini ka hina? Xi hi nyika kutsumba ka wumanziko go tsakisa.
5 A kutsumba ka hina ka wumanziko ku khegele kambe ka wunwani nchumu lowu Nungungulu a wu mahileko. Jehova i yimisile a wukosi le tilweni, gi nga Mufumo wa wuMessia. Lokuloku wona wu ta mbheta a kuxaniseka kontlhe zonake wu hunzula misava yiva paradise. Alakanyela lezo ntsena! Ha zi kota ku hanya seyo hi kurula ni kutsaka kala kupinzuka. (Tisimu 37:29) Na zi nga se ku maheka lezo, Nungungulu wa hi komba ndlela ya ku hanya wutomi ga chukwana zalezi. I hi nyikile kambe a xinyikiwo xa mukhongelo, ku nga ndlela ya ku wulawula naye hi kutlhatlheka. Leto tindlela titsongwani ntsena leti Jehova a kombisileko ha tona liranzo ka vanhu vontlhe ni ka wena wutsumbu.
6 Kanilezi, u fanele ku alakanyela a xiwutiso lexi xa lisima: Xana nzi ta hlamulisa kuyini a liranzo la Jehova? A vo tala va taku ngalo, “Hakunene, nzi fanele ku ranza Jehova hi kota ya lezi yenawu a nzi ranzako.” Xana wenawu u ti zwisa lezo? Jesu i te ngalo a nayo lowu hi wona wu nga wa hombe ka yontlhe: “U ta ranza Hosi [“Jehova,” NM] Nungungulu wa wena hi mbilu ya wena yontlhe, ni muhefemulo wa wena wontlhe, ni kupima ka wena kontlhe.” (Mateu 22:37) Hakunene u na ni zigelo zo tala za ku ranza Jehova Nungungulu. Kanilezi xana lexi xi ku mahako u wula lezaku wa ranza Jehova hi mbilu ya wena yontlhe, ni muhefemulo wa wena wontlhe, ni kupima ka wena kontlhe, i kutizwa?
7 Kota lezi zi tlhamuselwako lomu ka Biblia, a ku ranza Nungungulu a hi kutizwa ntsena. Hakunene, hambulezi a kutizwa ka liranzo ha Jehova ku nga ka lisima, a kutizwa loko i masangulo ntsena ya ku mu ranza hi lisine. A nyungi ya hanzu yi na ni lisima lezaku ku kula a sinya yi pswalako mihanzu leyo. Hambulezo, loku u lava a hanzu, xana u nga xalala hi ku nyikiwa a nyungi ya kona ntsena? Hakunene a wu nge xalali! Hi kufanana, a kuzwa liranzo ha Jehova Nungungulu i masangulo ntsena. A Biblia gi gonzisa lezi: “A ku mu ranza Nungungulu hi ku hlayisa milayo yakwe; ni milayo yakwe a yi karati.” (1 Johani 5:3) Kasi liva lo mbhelela, a liranzo ha Nungungulu li fanele ku pswala mihanzu ya yi nene. Li fanele ku kombisiwa hi mitiro.—Mateu 7:16-20.
8 Hi kombisa liranzo la hina ha Nungungulu a xikhati lexi hi hlayisako milayo yakwe ni ku tirisa a matshinya ya milayo yakwe wutomini. A zi karati a ku maha lezo. Wutshanwini ga ku binza, a milayo ya Jehova yi mahelwe ku hi vuna a ku hanya wutomi gi nene, go tsakisa, ni go xalalisa. (Isaya 48:17, 18) A xikhati lexi hi hanyako hi kuyelana ni zileletelo za Jehova, hi komba ka Dadani wa hina wa le tilweni lezaku hakunene ha bonga hi zontlhe lezi a hi mahelako. Lezi zi nga tsakisiko hi lezaku vanhu vatsongwani nguvu lava va kombako a kubonga loko nguveni leyi. Hina a hi zi lavi kuva lava va nga bongiko, a ku fana ni vo kari va hanyileko ka xikhati lexi Jesu a nga hi misaveni. Jesu i lo hanyisa a khume ga vanhu va nga hi ni hlokonho, kanilezi munwe ntsena loyi a wuyileko a ta mu bonga. (Luka 17:12-17) Hi lisine ha zi lava ku fanana ni loyi a bongileko, na ku nga hi ku fana ni lava va ntlhanu ni mune va tsikileko ku bonga!
9 Makunu, hi yihi a milayo ya Jehova leyi hi faneleko ku yi hlayisa? Hi sina hi wulawulile hi yo tala ya yona lomu ka bhuku legi, kanilezi a hi vuxeteni a yo kari. A ku hlayisa milayo ya Nungungulu ku ta hi vuna a ku simama liranzweni la Nungungulu.
SIMAMA KU TSHINELA KA JEHOVA
10 A ku gonza xungetano hi Jehova xigava xa lisima xa ku mu tshinelela. I ndlela yi faneleko ku simama yi nga nyimi. Loku ku wo khwatsi u le handle na gi hi wusiku go titimela nguvu na u wora nzilo, xana u wa ta wu tsika wu wombha wu guma wu timeka? Ahihi. U wa ta tshama hi ku wu hlanganyetela kasi wu ta simama ku vura khwatsi. Za koteka ku ngha a wutomi ga wena gi khegela kuvureni ka nzilo lowo! Kota lezi a tihunyi ti vurisako nzilo, hi kufanana a “wutivi ga Nungungulu” gi maha lezaku a liranzo la hina ka Jehova li simama li tiyile.—Mavingu 2:1-5.
11 Jesu i wa lava lezaku a valanzeli vakwe va simama ku kombisa liranzo lo hanya ni lo tiya khwatsi ka Jehova ni ka Mhaka Yakwe ya lisine ni ya lisima. Anzhako ka kuva a vukile hi ka vafileko, Jesu i lo gonzisa vambiri va vapizani vakwe xungetano hi ziprofeto za lomu Mitsalweni ya xiHeberu leyi yi nga tatisekile ka yena. Zi va khumbisile kuyini lezo? Loku ku hunzile xikhatanyana, vona va te ngalo: “Kasi a timbilu ta hina ti wa nga vuri nzeni ka hina, laha a nga kanela ka hina ndleleni, a hi vululela mitsalo ke?”—Luka 24:32.
12 A xikhati lexi u sangulileko ku gonza lezi a Biblia gi zi gonzisako hakunene, xana u zi wonile lezaku a mbilu ya wena yi lo sangula ku vura hi kutsaka, hi kuchivirika, ni liranzo ka Nungungulu? Handle ko kanakana yi vurile. A vanyingi va ti zwisile lezo. Lexi xi karatako makunu hi ku maha lezaku a liranzo lelo lo tiya li simama ku hanya u tlhela u li vuna a ku kula. A hi zi lavi ku lanzela a kubyekelela ka tiko ga nguva leyi. Jesu i wulile na ka ha hi mahlweni lezaku: “A liranzo la vanyingi li ta titimela.” (Mateu 24:12) Xana u nga vikelisa kuyini a liranzo la wena ka Jehova ni ka lisine la Biblia lezaku li nga titimeli?
13 Simama ku gonza ha Jehova Nungungulu zinwe na Jesu Kristu. (Johani 17:3) Alakanyela hi kueta xungetano hi lezi u zi gonzako Mhakeni ya Nungungulu, u tlhela u ti wutisa: ‘Xana lezi zi nzi gonzisa yini hi Jehova Nungungulu? Zi nzi nyika xigelo muni xo engeteleka xa lezaku nzi mu ranza hi mbilu ya mina yontlhe, hi kupima ka mina kontlhe, ni muhefemulo wa mina wontlhe? (1 Timote 4:15) A kualakanyela loko ku ta maha lezaku a liranzo la wena ka Jehova li simama ku vura khwatsi.
14 A yinwani ndlela ya kuva u hlayisa ha yona a liranzo la wena ha Jehova na li vura khwatsi hi kuva u khongela hi kukhanzakanya. (1 Va Le Tesalonika 5:17) Lomu ka Xipimo 17 xa bhuku legi, hi gonzile lezaku a mukhongelo xinyikiwo xa lisima hi nyikilweko hi Nungungulu. A ku fana ni lezi a kuzwanana ka vanhu ku tiyako hi kota ya kuangulana ko khanzakanya ni ko tlhatlheka, a kuzwanana ka hina na Jehova ku simamawu ku tiyile ku tlhela ku hanya a xikhati lexi hi khongelako ka yena hi kukhanzakanya. Za lisima a ku cima hi nga tsiki a mikhongelo ya hina yiva yo tatisa nayo—ku nga ku yi maha hi ku phindaphinda magezu ya manwe na ma nga sukeli mbilwini, na ma nga wuli nchumu kambe. Hi fanele ku wulawula na Jehova hi ndlela leyi a nwanana a wulawulisako zona ni raru wakwe a ranzekako. Hakunene hi lava ku wulawula hi xichawo, kanilezi na hi tlhatlhekile, na zi sukela mbilwini. (Tisimu 62:8) Ina, a xigonzo xa Biblia xa hina wutsumbu ni mukhongelo wo sukela mbilwini zipanze za lisima za wukhozeli ga hina, niku zi hi vuna a ku simama liranzweni la Nungungulu.
KUMA LITSAKO WUKHOZELINI GA WENA
15 A xigonzo xa Biblia xa hina wutsumbu ni mukhongelo tindlela ta ku khozela leti hi zi kotako ku ti tatisa na hi hi hoce. Kanilezi, makunu a hi woneni a tshamela go kari ga wukhozeli legi hi gi tatisako laha kubaseni: a ku wulawula ni vanwani xungetano hi lezi hi zi kholwako. Xana u sina u sangulile a ku bhulela vanwani hi lisine la Biblia? Loku ku hi lezo, u na ni lungelo go saseka. (Luka 1:74) A xikhati lexi hi bhulelako vanwani a lisine leli hi li gonzileko xungetano hi Jehova Nungungulu, hi tatisa xiavelo xa lisima nguvu lexi xi nyikilweko a maKristu wontlhe ya lisine—xa ku xumayela a mahungu yo saseka ya Mufumo wa Nungungulu.—Mateu 24:14; 28:19, 20.
