text:
Spaniya
Spaniya (Xipaniya: España, IPA: [es'paɲa]) i tiko ra le dzongeni ka yuropa, laha ku vulavuriwaka Xipaniya. Tiko leri ri hlanganisa Xipaniya xa le ribuweni exikarhi ka Lwandle ra Atlantiki na ra Meditera, Swihlala-ntsongo swi mbirhi eka malwandle lama angarheke, kuhlanganisa na swi-mutana leswi tiyimeleke e Nwalungwini wa Afrika. Tiko ra Xipaniya ri le xikarhi ka Lwandle ra Meditera e dzongeni na vuxa, Lwandle ra Kantabrika enwalungu na lwandle ra Atlantika e vupela-dyambu. Xipaniya xihleriwe hi Phalamende ya xi demokrasi naswona itiko leri tifumaka. Xipaniya xile ka ntlawa wa Nhlangano wa matiko ya Yuropa ku sukela hi lembe ra 1986 naswona i tiko leri hluvukeke leri nga ra vunkaye hi kufuwa e misaveni hinkwayo, kasi riri ra vunthlanu e Yuropa. Xipaniya, Portugal na Andora i matiko lama vumbaka ribuwa-nkulu ra Iberiya, naswona ma hlanganisa vu anamo bya kwalomu ka 504,030 km², Hi rona tiko leri anameke ngopfu e vupela-dyambu bya Yuropa(kulandzela Furhwa).
Xipaniya xi hlakarherile e hansi ka mfumo wa rhoma Hispaniya, hikwalaho xi va ri nwana ra matiko ya nkoka e nkarhini wolowo. E minkarhini leyi landzeleke, Xipaniya ri fumiwile hi Jarimani, endhzaku ri ta fumiwa hi mufumi wa mu Islamu. Xipaniya ri hlaserile Furhwa hi 1793 loko mafurhwa ma dlayile hosi ya wona Luwi wa vu Khume-ntsevu, kambe ri hluriwa kufika laha ri kondleteleke kurhula na furhwa hi 1795.


c: text/html

text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Luka 1:1-80
1 Hambileswi vo tala va ringeteke ku hlengeleta rungula ra timhaka+ leti pfumeriwaka hi ku helela exikarhi ka hina,2 hilaha hi runguleriweke tona hakona hi lava ku sukela eku sunguleni+ va veke timbhoni+ ta ku swi vona hi mahlo ni vatameri va rungula,+3 na mina, hikwalaho ka leswi ndzi lavisiseke swilo hinkwaswo ku sukela emasungulweni hi ku kongoma, ndzi tibohile ku ku tsalela swona hi ntlhandlamano+ lowu twisisekaka, wena Teyofilo+ loyi a chavisekaka+ swinene,4 leswaku u ku tiva hi ku helela ku tiya ka swilo leswi u dyondzisiweke swona hi nomu.+5 Emasikwini ya Heroda,+ hosi ya Yudiya, a ku ri ni muprista un’wana loyi a a vuriwa Zakariya, wa ntlawa wa Abiya,+ naswona a a ri ni nsati loyi a n’wi tekeke eka vana va xisati va Aroni,+ vito ra yena a a ri Elizabeta.6 Havambirhi a va lulamile+ emahlweni ka Xikwembu hileswi a va famba hi ku pfumala xisandzu+ hi ku landza swileriso+ hinkwaswo ni swilaveko swa le nawini+ swa Yehovha.+7 Kambe a va nga ri na n’wana, hikuva Elizabeta a a ri mhika,+ naswona havambirhi a va kurile swinene hi malembe.8 Tanihi leswi a ri muprista exiavelweni xa ntlawa+ wakwe emahlweni ka Xikwembu,9 hi ku ya hi endlelo ro hlawuleka ra ntirho wa vuprista, ku fike nkarhi wa yena wa ku humesa murhi wa risuna+ loko a nghena evukwetsimelweni bya Yehovha;+10 naswona vunyingi hinkwabyo bya vanhu a byi khongela ehandle hi nkarhi wa ku humesa murhi wa risuna.+11 Ku humelele ntsumi ya Yehovha eka yena, yi yime etlhelweni ra xinene ra altari ya murhi wa risuna.+12 Kambe Zakariya u karhatiwe hi leswi a a swi vona, kutani a fikeriwa hi ku chava.+13 Hambiswiritano, ntsumi yi ku eka yena: “U nga chavi, Zakariya, hikuva xikombelo xa wena xi twiwe hi tindleve timbirhi,+ naswona nsati wa wena Elizabeta u ta va mana wa n’wana wa wena, kutani vito ra yena u ta n’wi vitana Yohane.+14 U ta va ni ntsako ni ku khana lokukulu, kutani vo tala va ta tsakela+ ku velekiwa ka yena;15 hikuva u ta va lonkulu emahlweni ka Yehovha.+ Kambe a nga fanelanga nikatsongo ku nwa vhinyo ni xakunwa lexi pyopyisaka,+ kutani u ta tala moya lowo kwetsima a ha ri embelekweni+ wa mana wakwe;16 yena u ta vuyisela vo tala va vana va Israyele eka Yehovha+ Xikwembu xa vona.17 Nakambe, u ta famba emahlweni ka yena hi moya ni matimba ya Eliya,+ leswaku a vuyisela timbilu+ ta vatatana eka vana ni lava nga yingisiki eka vutlhari lebyi pfunaka bya lava lulameke, leswaku a lunghiselela Yehovha+ vanhu lava lunghekeke.”+18 Kutani Zakariya a byela ntsumi a ku: “Xana ndzi nga tiyiseka njhani hi leswi? Hikuva ndzi dyuharile+ naswona nsati wa mina u kurile swinene hi malembe.”19 Ntsumi yi n’wi angula yi ku: “Hi mina Gabriyele,+ loyi a yimaka emahlweni ka Xikwembu, naswona ndzi rhumiwe leswaku ndzi vulavula+ na wena ni ku ku byela mahungu lamanene ya swilo leswi.20 Kambe waswivo, u ta miyela+ u nga swi koti ku vulavula ku fikela siku leri swilo leswi swi nga ta endleka ha rona, hikuva a wu ma kholwanga marito ya mina, lama nga ta hetiseka hi nkarhi wa kona lowu vekiweke.”21 Hi nkarhi wolowo vanhu a va ha rindzele Zakariya,+ naswona va sungule ku hlamala hi ku hlwela ka yena evukwetsimelweni.22 Kambe loko a huma a a nga swi koti ku vulavula na vona, va xiya leswaku wa ha ku vona singita+ evukwetsimelweni; kutani a ya emahlweni a va kowetela, kambe a tshama a ri mbheveve.23 Loko masiku ya ntirho wa yena wa le rivaleni ma herile,+ u mukile.24 Kambe endzhaku ka masiku lawa Elizabeta nsati wa yena a tika;+ kutani a tshama a ri swakwe ku ringana tin’hweti ta ntlhanu, a ku:25 “Yehovha u ndzi endla hi ndlela leyi emasikwini lawa, loko a ndzi nyike nyingiso wa yena leswaku a susa ndzhukano wa mina exikarhi ka vanhu.”+26 En’hwetini ya yena ya vutsevu ntsumi Gabriyele+ yi rhumiwe emutini wa Galeliya lowu vuriwaka Nazareta yi huma eka Xikwembu,27 yi ya eka nhwana loyi a a tshembisane ku tekana ni wanuna loyi a vuriwaka Yosefa wa yindlu ya Davhida; vito ra nhwana+ yoloye a ku ri Mariya.+28 Loko yi fika emahlweni ka yena, yi ku: “Xewani,+ wena loyi a tsakeriweke swinene, Yehovha+ u na wena.”+29 Kambe a a karhateke swinene hi rito leri kutani a sungula ku tivutisa leswaku loku ku nga va ku ri ku xeweta ka muxaka muni.30 Kutani ntsumi yi ku eka yena: “U nga chavi, Mariya, hikuva Xikwembu xi ku tsakerile;+31 kutani waswivo, u ta tika embelekweni wa wena, u ta veleka n’wana+ wa jaha, vito ra yena u ta n’wi thya Yesu.+32 Yena u ta va lonkulu+ naswona u ta vuriwa N’wana wa La nge Henhla-henhla;+ Yehovha Xikwembu u ta n’wi nyika xiluvelo+ xa Davhida tata+ wakwe,33 naswona u ta va hosi ehenhla ka yindlu ya Yakobe hi masiku, mfumo wakwe a wu nge vi na makumu.”+34 Kambe Mariya a ku eka ntsumi: “Xana leswi swi ta endlekisa ku yini, tanihi leswi ndzi nga tiviki+ wanuna hi tlhelo ra rimbewu?”35 Ntsumi yi n’wi hlamula yi ku: “Moya+ lowo kwetsima wu ta ta ehenhla ka wena, naswona matimba ya La nge Henhla-henhla ma ta ku funengeta. Hikwalaho ka sweswo lexi nga ta velekiwa na xona xi ta vuriwa lexo kwetsima,+ N’wana+ wa Xikwembu.36 Kutani waswivo, Elizabeta xaka ra wena na yena u tike n’wana wa jaha emalembeni ya yena ya vudyuhari, yena loyi a vuriwaka wansati wa mhika,+ naswona leyi i n’hweti ya yena ya vutsevu;37 hikuva ku hava lexi tivisiwaka hi Xikwembu lexi nga ta ka xi nga endleki.”+38 Kutani Mariya a ku: “Waswivo! Hlonga ra xisati+ ra Yehovha! Onge swi nga endleka eka mina hi ku ya hi leswi u swi tiviseke.” Kutani ntsumi yi suka eka yena.39 Xisweswo Mariya a pfuka emasikwini wolawo a ya etikweni ra tintshava hi ku hatlisa, emutini wa Yuda,40 kutani a nghena ekaya ra Zakariya a xeweta Elizabeta.41 Loko Elizabeta a twa Mariya a xeweta, ricece leri nga embelekweni wakwe ri tshuka-tshuka; kutani Elizabeta a tala hi moya lowo kwetsima,42 a huwelela hi ku huwelela lokukulu a ku: “U katekile exikarhi ka vavasati, naswona mbhandzu wa khwiri ra wena wu katekile!+43 Xisweswo, xana swi endlekise ku yini leswaku lunghelo leri ri va ra mina, leswaku mana wa Hosi+ ya mina a ta eka mina?44 Waswivo, loko mpfumawulo wa ku xeweta ka wena wu fika etindleveni ta mina, ricece leri nga embelekweni wa mina ri tshuka-tshuke hi ku tsaka+ lokukulu.45 Nakambe loyi a kholweke wa tsaka, hikuva swilo leswi vuriweke eka yena hi Yehovha+ swi ta endliwa+ hilaha ku heleleke.”46 Kutani Mariya a ku: “Moya-xiviri wa mina wu twa-risa Yehovha,+47 naswona moya wa mina a wu nge tshiki ku tsakisisa+ hikwalaho ka Xikwembu Muponisi+ wa mina;48 hikuva xi langute xiyimo xa le hansi xa hlonga ra xona ra xisati.+ Hikuva, waswivo, ku sukela sweswi switukulwana hinkwaswo swi ta ndzi vula loyi a tsakeke;+49 hikuva Lowa matimba u ndzi endlele swiendlo leswikulu, naswona vito+ ra yena ra kwetsima;50 kutani eka switukulwana swa switukulwana tintswalo ta yena ti le ka lava va n’wi chavaka.+51 U endle hi matimba hi voko+ ra yena, u va hangalasele ekule lava titlakusaka emakungwini ya timbilu+ ta vona.52 U wise vavanuna va matimba+ eswiluvelweni naswona u tlakuse lava titsongahataka;+53 lava nga ni ndlala u va xurhise va eneriseka hi swilo leswinene+ naswona lava a va ri ni rifuwo+ u va tlherise va nga ri na nchumu.54 U pfune Israyele nandza+ wa yena, leswaku a tsundzuka tintswalo,+55 hilaha a nga byela vatata wa hina hakona, Abrahama ni mbewu ya yena, hilaha ku nga heriki.”+56 Kutani Mariya u tshame na yena ku ringana kwalomu ka tin’hweti tinharhu, ivi a vuyela ekaya ra yena.57 Hiloko ku fika nkarhi wa leswaku Elizabeta a veleka, kutani a veleka n’wana wa jaha.58 Loko vaakelani ni maxaka ya yena va twa leswaku Yehovha u twarise tintswalo+ takwe eka yena, va tsaka+ swin’we na yena.59 Kutani hi siku ra vunhungu va ta leswaku va ta yimbisa n’wana lontsongo,+ naswona a va ta n’wi thya vito ra tata wa yena, Zakariya.60 Kambe mana wa yena a hlamula a ku: “A swi nge vi tano nikatsongo, kambe u ta vuriwa Yohane.”61 Kutani va ku eka yena: “A ku na munhu exikarhi ka maxaka ya wena loyi a vitaniwaka hi vito leri.”62 Kutani va ya vutisa tata wa yena hi ku tirhisa swikoweto leswaku a a lava a vuriwa mani.63 A kombela xiphepherhele a tsala leswi: “Vito ra yena i Yohane.”+ Kutani hinkwavo va hlamala.64 Hi ku hatlisa nomu wa yena wu pfuleka+ ni ririmi ra yena ri ntshunxeka, a sungula ku vulavula, a dzunisa Xikwembu.65 Ku chava ku va wela hinkwavo lava tshamaka ekusuhi na vona; ku sungula ku vulavuriwa hi swilo leswi hinkwaswo etikweni hinkwaro ra tintshava ra Yudiya,66 kutani hinkwavo lava swi tweke va swi hlayisa etimbilwini+ ta vona, va ku: “Kahle-kahle, xana n’wana loyi lontsongo u ta va yini?” Hikuva voko+ ra Yehovha a ri ri na yena hakunene.67 Kutani Zakariya tata wa yena a a tale moya lowo kwetsima,+ naswona u profetile+ a ku:68 “A ku dzunisiwe Yehovha Xikwembu xa Israyele,+ hikuva u hundzuluxele nyingiso wa yena eka vanhu+ va yena naswona u va kutsurile.+69 U pfuxe rimhondzo+ ra ku hi ponisa endlwini ya Davhida nandza wa yena,70 tanihi leswi yena, hi nomu wa vaprofeta va yena vo kwetsima va khale,+ a vulavuleke71 hi ku ponisiwa eka valala va hina ni le vokweni ra hinkwavo lava hi vengaka;+72 leswaku a endla tintswalo malunghana ni vatata wa hina ni ku tsundzuka ntwanano wa yena wo kwetsima,+73 ku nga xihlambanyo lexi a xi tiyiseke eka Abrahama tata+ wa hina,74 leswaku, endzhaku ka loko hi ponisiwile emavokweni ya valala,+ a hi nyika lunghelo ro n’wi endlela ntirho wo kwetsima hi nga chavi+75 hi vutshembeki ni ku lulama emahlweni ka yena emasikwini+ ya hina hinkwawo.76 Kambe loko ku ri wena, n’wana lontsongo, u ta vuriwa muprofeta wa La nge Henhla-henhla, hikuva u ta rhanga emahlweni ka Yehovha, u lunghisa+ tindlela ta yena,77 leswaku a tivisa vanhu va yena ta ku ponisiwa hi ku rivaleriwa swidyoho+ swa vona,78 hikwalaho ka ntsetselelo lowukulu wa Xikwembu xa hina. Hi ntsetselelo lowu vurhonga+ byi ta hi endzela byi huma ehenhla,+79 byi ta nyika ku vonakala eka lava tshamaka emunyameni ni le ndzhutini+ wa rifu, byi ta kongomisa milenge ya hina hilaha ku humelelaka endleleni ya ku rhula.”80 N’wana lontsongo a ya emahlweni a kula+ a tlhela a tiya emoyeni, naswona a a tshama emakwandzasini ku fikela siku ra ku tikombisa ka yena erivaleni eka Israyele.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tindzima Ni Tindzimana—I Mani Loyi A Ti Ngheniseke eBibeleni?
