text:
NDZIMA YA VUNHUNGU
Mfumo Wa Xikwembu I Yini?
I yini leswi Bibele yi hi dyondzisaka swona hi Mfumo wa Xikwembu?
I yini leswi Mfumo wa Xikwembu wu nga ta swi endla?
Xana Mfumo wa Xikwembu wu ta ku endla rini ku rhandza ka Xikwembu la misaveni?
1. Hi xihi xikhongelo lexi dumeke lexi hi nga ta xi kambisisa sweswi?
VANHU vo tala emisaveni va xi tiva xikhongelo lexi hi xitalo xi vitaniwaka Xikhongelo xa Hosi. I xikhongelo lexi dumeke lexi Yesu Kreste hi byakwe a xi tirhiseke tanihi xikombiso xa ndlela leyi ku nga khongeriwaka ha yona. I xikhongelo xa nkoka swinene naswona loko u kambisisa swikombelo swinharhu swo sungula eka xona, swi ta ku pfuna leswaku u dyondza swo tala swa leswi Bibele yi swi dyondzisaka hakunene.
2. Hi swihi swilo swinharhu leswi Yesu a dyondziseke vadyondzisiwa va yena leswaku va swi khongelela?
2 Emaritweni yo sungula ya xikhongelo lexi, Yesu u dyondzise vayingiseri va yena a ku: “Mi fanele mi khongela hi ndlela leyi: ‘Tata wa hina la nge matilweni, vito ra wena a ri kwetsimisiwe. Mfumo wa wena a wu te. Ku rhandza ka wena a ku endleke emisaveni, hilaha ku endlekaka hakona etilweni.’” (Matewu 6:9-13) Xana swi vula yini swikombelo leswinharhu?
3. I yini leswi hi faneleke hi swi tiva hi Mfumo wa Xikwembu?
3 Se hi dyondze swo tala hi vito ra Xikwembu, ku nga Yehovha. Naswona se hi hlamusele swo talanyana malunghana ni leswi ku rhandza ka Xikwembu ku nga swona—leswi xi swi endleleke vanhu ni leswi xi nga ta va endlela swona enkarhini lowu taka. Kambe, Yesu a a vulavula hi yini loko a vula leswaku hi khongela hi ku: “Mfumo wa wena a wu te”? I yini Mfumo wa Xikwembu? Xana ku ta ka wona ku ta ri kwetsimisa hi ndlela yihi vito ra Xikwembu? Naswona ku ta ka Mfumo lowu ku fambisana hi ndlela yihi ni ku endliwa ka ku rhandza ka Xikwembu?
LESWI MFUMO WA XIKWEMBU WU NGA SWONA
4. I yini Mfumo wa Xikwembu naswona i mani Hosi ya wona?
4 Mfumo wa Xikwembu i hulumendhe leyi simekiweke hi Yehovha Xikwembu, leyi nga ni Hosi leyi hlawuriweke hi Xikwembu. I mani Hosi ya Mfumo wa Xikwembu? I Yesu Kreste. Tanihi Hosi, Yesu u nkulu eka vafumi hinkwavo lava nga vanhu va nyama naswona u vitaniwa “Hosi ya lava nga tihosi ni Mufumi wa lava nga vafumi.” (1 Timotiya 6:15) U ni matimba yo kota ku endla swilo leswinene ngopfu ku tlula mufumi wihi ni wihi la nga munhu wa nyama, hambi loyi a vonakaka a tlula lavan’wana hi vunene.
5. Xana Mfumo wa Xikwembu wu ta fuma wu ri kwihi naswona wu fuma yini?
5 Xana Mfumo wa Xikwembu wu ta fuma wu ri kwihi? Leswaku hi kuma nhlamulo a hi rhange hi tiva leswaku Yesu u kwihi? Wa ha tsundzuka leswaku u beleriwe emhandzini ya nxaniso ivi a fa kutani a pfuxiwa eku feni. Hi ku hatlisa endzhakunyana ka sweswo, u tlhandlukele etilweni. (Mintirho 2:33) Leswi vulaka leswaku Mfumo wa Xikwembu wu kwale tilweni. Hi yona mhaka leyi Bibele yi wu vitanaka ‘mfumo wa le tilweni.’ (2 Timotiya 4:18) Hambileswi Mfumo wa Xikwembu wu nga le tilweni, wu ta fuma ni misava.—Nhlavutelo 11:15.
6, 7. I yini lexi endlaka leswaku Yesu a va Hosi leyinene ngopfu?
6 I yini lexi endlaka leswaku Yesu a va Hosi leyinene ngopfu? Xivangelo xin’wana hi leswaku a nge pfuki a file. Loko Bibele yi n’wi pimanisa ni vafumi lava nga vanhu va nyama, yi n’wi vitana “loyi ku nga yena ntsena la nga fiki, la tshamaka eku vonakaleni loku nga tshinelelekiki.” (1 Timotiya 6:16) Sweswo swi vula leswaku xin’wana ni xin’wana lexinene lexi Yesu a nga ta xi endla xi ta tshama hi masiku. Naswona u ta endla swilo swo tala leswi nga ta vuyerisa vanhu va yena.
7 Loko vuprofeta bya Bibele byi vulavula ha Yesu byi ri: “Moya wa Yehovha wu ta tshama ehenhla ka yena, moya wa vutlhari ni wa ku twisisa, moya wa xitsundzuxo ni wa matimba, moya wa vutivi ni wa ku chava Yehovha; naswona yena u ta tiphina hi ku chava Yehovha. A nge avanyisi hi ku ya hi leswi a swi vonaka ematihlweni ya yena, kumbe a tshinya hi ku ya hi leswi twiwaka hi tindleve takwe ntsena. Kutani u ta avanyisa swisiwana hi ku tshembeka, naswona u ta tshinya hi vunene ku pfuna lavo rhula emisaveni.” (Esaya 11:2-4) Marito lawa ma kombisa leswaku Yesu u ta va Hosi yo lulama ni leyi nga ni ntwela-vusiwana eka vanhu lava nga ta hanya emisaveni. Xana u nge swi tsakeli ku fumiwa hi hosi yo tano?