16 Mupostoli Paule i wa wona a wutireli gakwe kota nchumu wa lisima, a gi vitana a ku i tshomba. (2 Va Le Korinte 4:7) A ku wulawula ni vanhu xungetano ha Jehova Nungungulu ni makhungo yakwe i ntiro wa wuchukwana lowu u nga wu mahako. I ntiro wu mahelwako a Hosi ya chukwana, niku wu tisa mabhinzu ya chukwana a ku hunza wontlhe. Hi ku nghenela a ntiro lowu, u vuna vanhu va timbilu ti nene lezaku va tshinela ka Dadani wa hina wa le tilweni ni ku va vuna a ku sangula ku famba ndleleni yi yako wutomini ga pinzukelwa! Xana wu kona wunwani ntiro wu tsakisako a ku hunza lowo? A ku hunza lezo, a ku kustumunya ha Jehova ni Mhaka yakwe ku engetela a kukholwa ka wena wutsumbu ku tlhela ku tiyisa liranzo la wena ha yena. Jehova wa nyika a lisima la hombe a mizamo ya wena. (Maheberu 6:10) A ku tshama u khomekile ntirweni lowo ku ku vuna a ku simama liranzweni la Nungungulu.—1 Va Le Korinte 15:58.
17 Zi nene a ku alakanya lezaku a ntiro wa ku xumayela a Mufumo i ntiro wa xihatla. A Biblia gi ngalo: “Kanela a mhaka; pinyama [“ka yona hi xihatla,” NM].” (2 Timote 4:2) Hikuyini a ntiro lowo wu nga wa xihatla nguvu inyamutlha? A Mhaka ya Nungungulu yi hi byela lezi: “A siku ga hombe ga Jehova gi kusuhani, ga tshinela hi xihatla.” (Zefania 1:14) Ina, a xikhati xa Jehova xa ku ta fuvisa a mafambisela wontlhe lawa ya zilo xa tshinela hi kuhatlisa. A vanhu va fanele ku tivisiwa! Vona va fanele ku tiva lezaku zalezi xikhati xa ku hlawula Jehova kota Hosi yabye ya Hombe. A kugumesa ku “nga ta tindeka.”—Habakuka 2:3.
18 Jehova i lava lezaku hi mu khozela laha kubaseni na hi hlengela ni maKristu ya lisine. Hikwalaho a Mhaka yakwe yi ngalo: “Ngha hi khatalelana kasi ha susumetana liranzweni ni mitirweni yo saseka; na hi nga tsiki a tinkhozo ta hina khwatsi hi mukhuwo wa vanwani, kanilezi hi khongotelana; nguvunguvu kota lezi mu wonako lezaku a Siku gi tshinela kusuhani.” A xikhati lexi hi tlhanganako ni makholwa-kulori mitlhanganwini ya wuKristu, hi na ni xikhati xa xi nene xa ku dumisa ni ku khozela a Nungungulu wa hina wo ranzeka. Kwalomo, ha akana ni ku tiyisana kambe.
19 A xikhati lexi hi hlengelako ni vanwani vakhozeli va Jehova, hi tiyisa a kubohana ka liranzo ni ka wunghana lomu bandleni. Za lisima a ku hi wona matshamela ma nene ka munwe ni munwani wa hina, kota lezi Jehova a wonako matshamela ma nene ka hina. U nga rinzeli kumbhelela hi ka makholwa-kuloni. Alakanya lezaku vona vontlhe va lomu ziyinweni zo hambanahambana za kukula hi tlhelo ga moya, niku a munwe ni munwani wa hina wa maha zihoxo. (Va Le Kolosi 3:13) Hlota ku aka wunghana go tiya ni lava va mu ranzako nguvu Jehova, zonake u ta ti wona na u kula hi tlhelo ga moya. Ina, a ku khozela Jehova ni vamakabye va wena va moya va xinuna ni va xisati ku ta ku vuna a ku simama liranzweni la Nungungulu. Xana Jehova i chachazelisa kuyini lava va mu khozelako hi kutsumbeka niku hizalezo va simama liranzweni lakwe?
LWELA KU KUMA A “WUTOMI LEGI GI NGA WUTOMI HIZINENE”
20 Jehova i chachazela a malanza yakwe yo tsumbeka hi wutomi, kanilezi wutomi go tshamisa kuyini? Xana u alakanya lezaku wo hanya hakunene zalezi? Vanyingi va hina va nga haku a hlamulo wu laha kubaseni. A xa hombe hi lezaku, hina ha hefemula, haga, niku hanwa. Hakunene ha hanya. Niku zikhatini za hina za kutsaka , hi nga haku, “Legi makunu hi gona wutomi hakunene!” Kanilezi, a Biblia gi komba lezaku, hi mawulela ya lisine, a nga kona munhu a hanyako hakunene inyamutlha.
21 A Mhaka ya Nungungulu ya hi khongotela a ku “kuma wutomi legi gi nga wutomi hizinene.” (1 Timote 6:19) A magezu lawo ma komba lezaku a “wutomi legi gi nga wutomi hizinene” i nchumu hi rinzelako ku wu kuma xikhatini xi tako. Ina, a xikhati lexi hi to ngha na hi mbhelele, hi ta hanya wutomi legi gi nga wutomi hizinene, hilezaku hi ta ngha na hi hanya kota lezi Nungungulu a nga zi xuvisile zona kusanguleni. Loku hi kari hi hanya paradiseni ga misava na hi hi ni wutomi go mbhelela, ni kurula, ni kutsaka, hi magumo hi ta buza a “wutomi legi gi nga wutomi hizinene”—a wutomi ga pinzukelwa. (1 Timote 6:12) Xana loko a hi kutsumba ko tsakisa?
22 Xana hi nga zi kotisa kuyini a ku khomelela khwatsi ka “wutomi legi gi nga wutomi hizinene”? Mhakeni yaleyo ya yinwe, Paule i khongotele maKristu lezaku ‘ma maha zo saseka’ ma tlhela ‘ma fuma hi mitiro yi nene.’ (1 Timote 6:18) Makunu, zi te dlunya lezaku a ku khomelela khwatsi ka wutomi legi gi nga wutomi hizinene ku khegela nguvu ka ndlela leyi hi tirisako ha yona a lisine leli hi li gonzileko lomu ka Biblia. Kanilezi, xana Paule i wa kari a wula lezaku hi kuma “wutomi legi gi nga wutomi hizinene” hi ku maha mitiro yo saseka? Ahihi, hakuva a kutsumba loko ko tsakisa ku koteka hi kuva hi amukela a “tipswalo” ta Nungungulu. (Va Le Roma 5:15) Hambulezo, Jehova wa tsaka hi ku chachazela lava va mu tirelako hi kutsumbeka. Yena i lava ku ku wona na u hanya a “wutomi legi gi nga wutomi hizinene.” A wutomi lego go tsakisa, ga kurula, ni ga pinzukelwa, gi rinzela lava va simamako liranzweni la Nungungulu.
23 Munwe ni munwani wa hina i maha khwatsi hi ku ti wutisa lezi, ‘Xana nzi khozela Nungungulu hi ndlela leyi a yi yimisileko lomu ka Biblia?’ Loku hi ti hlola, siku ni siku, hi wona lezaku hi khozela Nungungulu hi ndlela leyo, zonake hi le ndleleni ya yi nene. Hi nga tiyiseka lezaku Jehova wuchavelo ga hina. I ta vikela vanhu vakwe vo tsumbeka masikwini lawa yo gumesa ni ya zikarato ya mafambisela lawa ya zilo ya kale. Jehova kambe i ta hi nghenisa hi kuhlayiseka mafambiseleni ya zilo ya maswa ni ya kutsakisa ma nga kusuhani. A hi kutsaka ka hombe hi tova nako hi ku wona xikhati lexo! A hi kutsaka loku hi tova nako hi kuva hi hlawulile za zi nene masikwini lawa yo gumesa! Loku u hlawula a za zi nene zalezi, u ta buza “wutomi legi gi nga wutomi hizinene,” kota lezi Jehova Nungungulu a nga zi xuvisile zona kusanguleni, hi kupinzuka ni kupinzuka!
LEZI A BIBLIA GI ZI GONZISAKO
- Hi kombisa liranzo lo mbhelela ka Nungungulu hi ku hlayisa milayo yakwe ni ku tirisa matshinya yakwe ya milayo wutomini ga hina.—1 Johani 5:3.
- A ku gonza a Mhaka ya Nungungulu, a ku khongela ka Jehova na zi sukela mbilwini, a ku gonzisa vanwani ha yena, ni ku mu khozela mitlhanganwini ya wuKristu zi ta ku vuna a ku simama liranzweni la Nungungulu.—Mateu 24:14; 28:19, 20; Johani 17:3; 1 Va Le Tesalonika 5:17; Maheberu 10:24, 25.
- Lava va simamako liranzweni la Nungungulu va rinzela ku buza a “wutomi legi gi nga wutomi hizinene.”—1 Timote 6:12, 19; Juda 21.
Ziwutiso Za Xigonzo
1, 2. Hi nga gi kuma kwihi a wuchavelo go hlayiseka inyamutlha?
3. Xana hi nga mahisa kuyini lezaku Jehova ava wuchavelo ga hina?
4, 5. Hi tihi a tindlela to kari leti Jehova a kombisileko ha tona liranzo ka hina?
6. Xana u fanele ku hlamulisa kuyini a liranzo leli Jehova a li kombako ka wena?
7. Xana a kutizwa hi kona koce ku lavekako lezaku u wula a ku wa mu ranza Nungungulu? Tlhamusela.
8, 9. Xana hi nga kombisisa kuyini a liranzo la hina ni kubonga ka hina ka Nungungulu?
10. Tlhamusela lezaku hikuyini zi hi za lisima a ku simama ku gonza ha Jehova Nungungulu.
11. Xana a valanzeli va Jesu va khumbisilwe kuyini hi gonzo yakwe?
12, 13. (a) Xikari ka vanhu vo tala inyamutlha, xini xi humeleleko a liranzo ha Nungungulu ni Biblia? (b) Xana hi nga vikelisa kuyini a liranzo la hina lezaku li nga titimeli ?
14. Xana a mukhongelo wu nga hi vunisa kuyini a ku hlayisa a liranzo la hina ka Jehova na li hanya?
15, 16. Hikuyini hi faneleko ku wona a ntiro wa ku xumayela hi Mufumo kota lungelo ni tshomba?
17. Hikuyini a wutireli ga wuKristu gi nga ga xihatla inyamutlha?
18. Hikuyini hi faneleko ku khozela Jehova laha kubaseni na hi hlengela ni maKristu ya lisine?
19. Mizamo muni hi zi kotako ku yi maha kasi ku tiyisa a kubohana ka liranzo lomu bandleni ga wuKristu?
20, 21. Xini a “wutomi legi gi nga wutomi hizinene,” niku hikuyini gi hi kutsumba ko tsakisa?