TIVONE hi mahlo ya mianakanyo u ri Mukreste loyi a hanyaka eminkarhini ya vaapostola. Vandlha ra n’wina ra ha ku kuma papila ro huma eka muapostola Pawulo. Loko u ri karhi u yingisela loko ri hlayiwa, u xiya leswaku Pawulo u ma tshahe ko tala “matsalwa yo kwetsima,” ku nga Matsalwa ya Xiheveru. (2 Timotiya 3:15) Kutani u tibyela u ku, ‘Ndzi lava ku vona laha tsalwa leri a ri tshahaka kona.’ Kambe sweswo a swi nga ta olova. Ha yini?
A KU NGA RI NA TINDZIMA KUMBE TINDZIMANA
Xiya ndlela leyi a ma languteka ha yona “matsalwa yo kwetsima” lama tsariweke hi voko, lawa a ma ri kona enkarhini wa Pawulo. Tsalwa rin’wana ri kombisiwile laha, i xiphemu xa buku ya Esaya lexi humaka eka Tibukunsongwa ta le Lwandle Leri Feke. U vona yini? Ndzimana leyi tsariweke hi swiphemuphemu! A ku na swihikahato. Nakambe a ku na tinomboro ta tindzima ni tindzimana leti hi ti tirhisaka namuntlha.
Vatsari va Bibele a va ri avanyisanga rungula ra vona hi tindzima kumbe tindzimana. Va lo tsala ntsena rungula hinkwaro leri Xikwembu xi va nyikeke rona leswaku vahlayi na vona va ta kuma rungula hinkwaro, ku nga ri swiphemu swa rona leswitsongo ntsena. Xana sweswo a hi swona leswi u swi lavaka loko u kuma papila ra nkoka leri humaka eka munhu loyi u n’wi rhandzaka? U ri hlaya hinkwaro, ku nga ri swiphemu swa rona ntsena.
Hambiswiritano, leswi a ku nga ri na tindzima kumbe tindzimana swi vange xiphiqo. Pawulo u tirhise marito lama nge, “hilaha ku tsariweke hakona” kumbe “hilaha Esaya a vuleke hakona” ku kombisa leswaku wo tshaha. (Varhoma 3:10; 9:29) Nakambe a swi ta tika ku kuma ntshaho wolowo handle ka loko u tolovelane ni “matsalwa yo kwetsima” hinkwawo.
Ku engetela kwalaho, “matsalwa [wolawo yo] kwetsima” a ku nga ri rungula ro olova leri humaka eka Xikwembu. Eku heleni ka minkarhi ya vaapostola, va hlengelete tibuku ta 66 to hambanahambana! Hi yona mhaka vahlayi vo tala va Bibele namuntlha va tsakile hi ku va ni Tibibele leti nga ni tinomboro ta tindzima ni tindzimana, leti va pfunaka ku kuma rungula ro karhi leri va ri lavaka, tanihi mintshaho yo tala leyi a yi ri eka mapapila ya Pawulo.
U nga ha tivutisa, ‘I mani loyi a ngheniseke tinomboro teto ta tindzima ni tindzimana eBibeleni?’
I MANI LOYI A NGHENISEKE TINDZIMA?
Stephen Langton, mufundhisi wa Munghezi, loyi a veke Bixoponkulu wa le Canterbury, ku vuriwa leswaku hi yena a ngheniseke tindzima eBibeleni. U ti nghenise eku sunguleni ka malembe ya va-1200, loko a ri mudyondzisi eYunivhesiti ya Paris le Furwa.
Loko Langton a nga si va kona, swidyondzi swi ringete tindlela to tala to avanyisa Bibele hi swiyenge leswitsongo kumbe tindzima, swi tikomba onge xikongomelonkulu a ku ri ku endla xikombo. Ehleketa ndlela leyi a swi ta va swi va olovele ha yona ku kuma ndzimana loko va yi lava eka ndzima yo karhi ematshan’weni yo pfulapfula buku hinkwayo, tanihi buku ya Esaya leyi nga ni tindzima ta 66.
Hambiswiritano, sweswo hinkwaswo swi vange xiphiqo. Swidyondzi swi avanyise tindzima hi tindlela leti nga faniki naswona a ti nga fambisani. Eka yin’wana ya tona, Evhangeli ya Marka a yi avanyisiwe hi tindzima ta kwalomu ka 50, ku nga ri ta 16 leti hi nga na tona sweswi. Eminkarhini ya Langton, le Paris a ku ri ni swichudeni swo huma ematikweni yo tala naswona a swi te ni Tibibele ta le matikweni ya swona. Hambiswiritano, vadyondzisi ni vadyondzi a swi nga va oloveli ku hlamusela leswaku leswi va swi tshaheke a swi huma kwihi. Ha yini? Hikuva ndlela leyi tindzima ta Tibibele ta vona a ti avanyisiwe ha yona a ti nga fambisani.
Hikwalaho, Langton u endle ndlela leyintshwa yo avanyisa tindzima. The Book
I MANI LOYI A NGHENISEKE TINDZIMANA?
Endzhaku ka kwalomu ka malembe ya 300, exikarhi ka malembe ya va-1500, Robert Estienne, mukandziyisi wa tibuku tlhelo xidyondzi xa Mufurwa u endle leswaku swilo swi olova. Xikongomelo xakwe a ku ri leswaku vanhu vo tala va kona ku dyondza Bibele. U xiye ndlela leyi a swi ta pfuna ha yona loko ko va ni ndlela yin’we yo nghenisa tinomboro ta tindzima ni tindzimana eBibeleni.
Estienne a hi yena a teke ni miehleketo ya leswaku Bibele yi avanyisiwa hi tindzimana. Van’wana se a va swi endlile sweswo. Hi xikombiso, emahlweni ka malembe yo tala sweswo swi nga si endleka, vakopi va Vayuda se a va avanyise Bibele hinkwayo ya Xiheveru kumbe xiphemu xa yona lexi hi ntolovelo a xi vitaniwa Testamente ya Khale, hi tindzimana ku nga ri hi tindzima. Nakambe, hilaha a swi ri hakona loko xi avanyisiwa hi tindzima, maendlelo ya kona a ma nga fani.
Estienne u avanyise Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki kumbe Testamente Leyintshwa, hi tindzimana leti nga ni tinomboro kutani a tihlanganisa ni leti se a ti ri eka Bibele ya Xiheveru. Hi 1553, u kandziyise Bibele yakwe yo sungula leyi heleleke (hi Xifurwa) leyi a yi ri ni tindzima ni tindzimana leti Tibibele to tala ti nga na tona namuntlha. Vanhu van’wana a va yi xopaxopa ivi va vula leswaku tindzimana teto ti avanyisa Bibele hi swiphemuphemu naswona ti yi endla yi languteka yi hambana ni tin’wana. Kambe endlelo ra yena ri hatle ri amukeriwa ni ku tirhisiwa hi vakandziyisi van’wana va Bibele.
LESWI PFUNEKE SWICHUDENI SWA BIBELE
A swi tikomba ku ri endlelo leri olovaka ku tirhisa tindzima ni tindzimana leti avanyisiweke hi tinomboro. Leswi a swi endla leswaku ndzimana yin’wana ni yin’wana yi tiveka laha yi kumekaka kona eBibeleni. I ntiyiso leswaku ku avanyisiwa ka Bibele hi tindzima ni tindzimana a swi huhuteriwanga hi Xikwembu naswona minkarhi yin’wana ti nghenisiwe etindhawini leti nga fanelangiki. Kambe ti endla leswaku swi hi olovela ku ti tshaha ni ku bula ni van’wana hi tindzimana leti hi pfuneke, ku fana ni leswi hi khwatihataka swiga leswi hi lavaka ku swi tsundzuka ebukwini yo karhi.
Hambileswi swi pfunaka ku va ni Bibele leyi avanyisiweke hi tindzima ni tindzimana, nkarhi hinkwawo tsundzuka leswaku i swa nkoka ku twisisa rungula hinkwaro leri Xikwembu xi hi nyikeke rona. Titolovete ku hlaya rungula hinkwaro ematshan’weni yo tlovatlova tindzimana. Ku endla tano swi ta ku pfuna leswaku u tolovelana ni “matsalwa yo kwetsima, lawa ma swi kotaka ku ku tlharihisa leswaku u ta pona.”—2 Timotiya 3:15.
DYONDZA SWO TALA
Hi Nga Tiyiseka Njhani Leswaku Leswi Nga eBibeleni I Ntiyiso?
Loko Bibele yi tsariwe hi Xikwembu, yi fanele yi hambana ni tibuku hinkwato leti tshameke ti tsariwa.
I Yini Leswi Nga Ku Pfunaka Ku Twisisa Bibele?
Ku nga khathariseki leswaku u dyondzekile kumbe a wu dyondzekanga, u nga swi kota ku twisisa rungula ra Xikwembu leri nga eka Matsalwa yo Kwetsima.


text:
NDZIMA YA VUMAKUMEMBIRHI-N’WE
U Hlule Ku Chava Ni Ku Kanakana
1-3. Xana Petro a a vone yini hi siku leri a ri ri ni swiendlakalo swo tala naswona a ku humelela yini nivusiku?
PETRO a a khome xo tika loko a ri karhi a tluta nivusiku. Xana vuketiketi lebyi a byi voneke evugimamusi bya le vuxeni a byi kombisa leswaku se a ri xile? Misiha yakwe ya nhlana ni makatla a swi foma hikwalaho ka ku tluta tiawara to tala leti a ti heteke a ri karhi a famba hi xikepe. Moya lowu a wu hunga misisi yakwe hi wona lowu endleke leswaku Lwandle ra Galeliya ri kariha. Magandlati lawa a ma ba byatso byo phasa tinhlampfi, a ma n’wi chela hi mati yo titimela. Hambiswiritano, u ye emahlweni a tluta.
2 Enkarhini lowu nga hundza, Petro ni vanghana vakwe va tshame va siya Yesu a ri swakwe eribuweni. Hi siku rero, va vone Yesu a phamela ntshungu wa magidi lowu nga ni ndlala hi swinkwa swi nga ri swingani ni tinhlampfi. Hikwalaho ka sweswo, vanhu va lave ku endla Yesu hosi, kambe a nga pfumelanga ku va xiphemu xa tipolitiki. Nakambe a a tiyimisele ku pfuna vadyondzisiwa vakwe leswaku va nga katseki eka tipolitiki. Leswaku a ta kota ku baleka ntshungu, u sindzise vadyondzisiwa vakwe ku va va nghena endzeni ka byatso leswaku va ya eribuweni leri nga eka tlhelo lerin’wana loko yena a khandziya ntshava a ri yexe a ya khongela.—Mar. 6:35-45; hlaya Yohane 6:14-17.
3 Loko vadyondzisiwa va nghene ebyatsweni n’weti a wu helerile; kutani se a wu vonaka hi le vugimamusi bya le vupela-dyambu. Kambe va kote ku tluta tikhilomitara ti nga ri tingani. Huwa leyi a yi ri kona hikwalaho ka moya ni magandlati lawa a ma hobomulana a yi endla leswaku va nga twanani loko va vulavula. Swi nga ha endleka leswaku Petro a a nga buli na munhu a a tianakanyela ta yena.
Hi malembe mambirhi, Petro se a a dyondze swilo swo tala eka Yesu, kambe a ka ha ri ni swo tala leswi a faneleke a swi dyondza
4. I swihinga swihi leswi endlaka leswaku xikombiso xa Petro xi va lexinene lerova hi nga xi tekelela?
4 Hakunene a a ri ni swo tala swo anakanya ha swona! Petro u ve mulandzeri wa Yesu wa Nazareta ku tlula malembe mambirhi lama veke ni swiendlakalo swo tala. A a dyondze swilo swo tala, kambe a ka ha ri ni leswi engetelekeke leswi a a fanele a swi dyondza. Ku tinyiketela ka yena ku endla tano—ku lwa ka yena hi matimba leswaku a hlula swihinga swo tanihi ku kanakana swin’we ni ku chava—swi endle leswaku a va xikombiso lexinene lexi hi faneleke hi xi tekelela. A hi voneni leswaku hi nga n’wi tekelela njhani.
“Hi Kume Mesiya”!
5, 6. Xana Petro a a hanya vutomi bya njhani?
5 Petro a a nga ta pfuka a ri rivarile siku leri a hlanganeke ha rona na Yesu. Makwavo wakwe, Andriya, u sungule a n’wi tisela mahungu yo tsakisa lama nge: “Hi kume Mesiya.” Vutomi bya Petro byi sungule ku cinca hikwalaho ka marito wolawo. A nga ha ta tlhela a hanya hi ndlela leyi a hanya ha yona eku sunguleni.—Yoh. 1:41.
6 Petro a a tshama eKapernawume, doroba leri nga le ribuweni ra mati yo tenga ya tiva ra Lwandle ra Galeliya. Yena na Andriya a va tirha na Yakobo swin’we na Yohane, vana va Zebediya ebindzwini ro phasa tinhlampfi. Petro a a nga tshami a ri yexe kambe a a tshama ni mana wa nsati wakwe ni makwavo wakwe, Andriya. Ku wundla ndyangu wo fana ni wolowo hi ku phasa tinhlampfi, hakunene a swi lava leswaku a tirha hi matimba naswona a va a ri na vutshila. U nga ha anakanya hi vusiku byo tala lebyi va byi heteke va ri entirhweni wa vona—vavanuna va ri karhi va hoxa rikoka ra vona ematini va ri eka mabyatso mambirhi va phasa tinhlampfi ta muxaka wun’wana ni wun’wana leti va ti kumaka. Hi nga ha tlhela hi anakanya hi tiawara to tala leti va ti heteke ninhlikanhi va ri karhi va tirha hi matimba, tanihi leswi a va hlawula tinhlampfi va tlhela va ti xavisa, tinkoka ti lunghisiwa ni ku basisiwa.
7. Xana Petro u twe yini hi Yesu naswona ha yini mahungu lawa a ma tsakisa?
7 Bibele yi hi byela leswaku Andriya a a ri mudyondzisiwa wa Yohane Mukhuvuri. Hakunene Petro swi n’wi tsakise ngopfu leswi buti wakwe a n’wi vikeleke swona malunghana na rungula ra Yohane. Siku rin’wana Andriya u vone Yohane a kombetela Yesu wa Nazareta kutani a ku: “Vonani, Xinyimpfana xa Xikwembu!” Handle ko dya nkarhi, Andriya u ve mulandzeri wa Yesu naswona hi mapfundza u byele Petro mahungu lama tsakisaka: Mesiya u fikile! (Yoh. 1:35-40) Endzhaku ka nxandzuko wa le Edeni, malembe ya kwalomu ka 4 000 lama hundzeke, Yehovha Xikwembu u tshembise leswaku munhu wo hlawuleka a a ta nyika vanhu ntshembo wa xiviri. (Gen. 3:15) Andriya u hlangane ni Muponisi loyi, Mesiya hi byakwe! Hilaha ku fanaka Petro na yena u nambe a ku milenge mimbirhi a ya hlangana na Yesu.
