text:
Xana Wa Wu Vona Nkoka Wo Endla Nhluvuko Hi Tlhelo Ra Moya?
“Yana emahlweni u tinyiketela eku hlayeni ka le rivaleni, eku khongoteleni, eku dyondziseni.”
TINSIMU: 45, 70
1, 2. (a) Esaya 60:22 yi hetiseka njhani enkarhini lowu wa makumu? (b) I xilaveko xihi lexi nga kona sweswi eka xiphemu xa laha misaveni xa nhlengeletano ya Yehovha?
“LONTSONGO u ta va gidi, kasi lontsongo ngopfu u ta va tiko ra matimba.” (Esa. 60:22) Marito lawa ma le ku hetisekeni enkarhini lowu wa makumu. Hi lembe ra ntirho ra 2015, ku ve ni malandza ya Yehovha ya 8 220 105 lama chumayeleke mahungu lamanene ya Mfumo emisaveni hinkwayo! Xiphemu xo hetelela xa vuprofeta lebyi xi fanele xi khumba Mukreste un’wana ni un’wana hikuva Tata wa hina wa le tilweni u ri: “Mina Yehovha, ndzi ta swi hatlisisa hi nkarhi wa swona.” Ku fana ni vanhu lava fambaka hi movha lowu yaka wu engetela rivilo, na hina ha wu vona nkoka wa ku endla vadyondzisiwa vo tala hi xihatla. I yini leswi hi swi endlaka ku kombisa leswaku ntirho lowu i wa xihatla? Xana hi endla leswi hi nga swi kotaka tanihi vachumayeri va Mfumo lava hisekaka? Vamakwerhu vo tala se i maphayona ya nkarhi hinkwawo kumbe ya nkarhinyana. Xana a hi tsaki loko hi vona vanhu vo tala va amukela xirhambo xo ya tirha laha ku nga ni xilaveko lexikulu kumbe va ya pfuneta eka mintirho yin’wana ya Mfumo?
2 Hilaha ku fanaka, ku ni xilaveko lexikulu xa vatirhi lava engetelekeke. Lembe ni lembe, ku simekiwa mavandlha ya kwalomu ka 2 000. Loko ku ri leswaku eka vandlha ha rin’we leri simekiwaka ku laveka vakulu va ntlhanu, swi vula leswaku lembe ni lembe ku fanele ku bumabumeriwa malandza ya vutirheli ya 10 000 leswaku ma va vakulu. Leswi swi vula leswaku vamakwerhu va magidi va fanele va tikarhatela ku fanelekela ku tirha tanihi malandza ya vutirheli. Ku engetela kwalaho, ku nga khathariseki leswaku hi vamakwerhu va xinuna kumbe va xisati, hi ni “swo tala swo swi endla entirhweni wa Hosi.”—1 Kor. 15:58.
LESWI VULAKA SWONA KU ENDLA NHLUVUKO HI TLHELO RA MOYA
3, 4. Xana swi vula yini eka wena ku endla nhluvuko hi tlhelo ra moya?
3 Hlaya 1 Timotiya 3:1. Riendli ra Xigriki leri hundzuluxeriweke ri va ku “lwela ku fikelela” ri vula ku lwela ku khoma nchumu wo karhi, kumbexana nchumu wun’wana lowu swi nga oloviki ku wu fikelela. Loko a tirhisa rito rero, muapostola Pawulo u kandziyise leswaku ku endla nhluvuko swi lava ku tikarhata. Ehleketa hi makwerhu loyi a anakanyaka hi vumundzuku bya yena evandlheni. Swi nga ha endleka a nga ri nandza wa vutirheli kambe wa swi xiya leswaku u fanele a hlakulela timfanelo ta moya. Xo sungula, u tikarhatela ku fanelekela ku va nandza wa vutirheli. Hi ku famba ka nkarhi, u navela ku va nkulu. Loko a nyikiwa swiavelo, wa tikarhata leswaku a fanelekela ku endla mintirho leyi engetelekeke evandlheni.
4 Hilaha ku fanaka, vamakwerhu lava lavaka ku va maphayona, vatirhi va le Bethele, kumbe ku pfuneta eku akeni ka Tiholo ta Mfumo va endla kahle loko va tikarhatela ku fikelela tipakani ta vona. A hi kambisiseni ndlela leyi Rito ra Xikwembu ri hi pfunaka ha yona hinkwerhu leswaku hi endla nhluvuko hi tlhelo ra moya.
TIKARHATELE KU ENDLA NHLUVUKO HI TLHELO RA MOYA
5. Vantshwa va nga ma tirhisa njhani matimba ya vona entirhweni wa Mfumo?
5 Vantshwa va nga endla swo tala entirhweni wa Yehovha hikuva va ha ri ni matimba naswona va ni rihanyo lerinene. (Hlaya Swivuriso 20:29.) Vamakwerhu van’wana va xinuna lava ha riki vantshwa va pfuneta eku kandziyiseni ka minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni ni Tibibele eBethele. Vamakwerhu vo tala lava ha riki vantshwa va aka Tiholo ta Mfumo kumbe ku pfuna ku ti lunghisa. Loko ku ri ni timhangu ta ntumbuluko, vantshwa va tirha ni vamakwerhu lava nga ni ntokoto leswaku va pfuna. Nakambe vantshwa vo tala lava nga maphayona va dyondza ririmi rin’wana kumbe va ya endhawini yin’wana leswaku va ya chumayela mahungu lamanene.
6-8. (a) Muntshwa un’wana u ri cince njhani langutelo rakwe hi ntirho wa Yehovha naswona ku ve ni vuyelo byihi? (b) Hi nga ‘nantswa hi vona leswaku Yehovha hi lonene’ hi ndlela yihi?
6 A swi kanakanisi leswaku u swi teka swi ri swa nkoka ku tirhela Xikwembu hi mbilu hinkwayo. Kambe ku vuriwa yini loko u titwa hi ndlela leyi makwerhu la vuriwaka Aaron a tshameke a titwa ha yona? Hambileswi a kuleleke entiyisweni, u te, “A swi ndzi phirha ku ya eminhlanganweni ni le nsin’wini.” A a lava ku tiphina hi ku tirhela Xikwembu, kambe a a tivutisa leswaku ha yini a nga tsakanga. U endle yini?
7 Aaron u tikarhatele ku hlaya Bibele nkarhi ni nkarhi, a lunghiselela minhlangano ni ku tlhela a hlamula eka yona. U tlhele a sungula ku khongela nkarhi ni nkarhi. Loko ndlela leyi a rhandzaka Yehovha ha yona yi ya yi kula, u sungule ku endla nhluvuko hi tlhelo ra moya. Ku sukela kwalaho, Aaron u ve phayona, a pfuna van’wana loko ku ri ni timhangu ta ntumbuluko naswona u ye a ya chumayela etikweni rin’wana. Sweswi i nkulu naswona u tirha eBethele. U titwa njhani hi vutomi byakwe? U ri: “Ndzi ‘nantswile ni ku vona leswaku Yehovha hi lonene.’ Leswi a ndzi katekiseke, ndzi titwa ndzi n’wi kolota vutomi bya mina naswona ndzi susumeteleka ku endla swo tala entirhweni wa yena, hikwalaho ka sweswo ndzi kume mikateko yo tala.”
8 Mupisalema u yimbelele a ku: “Lava lavaka Yehovha, a va nge pfumali nchumu lexinene.” (Hlaya Pisalema 34:8-10.) Hakunene, Yehovha a nge va khomisi tingana lava n’wi tirhelaka hi ku hiseka. Hi ‘nantswa hi vona leswaku Yehovha hi lonene’ loko hi endla hinkwaswo leswi hi nga swi kotaka entirhweni wakwe. Naswona loko hi tirhela Xikwembu hi matimba ya hina hinkwawo, hi ta va ni ntsako lowukulu swinene.
TIYISELA NASWONA U NGA HELI MATIMBA
9, 10. Ha yini swi ri swa nkoka leswaku u va ni “moya wo rindza”?
9 Loko u ri karhi u tikarhatela ku fikelela tipakani ta wena kombisa “moya wo rindza.” (Mik. 7:7) Minkarhi hinkwayo Yehovha u seketela malandza yakwe yo tshembeka, hambileswi a nga ha pfumelelaka leswaku ma rindzela malunghelo yo karhi kumbe ku cinca ka swiyimo. U tshembise Abrahama leswaku u ta va ni n’wana wa jaha, kambe nandza loyi wa Yehovha a a fanele a va ni ripfumelo ni ku lehisa mbilu. (Hev. 6:12-15) Hambileswi a rindzeke malembe yo tala leswaku Isaka a velekiwa, Abrahama a nga helanga mbilu naswona Yehovha a nga n’wi khomisanga pala.—Gen. 15:3, 4; 21:5.
10 I ntiyiso leswaku ku rindza a swi olovi. (Swiv. 13:12) Kambe loko hi tshamela ku anakanya hi xiyimo xa hina hi nga hela matimba. Ku ri na sweswo, swi nga va swinene ku tirhisa nkarhi wolowo leswaku hi kula hi tlhelo ra moya. Xiya tindlela tinharhu leti hi nga endlaka sweswo ha tona.
11. Hi tihi timfanelo tin’wana ta moya leti hi nga ti hlakulelaka naswona ha yini ti ri ta nkoka?
11 Hlakulela ku va ni timfanelo ta moya. Loko hi hlaya Bibele ni ku anakanyisisa hi leswi hi swi hlayaka, hi ta kuma vutlhari, ku twisisa, vutivi, hi kota ku ehleketa kahle ni ku hluteka emianakanyweni. I swa nkoka leswaku vamakwerhu lava rhangelaka evandlheni va va ni timfanelo to tano. (Swiv. 1:1-4; Tito 1:7-9) Loko hi ri karhi hi hlaya minkandziyiso ya hina leyi sekeriweke eBibeleni, hi nga kota ku tiva ndlela leyi Xikwembu xi titwaka ha yona hi timhaka to tala. Siku ni siku, hi fanele hi endla swiboho loko swi ta emhakeni yo hlawula vuhungasi, swiambalo ni ku tilunghisa, ku tirhisa mali ni ku hanyisana ni vanhu van’wana. Loko hi tirhisa leswi hi swi dyondzaka eBibeleni, hi ta endla swiboho leswi tsakisaka Yehovha.
12. Swirho swa vandlha swi nga swi kombisa njhani leswaku swi tshembekile?
12 Tikarhatele ku kombisa leswaku u tshembekile. Ku nga khathariseki leswaku hi vamakwerhu va xinuna kumbe va xisati, hi fanele hi tikarhatela ku endla leswi hi nga swi kotaka leswaku hi hetisisa swiavelo leswi hi nyikiweke swona. Tanihi ndhunankulu, Nehemiya a a fanele a kuma vanhu lava nga ta endla ntirho exikarhi ka vanhu va Xikwembu. U hlawule vamani? U hlawule vanhu lava chavaka Xikwembu ni lava tshembekaka. (Neh. 7:2; 13:12, 13) Hilaha ku fanaka namuntlha, “leswi laviwaka eka valanguteri hileswaku munhu a kumiwa a tshembekile.” (1 Kor. 4:2) Mintirho leyinene yi tekeriwa enhlokweni.—Hlaya 1 Timotiya 5:25.
13. U nga xi tekelela njhani xikombiso xa Yosefa loko van’wana va nga ku khomi kahle?
13 Titshege hi Yehovha. U nga endla yini loko van’wana va nga ku khomi kahle? Kumbexana u nga ha va byela ndlela leyi u titwaka ha yona hi nkarhi wolowo. Kambe, minkarhi yin’wana loko wo tshamela ku tiyimelela ni ku sindzisa leswaku a wu hoxanga, u nga nyanyisa xiphiqo. Vamakwavo va Yosefa a va nga n’wi khomanga kahle, kambe a nga vanga ni xikhomela. Hi ku famba ka nkarhi, Yosefa u lumbetiwile ni ku khotsiwa swi nga fanelanga. Kambe, u titshege hi Yehovha enkarhini wolowo wo tika. Ku ve ni vuyelo byihi? “Rito ra Yehovha ri n’wi endle a va munhu la tengeke.” (Ps. 105:19) Loko miringo yoleyo yi hela, Yosefa u ve ni timfanelo letinene leti lavekaka leswaku a fanelekela xiavelo xa nkoka. (Gen. 41:37-44; 45:4-8) Loko van’wana va nga ku khomi kahle, khongelela ku kuma vutlhari, vulavula ni ku tikhoma hi ndlela leyinene naswona titshege hi Xikwembu leswaku xi ku tiyisa. Yehovha u ta ku pfuna.—Hlaya 1 Petro 5:10.
ENDLA NHLUVUKO ENSIN’WINI
14, 15. (a) Ha yini hi fanele hi “nyikela nyingiso lowu hambetaka” eka ndlela leyi hi chumayelaka ha yona? (b) U nga antswisa njhani loko swiyimo swi cinca? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi ni bokisi leri nge “ Xana U Tiyimiserile Ku Ringeta Ndlela Yin’wana Yo Chumayela?”)
14 Pawulo u khutaze Timotiya a ku: “Yana emahlweni u tinyiketela eku hlayeni ka le rivaleni, eku khongoteleni, eku dyondziseni. Nyikela nyingiso lowu hambetaka eka wena ni le ku dyondziseni ka wena.” (1 Tim. 4:13, 16) Timotiya a a ri muchumayeri wa Mfumo la nga ni ntokoto. Kambe a a ta antswisa ntsena loko a “nyikela nyingiso lowu hambetaka” eku dyondziseni kakwe. A a swi tiva leswaku vanhu va cinca ku katsa ni swiyimo swa vona kutani a a nga ta tirhisa xingheniso lexi fanaka. Leswaku a ya emahlweni a fikelela timbilu ta vona, a a fanele a antswisa ni ku cinca ndlela leyi a va chumayela ha yona. Tanihi vahuweleri va Mfumo, hi fanele hi endla leswi fanaka.
15 Minkarhi yo tala hi kuma vanhu va nga ri kona emakaya ya vona loko hi chumayela hi yindlu ni yindlu. Etindhawini tin’wana, a hi swi koti ku nghena eka miako leyi va tshamaka eka yona. Loko swi ri tano ensin’wini ya n’wina, xana u nga tirhisa ndlela yin’wana leswaku u chumayela mahungu lamanene?
16. Ku chumayela etindhawini ta mani na mani swi nga va ni vuyelo lebyinene hi ndlela yihi?
16 Ku chumayela etindhawini ta mani na mani i ndlela yin’wana leyinene yo hangalasa mahungu lamanene. Timbhoni to tala ti kuma vuyelo lebyinene hikwalaho ko tirhisa ndlela leyi. Ti tinyika nkarhi wo chumayela vanhu eswitichini swa switimela, swa tibazi, etindhawini ta vuxaviselo, etiphakini ni le tindhawini tin’wana leti vanhu va kumekaka eka tona. Hi ku va ni vuxiyaxiya, Mbhoni yi nga sungula bulo ni munhu hi ku vulavula hi mhaka yo karhi leyi nga emahungwini, kumbe yi bumabumela vana va loyi yi lavaka ku sungula bulo na yena kumbe yi vutisa hi ntirho wa yena. Loko bulo ri ri karhi ri ya emahlweni, muhuweleri a nga ha boxa yinhla ya le Bibeleni leyi nga endlaka leswaku munhu yoloye a vula vonelo rakwe. Hakanyingi ndlela leyi munhu a hlamulaka ha yona yi nga endla leswaku mi ya mi bula hi Bibele.
17, 18. (a) U nga va ni xivindzi hi ndlela yihi loko u chumayela etindhawini ta mani na mani? (b) Ha yini ndlela leyi Davhida a dzuniseke Yehovha ha yona yi ri ya nkoka loko u ri ensin’wini?
17 Loko swi ku tikela ku chumayela etindhawini ta mani na mani, u nga lan’wi. Eddie, phayona ra le Dorobeni ra New York a swi n’wi tikela ku chumayela vanhu etindhawini ta mani na mani. Kambe, hi ku famba ka nkarhi u sungule ku va ni xivindzi. I yini lexi n’wi pfuneke leswaku a va ni xivindzi? U ri: “Hi nkarhi wa vugandzeri bya ndyangu, mina ni nsati wa mina hi endla ndzavisiso leswaku hi kuma tinhlamulo ta swivutiso leswi vanhu va talaka ku swi vutisa. Hi tlhela hi kombela vamakwerhu van’wana leswaku va hi pfuna.” Sweswi Eddie a nga ha chavi ku chumayela etindhawini ta mani na mani.