8. I vamani lava nga ta fuma na Yesu?
8 Hi lowu nchumu wun’wana lowu tsakisaka hi Mfumo wa Xikwembu: Yesu a nge fumi a ri yexe. Ku ni lava va nga ta fuma na yena. Hi xikombiso, muapostola Pawulo u byele Timotiya a ku: “Loko hi ya emahlweni hi tiyisela, hi ta tlhela hi va tihosi swin’we.” (2 Timotiya 2:12) Ina, Pawulo na Timotiya swin’we ni van’wana lava tshembekaka, lava hlawuriweke hi Xikwembu, va ta fuma na Yesu eMfun’weni wa le tilweni. I vangani lava nga ta kuma nkateko lowu?
9. I vangani lava nga ta fuma na Yesu naswona Xikwembu xi sungule rini ku va hlengeleta?
9 Hilaha swi boxiweke hakona eka Ndzima 7 ya buku leyi, muapostola Yohane u kombiwe xivono lexi eka xona a voneke “Xinyimpfana [Yesu Kreste] xi yime eNtshaveni ya Siyoni [ntsindza wa vuhosi bya yena bya le tilweni], xi ri ni lava 144 000 va tsariwe vito ra xona ni vito ra Tata wa xona emimombyeni ya vona.” I vamani lava va 144 000? Yohane u ri: “Lava hi vona lava hambetaka va landzela Xinyimpfana ku nga khathariseki leswaku xi ya kwihi. Lava va xaviwe evanhwini leswaku va va swirhangana eka Xikwembu ni le ka Xinyimpfana.” (Nhlavutelo 14:1, 4) Ina, i valandzeri va Yesu Kreste lava tshembekaka, lava hlawuriweke hi ku kongoma leswaku va ya fuma na yena etilweni. Loko va file, va pfuxeriwa etilweni leswaku “va ta va tihosi emisaveni” swin’we na Yesu. (Nhlavutelo 5:10) Ku sukela enkarhini wa vaapostola, Xikwembu a xi ri karhi xi hlawula Vakreste vo tshembeka leswaku xi ta hlanganisa nhlayo ya 144 000.
10. Ha yini ku ri lunghiselelo lerinene leswaku Yesu ni lava va 144 000 va fuma vanhu?
10 Mhaka ya leswaku Yesu ni lava va 144 000 va fuma vanhu i lunghiselelo lerinene ngopfu. Phela, Yesu u swi tiva kahle leswaku swi njhani ku va munhu wa nyama ni leswaku swi njhani ku xaniseka. Pawulo u vule leswaku Yesu “a hi yena loyi a nga tsandzekaka ku hi tshandzisa eku tsaneni ka hina, kambe hi loyi a ringiweke hi tindlela hinkwato ku fana na hina, kambe yena a nga vanga na xidyoho.” (Vaheveru 4:15; 5:8) Lava va nga ta fuma na yena va xanisiwile va tlhela va tiyisela loko va ha ri vanhu va nyama. Kasi va langutane ni swiphiqo leswi vangiwaka hi ku nga hetiseki va tlhela va tiyiselela mixaka hinkwayo ya mavabyi. A swi kanakanisi leswaku va ta swi twisisa swiphiqo leswi vanhu va langutanaka na swona!
I YINI LESWI MFUMO WA XIKWEMBU WU NGA TA SWI ENDLA?
11. Ha yini Yesu a vule leswaku vadyondzisiwa va yena va fanele va khongelela leswaku ku rhandza ka Xikwembu ku endliwa etilweni?
11 Loko Yesu a vula leswaku vadyondzisiwa va yena va fanele va khongelela Mfumo wa Xikwembu leswaku wu ta, u tlhele a vula leswaku va fanele va khongelela ku rhandza ka xona leswaku ku endliwa “emisaveni, hilaha ku endlekaka hakona etilweni.” Xikwembu xi le tilweni naswona tintsumi to tshembeka ti endla ku rhandza ka xona minkarhi hinkwayo, kona le tilweni. Hambiswiritano, eka Ndzima 3 ya buku leyi, hi dyondze leswaku ntsumi yin’wana yo homboloka yi tshike ku endla ku rhandza ka Xikwembu kutani yi endla leswaku Adamu na Evha va dyoha. Eka Ndzima 10, hi ta dyondza swo tala hi leswi Bibele yi swi dyondzisaka malunghana ni ntsumi leyi yo homboloka, leyi hi yi tivaka hi vito leri nge Sathana Diyavulosi. Sathana ni swivumbiwa leswi nga tintsumi ta moya, leswi hlawuleke ku n’wi landzela—leswi vuriwaka madimona—va pfumeleriwile leswaku va tshamanyana etilweni. Leswi vulaka leswaku hi nkarhi wolowo a hi hinkwavo lava a va endla ku rhandza ka Xikwembu. Sweswo a swi ta cinca loko Mfumo wa Xikwembu wu sungula ku fuma. Yesu Kreste, Hosi leya ha ku vekiwaka exiluvelweni, a a ta lwa na Sathana.—Nhlavutelo 12:7-9.
12. Hi swihi swiendlakalo swimbirhi swa nkoka leswi hlamuseriwaka eka Nhlavutelo 12:10?
12 Marito lama landzelaka ya vuprofeta ma hlamusela leswi a swi ta endleka loko ma ku: “Ndzi twa rito lerikulu etilweni ri ku: ‘Sweswi ku ponisa ni matimba ni mfumo wa Xikwembu xa hina ni vulawuri bya Kreste wa xona se swa tirha, hikuva [Sathana] muhehli wa vamakwerhu u lahleriwe ehansi, yena loyi a va hehlaka vusiku ni nhlikanhi emahlweni ka Xikwembu xa hina!’” (Nhlavutelo 12:10) Xana u swi xiyile swiendlakalo swimbirhi swa nkoka leswi hlamuseriwaka endzimaneni leyi ya Bibele? Xo sungula, Mfumo wa Xikwembu wu sungula ku fuma wu ri ehansi ka Yesu Kreste. Xa vumbirhi, Sathana wa hlongoriwa etilweni a lahleriwa emisaveni.