8. Xana vito leri Yesu a ri nyikeke Petro a ri vula yini naswona ha yini van’wana va kanakana vito rolero?
8 Ku fikela siku rero, Petro a a tiviwa tanihi Simoni kumbe Simiyoni. Kambe Yesu u n’wi langutile kutani a ku: “‘Hi wena Simoni n’wana wa Yohane; u ta vuriwa Khefasi’ (leri loko ri hundzuluxeriwa ri nge Petro).” (Yoh. 1:42) “Khefasi” i riviti leri tolovelekeke leri vulaka “ribye” kumbe “tamba.” Swi le rivaleni leswaku leswi Yesu a swi vuleke a ku ri vuprofeta. U swi vone ka ha ri emahlweni leswaku Petro a a ta fana na ribye—leri tiyeke ni leri a ri ta va ni nkucetelo lowunene exikarhi ka valandzeri va Kreste. Xana Petro a a tivona hi ndlela yoleyo? A swi tikombi tano. Hambi ku ri vahlayi van’wana va manguva lawa va Tievhangeli, Petro a va n’wi voni a ri ni timfanelo to karhi leti fanaka ni ribye. Vanhu van’wana va vula leswaku vumunhu byakwe hilaha byi hlamuseriweke hakona eka rungula ra le Bibeleni byi vonaka a ri munhu loyi a nga yimangiki a tiya, loyi a nga khomeleliki eka nchumu wun’we naswona u cinca-cinca mavonelo yakwe.
9. Xana Yehovha ni N’wana wakwe va languta yini, naswona u ehleketa leswaku ha yini hi fanele hi tshemba vonelo ra vona?
9 Petro a a ri na swona swihoxo. Yesu a a swi xiya swihoxo swakwe. Kambe Yesu ku fana ni Tata wakwe, Yehovha, minkarhi hinkwayo a a languta swilo leswinene eka vanhu. Yesu u vone vuswikoti lebyi Petro a a ri na byona naswona A lava ku n’wi pfuna leswaku a antswisa timfanelo toleto letinene. Yehovha ni N’wana wakwe va languta leswinene ni le ka hina namuntlha. Minkarhi yin’wana swi nga ha endleka swi hi tikela ku pfumela leswaku swi kona swilo swo karhi leswinene leswi va nga swi kumaka eka hina. Hambiswiritano, hi fanele hi tshemba vonelo ra vona naswona hi tikombisa hi ri lava tiyimiseleke ku leteriwa ni ku vumbiwa hilaha Petro a a ri hakona.—Hlaya 1 Yohane 3:19, 20.
“Tshika Ku Chava”
10. Swi nga ha endleka leswaku Petro u vone yini, naswona u tlhelele eka yini?
10 Swi nga ha endleka leswaku Petro u fambe na Yesu eka maendzo lama landzeleke laha Yesu a fikeke a chumayela kona. Hikwalaho a nga ha va a vone Yesu a endla singita rakwe ro sungula, ra ku hundzula mati ma va vhinyo enkhubyeni wa vukati eKana. Xa nkoka swinene, u twe rungula ra Yesu leri hlamarisaka ri tlhela ri nyika ntshembo malunghana ni Mfumo wa Xikwembu. Ku nga khathariseki swilo hinkwaswo leswi a swi voneke ni ku swi twa, u tlhelele ebindzwini rakwe ro phasa tinhlampfi. Hambiswiritano, endzhaku ka tin’hweti ti nga ri tingani, Petro u tlhele a hlangana na Yesu—naswona sweswi Yesu u rhambe Petro leswaku a n’wi landzela nkarhi hinkwawo.
11, 12. (a) A ku ri ntirho wihi wa nivusiku lowu Petro a wu endleke? (b) Ku va Petro a yingisele Yesu swi nga ha va swi n’wi endle a tivutisa yini?
11 Petro a ha karhele hikwalaho ka ntirho wakwe wo phasa tinhlampfi lowu a wu endleke vusiku hinkwabyo. Hi ku phindha-phindha, vaphasi va tinhlampfi va hoxe tinkoka ta vona ematini, kambe loko va ti humesa a va nga phasanga nchumu. Entiyisweni Petro u tirhise ntokoto ni vutshila lebyi a a ri na byona a ringeta ku rhiya tinhlampfi etindhawini to hambana-hambana eka tiva rero. Handle ko kanakana, a ku ri ni minkarhi leyi yena ku fana ni vaphasi vo tala va tinhlampfi, a a navela onge a nga hoxa tinkoka ta yena laha ku nga ni tinhlampfi to tala kumbe hi ndlela yo karhi ti nghena eka tinkoka takwe. Mavonelo yo tano a ma endla leswaku a ya a pfilunganyeka swinene. Ku phasa tinhlampfi a ku nga ri vuhungasi eka Petro; a ku ri ni vanhu lava a va titshege ha yena eka ntirho lowu wa ku phasa tinhlampfi. Eku heteleleni u fike eribuweni a nga khomanga nchumu. Hambiswiritano, tinkoka a ti fanele ti basisiwa. Hikwalaho loko Yesu a n’wi tshinelela a vulavula na yena a a ri eku basiseni ka tinkoka.
Petro a nga karhalanga ku twa Yesu a ri karhi a vulavula hi nhloko-mhaka nkulu ya ku chumayela ka yena—Mfumo wa Xikwembu
12 Yesu a a rhendzeriwe hi ntshungu wa vanhu lowu a wu hisekela ku twa xin’wana ni xin’wana lexi a a xi vula. Leswi a ku ri hava ni vuphelo bya marha, Yesu u nghene ebyatsweni bya Petro kutani a n’wi kombela leswaku va tlutanyana va suka endhawini leyi a va ri eka yona. Tanihi leswi rito rakwe a ri twala kahle loko a ri ematini, Yesu u dyondzise ntshungu. Petro u yingisele hi vurhon’wana lebyikulu, ku katsa ni lava a va ri eribuweni. A swi nga n’wi phirhi ku yingisela loko Yesu a vulavula hi nhloko-mhaka-nkulu ya ku chumayela kakwe—ku nga Mfumo wa Xikwembu. Hakunene swi nga va lunghelo lerikulu ku pfuna Kreste eku hangalaseni ka rungula leri, leri nyikaka ntshembo emisaveni hinkwayo! Kambe xana sweswo a swi ta koteka? Xana Petro a a ta wu wundla hi yini ndyangu wakwe? Kumbexana Petro u tlhele a anakanya hi vusiku lebyi nga hundza lebyi eka byona matshalatshala yakwe yo phasa tinhlampfi ma hundzukeke nyuku wa mbyana.—Luka 5:1-3.
13, 14. I singita rihi leri Yesu a ri endleleke Petro naswona Petro u angule njhani?
13 Loko Yesu a hetile ku dyondzisa, u byele Petro a ku: “Yana laha ku enteke, kutani n’wina petani tinkoka ta n’wina leswaku mi ta phasa.” Petro a a kanakana swinene. U te: “Muleteri, hi tirhe hi matimba vusiku hinkwabyo kambe a hi phasanga nchumu, kambe hi ku lerisa ka wena ndzi ta peta tinkoka.” Petro a a ha ku hlantswa tinkoka. Entiyisweni, a a nga swi lavi ku hoxa tinkoka takwe tanihi leswi tinhlampfi a ti nga ha kumeki hi nkarhi wolowo! Hambiswiritano u yingisile ni ku tlhela a koweta vatirhi-kulobye lava a va ri eka byatso lebyin’wana leswaku va n’wi landzela.—Luka 5:4, 5.
14 Loko Petro a ri karhi a koka tinkoka takwe u twe ku tika loku a a nga ku langutelanga. Hi ku hlamala u koke tinkoka hi matimba, kutani makhati ma nga ri mangani u vone tinhlampfi to tala ti ri karhi ti tlula-tlula endzeni ka tinkoka! Hi ku hlamala ni ku tsaka lokukulu, u vitane vavanuna lava a va ri eka byatso lebyin’wana leswaku va ta pfuna. Loko va ri karhi va koka, va hatle va swi vona leswaku byatso byin’we a byi nga ta swi kota ku rhwala tinhlampfi leti hinkwato. Va tate mabyatso kambe a ka ha ri ni tinhlampfi to tala—mabyatso ma sungule ku mbombomela hikwalaho ko tikiwa. Petro u hlamale swinene. U tshame a vona matimba ya Kreste kambe sweswi a a ma vona ma tirha eka yena! Yesu a a ri wanuna loyi a a kota ku endla leswaku tinhlampfi ti nghena endzeni ka tinkoka! Hiloko Petro a sungula ku chuha. U nkhinsamile kutani a ku: “Suka eka mina, hikuva ndzi munhu wa vudyoho, Hosi.” Xana a a ta endla yini leswaku a fanelekela ku tihlanganisa ni Munhu loyi a nga ni vulawuri byo tirhisa matimba ya Xikwembu?—Hlaya Luka 5:6-9.
15. Xana Yesu u n’wi dyondzise njhani Petro leswaku a a nga fanelanga a kanakana kumbe ku chava?
15 Hi moya wo rhula, Yesu u te: “Tshika ku chava. Ku sukela sweswi u ta phasa vanhu va ri karhi va hanya.” (Luka 5: 10, 11) Lowu a ku nga ri wona nkarhi wa ku kanakana kumbe ku chava. Ku kanakana ka Petro malunghana ni timhaka ta siku na siku to tanihi ku phasa tihlampfi a ku ri ka hava; naswona ku chava loku a a ri na kona hikwalaho ka swihoxo swakwe a ku nga twali. Yesu a a ri ni ntirho wo tala wo wu endla lowu a wu ta khumba vumundzuku bya vanhu. A a tirhela Xikwembu lexi nga “ta rivalela hi ndlela leyikulu.” (Esa. 55:7) Yehovha a a ta khathalela swilaveko swa Petro, swa nyama ni swa moya.—Mat. 6:33.
16. Xana Petro, Yakobo na Yohane va angule njhani eka xirhambo xa Yesu, naswona ha yini a ku ri xiboho lexinene lexi va xi tekeke?
16 Handle ko dya nkarhi, Petro u pfumerile ku va mulandzeri wakwe hilaha Yakobo na Yohane va endleke hakona. “Va [vuyisele] mabyatso eribuweni, ivi va tshika hinkwaswo, va n’wi landzela.” (Luka 5:11) Petro u ve ni ripfumelo eka Yesu ni le ka Loyi a n’wi rhumeke. Xexo a ku ri xiboho lexinene. Vakreste lava namuntlha va hlulaka ku kanakana ni ku chava leswaku va ta kota ku tirhela Xikwembu, na vona va va va kombisa ripfumelo. Ku tshembela eka Yehovha hi ndlela yoleyo a hi ka hava.—Ps. 22:4, 5.
“Ha Yini U Kanakana?”
17. Xana Petro a a anakanya hi yini leswi humeleleke eka malembe mambirhi endzhaku ka loko a hlangane na Yesu?
17 Kwalomu ka malembe mambirhi endzhaku ka loko Petro a hlangane na Yesu, u tlute eka maxelo lama nga ni moya swinene nivusiku eLwandle ra Galeliya hilaha swi hlamuseriweke hakona laha henhla. I ntiyiso leswaku a hi swi tivi leswi a a swi anakanya. Swi tele leswi a a ta anakanya ha swona! Yesu u horise mana wa nsati wa Petro. U nyikele Dyondzo ya le Ntshaveni. Hi ku phindha-phindha, hi ku dyondzisa ni hi mintirho yakwe ya matimba u kombise leswaku a a ri Muhlawuriwa wa Yehovha, ku nga Mesiya. Loko tin’hweti ti ri karhi ti hundza, ku tsana ka Petro, ko fana ni ku chava ni ku kanakana kakwe, se a swi hungutekile. Yesu u kale a hlawula Petro leswaku a va un’wana wa vaapostola vakwe va 12! Hambiswiritano a ha ri ni ku chava ni ku kanakana, kambe ku nga ri khale Petro a a fanele a dyondza ku hlula ku tsana kakwe.
18, 19. (a) Hlamusela leswi Petro a swi voneke eLwandle ra Galeliya. (b) Xana Yesu u n’wi endlele njhani Petro leswi a swi kombeleke?
18 Hi nkarhi wa vumune wo rindza nivusiku, kumbe kwalomu ka awara ya nharhu hi mahlamba-ndlopfu, Petro u tshike ku tluta kutani a suka a yima. Hi le ko taniya—exikarhi ka magandlati—a ku vonaka nchumu wo karhi wu ri karhi wu famba! Xana nchumu lowu a wu voneke a ku ri magandlati lama a ma voningeriwa hi n’weti? Doo, nchumu wa kona a wu ololokile wu ku thwii! Phela a ku ri munhu! A a famba ehenhla ka lwandle! Loko a ri karhi a tshinela, a swi vonaka onge u lava ku hundza hi le tlhelo ka vona. Hikwalaho ko chuha, vadyondzisiwa va sungule ku ehleketa leswaku i xipuku. Munhu yoloye u va hlamule a ku: “Tiyani mbilu, hi mina; mi nga chavi.” A ku ri Yesu la vuleke marito lawa!—Mat. 14:25-28.
19 Petro u angule a ku: “Hosi, loko ku ri wena, ndzi lerise ku ta eka wena ndzi ri ehenhla ka mati.” Xiendlo xexo xo sungula a xi kombisa ku va ni xivindzi. Ntsako lowu Petro a a ri na wona hikwalaho ka singita leri, leri nga tolovelekangiki, wu endle leswaku ripfumelo rakwe ri ya ri tiya. Na yena a a lava ku famba ehenhla ka mati. Hi ndlela ya musa, Yesu u n’wi kombele leswaku a ta eka yena. Petro u hume ebyatsweni kutani a sungula ku famba ehenhla ka lwandle. Anakanya ndlela leyi Petro a titweke ha yona loko a ri karhi a famba ehenhla ka mati. Swi fanele swi n’wi hlamarise ngopfu loko a ri karhi a kongoma laha Yesu a a ri kona. Hambiswiritano, u tlhele a sungula ku chava.—Hlaya Matewu 14:29.
20. (a) Xana Petro u tshike ku dzikisa mianakanyo hi ndlela yihi, naswona swi ve ni vuyelo byihi? (b) Xana Yesu u kandziyise dyondzo yihi eka Petro?
20 Petro a a fanele a dzikisa mianakanyo yakwe eka Yesu. Yesu hi yena loyi a a tirhisa matimba ya Yehovha leswaku a pfuna Petro ku famba ehenhla ka magandlati ya lwandle. Naswona Yesu a a endla sweswo hikwalaho ka ripfumelo leri Petro a a ri na rona eka yena. Kambe Petro u kavanyetekile. Ha hlaya: “Loko a languta xidzedze, a sungula ku chava.” Petro u langute magandlati wolawo lawa a ma ri karhi ma hobomulana ma ba byatso, ni khuvi leri a ri vangiwa hi moya kutani a sungula ku khomiwa hi rhumbyana. Swi nga endleka leswaku u sungule ku tivona hi mahlo ya mianakanyo a ri karhi a nwela eka tiva rero. Loko a ya a chava ni ripfumelo ra yena ri ye ri tsana. Wanuna loyi a thyiweke leswaku i Tamba hikwalaho ka migingiriko ni ku tiyimisela kakwe, u sungule ku nwela ku fana ni ribye hikwalaho ka ripfumelo rakwe leri tsekatsekaka. Petro a a ri muhlamberi-lonkulu, kambe sweswi a a nga titsheganga hi vuswikoti byebyo. U huwelele a ku: “Hosi, ndzi ponise!” Yesu u n’wi khome hi voko kutani a n’wi koka. Kutani loko a ha ri ehenhla ka mati, u kandziyise dyondzo leyi ya nkoka eka Petro hi ku n’wi vutisa a ku: “Wena wa ripfumelo leritsongo, ha yini u kanakana?”—Mat. 14:30, 31.