18 Loko u ya u va ni vutshila ni ku va ni xivindzi ensin’wini, nhluvuko lowu u wu endlaka wu ta ya wu vonaka. (Hlaya 1 Timotiya 4:15.) Ku engetela kwalaho, handle ko kanakana u ta dzunisa Tata wa hina la nge tilweni ku fana na Davhida la yimbeleleke a ku: “Ndzi ta nkhensa Yehovha minkarhi hinkwayo; ku n’wi dzunisa ku ta va enon’wini wa mina nkarhi hinkwawo. Moya-xiviri wa mina wu ta tibuma eka Yehovha; lavo rhula va ta swi twa, kutani va tsaka.” (Ps. 34:1, 2) Naswona hikwalaho ka ntirho wa wena wa nsimu, vanhu va timbilu letinene va ta tirhela Yehovha swin’we na wena hi ntsako.
DZUNISA XIKWEMBU HI KU YA EMAHLWENI U ENDLA NHLUVUKO HI TLHELO RA MOYA
19. Ha yini swi koteka leswaku malandza yo tshembeka ya Yehovha ma tsaka hambiloko ma ri eka swiyimo swo tika?
19 Davhida u tlhele a yimbelela a ku: “Mintirho ya wena hinkwayo yi ta ku dzunisa, Wena Yehovha, naswona lava tshembekeke va wena va ta ku dzunisa. Va ta vulavula hi ku vangama ka vuhosi bya wena, naswona va ta vulavula hi matimba ya wena, leswaku va tivisa vana va vanhu swiendlo swakwe leswikulu ni ku vangama lokukulu ka vuhosi byakwe.” (Ps. 145:10-12) Handle ko kanakana marito lawa ma kombisa ndlela leyi Timbhoni hinkwato ta Yehovha to tshembeka ti titwaka ha yona. Kambe ku vuriwa yini loko vuvabyi kumbe ku dyuhala swi ku sivela leswaku u nga ha heti nkarhi lowu a wu wu heta eku sunguleni? Minkarhi hinkwayo tsundzuka leswaku u dzunisa Xikwembu loko u chumayela vaongori ni madokodela ni vanhu van’wana. Loko u pfaleriwe ekhotsweni hikwalaho ka ripfumelo ra wena, u nga swi kota ku byela van’wana hi Yehovha naswona sweswo swa n’wi tsakisa. (Swiv. 27:11) Wa tsaka swinene loko u n’wi tirhela hambiloko swirho swa ndyangu wa wena swi nga n’wi tirheli. (1 Pet. 3:1-4) Hambiloko swiyimo swi tika swinene, u nga swi kota ku dzunisa Yehovha ni ku endla nhluvuko hi tlhelo ra moya.
20, 21. Loko u nyikiwe vutihlamuleri byo tala enhlengeletanweni ya Yehovha, u nga va nkateko eka van’wana hi ndlela yihi?
20 Handle ko kanakana Yehovha u ta ku katekisa loko u ya emahlweni u endla nhluvuko hi tlhelo ra moya. Kumbexana hi ku antswisa xiyimiso xa wena kumbe ku olovisa vutomi bya wena, u ta pfulekeriwa hi nkarhi wo tala wo pfuna vanhu leswaku va dyondza hi switshembiso leswinene swa Xikwembu. Ku engetela kwalaho, loko u endla nhluvuko hi tlhelo ra moya ni ku titsona swo karhi u ta kota ku pfuna vamakwenu. Nakambe loko u tirha hi matimba evandlheni, vamakwenu va ta ku rhandza, va tlangela leswi u va endlelaka swona ni ku tlhela va ku seketela.
21 Ku nga khathariseki leswaku hi ni nkarhi wo tanihi kwihi hi tirhela Yehovha, hinkwerhu ka hina hi nga endla nhluvuko hi tlhelo ra moya loko hi ri karhi hi n’wi gandzela. Kambe Vakreste lava nga ni ntokoto va nga va pfuna njhani lava ha riki vantshwa entiyisweni leswaku va endla nhluvuko hi tlhelo ra moya? Eka xihloko lexi landzelaka, hi ta bula hi sweswo..


c: text/html

text:
Xiphemu 8: Leswi Bibele Yi Swi Profeteke Swa Humelela
Bibele a yi hi byeli ntsena leswi humeleleke enkarhini lowu hundzeke kambe yi tlhela yi hi byela ni leswi nga ta humelela enkarhini lowu taka. Vanhu a va nge hi byeli leswi nga ta humelela enkarhini lowu taka. Hikwalaho ha swi tiva leswaku Bibele yi huma eka Xikwembu. Xana Bibele yi ri yini hi vumundzuku?
Yi hi byela hi nyimpi leyikulu ya Xikwembu. Enyimpini yoleyo Xikwembu xi ta susa vubihi hinkwabyo emisaveni swin’we ni vanhu lavo homboloka, kambe xi ta sirhelela lava xi tirhelaka. Yesu Kreste, hosi leyi vekiweke hi Xikwembu, u ta endla leswaku malandza ya Xikwembu ma va ni ku rhula ni ntsako, naswona a ma nge he tlheli ma vabya kumbe ku fa.
Ha tsaka leswi Xikwembu xi nga ta endla paradeyisi leyintshwa emisaveni, a swi tano ke? Kambe hi fanele hi endla swin’wana loko hi lava ku hanya eparadeyisini leyi. Eka xitori xo hetelela xa buku leyi, hi ta dyondza hi leswi hi faneleke hi swi endla leswaku hi tsakela swilo swo hlamarisa leswi Xikwembu xi swi hlayiseleke lava xi tirhelaka. Kutani, hlaya XIPHEMU 8 u kuma leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni nkarhi lowu taka.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Noni Ya Le Sarepta Yi Hakeriwile Hikwalaho Ko Kombisa Ripfumelo
NONI leyi nga xisiwana yi vukarhe n’wana wa yona wa jaha loyi a ngo va yexe. A yi nga swi kholwi leswi a yi swi vona. Emahlweninyana ka kwalaho, a yi tlakule ntsumbu wa xijahatana xa yona hi ndlela ya rirhandzu. Sweswi wansati loyi a a langute n’wana wakwe loyi a a pfuxiwile eku feni naswona a a tsakisiwa hi ku n’wayitela ka yena. Munhu loyi a a n’wi endzerile u te: “Waswivo, n’wana wa wena wa hanya.”
Ku pfuxiwa loku eku feni loku hlamarisaka ku endleke kwalomu ka malembe ya 3 000 lama hundzeke. U nga hlaya hi mhaka leyi eka 1 Tihosi ndzima 17. Muendzi wa kona a ku ri Eliya muprofeta wa Xikwembu. Mana wa n’wana a ku ri mani? A ku ri noni leyi vito ra yona ri nga boxiwangiki leyi a yi tshama edorobeni ra Sarepta. Ku pfuxiwa ka n’wana wa yona eku feni a ku ri xin’wana xa swiendlakalo swa le vuton’wini bya yona leswi ri tiyiseke swinene ripfumelo ra yona. Loko hi ri karhi hi bula hi yona, hi ta dyondza tidyondzo tin’wana ta nkoka.
ELIYA A KUMA NONI LEYI NGA NI RIPFUMELO
Yehovha a a tiyimisele leswaku ku ta va ni dyandza leri a ri ta teka nkarhi wo leha emfun’weni wa Akabu, hosi yo homboloka ya Israyele. Endzhaku ka loko Eliya a tivise hi dyandza leri a ri ta va kona, Xikwembu xi n’wi tumbetile leswaku Akabu a nga n’wi kumi kutani hi singita xi phamela muprofeta loyi xinkwa ni nyama leswi a swi tisiwa hi mawukuwuku. Endzhaku ka sweswo Yehovha u byele Eliya a ku: “Suka u yima u ya eSarepta lowu wu nga wa Sidoni, u fanele u tshama kona. Waswivo! Kunene ndzi ta lerisa wansati, la nga noni, leswaku a ku nyika swakudya.”—1 Tih. 17:1-9.
Loko Eliya a fika eSarepta, u vone noni leyi nga xisiwana yi ri karhi yi rhotela tihunyi. Xana a ku ri yena wansati loyi a a ta nyika muprofeta loyi swakudya? A a ta swi teka kwihi swakudya swo nyika muprofeta loyi hikuva yena hi yexe a a ri xisiwana? Ku nga khathariseki ku kanakana kwihi na kwihi loku Eliya a nga ha vaka a ve na kona, u sungule ku bula ni wansati loyi. U te: “Ndzi kombela u ndzi kumela matinyana hi xibya leswaku ndzi nwa.” Loko a ri karhi a famba a ya n’wi kela mati, Eliya u tlhele a ku: “Ndzi kombela u ndzi kumela ni xinkwanyana.” (1 Tih. 17:10, 11) Ku nyika mufambi mati yo nwa a swi nga yi karhati noni leyi kambe a yi nga ta swi kota ku n’wi nyika xinkwa.
Noni leyi yi te: “Leswi Yehovha Xikwembu xa wena a hanyaka, a ndzi na xona xinkwa xa xirhendzevutana, kambe ekhuwaneni lerikulu ndzi ni mapa lama nga tataka voko naswona ekhuwaneni leritsongo, ndzi ni mafurhanyana; sweswi ndzi rhotela tihunyinyana, ndzi fanele ndzi nghena ndzi endla swo karhi swa mina ni n’wananga, hi ta dya, kutani hi fa.” (1 Tih. 17:12) A hi anakanyisiseni hi leswi bulo leri ri swi paluxaka.
Noni leyi yi swi xiyile leswaku Eliya a a ri Muisrayele la chavaka Xikwembu. Sweswo swi tikombe eka marito ya yona lama nge “leswi Yehovha Xikwembu xa wena a hanyaka.” Swi vonaka onge hambileswi a yi xi tiva katsongo Xikwembu xa Vaisrayele, a yi nga xi tivi lerova yi tirhisa marito lama nge “Xikwembu xanga” loko yi vulavula hi Yehovha. A yi tshama eSarepta, ku nga doroba leri ‘a ri ri ra,’ kumbe handle ko kanakana a ri titshege hi muti wa Sidoni lowu a wu ri wa Vafenikiya. A swi kanakanisi leswaku eSarepta a ku tshama vagandzeri va Bali. Nilokoswiritano, Yehovha a a vone nchumu wo karhi wo hlawuleka eka noni leyi.
Hambileswi noni leyi ya xisiwana ya le Sarepta a yi tshama exikarhi ka vagandzeri va swifaniso swa hava, yi kombise ripfumelo. Yehovha u rhume Eliya eka yona leswaku ku ta vuyeriwa wansati loyi swin’we ni muprofeta loyi. Hi nga dyondza dyondzo ya nkoka emhakeni leyi.
Vaaki va le dorobeni ra Sarepta laha a ku gandzeriwa Bali a va nga onhakanga hinkwavo. Leswi Yehovha a rhumeleke Eliya eka noni leyi, U kombise leswaku Wa va vona vanhu lava nga ni xikongomelo lexinene lava nga si vaka vagandzeri Vakwe. Hakunene, “eka tiko rin’wana ni rin’wana munhu loyi a . . . chavaka [Xikwembu] a tlhela a endla ku lulama wa amukeleka eka xona.”—Mint. 10:35.
I vanhu vangani lava tshamaka ensin’wini ya n’wina lava fanaka ni noni leyi ya le Sarepta? Hambiloko va nga ha va va hanya ni vanhu lava seketelaka vukhongeri bya mavunwa, va nga ha va va lava nchumu wo antswa. Va nga ha va va ri ni vutivi byitsongo malunghana na Yehovha kumbe va nga ri na byona, hikwalaho va nga ha va va lava ku pfuniwa leswaku va amukela vugandzeri lebyi tengeke. Xana wa va lavisisa vanhu vo tano u tlhela u va pfuna?
“SUNGULA HI KU NDZI ENDLELA XINKWANYANA XA XIRHENDZEVUTANA”
Anakanyisisa hi vukheta hi leswi Eliya a kombeleke noni leyi leswaku yi swi endla. A ya ha ku n’wi byela leswaku endzhaku ka loko yi ta va yi endlele yona ni n’wana wa yona swakudya swo hetelela, va ta dya kutani va fa. Kambe, Eliya u te yini? “U nga chavi. Nghena, endla hi ku landza rito ra wena. Ntsena eka leswi swi nga kona, sungula hi ku ndzi endlela xinkwanyana xa xirhendzevutana, u fanele u xi tisa eka mina, endzhaku ka sweswo u ta endla swo karhi swa wena ni n’wana wa wena. Hikuva Yehovha Xikwembu xa Israyele u te, ‘Khuwana lerikulu ra mapa a ri nge heli, ni khuwana leritsongo ra mafurha a ri nge heli ku fikela siku leri Yehovha a nga ta nyika maboboma ya mpfula evuandlalweni bya misava.’”—1 Tih. 17:11-14.
Van’wana a va ta ku, ‘A hi nge swi koti ku nyika munhu un’wana swakudya swa hina swo hetelela.’ Kambe noni leyi a yi swi vulanga sweswo. Hambileswi a yi nga n’wi tivi kahle Yehovha, yi tshembe Eliya kutani yi endla leswi a yi kombeleke swona. Wolowo a wu ri ndzingo lowukulu wa ripfumelo—naswona noni leyi yi endle xiboho xa vutlhari!
Xikwembu a xi yi fularhelanga noni yoleyo leyi a yi ri xisiwana. Yehovha u andzise swakudya swa yona leswi a swi ri switsongo, hilaha Eliya a tshembiseke hakona, leswaku yona, n’wana wa yona na Eliya va va ni swakudya ku fikela loko dyandza ri hela. Entiyisweni, “khuwana lerikulu ra mapa a ri helanga ni khuwana leritsongo ra mafurha a ri helanga, hi ku landza rito ra Yehovha leri a ri vuleke hi Eliya.” (1 Tih. 17:16; 18:1) Loko wansati loyi a a nga vanga ni ripfumelo, xinkwa lexi a xi endleke hi mapa ya yena ni mafurha yakwe leswi a swi ri switsongo a swi ta va swi ve swakudya swakwe swo hetelela. Ku ri na sweswo, u kombise ripfumelo, a tshemba Yehovha kutani a rhanga a endlela Eliya swakudya.
Dyondzo leyi hi nga yi dyondzaka emhakeni leyi hi leswaku Xikwembu xi katekisa lava kombisaka ripfumelo. Loko u langutane ni ndzingo wa leswaku u tshembeka ivi u kombisa ripfumelo, Yehovha u ta ku pfuna. U ta va Munyiki, Musirheleri ni Munghana leswaku a ku pfuna u langutana ni ndzingo wa wena.—Eks. 3:13-15.
Hi 1898, Zion’s Watch Tower yi hlamusele dyondzo leyi leyi hi nga yi dyondzaka eka rungula leri ra noni: “Loko wansati loyi a kombise ripfumelo leri n’wi endleke a yingisa, kutani a a ta faneriwa hi ku pfuniwa hi Hosi yi tirhisa Muprofeta loyi; loko a a nga kombisanga ripfumelo, a ku ta va ku kumiwe noni yin’wana leyi a yi ta kombisa ripfumelo. Swi tano ni le ka hina—hi minkarhi yo hambana-hambana evuton’wini Hosi yi ringa ripfumelo ra hina. Loko hi kombisa ripfumelo hi ta katekisiwa; loko hi nga ri kombisi a hi nge katekisiwi.”
Loko hi langutane ni miringo yo karhi, hi fanele hi lava nkongomiso wa Xikwembu eMatsalweni ni le ka minkandziyiso ya hina leyi sekeriweke eBibeleni. Endzhaku ka sweswo hi fanele hi endla swilo hi ku pfumelelana ni nkongomiso wa Yehovha ku nga khathariseki leswaku swi tika ku fikela kwihi ku wu amukela. Hi ta katekisiwa loko hi endla swilo hi ku pfumelelana ni xivuriso lexi xa vutlhari: “Tshemba Yehovha hi mbilu ya wena hinkwayo naswona u nga titshegi hi ku twisisa ka wena n’wini. N’wi tivise tindlela ta wena hinkwato, kutani yena u ta lulamisa tindlela ta wena.”—Swiv. 3:5, 6.
‘XANA U TELE KU TA DLAYA N’WANANGA?’