13. I yini leswi endlekeke hikwalaho ka leswi Sathana a hlongoriweke etilweni?
13 I yini leswi endlekeke endzhaku ka swiendlakalo sweswo swimbirhi? Malunghana ni leswi humeleleke etilweni, ha hlaya: “Tsakani hikwalaho ka swona, n’wina matilo na n’wina lava tshamaka eka wona!” (Nhlavutelo 12:12) Ina, tintsumi leti tshembekaka etilweni ta tsaka hikuva Sathana ni madimona ya yena va hlongoriwile kutani etilweni ku sale ntsena lava tshembekaka eka Yehovha Xikwembu. Ku ni ku rhula loku heleleke ni ntirhisano. Etilweni ku endliwa ku rhandza ka Xikwembu.
14. Ku humelele yini endzhaku ka loko Sathana a lahleriwe la misaveni?
14 Kambe, ku humelele yini emisaveni? Bibele yi ri: “Khombo eka misava ni lwandle, hikuva Diyavulosi u xikele eka n’wina, a hlundzukile swinene, hi ku tiva leswaku u ni nkarhi wo koma.” (Nhlavutelo 12:12) Sathana u hlundzukile leswi a hlongoriweke etilweni nileswi a saleriweke hi nkarhi wo koma. Leswi a hlundzukeke, u vanga nhlomulo kumbe “khombo” emisaveni. Eka ndzima leyi landzelaka hi ta dyondza leswi engetelekeke hi “khombo” leri. Loko ha ha anakanya hi mhaka leyi, hi nga ha vutisa, Xana Mfumo wa Xikwembu wu nga swi kotisa ku yini ku endla leswaku ku rhandza ka Xikwembu ku endliwa la misaveni?
15. I yini leswi Xikwembu xi tiyimiseleke swona hi misava leyi?
15 Wa ha tsundzuka leswi Xikwembu xi tiyimiseleke ku swi endla hi misava leyi? Ndzima 3 yi swi hlamuserile. Le Edeni, Xikwembu xi kombise leswaku ku rhandza ka xona hi leswaku misava yi va paradeyisi leyi teleke hi vanhu lavanene, lava nga fiki. Sathana u endle leswaku Adamu na Evha va dyoha kambe sweswo a swi xi hundzulanga xikongomelo xa xona, swi lo kavanyeta ku hetiseka ka leswi Xikwembu xi lavaka leswaku misava leyi yi va xiswona ntsena. Xikongomelo xa Yehovha ka ha ri leswaku ‘lavo lulama va dya ndzhaka ya misava, va tshama eka yona hi masiku.’ (Pisalema 37:29) Naswona Mfumo wa Xikwembu wu ta xi hetisisa xikongomelo xexo. Hi ndlela yihi?
16, 17. Xana Daniyele 2:44 yi hi byela yini hi ta Mfumo wa Xikwembu?
16 Xiya vuprofeta lebyi kumekaka eka Daniyele 2:44. Byi hlayekisa xileswi: “Emasikwini ya tihosi teto Xikwembu xa le tilweni xi ta veka mfumo lowu wu nga ta ka wu nga lovisiwi. Mfumo lowu wu nga ka wu nga hundziseriwi eka vanhu van’wana. Wu ta pfotlosa kutani wu herisa mimfumo leyi hinkwayo, kambe wona wu ta tshama hilaha ku nga riki na makumu.” Xana leswi swi hi byela yini hi Mfumo wa Xikwembu?
17 Xo sungula, swi hi byela leswaku Mfumo wa Xikwembu a wu ta simekiwa “emasikwini ya tihosi teto” kumbe loko mimfumo yin’wana yi ri karhi yi fuma. Xa vumbirhi, swi hi byela leswaku Mfumo lowu wu ta va kona hilaha ku nga riki na makumu. A wu nge hluriwi ivi wu siviwa hi mfumo wun’wana. Xa vunharhu, Mfumo wa Xikwembu wu ta lwa ni mimfumo ya misava. Mfumo wa Xikwembu wu ta hlula. Kutani vanhu va ta hetelela va fumiwa hi wona ntsena. Hi kona vanhu va nga ta tiphina hi mfumo lowunene ku tlula hinkwayo.
18. Yi vuriwa yini nyimpi yo hetelela leyi ku nga ta va ku lwa Mfumo wa Xikwembu ni mimfumo ya misava leyi?
18 Bibele yi vula swo tala hi nyimpi yoleyo yo hetelela leyi nga ta va kona exikarhi ka Mfumo wa Xikwembu ni mimfumo ya misava leyi. Hi xikombiso, yi dyondzisa leswaku loko makumu ma ri karhi ma tshinela, mimoya yo biha yi ta haxa mavunwa leswaku yi xisa ‘tihosi ta misava hinkwayo leyi akiweke.’ Hi xikongomelo xihi? Hi xikongomelo xo “ti [tihosi] hlengeletela nyimpi ya siku lerikulu ra Xikwembu xa Matimba Hinkwawo.” Tihosi ta misava ti ta hlengeleteriwa “endhawini leyi vuriwaka Har–Magedoni hi Xiheveru.” (Nhlavutelo 16:14, 16) Hikwalaho ka leswi vuriweke eka tindzimana teto timbirhi, nyimpi leyi yo hetelela, leyi ku nga ta va ku lwa mimfumo ya vanhu ni Mfumo wa Xikwembu, yi vitaniwa nyimpi ya Har–Magedoni kumbe Armagedoni.
19, 20. I yini lexi sivelaka leswaku ku rhandza ka Xikwembu ku nga endleki sweswi la misaveni?
19 I yini leswi Mfumo wa Xikwembu wu nga ta kota ku swi endla hi Armagedoni? Anakanya nakambe hi xikongomelo xa Xikwembu hi misava. Yehovha Xikwembu u tiyimisele leswaku misava yi tala hi vanhu vo lulama lava hetisekeke, lava nga ta n’wi tirhela va ri eParadeyisini. I yini lexi endlaka leswaku sweswo swi nga koteki sweswi? Xo sungula, ha dyoha, ha vabya ivi hi hetelela hi file. Hambiswiritano, eka Ndzima 5 hi dyondze leswaku Yesu u hi ferile leswaku hi kota ku hanya hilaha ku nga heriki. Kumbexana wa ha ma tsundzuka marito lama tsariweke eka Evhangeli ya Yohane, lama nge: “Xikwembu xi rhandze misava swinene xi kala xi nyikela hi N’wana wa xona la tswariweke a ri swakwe, leswaku un’wana ni un’wana loyi a kombisaka ripfumelo eka yena a nga lovisiwi kambe a va ni vutomi lebyi nga heriki.”—Yohane 3:16.