21. Ha yini ku kanakana swi ri ni khombo naswona hi nga lwisana na kona njhani?
21 “Ku kanakana”—xivulwa lexi xa faneleka! Ku kanakana ku ni matimba swinene lerova ku nga hi kavanyeta. Loko hi ku pfumelela, ku nga dlaya ripfumelo ra hina ni ku hi endla leswaku hi nwela hi tlhelo ra moya. Hi fanele hi lwisana na kona hi matimba! Njhani? Hi ku va hi tshama hi xalamukile. Loko hi tshama hi ri karhi hi anakanya hi swilo leswi hi chavisaka, leswi hi hetaka matimba ni leswi kavanyetaka vuxaka bya hina na Yehovha ni N’wana wakwe, sweswo swi ta endla leswaku ku kanakana ka hina ku ya ku kula. Loko hi dzikisa mianakanyo ya hina eka Yehovha ni N’wana wakwe, eka leswi va swi endleke, leswi va nga le ku swi endleni ni leswi va nga ta swi endlela vanhu lava va va rhandzaka, hi ta endla leswaku ripfumelo ra hina ri tiya.
22. Ha yini ripfumelo ra Petro ri fanele ku tekeleriwa?
22 Loko Petro a ri karhi a landzela Yesu va tlhelela ebyatsweni, u vone xidzedze xi hunguteka. Ku sungule ku va ni ku rhula eLwandle ra Galeliya. Petro u hlanganyele ni vadyondzisiwa-kulobye eku vuleni ka marito lama nge: “Kunene u N’wana wa Xikwembu.” (Mat. 14:33) Loko dyambu ri ya ri pela, mbilu ya Petro yi fanele yi khapa-khape kunene hi ntsako. Ku kanakana ni ku chava kakwe, u nambe a ku swi thya! Hambiswiritano a a fanele a dyondza swilo swo tala emahlweni ko va a va Mukreste la fanaka ni ribye leri Yesu a ri voneke ka ha ri emahlweni. Kambe a a tiyimisele ku ya emahlweni no dyondza ni ku endla nhluvuko. Xana na wena u tiyimisele ku endla tano? U ta swi xiya leswaku swa vuyerisa ku tekelela ripfumelo ra Petro.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Tihosi 8:1-66
8 Hi nkarhi wolowo Solomoni+ a hlengeleta+ vakulukumba+ va Israyele, varhangeri hinkwavo va tinyimba,+ tindhuna ta vatatana,+ va vana va Israyele, eka Hosi Solomoni eYerusalema, leswaku ku humesiwa areka ya ntwanano+ wa Yehovha emutini wa Davhida,+ hileswaku, eSiyoni.+2 Hiloko vavanuna hinkwavo va Israyele va hlengeletana eka Hosi Solomoni hi n’hweti ya ku rhendzeleka ka n’weti ya Etanimi enkhubyeni,+ hileswaku en’hwetini ya vunkombo.+3 Kutani vakulukumba hinkwavo va Israyele va fika, vaprista va rhwala+ Areka.+4 Hiloko va humesa areka ya Yehovha ni ntsonga+ wa nhlangano+ ni swingolongondzwana hinkwaswo swo kwetsima leswi a swi ri entsongeni; vaprista ni Valevhi+ va swi humesa.+5 Kutani Hosi Solomoni, yena a ri ni nhlengeletano hinkwayo ya Israyele, lava va hlanganaka na yena hilaha va twaneke hakona, a va ri emahlweni ka Areka, va endla switlhavelo+ hi tinyimpfu ni tihomu leswi a swi nga hlayeki hi ku tala.+6 Hiloko vaprista va nghenisa areka+ ya ntwanano wa Yehovha endhawini ya yona,+ ekamareni ra le ndzeni-ndzeni ra yindlu, eNdhawini yo Kwetsima Ngopfu, ehansi ka timpapa ta makerubu.+7 Hikuva makerubu a ma phurumule timpapa ta wona ehenhla ka ndhawu ya Areka lerova makerubu ma ungamela Areka ni tinsika ta yona.+8 Kambe tinsika+ a ti lehile lerova makumu ya tinsika a ma vonaka loko u ri eNdhawini yo Kwetsima, emahlweni ka kamara ra le ndzeni-ndzeni, kambe a ma nga vonaki loko u ri ehandle. Ta ha ri kwalaho ku fikela esikwini leri.+9 A ku nga ri na nchumu endzeni ka Areka loko ku nga ri swiphepherhele swimbirhi swa maribye,+ leswi Muxe a swi vekeke+ kwalaho eHorebe, loko Yehovha a endla ntwanano+ ni vana va Israyele loko va huma etikweni ra Egipta.+10 Loko vaprista va huma endhawini yo kwetsima, papa+ a ri tate yindlu ya Yehovha.11 Vaprista+ a va nga swi koti ku yima va tirhela+ hikwalaho ka papa leri, hikuva ku vangama+ ka Yehovha a ku tate yindlu ya Yehovha.+12 Hi nkarhi wolowo Solomoni a ku: “Yehovha hi yexe u vule leswaku u ta tshama eku dzwihaleni lokukulu.+13 Ndzi humelerile ku ku akela yindlu yo tshama eka yona leyi tlakukeke,+ ndhawu+ leyi u nga ta tshama eka yona hilaha ku nga riki na makumu.”+14 Hiloko hosi yi hundzuluxa xikandza xa yona yi sungula ku katekisa+ nhlengeletano hinkwayo ya Israyele, nhlengeletano hinkwayo ya Israyele yi yimile.15 Yi ya emahlweni yi ku: “A ku dzunisiwe Yehovha+ Xikwembu xa Israyele, loyi a vulavuleke hi nomu wakwe na Davhida+ tatana kutani a swi hetisisa+ hi voko rakwe, a ku,16 ‘Ku sukela esikwini leri ndzi humeseke vanhu va mina ha rona, ku nga Israyele, va huma aEgipta, a ndzi hlawulanga+ muti etinyimbeni ta Israyele leswaku vito+ ra mina ndzi ri akela+ ri tshama eka wona; kambe ndzi ta hlawula Davhida leswaku a lawula vanhu va mina, ku nga Israyele.’+17 Kutani swi va embilwini ya Davhida tatana leswaku a ri akela yindlu vito ra Yehovha Xikwembu xa Israyele.+18 Kambe Yehovha u byele Davhida tatana, a ku, ‘Hikwalaho ka leswi a swi ri embilwini ya wena leswaku u ri akela yindlu vito ra mina, u endle kahle, hikuva a swi ri embilwini ya wena.+19 Ntsena wena a wu nge yi aki yindlu leyi, kambe n’wana wa wena loyi a humaka emasengeni ya wena hi yena la nga ta ri akela yindlu vito ra mina.’+20 Yehovha a hetisisa rito+ rakwe leri a ri vuleke, leswaku ndzi yima ematshan’weni ya Davhida tatana, ndzi tshama exiluvelweni xa Israyele+ hilaha Yehovha a vuleke hakona, nileswaku ndzi aka yindlu ya vito ra Yehovha Xikwembu xa Israyele,+21 leswaku Areka ndzi yi hlawulela ndhawu kwalaho, laha ntwanano+ wa Yehovha wu nga kona, lowu a wu endleke ni vatata wa hina loko a va humesa etikweni ra Egipta.”22 Hiloko Solomoni a yima emahlweni ka alitari+ ya Yehovha, emahlweni ka nhlengeletano hinkwayo ya Israyele, kutani a tshambulutela swandla ematilweni;+23 a ya emahlweni a ku: “Oho Yehovha Xikwembu xa Israyele,+ a ku na Xikwembu lexi fanaka na wena+ ematilweni ehenhla kumbe emisaveni ehansi, u hlayisa ntwanano ni musa wa rirhandzu+ eka malandza+ ya wena lawa ma fambaka emahlweni ka wena hi mbilu ya wona hinkwayo,+24 wena la endleleke nandza wa wena Davhida tatana leswi u n’wi tshembiseke swona lerova u endle xitshembiso hi nomu wa wena, naswona u xi hetisisile hi voko ra wena, ku fana ni le sikwini leri.+25 Sweswi, Wena Yehovha Xikwembu xa Israyele, endlela nandza wa wena Davhida tatana leswi u n’wi tshembiseke swona, u ku, ‘A ku na munhu wa wena la nga ta susiwa emahlweni ka mina leswaku a nga tshami exiluvelweni xa Israyele,+ loko ntsena vana va wena vo khathalela ndlela ya vona hi ku famba emahlweni ka mina hilaha wena u fambeke hakona emahlweni ka mina.’26 Sweswi, Wena Xikwembu xa Israyele, ndzi kombela leswaku xitshembiso+ xa wena lexi u xi tshembiseke nandza wa wena Davhida tatana, a xi ve lexi tshembekeke.27 “Kambe, xana entiyisweni Xikwembu xi ta tshama emisaveni?+ Waswivo! Matilo,+ ina, tilo ra matilo,+ wona hi woxe a ma nge ku ringani;+ kutani yindlu+ leyi ndzi yi akeke i yitsongo ngopfu!28 U fanele u hundzulukela exikhongelweni+ xa nandza wa wena ni le xikombelweni xakwe xo kombela tintswalo,+ Wena Yehovha Xikwembu xanga, leswaku u yingisa rito ra xikombelo ni xikhongelo, leswi nandza wa wena a swi khongelaka emahlweni ka wena namuntlha;+29 leswaku mahlo ya wena ma pfulekela+ yindlu leyi vusiku ni nhlikanhi, endhawini leyi u vuleke ha yona u ku, ‘Vito ra mina ri ta tshama kwalaho,’+ leswaku u yingisa xikhongelo lexi nandza wa wena a xi khongelaka endhawini leyi.+30 U ta yingisa xikombelo xa ku kombela tintswalo+ xa nandza wa wena ni vanhu va wena, ku nga Israyele, lexi va xi khongelaka endhawini leyi; onge wena u nga xi twa u ri endhawini ya wena leyi u tshamaka eka yona, u fanele u yingisa u ri ematilweni,+ u ta xi twa u tlhela u rivalela.+31 “Loko munhu a dyohela munhu-kulobye,+ entiyisweni a n’wi rhukana leswaku a weriwa hi ndzhukano,+ kunene a rhukaniwa emahlweni ka alitari ya wena endlwini leyi,32 onge wena u nga swi twa u ri ematilweni, u teka goza, u avanyisa malandza ya wena hi ku vula leswaku lowo homboloka u hombolokile, hi ku veka tindlela takwe enhlokweni yakwe,+ ni hi ku vula leswaku la lulameke u lulamile,+ hi ku n’wi nyika hi ku landza ku lulama ka yena.+33 “Loko vanhu va wena, ku nga Israyele va hluriwa emahlweni ka nala,+ hikwalaho ka leswi va tshameleke ku ku dyohela,+ kunene vona va vuyela eka wena+ kutani va dzunisa vito+ ra wena, va khongela+ naswona va kombela tintswa-lo eka wena endlwini leyi,+34 onge wena u nga swi twa u ri ematilweni, u fanele u rivalela xidyoho xa vanhu va wena, ku nga Israyele,+ u fanele u va vuyisela+ emisaveni leyi u yi nyikeke vatata wa vona.+35 “Loko tilo ri pfariwile lerova ku nga ni mpfula,+ hikwalaho ka leswi va tshameleke ku ku dyohela,+ kunene va khongela eka wena endhawini leyi,+ va dzunisa vito ra wena, kutani va tlhela exidyohweni xa vona, hikwalaho ka ku va u va xanisile,+36 onge wena u nga swi twa u ri ematilweni, u fanele u rivalela xidyoho xa malandza ya wena, ni xa vanhu va wena, ku nga Israyele, hikuva u va dyondzisa+ ndlela leyinene leyi va faneleke va famba ha yona;+ u fanele u va nyika mpfula+ etikweni ra wena leri u ri nyikeke vanhu va wena ri va ndzhaka leyi va yi fuweke.37 “Loko ko tshuka ku va ni ndlala+ etikweni, loko ko tshuka ku va ni ntungu,+ loko ko tshuka ku va ni dyandza ni mfurho,+ ku va ni tinjiya,+ ku va ni mahele;+ loko nala wa vona o tshuka a va rhendzela etikweni ra tinyangwa ta vona—khombo ra muxaka wihi ni wihi, vuvabyi bya muxaka wihi ni wihi—38 xikhongelo xin’wana ni xin’wana,+ xikombelo xin’wana ni xin’wana xa ku kombela tintswalo+ lexi xi nga endliwaka hi munhu wihi ni wihi kumbe hi vanhu va wena hinkwavo, ku nga Israyele,+ hikuva un’wana ni un’wana u tiva khombo ra mbilu yakwe,+ kunene va tlakusela swandla swa vona endlwini leyi,+39 onge wena u nga swi twa u ri ematilweni,+ ndhawu ya wena yo tshama eka yona,+ u ta rivalela+ u tlhela u teka goza,+ u nyika un’wana ni un’wana hi ku ya hi tindlela takwe hinkwato,+ hikuva u tiva mbilu+ yakwe (hikuva wena u ri wexe u yi tiva kahle mbilu ya vana va vanhu);+40 ku endlela leswaku va ku chava+ masiku hinkwawo loko va ha hanya evuandlalweni bya misava leyi u yi nyikeke vatata wa hina.+41 “Ni le ka munhu wumbe+ la nga riki xiphemu xa vanhu va wena, ku nga Israyele, loyi kunene a humaka etikweni ra le kule hikwalaho ka vito+ ra wena42 (hikuva va ta twa hi vito+ ra wena lerikulu ni hi voko+ ra wena ra matimba ni hi voko ra wena leri tshambulutiweke), kunene a fika a ta khongela endlwini leyi,+43 onge wena u nga swi yingisa u ri ematilweni, ndhawu ya wena yo tshama eka yona,+ u fanele u endla hi ku landza hinkwaswo leswi munhu wumbe a swi kombelaka eka wena;+ ku endlela leswaku vanhu hinkwavo va misava va tiva vito+ ra wena leswaku va ku chava hilaha vanhu va wena, ku nga Israyele, va endlaka hakona, nileswaku va tiva leswaku vito ra wena ri vitaniwe endlwini leyi ndzi yi akeke.+44 “Loko vanhu va wena vo tshuka va ya enyimpini+ va ya lwa ni nala wa vona hi ndlela leyi u va rhumaka ha yona,+ kunene va khongela+ Yehovha va langute tlhelo ra muti lowu u wu hlawuleke+ ni yindlu leyi ndzi yi akeleke vito ra wena,+45 u fanele u twa ni xikhongelo xa vona u ri ematilweni ni ku kombela ka vona tintswalo, u ta va avanyisela.