Ripfumelo ra noni leyi a ri ta tlhela ri ringiwa. Rungula ra le Bibeleni ri ri: “Endzhaku ka swilo leswi, n’wana wa wansati loyi, n’wini wa xisati wa yindlu leyi, a vabya, vuvabyi byakwe byi va byikulu lerova a nga ha swi koti ku hefemula.” Loko a ri karhi a lavisisa xivangelo xa khombo leri, manana loyi la feriweke u byele Eliya a ku: “Xana ndzi fanele ndzi endla yini ha wena, Wena munhu wa Xikwembu xa ntiyiso? U tile eka mina leswaku u ta ndzi tsundzuxa xihoxo xa mina nileswaku u dlaya n’wananga.” (1 Tih. 17:17, 18) Marito wolawo yo tlhava ma vula yini?
Xana wansati loyi u tsundzuke xidyoho xo karhi lexi a xi n’wi kingindza? Xana a a anakanya leswaku rifu ra n’wana wakwe a ku ri nxupulo lowu humaka eka Xikwembu ni leswaku Eliya a a rhumiwe hi Xikwembu leswaku a ta dlaya n’wana wakwe? Bibele a yi hi byeli, kambe ku na yinhla yin’we leyi nga erivaleni: Noni leyi a yi vonanga Xikwembu nandzu hileswaku xi endle leswi nga lulamangiki.
Eliya u fanele a tsemeke nhlana loko a twa hi ta rifu ra n’wana wa noni leyi swin’we ni hi mhaka ya leswi noni leyi a yi anakanya leswaku ku va kona ka yena hi kona ku vangeke rifu leri leri vavisaka. Endzhaku ko famba ni ntsumbu wolowo ekamareni ra le henhla ka lwangu, Eliya u huwelerile a ku: “Oho Yehovha Xikwembu xanga, xana u fanele u tisa swilo swo biha eka noni leyi ndzi luveleke eka yona hi ku dlaya n’wana wa yona?” Muprofeta loyi a a nga ta yi tiyiselela mhaka ya leswaku vito ra Xikwembu ri sandziwa hi ku pfumelela leswaku wansati loyi wa musa loyi a nga ni malwandla a tlhela a xaniseka. Hikwalaho Eliya u komberile a ku: “Oho Yehovha Xikwembu xanga, ndzi kombela u endla leswaku moya-xiviri wa n’wana loyi wu vuyela endzeni ka yena.”—1 Tih. 17:20, 21.
“WASWIVO, N’WANA WA WENA WA HANYA”
Yehovha u yingise xikhongelo xa Eliya. Noni leyi yi nyike muprofeta loyi swakudya yi tlhela yi kombisa ripfumelo. Swi tikomba onge Xikwembu xi pfumelele vuvabyi bya mufana loyi leswaku byi n’wi dlaya, xi swi tiva leswaku u ta pfuxiwa eku feni—ku pfuxiwa eku feni ko sungula ku tsariwa eMatsalweni—naswona a swi ta endla leswaku switukulwana leswi nga ta landzela swi va ni ntshembo. Loko Eliya a N’wi komberile, Yehovha u pfuxe n’wana loyi eku feni. Anakanya ndlela leyi noni leyi a yi tsake ha yona loko Eliya a ku: “Waswivo, n’wana wa wena wa hanya”! Endzhaku ka sweswo noni leyi yi byele Eliya yi ku: “Hakunene, sweswi ndza swi tiva leswaku u munhu wa Xikwembu ni leswaku rito ra Yehovha leri ri nga enon’wini wa wena i ntiyiso.”—1 Tih. 17:22-24.
Rungula leri nga eka 1 Tihosi ndzima 17 a ra ha vuli swin’wana hi wansati loyi. Hambiswiritano, leswi Yesu a vulavuleke kahle ha yena, swi nga ha endleka leswaku endzhaku ka sweswo u ye emahlweni a ri nandza wa Yehovha wo tshembeka kukondza a fa. (Luka 4:25, 26) Mhaka ya yena yi hi dyondzisa leswaku Xikwembu xi katekisa lava endlelaka malandza ya xona leswinene. (Mat. 25:34-40) Yi tiyisekisa leswaku Xikwembu xa va khathalela vanhu vo tshembeka, hambiloko va langutane ni swiyimo swo tika swinene. (Mat. 6:25-34) Rungula leri ri tlhela ri nyikela vumbhoni bya leswaku Yehovha wa swi navela ku pfuxa lava feke ni leswaku wa swi kota. (Mint. 24:15) Hakunene leswi i swivangelo leswinene ngopfu swo tsundzuka noni ya le Sarepta.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Nhlavutelo 5:1-14
5 Kutani evokweni ra xinene ra Loyi a tshameke exiluvelweni+ ndzi vona buku-nsongwa leyi tsariweke endzeni ni le handle,+ yi lemiwe+ swi tiya hi swilemo swa nkombo.2 Ndzi vona ni ntsumi ya matimba yi huwelela hi rito lerikulu yi ku: “I mani loyi swi n’wi fanelaka ku pfula buku-nsongwa, a lemula swilemo swa yona?”3 Kambe a a nga ri kona ni un’we etilweni ni la misaveni ni le hansi ka misava loyi a kotaka ku pfula buku-nsongwa kumbe ku languta endzeni ka yona.4 Hiloko ndzi rila ngopfu hikuva a nga kumekanga ni un’we loyi a swi n’wi fanela ku pfula buku-nsongwa kumbe ku languta endzeni ka yona.+5 Kambe un’wana wa vakulu a ku eka mina: “Tshika ku rila. Waswivo! Nghala leyi nga ya nyimba ya Yuda,+ rimitsu+ ra Davhida,+ yi hlurile+ leswaku yi pfula buku-nsongwa ni swilemo swa yona swa nkombo.”6 Hiloko ndzi vona exikarhi ka xiluvelo+ ni swivumbiwa leswi hanyaka swa mune ni le xikarhi ka vakulu+ ku yime xinyimpfana+ onge hiloko xi tlhaviwile,+ xi ri ni timhondzo ta nkombo ni mahlo ya nkombo, laha mahlo ma vulaka mimoya+ ya nkombo ya Xikwembu leyi rhumiweke emisaveni hinkwayo.7 Xikan’we-kan’we xi ya, xi yi teka evokweni ra xinene ra Loyi a tshameke exiluvelweni.+8 Loko xi teka buku-nsongwa, swivumbiwa swa mune leswi hanyaka, ni vakulu+ va 24 va wa ehansi emahlweni ka Xinyimpfana, un’wana ni un’wana a ri ni haripa+ ni nkambana wa nsuku lowu teleke murhi wa risuna, naswona murhi wa risuna+ wu vula swikhongelo+ swa vakwetsimi.9 Kutani va yimbelela risimu lerintshwa,+ va ku: “Swa ku fanela ku teka buku-nsongwa u pfula swilemo swa yona, hikuva u tlhaviwile naswona hi ngati+ ya wena u xavele+ Xikwembu+ vanhu lava humaka eka tinyimba hinkwato ni tindzimi hinkwato ni vanhu hinkwavo ni matiko hinkwawo,10 naswona u va endle va va mfumo+ ni vaprista+ eka Xikwembu xa hina,+ va ta va tihosi+ emisaveni.”11 Kutani ndzi languta, hiloko ndzi twa rito ra tintsumi to tala leti rhendzeleke xiluvelo ni ra swivumbiwa leswi hanyaka ni vakulu, nhlayo ya tona a yi ri timiriyadi ta timiriyadi+ ni magidi ya magidi,+12 ti vula hi rito lerikulu ti ku: “Xinyimpfana lexi a xi tlhaviwile+ xi faneriwa hi ku amukela matimba ni rifuwo ni vutlhari ni ntamu ni ku xiximiwa ni ku vangama ni ku dzuneka.”+13 Kutani ndzi twa xivumbiwa xin’wana ni xin’wana lexi nga etilweni ni la misaveni+ ni le hansi ka misava ni le lwandle, ni swilo hinkwaswo leswi nga eka swona swi ku: “Ku dzuneka ni ku xiximiwa+ ni ku vangama+ ni matimba a swi ve eka Loyi a tshameke exiluvelweni+ ni le ka Xinyimpfana+ hi masiku ni masiku.”14 Hiloko swivumbiwa leswi hanyaka swa mune swi ku: “Amen,” kutani vakulu+ va wa ehansi va gandzela.+


text:
NDZIMA 13
Minkhuvo Leyi Nga Tsakisiki Xikwembu
“Hambetani mi tiyiseka hi leswi amukelekaka eHosini.”—VAEFESA 5:10.
1. Xana i vanhu va njhani lava Yehovha a va kokelaka eka yena naswona ha yini va fanele va tshama va xalamukile?
YESU u te: ‘Vagandzeri va ntiyiso va ta gandzela Tatana hi moya ni ntiyiso, hikuva, hakunene, Tatana u lava lavo tano leswaku va n’wi gandzela.’ (Yohane 4:23) Loko Yehovha a kuma vanhu vo tano vo fana na wena u va kokela eka yena ni le ka N’wana wakwe. (Yohane 6:44) Rolero i lunghelo lerikulu! Hambiswiritano, vanhu lava rhandzaka ntiyiso wa Bibele va fanele va ‘hambeta va tiyiseka hi leswi amukelekaka eHosini,’ hikuva Sathana i mukanganyisi lonkulu.—Vaefesa 5:10; Nhlavutelo 12:9.
2. Hlamusela ndlela leyi Yehovha a titwaka ha yona loko vanhu va pfanganisa vukhongeri bya mavunwa ni bya ntiyiso.
2 Xiya leswi endlekeke ekusuhi ni Ntshava ya Sinayi loko Vaisrayele va byela Aroni leswaku a va endlela xikwembu. Aroni u endle leswi va n’wi leriseke swona kutani a endla rhole ra nsuku leri a vuleke leswaku ri yimela Yehovha. Hiloko a ku: “Ku ni nkhuvo wa Yehovha mundzuku.” Xana Yehovha u ku be hi makatla ku pfanganisiwa loku ka vukhongeri bya mavunwa ni bya ntiyiso? Doo! U dlaye kwalomu ka magidi manharhu ya vanhu lava gandzeleke xifaniso. (Eksoda 32:1-6, 10, 28) Xana hi dyondza yini eka xiendlakalo lexi? Loko hi lava ku tama hi rhandziwa hi Xikwembu, hi fanele hi nga “khumbi nchumu lexi nga basangiki” naswona hi tiyimisela ku yimela ntiyiso.—Esaya 52:11; Ezekiyele 44:23; Vagalatiya 5:9.
3, 4. Ha yini hi fanele hi yingisa leswi Bibele yi swi vulaka loko swi ta eka minkhuvo leyi vanhu va rhandzaka ku yi tlangela?
3 Khombo ra kona, endzhaku ka ku fa ka vaapostola lava a va sivela vagwinehi, vanhu lava tivulaka Vakreste kambe va nga rhandzi ntiyiso va sungule mikhuva ya vuhedeni, masiku lama ku vuriwaka leswaku ma kwetsima ni minkhuvo leyi va vuleke leswaku i ya Vukreste. (2 Vatesalonika 2:7, 10) Loko u ri karhi u kambisisa yin’wana ya minkhuvo leyi, xiya leswaku yi kombisa moya wa misava ku nga ri wa Xikwembu. Minkhuvo hinkwayo ya tiko yi hlohlotela nchumu wun’we: Ku nga ku navela ka nyama naswona yi seketela vukhongeri bya mavunwa ni vungoma, ku nga mimfungho leyikulu ya “Babilona Lonkulu.” * (Nhlavutelo 18:2-4, 23) Tsundzuka leswaku Yehovha u yi vonile minkhuvo yo tala ya vukhongeri bya vahedeni loko yi sungula. A swi kanakanisi leswaku ya ha n’wi nyangatsa ninamuntlha. Loko a vula leswaku ya n’wi nyenyetsa, hi fanele ku n’wi yingisa.—2 Yohane 6, 7.
4 Tanihi Vakreste va ntiyiso ha swi tiva leswaku ku ni minkhuvo leyi nga tsakisiki eka Yehovha. Kambe hi fanele hi tiyimisela hi mbilu hinkwayo leswaku a hi nge yi tlangeli. Ku kambisisa leswaku ha yini Yehovha a nyenyetsiwa hi minkhuvo leyi swi ta tiyisa ku tiyimisela ka hina ku papalata nchumu wun’wana ni wun’wana lowu nga endlaka leswaku hi vengiwa hi Xikwembu.
KU GANDZELA DYAMBU KU CINCIWILE KU VA KHISIMUSI
5. Ha yini hi tiyiseka leswaku Yesu a nga velekiwanga hi December 25?
5 Bibele a yi vuli nchumu hi ku tlangela siku ra ku velekiwa ka Yesu. Entiyisweni siku ra ku velekiwa ka yena a ri tiviwi. Kambe a nga velekiwanga hi December 25 hikuva hi nkarhi wolowo a ku titimela endhawini leyi a velekeriweke eka yona. * Luka u vule leswaku loko Yesu a velekiwa, ‘varisi a va tshame ehandle ka muti,’ va khathalela mintlhambi ya vona. (Luka 2:8-11) Loko ku ri leswaku varisi a va tolovele “ku tshama ehandle ka muti” lembe hinkwaro enhoveni, Luka a a nga ta swi boxa eka rungula ra yena. Hambiswiritano, eBetlehema ku na timpfula hi xixika naswona ku ni gamboko, kutani mintlhambi yi vuyisiwa ekaya naswona varisi a va nga ta va va ‘tshame ehandle ka muti.’ Nakambe, Yosefa na Mariya va ye eBetlehema hikuva Khezari Awugusto a a lerise leswaku va ya tsarisiwa. (Luka 2:1-7) Khezari a a nga ta lerisa vanhu lava a va nga wu rhandzi mfumo wa Rhoma leswaku va teka riendzo va ya emitini ya rikwavo, hi nkarhi wa xirhami lexi a xi vuyisa ni n’wana evukatini..
6, 7. (a) Xana Khisimusi yi sungule kwihi? (b) Hi kwihi ku hambana loku nga kona eka tinyiko leti vanhu va nyikanaka tona hi nkarhi wa Khisimusi ni leti Vakreste va nyikanaka tona?
6 Khisimusi a yi sekeriwanga eMatsalweni kambe yi huma eka minkhuvo ya vuhedeni, yo kota nkhuvo wa Varhoma wa Saturnalia, lowu a ku tlangeriwa Saturn xikwembu xa vurimi. Hi ku ya hi matimu ya vagandzeri va xikwembu lexi vuriwaka Mithra, buku yin’wana yi vula leswaku a va tlangela December 25 tanihi “siku ra ku velekiwa ka dyambu leri nga hluriwiki. Khisimusi yi sungule hi nkarhi lowu vugandzeri bya dyambu a byi tinyike matimba, ngopfu-ngopfu eRhoma,” kwalomu ka lembe-xidzana ra vunharhu endzhaku ka rifu ra Kreste, (New Catholic Encyclopedia)..
Vakreste va ntiyiso va nyika swi huma embilwini
7 Hi nkarhi wa minkhuvo ya vona, vahedeni a va nyikana tinyiko va tlhela va titlonya hi swakudya—ku nga mikhuva leyi endliwaka hi nkarhi wa Khisimusi. Hambileswi vanhu va nyikanaka tinyiko hi nkarhi wa Khisimusi namuntlha, a va endli tano hi ku pfumelelana ni tsalwa ra 2 Vakorinto 9:7 leri nge: “Un’wana ni un’wana a a endle hilaha a boheke hakona embilwini yakwe, ku nga ri hi ku vilela kumbe hi ku sindzisiwa, hikuva Xikwembu xi rhandza munyiki la tsakeke.” Vakreste va ntiyiso va susumetiwa hi rirhandzu loko va nyikana tinyiko, a va na siku ro hlawuleka leri va ri vekeleke ku nyikana tinyiko ha rona naswona a va langutelanga ku nyikiwa swo karhi loko va nyika van’wana tinyiko. (Luka 14:12-14; hlaya Mintirho 20:35.) Tlhandlakambirhi, va tsaka ngopfu leswi va ntshunxekeke eka nyanyuko lowu vaka kona hi nkarhi wa Khisimusi ni le ka swikweleti leswi vanhu va tihoxaka eka swona hi nkarhi lowu wa lembe.—Matewu 11:28-30; Yohane 8:32.