20 Xihinga xin’wana hi leswaku vanhu vo tala va endla swilo swo biha. Va hemba, va kanganyisa naswona mahanyelo ya vona ma bihile. A va swi lavi ku endla ku rhandza ka Xikwembu. Vanhu lava endlaka swilo swo biha va ta lovisiwa hi nkarhi wa nyimpi ya Xikwembu ya Armagedoni. (Pisalema 37:10) Kambe, xivangelo xin’wana lexi endlaka leswaku ku rhandza ka Xikwembu ku nga endliwi emisaveni hileswaku mimfumo a yi va khutazi vanhu leswaku va ku endla. Yo tala yi ni tihanyi kumbe yi hombolokile. Bibele yi vula hi ku kongoma yi ku: ‘Munhu u fuma munhu ku n’wi endla swo biha.’—Eklesiasta 8:9.
21. Mfumo wu ta swi endlisa ku yini leswaku ku rhandza ka Xikwembu ku endliwa la misaveni?
21 Endzhaku ka Armagedoni, vanhu va ta va va fumiwa hi mfumo wun’we ku nga Mfumo wa Xikwembu. Mfumo wolowo wu ta endla ku rhandza ka Xikwembu wu tlhela wu tisa mikateko leyi tsakisaka. Hi xikombiso, wu ta susa Sathana ni madimona ya yena. (Nhlavutelo 20:1-3) Matimba ya xitlhavelo xa Yesu ma ta tirhisiwa hi ndlela leyi nga ta endla leswaku vanhu lava tshembekaka va nga tlheli va vabya kumbe va fa. Ku ri na sweswo, va ta hanya hilaha ku nga heriki loko se ku fuma Mfumo wa Xikwembu. (Nhlavutelo 22:1-3) Misava yi ta hundzuriwa paradeyisi. Hikwalaho, Mfumo wu ta endla leswaku ku rhandza ka Xikwembu ku endliwa emisaveni naswona wu ta kwetsimisa vito ra Xikwembu. Xana sweswo swi vula yini? Swi vula leswaku eku heteleleni, loko se ku fuma Mfumo wa Xikwembu, vanhu hinkwavo lava hanyaka va ta dzunisa vito ra Yehovha.
XANA MFUMO WA XIKWEMBU WU TA SWI ENDLA RINI SWESWO?
22. Hi swi tivisa ku yini leswaku Mfumo wa Xikwembu a wu tanga loko Yesu a ri la misaveni kumbe hi ku hatlisa loko a pfuxiwa ivi a tlhandlukela etilweni?
22 Loko Yesu a byela vadyondzisiwa va yena leswaku va khongela va ku, “Mfumo wa wena a wu te,” swi le rivaleni leswaku hi nkarhi wolowo Mfumo wolowo a wu nga si ta. Xana wu tile loko Yesu a tlhandlukela etilweni? Doo, hikuva endzhaku ka loko Yesu a pfuxiwe eku feni, Petro na Pawulo va vule leswaku vuprofeta lebyi kumekaka eka Pisalema 110:1 byi hetiseke eka yena loko byi ku: “Rito ra Yehovha eka Hosi ya mina ri ri: ‘Tshama evokweni ra mina ra xinene ku fikela loko ndzi veka valala va wena va va vunavelo bya milenge ya wena.’” (Mintirho 2:32-34; Vaheveru 10:12, 13) Leswi vulaka leswaku u fike a rindza.
Loko se ku lawula Mfumo wa Xikwembu, ku rhandza ka xona ku ta endliwa emisaveni hilaha ku endliwaka hakona etilweni
23. (a) Xana Mfumo wa Xikwembu wu sungule rini ku fuma? (b) I yini leswi ku nga ta buriwa ha swona eka ndzima leyi landzelaka?
23 Kambe a a ta rindza nkarhi wo tanihi kwihi? Hi lembe-xidzana ra vu-19, swichudeni swa Bibele leswi hisekaka swi kume leswaku nkarhi wolowo wa ku rindza a wu ta hela hi 1914. (Malunghana ni lembe leri, vona Xiengetelo eka matluka 215-18.) Leswi endlekeke emisaveni ku sukela hi 1914 swi tiyisekise leswaku nkarhi lowu vuriweke hi swichudeni swa Bibele leswi hisekaka a wu ri wona. Ku hetiseka ka vuprofeta bya Bibele ku kombisa leswaku hi 1914, Kreste u ve Hosi naswona Mfumo wa Xikwembu wa le tilweni wu sungule ku fuma. Hikwalaho, hi hanya ‘enkarhini wo koma’ wa ku fuma ka Sathana. (Nhlavutelo 12:12; Pisalema 110:2) Nakambe hi nga vula hi ku tiyiseka leswaku ku nga ri khale, Mfumo wa Xikwembu wu ta teka goza kutani wu endla leswaku ku rhandza ka xona ku endliwa la misaveni. Xana swa ku tsakisa ku twa sweswo? Xana wa swi kholwa leswaku i ntiyiso? Ndzima leyi landzelaka yi ta ku pfuna u vona leswaku hakunene hi swona leswi Bibele yi swi dyondzisaka.


c: text/html

text:
Tlhatlhambuto 48: A Wutlhari Ga Vagibeoni
MADOROPA yo tala ya Kanani ma ti longisela kulwa na Israeli makunu. Va pimisa lezaku va ta hlula. Kanilezi a vanhu va lomu doropeni ga Gibeoni gi nga laha kusuhani a va pimisi lezo. Vona va kholwa lezaku Nungungulu wa vuna vaIsraeli, niku a va zi lavi kulwa na Nungungulu. Makunu wa zi tiva lezi va mahako vaGibeoni?