+46 “Loko vo tshuka va ku dyohela+ (hikuva a ku na munhu la nga dyohiki),+ kutani u va hlundzukela, u va nyiketa eka nala, kunene lava va va khomaka va va teka va va endla makhumbi etikweni ra nala, leri nga ekule kumbe leri nga ekusuhi;+47 kunene vona va tianakanya kahle va ri etikweni leri va tekiweke va endliwa makhumbi eka rona,+ kutani va vuya+ va kombela+ tintswalo eka wena va ri etikweni ra lava va va endleke makhumbi,+ va ku, ‘Hi dyohile+ naswona hi endle xihoxo,+ hi endle hilaha ku hombolokeke’;+48 kunene va tlhelela eka wena hi mbilu+ ya vona hinkwayo ni hi moya-xiviri wa vona hinkwawo va ri etikweni ra valala va vona, lava va va tekeke va va endla makhumbi, kunene va khongela eka wena va langute tlhelo ra tiko ra vona leri u ri nyikeke vatata wa vona, muti lowu u wu hlawuleke ni yindlu leyi ndzi yi akeleke vito ra wena;+49 u fanele u yingisa xikhongelo xa vona ni ku kombela ka vona tintswalo u ri ematilweni, ndhawu ya wena yo tshama eka yona,+ u ta va avanyisela,+50 naswona u ta rivalela+ vanhu va wena lava va ku dyoheleke+ ni ku tlula nawu+ ka vona hinkwako loku va tluleke nawu wa wena ha kona;+ u ta va endla va va xilo xo tweriwa vusiwana+ emahlweni ka lava va va khomeke, vona va fanele va va twela vusiwana51 (hikuva i vanhu va wena ni ndzhaka ya wena,+ leyi u yi humeseke aEgipta,+ va huma endzeni ka khele ra ndzilo ra nsimbi),+52 leswaku mahlo ya wena ma tikomba ma pfulekele ku kombela tintswalo ka nandza wa wena, ni ku kombela tintswalo+ ka vanhu va wena, ku nga Israyele, hi ku va yingisa eka hinkwaswo leswi va swi kombelaka eka wena.+53 Hikuva wena u va hambanisile evanhwini hinkwavo va misava leswaku va va ndzhaka ya wena,+ hilaha u vuleke hakona hi Muxe+ nandza wa wena loko u humesa vatata wa hina aEgipta, Wena Yehovha, Hosi leyi Lawulaka.”54 Kuteloko Solomoni a hete ku khongela eka Yehovha hi xikhongelo lexi hinkwaxo ni ku kombela tintswalo, a suka a yima emahlweni ka alitari ya Yehovha, eku nkhinsameni hi matsolo,+ swandla swakwe swi tlakuseriwe ematilweni;+55 a yima+ a katekisa+ nhlengeletano hinkwayo ya Israyele hi rito lerikulu, a ku:56 “A ku dzunisiwe Yehovha+ la nyikeke vanhu vakwe, ku nga Israyele, ndhawu yo wisela eka yona hi ku landza hinkwaswo leswi a swi tshembiseke.+ A ku tsandzekanga ni rito+ ni rin’we eka switshembiso swakwe leswinene leswi a swi tshembiseke hi Muxe nandza wakwe.+57 Onge Yehovha Xikwembu xa hina+ a nga va na hina hilaha a veke ni vatata wa hina hakona.+ Onge a nga ka a nga hi siyi kumbe a hi fularhela,+58 ku endlela leswaku hi voyamisela mbilu+ ya hina eka yena leswaku hi famba etindleleni+ takwe hinkwato nileswaku hi hlayisa milawu+ yakwe ni swileriso+ swakwe ni swiboho swakwe swa vuavanyisi,+ leswi a swi nyikeke swi ri swileriso eka vatata wa hina.59 Onge marito lawa ya mina, lawa ndzi kombeleke tintswalo ha wona emahlweni ka Yehovha ma nga va ekusuhi+ na Yehovha Xikwembu xa hina nhlikanhi ni vusiku, leswaku a humesa vuavanyisi bya nandza wakwe ni vuavanyisi bya vanhu vakwe, ku nga Israyele, hilaha swi nga ta laveka hakona siku+ ni siku;60 ku endlela leswaku vanhu hinkwavo va misava va tiva+ leswaku Yehovha i Xikwembu xa ntiyiso.+ A ku na un’wana.+61 Kutani mbilu ya n’wina yi fanele yi va leyi hetisekeke+ eka Yehovha Xikwembu xa hina hi ku famba eswilerisweni swakwe ni hi ku hlayisa milawu yakwe ku fana ni le sikwini leri.”62 Hosi ni tiko hinkwaro ra Israyele a va humesa xitlhavelo lexikulu emahlweni ka Yehovha.+63 Kutani Solomoni a humesa switlhavelo swa xinakulobye+ leswi a a fanele a swi humesela Yehovha, tihomu ta 22 000 ni tinyimpfu ta 120 000,+ leswaku hosi ni vana hinkwavo va Israyele va ta khangula+ yindlu ya Yehovha.64 Esikwini rero hosi a yi fanele yi hlawulekisa ndhawu leyi nga exikarhi ka xivava lexi nga emahlweni ka yindlu ya Yehovha,+ hikuva a yi fanele yi swi endlela kwalaho switlhavelo swo hisiwa ni gandzelo ra mavele ni mafurha ya switlhavelo swa xinakulobye; hikuva alitari ya koporo+ leyi nga emahlweni ka Yehovha a yi ri yitsongo leswaku yi nga tamela xitlhavelo xo hisiwa ni gandzelo ra mavele ni mafurha+ ya switlhavelo swa xinakulobye.65 Kutani Solomoni a ya emahlweni a endla nkhuvo+ hi nkarhi wolowo, tiko hinkwaro ra Israyele a ri ri na yena, a ku ri nhlengeletano+ leyikulu ku suka laha ku ngheniwaka ha kona eHamati+ ku ya enkoveni wa Egipta,+ emahlweni ka Yehovha Xikwembu xa hina, ku ringana masiku ya nkombo ni masiku man’wana ya nkombo,+ masiku ya 14.66 Hi siku ra vunhungu a tshika vanhu va famba;+ va sungula ku katekisa hosi kutani va muka, va tsakile+ naswona mbilu+ ya vona yi tsakile hikwalaho ka vunene+ hinkwabyo lebyi Yehovha a byi endleleke Davhida nandza wakwe ni vanhu va yena, ku nga Israyele.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Mintirho 26:1-32
26 Agripa+ a ku eka Pawulo: “U pfumeleriwile ku tivulavulela.” Hiloko Pawulo a tshambuluta+ voko rakwe a tihlamulela+ a ku:2 “Malunghana ni swilo hinkwaswo leswi ndzi hehliwaka+ ha swona hi Vayuda, Hosi Agripa, ndzi tihlaya la tsakeke leswi ndzi tihlamulelaka emahlweni ka wena namuntlha,3 ngopfu-ngopfu leswi u yi tivaka khwatsi mikhuva+ hinkwayo swin’we ni minjhekanjhekisano leyi nga kona exikarhi ka Vayuda. Hikokwalaho ndzi kombela leswaku u ndzi yingisa hi ku lehisa mbilu.4 “Hakunene, malunghana ni mukhuva wa vutomi+ lebyi ndzi byi hanyeke ku sukela eku sunguleni evuntshweni bya mina exikarhi ka tiko ra rikwerhu ni le Yerusalema, Vayuda hinkwavo5 lava a va ndzi toloverile ku sukela eku sunguleni va swi tiva, loko va navela ku nyikela vumbhoni, leswaku hi ku ya hi mpambukwa+ wa rilondzo leri tlurisaka, wa muxaka wa hina wa vugandzeri a ndzi hanya ndzi ri Mufarisi.+6 Kasi sweswi hikwalaho ka ntshembo+ wa xitshembiso+ lexi endliweke hi Xikwembu eka vatata wa hina ndzi vitaneriwa ku avanyisiwa;7 kasi tinyimba ta hina ta 12 ti ni ntshembo wo fikelela ku hetiseka ka xitshembiso lexi, hi ku xi endlela ntirho wo kwetsima hi vuenti vusiku ni nhlikanhi.+ Vayuda va ndzi hehla+ malunghana ni ntshembo lowu, Wena hosi.8 “Ha yini mi swi teka swi nga khorwisi eka n’wina leswaku Xikwembu xi pfuxa lava feke?+9 Hi xikombiso, mina kahle-kahle a ndzi ehleketa leswaku ndzi fanele ku endla swiendlo swo tala swo lwisana ni vito ra Yesu wa Munazareta;10 leswi, entiyisweni, ndzi swi endleke eYerusalema, naswona vakwetsimi vo tala ndzi va pfalerile emakhotsweni,+ tanihi leswi ndzi kumeke mfanelo eka vaprista lavakulu;+ kutani loko va lava ku dlayiwa, ndzi hlawule ku ka ndzi nga yimi na vona.11 Hi ku va xupula minkarhi yo tala emasinagogeni+ hinkwawo a ndzi ringeta ku va sindzisa ku landzula vupfumeri bya vona; leswi a ndzi va hlundzukele ngopfu, ndzi kale ndzi va xanisa hambi ehandle ka miti.12 “Loko ndzi ri karhi ndzi endla matshalatshala lawa naswona ndzi ya eDamaska+ hi mfanelo ni mpfumelelo lowu humaka eka vaprista lavakulu,13 Wena hosi, ninhlikanhi egondzweni ndzi vone ku vonakala loku tlulaka ku vangama ka dyambu loku humaka etilweni ku tlhava ematlhelweni ka mina ni le matlhelweni ka lava a va famba na mina.+14 Kuteloko hinkwerhu hi wele ehansi, ndzi twe rito ri ndzi byela hi ririmi ra Xiheveru ri ku, ‘Sawulo, Sawulo, u ndzi xanisela yini? Ku tshamela ku raha tinsungunu swi nonon’hwisela wena.’+15 Kambe ndzi te, ‘Hi wena mani, Hosi?’ Kutani Hosi yi ku, ‘Hi mina Yesu loyi u n’wi xanisaka.+16 Nilokoswiritano, pfuka u yima hi milenge.+ Hikuva hikwalaho ka leswi ndzi tivonakarisile eka wena leswaku ndzi ku hlawula u va mulanguteri ni mbhoni+ ya swilo leswi u swi voneke ni swilo leswi ndzi nga ta endla leswaku u swi vona malunghana na mina;17 ndzi ku kutsula eka vanhu lava ni le matikweni lawa ndzi ku rhumaka eka wona,+18 leswaku u pfula mahlo ya vona,+ u va susa emunyameni+ va ya eku vonakaleni+ ni le ka vulawuri bya Sathana+ va ya eka bya Xikwembu, leswaku va amukela ndzivalelo wa swidyoho+ ni ndzhaka+ exikarhi ka lava kwetsimisiwaka+ hi ripfumelo ra vona eka mina.’19 “Hikwalaho, Hosi Agripa, a ndzi alanga ku yingisa xivono+ xa le tilweni,20 kambe ku sungula eka lava nga eDamaska+ ni le ka lava nga eYerusalema,+ kutani u hundzela eYudiya hinkwaro, ni le matikweni+ ndzi yise rungula ra leswaku va fanele va hundzuka kutani va tlhelela eka Xikwembu hi ku endla mintirho leyi fambelanaka ni ku hundzuka.+21 Hikwalaho ka swilo leswi Vayuda va ndzi khomile etempeleni, va ringeta ku ndzi dlaya.+22 Hambiswiritano, hikwalaho ka leswi ndzi kumeke mpfuno+ lowu humaka eka Xikwembu ndzi ya emahlweni ku fikela namuntlha ndzi nyikela vumbhoni eka lavatsongo swin’we ni le ka lavakulu, kambe a ndzi vuli swin’wana handle ka swilo leswi Vaprofeta+ swin’we na Muxe+ va vuleke leswaku swi ta endleka,23 leswaku Kreste a a ta xaniseka,+ naswona leswi a nga wo sungula ku pfuxiwa+ eka lava feke, a a ta twarisa ku vonakala+ eka vanhu lava ni le matikweni.”+24 Kuteloko a ha vula swilo leswi a tihlamulela, Festo a vula hi rito lerikulu a ku: “Wa penga,+ Pawulo! Ku dyondza ngopfu swa ku pengisa!”25 Kambe Pawulo a ku: “A ndzi pengi, Muchaviseki Festo, kambe ndzi vulavula marito ya ntiyiso ni ya mianakanyo yo hluteka.26 Hakunene, hosi leyi ndzi vulavulaka na yona hi ntshunxeko wo vulavula yi swi tiva kahle swilo leswi; hikuva ndza khorwiseka leswaku ku hava ni xin’we xa swilo leswi lexi xi yi kohlaka, hikuva xilo lexi a xi endliwanga exihundleni.+27 Xana wena, Hosi Agripa, wa va kholwa Vaprofeta? Ndza swi tiva leswaku wa kholwa.”+28 Kambe Agripa a ku eka Pawulo: “Hi nkarhi wo koma a wu ta ndzi kucetela leswaku ndzi va Mukreste.”29 Hiloko Pawulo a ku: “Ndzi nga navela eka Xikwembu ku nga khathariseki leswaku hi nkarhi wo koma kumbe hi nkarhi wo leha leswaku ku nga vi wena ntsena kambe ni hinkwavo lava va ndzi twaka namuntlha va kotisa mina, handle ka timpecana leti.”30 Hiloko hosi yi tlakuka kutani swi va tano ni hi ndhuna-nkulu na Bernike ni vavanuna lava a va tshame na vona.31 Kambe loko va suka, va sungula ku vulavurisana, va ku: “Munhu loyi a nga endli nchumu lexi lulameriwaka hi rifu+ kumbe timpecana.”32 Ku tlula kwalaho, Agripa a byela Festo a ku: “Munhu loyi a a ta va a ntshunxiwile loko a a nga endlanga xikombelo+ eka Khezari.”


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO: XANA HI XAVA KU TLULA MPIMO?
Ha Yini Hi Xava?
Eka nkambisiso lowu endliweke hi 2012 emisaveni hinkwayo, hafu ya vanhu lava vutisiweke va pfumerile leswaku va xava swilo leswi va nga swi laviki nikatsongo. Vanhu va kwalomu ka 75 wa tiphesente va ehleketa leswaku vaxavi va xava ku tlula mpimo. Swivilelo swo tano swi nga ha tekiwa swi ri leswi twisisekaka. Vaxavi vo tala se va tsandzeka ku hakela swikweleti swa vona swo tala. Vakambisisi va vula leswaku ku xava swilo swo tala swi nga ha hi vangela ntshikilelo ni gome, ematshan’weni yo endla leswaku hi eneriseka. Kutani ha yini hi xava ku tlula mpimo?
LESWI hi nga vaxavi hi langutana ni ntlhontlho hikwalaho ka swinavetisi swo tala leswi nga kona. Xikongomelo xa vaxavisi i yini? I ku hi kucetela leswaku hi teka swilo leswi hi swi tsakelaka hi swi endla swa nkoka. Vaxavisi va swi tiva leswaku vaxavi va lawuriwa ngopfu hi mintlhaveko. Kutani swinavetisi ni switolo swi sasekisiwa hi ndlela leyi swi nga ta kota ku nyanyula vaxavi.
Buku leyi nge Why People Buy Things They Don’t Need yi ri: “Loko munhu a kunguhata ku xava nchumu lowuntshwa, hakanyingi u tianakanya a ri karhi a wu xava, a wu kuma ivi eku heteleleni wu va wa yena.” Valavisisi van’wana va ehleketa leswaku vaxavi va nyanyuka ngopfu loko va ri karhi va xava, leswi nga ha endlaka leswaku homoni leyi vuriwaka adrenaline yi engetela nyanyuko wa vona hi mpimo lowukulu. Mutivi wa ta mabindzu Jim Pooler u ri: “Loko muxavisi o xiya mhaka leyi, a nga tirhisa nkarhi wolowo leswaku a kucetela muxavi ku xava nchumu lowu a a nga tiyimiselanga ku wu xava.”
U nga tisirhelela njhani leswaku u nga kanganyisiwi hi vaxavisi lava nga ni vutlhari? Tshika ku nyanyuka kutani u kambisisa loko ku ri leswaku swilo leswi vaxavisi va ku tshembisaka swona i ntiyiso.