22. Xana u nga zi kotisa kuyini a ku khomelela khwatsi ka “wutomi legi gi nga wutomi hizinene”?
23. Hikuyini zi hi za lisima a ku simama liranzweni la Nungungulu?


text:
Tshivenda
Home > ... > ... > Village Poultry in South Africa > Tshivenda
Tshivenda
Ndila I Leluwaho Ya u Langula Vhufuwa Khuhu Dzapo Fhano Africa Tshipembe (Trans. Edward Nesamvuni)
Illustration: Susan Powell
MVULATSWINGA
Muhumbulo muhulwane wa bugu iyi ndi u thusa mita ya mahayani ine ya vha na khuhu dzi si nnzhi, ine ya kundelwa u wana ngeletshedzo ya u bveledza nama na makumba kha khuhu dze vha fuwa. Nama na makumba zwi nea phuroteini ine ya todea kha nyaluwo ya vhana. Zwi dovha hafhu zwa ita uri maluvhi a aluwe zwavhudi uri vhana vhagude zwavhudi. Ndi zwa ndeme uri vho mme a vhana musi vha tshi khou thogomela vhana vha vhe na phuroteini dza maimo a ntha dzi bvaho kha makumba na nama ya khuhu. Pfushi dzavhudi dzi a todea kha u vha na mutakalo wavhudi.
Bugu iyi yo nwalelwa u engedza mveledziso dza khuhu dza po dzine dza kona u di todela zwiliwa na u di thogomela dzone dzine. Izwi zwi do konadzea nga u shumisa maitele a sa kondi a ku fuwele na u shumisa tshomedzo dzi sa duri. Kanzhi vho mme vha thogomela khuhu dzavho vha tshi vhona ndeme ya nama na makumba khau nea pfushi dzavhudi na mutakalo wavhudi kha vhone na vhana vhavho. U fuwa khuhu zwi a kona u disa masheleni manzhi. Khuhu dza po dzi anzela u vha na mutengo wavhudi fhano Afrika Tshipembe. Makumba adzo a rengisea zwavhudi na kha vhahura.
Bugu-pfariwa iyi ina zwipida zwitanu:
- Tshitumba tsha khuhu
- U nanga khuhu dzavhudi na u Thothonya
- Kualusele na Kulangulele
- U nea zwiliwa
- Mutakalo
Dzindivhuho
Illustration: Susan Powell
Dzindivhuho dzi ya kha vhathu havha vhe vha ita uri mushumo hoyu u bvele phanda: Dr. A.E. Nesamvuni vha University ya Venda, Muhasho wa Animal Science, Mrs. F. J. Mudzanani vhe vha thusa nga thalutshedzo ya Tshivenda na Mr. K. A. Tshikolomo, vhe vha vhalulula mushumo wothe.
D.J. FARRELL
The University of Queensland
April, 2000
Tshitumba tsha khuhu
Illustration: Susan Powell
- Khuhu dzi toda tshitumba tshavhudi tsho khwathaho. Dzi tea u honelwa vhusiku u itela u dzi tsireledza kha mutsho u si wavhudi, zwivhanda na mbava. Tshitumba tsha khuhu tshi tea u tendela u tolwa hadzo na u dzi thathuvha kha malwadze. Tshitumba tshavhudi tshi tea u tendela uri mukumba a kone u dzhiwa a tshi bva fhethu huthihi.
- Mufuwi u tea u dzudzanya zwavhudi fhethu hune tshitumba tsha khuhu tsha tea u dzula hone. Fhethu afho hu tea u vha na murunzi, ho oma, ho tsireledzwa, na fhasi ho adza u itela uri hu di dzula ho oma na musi wa mvula. Zwi nga vha zwavhudi u bwa mulonga wa madi u mona na tshitumba, kana u takulela ntha tshitumba u thoma, u itela uri hune khuhu dza dzula hone hu si nukale musi wa mvula.
- Tshitumba tsha khuhu tshi nga itwa nga zwi shumiswa zwi sa duri zwire henefho hayani, u fana na thanda, thanga na hatsi. Mufuwi u tea u sedza zwishumiswa zwire hone henefho tsini.Tshitumba tshi tea u vha tsini na mudi wavho, nahone hatsi na zwitaka zwi tea u vha zwo khwaedzelwa zwavhudi. Zwikhala zwa u ya matungo atsho othe zwi tea u vha mithara miraru u thivhela dzinowa na vhukhohe. Zwinwe zwitumba zwi fhatwa kha dzithanda ntha ha mavu. Hezwi zwi tsereledza khuhu kha zwi dzi laho sa mmbwa, mbevha, khohe na nowa.
- Vhuhulu ha tshitumba vhu do laulwa ngauri vhana khuhu nngana. Kha khuhu khulwane dza fumi uya kha fumi na nthanu, vhuhulu ha tshitumba vhu tea u vha henefha zwikhala zwivhili uya matungo na zwivhili u lapfa. Zwi vha kwine uri tshitumba tshi vhe tshihulwane u fhira u vha tshituku.
Illustration: Susan Powell
- Tshitumba tshi tea u vha na vothi li tsireledzaho lo khwathaho, tshi tea u kona u dzhenisa tshedza tshinzhi na muya u fhefhedaho. Tshi tea u sa dzhenisa madi, hone-ha tshi tea u tsireledza kha madumbu. Hu tea u vha na vhurala ntha vhunga khuhu dzi tshi ita dzi tshi funa u edela ntha.
- Tshitumba tshi tea u vha na mudzio wa madi. Hezwi zwi a konadzea nga u tiba gokoko kana mvuvhelo vhukati ha mudzio wo tandavhuwaho. Tshinwelo itshi tshi tea u ita tshi tshi sudzuluswa u itela uri fhasi hu sa nukale.
- Khuhu zwi toda u vha na zwitaha zwa u kudzelela khazwo. Zwitaha zwiraru zwo lugela phambo dza fumi u swika fumi na nthanu. Zwitaha izwi zwi tea uvha fhethu ho khudaho nga ngomu tshitumbani, vhulapfu vhu edane na u swika kha gona. Vha nga shumisa tshithatha kana gokoko lo tsheiwaho. Vha dadze tshitaha nga hatsi kana matanga avhudi. Vha nga kuvhanganya makumba duvha linwe na linwe, manwe vha a isa kha phambo dza u alamela uri a thothonye (zwi do sumbedzwa nga murahu).
- Tshitumbani tsha khuhu hu tea u dzula hu tshi kunakisiwa tshifhinga tshothe, kana vha engedza tshakwane sa magerelo a dzithanda kana hatsi arali i hone. Manyoro na tshakwane zwi tea u dzula zwi tshi bviswa, hu nga vha luthihi nga nwedzi, vha lindela uri a sine musi vha saathu shela ngadeni. Zwimela zwavho zwi do aluwa zwavhudi nga maanda.
U nanga khuhu dzavhudi na u Thothonya
Illustration: Susan Powell
- Vha tea u sedza uri ndi dzi fhio khuhu dzi kudzelaho makumba manzhi, dzi dzula hani kha makumba, dzi alusa hani zwikukwana, u itela uri vha kone u nanga phambo dzine dza vha vho mme avhudi. Vha vhulunge khukhwana dza phambo dzina zwitaluli zwavhudi.
- Vha vhulunge phambo dzine dza thothonya zwikukwana zwo khwathaho, zwi aluwaho u tavhanya u itela nama na hedzo dzi aluwaho dza vha khulu. Zwikukwana zwine zwa aluwa zwa vha khuhu khulwane zwi anzela uvha mikukulume, zwenezwo zwo lugela u liwa.
- Phambo dzi tea u gombiwa nga mikukulume mihulwane. Vha do toda mikukulume mivhili ya u gomba phambo dza fumi. Vha rengise kana vha thavhe mikukulume ine ya sa khou aluwa zwavhudi. Vha songo i vhetshela u andisa lushaka (tshitumba).
- Ndi zwavhudi tshinwe tshifhinga u hadzimana na miledzani wavho wa kule mukukulume muthihi kana mivhili na phambo nyana, u itela u di bveledza khuhu dzavhudi. Hezwi ndi u thivhela khotsi, vhananyana, mme na dzikhaladzi uri dzi sa gombane nga tshadzo. U dzhenelelana (ngombana nga tshadzo) uhu ha tshishaka hu ita uri khuhu dzi sa aluwe zwavhudi, nahone hu vha na makumba a si manzhi.
- Vha nangele thungo phambo inwe na inwe ine isa kudzele makumba zwavhudi, ngauri dzi khou la zwiliwa ngeno dzi sa bveledzi tshithu (vha sedze tshipida III nga murahu).
Illustration:Susan Powell
- Vha vhetshele thungo tshitaha, tshi vhe ntha u itela phambo dzi alamelaho, dzine dza toda u thothonya makumba. Vha nga shumisa tshithatha kana tshithu tshinwe na tshinwe tsho tou lukiwaho. Vha tshi adzele hatsi ho edanelaho ho omaho, vha tavhedze mutavha mutuku-nyana vha fhedzisele nga luvhemba lwa matanga kana hatsi ha u fulela. Ndi hone makumba a sa do pwashea, nahone a do thothonyea e manzhi.
- Tshitaha tshi tea u vhewa fhethu ho khudao, bvungwi, nahone kule na vhuedelo ha dzinwe khuhu nga ngomu tshitumbani. Khuhu dzine dza khou alamela dzi tea u newa madi na zwiliwa tshifhinga tshothe.
- Vha bvise makumba othe ane a khou kudzelwa duvha linwe na linwe. Musi phambo yo teaho u alamela itshi ya u alamela vha i vhetshele makumba matanu na lithihi u ya kha matanu na mararu, uri a thothonye. Phambo dzi kona fhedzi u alusa zwikukwana zwi si zwinzhi zwavhudi. Makumba a tea u bva kha phambo dzine dza kudzela makumba manzhi, kana dzine zwikukwana zwadzo zwa aluwa nga u tavhanya, zwa vha khuhu dza nama nnzhi. Zwikukwana zwi do thothonyiwa nga murahu ha vhege tharu.
- A si phambo dzothe dzi alamelaho dzine dza tea u newa makumba a u alamela. Ndi idzo fhedzi dzine dza vha vho mme vhavhudi. Arali vha nga vhea phambo i alamelaho i yothe kha tshithatha tsho nembeledzwaho, hu re na murunzi, maduvha mana uya kha matanu vha tshi ifha zwiliwa na madi, i do litsha u alamela ya vho thoma u kudzela makumba.
Kualusele na Kulangulele
Illustration: Susan Powell
Kualusele kwa khuhu
- Zwikukwana zwi kha di bvaho u thothonywa zwi toda thogomelo vhukuma. Phambo dzinwe dzi vha vhomme vhavhudi u fhira dzinwe, nahone dzi a kona u alusa zwikukwana zwinzhi zwo khwathaho, zwo takalaho.