Vona va boha ku maha a ku khwatsi va hanya wutshanwini ga kule nguvu. Hizalezo vavanuna vo kari va boha tinguwo to hlakala ni zilato za kale. Va rwexa timbongola tabye a tisakwa ta kale, va tlhela va teka zibaba za kale zi womileko. Zonake vaya ka Joxua va yaku: ‘Hita hi tikweni ga kule nguvu, hakuva hi zwile hi Nungungulu wa nwina wa hombe, Jehova. Hi zwile zilo zontlhe lezi yena a mu maheleko le Gipite. Hikwalaho a varangeli va hina va hi leletele ku longa timbuva lezaku hita hi taku ngalo ka nwina: “Hi malanza ya nwina. Tsumbisani lezaku mu nga talwa na hina.” Ma zi kota ku wona lezaku a tinguwo ta hina ti hlakele hi kota ya pfhumba go leha, a zibaba za hina kambe za kale niku zi womile.’
Joxua ni tihosana tinwani va kholwa vaGibeoni. Hizalezo va maha xitsumbiso xa ku ngalwi na vona. Kanilezi masiku manharu anzhako ka lezo va tiva lezaku a vaGibeoni hi lisine va hanya lomu kusuhani.
Joxua a va wutisa aku: ‘Hikuyini mu nga hi byela lezaku mu tile hi tikweni ga le kule ke?’
A vaGibeoni va hlamula vaku: ‘Hi mahile lezo hakuva hi byelilwe lezaku Nungungulu wa nwina Jehova i tsumbisile ku mu nyika gontlhe tiko legi ga Kanani. Hizalezo hi wa chava lezaku mu wa ta hi daya.’ Kanilezi a vaIsraeli va hlayisa xitsumbiso xabye, a va dayi vaGibeoni. Hambulezo va va maha malanza yabye.
A hosi ya le Jerusalema yi zangara nguvu hi lezi a vaGibeoni va mahileko kurula na Israeli. Makunu yona yi byela tinwani tihosi ta mune yiku: ‘Ngonani mu ta nzi vuna a kulwa na Gibeoni.’ Lezo hi zona ti mahako tihosi leto ta ntlhanu. Xana vaGibeoni va mahile za wutlhari hi ku maha kurula na Israeli, ku nga lexi makunu xi tisako tihosi leti a ku talwa navo ke? Hi ta zi wona.
Joxua 9:1-27; 10:1-5.
Ziwutiso
- Xana a vanhu va Gibeoni va hambanisa kuyini ni vaKanani va lomu madoropeni ya laha kusuhani na vona?
- Kota lezi zi kombiwako laha mufananisweni, zini lezi a vaGibeoni va mahako, niku hikuyini?
- Xitsumbiso muni lexi Joxua ni tihosana ta Israeli va mahelako vaGibeoni, kanilezi zini lezi va zi polako anzhako ka masiku manharu?
- Zini zi humelelako a xikhati lexi a tihosi ta manwani madoropa ti zwako lezaku a vaGibeoni va mahile kurula na Israeli?
Ziwutiso zo engetela
- Gonza Joxua 9:1-27.
Kota lezi Jehova a nga leletele a tiko ga Israeli a kuva gi ‘lovisa vontlhe vanhu va tiko lego,’ xana matshamela muni yakwe ma dlunyatisilweko hi kunga lovisi vaGibeoni? (Jox. 9:22, 24; Mat. 9:13; Miti. 10:34, 35; 2 Ped. 3:9)
Hi ku hlayisa a xivumelwano xi nga mahilwe ni vaGibeoni, xana Joxua i vekisile kuyini xikombiso xa xi nene ka maKristu inyamutlha? (Jox. 9:18, 19; Mat. 5:37; Efe. 4:25)
- Gonza Joxua 10:1-5.
Xana a xidlemo xa hombe inyamutlha xi pimanyisisa kuyini vaGibeoni, niku xana va telwa hi yini hi kota ya lezo? (Jox. 10:4; Zak. 8:23; Mat. 25:35-40; Kuv. 12:17)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikipedia:Tutorial (Talk pages)
Haku amukela · Tutorial · Cheatsheet · FAQ · Swikomba-ndlela · Mpfuno · Tafula ra mpfuno · Media copyright questions · Tafula ra Swikombo
Matluka yambulavuriswano i xihlawulekisi xa lemahlwemi xa Wikipediya, lexi endlaka swikoteka ku burisana hi leswi khumbaka matluka ya wikipediya na timhaka tinwana leti na va Wikipediya vanwana.
Loko uri na xivutiso hi tluka ro karhi, kumbe xivilelo kumbe vonelo rokarhi, unga endla leswi eka tluka ra mbulavuriswano ra kona. U endla leswi hi ku thlava xikombo "mbulavuriswano" ehenhla ka tluka. unga karhateki loko nkongomiso wuri wo tshuka; switolovelekile kutumbuluxa tluka ra mbulavulo loko ukuma leswaku a ringasi tshama ri tumbuluxiwa.
Loko u tsala vonele rintswa, ri tsale e hansi ka tluka ra mbulavuriswano. E handle ka loko u hlamula vonele ra unwana, laha u hoxa vonelo ra wena ehansi ka leri u hlamulaka rona. Hlela tsalwa ra wena hi ku hoxa hika-mbirhi(:) ekusunguleni ka ntila.
U boheka ku sayina mavonele ya wena(kumbe tinhlamulo) hi ku tsala ~~~ leswaku u sayina hi vito ra vutirhisi, kumbe ~~~~ leswaku u sayina hi vito ra vutirhisi na nkarhi wa vutsari(Vona bulo ra xikombiso e hansi). Hindlela leyi, loko u hlayisa matluka, nsayino wa wena wu ta titsala hi woxe. ehandle ka swona tinhlamulo na mavonele ya wena ma ta tsariwa ma ri hava vito ra wena. Vunyingi bya hina hi tirhisa nsayino lowu hlanganisaka na nkarhi wo tsala leswaku swi olova ku landzelela bulo. leswaku swiku olovela, kuvekiwe xitirhisiwa xo thlava e henhla ka bokisi ro lulamisa lexi ngani xifaniso xa nsayino lexi hoxaka "--~~~~" hixoxe.