XITSHEMBISO: “Antswisa Vutomi Bya Wena”
I swa ntumbuluko ku va vanhu va lava ku hanya vutomi byo antswa. Vanavetisi va hi tshembisa swilo swo tala leswi hi swi navelaka, va vula leswaku loko hi xava swilo leswinene hi ta va ni rihanyo lerinene, vuhlayiseki, a hi nge vi na ntshikilelo wa mianakanyo naswona hi ta va ni vuxaka lebyinene ni vanhu van’wana.
NTIYISO WA MHAKA:
Loko hi ya hi va ni swilo swo tala leswi vonakaka, entiyisweni mahanyelo ya hina ma nga hohloka. Swi lava nkarhi ni mali yo tala ku khathalela swilo sweswo. Swikweleti swi endla leswaku munhu a va ni ntshikilelo lowukulu naswona a nga kumi nkarhi lowu ringaneke wo tshama ni ndyangu swin’we ni vanghana vakwe.
Loko hi ya hi va ni swilo swo tala, entiyisweni mahanyelo ya hina ma nga hohloka
Nawu: “Hambiloko munhu a ri ni swo tala, vutomi byakwe a byi humi eka swilo leswi a nga na swona.”—Luka 12:15.
XITSHEMBISO: “Tiendlele Vito”
Vanhu va nga ri vangani va nga pfumela leswaku va xava swilo hi xikongomelo xo lava ku bombisela van’wana. Hambiswiritano, Jim Pooler u ri: “Vanhu va xava hi xikongomelo xo phikizana ni vanghana, vaakelani, vatirhi-kulobye ni maxaka ya vona.” Hikwalaho ka sweswo, hakanyingi vanavetisi va navetisa swilo leswi rhandziwaka hi vanhu lava swilo swi va fambelaka kahle evuton’wini ni swigwili. Kahle-kahle leswi vanavetisi va swi byelaka vaxavi hi leswi: “Na n’wina swilo swi nga mi fambela kahle evuton’wini naswona mi nga va swigwili!”
NTIYISO WA MHAKA:
Loko hi titeka hi ri lava antswaka loko hi tipimanisa ni vanhu van’wana, sweswo swi nga hi endla hi nga eneriseki vutomi bya hina hinkwabyo. Loko hi kuma nchumu wo karhi lowu a hi wu navela, swi nga si ya kwihi hi tlhela hi sungula ku navela nchumu wun’wana lowuntshwa.
Nawu: “La rhandzaka silivhere ntsena a nge enerisiwi hi silivhere.”—Eklesiasta 5:10.
XITSHEMBISO: “Tikombise Leswaku U Mani Hi Swilo Swa Wena”
Buku leyi nge Shiny Objects yi ri: “Ndlela leyi tolovelekeke leyi hi byelaka van’wana leswaku hi vanhu va njhani (kumbe leswaku hi nga tsakela ku va vanhu va njhani) i ndlela leyi hi swi tirhisaka ni ku swi bombisa ha yona swilo swa hina swa manyunyu.” Vaxavisi va swi tiva sweswo naswona va tirhisa vanhu lava swilo swi va fambelaka kahle evuton’wini kumbe swigwili leswaku va navetisa swilo swa vona ngopfu-ngopfu swilo swa manyunyu.
Xana u titeka njhani naswona u lava leswaku vanhu van’wana va ku teka njhani? Tanihi munhu loyi a rhandzaka fexeni? Kumbe loyi a rhandzaka mintlango? Ku nga khathariseki leswaku u lava vanhu va ku teka njhani, vaxavisi va vula leswaku loko u xava nchumu lowu nga ni mfungho wo karhi u nga va munhu loyi u navelaka ku va yena.
NTIYISO WA MHAKA:
Ku hava nchumu lowu hi nga wu xavaka lowu nga cincaka leswi hi nga xiswona kumbe wu hi endla hi tshembeka.
Nawu: “Mi nga endli ku tisasekisa ka n’wina ku va . . . ka ku vehela swin’wetsin’wetsi swa nsuku kumbe ku ambala tinguvu ta le handle, kambe a ku ve ka munhu la nge xihundleni wa mbilu.”—1 Petro 3:3, 4.


text:
“Hi Ta Famba Na N’wina”
“Hi ta famba na n’wina, hikuva hi swi twile leswaku Xikwembu xi na n’wina.”—ZAKARIYA 8:23.
TINSIMU: 65, 122
1, 2. (a) I yini leswi Yehovha a vuleke leswaku swi ta humelela enkarhini wa hina? (b) Hi swihi swivutiso leswi nga ta hlamuriwa eka xihloko lexi? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
YEHOVHA u vule leswaku enkarhini wa hina, “vavanuna va khume lava humaka eka tindzimi hinkwato ta matiko va ta khoma, ina, entiyisweni va ta khoma nguvu ya wanuna la nga Muyuda, va ku: ‘Hi ta famba na n’wina, hikuva hi swi twile leswaku Xikwembu xi na n’wina.’” (Zakariya 8:23) “Muyuda” u yimela lava Xikwembu xi va toteke hi moya lowo kwetsima. Nakambe va vitaniwa “Israyele wa Xikwembu.” (Vagalatiya 6:16) “Vavanuna va khume” va yimela vanhu lava nga ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki laha misaveni. Va swi tiva leswaku Yehovha u katekise ntlawa lowu wa vatotiwa naswona va swi xiya leswaku i lunghelo ku n’wi gandzela swin’we na vona.
2 Ku fana na muprofeta Zakariya, Yesu u vule leswaku vanhu va Xikwembu va ta va ni vun’we. U hlamusele lava nga ni tshembo wo hanya etilweni tanihi “ntlhambinyana” kasi lava nga ni tshembo wo hanya laha misaveni tanihi hi “tinyimpfu tin’wana.” Kambe Yesu u vule leswaku va ta va “ntlhambi wun’we” naswona va ta landzela yena, ‘murisi un’we.’ (Luka 12:32; Yohane 10:16) Leswi ku nga ni mintlawa yimbirhi, van’wana va nga ha tivutisa leswi: (1) Xana tinyimpfu tin’wana ti fanele ti tiva mavito ya hinkwavo lava totiweke namuntlha? (2) Xana vatotiwa va fanele va titeka njhani? (3) Loko un’wana evandlheni a sungula ku dya xinkwa ni ku nwa vhinyo exitsundzuxweni, xana ndzi fanele ndzi n’wi khoma njhani? (4) Xana ndzi fanele ku vilela loko ndzi vona nhlayo ya lava dyaka xinkwa ni ku nwa vhinyo eXitsundzuxweni yi ya ehenhla? Xihloko lexi xi ta hlamula swivutiso leswi.
XANA HI FANELE HI TIVA MAVITO YA HINKWAVO LAVA TOTIWEKE NAMUNTLHA?
3. Ha yini hi nga swi koti ku tiyiseka hi leswaku i vamani lava nga ta va eka ntlawa wa lava va 144 000?
3 Xana tinyimpfu tin’wana ti fanele ti tiva mavito ya vatotiwa hinkwavo lava ha riki laha misava namuntlha? Nikatsongo. Ha yini? Hikuva a nga kona loyi a tiyisekaka hi ku helela leswaku vatotiwa volavo va ta kuma hakelo ya vona. [1] (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Hambileswi Xikwembu xi va hlawuleke leswaku va ya etilweni, va ta kuma hakelo ya vona ntsena loko vo tshama va tshembekile. Sathana wa swi tiva sweswo, kutani u tirhisa “vaprofeta va mavunwa” ku ringeta ku “va hambukisa.” (Matewu 24:24) Vakreste lava totiweke a va tiyiseki loko va ta kuma hakelo ya vona, ku fikela loko Yehovha a va tiyisekisa leswaku va tshame va tshembikile eka yena. Yehovha u va amukela ro hetelela kumbe ku va fungha ro hetelela, loko va ri kusuhi ni ku fa kumbe loko “nhlomulo lowukulu” wu ri kusuhi ni ku fika.—Nhlavutelo 2:10; 7:3, 14.
Yesu i Murhangeri wa hina naswona hi fanele hi landzela yena ntsena
4. Loko swi nga koteki ku tiva mavito ya vatotiwa hinkwavo lava ha riki laha misaveni, xana hi nga ‘famba njhani na vona’?
4 Loko swi nga koteki ku tiva mavito ya vatotiwa hinkwavo lava ha riki laha misaveni, xana lava tinyimpfu tin’wana va ta swi kotisa ku yini ku ‘famba na vona’? Bibele yi vula leswaku “vavanuna va khume” va ta “khoma nguvu ya wanuna la nga Muyuda, va ku: ‘Hi ta famba na n’wina, hikuva hi swi twile leswaku Xikwembu xi na n’wina.’” Hambileswi ndzimana leyi yi vulavulaka hi Muyuda un’we, a yi vuli munhu un’we kambe yi vula vanhu vo tala. Leswi swi vula leswaku rito leri nge Muyuda a ri kombeteli eka munhu un’we, kambe ri kombetela eka ntlawa hinkwawo wa vatotiwa. Lava tinyimpfu tin’wana va swi tiva leswi, naswona va tirhela Yehovha swin’we ni ntlawa lowu. A swi kali swi lava leswaku va tiva mavito ya vatotiwa leswaku va ta kota ku va landzela. Yesu i murhangeri wa hina, naswona Bibele yi hi byela leswaku hi fanele hi landzela yena ntsena.—Matewu 23:10.
XANA VATOTIWA VA FANELE VA TITEKA NJHANI?
5. Hi xihi xilemukiso xa nkoka lexi vatotiwa va faneleke va xi tekela enhlokweni naswona ha yini?
5 Vatotiwa va fanele va xi tekela enhlokweni xilemukiso lexi nga eka 1 Vakorinto 11:27-29. (Hlaya.) Mutotiwa a nga dya xinkwa ni ku nwa vhinyo ‘swi nga fanelanga’ hi ndlela yihi eXitsundzuxweni? Loko a nga ri ni vuxaka lebyinene na Yehovha naswona a nga tshembekanga eka yena, loko munhu yoloye a dya xinkwa ni ku nwa vhinyo, u va a nga xiximi. (Vaheveru 6:4-6; 10:26-29) Xitsundzuxo lexi xa nkoka xi lemukisa vatotiwa leswaku va fanele va tshama va tshembekile loko va lava ku kuma “hakelo ya ku vitaneriwa ehenhla hi Xikwembu hi ku tirhisa Kreste Yesu.”—Vafilipiya 3:13-16.
6. Vakreste lava totiweke va titeka njhani?
6 Pawulo u byele Vakreste lava totiweke a ku: “Mina mukhotsiwa eHosini, ndzi mi kombela leswaku mi famba hi mukhuva lowu fanelaka ku vitaniwa loku mi vitaniweke hakona.” Va nga swi endla njhani leswi? Pawulo u hlamusele a ku: “Hi mianakanyo yo titsongahata hi ku helela ni hi ku rhula, hi ku va ni mbilu yo leha, mi lehiselana mbilu hi rirhandzu, mi tiyimisela hi mbilu hinkwayo ku hlayisa vun’we bya moya exibohweni lexi hlanganisaka xa ku rhula.” (Vaefesa 4:1-3) Moya lowo kwetsima wa Yehovha wu pfuna malandza yakwe leswaku ma titsongahata, ma nga tikukumuxi. (Vakolosa 3:12) Kutani vatotiwa a va titeki va antswa ku tlula van’wana. Va swi tiva leswaku Yehovha a nga va nyiki moya lowo kwetsima lowu engetelekeke ku tlula malandza lama man’wana loko swi nga bohi. Naswona a va titeki va ri lava nga ta twisisa Bibele swinene ku tlula van’wana. Nakambe a va nge pfuki va byele munhu wo karhi leswaku na yena u totiwile kutani u fanele ku sungula ku dya xinkwa ni ku nwa vhinyo eXitsundzuxweni. Kambe, va titsongahata naswona va swi tiva leswaku i Yehovha ntsena loyi a hlawulaka vanhu lava nga ta hanya etilweni.
7, 8. I yini leswi Vakreste lava totiweke va nga swi langutelangiki naswona ha yini?
7 Hambileswi vatotiwa va swi tekaka ku ri lunghelo ku ya hanya etilweni, a va langutelanga leswaku van’wana va va khoma hi ndlela yo hlawuleka. (Vaefesa 1:18, 19; hlaya Vafilipiya 2:2, 3.) Nakambe va swi tiva leswaku loko Yehovha a va hlawula, a nga tivisanga van’wana. Kutani munhu la totiweke a swi n’wi hlamarisi loko van’wana va nga tshembi hi xihatla leswaku u totiwile. Wa swi tiva leswaku Bibele yi hi byela leswaku hi nga hatliseli ku tshemba munhu loko a hi byela leswaku Xikwembu xi n’wi nyike vutihlamuleri byo hlawuleka. (Nhlavutelo 2:2) Leswi munhu la totiweke a nga langutelangiki leswaku van’wana va n’wi tekela enhlokweni, a nga va byeli lava a hlanganaka na vona ro sungula leswaku u totiwile. Kahlekahle a nga swi byeli munhu. Nakambe a nga tinyungubyisi hi swilo swo hlamarisa leswi a nga ta swi endla etilweni.—1 Vakorinto 1:28, 29; hlaya 1 Vakorinto 4:6-8.
8 Vakreste lava totiweke a va titwi onge va fanele va heta nkarhi ni vatotiwa van’wana, onge hi loko va ri ntlawa wa xipani xo karhi. A va ringeti ku lava vatotiwa van’wana leswaku va ta vulavula hileswi va nga totiwa kumbe ku hlangana leswaku va ta dyondza Bibele hi mintlawa. (Vagalatiya 1:15-17) Vandlha a ri nge vi na vun’we loko vatotiwa va endla leswi. Va ta va va lwisana ni moya lowo kwetsima lowu pfunaka vanhu va Xikwembu leswaku va va ni ku rhula ni vun’we.—Hlaya Varhoma 16:17, 18.
U FANELE U VA KHOMA NJHANI?
9. Ha yini hi fanele hi tivonela eka ndlela leyi hi khomaka lava dyaka xinkwa ni ku nwa vhinyo eXitsundzuxweni? (Vona bokisi leri nge “ Rirhandzu ‘A Ri Tikhomi Hi Ndlela Leyi Nga Tengangiki.’”)
9 Xana u fanele u va khoma njhani vamakwerhu lava totiweke? Yesu u byele vadyondzisiwa va yena a ku: “N’wina hinkwenu mi vamakwavo.” U tlhele a ku: “Mani na mani la titlakusaka u ta tsongahatiwa, naswona mani na mani la titsongahataka u ta tlakusiwa.” (Matewu 23:8-12) Kutani swi ta va swi hoxile ku xixima munhu ku tlula mpimo, hambiloko a ri vamakwavo wa Kreste. Loko Bibele yi vulavula hi vakulu, yi hi khutaza leswaku hi tekelela ripfumelo ra vona, kambe a yi hi byeli leswaku hi nga endla munhu hambi a ri wihi murhangeri wa hina. (Vaheveru 13:7) I ntiyiso leswaku Bibele yi ri van’wana va faneriwa hi ku “xiximiwa loku andzisiweke kambirhi.” Kambe hikwalaho ka leswi va “ungamelaka hi ndlela leyinene” ni leswi va “tirhaka hi matimba eku vulavuleni ni le ku dyondziseni,” ku nga ri hi leswi va nga vatotiwa. (1 Timotiya 5:17) Loko hi va bumabumela swinene vatotiwa ni ku va teka va antswa ku tlula van’wana hi ta va khomisa tingana. Kambe xo biha no tlurisa, hi ta va endla va sungula ku tikukumuxa. (Varhoma 12:3) Ha tshemba leswaku a nga kona ni un’we eka hina loyi a lavaka ku endla leswaku un’wana wa vamakwavo va Kreste lava totiweke a endla xihoxo xo tano lexi lexikulu!—Luka 17:2.