- Vhege tharu u ya kha nna dza u thoma ndi dza ndeme, nahone zwikukwana zwi toda tsireledzo khulu kha malakhuhu na kha mutsho. Zwikukwana zwi tea uvhewa tshitumbani tshazwo u itela tsireledzo. Tshitumba itsho tshi tea u vha tshi sudzuluseaho nahone tsho hula lune zwikukwana zwa do kona u pala na mme azwo. Tshitumba tshi tea u sudzuluselwa fhethu huswa duvha linwe na linwe, nahone hu tea u vha na zwiliwa zwo linganaho tshifhinga tshothe.
- Zwikukwana zwi tea u dzula ho omaho hu re na vhududo. Ndi zwa vhuthogwa uri zwi gude u pala zwiliwa zwi kha mme azwo. Li tshi kovhela zwikukwana na mme azwo zwi tea u valelwa tshitumbani tsho tsireledzwaho nga maanda.
- Nga masiari zwikukwana zwi tea u newa zwiliwa zwa nyengedzedzo. Zwau thoma hu nga vha makumba o vhiliswaho vhukuma (o tshakekanyiwa), ha tevhela vhuse vhusekene vhukuma, ha tevhela matshakatshaka a vhurotho, ha tevhela matshakatshaka a vhuswa kana mugayo. Nga murahu ha maduvha a fumi, vha nee zwikukwana zwiliwa luvhili nga duvha nahone zwi newe zwiliwa zwine zwa do fhedza, uri zwiliwa zwi sa tambisee.
- Mme a zwikukwana i songo la zwiliwa zwa vhana. Hune ha dzula zwiliwa zwa zwikukwana hu tea u vha hutuku-tuku lune mme ya sa kone u dzhena.
- Madi avhudi a tea u dzula e hone kha tshinwelo tsha madi, fhedzi zwikukwana zwi songo tendelwa u dzhena zwa nukala. Vha nga vhea matombo a vhudi nga ngomu u itela uri zwi sa wele madini.
- Vha tavhanye u bvisa tshikukwana arali tsho fa vha tshi bwele kule na tshitumba tsha khuhu.
- Musi zwikukwana zwina vhege tharu u ya kha nna, zwi nga bviswa kha kutumba kwazwo u itela uri zwi ye u pala na mme azwo. Zwi do di toda u newa zwiliwa zwa nyengedzedzo zwi zwothe u itela uri zwi aluwe zwavhudi na uri zwi vhe na mutakalo tshifhinga tshothe.
- Musi zwo no vha na vhege nna, vha do kona u fhambanyisa mikukulume na phambo nga tou zwi lavhelesa. Mikukulume i do aluwa u tavhanya nahone itea u newa zwiliwa zwinzhi. U itela nyaluwo kha vha lingedze u i kanzwa i yothe tshifhinga tshi linganaho hafu ya iri duvha linwe na linwe.
- Mikukulume itea u liwa kana u rengiswa i saathu u aluwesa ya vhuya ya vhina. Hezwi zwi thusa uri vha vhulunge zwiliwa zwa khuhu, nahone vha do vha na zwiliwa zwinzhi zwa u nea dzenedzo khuhu.
Kulangulele kwa phambo
Illustration: Susan Powell
- Phambo dzine dza khou kudzela dzi na tshigula tshitswuku vhukuma tshi penyaho. Phambo ine isa khou kudzela ina tshigula tsho putekanaho tsha dovha tsha tshenuluwa. Phambo dzi dzulela u kudzela na u awela kha u kudzela, zwenezwo zwi ita uri tshigula tshi dzule tshi tshi shandukisa mbonalelo na muvhala.
- Luthihi nga duvha kha vha kuvhanganye makumba o kudzelwaho. Sa musi zwo ambiwa murahu, vha vhee makumba matanu na lithihi uya kha matanu na mararu kha khuhu ye vha nanga uri i alamele.
- Vha songo vhea makumba fhethu hu dudelaho. Kha vha shumise kana u rengisa makumba avho hu saathu u fhela maduvha matanu kana matanu na mavhili, zwa sa ralo vhunzhi hao a nga sina nahone asa thothonye naho o alamelwa.
- Vha nange makumba mahulwane avhudi a re na zwikwangwa zwavhudi, avhe one a alamelwa. Makumba a re na zwikwangwa zwisekene kana o fhanduwaho ha nga thothonyi. Makumba mahulwane a do bveledza zwikukwana zwihulwane zwo takalaho zwi fulufhedzisaho u vha khuhu khulwane.
- Musi phambo dzi na minwaha mivhili uya kha miraru, dzi nga ima u kudzela kana dza kudzela makumba a si manzhi. Zwenezwo zwi amba uri dzi vha dzi tshi khou vha fhedzela zwiliwa ngeno dzi sa vhuisi tshithu. Vha tea u dzi thavha kana vha dzi rengisa, vha toda dzinwe phambo thuku dzine dza do da dza kudzela makumba manzhi.
U nea zwiliwa
Illustration: Susan Powell
- Khuhu dzi toda zwiliwa zwa muvango wavhudi zwi bvaho kha zwiliwa zwo fhambanaho, uri dzi aluwe zwavhudi na ubveledza makumba manzhi. Dzi dovha dza toda madi avhudi tshifhinga tshothe.
- Dzi do wana zwinwe zwa zwiliwa musi dzi tshi pala fhasi, musi dzi tshi toda vhusudu, zwikhokhonono, thoro, zwivhungu, mbeu, hatsi na zwinwe zwimela. Hoyu ndi muvango wavhudi, fhedzi a wo ngo tou lingana zwi tshi da kha uri dzi bveledze zwavhudi. Dzi toda u dovha dza newa zwinwe zwiliwa.
- Arali vha tshi nga kona u swikela u renga zwiliwa zwituku-tuku, vha rengele zwikukwana zwavho. Zwi do toda zwiliwa zwituku zwa u thoma (nyaluwo) kana thoro dzi bvaho mavuni, u swika zwi tshi vha na vhege nna uya kha thanu. Hezwi zwi rengiwa vhengeleni la zwiliwa zwa khuhu. Vha songo tenda khuhu khulwane dzi tshi la zwiliwa hezwi. Zwi khou duresa nahone ndi zwa nthesa khadzo. Vha nga tanganyisa tshelede ya u renga zwiliwa hezwi na mudzula-tsini wavho, arali vha tshi vhona saga i tshi vha durela kana i khulu.
- Vha songo dadzesa zwiliwa fhethu hune vha khou shela hone zwiliwa khuhu dzi sa do palela nnda zwa tambisea.
- Phambo kanzhi a dzi na khalisiamu yo linganelaho ya u ita zwikwangwa zwo khwathaho zwa makumba. Dzi i wana kha khumba, fhedzi tombo la phemba (Limestone) a li duri. Phemba itea u vhewa kha tshidongo tshayo thungo fhethu hu songo nukalaho. Zwikwangwa zwa makumba zwo tshakekanaho zwi tea u newa phambo u itela uri dzi vhe na khalisiamu, fhedzi a tea u vha o thoma a vhiliswa na miroho mivhisi u itela uri zwikwangwa zwa makumba zwa sa dzhenise vhulwadze kha khuhu.
Illustration: Susan Powell
- Zwiliwa zwine zwa sa tsha liwa zwa hayani ndi zwa vhuthogwa. Zwi tea u vheiwa zwavhudi zwa newa khuhu zwi tshi kha di vha zwavhudi duvha linwe na linwe. Arali vhe na miroho yavhudi ingaho madabula, kherotsi, khavhishi na zwinwe vha si tsha zwi shumisa, ndi khwine u zwi bikela khuhu uri dzi sa kondelwe u zwi gaya. Miomva yo vhibvaho na minwe mitshelo ndi ya vhudi kha khuhu. Ndi muhumbulo wavhudi u nea khuhu matshakatshaka o salaho kha zwiliwa zwavho musi vha tshi dzi valela tshitumbani nga madekwana. Hezwi zwi dzitutuwedza uri dzi pale musi dzi tshi do bva nga matsheloni.
- Marambo a bvaho kha khuhu na kha zwinwe zwifuwo o bikwaho, a nga omiswa duvhani a kuyiwa nga tombo u swika a tshi nga vhukhopfu a dovha a newa khuhu. Marambo haya a vha o dala minerala nnzhi hu tshi katelwa na khalisiamu u itela uri khuhu dzavho dzi dzule dzo takala.
- Mufumbu wa mavhele na gorou u a wanalesa tshinwe tshifhinga. Hezwi ndi zwiliwa zwavhudi zwa khuhu khulwane, fhedzi vha tea u dzula vha tshi toda zwinwe zwiliwa zwa u engedzedza, ngauri mufumbu a u na pfushi dzo linganelaho.
Mutakalo
Illustration: Susan Powell
- ndi yone khono ya u vha na khuhu dzo takalaho. Ndi khuhu fhedzi dzo takalaho dzine dza do kudzela makumba manzhi na u aluwa zwavhudi.
- U ita uri khuhu dzi vhe na mutakalo wavhudi, vha tea u dzi nea madi avhudi, zwidongo zwau nwela madi nau lela khazwo zwi tea u vha zwo kunaho khathihi na tshitumba.
- Khuhu dzi tea u dzula dzi tshi tolwa u vhona arali hu na inwe ine ya khou lwala.
- Khuhu dzi lwalaho dzi tea u bviswa vhukati ha dzinwe, dza vheiwa thungo dza newa madi avhudi na zwiliwa zwinzhi. Arali dzi tshi kha di vha thuku dzi tea u vheiwa fhethu hu dudelaho ho omaho. Arali dza sa fhola ubva kha maduvha mana uya kha matanu, dzi tea u vhulahiwa dza bwelwa fhasi.
- Tshikukwana tshi lwalaho atshi li zwiliwa. Tshi do thuvhea mathenga, nahone tshi nga bvisa vhutoko ha tshiludi vhuna malofha. Khuhu khulwane i lwalaho i nga vha na mathenga a re na tshika kha tshibesu. Hu nga vha na zwipundu kha tshigula na fhasi ha mukulo. Dzinwe khuhu dzi a kundelwa u tshimbila zwavhudi. Milendzhe i shayaho nungo, na zwikukwana zwo putekanaho i vha yone thaidzo. Arali dzi sa koni u tshimbila kha zwi vhulahiwe ngauri dzi do di fhedza dzo fa.