Unga kuma vito ra vutirhisi hiku tumbuluxa akhawunti ya wena (I ya mahala). Loko uri hava akhawunti, kumbe urivale kupfula u nghena, direse ya khompiyuta IP ya wena yi ta tirhisiwa e matshanwini ya vito ra vutirhisi ra wena tani hi nsayino wa wena.
Matluka ya mbulavulo wa mutirhisi
mu Wikipediya unwana na unwana uni tluka ra yena ra mbulavulo, laha va wikipediya vanwana va siyaka marungula ya vona kona. Loko unwana a ku siyele rungula, u tavona xiviko lexinge
na xikombo xo ya eka tluka ra wena ra mbulavulo.
Unga ha hlamula hiyinwe ya tindlela leti landzelaka:
1. Unga siya nhlamulo eka tluka ra mbulavulo ra loyi aku siyeleke rungula.
2. Unga hlamula eka tluka ra wena ra mbulavulo, ehansi ka rungula leri uri siyeriweke.
Ndlela yo sungula hiyona yi antswaka ngopfu hikuva yi ta siyela mutirhisi xitiviso xa rungula leri siyiweke siku leri a thlelaka a pfula a nghena laha wikipediyeni.
Kubasisa tluka
Kubasias tluka ku endla leswaku bulo ri olova no landzeleleka,no hlayeka. Maendlele laya tolovelekeke i ku hikahatela kanwe leswaku u entisa bulo ehansi ka rungula.
Kuni tindlela to tala to basisa bulo laha wikipediyeni:
Kuhikahata loku tolovelekeke
Ndlela yo olova yo basisa tluka iku hoxa Hika-mbirhi (:) eku sunguleni ka ntila. Hika-mbirhi unwana na unwana u susumeta ntila exineneni. Ntila lowuntswa wu pfula ku susumeteka ka ntila.
Xikomiso:
- Ntila lowu wu helerile kuya fikela e ximatsini.
- : Ntila lowu wu susumetekile switsanana.
- :: Ntila lowu wu susumetekeile ku hundza lowu gna henhla.
Swi tsala:
- Ntila lowu wu helerile kuya fikela e ximatsini..
- Ntila lowu wu susumetekile switsanana.
- Ntila lowu wu susumetekeile ku hundza lowu nga henhla.
- Ntila lowu wu susumetekile switsanana.
Tinhla ta tinhlavhu
Unga basisa hi ku susumeta mintila u tirhisa tinhla ta tinkhavhu, leswi swi fanelaka nxaxamelo. leswaku u hoxa nhlavhu, tirhisa (*). Ntila wu susumeteka tani hile ka nsusumeto hi hika-mbirhi.
Xikombiso xo koma:
- * Xosungula eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- * Xavumbirhi eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- ** Xosungula eka nxaxamelo wa xiyenge xavumbirhi xa nxaxamelo wo sungula
- * Xavunharhu eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
Swi tsala:
-
- Xosungula eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- Xavumbirhi eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- Xosungula eka nxaxamelo wa xiyenge xavumbirhi xa nxaxamelo wo sungula
- Xavunharhu eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
Nxaxamelo wa nhlayo
Unga thlela u vumba nxaxamelo hi nhlayo, hiku tirhisa (#).
Xikombiso xo koma:
- # Xosungula eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- # Xavumbirhi eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- ## Xosungula eka nxaxamelo wa xiyenge xavumbirhi xa nxaxamelo wo sungula
- # Xavunharhu eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
Swi tsala:
-
- Xosungula eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- Xavumbirhi eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- Xosungula eka nxaxamelo wa xiyenge xavumbirhi xa nxaxamelo wo sungula
- Xavunharhu eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
Xikombiso xa bulo
Lexi ixi kombiso xa bulo leri tirhisaka swi hleri leswi kumbuweke ehenla ka tluka leri:
Xewani. Ndzini xivutiso mayelana na tluka leri. Ndzi tiva tindlopfu to rihlaza ti hanya e tikweni ra Amerika ntsena! Nwa-Ndlopfu 02:49, 10 Dec 2003 (UTC)
- Ndzi sungula kutwa mhaka leyi hi wena. — Nwa-nghala 17:28, 11 Dec 2003 (UTC)
- Xana unga seketela mhaka leyi u yi vulaka?. Nwa-mpfundla 20:53, 11 Dec 2003 (UTC)
- Matluka lawa ya inthaneti ma pfumelelana na mina:
- Tindlupfu nhweti na whweti
- Tiko ra tindlopfu
- — Nwa-Ndlopfu 19:09, 12 Dec 2003 (UTC)
- Matluka lawa ya inthaneti ma pfumelelana na mina:
- Xana unga seketela mhaka leyi u yi vulaka?. Nwa-mpfundla 20:53, 11 Dec 2003 (UTC)
Loko u lava ku hoxa nxaxamelo wa nhlamulo ya wena eka bulu, uboheka ku hoxa va hikambirhi emahlweni ka ntila unwana na unwana:
U sayina marungula lawa u masiyeke hi ndlela leyi landzelaka:
- Tsala ~~~ kusayina hi vito ntsena (Nwa-mpfundla), or
- Tsala ~~~~ kusayina hi vito na siku (tNwa-mpfundla 19:09, 12 Dec 2003 (UTC)), or
- Tsala ~~~~~ kusayina hi siku ntsena (19:09, 12 Dec 2003 (UTC)).
Ringetela
Emathsanwini yo lulamisa bokisi ra sava, siya rungula eka tluka ra mbulavulo wa bokisa ra sava, hi ku thlava eka nkongomiso wa "Mbulavuriswano". Tsundzuka ku sayina vito ra vutirhisi ra wena. Unga thlela uringeta ku hlamula rungula leri siyiweke hi unwana. Tsundzuka ku vona ku ringanisa ungasi hlayisa tluka.


text:
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Ina
E-e
Hlaya kumbe u kopa timagazini ta sweswinyana ta Xihondzo xo Rindza ni Xalamuka! ni swin’wana leswi nga laha hansi.