10. U nga swi kombisa njhani leswaku u xixima Vakreste lava totiweke?
10 Hi nga swi kombisa njhani leswaku ha va xixima vanhu lava totiweke hi Yehovha? A hi nge va vutisi leswaku swi endlekise ku yini leswaku vatotiwa. Mhaka leyi i ya munhu hi yexe, leyi hi nga fanelangiki hi yi tiva. (1 Vatesalonika 4:11; 2 Vatesalonika 3:11) Naswona a hi fanelanga hi anakanya leswaku vanuna kumbe vasati va vona, vatswari kumbe swirho swa ndyangu wa ka vona na swona swi totiwile. Ntshembo lowu a hi ndzhaka, munhu a nga wu kumi ku suka eka vandyangu wa ka vona. (1 Vatesalonika 2:12) Nakambe hi fanele hi papalata ku vutisa swivutiso leswi nga ta vavisa van’wana. Hi xikombiso, a hi fanelanga hi vutisa nsati wa makwerhu loyi a totiweke leswaku u ta ti twa njhani ku hanya hilaha ku nga heriki laha misaveni nuna wakwe a nga ri kona. Ha tiyiseka leswaku emisaveni leyintshwa Yehovha u ta “enerisa ku navela ka xilo xin’wana ni xin’wana lexi hanyaka.”—Pisalema 145:16.
11. Hi tisirhelela njhani loko hi papalata ku “ndhundhuzela vanhu”?
11 Loko hi nga teki vatotiwa va ri va nkoka ku tlula van’wana ha tisirhelela na hina. Njhani? Bibele yi hi byela leswaku ku nga ha va ku ri ni “vamakwerhu va mavunwa” evandlheni lava nga ha vulaka leswaku vatotiwile. (Vagalatiya 2:4, 5; 1 Yohane 2:19) Nakambe, vatotiwa van’wana va nga ha va lava nga tshembekangiki. (Matewu 25:10-12; 2 Petro 2:20, 21) Kambe loko hi papalata ku “ndhundhuzela vanhu,” a hi nge va landzeli van’wana, hambi lava vatotiweke kumbe lava tivekaka ngopfu kumbe lava ku nga khale va ri karhi va tirhela Yehovha. Kutani, loko va nga ha tshembeki kumbe va tshika vandlha, a hi nge heleriwi hi ripfumelo eka Yehovha kumbe hi tshika ku n’wi tirhela.—Yudha 16.
XANA HI FANELE HI VILERISIWA HI NHLAYO?
12, 13. Ha yini hi nga fanelanga hi vilerisiwa hi nhlayo ya lava va dyaka xinkwa ni ku nwa vhinyo eXitsundzuxweni?
12 Ku ringana malembe yo tala, nhlayo ya lava dyaka xinkwa ni ku nwa vhinyo eXitsundzuxweni a yi ya ehansi. Kambe sweswinyana, nhlayo leyi yi ya ehenhla lembe ni lembe. Xana hi fanele hi vilela hi sweswo? Doo! A xiyeni leswaku ha yini.
13 “Yehovha wa va tiva lava nga vakwe.” (2 Timotiya 2:19) Ku hambana na Yehovha vamakwerhu lava hlayaka nhlayo ya lava dyaka xinkwa ni ku nwa vhinyo eXitsundzuxweni a va va tivi vatotiwa va xiviri. Hikwalaho nhlayo leyi yi katsa ni lava va ehleketaka leswaku i vatotiwa kambe ku nga ri vona. Hi xikombiso, van’wana lava a va dya xinkwa ni ku nwa vhinyo va tshikile. Van’wana va nga ha va va ri ni ntshikilelo wa mianakanyo kumbe swiphiqo swin’wana kutani va titwa onge va faneleka ku ya fuma na Kreste etilweni. Swi le rivaleni leswaku a hi swi tivi leswaku i vangani vatotiwa lava ha riki kona laha misaveni.
14. Xana Bibele yi ri yini hi nhlayo ya vatotiwa lava nga ta va va ha ri laha misaveni loko nhlomulo lowukulu wu sungula?
14 Ku ta va ku ri ni vatotiwa emisaveni hinkwayo loko Yesu a tela ku va teka va ya etilweni. Bibele yi vula leswaku Yesu “u ta rhuma tintsumi takwe hi mpfumawulo lowukulu wa mhalamhala, ti ta hlengeleta vahlawuriwa va yena va huma etimhehweni ta mune, ku suka emakun’wini man’wana ya matilo ku ya emakun’wini man’wanyana.” (Matewu 24:31) Bibele yi tlhela yi kombisa leswaku emasikwini ya makumu, ku ta va ku ri ni nhlayo yitsongo ya vatotiwa lava saleke laha misaveni. (Nhlavutelo 12:17) Kambe a yi hlamuseli leswaku i vangani lava nga ta va va sele loko nhlomulo lowukulu wu sungula.
15, 16. I yini leswi hi faneleke hi swi twisisa hi lava va 144 000 lava hlawuriweke hi Yehovha?
15 Yehovha hi yena la endlaka xiboho xa leswaku u ta va hlawula rini vatotiwa. (Varhoma 8:28-30) Yehovha u sungule ku hlawula vatotiwa endzhaku ka loko Yesu a pfuxiwile. Swi tikomba onge eminkarhini ya vaapostola, Vakreste hinkwavo va ntiyiso a va ri vatotiwa. Kambe endzhaku ka malembe yo tala, vo tala lava a va tivula Vakreste a va nga ha tshembekanga eka Kreste. Hambiswiritano, emalembeni wolawo, Yehovha u tote vanhu vatsongo lava a va ri Vakreste va ntiyiso. A va fana ni koroni leyi Yesu a vuleke leswaku yi ta kula swin’we ni mfava. (Matewu 13:24-30) Eminkarhini leyi ya makumu, Yehovha u ye emahlweni a hlawula vanhu lava nga ta va xiphemu xa lava 144 000. [2] (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Kutani loko Xikwembu xi endla xiboho xo hlawula vatotiwa van’wana loko makumu ma ri kusuhi ni ku fika, a hi nge kanakani leswaku xi ta va xi endla leswinene. (Esaya 45:9; Daniyele 4:35; hlaya Varhoma 9:11, 16.) [3] (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Hi fanele hi tivonela leswaku hi nga fani ni vatirhi lava vileleke hi ndlela leyi muthori wa vona a khomeke lava sunguleke ku tirha hi awara yo hetelela.—Hlaya Matewu 20:8-15.
16 A hi hinkwavo lava nga ni ntshembo wo ya hanya etilweni lava nga “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha.” (Matewu 24:45-47) Ku fana ni le minkarhini ya vaapostola, Yehovha na Yesu namuntlha va tirhisa vanhu vatsongo leswaku va phamela kumbe ku dyondzisa vanhu vo tala. I Vakreste vatsongo ntsena lava totiweke eminkarhini ya vaapostola lava tirhisiweke ku tsala Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki. Ninamuntlha, i Vakreste vatsongo ntsena eka lava totiweke lava nga ni lunghelo ro nyika vanhu va Xikwembu “swakudya . . . hi nkarhi lowu faneleke.”
17. Xana u dyondze yini exihlokweni lexi?
17 Hi dyondze yini eka xihloko lexi? Yehovha u endle xiboho xo nyika vanhu vo tala vutomi lebyi nga heriki laha misaveni ni lava nga ta fuma na Yesu. Yehovha u hakela malandza yakwe hinkwawo, ku nga “Muyuda” ni “vavanuna va khume,” naswona u lava leswaku hinkwavo va yingisa nawu wun’we va tlhela va tshama va tshembekile. Hinkwavo va fanele va titsongahata. Hinkwavo va fanele va n’wi tirhela swin’we hi vun’we. Naswona va fanele va endla leswaku ku va ni ku rhula evandlheni. Leswi makumu ma nga kwala nyongeni, a hi hambeteni hi tirhela Yehovha ni ku landzela Kreste tanihi ntlhambi wun’we.
^ [1] (ndzimana 3) Pisalema 87:5, 6, yi vula leswaku enkarhini lowu taka Xikwembu xi ta hlavutela mavito ya lava va nga ta fuma na Yesu etilweni.—Varhoma 8:19.
^ [2] (ndzimana 15) Hambileswi Mintirho 2:33 yi vulaka leswaku Yesu wa katseka loko munhu a totiwa, Yehovha hi yena a hlawulaka munhu wa kona.
^ [3] (ndzimana 15) Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, vona “Swivutiso Swa Vahlayi” eka Xihondzo xo Rindza xa May 1, 2007, matluka 30-31.


text:
Dyondzisa Vana Va Wena
Yosiya U Hlawule Ku Endla Swilo Leswinene
XANA u ehleketa leswaku swa tika ku endla swilo leswinene? *— Loko nhlamulo ya wena ku ri ina, vanhu vo tala a va ta pfumelelana na wena. Hambi ku ri vanhu lavakulu va kuma swi tika ku endla leswi va swi tivaka kahle leswaku i swinene. A hi voneni leswaku ha yini Yosiya a swi n’wi tikela ngopfu ku endla swilo leswinene. Xana wa swi tiva leswaku Yosiya a ku ri mani?—
Yosiya a ku ri n’wana wa Amoni, hosi ya Yuda, loyi a a ri ni malembe ya 16 ntsena loko Yosiya a velekiwa. Amoni a a homboloke ngopfu ku fana na Hosi Manase, tata wakwe. Entiyisweni, Manase u ve hosi yo homboloka ngopfu ku ringana malembe yo tala. Kambe u khomiwe hi Vaasiriya kutani va ya n’wi pfalela ekhotsweni etikweni ra Babilona leri a ri ri ekule swinene. Loko Manase a ri ekhotsweni, u kombele Yehovha leswaku a n’wi rivalela naswona Yehovha u n’wi rivalerile.
Loko Manase a ntshunxiwile evuhlongeni, u tlhelele eYerusalema laha a fikeke a va hosi nakambe. Hi ku hatlisa u lulamise swilo swo biha leswi a swi endleke kutani a pfuna vanhu leswaku va tirhela Yehovha. Swi fanele swi n’wi twise ku vava loko n’wana wakwe Amoni a nga xi landzelanga xikombiso xakwe lexinene. Hi nkarhi wolowo Yosiya u velekiwile. Bibele a yi vuli nchumu malunghana ni leswaku Manase u hete nkarhi wo tanihi kwihi a ri ni ntukulu wakwe Yosiya. Kambe xana u ehleketa leswaku Manase a nga ha va a ringete ku n’wi pfuna leswaku a tirhela Yehovha?—
Loko Yosiya a ri ni malembe ya tsevu ntsena, Manase u file kutani Amoni tata wa Yosiya u ve hosi. Amoni u fume malembe mambirhi ntsena a nga si dlayiwa hi malandza yakwe. Kutani loko Yosiya a ri ni malembe ya nhungu u ve hosi ya Yuda. (2 Tikronika, ndzima 33) Xana u ehleketa leswaku ku endleke yini hi nkarhi wolowo? Xana Yosiya u hlawule ku tekelela xikombiso xo biha xa tata wakwe Amoni kumbe xikombiso lexinene xa kokwa wakwe Manase loyi a hundzukeke?—
Hambileswi Yosiya a a ha ri ntsongo, a a swi tiva leswaku u lava ku tirhela Yehovha. Kutani u yingise lava a va rhandza Yehovha ematshan’weni ya lava a va ri vanghana va tata wakwe. Yosiya a a ri na malembe ya nhungu ntsena, kambe a a swi tiva leswaku i swinene ku yingisa vanhu lava rhandzaka Xikwembu. (2 Tikronika 34:1, 2) Xana wa swi lava ku tiva swo karhi hi lava pfuneke Yosiya ni ku va swikombiso leswinene eka yena?—
Un’wana wa lava vekeleke Yosiya xikombiso lexinene a ku ri muprofeta Sofaniya. A a ri xaka ra Yosiya, hikuva swi nga ha endleka leswaku a a ri ntukulu wa Hosi Hezekiya lowo lulama, tata wa Manase. Eku sunguleni ka ku fuma ka hosi Yosiya, Sofaniya u tsale buku ya Bibele leyi vitaniwaka hi vito rakwe. Sofaniya u lemukise vanhu vo homboloka hi swilo swo biha leswi a swi ta va humelela naswona swi le rivaleni leswaku Yosiya u yingise swilemukiso swoleswo.
Kutani un’wana loyi a vekeleke Yosiya xikombiso lexinene a ku ri Yeremiya, loyi kumbexana u tshameke u twa ha yena. Yeremiya na Yosiya a va ha ri majaha naswona va kulele etindhawini leti a ti vandzamanile. Yehovha u huhutele Yeremiya ku tsala buku ya Bibele leyi vitaniwaka hi vito rakwe. Loko Yosiya a fa enyimpini, Yeremiya u tsale risimu ro hlawuleka leri vitaniwaka risimu ra xirilo leswaku a phofula gome leri a a ri na rona. (2 Tikronika 35:25) Wa nga ehleketa hi ndlela leyi va nga ha va ka va khutazane ha yona leswaku va tshama va tshembekile eka Yehovha!
U ehleketa leswaku i yini leswi u nga swi dyondzaka eka Yosiya?— Loko wena, ku fana na yena, tata wa wena a nga ri mugandzeri wa Yehovha, xana u kona un’wana loyi a nga ku pfunaka leswaku u dyondza ha Yena? Kumbexana munhu yoloye i mana wa wena, kokwa wa wena kumbe un’wana wa maxaka ya wena. Kumbexana i munhu un’wana loyi a tirhelaka Yehovha, loyi mana wa wena a nga ta ku pfumelela leswaku u dyondza na yena Bibele.
Ku nga khathariseki leswaku i mani, Yosiya a a swi tiva leswaku u fanele a va munghana wa vanhu lava tirhelaka Yehovha, hambileswi a a ha ri ntsongo. Onge na wena u nga endla hilaha ku fanaka, u hlawula ku endla leswinene!