Illustration: Susan Powell
- Khuhu inwe na inwe ine ya fa itea u bvisiwa tshitumbani ngau tavhanya ya fhisiwa kana ya bwelwa fhasi, vha songo ila ngauri i do nea muta wavho malwadze.
- Khuhu dzavho dzi tea u dzula dzo takala, arali vha tshi kha di toda uri dzi aluwe zwavhudi na u kudzela makumba manzhi. Manwe malwadze a wanala henefho muvhunduni wa havho tshifhinga tshothe, ngauralo khuhu dzavho dzi tea u tsireledzwa nga u dzi thavhela.
- Vhulwadze vhune ha pfi Kwingwi (Newcastle) vhu nga vhulaya khuhu dzavho nga u tavhanya. Ndi nga zwo zwi zwa vhuthogwa uri vha thavhele khuhu dzavho. Vha do tea u wana ngeletshedzo i bvaho kha ofisi ya vha eletshedzi vha vhufuwa-khuhu vhavho vha tsini nga ha u thavhela kana u thivhela vhulwadze ha khuhu. Arali vha sa ralo vha nga lovhelwa nga khuhu dzavho dzothe ngau tavhanya.
- Arali vha nga vha na khuhu dzi lwalaho dzi nnzhi, vha nga toda ngeletshedzo ngau tavhanya kha are makone kha vhulwadze ha khuhu. Vha nga kona-ha u lingedza mishonga ya maimo a ntha kha khuhu dzavho.
Back to Top


text:
Xini xi nga nehako litsako wutomini ga ngango?
U alakanya lezaku . . .
liranzo?
i mali?
kutani zinwani?
LEZI A BIBLIA GI ZI WULAKO
“Ku katekile nguvunguvu lava va zwako a mhaka ya Nungungulu, va yi hlayisa!”
LEZI U ZI BHINZULAKO HI KU KHOLWA LEZO
U ta kuma liranzo la lisine.
U tava ni xichawo xa lisine.
U tava ni kutshamiseka ka lisine.
XANA LEZI A BIBLIA GI ZI WULAKO ZA TSUMBEKA HAKUNENE?
Ina, hi zigelo zimbiri hi wutsongwani ga kona:
Nungungulu hi yena mutumbuluxi wa ngango. A Biblia gi ngalo ‘a mingango yontlhe yi chuliwa ha yena’ Jehova Nungungulu. (Va Le Efesusi 3:14, 15) Hi magezu manwani, a lulamiselo ga ngango gi kona hakuva Jehova i gi vangile. Zi wula yini lezo?
Alakanyela lezi: Loku ku hi lezaku woga zakuga zo nanziha nguvu, na u navela ku tiva lezi zi chelilweko lomo, u wa ta wutisa mani? Handle ko kanakana, u wa ta wutisa loyi a zi bhikileko.
Hi kufanana, kasi ku kuma litsako wutomini ga ngango, hi fanele ku khegela ka Jehova, a Mutumbuluxi wa lulamiselo ga ngango.
—Genesisi 2:18-24.
Nungungulu wa khatala hi wena. A mingango yi maha khwatsi hi ku hlota a wusungukati ga Jehova, legi a hi nyikako hi ku tirisa a Mhaka yakwe. Hikuyini? “Hakuva wa mu khatalela.” (1 Pedro 5:6, 7) Jehova wa ku ranza
—niku a wusungukati gakwe ga tira xontlhe xikhati! —Mavingu 3:5, 6; Isaya 48:17, 18.
ALAKANYELA LEZI
U nga zi kotisa kuyini kuva nuna, sati, kutani mupswali wa mu nene?
A Biblia ga hlamula a xiwutiso lexi ka VA LE EFESUSI 5:1, 2 ni ka VA LE KOLOSI 3:18-21.


text:
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Pfumela Eka Testamente Ya Khale?
Ina. Timbhoni ta Yehovha ti pfumela leswaku Bibele hinkwayo yi ‘huhuteriwe hi Xikwembu naswona ya pfuna.’ (2 Timotiya 3:16) Sweswo swi katsa Testamente leyintshwa ni Testamente ya Khale hilaha hi ntolovelo ti vitaniwaka hakona. Timbhoni ta Yehovha ti vitana Titestamente teto leswaku i Matsalwa ya Xiheveru ni Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki. Hi ndlela yoleyo, hi papalata langutelo ra leswaku swiphemu swin’wana swa Bibele swi hundzeriwe hi nkarhi kumbe a hi swa nkoka.
Ha yini Vakreste va tirhisa Testamente Leyintshwa ni ya Khale?
Muapostola Pawulo la nga Mukreste u huhuteriwe ku tsala a ku: “Swilo hinkwaswo leswi tsariweke enkarhini lowu hundzeke swi tsaleriwe ku letela hina.” (Varhoma 15:4) Hikokwalaho, eka hina rungula leri kumekaka eka Matsalwa ya Xiheveru i ra nkoka. Ku tlula kwalaho, rungula rero ri hi byela hi matimu ya nkoka ni ku hi nyika ndzayo leyi tirhaka.
Matimu lama pfunaka namuntlha. Matsalwa ya Xiheveru ma katsa rungula ro tala leri vulavulaka hi ntumbuluko ni ku dyoha ka vanhu. Loko rungula rero a ri nga ri kona, a hi nga ta va ni tinhlamulo leti enerisaka ta swivutiso swo tanihi leswi nge: Hi huma kwihi? Ha yini vanhu va fa? (Genesa 2:7, 17) Ku tlula kwalaho, Matsalwa ya Xiheveru ma vulavula ni hi ndlela leyi Yehovha Xikwembu a tirhisaneke ha yona ni vanhu lava a va tsaka va tlhela va langutana ni mintlhontlho leyi fanaka ni ya hina.—Yakobo 5:17.
Ndzayo leyi pfunaka. Buku ya Bibele ya Swivuriso ni ya Eklesiasta leti nga xiphemu xa Matsalwa ya Xiheveru, ti tamele vutlharhi lebyi pfunaka evuton’wini. Ti nyikela ndzayo malunghana ni ndlela yo va ni vutomi lebyi tsakisaka endyangwini (Swivuriso 15:17), ku ringanisela etimhakeni ta ntirho (Swivuriso 10:4; Eklesiasta 4:6) ni ndlela leyi vantshwa va nga vaka ni ntsako wa xiviri ha yona evuton’wini (Eklesiasta 11:9–12:1).
Ku tlula kwalaho, hi nga vuyeriwa loko hi dyondza hi Nawu wa Muxe lowu kumekaka eka Torah (ku nga tibuku to sungula ta ntlhanu ta Bibele). Nawu lowu a hi xikolokolo eka Vakreste kambe i wa nkoka naswona wu nga hi pfuna leswaku hi va ni vutomi lebyi tsakisaka.—Levhitika 19:18; Deteronoma 6:5-7.


text:
VANTSHWA VA VUTISA
I Yini Leswi Ndzi Faneleke Ndzi Swi Tiva Hi Ku Rhumelana Swilo Swa Timhaka Ta Masangu?
I Yini Ku Rhumelana Swilo Swa Timhaka Ta Masangu?
I ku rhumelana marungula ya timhaka ta masangu, swifaniso kumbe tivhidiyo hi selfoni. Wanuna un’wana u te: “Leyi i ndlela leyi tolovelekeke leyi vanhu va yi tirhisaka leswaku va vulavurisana. Mi rhumelana marungula lama kokaka rinoko ivi hi ku hatlisa mi sungula ku rhumelana swifaniso leswi pfuxaka ku navela ka timhaka ta masangu.”
Ha yini vanhu va swi endla? Gqweta rin’wana leri nga ni ntokoto leri tshahiweke eka phepha-hungu ra The New York Times ri te: “Vantshwa van’wana va vula leswaku ku va ni xifaniso eka selfoni xa jaha kumbe ntombhi ya wena yi nga ambalanga, swi kombisa leswaku se u endla timhaka ta masangu.” Muntshwa un’wana u vule leswaku ku rhumelana swilo swa timhaka ta masangu i ndlela leyi sirhelelekeke yo endla timhaka ta masangu. U tlhele a vula leswaku “a wu nge vi na khwiri kumbe mavabyi lama tlulelaka hi ku hlanganyela eka timhaka ta masangu.”
Swivangelo swin’wana leswi endlaka vantshwa va rhumelana swilo swa timhaka ta masangu swi katsa leswi landzelaka:
Ku navela ku rhandzana ni munhu yoloye.
Hikuva un’wana u va rhumele xifaniso a nga ambalanga naswona na vona va titwa va boheka ku endla tano.
Hi rihi khombo ra ku rhumelana swilo swa timhaka ta masangu?
Loko u kala u rhumela xifaniso hi selfoni a wu nge he lawuli ndlela leyi xi nga tirhisiwaka ha yona kumbe ndlela leyi xi nga ta onha ndhuma ya wena ha yona. Amanda Lenhart, mulavisisi la nga ni ntokoto tlhelo mutsari wa le Pew Research Center, u vule leswi hi ku rhumelana swilo swa timhaka ta masangu: “Hi xitalo loko munhu a rhumeriwe rungula kumbe xifaniso lexi thyakeke na yena u hundzisela eka van’wana.”
Minkarhi yin’wana
Lava rhumeriweke swifaniso swa vanhu lava nga ambalangiki va swi hangalasa hi xikongomelo xo nyanyula vanghana va vona.
Majaha lama tshikiweke ma hangalasa swifaniso swa tintombhi ta wona ti nga ambalanga hi xikongomelo xo rihisela.
XANA A WU SWI TIVA? Minkarhi yo tala ku rhumelana swifaniso swa vanhu lava nga ambalangiki swi fanisiwa ni ku xanisa vana kumbe ku hangalasa swifaniso swa vana leswi pfuxaka ku navela ka timhaka ta masangu. Vana van’wana lava rhumelaneke swilo swa timhaka ta masangu va voniwe nandzu.
Bibele yi ri yini ha swona?
Bibele yi pfumelela vanhu lava tekaneke ntsena leswaku va titsakisa hi timhaka ta masangu. (Swivuriso 5:18) Hambiswiritano, ya swi yirisa ku va vanhu lava nga tekanangiki va hlanganyela timhaka ta masangu. Xiya leswi vuriwaka hi tindzimana leti:
“Vumbhisa ni thyaka ra muxaka wun’wana ni wun’wana swi nga vuriwi hambi ku ri ku vuriwa exikarhi ka n’wina, . . . hambi ku ri ku tikhoma loku nyumisaka kumbe mavulavulelo ya vuphukuphuku kumbe mafenya lama thyakeke.”—Vaefesa 5:3, 4.