TIMAGAZINI
JULY 2015 XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA)
MINKANDZIYISO YIN'WANA
Tshama U Ri Karhi U Ehleketa Hi Siku Ra Yehovha
Mimoya Ya Vafi—Xana Yi Nga Ku Pfuna Kumbe Yi Nga Ku Vavisa? Xana Yi Kona Hakunene?
Xingheniso Xa Rito Ra Xikwembu
Ku cinca ko karhi loku endliweke eka minkandziyiso leyi kumekaka eka web site ku nga va ku nga si endliwa eka minkandziyiso leyi kandziyisiweke.


text:
Tlhatlhambuto 8: Zihotlovila Misaveni
U WA ta alakanya yini loku u wa khingiwa hi munhu, na yena a lehile kota a langwa la yindlu ya wena? Munhu loye i wa tava xihotlovila! Xi wa hi kona xikhati lexi hakunene ku nga hi ni zihotlovila misaveni. A Biblia gi komba lezaku a vararu va zona vave tingelosi ta le tilweni. Kanilezi, zi wa ta mahekisa kuyini zilo lezo?
Alakanya, a ngelosi yo biha, Satani, yi wa vanga zikarato. Yona kambe yi wa zama ku maha lezaku tingelosi ta Nungungulu ti biha. Hi kufamba ka xikhati, tingelosi to kari ti lo sangula ku ingisa Satani. Ti lo tsika a ntiro lowu Nungungulu a nga ti nyikile le tilweni. Tona ti lo relela misaveni ti ta ti mahela mimiri ya vanhu. Wa zi tiva a ku hikuyini?
A Biblia gi ngalo a vana lavo va Nungungulu va lo wona vavasati vo saseka misaveni niku va lo xuva ku hanya na vona. Vona va lota misaveni va ta tekana ni vavasati lavo. A Biblia gi ngalo lezo zi wa bihile, hakuva Nungungulu i mahile tingelosi lezaku ti hanya tilweni.
Laha a tingelosi ni vasati va tona va ngava ni vana, a vana lavo va lo hambana ni vanwani. Kusanguleni, a kuhambana loko ka zi kota ku ngha ku nga wonekangi nguvu. Kanilezi vona va lo simama ku kula va maha va hombe nguvu, va kuma ntamu wunyingi, kala va maha zihotlovila.
A zihotlovila lezo zi wa bihile. Kota lezi zi nga hi za hombe ni kuva ni ntamu wunyingi, zona zi wa zi kota ku bayisa vanhu. Zi lo zama ku kurumeta vontlhe lezaku va biha a ku kota zona.
Enoki i wa file, kanilezi xikhatini lexo i wa hi kona wanuna munwe a nga hi mu nene misaveni. A vito ga wanuna loye ku wa hi Noa. Xontlhe xikhati yena i wa maha lezi Nungungulu a nga zi lava.
Siku go kari Nungungulu i lo byela Noa lezaku xi wa chikele xikhati xa ku Yena a lovisa vontlhe vanhu vo biha. Kanilezi Nungungulu i wa ta ponisa Noa, ngango wakwe ni zihari zinyingi. A hi woneni lezi Nungungulu a nga mahisa zona.
Genesisi 6:1-8; Juda 6.
Ziwutiso
- Zini zi nga maheka a xikhati lexi a tingelosi to kari ta Nungungulu ti ingisileko Satani?
- Hikuyini a tingelosi to kari ti tsikileko a ntiro wa tona le tilweni ti relela misaveni?
- Hikuyini zi nga bihile a ku a tingelosi ti relela misaveni ti ta ti mahela a mimiri ya vanhu?
- Hi kwihi kuhambana ku nga hi kona xungetano hi vana va tingelosi leto?
- Kota lezi u zi wonako laha mufananisweni, zini lezi a vana lavo va tingelosi va mahileko a xikhati lexi va nga maha zihotlovila?
- Anzhako ka Enoki, himani munwani wanuna wa mu nene a hanyileko misaveni, niku hikuyini Nungungulu a mu ranzileko?
Ziwutiso zo engetela
- Gonza Genesisi 6:1-8.
Zini lezi zi kombiwako hi Genesisi 6:6 xungetano hi lezi a mahanyela ya hina ma zi kotako ku khumbisa zona a kutizwa ka Jehova? (Tis. 78:40, 41; Mav. 27:11)
- Gonza Juda 6.
Xana a tingelosi leti ti nga kala ku hlayisa a xiyimeko xa tona xa ntumbuluko masikwini ya Noa ti maha xialakanyiso xa kuva hina hi ti wonela hi ndlela muni? (1 Kor. 3:5-9; 2 Ped. 2:4, 9, 10)


text:
Xana Mi Ni Vafundhisi Lava Mi Va Holelaka?
Leswi Timbhoni ta Yehovha ti landzelaka xikombiso xa Vakreste va lembe-xidzana ro sungula, a ti na vafundhisi. Swirho hinkwaswo leswi khuvuriweke i vatirheli lava tinyiketeleke naswona swi tlhela swi hlanganyela eku chumayeleni ni le ku dyondziseni. Timbhoni ta Yehovha ti hleriwe hi mavandlha lama nga ni swirho swa kwalomu ka 100. Eka rin’wana ni rin’wana, ku ni vavanuna lava nga ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu lava tirhaka tanihi “
vakulukumba,” kumbe vakulu. (Tito 1:5) A va hakeriwi hikwalaho ka ntirho lowu va wu endlaka.


text:
Xana Ma Va Papalata Lava Tshameke Va Va Swirho Swa Vukhongeri Bya N’wina?
Vanhu lava a va ri Timbhoni ta Yehovha leti khuvuriweke kambe va nga ha chumayeriki vanhu van’wana, kumbexana va kala va tshika ku tihlanganisa na hina, a hi va papalati. Entiyisweni, hi ringeta hi matimba ku va pfuna leswaku va tlhela va hisekela timhaka ta moya.
A hi nambi hi n’wi susa evandlheni munhu loyi a endlaka xidyoho lexikulu. Hambiswiritano, loko Mbhoni leyi khuvuriweke yi tshamela ku tlula milawu ya Bibele ya mahanyelo naswona yi nga hundzuki kumbe yi tisola, yi ta papalatiwa kumbe yi susiwa evandlheni. Bibele yi vula hi ku kongoma yi ku: “
Susani munhu wo homboloka exikarhi ka n’wina.”—1 Vakorinto 5:13.