^ ndzim. 3 Loko u hlayela vana, mfungho lowu wu endleriwe ku ku tsundzuxa leswaku u yima, kutani u rindzela leswaku va hlamula xivutiso xa kona.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Ezekiyele 34:1-31
34 Rito ra Yehovha ri ya emahlweni ri fika eka mina, ri ku:2 “N’wana wa munhu, profeta ku lwisana ni varisi va Israyele. Profeta, u byela varisi, u ku, ‘Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te: “Khombo eka varisi va Israyele,+ lava va tiwundlaka hi voxe!+ Xana varisi a va fanelanga va wundla+ ntlhambi?3 Mi dya leswo nona,+ mi tiambexa voya. Mi tlhava+ xifuwo xo nona.+ Ntlhambi a mi wu wundli.4 Leti ti vabyaka a mi ti tiyisanga, leyi yi vabyaka a mi yi hanyisanga,+ leyi yi tshovekeke a mi yi bohelelanga, leyi yi hambukeke a mi yi vuyisanga, ni leyi yi lahlekeke a mi yi lavanga,+ kambe mi ti veka ehansi ka n’wina mi ti xanisa, hi tihanyi.+5 Kutani ti hangalake hakatsongo-tsongo hikwalaho ka leswi ku nga riki na murisi,+ lerova ti ve swakudya swa xivandzana xin’wana ni xin’wana xa nhova, ti hambeta ti hangalaka.+6 Tinyimpfu ta mina ti tshamela ku lahlekela etintshaveni hinkwato ni le xitsungeni xin’wana ni xin’wana lexi tlakukeke;+ tinyimpfu+ ta mina ti hangalakele evuandlalweni hinkwabyo bya misava, ku nga ri na munhu loyi a ti lavisisaka, ku nga ri na munhu loyi a ti landzaka.7 “‘“Hikokwalaho, n’wina varisi, yingisani rito ra Yehovha,8 ‘“Loko ntsena ndza ha hanya,” ku vula Yehovha, Hosi leyi Lawulaka, “hakunene, hikwalaho ka leswi tinyimpfu ta mina ti veke nchumu wo phangiwa nileswi tinyimpfu ta mina ti hambeteke ti va swakudya swa xivandzana xin’wana ni xin’wana xa nhova, hikwalaho ka leswi a ku nga ri na murisi, nileswi varisi va mina va nga ti lavangiki tinyimpfu ta mina, kambe varisi va tshameleke ku tiwundla hi voxe,+ kambe tinyimpfu ta mina a va ti wundlanga,”’9 hikokwalaho, n’wina varisi, yingisani rito ra Yehovha.10 Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te, ‘Waswivo, ndzi lwa ni varisi,+ kunene ndzi ta lava ku vuyiseriwa tinyimpfu ta mina evokweni ra vona, ndzi va tshikisa ku wundla tinyimpfu ta mina,+ varisi va nga ka va nga ha tiwundli;+ ndzi ta kutsula tinyimpfu ta mina enon’wini wa vona, ti nga ka ti nga vi swakudya swa vona.’”+11 “‘Hikuva Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te: “Hi mina loyi, mina, ndzi ta lavisisa tinyimpfu ta mina, ndzi ti langutela.+12 Ndzi ta khathalela tinyimpfu ta mina, hi ndlela leyi loyi a wundlaka ntlhambi+ wakwe esikwini leri a vaka exikarhi ka tinyimpfu ta yena,+ a ti khathalelaka ha yona; ndzi ta ti kutsula etindhawini hinkwato leti ti hangalakeleke eka tona esikwini ra mapapa ni ku dzwihala lokukulu.+13 Ndzi ta ti humesa exikarhi ka vanhu,+ ndzi ti hlengeleta ku suka ematikweni, ndzi ti tisa emisaveni ya tona,+ ndzi ti wundlela etintshaveni ta Israyele, eswinambyanini ni le tindhawini hinkwato to tshama eka tona ta tiko.+14 Ndzi ta ti wundlela emadyelweni lamanene, naswona ndhawu ya tona yo tshama yi ta va etintshaveni leti tlakukeke ta Israyele.+ Ti ta etlela kona endhawini leyinene yo tshama eka yona,+ naswona ti ta dyela emadyelweni yo nona ehenhla ka tintshava ta Israyele.”15 “‘“Mina ndzi ta wundla tinyimpfu ta mina,+ ndzi ta ti vundzisa,”+ ku vula Yehovha, Hosi leyi Lawulaka.16 “Leyi lahlekeke ndzi ta yi lavisisa,+ leyi hambukeke ndzi ta yi vuyisa, leyi tshovekeke ndzi ta yi bohelela, leyi vabyaka ndzi ta yi tiyisa, kambe leyo nona+ yi tlhela yi va ni matimba ndzi ta yi lovisa. Yoleyo ndzi ta yi wundla hi vuavanyisi.”+17 “‘Loko ku ri n’wina tinyimpfu tanga, Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te: “Maswivo, ndzi avanyisa exikarhi ka nyimpfu ni nyimpfu, exikarhi ka makhuna ni swiphongo.+18 Xana i nchumu lowutsongo eka n’wina leswaku mi dyela+ eka madyelo lamanene ngopfu kambe madyelo laman’wana ya n’wina mi wa kandziyela hi milenge, nileswaku mi nwa mati yo tenga kambe lawa ma saleke mi wa dunga hi ku ma kandziyela hi milenge?19 Loko ku ri tinyimpfu ta mina, xana ti fanele ti dyela eka madyelo lama kandziyeriweke hi milenge ya n’wina, ti nwa mati lama dungiweke hi ku kandziyeriwa hi milenge ya n’wina?”20 “‘Hikokwalaho Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u va byele a ku: “Hi mina loyi, mina hi xiviri, kunene ndzi ta avanyisa exikarhi ka nyimpfu yo nona ni nyimpfu yo ondza,21 hikwalaho ka leswi mi tshameleke ku va susumeta hi tsheve ni katla, mi tshamela ku va susumeta hi timhondzo hinkwavo lava va vabyaka kukondza mi va hangalasela ehandle.+22 Ndzi ta ponisa tinyimpfu ta mina, ti nga ka ti nga ha vi nchumu wo phangiwa;+ ndzi ta avanyisa exikarhi ka nyimpfu ni nyimpfu.23 Ndzi ta ti vekela murisi un’we, u ta ti wundla,+ ku nga nandza wa mina Davhida.+ Yena u ta ti wundla, u ta va murisi wa tona.+24 Mina Yehovha, ndzi ta va Xikwembu xa tona,+ nandza wa mina Davhida u ta va ndhuna exikarhi ka tona.+ Mina, Yehovha, ndzi vurile.25 “‘“Ndzi ta endla ntwanano wa ku rhula na tona,+ kunene ndzi ta herisa xivandzana lexi nga ni khombo etikweni,+ ti ta tshama emananga ti sirhelelekile, ti etlela emakhwatini.+26 Ndzi ta endla leswaku tona ni tindhawu leti nga ekusuhi ni xitsunga xa mina ti va nkateko,+ ndzi ta endla leswaku mpfula yi na hi nkarhi wa yona. Ku ta va ni timpfula leti ti naka ta nkateko.+27 Kutani murhi wa nhova wu fanele wu veka mihandzu ya wona,+ tiko ri ta humesa ntshovelo wa rona,+ ti ta tshama emisaveni ya tona ti sirhelelekile.+ Ti ta tiva leswaku hi mina Yehovha loko ndzi tshova majoko ya tona,+ ndzi ti kutsula evokweni ra lava a va ti endla mahlonga.+28 Ti nga ka ti nga ha vi nchumu wo phangiwa hi matiko;+ loko ku ri xivandzana xa misava, xi nga ka xi nga ti dyi, ti ta tshama ti sirhelelekile, ti nga chavisiwi hi munhu.+29 “‘“Ndzi ta ti simekela vito,+ ti nga ka ti nga ha vi leti tekiweke hi ndlala etikweni,+ ti nga ka ti nga ha tsongahatiwi hi matiko.+30 ‘Ti ta tiva leswaku mina, Yehovha Xikwembu xa tona, ndzi na tona+ nileswaku tona i vanhu va mina, yindlu ya Israyele,’ ku vula Yehovha, Hosi leyi Lawulaka.”’+31 “‘Loko ku ri n’wina tinyimpfu tanga,+ tinyimpfu ta madyelo ya mina, mi vanhu va la misaveni. Mina ndzi Xikwembu xa n’wina,’ ku vula Yehovha, Hosi leyi Lawulaka.”


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Tikronika 26:1-32
26 Eka mintlawa ya varindzi va tinyangwa:+ Eka va ka Kora,+ Mexelemiya+ n’wana wa Kore wa vana va Asafa.2 Mexelemiya a a ri ni vana: Zakariya a ri mativula, Yediyayele a ri wa vumbirhi, Zebadiya a ri wa vunharhu, Yataniyele a ri wa vumune,3 Elami a ri wa vuntlhanu, Yehohanani a ri wa vutsevu, Eliyeho-enayi a ri wa vunkombo.4 Obede-edomu+ na yena a a ri ni vana: Xemaya a ri mativula, Yohozabadi a ri wa vumbirhi, Yowa a ri wa vunharhu, Sakara a ri wa vumune na Nethanele a ri wa vuntlhanu,5 Amiyele a ri wa vutsevu, Isakara a ri wa vunkombo, Pewuletayi a ri wa vunhungu; hikuva Xikwembu a xi n’wi katekisile.+6 Eka Xemaya n’wana wakwe, a ku velekiwe vana va majaha lava a va ri vafumi endlwini ya tata wa vona, hikuva a ku ri vavanuna lava fanelekaka, va matimba.7 Vana va Xemaya, a ku ri Otini na Refayele na Obede, Elizabada, loyi vamakwavo a va ri vavanuna lava va fanelekaka, Elihu na Semakiya.8 Lava hinkwavo a ku ri vana va Obede-edomu, vona ni vana va vona ni vamakwavo, vavanuna lava va fanelekaka lava nga ni matimba ya ku tirhela, 62 va ri va Obede-edomu.9 Mexelemiya+ a a ri ni vana ni vamakwavo, vavanuna lava va fanelekaka, a va ri 18.10 Hosa wa vana va Merari a a ri ni vana. Ximri a a ri murhangeri, hikuva a a nga ri mativula+ kambe tata wakwe u n’wi hlawule a va murhangeri;+11 Hilkiya a va wa vumbirhi, Tebaliya a va wa vunharhu, Zakariya a va wa vumune. Vana hinkwavo ni vamakwavo va Hosa a va ri 13.12 Eka mintlawa leyi ya varindzi va tinyangwa, tindhuna a ti ri ni mintirho leyi fanaka ni leyi yi endliweke hi vamakwavo,+ leswaku ti tirha endlwini ya Yehovha.13 Hiloko va hoxa vuhlolotwana+ bya lontsongo ku fana ni bya lonkulu etindlwini ta vatata wa vona,+ bya tinyangwa to hambana-hambana.14 Kutani vuhlolotwana bya le vuxeni byi wela eka Xelemiya.+ Va hoxa vuhlolotwana bya Zakariya+ n’wana wakwe, mutsundzuxi+ wa vutlhari, vuhlolotwana byakwe byi humela en’walungwini.+15 Bya Obede-edomu byi wele edzongeni, naswona vana+ vakwe va kume switlati.+16 Bya Xupimi na Hosa+ byi wele evupela-dyambu ekusuhi ni Nyangwa ya Xalekete egondzweni lerikulu leri tlhandlukaka, ntlawa wa varindzi+ wu fambisana ni ntlawa wa varindzi;+17 evuxeni a ku ri ni Valevhi va tsevu; en’walungwini hi siku, va ri mune; edzongeni hi siku,+ va ri mune; evuhlayiselweni+ a va ri vambirhi-mbirhi;18 erikupakupeni ku ya evupela-dyambu, a va ri mune egondzweni lerikulu,+ vambirhi erikupakupeni.19 Leyi a ku ri mintlawa ya varindzi va tinyangwa ya vana va ka Kora+ ni vana va Merari.+20 Loko ku ri Valevhi, Ahiya a a langutela xuma+ xa yindlu ya Xikwembu xa ntiyiso ni xuma xa swilo leswi endliweke swi kwetsima.+21 Vana va Ladani,+ vana va ka Gerixoni lava a va ri va Ladani; varhangeri va tindlu ta vatatana leti a ti ri ta Ladani lowa ka Gerixoni, Yehiyeli.+22 Vana va Yehiyeli, Zetamu na Yuwele+ makwavo, a va langutela xuma+ xa yindlu ya Yehovha.23 Eka va ka Amirama, eka va ka Izihara, eka va ka Hebroni, eka va ka Uziyele,+24 na Xebuwele+ n’wana wa Gerixomu, n’wana wa Muxe a a ri murhangeri evuhlayiselweni.25 Loko ku ri vamakwavo, eka Eliyezere+ a ku ri na Rehabiya+ n’wana wakwe na Yexaya n’wana wakwe na Yoramu n’wana wakwe na Zikiri n’wana wakwe na Xelomoto n’wana wakwe.26 Xelomoto loyi ni vamakwavo a va langutela xuma hinkwaxo xa swilo leswi endliweke swi kwetsima,+ leswi Davhida+ lowa hosi ni varhangeri va tindlu ta vatatana,+ ni varhangeri va vanhu va magidi ni va madzana, ni varhangeri va vuthu va tiendleke ti kwetsima.27 Etinyimpini+ ni le ku phangeni+ va endle swilo swi kwetsima leswaku va hlayisa yindlu ya Yehovha.28 Ni hinkwaswo leswi Samuwele la vonaka ka ha ri emahlweni+ na Sawulo n’wana wa Kixi na Abinere+ n’wana wa Nere na Yowabu+ n’wana wa Seruya+ va swi endleke swi kwetsima. Lexi un’wana ni un’wana a xi endleke xi kwetsima a xi lawuriwa hi Xelomiti ni vamakwavo.29 Eka va ka Izihara,+ Kenaniya ni vana vakwe a va langutela ntirho wa le handle+ va ri tindhuna ni vaavanyisi+ va Israyele.30 Eka va ka Hebroni,+ Haxabiya ni vamakwavo, vavanuna lava va fanelekaka+ va 1 700 a va ri vakongomisi va Israyele exifundzheni xa Yordani ku ya evupela-dyambu entirhweni hinkwawo wa Yehovha ni vutirheli bya hosi.31 Eka va ka Hebroni, Yariya+ a a ri murhangeri wa va ka Hebroni hi ku ya hi switukulwana swa wona hi vatata wa wona. Elembeni ra vu-40+ ra vuhosi bya Davhida va laviwile, kutani ku kumeke vavanuna va vurhena, va matimba exikarhi ka Yazere+ eGiliyadi.+32 Vamakwavo, vavanuna lava va fanelekaka,+ a va ri vavanuna va 2 700, varhangeri va tindlu ta vatatana.+ Kutani Davhida lowa hosi a va veka va langutela va ka Ruveni ni va ka Gadi ni xiphemu xa nyimba ya va ka Manase,+ eka mhaka+ yin’wana ni yin’wana ya Xikwembu xa ntiyiso ni ya hosi.


text:
MAHANYELO YA VAKRESTE
Loko Hi Kuma N’wana eMutini
Loko hi kuma n’wana emutini, hi fanele hi kombela ku vulavula ni vatswari vakwe. Leswi swi kombisa leswaku hi xixima vunhloko bya vona. (Swiv 6:20) Loko n’wana a vula leswaku hi nghena endlwini, hi fanele hi ala. Loko vatswari vakwe va nga ri kona, hi fanele hi tlhela hi vuya hi nkarhi wun’wana.
Loko n’wana wa kona a kurile, kumbexana a ri muntshwa i swinene leswaku hi kombela vatswari vakwe. Loko va nga ri kona, hi nga n’wi vutisa loko vatswari vakwe va n’wi pfumelela ku hlawula nchumu lowu a faneleke a wu hlaya. Loko ku ri hileswaku va n’wi pfumelela leswaku a ti hlawulela, hi nga n’wi fambisela nkandziyiso kumbe hi n’wi komba website ya jw.org.
Loko hi endla riendzo ro vuyela eka muntshwa loyi a kombiseke ku tsakela, hi fanele hi kombela ku vulavula ni vatswari va yena. Leswi swi ta endla leswaku hi hlamusela xikongomelo xa riendzo ra hina ni ku tlhela hi va komba ndzayo leyi tshembekaka leyi kumekaka eBibeleni leyi endleriweke mindyangu. (Ps 119:86, 138) Loko hi xixima ni ku tlhela hi anakanyela vatswari hi ta nyikela vumbhoni lebyinene naswona swi nga endla leswaku hi chumayela mahungu lamanene eka ndyangu hinkwawo.