8. Xana vangoma va swilo swa le mpfhukeni va tise tinyiko hi siku ra ku velekiwa ka Yesu? Hlamusela.
8 Kambe, van’wana va nga ha ku, xana vangoma va swilo swa le mpfhukeni a va tisanga tinyiko hi siku ra ku velekiwa ka Yesu? Doo! Tinyiko leti va teke na tona a ko va ndlela leyi tolovelekeke yo xixima munhu la xiximekaka, ku nga mukhuva lowu a wu tolovelekile hi nkarhi wa ku tsariwa ka Bibele. (1 Tihosi 10:1, 2, 10, 13; Matewu 2:2, 11) Entiyisweni a va tanga hi vusiku lebyi Yesu a velekiweke ha byona. Loko va fika Yesu se a a nga ha ri ricece naswona se a a tshama endlwini, ku nga ri exidyelweni.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA HI MASIKU YA KU VELEKIWA
9. I yini leswi endlekeke eka minkhuvo ya ku tlangela masiku ya ku velekiwa, lama boxiweke eBibeleni?
9 Hambileswi minkarhi hinkwayo vanhu a va tsaka loko ku velekiwa n’wana, Bibele a yi vuli nchumu hi ku tlangela siku ra ku velekiwa ka nandza wo karhi wa Xikwembu. (Pisalema 127:3) Xana lexi ko va xihoxo? Doo, hikuva Bibele yi boxa minkhuvo yimbirhi ya ku tlangela masiku ya ku velekiwa—ku nga nkhuvo wa Faro wa le Egipta ni wa Heroda Antipasi. (Hlaya Genesa 40:20-22; Marka 6:21-29.) Hambiswiritano, eka minkhuvo leyi ku endleke swilo swo biha, ngopfu-ngopfu eka nkhuvo wa Heroda Antipasi hikuva Yohane Mukhuvuri u tsemiwe nhloko.
10, 11. Xana Vakreste vo sungula a va yi teka njhani minkhuvo yo tlangela siku ra ku velekiwa ka munhu naswona ha yini?
10 Buku yin’wana yi ri: “Vakreste vo sungula a va teka ku tlangela siku ra ku velekiwa ka munhu ku ri nkhuvo wa vuhedeni,” (The World Book Encyclopedia). Hi xikombiso, vanhu va khale va le Grikiya a va kholwa leswaku munhu ha un’we u ni ntsumi leyi vaka kona loko a velekiwa kutani yi n’wi khathalela vutomi bya yena hinkwabyo. Buku yin’wana yi vula leswaku “ntsumi yoleyo yi lawuriwa hi xikwembu lexi fambisanaka ni siku leri munhu yoloye a velekiweke ha rona,” (The Lore of Birthdays). Nakambe masiku ya ku velekiwa i khale ma fambisana ni vungoma bya swilo swa le mpfhukeni ni bya tinyeleti.
11 Swi nga endleka leswaku xin’wana lexi endleke leswaku malandza ya Xikwembu ya khale ma nga yi tlangeli minkhuvo ya siku ra ku velekiwa ka munhu, hileswi a ma ri vanhu lava titsongahateke lava a va nga teki ku velekiwa ka vona ku ri ka nkoka lerova va nga ku tlangela. * (Mikiya 6:8; Luka 9:48) Kutani a ma dzunisa Yehovha ni ku n’wi nkhensa hikwalaho ka nyiko ya risima leyi a ma nyikeke yona, ku nga vutomi. *—Pisalema 8:3, 4; 36:9; Nhlavutelo 4:11.
12. Xana siku ra ku fa ka hina ri nga va leri antswaka hi ndlela yihi loko ri pimanisiwa ni ra ku velekiwa ka hina?
12 Hinkwavo lava faka va tshembekile eka Xikwembu, va ta pfuxiwa. (Yobo 14:14, 15) Eklesiasta 7:1 yi ri: “Vito ra antswa ku ri ni mafurha lamanene, ni siku ra ku fa ku ri ni siku leri munhu a velekiweke ha rona.” “Vito” ra hina ri fanekisela ndhuma leyinene leyi hi tiendlelaka yona eka Xikwembu hi ku xi tirhela hi ku tshembeka. Vakreste va lerisiwa ku tsundzuka siku rin’we ntsena ra ku fa ka Yesu, loyi “vito” ra yena ri hi pfuleleke ndlela ya leswaku hi ponisiwa.—Luka 22:17-20; Vaheveru 1:3, 4.
PASEKA (EASTER) YI HUMA EKA VUGANDZERI BYA XIKWEMBU XA KU VELEKA
13, 14. Xana holideyi ya Paseka leyi dumeke ngopfu yi huma kwihi?
13 Hambileswi ku vuriwaka leswaku hi holideyi ya Paseka (Easter) ku tlangeriwa ku pfuxiwa ka Kreste, entiyisweni holideyi leyi yi huma eka vukhongeri bya mavunwa. Vito leri nge Easter ri fambisana na Eostre kumbe Ostara, xikwembukati xa vurhonga ni xa ximun’wana xa vanhu va le Yuropa. Xana swi tise ku yini leswaku mandza ni mimpfundla swi fambisana ni Paseka? Buku yin’wana yi vula leswaku i khale “mandza ma ri swifanekiselo swa ku sungula ka vutomi ni ku pfuxiwa,” kasi mpfundla wona wu fanekisela ku veleka (Encyclopædia Britannica). Xisweswo, Paseka (Easter) i nkhuvo lowu fanekiselaka vuswikoti byo veleka lowu cinciweke leswaku wu fanekisela ku pfuxiwa ka Kreste. *
14 Xana Yehovha a nga amukela ku tirhisiwa ka swifaniso leswi thyakeke swa manyala leswaku swi va xitsundzuxo xa ku pfuxiwa ka N’wana wakwe? Doo! (2 Vakorinto 6:17, 18) Kahle-kahle Matsalwa a ma hi byeli nchumu hi ku tlangela siku ra ku pfuxiwa ka Yesu. Kutani ku tirhisa Paseka (Easter) tanihi siku ra ku tsundzuka ku pfuxiwa ka Yesu i mavunwa lamakulu.
HOLIDEYI YA HALLOWEEN A HI SIKU RO KWETSIMA
15. Xana holideyi ya Halloween yi huma kwihi naswona a ku tshembiwa leswaku ku endleka yini hi siku leri yi tlangeriwaka ha rona?
15 Siku leri ri sungule khale hi vanhu lava vuriwaka Macelt lava a va tshama eBritain ni le Ireland naswona ri tiviwa hi mihivahivani ya rona ya swilo leswi fambisanaka ni vuloyi, nakambe ku vuriwa leswaku i Siku ro Tlangela Vakwetsimi Hinkwavo. Macelt a ma tlangela nkhuvo lowu vuriwaka Samhain, leswi vulaka “Ku Hela ka Ximumu,” lowu a wu tlangeriwa hi ku thwasa ka n’weti loku a ku ri kusuhi na November 1. A va tshemba leswaku hi nkarhi wa nkhuvo lowu, a ku suka xisirhelelo lexi nga kona exikarhi ka vanhu ni swikwembu, kutani tintsumi ni madimona a swi valanga misava hi ku rhandza. A ku tshembiwa leswaku mimoya-xiviri ya vafi a yi vuyela emakaya ya yona, kutani maxaka ya yona a ma yi vekela swakudya ni swo nwa leswaku yi ta tsaka. Kutani loko namuntlha vana va famba emitini va ambale ku fana ni swipoko va kombela swiwitsi kutani loko va nga nyikiwi, vini va miti va nga ha weriwa hi khombo, va va va endla leswi a swi endliwa hi nkarhi wa nkhuvo wa Samhain.
U NGA THYAKISI MUCATO WA WENA HI MIKHUVA YA MISAVA
16, 17. (a) Ha yini Vakreste lava lavaka ku tekana va fanele va kambisisa loko mikhuva leyi tolovelekeke emugangeni lowu va tshamaka eka wona yi fambisana ni milawu leyi kongomisaka ya Bibele? (b) Loko swi ta eka mikhuva yo fana ni ku haxana hi rhayisi kumbe hi swilo swin’wana, i yini leswi Vakreste va faneleke va swi xiya?
16 Ku nga ri khale ‘a ku nge he twakali rito ra muteki ni ra mutekiwa eka Babilona Lonkulu.’ (Nhlavutelo 18:23) Ha yini? Xivangelo xin’wana i mintirho ya yena ya vungoma leyi thyakisaka vukati ku sukela esikwini ra mucato.—Marka 10:6-9.
17 Mikhuva leyi endliwaka emicatweni ya hambana hi ku ya hi matiko. Mikhuva yin’wana leyi nga vonakaka yi ri yinene yi nga ha va yi ri ya vuhedeni naswona yi endliwa hi xikongomelo xo navelela nhlanhla eka vatekani kumbe vaendzi va vona. (Esaya 65:11) Mukhuva wun’wana i wa ku haxa vatekani hi rhayisi kumbe hi swilo swin’wana. Swi nga endleka leswaku mukhuva lowu wu seketela vukholwa-hava bya leswaku swakudya swi endla leswaku swikwembu swi nga kariheli vatekani. Nakambe, rhayisi i khale yi fambisana ni ku veleka, ntsako ni ku hanya nkarhi wo leha, hi ndlela leyi nga tivikaniki. Swi le rivaleni leswaku hinkwavo lava lavaka ku rhandziwa hi Xikwembu va ta papalata mikhuva yo tano leyi humaka eka vuhedeni.—Hlaya 2 Vakorinto 6:14-18.
18. Hi yihi milawu ya Bibele leyi nga kongomisaka lava lunghiselelaka ku tekana ni lava rhambiweke enkhubyeni wa vukati?
18 Hilaha ku fanaka malandza ya Yehovha ma papalata mikhuva ya misava leyi nga endlaka leswaku minkhuvo ya vukati ya Vakreste yi soleka kumbe yi vavisa mapfalo ya van’wana. Hi xikombiso, va papalata mavulavulelo lama nga tlhavaka vatekani kumbe mafenya lama vulavulaka hi swa masangu ni lama khomisaka tingana eka vatekani ni vaendzi. (Swivuriso 26:18, 19; Luka 6:31; 10:27) Va tlhela va papalata minkhuvo ya manyunyu leyi nga xiximekiki, kambe yi “bombisa rifuwo ra munhu ra vutomi.” (1 Yohane 2:16) Loko u ri eku lunghiseleleni ka siku ra wena ra mucato, tsundzuka leswaku Yehovha u lava leswaku u nga tisoli kambe u tsaka loko u tsundzuka siku leri ra wena ro hlawuleka. *
XANA KU BANANISA TINGHILAZI TA BYALA I MUKHUVA WA VUKHONGERI BYA MAVUNWA?
19, 20. Xana buku yin’wana yi vula leswaku mukhuva wa ku bananisa tinghilazi ta byala wu huma kwihi naswona ha yini wu nga amukeleki eka Vakreste?
19 Swi tolovelekile ku va vanhu va bananisa tinghilazi ta byala loko va ri eminkhubyeni ya vukati ni le ka minkhuvo yin’wana. Buku yin’wana leyi tsariweke hi 1995 yi ri: “Ku navelelana leswinene hi ku tlakusela tinghilazi ta byala ehenhla . . . swi tikomba onge i mukhuva wa khale wa ku phahla swikwembu laha xihalaki xo kwetsima a xi nyikeriwa eka swikwembu . . . leswaku vanhu va kota ku vula xikombelo lexi a xi katsakanyiwa hi marito lama nge ‘hanya nkarhi wo leha!’ kumbe ‘u va ni rihanyo lerinene!’” (International Handbook on Alcohol and Culture).
20 Swi nga endleka leswaku vanhu vo tala va va va nga ehleketi hi vukhongeri bya mavunwa kumbe vukholwa-hava loko va bananisa tinghilazi ta byala. Kambe, mukhuva wa ku tlakusela tinghilazi ehenhla wu nga ha tekiwa tanihi ndlela yo kombela mikateko eka xivumbiwa xo karhi xa moya, ku nga leswi nga fambisaniki ni leswi Matsalwa ma swi vulaka.—Yohane 14:6; 16:23. *
“N’WINA LAVA RHANDZAKA YEHOVHA, VENGANI LESWO BIHA”
21. Hambileswi minkhuvo leyi tolovelekeke yi nga ha vonakaka yi nga ri ya vukhongeri, i yini leswi Vakreste va faneleke va swi papalata naswona ha yini?
21 Ematikweni man’wana ku ni minkhuvo leyi tlangeriwaka lembe ni lembe, leyi eka yona vanhu va cinaka hi ndlela leyi khomisaka tingana ni ku vangamisa vusodoma, xisweswo ma kombisa leswaku Babilona Lonkulu u ma lawula hi ku kongoma kumbe hi tindlela tin’wana. Xana swi fanerile leswaku munhu la “rhandzaka Yehovha” a hlanganyela kumbe a hlalela minkhuvo yo tano? Xana sweswo swi kombisa leswaku hakunene wa swi venga leswo biha? (Pisalema 1:1, 2; 97:10) Swa antswa ku tekelela mupisalema loyi a khongeleke a ku: “Endla leswaku mahlo ya mina ma hundza ma nga swi voni swilo leswi nga pfuniki nchumu”!—Pisalema 119:37.
22. Hi rini laha Mukreste a nga ta tiendlela xiboho hi ku pfumelelana ni ripfalo ra yena loko a ta hlanganyela eka mukhuva wo karhi kumbe a nga hlanganyeli?
22 Hi masiku ya tiholideyi ta misava, Mukreste u fanele a xiya leswaku a nga endli swilo leswi nga ta siya van’wana va ehleketa leswaku u tlangela nkhuvo wolowo. Pawulo u tsale a ku: “Hambi mi dya kumbe mi nwa kumbe mi endla yini na yini, endlani hinkwaswo leswaku mi vangamisa Xikwembu.” (1 Vakorinto 10:31; vona bokisi leri nge “ Ku Endla Swiboho Swa Vutlhari.”) Hambiswiritano, loko mukhuva wo karhi wu nga fambisani nikatsongo ni vukhongeri bya mavunwa naswona wu nga seketeli tipolitiki kumbe wu nga kuceteli ku rhandza tiko nakambe wu nga tluli milawu leyi kongomisaka ya Bibele, Mukreste ha un’we u fanele a tiendlela xiboho loko a ta hlanganyela eka wona kumbe a nga hlanganyeli. Kambe u fanele a anakanyela mapfalo ya van’wana leswaku a nga va khunguvanyisi..
DZUNISA XIKWEMBU HI LESWI U SWI VULAKA NI HI SWIENDLO
23, 24. Xana hi nga va pfuna njhani vanhu va vona leswaku milawu ya Yehovha yi lulamile?
23 Vanhu vo tala va teka tiholideyi ta misava leti tolovelekeke ku ri nkarhi wa kahle wa leswaku mindyangu ni vanghana va hlangana. Hikwalaho, loko munhu a vula leswaku a hi na rirhandzu kumbe hi hundzeleta swilo hi ku ala ku tlangela tiholideyi, hi nga n’wi hlamusela hi musa leswaku Timbhoni ta Yehovha ti teka ku hlangana ka mindyangu ni vanghana tanihi nchumu wa nkoka, ntsena loko ku dzunisiwa Yehovha. (Swivuriso 11:25; Eklesiasta 3:12, 13; 2 Vakorinto 9:7) A hi na masiku yo hlawuleka lama vekeriweke etlhelo leswaku hi tiphina ni varhandziwa va hina ha wona, kambe hikwalaho ka leswi hi rhandzaka Yehovha ni milawu ya yena yo lulama, a hi lavi ku thyakisa minkarhi yoleyo leyi tsakisaka hi mikhuva leyi nga ta hlundzukisa Yehovha, hikuva ha n’wi rhandza naswona hi rhandza milawu ya yena yo lulama.—Vona bokisi leri nge “ Vugandzeri Bya Ntiyiso Byi Tisa Ntsako Lowukulu.”
24 Timbhoni tin’wana ti kote ku pfuna vanhu va timbilu letinene va twisisa mhaka leyi, hi ku tirhisa tinhla leti kumekaka eka ndzima 16 ya buku leyi nge, Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? * Kambe tsundzuka leswaku xikongomelo xa hina i ku pfuna vanhu va twisisa ku nga ri ku phikizana na vona. Hikwalaho, vulavula hi ndlela leyi kombisaka xichavo ni hi moya wo rhula naswona ‘marito ya wena a ma ve ni nsovo nkarhi hinkwawo, ma lungiwe hi munyu.’—Vakolosa 4:6.
25, 26. Xana vatswari va nga va pfuna njhani vana va vona leswaku va tiyisa ripfumelo ra vona nileswaku va rhandza Yehovha?
25 Tanihi malandza ya yena, Yehovha wa hi dyondzisa. Ha swi tiva leswaku ha yini hi pfumela ni ku endla swilo swo karhi nileswaku ha yini swin’wana hi swi papalata. (Vaheveru 5:14) Hikwalaho, n’wina vatswari, dyondzisani vana va n’wina va twisisa leswi vuriwaka hi milawu leyi kongomisaka ya Bibele. Loko mi endla tano, mi ta tiyisa ripfumelo ra vona mi tlhela mi va pfuna va kota ku hlamula hi ku ya hi leswi Matsalwa ma swi vulaka loko va vutisiwa leswi va swi kholwaka, kutani sweswo swi ta endla leswaku va rhandzeka eka Yehovha.—Esaya 48:17, 18; 1 Petro 3:15.