“Dlayani swirho swa miri wa n’wina leswi nga emisaveni malunghana ni vumbhisa, thyaka, ku navela ka vuxaka bya rimbewu, ku navela loku vavisaka, ni ku tshwa.”—Vakolosa 3:5.
Tindzimana teto a ti hi lemukisi ntsena emhakeni ya “vumbhisa” (vuxaka bya rimbewu exikarhi ka vanhu lava nga tekanangiki) kambe ti tlhela ti hi lemukisa emhakeni ya “thyaka” (ku nga muxaka wun’wana ni wun’wana wa ku tikhoma ko biha) ni “ku navela ka vuxaka bya rimbewu” (ku nga ri ku navela lokunene ka vatekani kambe ku navela loku nga vangaka ku tikhoma ko biha hi timhaka ta masangu).
Tivutise:
Ku rhumelana swifaniso swa vanhu lava nga ambalangiki i mukhuva wa “thyaka” hi ndlela yihi?
Xana swi pfuxa “ku navela ka vuxaka bya rimbewu” loko biha hi ndlela yihi?
Ha yini ku hlalela ni ku hangalasa swifaniso swa vanhu lava nga ambalangiki ku ri mukhuva lowu “vavisaka”?
Tindzimana leti landzelaka ta Bibele ti nyikela swivangelo leswi twalaka swo papalata ku rhumelana swilo swa timhaka ta masangu.
“Endla hinkwaswo leswi u nga swi kotaka leswaku u tivonakarisa u amukeleka eka Xikwembu, u ri mutirhi la nga riki na nchumu wo khomiwa hi tingana ha wona.”—2 Timotiya 2:15.
“N’wina mi fanele mi va vanhu va muxaka muni hi tlhelo ra swiendlo swo kwetsima swa ku tikhoma ni swiendlo swa ku tinyiketela loku nga ni vukwembu!”—2 Petro 3:11.
Tindzimana teto ti kombisa vuyelo bya ku tikhoma lokunene. Loko u ti khoma hi ndlela leyinene u nge tisoli hikwalaho ka swiendlo swa wena.—Vagalatiya 6:7.
Tivutise:
Ndzi munhu wa njhani?
Xana ndza khathala hi ndhuma ya van’wana?
Xana ndzi lava ku tsakisiwa hi leswi vavisaka van’wana?
Ku rhumelana swilo swa timhaka ta masangu swi yi khumba njhani ndhuma ya mina?
Ku rhumelana swilo swa timhaka ta masangu swi nga byi onha njhani vuxaka bya mina ni vatswari va mina?
MHAKA YA XIVIRI “Munghana wa mina a a ri ni jaha leri a rhandzana na rona exihundleni. U ri rhumele xifaniso xakwe a nga ambalanga ivi na rona ri rhumela xa rona. Ku nga si hundza masiku mambirhi, tata wa yena u langute selfoni ya yena. Leswi a swi voneke swi n’wi hete matimba. U n’wi vutisile hi mhaka leyi kutani a pfumela. Ndza swi tiva leswaku munghana wa mina wa tisola hileswi a swi endleke kambe vatswari vakwe a va karhatekile swinene naswona swi va twise ku vava! A va ha tiyiseki leswaku va ta tlhela va n’wi tshemba.”
Ntiyiso wa mhaka: Ku rhumelana swilo swa timhaka ta masangu swi susa xindzhuti xa loyi a rhumelaka ni loyi a rhumeriwaka. Muntshwa un’wana loyi jaha rakwe ri n’wi sindziseke ku rhumela swilo swa timhaka ta masangu u te: “Swa ndzi nyangatsa naswona swa ndzi nyumisa.”
Tanihi leswi ku rhumelana swilo swa timhaka ta masangu swi nga va ka ni vuyelo byo biha evuton’wini bya wena, eka van’wana ni le timhakeni ta nawu, i vutlhari ku landzela ndzayo ya le Bibeleni:
“Balekela ku navela loku fambisanaka ni vuntshwa.”—2 Timotiya 2:22.
“Endla leswaku mahlo ya mina ma hundza ma nga swi voni swilo leswi nga pfuniki nchumu.”—Pisalema 119:37.
Xana wena a wu ta endla yini?
Tirhisa ndzayo ya le Bibeleni evuton’wini bya wena. Hlaya hileswi humeleleke Janet ivi u hlawula xiboho lexi u anakanyaka leswaku i xinene.
“Siku rin’wana ndzi hlangane ni jaha rin’wana ivi hi nyikana tinomboro ta riqingho. Ku nga si hela ni vhiki, u ndzi kombele leswaku ndzi n’wi rhumela swifaniso ndzi ambale swiambalo swo hlambela.”—Janet.
Xana u ehleketa leswaku Janet a a fanele a endle yini? Xana wena a wu ta endla yini?
XIBOHO A U nga ha vula leswi: ‘A ku na xo biha hi sweswo. Loko ho ya elwandle, a a ta ndzi vona ndzi ambale swiambalo swo hlambela.’
XIBOHO B U nga ha vula leswi: ‘A ndzi tiyiseki leswaku xikongomelo xakwe hi xihi. Swa antswa ndzi n’wi rhumela xifaniso lexi ndzi ambaleke swiambalo swo koma kumbe swo ndzi manya ndzi vona leswaku u ta endla yini.’
XIBOHO C U nga ha vula leswi: ‘Jaha leri ro tsakela ntsena ku endla timhaka ta masangu na mina. Rungula rakwe ndzi ta ri susa efonini ya mina.’
Xiboho C xi twala xi ri xa vutlhari. Hilaha Bibele yi vulaka hakona yi ku: “U tlharihile la voneke khombo kutani a tumbela, kambe la nga riki na ntokoto u ye emahlweni kutani u fanele a xupuriwa.”—Swivuriso 22:3.
Swiboho leswi nga laha henhla swi kombisa ndlela leyi ku rhumelana swilo swa timhaka ta masangu ni mikhuva yin’wana ya ku tikhoma ko biha swi sungulaka ha yona: Xana u hlawula vanghana hi vutlhari? (Swivuriso 13:20) Nhwanyana un’wana la vuriwaka Sarah u vule leswi: “Aka xinghana ni vanhu lava u swi tivaka leswaku va ta ku tsundzuxa loko u endla swiboho leswi hoxeke.” Nhwanyana la vuriwaka Delia u te: “Vanhu van’wana lava tiendlaka vanghana va wena va nge ku pfuni leswaku u va ni mahanyelo lamanene. Loko mahanyelo ya vona ma nga fambisani ni milawu ya Xikwembu, va ta ku khutaza ku endla swilo leswi nga riki swinene. Xana u lava swi va tano eka wena?”


text:
XIPIMO XA WUNTLHANU NI XINWE
Va Kwihi Lava Va Fileko?
Zini zi hi humelelako loku hifa?
Hikuyini hi fako?
Xana za tangalisa a ku tiva a lisine xungetano hi kufa?
LEZO ziwutiso lezi vanhu va zi alakanyelako hi makume ya mazana ya malembe. Ziwutiso za lisima. A ku khataliseki lezaku hi vamani kutani hi hanya kwihi, hontlheni ha karatekela ku kuma a mihlamulo ya zona.
2 Ka xipimo lexi ha hi ku xi hunzako, hi wulawulile hi lezi a muphahlo lowu wu tirulako wa Jesu Kristu wu vululisileko zona a ndlela ya wutomi ga pinzukelwa. Hi gonzile kambe lezaku a Biblia gi wula na ka ha hi mahlweni a ku ngalo “ku nga ha ta va kona kufa” xikhatini xi tako. (Kuvululelwa 21:4) Ka xikhati lexi, hontlheni hafa. Hosi yo tlhariha Solomoni i te ngalo “a vahanyako va zi tiva lezaku va tafa.” (Mutshawuteli 9:5) Hi zama ku hanya nguvu hi laha zi kotekako ha kona. Hambulezo, ha ti wutisa lezaku zini zi to hi humelela loku hifa.
3 A xikhati lexi a varanzekako va hina va fako, ha rila. Zonake hi nga ha wutisa: ‘Zini zi va humeleleko? Vo xaniseka? Vo hi vuna? Ha zi kota ku va vuna? Xana hi ta tshuka hi va wona kambe?’ A wukhongeli ga tiko gi hlamula a ziwutiso lezo hi tindlela to hambana. A go kari gi gonzisa lezaku loku u maha za zi nene, u taya tilweni kanilezi loku u maha zo biha, u ta yaswa ka wutshamu go kari ga tixanisa. Ginwani wukhongeli gi gonzisa lezaku le kufeni, a vanhu vaya lomu ku tshamako zivangwa za moya kasi ku ya tshama ni vakokwani vabye. Ni ginwani kambe gi gonzisa lezaku a vafileko vaya ka tiko ginwani kasi ku ya lamuliwa va tlhela va pswaliwa luswa ni miri wunwani.
4 A tigonzo leto tontlhe ta wukhongeli ti zwanana ka maalakanyo manwe ya tshinya—ya lezaku ku na ni xipanze xo kari xa hina xi nga fiko a xikhati lexi a miri wu fako. Cima ka kale, a wukhongeli go tala nguvu gi wula lezaku hi ndlela yo kari hina hi simama hi hanya kala kupinzuka na hi zi kota ku wona, kuzwa, ni ku pimisa. Zi nga kotekisa kuyini lezo? A kupima ka hina, zinwe ni maalakanyo ya hina, zontlhe lezo zi zwanana ni kutira ka wongo ga hina. Le kufeni, a wongo gi tsika ku tira. A maalakanyo, a kutizwa, ni kupima ka hina zi wa ta fanela ku simama ku tira ha zoce hi ndlela yo kari ya fihlakalo. Zona a zi poni kulovisweni ka wongo.
ZINI LEZI HAKUNENE ZI HUMELELAKO KUFENI?
5 Lezi zi humelelako kufeni a hi fihlakalo ka Jehova, a Muvangi wa wongo. Yena wa tiva lisine, niku lomu ka Mhaka yakwe, a Biblia, i tlhamusela a xiyimo xa vafileko. A gonzo ya gona yi nga laha kubaseni hi leyi: Loku munhu afa, a nga ha hi kona. A kufa hi kuhambana ni wutomi. A vafileko a va woni, kuzwa kutani ku pimisa. A ku na xipanze ni xinwe xa hina xi simamako xi hanya loku a miri wufa. A hi na muhefemulo kutani moya wu nga fiko.*
6 Anzhako ka kuva Solomoni a wonile lezaku a vahanyako va zi tiva lezaku va tafa, i tsalile lezi: “A vafileko a va tivi nchumu.” Zonake i lo tlhamusela a lisine lelo hi ku wula lezaku a vafileko a va zi koti ku ranza kutani ku venga ni lezaku “a ku na ntiro, hambu makungo, ni kutiva, ge, hambu wutlhari le [xilahleni].” (Mutshawuteli 9:5, 6, 10) Hi kufanana, a bhuku ga Tisimu 146:4 gi wula lezaku loku munhu afa, “ku mbhela makungu yakwe.” Hina hi vanhu va yimelweko hi kufa niku a hi poni kufeni ka miri wa hina. A wutomi ga hina gi fanana ni langavi ga khandlela. A xikhati lexi a langavi gi timiwako, a giyi ka kuya. Gona a ga ha hi kona.