26 Hinkwavo lava gandzelaka Xikwembu hi “moya ni ntiyiso” va ta papalata minkhuvo leyi nga fambisaniki ni Matsalwa va tlhela va lwela ku tshembeka eka xin’wana ni xin’wana lexi va xi endlaka. Namuntlha vanhu vo tala va vona onge a swi koteki ku tshembeka. Kambe, hilaha hi nga ta swi vona hakona eka ndzima leyi landzelaka, tindlela ta Yehovha ti tshama ti ri tinene..
^ ndzim. 3 Vona bokisi leri nge “ Xana Ndzi Fanele Ndzi Hlanganyela Eka Nkhuvo Lowu?” Masiku ni minkhuvo yo karhi leyi ku vuriwaka leswaku ma kwetsima swi xaxametiwe eka Watch Tower Publications Index, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 5 Hi ku ya hi Bibele ni matimu, swi nga endleka Yesu a velekiwe hi 2 B.C.E., hi n’hweti ya Xiyuda ya Ethanim, leyi fambisanaka na September/October eka khalendara ya namuntlha.—Vona Insight on the Scriptures, Vholumo 2, matluka 56-7, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 11 Vona bokisi leri nge “ Tiholideyi Ni Ku Gandzela Sathana.”
^ ndzim. 11 Ntwanano wa Nawu a wu lava leswaku wansati la ha ku velekaka n’wana a tisa gandzela ra xidyoho eka Xikwembu. (Levhitika 12:1-8) Xolexo a xi tshama xi ri xitsundzuxo xa leswaku vatswari va hundzisa xidyoho eka vana va vona naswona xilaveko lexi xa nawu a xi pfuna Vaisrayele leswaku va nga teki siku ra ku velekiwa ka munhu ri ri ra nkoka lerova va kala va ri tlangela hilaha vahedeni a va endla hakona.—Pisalema 51:5.
^ ndzim. 13 Nakambe Paseka (Easter) yi fambisana ni vugandzeri bya xikwembukati xa ku velekisa xa le Phoenicia lexi vuriwaka Astarte, lexi fanekiseriwaka hi mandza ni mpfundla. Swifaniso swo hambana-hambana swa Astarte swi kombisiwa swi ri ni swirho swa mbeleko leswi hundzeletiweke, kumbe swi yime ni mpfundla naswona swi khome mandza hi voko.
^ ndzim. 18 Vona swihloko swinharhu leswi vulavulaka hi micato ni minkhuvo ya vukati, leswi kumekaka eka Xihondzo xo Rindza xa October 15, 2006, matluka 18-31.
^ ndzim. 20 Vona Xihondzo xo Rindza xa February 15, 2007, matluka 30-1.
^ ndzim. 24 Yi kandziyisiwe hi Timbhoni ta Yehovha.
DYONDZA SWO TALA
Hosi Yi Tengisa Vanhu Va Yona Hi Tlhelo Ra Moya
Xana Khisimusi ni xihambano swi yelana njhani?


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO
Tisirhelele Eka Vugevenga!
“Hi ntolovelo vanghana va mina a va ndzi heleketa ekaya loko dyambu se ri perile. Kambe siku rin’wana nivusiku a ndzi lo lee, lerova ndzi endle xiboho xo famba hi thekisi.
“Muchayeri wa yona a nga ndzi yisanga ekaya. Ematshan’weni ya sweswo, u ndzi yise epurasini leri nga ha riki na n’wini, laha a fikeke a ringeta ku ndzi pfinya. Ndzi huwelele hi rito ra mina hinkwaro hiloko a tlhentlhela endzhaku. Loko a tlhele a ndzi tshinelela, ndzi huwelerile ivi ndzi baleka.
“Khale a ndzi tshamela ku tivutisa ndzi ku, ‘Ku huwelela swi pfuna hi ndlela yihi?’ Kambe ndzi tivonele hi ya mina leswaku swa pfuna hakunene!”—KARIN. *
EMATIKWENI yo tala, vugevenga i khombo leri karhataka vanhu nkarhi ni nkarhi. Hi xikombiso, etikwerhi rin’wana muavanyisi un’wana u te: “Mhaka leyi twisaka ku vava hileswaku un’wana ni un’wana u ta hetelela a hlaseriwile hi swigevenga.” Etindhawini tin’wana swi nga ha endleka vugevenga byi nga tolovelekanga. Hambiswiritano, a hi vutlhari ku tigedlha hikuva swi nga endla leswaku swigevenga swi hi hlasela hi ku olova.
Ku nga khathariseki leswaku u tshama endhawini leyi teleke vugevenga kumbe leyi nga talangiki vugevenga, u nga tisirhelela njhani wena ni varhandziwa va wena eka swigevenga? Goza ro sungula leri u nga ri tekaka i ku yingisa nawu lowu wa Bibele: “Vanhu vo tlhariha va vona khombo ra ha ri ekule kutani va ri papalata, kambe swiphukuphuku swi hambeta swi ya emahlweni kutani swi nghena ekhombyeni.” (Swivuriso 22:3, New Century Version) Entiyisweni, maphorisa ma ringanyeta leswaku vanhu va fanele va hlela swilo ka ha ri emahlweni leswaku va nga hlaseriwi hi swigevenga.
Ku vavisiwa emirini ni ku tekeriwa nhundzu a hi byona ntsena vuyelo byo hlaseriwa hi swigevenga. Vanhu vo tala lava hlaseriwaka hi swigevenga va tlhela va khomiwa hi ntshikilelo wa mianakanyo ni wa mintlhaveko vutomi bya vona hinkwabyo. Hikwalaho, i swa nkoka swinene leswaku hi endla hinkwaswo leswi hi nga swi kotaka leswaku hi tisirhelela eka vugevenga! Kutani kambisisa magoza lawa u nga ma tekaka leswaku u tisirhelela eka mixaka ya mune ya vugevenga—ku khomiwa nkuzi, ku xanisiwa hi timhaka ta masangu, vugevenga bya le ka Internet ni ku yiveriwa rungula ra wena ra xihundla.
KU KHOMIWA NKUZI
Swi vula yini? Swi vula ku tekeriwa swilo hi nkani kumbe hi ku xungetiwa.
Swi va khumba njhani vanhu? Endzhaku ka loko vanhu lava hlomeke va khome vanhu nkuzi hi ku landzelelana eBritain, muchuchisi un’wana u vule leswaku hambileswi vanhu lava khomiweke nkuzi va nga vavisiwangiki, hinkwavo ka vona va khomiwe hi ntshikilelo wa mianakanyo. U tlhele a ku: “Vo hlayanyana va vona va vula leswaku va tshamela ku karhateka ni ku va ni nkelunkelu kasi hinkwavo va vula leswaku ndlela leyi va hanyaka ha yona siku ni siku yi khumbiwe swinene hi leswi swi va humeleleke.”
I yini leswi u nga swi endlaka?
Vana ni vuxiyaxiya. Makhamba ma tirhisa nkarhi wun’wana ni wun’wana lowu ma pfulekelaka. Ma rhandza ku hlasela vanhu lava nga xalamukangiki. Kutani langutisa vanhu lava ku languteke, xalamukela ndhawu leyi u nga eka yona naswona tshama u hlutekile emianakanyweni hi ku va u nga nwi byala ku tlula mpimo kumbe u tirhisa swidzidziharisi. Encyclopedia yin’wana ya ta rihanyo yi vula leswaku “loko munhu a ri eku nweni ka byala kumbe a ri eku tirhiseni ka swidzidziharisi,” swa n’wi tikela “ku ehleketa kahle ni ku kambisisa xiyimo lexi nga vaka ni khombo.”
Sirhelela nhundzu ya wena. Lotlela movha wa wena swin’we ni tinyangwa ni ku pfala mafasitere ya yindlu ya wena. U nga pfuleli munhu loyi u nga n’wi tiviki. U nga veki swilo swa risima erivaleni; u nga swi bombisi. Swivuriso 11:2 yi ri: “Vutlhari byi ni lava va titsongahataka.” Makhamba swin’we ni vana lava nga riki na makaya hakanyingi va yivela vanhu lava bombisaka swin’wetsin’wetsi ni switirhisiwa swo durha swa elektroniki.
Lava switsundzuxo. “Ndlela ya xiphukuphuku yi lulamile ematihlweni ya xona, kambe loyi a yingisaka xitsundzuxo u tlharihile.” (Swivuriso 12:15) Loko u endzele ndhawu yo karhi, yingisa switsundzuxo swa vanhu va kwalaho lava vonakaka va tshembekile swin’we ni maphorisa. Va nga ku byela tindhawu leti u faneleke u ti papalata ni ku ku byela ndlela leyi u nga tisirhelelaka ha yona wena ni nhundzu ya wena.
KU XANISIWA HI TIMHAKA TA MASANGU
Swi vula yini? A swi vuli ku pfinya ntsena kambe swi katsa ni tindlela tin’wana to khoma-khoma swirho swa le xihundleni swa munhu hi nkani kumbe hi ku n’wi xungeta.
Swi va khumba njhani vanhu? Wansati un’wana loyi a tshameke a pfinyiwa u te: “Lexi twisaka ku vava hileswaku a swi ku karhati hi nkarhi wolowo ntsena. Swi ta tshama swi ri emiehleketweni ya wena, swi ku dya ku ringana nkarhi wo leha ni ku cinca langutelo ra wena hi vutomi. Swi cinca ni vutomi bya vanhu lava u va rhandzaka.” I ntiyiso leswaku muhlaseriwa a nga na nandzu hileswi a xanisiweke hi timhaka ta masangu. Muxanisi hi yena a nga ni nandzu.
I yini leswi u nga swi endlaka?
U nga honisi mintlhaveko ya wena. Ndzawulo ya maphorisa le Carolina N’walungu, eU.S.A. yi te: “Loko u titwa u nga ntshunxekanga endhawini yo karhi kumbe ekusuhi ni munhu wo karhi, namba u famba. U nga pfumeleli munhu a ku khorwisa leswaku u tshama loko mbilu ya wena yi ku byela leswaku u famba.”
Endla swilo hi ku titshemba; u pfula mahlo. Lava xanisaka van’wana hi timhaka ta masangu va lava vanhu lava nga xalamukangiki ni lava tikombaka va tsanile. Kutani famba hi ku titshemba naswona u tshama u xalamukile.
Teka goza hi ku hatlisa. Huwelela. (Deteronoma 22:25-27) Baleka kumbe u endla nchumu lowu a nga wu ehleketiki nikatsongo. Kutani loko u swi kota, balekela endhawini leyi sirhelelekeke ivi u fonela maphorisa. *
VUGEVENGA BYA LE KA INTERNET
I yini? I vukungundzwana bya ku nga hakeli swibalo, byo kuma timali ta mfumo leti nyikiwaka vanhu lava nga tirhiki, swisiwana ni lava vabyaka, vukungundzwana byo tirhisa makhadi ya swikweleti ni ku kuma mali ya swilo leswi xaviweke kambe swi nga rhumeriwangiki. Nakambe byi katsa vuvekisi bya timali ni tifandisi ta vukungundzwana ta le ka Internet.
Byi va khumba njhani vanhu? Vugevenga bya le ka Internet byi dyela vanhu swin’we ni tiko tibiliyoni ta tirhandi. Hi xikombiso, Sandra u kume e-mail leyi a a ehleketa leswaku yi huma eka bangi yakwe leyi a yi lava leswaku a tsala vuxokoxoko byakwe bya le bangi hi vuntshwa. Endzhaku ka timinete ti nga ri tingani a rhumele vuxokoxoko byebyo, u tsemeke nhlana loko a kuma leswaku ku kokiwe R32 000 eka akhawunti yakwe yi rhumeriwa eka bangi yin’wana ya le tikweni rimbe. Hi ku hatlisa u xiye leswaku e-mail liya a yi ri ya vukungundzwana.
I yini leswi u nga swi endlaka?
Vana ni vuxiyaxiya! U nga kanganyisiwi hi ti-Web site leti langutekaka ti ri leti faneleke naswona tsundzuka leswaku tibangi leti nga enawini a ti nge ku kombeli leswaku u ti rhumela rungula leri nga ra xihundla swinene hi e-mail. Loko u nga si xava swilo kumbe ku vekisa timali eka Internet, kumisisa leswi vanhu va swi vulaka hi khampani yoleyo. Swivuriso 14:15 yi ri: “Un’wana ni un’wana la nga riki na ntokoto u pfumela rito rin’wana ni rin’wana, kambe lowo tlhariha u xiyisisa magoza yakwe.” Nakambe vana ni vuxiyaxiya loko u tirhisana ni tikhampani leti nga ematikweni mambe hikuva loko ko va ni swiphiqo, swi nga tika ku swi lulamisa.
Kambisisa khampani ya kona ni milawu ya yona. Tivutise: ‘Xana khampani leyi yi na tona tihofisi? Xana nomboro ya yona ya riqingho ya tirha? Xana nchumu lowu ndzi wu xavaka wu ni swikoxo swin’wana leswi nga boxiwangiki? Wu ta rhumeriwa rini nchumu lowu ndzi wu xavaka? Xana ndzi nga swi kota ku wu tlherisa kumbe ku tlheriseriwa mali?’
U nga tshembi mhaka leyi twalaka yi nga ri ntiyiso. Vanhu va makwanga ni lava rhandzaka swilo swa mahala hi vona lava talaka ku kanganyisiwa hi makhamba ya le ka Internet. Ndlela yin’wana leyi va nga kokaka vanhu ha yona yi nga ha katsa ku va tshembisa ku va holela mali yo tala hambiloko ntirho wa kona wu nga nyawuli, ku lombiwa mali hi bangi kumbe ku nyikiwa khadi ra xikweleti hambiloko va nga faneleki kumbe ku kuma ntswalo wo tala hi ku vekisa mali yitsongo. Huvo ya swa mabindzu ya Federal Trade Commission (FTC) ya le United States yi ri: “Tinyike nkarhi wo kambisisa vuvekisi byihi ni byihi ku vona loko byi ri bya ntiyiso. Loko u tshembisiwa ntswalo wo tala swinene, mali ya wena yi nga ha va ekhombyeni ro lova. U nga pfumeleli muyimeri wa vuvekisi a ku sindzisa ku vekisa mali ya wena emahlweni ko tiyiseka loko vuvekisi bya kona byi ri bya ntiyiso.”
KU YIVA RUNGULA RA MUNHU RA XIHUNDLA
Swi vula yini? Swi vula ku kuma kumbe ku tirhisa rungula ra munhu un’wana ra xihundla swi nga ri enawini leswaku u endla vukungundzwana kumbe vugevenga byin’wana.
Swi va khumba njhani vanhu? Makhamba ma nga ha tirhisa rungula ra wena ra xihundla leswaku ma kuma makhadi ya swikweleti, ma lomba mali ebangi kumbe ma pfula tiakhawunti. Kutani ma endla swikweleti swo tala hi vito ra wena! Hambiloko eku heteleleni wo kota ku surisa swikweleti sweswo, u nga ha tshama u ri ni vito ro biha eswitolo ku ringana malembe yo tala. Munhu un’wana loyi a yiveriweke rungula rakwe ra xihundla u te: “Ku va ni vito ro biha hikwalaho ko tsandzeka ku hakela swikweleti swi onha swilo hinkwaswo—swi vava ngopfu ku tlula ku tekeriwa mali.”
I yini leswi u nga swi endlaka?
Sirhelela rungula ra wena ra nkoka. Loko u rhumela mali ni ku hakela swikweleti kumbe ku xava swilo hi Internet, tshamela ku cinca nomboro ya wena ya xihundla, ngopfu-ngopfu loko u tirhisa khompyuta ya mani na mani. Nakambe hilaha swi boxiweke hakona laha henhla, xalamukela ti-e-mail leti ku kombelaka rungula ra wena ra xihundla.
Vanhu lava yivaka rungula ra munhu ra xihundla a va tirhisi tikhompyuta ntsena. Va ringeta hi tindlela hinkwato leswaku va kuma maphepha ya nkoka yo tanihi xitatimendhe xa le bangi, tibuku ta ticheke, makhadi ya swikweleti ni tinomboro ta vaaka-tiko. Kutani veka maphepha lawa endhawini leyi sirhelelekeke naswona handzulela maphepha hinkwawo lama nga ni rungula ra nkoka loko u nga si ma lahla. Loko u ehleketa leswaku ku ni phepha ro karhi leri lahlekeke kumbe leri yiviweke, vika mhaka yoleyo hi xihatla.
Kambela tiakhawunti ta wena nkarhi ni nkarhi. Huvo ya swa mabindzu ya FTC yi ri: “Vuxiyaxiya i goza ra nkoka ro lwisana ni . . . ku yiviwa ka rungula ra vanhu ra xihundla. Ku hatla u xiya swilo leswi nga vangaka ku yiviwa ka rungula ra vanhu ra xihundla swi nga pfuna swinene.” Kutani kambela tiakhawunti ta wena nkarhi ni nkarhi naswona u lavisisa swilo leswi xaviweke leswi u nga swi tiviki. Loko swi koteka, kuma papila ra xiviko xa swikweleti swa wena leri humaka eka khampani leyi tshembiwaka ya timhaka ta swikweleti leswaku u vona tiakhawunti ni makhadi ya swikweleti lama tsarisiweke hi vito ra wena.
Entiyisweni, a wu nge swi koti ku tisirhelela hi ku helela eka vugevenga. Hambi ku ri vanhu lava nga ni vuxiyaxiya swinene va hlaseriwile hi vugevenga. Hambiswiritano, ha vuyeriwa minkarhi hinkwayo loko hi tirhisa ku twisisa ni vutlhari lebyi humaka eBibeleni. “U nga byi tshiki, byi ta ku hlayisa. Byi rhandze, byi ta ku sirhelela.” (Swivuriso 4:6) Ku tlula kwalaho, Bibele yi tshembisa leswaku vugevenga byi ta hela.
Ku Nga Ri Khale Vugevenga Byi Ta Hela
Ha yini hi nga tiyisekaka leswaku Xikwembu xi ta herisa vugevenga? Xiya rungula leri landzelaka:
Xikwembu xi lava ku herisa vugevenga. “Mina, Yehovha, ndzi rhandza vululami, ndzi venga ku kanganyisa ni leswi nga lulamangiki.”—Esaya 61:8.
Xi ni matimba yo herisa vugevenga. “Xi tlakukile swinene hi matimba. Nakambe xi ni vunene ni vululami.”—Yobo 37:23, New Life Version.
Xi tshembisa ku herisa vanhu vo homboloka kutani xi hlayisa vanhu vo lulama. “Lava endlaka swo biha va ta herisiwa.” “Lavo lulama va ta dya ndzhaka ya misava, va ta tshama eka yona hi masiku.”—Pisalema 37:9, 29.
Lava tshembekaka eka xona xi va tshembisa misava leyintshwa leyi nga ni ku rhula. “Lavo rhula va ta dya ndzhaka ya misava, hakunene va ta kuma ntsako lowu heleleke eku rhuleni lokukulu.”—Pisalema 37:11.
Xana marito lawa ma ku khumba mbilu? Loko swi ri tano, hi kombela u tinyika nkarhi wo hlaya Bibele leswaku u dyondza leswi engetelekeke hi xikongomelo xa Xikwembu hi vanhu. Ku hava buku yin’wana leyi nga ni vutlhari byo tala lebyi tirhaka ku fana na yona. Nakambe ku hava buku yin’wana handle ka yona leyi hi nyikaka ntshembo wa xiviri wa le nkarhini lowu taka laha ku nga ta va ku nga ri na vugevenga. *
^ ndzim. 5 Mavito ma cinciwile.
^ ndzim. 22 Vanhu vo tala lava tshameke va hlaseriwa va va tiva vanhu lava va va hlaseleke. Loko u lava rungula leri engetelekeke, hlaya xihloko lexi nge “Ndzi Nga Tisirhelela Njhani Eka Vanhu Lava Khomaka Van’wana Hi Ndlela Yo Biha Hi Tlhelo Ra Rimbewu?” eka tlula 228 ra buku leyi nge Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka—Tinhlamulo Leti Tirhaka, Vholumo 1. Buku leyi ya kumeka eka Internet eka www.jw.org/ts.
^ ndzim. 44 Rungula leri engetelekeke malunghana ni tidyondzo ta nkoka ta Bibele ri nga kumiwa ebukwini leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? Tikumele ya wena mahala eka Timbhoni ta Yehovha kumbe u yi hlaya eka Internet eka www.jw.org/ts.


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | NDLELA LEYI BIBELE YI PONEKE HA YONA
Bibele Yi Ponile Hambiloko Yi Kanetiwa
NXUNGETO: Varhangeri vo tala va tipolitiki ni va vukhongeri va endle xikungu xo herisa rungula ra Bibele. Ko tala a va tirhisa vulawuri bya vona leswaku va sivela vanhu ku va ni Bibele, ku yi kandziyisa kumbe ku yi hundzuluxela. Xiya swikombiso swimbirhi:
Kwalomu ka 167 B.C.E.: Hosi Antiochus Epiphanes wa ndyangu wa Seleucus, loyi a a lava ku sindzisa Vayuda leswaku va hlanganyela eka vukhongeri bya Xigriki, u lerise leswaku tikopi hinkwato ta Matsalwa ya Xiheveru ti herisiwa. N’wamatimu Heinrich Graetz u tsale leswaku vatirhela mfumo va Hosi Antiochus “loko va kuma tibukunsongwa leti nga ni Nawu a va ti handzulela va tlhela va ti hisa naswona a va dlaya vanhu lava a va ti hlaya leswaku va kuma nchavelelo.”
Kwalomu ka 800 wa malembe lama hundzeke: Varhangeri van’wana va Khatoliki va hlundzukisiwe hi leswi swirho swin’wana swa kereke leswi a swi nga ri vafundhisi a swi chumayela leswi Bibele yi swi dyondzisaka ematshan’weni ya tidyondzo ta Makhatoliki, sweswo swi endle leswaku xirho xin’wana ni xin’wana lexi a xi ri ni tibuku ta Bibele handle ka Tipisalema ta Xilatini xi tekiwa tanihi muxandzuki. Huvo yin’wana ya kereke yi lerise vavanuna va yona leswaku “nkarhi ni nkarhi va lavisisa vaxandzuki volavo hi vukheta . . . hi ku secha miti hinkwayo ni tindhawu hinkwato leti vaxandzuki lava a va ehleketeleriwa ku va ni tibuku ta Bibele a va tshama eka tona. . . . Yindlu leyi a ku ta kumiwa muxandzuki eka yona a yi fanele yi mbundzumuxiwa.”
Loko vakaneti va Bibele a va lo humelela eka matshalatshala ya vona ya ku yi herisa, rungula ra yona a ri ta va ri nga ri kona namuntlha.
NDLELA LEYI BIBELE YI PONEKE HA YONA: Xikongomelo xa Hosi Antiochus a ku ri ku herisa vukhongeri bya Vayuda eIsrayele, kambe a va hangalake ni matiko. Swidyondzi swi ringanyeta leswaku emalembeni ya va 100, Vayuda vo tlula 60 wa tiphesente se a va tshama ematikweni man’wana. Vayuda a va hlayise tikopi ta Matsalwa emasinagogeni ya vona, ku nga Matsalwa lama tirhisiweke hi vanhu vo tala ni Vakreste.
Kwalomu ka 800 wa malembe lama hundzeke, vanhu lava a va rhandza Bibele va tiyisele ku xanisiwa naswona va hambete va hundzuluxela ni ku kopa Matsalwa. Hambiloko muchini wo kandziyisa wu nga si endliwa hi va 1450, swiphemu swo karhi swa Bibele swi nga ha endleka leswaku se a swi kumeka hi tindzimi ta kwalomu ka 33. Endzhaku ka sweswo, Bibele yi hundzuluxeriwe ni ku kandziyisiwa hi ndlela yo hlamarisa swinene.
VUYELO: Ku nga khathariseki nxungeto wa tihosi ta matimba ni wa vafundhisi lava kanganyisaka, Bibele i buku leyi hangalasiweke yi tlhela yi hundzuluxeriwa ku tlula tibuku hinkwato ematin’wini. Yi antswise milawu ni tindzimi ta matiko yo tala, ku katsa ni vutomi bya vanhu va timiliyoni.


text:
Leswi Nga Pfunaka Vakreste Ku Va Ni Vukati Lebyi Humelelaka
“Un’wana ni un’wana wa n’wina a a rhandze nsati wakwe hilaha a tirhandzaka hakona; . . . wansati u fanele ku va ni xichavo xo enta eka nuna wakwe.”
TINSIMU: 87, 3
1. Hambileswi vatekani va vaka ni ntsako loko va ha ku tekana, i yini leswi va faneleke va swi rindzela evukatini bya vona? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
LOKO vatekani lava tisasekiseke va vonana hi siku ra vona ra mucato, va va ni ntsako lowukulu swinene. Loko va ha rhandzana, rirhandzu ra vona ra kula swinene lerova va lunghekela ku hlambanya leswaku va ta tshembeka vutomi hinkwabyo evukatini bya vona. I ntiyiso leswaku loko va ri karhi va sungula vutomi lebyintshwa va fanele va endla ku cinca ko karhi leswaku va ta kota ku va nyama yin’we. Kambe Rito ra Xikwembu ri nyika vatekani ndzayo ya vutlhari, leswaku va va ni vukati lebyi humelelaka hikuva Musunguri wa vukati la nga ni rirhandzu u lava leswaku vatekani va va ni vukati lebyi humelelaka ni ku tsaka. (Swiv. 18:22) Nilokoswiritano, Matsalwa ma swi veka erivaleni leswaku vanhu lava nga hetisekangiki lava tekanaka va ta va ni swiphiqo kumbe “nhlomulo enyameni.” (1 Kor. 7:28) Xana vatekani va nga swi papalata njhani swiphiqo sweswo? Naswona Vakreste va nga endla njhani leswaku va va ni vukati lebyi humelelaka?
2. I rirhandzu ra muxaka muni leri vatekani va faneleke va kombisana rona?
2 Bibele yi dyondzisa leswaku rirhandzu i mfanelo ya nkoka. I swa nkoka leswaku vatekani va kombisana rirhandzu leri vanghana va nga na rona (hi Xigriki, i phi·liʹa). Rirhandzu leri vatekani va kombisanaka rona (eʹros) ri endla leswaku va tsaka, nakambe rirhandzu leri ndyangu wu kombisanaka rona (stor·geʹ) i ra nkoka loko ku ri ni vana. Hambiswiritano, i rirhandzu leri sekeriweke eka milawu ya Bibele (a·gaʹpe) leri endlaka leswaku vukati byi humelela. Muapostola Pawulo u hlamusele rirhandzu hi ndlela leyi: “Un’wana ni un’wana wa n’wina a a rhandze nsati wakwe hilaha a tirhandzaka hakona; hi hala tlhelo, wansati u fanele ku va ni xichavo xo enta eka nuna wakwe.”
VUTIHLAMULERI BYA VATEKANI
3. Rirhandzu ri fanele ri va rikulu hi ndlela yihi evukatini?
3 Pawulo u tsale a ku: “Vavanuna, hambetani mi rhandza vasati va n’wina, hilaha Kreste na yena a rhandzeke vandlha hakona kutani a tinyiketa hikwalaho ka rona.” (Efe. 5:25) Leswaku valandzeri va Yesu va tekelela xikombiso xakwe va fanele va rhandzana tanihi leswi na yena a va rhandzeke. (Hlaya Yohane 13:34, 35; 15:12, 13.) Rirhandzu leri vatekani va Vakreste va kombisanaka rona ri fanele ri va rikulu lerova va fanele va tiyimisela hambi ku ri ku felana. Kambe loko ku va ni swiphiqo leswikulu evukatini, vatekani van’wana va nga ha vona va nga ha rhandzani swinene. Nilokoswiritano, rirhandzu a·gaʹpe leri sekeriweke eka milawu ya Bibele ri “byarha swilo hinkwaswo, ri kholwa swilo hinkwaswo, ri va ni ntshembo eka swilo hinkwaswo, ri tiyisela swilo hinkwaswo.” Rirhandzu ro tano “a ri heli.” (1 Kor. 13:7, 8) Loko vatekani lava chavaka Xikwembu va tsundzuka xihlambanyo lexi va xi endleke xo rhandzana ni ku tlhela va tshembeka, swi ta va pfuna leswaku va tirhisana hi ku pfumelelana ni milawu leyi tlakukeke ya Yehovha ni ku lulamisa swiphiqo.
4, 5. (a) Hi byihi vutihlamuleri bya wanuna tanihi nhloko ya ndyangu? (b) Wansati u fanele a byi teka njhani vunhloko bya nuna wakwe? (c) I mindzulamiso yihi leyi vatekani van’wana a va fanele va yi endla?
4 Pawulo u hlamusele vutihlamuleri bya vatekani loko a ku: “Vavasati a va tiveke ehansi ka vanuna va vona hilaha va endlaka hakona eHosini, hikuva wanuna i nhloko ya nsati wakwe tanihi leswi Kreste na yena a nga nhloko ya vandlha.” (Efe. 5:22, 23) Leswi a swi vuli swona leswaku wanuna u antswa ku tlula nsati wakwe. Swi pfuna wansati leswaku a hetisisa vutihlamuleri bya yena lebyi Xikwembu a xi lava leswaku Evha a byi hetisisa loko xi ku: “A hi swinene leswaku [Adamu] a hambeta a tshama a ri yexe. Ndzi ta n’wi endlela mupfuni, a va muhetisisi wa yena.” (Gen. 2:18) Kreste, “nhloko ya vandlha,” u kombise rirhandzu leri wanuna la nga Mukreste a faneleke a ri kombisa leswaku a va nhloko ya ndyangu leyinene. Nakambe loko a endla tano nsati wakwe u ta titwa a sirhelelekile naswona swi ta n’wi olovela ku n’wi xixima, ku n’wi seketela ni ku titsongahata eka yena.
5 Cathy, [1] loyi a pfumelaka leswaku ku nghenela vukati swi lava leswaku munhu a endla ku cinca u ri: “Loko ndzi nga si tekiwa, a ndzi tilawula naswona a ndzi tikhathalela. Vukati byi endle leswaku ndzi endla ku cinca lokukulu ni ku dyondza ku tiveka ehansi ka nuna wa mina. Minkarhi yin’wana a swi nga ndzi oloveli, kambe vuxaka bya hina byi ye byi tiya hi ku va hi endla swilo hilaha Yehovha a lavaka hakona.” Nuna wakwe Fred, u ri: “A swi nga ndzi oloveli ku endla swiboho. Loko ndzi nghenele vukati swi ye swi ndzi tikela swinene ku endla swiboho leswi nga ta khumba vanhu vambirhi. Kambe hi ku khongelela nkongomiso wa Yehovha ni ku yingisa mavonelo ya nsati wa mina, swi ya swi olova siku ni siku. Sweswi ndzi vona hi ri nyama yin’we!”
6. Rirhandzu “i xiboho lexi hetisekeke xa vun’we” hi ndlela yihi loko ku va ni swiphiqo evukatini?
6 Vukati lebyi humelelaka byi endla hi vanhu vambirhi lava kotaka ku tiyiselelana. Va “[hambeta va] lehiselana mbilu ni ku rivalelana hi ku ntshunxeka.” I ntiyiso leswaku havumbirhi bya vona va ta endla swihoxo. Loko sweswo swi endleka, va fanele va dyondza eka swihoxo swa vona, va dyondza ku rivalelana ni ku pfumelela rirhandzu ri va “xiboho lexi hetisekeke xa vun’we.” (Kol. 3:13, 14) Ku tlula kwalaho “rirhandzu ri ni mbilu yo leha ni musa. . . . A ri hlayisi mhaka yo biha.” (1 Kor. 13:4, 5) Loko va tlulana milenge, vatekani va fanele va lulamisa xiyimo xexo hi xihatla. Kutani vatekani lava nga Vakreste, va fanele va lulamisa timholovo dyambu ri nga si pela. (Efe. 4:26, 27) Swi lava ku titsongahata ni xivindzi ku vula u ku, “ndzi rivalele leswi ndzi ku twiseke ku vava,” kambe ku endla tano swi ta pfuna leswaku mi lulamisa swiphiqo ni ku endla leswaku mi ya mi rhandzana swinene.
I SWA NKOKA SWINENE KU ANAKANYELANA
7, 8. (a) Hi xihi xitsundzuxo lexi Bibele yi xi nyikelaka loko swi ta etimhakeni ta masangu evukatini? (b) Ha yini vatekani va fanele va anakanyelana?