LEZI JESU A ZI WULILEKO XUNGETANO HI KUFA
7 Jesu Kristu i wulawulile hi xiyimo xa vafileko. I mahile lezo na a wulawula hi Lazaru, a wanuna loyi a nga file na a mu tiva khwatsi. Jesu i te ngalo ka vapizani vakwe: “Lazaru a xaka ga hina, i etlele.” A vapizani va lo alakanya lezaku Jesu i waku Lazaru i wa kari a humula kuetleleni, kasi ku kalamuka hi ka mababyi. Va wa phazamile. Jesu i lo zi tlhamusela aku: “Lazaru i file.” (Johani 11:11-14) Wona lezaku Jesu i ringanisile a kufa ni kuhumula zinwe ni kuetlela. Lazaru i wa nga hi tilweni kutani kuhisweni. I wa nga kumani ni tingelosi kutani vakokwani. Lazaru i wa nga hi lomu ko pswaliwa luswa a maha munwani munhu. Yena i wa hi kuhumuleni le kufeni, a ku khwatsi hi lomu wurongweni ga tshongotshongo go kala miloro. Yinwani mitsalo na yonawu yi ringanisa a kufa ni kuetlela. Hi xikombiso, a xikhati lexi mupizani Stefani a delweko hi ku gandliwa hi maribye, a Biblia gi ngalo yena “i lo etlela.” (Mitiro 7:60) Hi ndlela yo fana, mupostoli Paule i tsalile lezaku a vo kari masikwini yakwe va wa ‘etlele’ kufeni.—1 Va Le Korinte 15:20.
8 Gi wa hi khungo go sangula ga Nungungulu lezaku vanhu vafa? Ahihi! Jehova i vangile vanhu lezaku va hanya misaveni kala kupinzuka. Kota lezi hi zi gonzileko kusanguleni ka bhuku legi, Nungungulu i vekile a patswa wo sangula wa vanhu ka paradise go tsakisa. Yena i lo va katekisa hi wutomi go mbhelela. Jehova i wa lava lezaku va hi ni za zi nene ntsena. Xana ku ngava ni mupswali wa liranzo a lavako lezaku a vana vakwe va xaniseka hi kota ya kukhosahala ni kufa? Hi lisine a nga kona! Jehova i wa ranza vana vakwe niku i wa lava lezaku vave ni kutsaka ko kala magumo misaveni. Xungetano hi vanhu, a Biblia gi ngalo: “[Jehova] i vekile timbilwini tabye ku alakanya xikhati xi nga mbheliko.” (Mutshawuteli 3:11) Nungungulu i hi vangile na hi hi ni kunavela ku hanya kala kupinzuka. Niku yena i vululile ndlela ya lezaku a kunavela loko ku tatiseka.
HIKUYINI A VANHU VA FAKO?
9 Makunu ke, hikuyini a vanhu va fako? Kasi ku kuma a hlamulo wa kona, hi fanele ku tiva lezi zi humeleleko a xikhati lexi ku nga hi ni wanuna munwe zinwe ni wasati munwe ntsena misaveni. A Biblia gi tlhamusela lezi: “Jehova Nungungulu i lo milisa laha misaveni tontlhe tisinya ti sasekileko kucuwukekeni, na ti sasekile ku giwa.” (Genesisi 2:9) Hambulezo, ku wa beletelwa a nchumu wunwe. Jehova i te ngalo ka Adamu: “U ngaga tontlhelele tisinya ti nga lomu sinwini hi matsenya; kanilezi a sinya ya ku tiva kusaseka ni kubiha u nga yigi; hakuva a siku lego u ta nga yiga, u tafa.” (Genesisi 2:16, 17) A nayo lowo wu wa nga karati a ku wu ingisa. Ku wa hi ni tisinya tinwani to tala leti Adamu na Eva va nga wa zi kota kuga ka tona. Kanilezi zalezi va lo amukela a xikhati xo hlawuleka xa lezaku va komba a kubonga kabye ka Loyi a nga va nyikile zilo zontlhe, a ku patsa ni wutomi go mbhelela. A kuingisa kabye ku wa ta kombawu lezaku vona va wa komba xichawo ka wufumeli ga Dadani wabye wa le tilweni ni lezaku vona va wa lava a wurangeli gakwe ga liranzo.
10 Lexi xi nga tsakisiko hi lezaku a patswa wa vanhu vo sangula wu hlawulile ku nga ingisi Jehova. Na a wulawula hi ku tirisa nyoka, Satani i lo wutisa Eva aku: “Hakunene Nungungulu i wulile lezaku mu ngagi ni sinya yinwe ya simu ke?” Eva i lo hlamula: “Hi ngaga a mihanzu ya tisinya tontlhe, kanilezi a mihanzu ya sinya leyi yi nga xikari ka simu, Nungungulu i te ngalo, mu nga ta yiga, hambu ni ku yi henya, kasi mu ngafi.”—Genesisi 3:1-3.
11 Satani aku: “Mu nga tafa futsi; hi lezaku Nungungulu wa zi tiva lezaku, a siku lego mu gako yona, a mahlo ya nwina ma ta vululeka, mu kota Nungungulu, mu tiva kusasa ni kubiha.” (Genesisi 3:4, 5) Satani i wa lava lezaku Eva a kholwa a ku i wa ta vuneka hi kuga a hanzu wu beletelwako. Hi kuyelana ni lezi Satani a nga zi wula, Eva i wa zi kota ku ti mahela ziboho za lezi zi sasekileko ni lezi zo biha; Eva i wa zi kota ku maha lezi a nga zi ranza. Satani kambe i lo lumbeta Jehova lezaku yena i wa hembile xungetano hi lezi zi nga wa ta humelela loku aga a hanzu. Eva i lo kholwa Satani. Hikwalaho Eva i lo khaya a hanzu aga. Zonake yena i lo ya nyika nuna wakwe, na yenawu i loga. A va mahangi lezo hi ku nga zi tivi. Va wa zi tiva lezaku va wa kari va maha zalezo Nungungulu a nga va byelile a ku nga zi mahi. Hi kuga a hanzu, va lo tsika ku ingisa a nayo wo hehuka ha womu. Va lo kanyisa a Dadani wabye wa le tilweni ni wufumeli gakwe. A kukanyisa loko va ku kombisileko Muvangi wabye wa liranzo ku wa nga hi na kutsetselelwa!
12 Kasi ku kombisa: U wa ta ti zwisisa kuyini loku ku wo khwatsi u wundlile n’wana wa xinuna kutani wa xisati zonake yena a tsika ku ku ingisa hi ndlela yi kombako lezaku yena a nga na xichawo ge hambu liranzo ha wena? Lezo zi wa ta ku vangela kubayisa ka mbilu. Makunu, alakanyela a kubayisa loku zi kotekako ku ngha Jehova a ku zwile a xikhati lexi Adamu na Eva va tekileko ndlela yo hambana na yena.
13 Jehova i wa nga hi na xigelo xa ku tsika vahluwuki lavo, Adamu na Eva, lezaku va simama ku hanya kala kupinzuka. Vona va file, kota lezi yena a nga wulile lezaku zi wa ta maheka. Adamu na Eva va wa nga ha hi kona. A va hunzangi vaya lomu ku tshamako zivangwa za moya. Hi tiva lezo hi kota ya lezi Jehova a nga byela Adamu anzhako ka kuva a mu komamile hikwalaho ka kungaingisi kakwe. Nungungulu i te ngalo: “U [ta] tlhelela misaveni; hakuva wena u humesilwe ka yona. Wena u [n]tshuri, u ta tlhelela [n]tshurini.” (Genesisi 3:19) Nungungulu i wa mahile Adamu hi ntshuri wa misava. (Genesisi 2:7) Hi mahlweni ka lezo, Adamu i wa nga hi kona. Hikwalaho, a xikhati lexi Jehova a nga wula lezaku Adamu i wa ta tlhelela ntshurini, Yena i wa wula lezaku Adamu i wa ta tlhelela ka xiyimo xa kungavekona. Adamu i wa tava loyi a nga hanyiko a ku fana ni ntshuri lowu a mahilweko hi wona.
14 Adamu na Eva va wa ta ngha va hanya ni nyamutlha, kanilezi va file hakuva va lo hlawula ku tsika ku ingisa Nungungulu zonake va onha. A xigelo xa kufa ka hina hi lezaku a kuonha ka Adamu zinwe ni kufa zi lo thapela a pswalo wakwe wontlhe. (Va Le Roma 5:12) A xionho lexo xi fana ni nghumbe yi thapelako leyi ya ku a ku na loyi a zi kotako ku pona ka yona. A magumo ya xona, ku nga kufa, ku bihile nguvu. A kufa i nala, a hi munghana. (1 Va Le Korinte 15:26) Ha zi kota ku bonga nguvu hi lezi Jehova a rihileko a nzhiho kasi ku hi tlhatlhisa hi ka nala loyi wo biha nguvu!
A KU TIVA LISINE XUNGETANO HI KUFA ZA VUNA
15 Lezi a Biblia gi zi gonzisako xungetano hi xiyimo xa vafileko za tangalisa. Kota lezi hi zi wonileko, a vafileko a vazwi kubayisa ge hambu kukarateka. A ku na xigelo xa ku va chava, hakuva a va zi koti ku hi mahela kubiha. Vona a va lavi a xivuno xa hina, niku a va zi koti ku hi vuna. A hi zi koti ku wulawula na vona, niku vona a va zi koti ku wulawula na hina. A varangeli vanyingi va wukhongeli va hemba wunwa ga lezaku va nga zi kota a ku vuna lava va fileko, niku a vanhu lava va kholwako a varangeli lavo va va nyika mali. Kanilezi a ku tiva a lisine ka hi vikela lezaku hi nga khohliswi hi lava va gonzisako a mawunwa lawo.