7 Bibele yi nyikela xitsundzuxo lexi nga pfunaka vatekani leswaku va va ni langutelo lerinene hi timhaka ta masangu evukatini. (Hlaya 1 Vakorinto 7:3-5.) I swa nkoka leswaku nuna ni nsati va anakanyela ndlela leyi ha un’we wa vona a titwaka ha yona ni ku khathala hi swilaveko swa vona. Loko wanuna a nga n’wi khomi kahle nsati wakwe, swi ta n’wi tikela leswaku a tiphina hi timhaka ta masangu. Vavanuna va fanele va khoma vasati va vona “hi ku ya hi vutivi.” (1 Pet. 3:7) Vatekani a va fanelanga va sindzisa munghana lowun’wana wa vukati ku endla timhaka ta masangu kambe swi fanele swi titela hi ntumbuluko. Hi ntolovelo wanuna u hatla a lava ku endla timhaka ta masangu ku tlula wansati, kambe havambirhi va fanele va va va swi navela.
8 Hambileswi Bibele yi nga vuliki leswaku vatekani va fanele va kombisana njhani rirhandzu loko va lava ku hlanganyela timhaka ta masangu, kambe yi ri va fanele va kombisana rirhandzu. (Risim. 1:2; 2:6) Vatekani lava nga Vakreste va fanele va khomana kahle.
9. Ha yini swi nga fanelanga leswaku munhu la ngheneleke vukati a navela ku endla timhaka ta masangu ni munhu loyi a nga tekanangiki na yena?
9 Loko hi rhandza Xikwembu hi mbilu hinkwayo ni ku rhandza warikwerhu, a hi nge pfumeleli munhu kumbe nchumu wo karhi leswaku wu onha vukati bya hina. Van’wana va onhe vukati bya vona hileswi va godzomberiweke hi ku hlalela swifaniso swo navetisa timhaka ta masangu. Hi fanele hi papalata ku hlalela swifaniso swo navetisa timhaka ta masangu kumbe nchumu wun’wana ni wun’wana lowu nga endlaka leswaku hi tikhoma ku biha hi tlhelo ra masangu. Hi fanele hi papalata hambi ku ri ku endla leswaku munhu loyi hi nga tekanangiki na yena a ehleketa leswaku ha n’wi rhandza, ku endla tano a swi nge kombisi rirhandzu. Ku tsundzuka leswaku Xikwembu xi tiva miehleketo ya hina naswona xa swi vona swiendlo swa hina swi ta ya swi hi endla hi lava ku xi tsakisa ni ku tshama hi tengile.
LOKO KU VA NI SWIPHIQO EVUKATINI
10, 11. (a) Ku dlaya vukati swi toloveleke ku fikela kwihi? (b) Bibele yi ri yini hi ku va vatekani va hambana? (c) I yini lexi nga pfunaka munhu la ngheneleke vukati ku nga teki xiboho xo hambana ni munghana wakwe wa vukati hi ku hatlisa?
10 Loko swiphiqo swi phikelela swi nga ha endla leswaku vatekani va hambana kumbe va dlaya vukati. Ematikweni man’wana, vatekani vo tlula hafu eka nhlayo ya vatekani hinkwavo va dlaya vukati. Mukhuva lowu a wu tolovelekangi emavandlheni ya Vukreste kambe vanhu va Xikwembu va ya va va ni swiphiqo evukatini.
11 Bibele ya tsundzuxa yi ku: “Wansati a nga hambani ni nuna wa yena; kambe loko a boheka ku hambana na yena, a a tshame a nga tekiwi kumbe a tlhela a vuyelelana ni nuna wa yena; naswona wanuna a nga fanelanga a tshika nsati wa yena.” (1 Kor. 7:10, 11) Ku hambana a swi fanelanga swi tekiwa swi nga ri nchumu. Hambileswi minkarhi yin’wana ku hambana swi nga ha vaka ntlhantlho loko ku ri ni swiphiqo leswikulu, kambe minkarhi yo tala swi nga vanga swiphiqo. Endzhaku ka loko Yesu a vule leswi Xikwembu xi swi vuleke hi ku va wanuna a siya tata wakwe ni mana wakwe kutani a namarhela nsati wakwe, u te: “Leswi Xikwembu xi swi paneke swin’we, ku nga tshuki ku va ni munhu la swi hambanisaka.” (Mat. 19:3-6; Gen. 2:24) Leswi swi vula leswaku nuna ni nsati a va fanelanga va hambana. Yehovha u lava leswaku vatekani va tshama swin’we vutomi hinkwabyo. (1 Kor. 7:39) Ku tsundzuka leswaku hinkwerhu ka hina hi ta tihlamulela eka Xikwembu swi ta endla leswaku vatekani va endla matshalatshala yo lulamisa swiphiqo hi xihatla swi nga si nyanya.
12. I yini lexi nga endlaka leswaku munhu la ngheneleke vukati a lava ku hambana ni munghana wakwe wa vukati?
12 Ku langutela swilo leswi nga riki swa xiviri swi nga endla leswaku ku va ni swiphiqo exikarhi ka vatekani. Loko leswi vatekani va swi languteleke evukatini swi nga endleki, va nga ha titwa va nga enerisekanga, va kanganyisiwile ni ku hlundzuka. Ku hambana ka ndlela leyi va kurisiweke ha yona ni ndlela leyi va titwaka ha yona swi nga ha vanga swiphiqo, kumbe va nga ha holovisa hi mali, maxaka ni ku kurisa vana. Hambiswiritano, swa tsakisa ku vona vatekani vo tala lava nga Vakreste va kota ku tlhantlha swiphiqo swo hambanahambana hikuva va pfumela ku kongomisiwa hi Xikwembu.
13. Hi swihi swivangelo leswi twalaka leswi nga endlaka leswaku vatekani va hambana?
13 Ku ni swivangelo leswi twalaka leswi nga endlaka leswaku vatekani va hambana. Swiyimo swo tanihi loko munghana wa vukati a nga wu wundli ndyangu wakwe hi vomu, ku xanisiwa ni ku endla swilo leswi nga endlaka leswaku munhu a tshika ku tirhela Yehovha, hi swona swi endlaka vanhu van’wana va hambana ni vanghana va vona va vukati. Loko ku ri ni swiphiqo leswikulu, vatekani lava nga Vakreste va fanele va kombela mpfuno eka vakulu. Vamakwerhu lava va ni ntokoto naswona va nga pfuna vatekani leswaku va tirhisa ndzayo leyi nga eRitweni ra Xikwembu evuton’wini bya vona. Leswaku va lulamisa swiphiqo vatekani va fanele va kombela moya lowo kwetsima eka Yehovha, leswaku wu va pfuna ku tirhisa milawu ya Bibele ni ku kombisa mihandzu ya moya wakwe.
14. Bibele yi ri yini hi Vakreste lava tekaneke ni vanhu lava nga gandzeriki Yehovha?
14 Minkarhi yin’wana, Mukreste a nga ha va a kume ntiyiso endzhaku ka loko a tekane ni munhu la nga gandzeriki Yehovha. Eka swiyimo sweswo, Bibele yi nyika swivangelo leswinene leswi endlaka leswaku va hambeta va tshama swin’we. (Hlaya 1 Vakorinto 7:12-14.) Hambiloko munghana lowun’wana la nga gandzeriki Yehovha a swi xiya kumbe e-e, wa “kwetsimisiwa” hileswi a tekaneke ni mugandzeri wa Yehovha. Vana va vona va tekiwa va “kwetsima” naswona va nga va ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu. Pawulo u te: “Wansati, u swi tivisa ku yini, kumbe u ta ponisa nuna wa wena? Kumbe, wena wanuna, u swi tivisa ku yini, kumbe u ta ponisa nsati wa wena?” (1 Kor. 7:16) Emavandlheni yo tala ya Timbhoni ta Yehovha ku ni vatekani vo tala lava pfuneke vanghana va vona leswaku va va Vakreste.
15, 16. (a) I yini leswi Bibele yi swi tsundzuxaka vavasati lava nga Vakreste lava vanuna va vona va nga gandzeriki Yehovha? (b) Mukreste u fanele a endla yini “loko loyi a nga pfumelangiki a ya emahlweni ni ku hambana na yena”?
15 Muapostola Petro u tshinya vavasati lava nga Vakreste leswaku va titsongahata eka vanuna va vona, “leswaku, loko ku ri ni lava nga yingisiki rito, va ta kokiwa handle ka rito hi ku tikhoma ka vasati va vona, hikwalaho ka leswi va veke timbhoni leti ti ku voneke hi mahlo ku tikhoma ka n’wina loku tengeke swin’we ni xichavo lexi enteke.” Hi ku kombisa “moya wo rhula ni wo olova, lowu nga ni risima lerikulu emahlweni ka Xikwembu,” wansati a nga endla swo tala leswaku a pfuna nuna wakwe leswaku a amukela ntiyiso handle ko tshamela ku vulavula hi vugandzeri byakwe.
16 Ku vuriwa yini loko munghana wa vukati la nga riki Mbhoni a lava leswaku va hambana? Bibele yi ri: “Loko loyi a nga pfumelangiki a ya emahlweni ni ku hambana na yena, a a hambane na yena; makwerhu wa xinuna kumbe wa xisati a nga le vuhlongeni ehansi ka swiyimo swo tano, kambe Xikwembu xi mi vitanele eku rhuleni.” (1 Kor. 7:15) Leswi a swi vuli swona leswaku munghana wa vukati la nga Mbhoni u ntshunxekile ku tekana ni munhu un’wana hi ku ya hi Matsalwa, kambe a nga fanelanga a sindzisa munghana wakwe wa vukati leswaku a nga hambani na yena. Ku hambana swi nga ha endla leswaku ku va ni ku rhula. Nakambe Mukreste a nga ha va ni ntshembo wa leswaku, munghana wakwe wa vukati la nga riki Mbhoni siku rin’wana u ta lulamisa vukati bya vona ni ku tirhela Yehovha.
I YINI LEXI XI FANELEKE XI VA XO SUNGULA EVUKATINI?
17. I yini lexi faneleke xi va xo sungula evukatini bya Vakreste?
17 Leswi hi hanyaka “emasikwini yo hetelela” hi langutana ni “minkarhi ya mangava leyi swi nonon’hwaka ku langutana na yona.” (2 Tim. 3:1-5) Hi yona mhaka ku va ni vuxaka lebyikulu na Yehovha swi ta endla leswaku hi papalata minkucetelo yo biha. Pawulo u vule leswaku “nkarhi lowu seleke wu komile. Ku sukela sweswi lava va nga ni vasati a va endle onge a va na vona, . . . ni lava tirhisaka misava leyi a va endle onge a va yi tirhisi hi xitalo.” (1 Kor. 7:29-31) A a nga vuli swona leswaku vatekani va fanele va honisana. Leswi hi hanyaka emasikwini yo hetelela, hi fanele hi rhangisa ku tirhela Yehovha eka leswin’wana.
18. Ha yini swi koteka leswaku Vakreste va va ni vukati lebyi humelelaka byi tlhela byi tsakisa?
18 Hambileswi hi hanyaka enkarhini wo tika naswona vukati byo tala byi faka, swa koteka leswaku vatekani va va ni vukati lebyi humelelaka ni ku tlhela va tsaka. I ntiyiso leswaku Vakreste lava tekaneke lava minkarhi hinkwayo va tihlanganisaka ni vanhu va Yehovha, va tirhisa ndzayo ya le Matsalweni ni ku pfumela ku kongomisiwa hi moya lowo kwetsima wa Yehovha, va ta swi kota ku xixima “leswi Xikwembu xi swi paneke swin’we.”
^ [1] (ndzimana 5) Mavito ma cinciwile.
^ [2] (ndzimana 13) Vona xiengetelo xa buku leyi nge “Tihlayiseni eRirhandzwini Ra Xikwembu,” ehansi ka nhlokomhaka leyi nge “Xana Bibele Yi Ri Yini Hi Ku Dlaya Vukati Ni Ku Thalana?”


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Tihosi 1:1-53
1 Sweswi Hosi Davhida a a kurile,+ a dyuhele; kutani a va n’wi funengeta hi tinguvu, kambe a a nga kufumeli.2 Hiloko malandza yakwe ma ku eka yena: “Hosi yanga leyi nga mufumi a yi laveriwe nhwanyana la nga si tshamaka a tivana ni wanuna,+ leswaku a ta langutela+ hosi, a va muhlayisi wa yona;+ u fanele a etlela exifuveni xa wena,+ kunene hosi yanga leyi nga mufumi yi ta kufumela.”+3 Kutani va famba va ya lava nhwanyana wo saseka endhawini hinkwayo ya Israyele, eku heteleleni va kuma Abixaga+ lowa le Xunemi,+ va n’wi tisa eka hosi.4 Nhwanyana loyi a a ri phyembye;+ kutani a va muhlayisi wa hosi, a yi tirhela, hosi a yi tivananga na yena.5 Nkarhi lowu hinkwawo Adoniya+ n’wana wa Hagiti+ a a titlakusa,+ a ku: “Mina ndzi ta va hosi!”+ Hiloko a endleriwa kalichi leyi nga ni vagadi va tihanci ni vavanuna va 50 lava tsutsumaka emahlweni ka yena.+6 Tata wakwe a nga yi vavisanga mintlhaveko yakwe nikan’we hi ku vula a ku: “Ha yini u endla hi ndlela leyi?”+ Naswona a a saseke ngopfu,+ mana wakwe a a n’wi tswale endzhaku ka Absalomu.7 Kutani a tirhisana na Yowabu n’wana wa Seruya na Abiyatara+ lowa muprista, va sungula ku pfuneta va ri valandzeri va Adoniya.+8 Loko ku ri Sadoki+ lowa muprista na Benaya+ n’wana wa Yoyada na Natani+ lowa muprofeta na Ximeyi+ na Rheyi, ni vavanuna va matimba+ lava a va ri va Davhida, a va tihlanganisanga+ na Adoniya.9 Eku heteleleni Adoniya a endla xitlhavelo+ xa tinyimpfu ni tihomu ni swifuwo leswi nonisiweke, ekusuhi ni ribye ra Sohelete, leri nga etlhelo ka Eni-rogele,+ a rhamba vamakwavo hinkwavo lava nga vana+ va hosi ni vavanuna va Yuda lava nga malandza ya hosi;10 Natani lowa muprofeta na Benaya ni vavanuna va matimba na Solomoni makwavo, a nga va rhambanga.11 Kutani Natani+ a byela Bati-xeba+ mana wa Solomoni a ku:+ “Xana a wu swi twanga leswaku Adoniya n’wana wa Hagiti+ i hosi, naswona hosi ya hina Davhida a nga swi tivi nikatsongo?12 Hikwalaho sweswi ndzi kombela u ta ndzi ku tshinya swinene.+ Ponisa moya-xiviri wa wena ni moya-xiviri wa n’wana wa wena Solomoni.+13 Famba u ya nghena eka Hosi Davhida, u fanele u ku eka yena, ‘Xana a hi wena hosi yanga leyi nga mufumi la hlambanyeleke hlonga ra wena ra xisati, u ku: “Solomoni n’wana wa wena hi yena la nga ta va hosi endzhaku ka mina, hi yena la nga ta tshama exiluvelweni xa mina?”+ Kutani, ha yini Adoniya a ri hosi?’14 Waswivo! Loko wa ha vulavula ni hosi kwalaho, mina ndzi ta fika endzhaku ka wena, kunene ndzi ta tiyisekisa marito ya wena.”+15 Hiloko Bati-xeba a nghena eka hosi ekamareni ra le mpfungwe,+ hosi a yi dyuhele ngopfu,+ Abixaga+ lowa le Xunemi a a tirhela hosi.16 Kutani Bati-xeba a korhamela ehansi a tiwisela+ eka hosi, hiloko hosi yi ku: “Xana u kombela yini?”+17 Kutani a ku eka yena: “Hosi yanga,+ hi wena la hlambanyeke hi Yehovha Xikwembu xa wena eka hlonga ra wena ra xisati, u ku, ‘Solomoni n’wana wa wena hi yena la nga ta va hosi endzhaku ka mina, hi yena la nga ta tshama exiluvelweni xa mina.’+18 Kutani waswivo, Adoniya+ i hosi, kambe hosi yanga leyi nga mufumi a yi swi tivi nikatsongo.+19 Hikwalaho u endle xitlhavelo hi tinkunzi ni swifuwo leswi nonisiweke ni tinyimpfu to tala swinene, a rhamba vana va hosi+ hinkwavo na Abiyatara+ lowa muprista na Yowabu+ ndhuna ya vuthu; kambe Solomoni nandza wa wena a nga n’wi rhambanga.+20 Kutani wena hosi yanga leyi nga mufumi—mahlo+ ya tiko hinkwaro ra Israyele ma le henhla ka wena, leswaku va byeriwa loyi a nga ta tshama exiluvelweni xa hosi yanga leyi nga mufumi endzhaku ka yona.+21 Kunene hi ku hatlisa loko hosi yanga leyi nga mufumi yi etlela ni vatata wa yona,+ mina ni n’wananga Solomoni hi ta va vakhunguvanyisi.”22 Kutani waswivo, loko a ha vulavula ni hosi, Natani lowa muprofeta a fika.+23 Xikan’we-kan’we va byela hosi, va ku: “Natani lowa muprofeta hi loyi!” Endzhaku ka sweswo a fika emahlweni ka hosi a tiwisela eka hosi xikandza xakwe xi langute emisaveni.+24 Kutani Natani a ku: “Hosi yanga leyi nga mufumi, xana u vurile u ku, ‘Adoniya hi yena la nga ta va hosi endzhaku ka mina, naswona hi yena la nga ta tshama exiluvelweni xa mina’?+25 Hikuva namuntlha u rhelerile leswaku a ya endla xitlhavelo+ hi tinkunzi ni swifuwo leswi nonisiweke ni tinyimpfu to tala swinene nileswaku a rhamba vana va hosi hinkwavo ni tindhuna ta vuthu na Abiyatara lowa muprista;+ kwalaho va le ku dyeni ni le ku nweni emahlweni ka yena naswona va tshamela ku vula va ku, ‘Hosi Adoniya a a hanye!’+26 Kambe loko ku ri mina nandza wa wena, mina na Sadoki+ lowa muprista na Benaya+ n’wana wa Yoyada na Solomoni nandza wa wena, a nga hi rhambanga.+27 Loko nchumu lowu wu huma eka hosi yanga leyi nga mufumi, a wu n’wi tivisanga+ nandza wa wena leswaku i mani la nga ta tshama exiluvelweni xa hosi yanga leyi nga mufumi endzhaku ka yona.”28 Kutani Hosi Davhida a hlamula, a ku: “N’wina vavanuna, ndzi vitaneleni Bati-xeba.”+ Hiloko yena a ta emahlweni ka hosi, a yima emahlweni ka hosi.29 Hosi yi hlambanya+ yi ku: “Leswi Yehovha a hanyaka,+ loyi a kutsuleke+ moya-xiviri+ wa mina wu huma emaxangwini hinkwawo,+30 hilaha ndzi hlambanyeke hakona eka wena hi Yehovha Xikwembu xa Israyele, ndzi ku, ‘Solomoni n’wana wa wena hi yena la nga ta va hosi endzhaku ka mina, hi yena la nga ta tshama exiluvelweni xa mina ematshan’weni ya mina,’ hi yona ndlela leyi ndzi nga ta endla ha yona esikwini leri.”+31 Kutani Bati-xeba a korhamela ehansi xikandza xakwe xi langute emisaveni, naswona a tiwisela+ eka hosi, a ku: “Mufumi wanga Hosi Davhida a a hanye hilaha ku nga riki na makumu!”+32 Hi ku hatlisa Hosi Davhida a ku: “N’wina vavanuna, ndzi vitaneleni Sadoki+ lowa muprista na Natani lowa muprofeta na Benaya+ n’wana wa Yoyada.” Kutani va ta emahlweni ka hosi.33 Hosi yi ya emahlweni yi ku eka vona: “Tekani malandza+ ya hosi ya n’wina, mi fanele mi endla leswaku Solomoni n’wananga a gada meyila ya ntswele leyi yi nga ya mina,+ mi n’wi ngirimerisa a ya eGihoni.+34 Sadoki lowa muprista na Natani lowa muprofeta va fanele va n’wi tota+ kwalaho a va hosi ya Israyele; mi fanele mi yimba nanga+ mi ku, ‘Hosi Solomoni a a hanye!’+35 Mi fanele mi tlhandluka mi n’wi landza hi le ndzhaku, u fanele a nghena a tshama exiluvelweni xa mina; yena u ta va hosi ematshan’weni ya mina, ndzi ta n’wi lerisa leswaku a va murhangeri wa Israyele na Yuda.”36 Xikan’we-kan’we Benaya n’wana wa Yoyada a hlamula hosi, a ku: “Amen!+ Onge Yehovha Xikwembu xa hosi yanga leyi nga mufumi a nga vula tano.+37 Hilaha Yehovha a a hambeta a va ni hosi yanga leyi nga mufumi hakona,+ a a ve na Solomoni,+ onge a nga endla leswaku xiluvelo xakwe xi va xikulu+ eka xiluvelo xa mufumi wanga, Hosi Davhida.”38 Kutani Sadoki+ lowa muprista na Natani+ lowa muprofeta na Benaya+ n’wana wa Yoyada ni Vakereti+ ni Vapeleti+ va rhelela kutani va gadisa Solomoni meyila ya ntswele ya Hosi Davhida,+ va n’wi tisa eGihoni.+39 Sadoki lowa muprista a teka rimhondzo ra mafurha+ entsongeni,+ a tota+ Solomoni; kutani va sungula ku yimba nanga, vanhu hinkwavo va huwelela va ku: “Hosi Solomoni a a hanye!”+40 Endzhaku ka sweswo vanhu hinkwavo va tlhandluka va n’wi landzela, vanhu a va chaya switiringo+ va tsake ngopfu,+ lerova misava+ yi pandzeka hikwalaho ka huwa ya vona.41 Hiloko Adoniya ni hinkwavo lava rhambiweke lava a va ri na yena va swi twa loko va hetile ku dya.+ Loko Yowabu a twa mpfumawulo wa nanga, xikan’we-kan’we a ku: “Xana huwa ya muti lowu nga ni hasahasa+ i ya yini?42 Loko a ha vulavula, waswivo, ku fika Yonathani+ n’wana wa Abiyatara lowa muprista. Kutani Adoniya a ku: “Nghena, hikuva u wanuna wa vurhena, naswona u tisa mahungu lamanene.”+43 Kambe Yonathani a hlamula Adoniya a ku: “E-e! Hosi ya hina, Hosi Davhida u endle Solomoni a va hosi.+44 Hiloko hosi yi n’wi rhuma a ri na Sadoki lowa muprista na Natani lowa muprofeta na Benaya n’wana wa Yoyada ni Vakereti ni Vapeleti, vona va n’wi gadisa meyila ya ntswele ya hosi.+45 Kutani Sadoki lowa muprista na Natani lowa muprofeta va n’wi tote a va hosi+ eGihoni; endzhaku ka sweswo va tlhandluke va suka kwalaho va tsakile, muti wu ri ni hasahasa. Hi yona huwa leyi mi yi tweke.+46 Tlhandlakambirhi, Solomoni u tshame exiluvelweni xa vuhosi.+47 Kasi xin’wana nakambe, malandza ya hosi ma fike ma ta yi navelela leswinene hosi ya hina, ku nga Hosi Davhida, ma ku, ‘Onge Xikwembu xa wena xi nga endla leswaku vito ra Solomoni ri saseka ku tlula vito ra wena, naswona onge xi nga endla leswaku xiluvelo xa yena xi va xikulu ku tlula xiluvelo xa wena!’+ Hiloko hosi yi nkhinsama esangwini.+48 Nakambe, hosi yi te, ‘A ku dzunisiwe+ Yehovha Xikwembu xa Israyele, loyi namuntlha a nyikeke un’wana leswaku a tshama exiluvelweni xa mina, mahlo ya mina ma ri karhi ma swi vona!’”+49 Kutani hinkwavo lava a va rhambiwile, lava a va ri na Adoniya va sungula ku rhurhumela un’wana ni un’wana a suka a yima a khoma ndlela yakwe.+50 Adoniya a a chava Solomoni. Hiloko a suka a yima a ya khoma timhondzo ta alitari.+51 Hi ku famba ka nkarhi Solomoni a vikeriwa, va ku: “Waswivo, Adoniya u chava Hosi Solomoni; kutani u khome timhondzo ta alitari, a ku, ‘Hosi Solomoni a a rhange hi ku ndzi hlambanyela leswaku a nge n’wi dlayi nandza wakwe hi banga.’”52 Hiloko Solomoni a ku: “Loko a ta va wanuna wa vurhena, ni nsisi+ ni wun’we wa yena a wu nge wi emisaveni; kambe loko ko kumeka swo biha eka yena,+ u ta fa.”+53 Hosi Solomoni a rhumela rito kutani va n’wi xikisa ealitarini. Hiloko a fika a nkhinsama eka Hosi Solomoni; endzhaku ka sweswo Solomoni a ku eka yena: “Famba endlwini ya wena.”+


text:
DYONDZISA VANA VA WENA
Xikwembu Xi Nga Twa Ku Vava
—Ndlela Leyi Hi Nga Xi Tsakisaka Ha Yona
Xana u tshame u twisiwa ku vava swinene lerova u kala u rila?— * Swi nga ha endleka leswaku hinkwerhu ka hina hi tshame hi twisiwa ku vava. Kambe hi nga ha va hi nga twisiwanga ku vava emirini ya hina. Un’wana a nga ha va a hi onhe vito. Sweswo swi nga hi vavisa, a hi swona ke?— Xikwembu na xona xi nga twa ku vava loko xi hemberiwa. A hi buleni hi mhaka leyi kutani hi vona ndlela leyi hi nga xi tsakisaka ha yona Xikwembu ematshan’weni yo xi twisa ku vava.
Bibele yi vula leswaku vanhu van’wana lava vuleke leswaku va rhandza Xikwembu va ‘xi twise ku vava.’ Hakunene va ‘twise Xikwembu ku vava!’ I ntiyiso leswaku ku hava munhu loyi a nga vavisaka miri wa Yehovha Xikwembu. U ni matimba hinkwawo. Kutani a hi voneni leswaku ha yini Yehovha a twa ku vava loko hi nga endli leswi a swi lavaka.
Vanhu vambirhi vo sungula lava Yehovha a va tumbuluxeke va n’wi twise ku vava swinene. Vanhu lava vambirhi va vekiwe eParadeyisini laha misaveni leyi a yi vuriwa ‘ntanga wa Edeni.’ A va ri vamani vanhu lavambirhi?— A ku ri Adamu ivi endzhakunyana ku va na Evha. A hi voneni leswaku va endle yini leswi twiseke Yehovha ku vava.
Endzhaku ka loko Yehovha a va veke entangeni wolowo, u va byele leswaku va wu khathalela. U tlhele a va byela leswaku va nga va ni vana nileswaku va nga tshama swin’we entangeni va nga fi. Kambe emahlweni ko va Adamu na Evha va va ni vana, ku humelele nchumu wun’wana wo biha. Xana wa swi tiva leswaku a ku ri yini nchumu wa kona?— Ntsumi yi kucetele Evha ivi yena a kucetela Adamu leswaku va xandzukela Yehovha. A hi voneni ndlela leyi leswi swi humeleleke ha yona.
Ntsumi yi endle leswaku nyoka, yi vonaka onge yo vulavula. Evha u tsakisiwe hileswi a swi tweke—nyoka yi n’wi byele leswaku u “ta fana ni Xikwembu.” Kutani u endle leswi nyoka yi n’wi byeleke swona. Xana wa swi tiva leswaku u endle yini?—
Evha u dye eka murhi lowu Yehovha a byeleke Adamu leswaku va nga wu dyi. Emahlweni ko va Xikwembu xi tumbuluxa Evha, xi byele Adamu xi ku: “U nga ha tidyela u eneriseka eka murhi wun’wana ni wun’wana wa ntanga. Kambe loko ku ri murhi wa ku tiva leswinene ni leswo biha u nga tshuki u wu dya hikuva siku u nga ta wu dya, u ta fa hakunene.”
Evha a a wu tiva nawu wolowo. Hambiswiritano, u hambete a languta murhi wolowo kutani a vona leswaku “a wu fanelekela ku dyiwa nileswaku a wu navetisa mahlo . . . Hiloko a teka mbhandzu wa wona a dya.” Endzhaku ka sweswo u nyike Adamu kutani “a dya.” Xana u ehleketa leswaku ha yini a endle tano?— Xivangelo a ku ri leswaku Adamu a rhandza Evha swinene ku tlula ndlela leyi a a rhandza Yehovha ha yona. U hlawule ku tsakisa yena ematshan’weni yo tsakisa Xikwembu. Kambe ku yingisa Yehovha i swa nkoka ku tlula ku yingisa munhu wihi na wihi!
Wa yi tsundzuka nyoka leyi vulavuleke na Evha? Hilaha munhu a nga endlaka xipopana leswaku xi vonaka onge xo vulavula, ku ni loyi a endleke leswaku nyoka yoleyo yi vonaka onge yo vulavula. Xana a ku ri rito ra mani leri a ri twala eka nyoka?— A ku ri rito ra “nyoka ya khale, leyi vuriwaka Diyavulosi na Sathana.”
Xana wa yi tiva ndlela leyi u nga n’wi tsakisaka ha yona Yehovha?— U nga endla tano hi ku va minkarhi hinkwayo u tikarhatela ku n’wi yingisa. Sathana u vula leswaku a nga kucetela vanhu leswaku va endla leswi a swi lavaka. Kutani Yehovha u hi khutaza a ku: “N’wananga, tlhariha u tsakisa mbilu yanga, leswaku ndzi ta angula loyi a ndzi tlhontlhaka.” Sathana u tlhontlha Yehovha. U vula leswaku a nga tshikisa un’wana ni un’wana ku N’wi tirhela. Kutani tsakisa Yehovha hi ku n’wi yingisa ni ku n’wi tirhela! Xana u ta tikarhatela ku endla tano?—
Hlaya matsalwa lawa eBibeleni ya wena
^ ndzim. 3 Loko u hlayela n’wana, mfungho lowu wu endleriwe ku ku tsundzuxa leswaku u yima, kutani u rindzela leswaku a hlamula xivutiso xa kona.


text:
Ta Rivala
Nsonga-nkulu Wa Mexico
Endzhaku ka mhangu leyi endlekeke hi April 2010 endhawini leyi ku tswongiwaka eka yona oyili, gasi ni oyili yo tala swinene yi khulukele elwandle ku ringana tin’hweti leti nga ehansinyana ka tinharhu. Eka nkambisiso wun’wana lowu endliweke hi ntlawa wun’wana wa valavisisi ku kumiwe leswaku endzhaku ka tin’hweti timbirhi ni hafu, tikhemikhali tin’wana leti thyakisaka ti dyiwe hi tibakheriya leti dyaka methane. Hambiswiritano, swidyondzeki swin’wana a swi yi tshembi kahle mhaka leyi. Swi tshemba leswaku yo tala ya oyili yoleyo yi nghene ehansi ka vuandlalo bya lwandle.
Rhaxiya
Phepha-hungu ra Rossiiskaya Gazeta ri vika leswaku hi ku ya hi nkambisiso wun’wana, 59 wa tiphesente ta Marhaxiya lama nga ni malembe ya 18 ku ya eka 35 ma pfumela leswaku “minkarhi yin’wana u fanele u tlula milawu ya wena ya mahanyelo leswaku u humelela evuton’wini.”
Peru
Yin’wana ya mimpupurha ya khale swinene leyi tshameke yi kumiwa (yo fana ni lowu kombisiweke laha henhla) yi kombisa leswaku vaaki va le n’walungwini wa Peru a va katinga mbhacha ni ku endla mapa emalembeni ya kwalomu ka 3 000 lama hundzeke.
Italy
Lucio Soravito De Franceschi, bixopo wa kereke ya Khatoliki ya le Adria-Rovigo, u vule leswaku rungula ra vukhongeri ri khutaza “ku vulavula ni vanhu hi ku kongoma” emakaya ya vona. U te: “Ndlela leyi hi khathalaka ha yona hi vanhu yi fanele yi hi susumetela ku va endzela emakaya ya vona ematshan’weni yo va rhambela ekerekeni hi ku ba xingelengele.”
Afrika Dzonga
Ntsengo lowu timhondzo ta timhelembe ti xavisiwaka ha wona swi nga ri enawini leswaku ku ta endliwa murhi wu tlakukile swinene lerova khilogiramu yin’we i R540 000. Hi 2011, eAfrika Dzonga ntsena, vahloti lava nga riki enawini va dlaye timhelembe ta 448. Timuziyamu ni tindhawu to xavisela eka tona swilo hi mphikizano ta le Yuropa ti tshoviwile hi tinsulavoya leti lavaka timhondzo ta timhelembe. Ku vuriwa leswaku hambi ku ri timhelembe leti nga emintangeni ya swiharhi ya le Yuropa ti le khombyeni.