16 Xana a wukhongeli ga wena ga vumela lezi a Biblia gi zi gonzisako xungetano ni vafileko? A wukhongeli go tala a gi zi vumeli. Hikuyini? Hilezaku a tigonzo ta gona ti fambisiwa hi Satani. Yena i tirisa a wukhongeli ga mawunwa lezaku a maha vanhu va kholwa a ku anzhako ka kufa ka miri, vona va ta simama va hanya lomu ku tshamako zivangwa za moya. Lego i wunwa legi Satani a gi zwananisako ni manwani mawunwa kasi ku hambukisa vanhu hi ka Jehova Nungungulu. Hi ndlela muni?
17 Kota lezi hi zi wonileko hi mahlweni, a wukhongeli go kari gi gonzisa lezaku loku a munhu a maha zo biha, anzhako ka kufa yena i taya ka wutshamu gi vurako nzilo kasi ku ya xaniseka kala kupinzuka. A gonzo leyo a yi dzunzi Nungungulu. Jehova i Nungungulu wa liranzo niku cima i wa nga ta xanisa vanhu hi ndlela leyo. (1 Johani 4:8) U wa ta ti zwisa kuyini hi wanuna loyi a tsayisako a n’wana a nga ingisiko hi ku khoma a woko gakwe a gi tlhateka laha nzilweni? U wa tava ni xichawo ka wanuna wo khwatsi hi loye? Xana u wa ta lava ni ku mu tiva? Ahihi! Kuzilava wena u wa ta alakanya lezaku yena i bihile nguvu. Hambulezo, Satani i lava lezaku hi kholwa ku ngalo Jehova i xanisa vanhu nzilweni kala kupinzuka!
18 Satani kambe i tirisa wukhongeli go kari kasi ku gonzisa lezaku anzhako ka kufa a vanhu va hunzuka va maha mimoya leyi yi faneleko ku chaviwa ni ku dzunziwa hi vahanyako. A gonzo leyo yi ngalo a mimoya ya vafileko ya zi kota ku ti maha vanghana va ntamu kutani valala vo chavisa nguvu. A vanhu vo tala va kholwa a wunwa lego. Va chava a vafileko va tlhela va va dzunza ni ku va khozela. A kuhambana ni lezo, a Biblia gi gonzisa lezaku lava va fileko va etlele niku hi fanele ku khozela ntsena a Nungungulu wa lisine, Jehova, a Muvangi wa hina ni Munyiki wa zontlhe.—Kuvululelwa 4:11.
19 A ku tiva a lisine xungetano hi vafileko ku ku vikela lezaku u nga hambukiswi hi mawunwa ya wukhongeli. Lona kambe li ku vuna a ku zwisisa a tigonzo tinwani ta Biblia. Hi xikombiso, laha wena u tivako lezaku loku vanhu vafa a va hunzi vaya lomu ku tshamako zivangwa za moya, a xitsumbiso xa wutomi ga pinzukelwa paradiseni laha misaveni xi maha xa lisima ka wena.
20 Kaleloko, a wanuna wo lulama a vitwako Joba i wulile lezi: “Loku ku wo khwatsi a munhu a fileko wa tlhela a hanya kambe.” (Joba 14:14) Xana a munhu a nga hanyiko loyi a etleleko kufeni wa zi kota ku tlhelela wutomini? Lezi a Biblia gi zi gonzisako xungetano hi mhaka leyo za tangalisa nguvu, kota lezi a xipimo lexi xi lanzelako xi to zi komba.
LEZI A BIBLIA GI ZI GONZISAKO
- A vafileko a va woni ge hambu kuzwa kutani ku pimisa.—Mutshawuteli 9:5
- A vafileko va lomu kuhumuleni; a va xaniseki.—Johani 11:11.
- Hina hafa hi kota ya xionho xa Adamu lexi xi hi thapeleko.—Va Le Roma 5:12.
* Kasi ku tiva mitlhamuselo ya magezu “muhefemulo” ni “moya,” maha wuxinji u wona a Xiengetelo.
Ziwutiso Za Xigonzo
1-3. Hi zihi ziwutiso lezi a vanhu va zi wutisako xungetano hi kufa, niku xana wukhongeli go tala gi zi hlamulisa kuyini?
4. Maalakanyo wahi ya tshinya lawa a wukhongeli go tala gi nga nawo xungetano hi kufa?
5, 6. Zini lezi a Biblia gi zi gonzisako xungetano hi xiyimo xa vafileko?
7. Xana Jesu i ku tlhamuselisile kuyini a kufa?
8. Xana hi zi tivisa kuyini lezaku ku wa nga hi khungo ga Nungungulu a ku a vanhu vafa?
9. Xini lexi Jehova a beleteleko Adamu, niku hikuyini a nayo lowo wu nga kala wu nga karati a ku wu ingisa?
10, 11. (a) Xana a patswa wa vanhu vo sangula wu tsikisile kuyini ku ingisa Nungungulu? (b) Hikuyini a kungaingisi ka Adamu na Eva ku nga mhaka ya hombe?
12. Zini lezi zi nga hi vunako a ku zwisisa lezi Jehova a zi kotako ku ngha a zi zwile a xikhati lexi Adamu na Eva va tekileko ndlela yo hambana na yena?
13. Zini lezi Jehova a nga wula lezaku zi wa ta humelela Adamu le kufeni, niku xana lezo zi wula yini?
14. Hikuyini hi fako?
15. Hikuyini zi tangalisako a ku tiva lisine xungetano hi kufa?
16. Himani a fambisako a tigonzo ta wukhongeli ginyingi, niku hi ndlela muni?
17. Hikuyini a gonzo ya kuxaniswa kala kupinzuka yi nga dzunziko Nungungulu?
18. Xana a kukhozelwa ka vafileko ku seketelwa ka wunwa gihi ga wukhongeli?
19. A ku tiva a lisine xungetano hi vafileko ku hi vuna a ku zwisisa a gonzo yihi yinwani ya Biblia?
20. Xiwutiso muni lexi hi to xi kambisisa ka xipimo lexi xi lanzelako?


text:
U lingana
Tsha ndeme kha ndayotheo ya dzipfanelo dza vhuthu ndi pfanelo kha u lingana. Sa kha dzinwe pfanelo-ndayotheo, hu na khanedzano nga ha uri zwavhudi-vhudi u lingana zwi amba mini. Vhothev ha-dzia-mbofholowo (maliberali) vha do tendelana uri u lingana zwi amba uri a ho ngo tea u vha na khethululo. Kha khothe ya mulayo, sa tsumbo, a ho ngo tea u vha na khethululo nga muvhala/tsinde (mutswu kana mutshena) kana mbeu (tshinduna kana tshisadzi) kana vhurereli (Mukreste kana Mumuslim).
Hu kha di vha na fhethu hune, sa tsumbo, zwine musadzi a amba khothe zwi vhalwa hafu zwi tshi vhambedzwa na zwine munna a amba. Izwi zwi sumbedza u farwa nga hu sa lingani. Hone u lingana zwi nga vha zwi tshi amba hafhu uri munwe u tea u wana muholo u fanaho kana u dzula nduni dzi fanaho? Vha-dzia-mbofholowo vha nga ri ‘hai’, fhedzi vha nga ita muvhilo wauri vhathu vhothe vha tea u vha na zwikhala zwi fanaho u khwinifhadza matshilo avho - ngauralo hu ombedzelwa kha u khwinifhadza pfunzo ya vhothe vhadzulapo vha Afrika Tshipembe.
Vha-dzia-mbofholowo, nga u pfufhifhadza, vha tenda kha u lingana phanda ha mulayo na u lingana ha zwikhala.


text:
Xana Bibele Yi Yirisa Ku Titsakisa Hi Timhaka Ta Masangu?
Nhlamulo ya Bibele
Nikatsongo, hikuva Bibele yi vula leswaku i nyiko leyi humaka eka Xikwembu yi ya eka vanhu lava tekaneke. Xi vumbe “waxinuna ni waxisati” naswona xi vona hinkwaswo leswi xi swi endleke swi ri “swinene ngopfu.” (Genesa 1:27, 31) Loko Xikwembu xi catise wanuna wo sungula ni wansati, xi vule leswaku “va fanele va va nyama yin’we.” (Genesa 2:24.) Vuxaka bya vona a byi katsa ku va va tsakela timhaka ta masangu ni ku va ni xinghana lexikulu.
Bibele yi hlamusela ntsako lowu wanuna a wu kumaka evukatini yi ku: “Tsaka hi nsati wa vuntshwa bya wena . . . Mavele yakwe a ma ku pyopye minkarhi hinkwayo. Onge u nga tshama u nyanyukile nkarhi hinkwawo hi rirhandzu rakwe.” (Swivuriso 5:18, 19) Xikwembu xi lava leswaku vavasati na vona va tsakela timhaka ta masangu. Bibele yi ri: “Vavanuna ni vavasati va fanele va enerisana etimhakeni ta masangu.”—1 Vakorinto 7:3, God’s Word Bible.
Swipimelo eku titsakiseni hi timhaka ta masangu
Xikwembu xi endle leswaku timhaka ta masangu ti endliwa hi vanhu lava tekaneke ntsena hilaha Vaheveru 13:4 yi kombisaka ha kona, yi ri: “Vukati a byi xiximeke exikarhi ka hinkwavo, ni sangu ra vukati ri nga vi ni xilo lexi nyamisaka, hikuva Xikwembu xi ta avanyisa timbhisa ni vaoswi.” Vatekani va fanele va tshama va tshembekile evukatini bya vona. A va tsakisiwi hi ku va ni vutianakanyi kambe hi ku tirhisa nawu wa Bibele lowu nge: “Ku nyika swi tisa ntsako lowukulu ku tlula ku amukela.”—Mintirho 20:35.


text:
Sibasa
Sibasa ho vha hu Musanda wa zwa vhubindudzi ha Venda musi vhuḓilangi vhu saathu u wanalea nga nwaha wa 1979. Dzina iḽi ḽa uri Sibasa ḽo ḓa nga nwambo wa vhatshena vhe vha vha vha sa koni u bula uri "Tshavhasa". "Tshivhasa" ndi dzina ḽa Khosi ya ha Tshivhasa ye ya vha itshi khou vhusa nga tshifhinga tshine vhatshena vho swika ngatsho Venda.Fhethu afha hu dovha ha ḓivhea nga u pfi Gambani kana Mbilwi.Henefha ndi hune ha wanala tshikolo tsha Mbilwi. Fhedzi musanda wo do pfulutshela Ṱhohoyanḓou. Sibasa ndi tsini na Makwarela.
This is an excerpt from the article Sibasa from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.
Other languages