Ku humelela yini hi wanuna loyi a susiweke evandlheni kambe nsati ni vana vakwe va ha riki Timbhoni ta Yehovha? Vuxaka lebyi a a ri na byona na vona hi tlhelo ra vukhongeri bya cinca kambe hi tlhelo ra nyama a byi cinci. Vuxaka bya yena ni nsati wakwe swin’we ni vana vakwe byi ya emahlweni.
Vanhu lava susiweke evandlheni va nga ta eminhlanganweni ya hina. Loko va swi tsakela, va nga tlhela va kuma ndzayo eka vakulu va vandlha. Xikongomelo xa vakulu i ku va pfuna leswaku va tlhela va faneleka ku va Timbhoni ta Yehovha. Vanhu lava susiweke evandlheni lava tshikaka mahanyelo ya vona yo biha naswona va tiyimiseleke ku hanya hi milawu ya Bibele va amukeleka leswaku va tlhela va va swirho swa vandlha.


text:
Xana Mi Tshemba Leswaku Hi N’wina Ntsena Lava Nga Ta Ponisiwa?
Doo! Timiliyoni ta vanhu lava nga hanya eka madzana ya malembe lama hundzeke lava a va nga ri Timbhoni ta Yehovha, na vona va ta kuma lunghelo ra ku ponisiwa. Bibele yi hlamusela leswaku emisaveni leyintshwa leyi Xikwembu xi yi tshembisaka, “
ku ta va ni ku pfuxiwa ka lava lulameke ni ka lava nga lulamangiki.” (Mintirho 24:15) Ku engetela kwalaho, vanhu vo tala lava hanyaka sweswi va nga ha sungula ku gandzela Xikwembu naswona na vona va ta ponisiwa. Hambiswiritano, a hi ntirho hina ku vula leswaku i vamani va nga ta pona kumbe lava nga ta ka va nga poni. Loyi a nga ni mfanelo yo endla sweswo i Yesu.—Yohane 5:22, 27.


text:
Leswintshwa Eka JW.ORG
Tluka leri ri kombisa swilo leswa ha ku hoxiwaka eka jw.org. Leswaku u kuma timagazini, tibuku ni minkandziyiso yin’wana leyintshwa, yana eka tluka ra Minkandziyiso.
VANTSHWA VA VUTISA
Ndzi Nga Ku Lawula Njhani Ku Hlundzuka Ka Mina?
TINHLAMULO TA SWIVUTISO SWA BIBELE
Xana Vukhongeri Bya Fana? Xana Hinkwabyo Bya Amukelaka Eka Xikwembu?
NTIRHO WO CHUMAYELA
Vuyelo Bya Tsima Ro Pfuna Vanhu Va Nghena Eka JW.ORG
TIBUKU NI TIBROXARA
Tshama U Ri Karhi U Ehleketa Hi Siku Ra Yehovha
TIDYONDZO TO HLAYA
Vaisrayele Va Nghena eKanana
TIDYONDZO TA VUGANDZERI BYA NDYANGU
Rahava A Yingisa Swileriso
MAKHADI YA VANHU VA LE BIBELENI
Khadi Ra Munhu Wa Le Bibeleni Ra Rahava
MINTLANGO YA SWIFANISO
Rahava—Wansati Wa Ripfumelo
MINTSOMBANO
Timbhoni Ta Yehovha Ti Amukeriwa eAtlanta
MATSIMA YO AKA
Tiholo Ta Mfumo Ta 3000 Ti Akiwile eNigeria
KU PFUNA EMUGANGENI
Ku Pfuna Vana Va Xikolo Leswaku Va Humelela eThailand
VUTOMI BYA LE BETHELE


text:
Xana Bibele Yi Ri Yini Hi Ku Tekana Ka Vanhu Va Tinxaka To Hambana?
Nhlamulo ya Bibele
Xikwembu xa byi amukela vukati bya wanuna ni wansati va rixaka leri hambaneke hikuva tinxaka hinkwato ta ringana eka xona. Bible yi ri: “Xikwembu a xi yi hi nghohe . . ., xi amukela vanhu va tinxaka hikwato.”—Mintirho 10:34, 35, Good News Translation.
Kambisisa yin’wana ya milawu ya Bibele leyi kombisaka ku ringana ka tinxaka ni vukati.
Tinxaka hinkwato ti huma eka munhu un’we
Vanhu hinkwavo va huma eka wanuna wo sungula, Adamu ni nsati wakwe Evha, loyi Bibele yi n’wi vitanaka “mana wa hinkwavo lava hanyaka.” (Genesa 3:20) Hikwalaho ka xivangelo lexi, Bibele yi vula leswi malunghana ni Xikwembu: “Hi munhu un’we xi endle matiko hinkwawo ya vanhu.” (Mintirho 17:26) Vanhu hinkwavo i xiphemu xa ndyangu wun’we, ku nga khathariseki rixaka ra vona. Kambe ku vuriwa yini loko endhawini leyi u tshamaka eka yona ku ri ni xihlawuhlawu kumbe ku hambana hi swiyimo?
Vanhu vo tlhariha ‘va kanela swin’we’
Hambileswi Xikwembu xi amukelaka ku tekana ka vanhu va tinxaka to hambana, a hi vanhu hinkwavo lava nga ni vonelo leri fanaka. (Esaya 55:8, 9) Loko u kunguhata ku nghenela vukati ni munhu wa rixaka rin’wana, wena swin’we ni munghana yoleyo mi fanele mi bula hi leswi landzelaka:
Xana mi ta langutana njhani ni ntshikilelo lowu mi nga ha vaka na wona endhawini leyi mi tshamaka eka yona kumbe lowu vangiwaka hi swirho swa ndyangu?
Mi ta va pfuna njhani vana va n’wina leswaku va langutana ni ntlhontlho wa xihlawuhlawu?
‘Ku kanela swin’we’ hi mhaka leyi swi nga mi pfuna leswaku swi mi fambela kahle evukatini.—Swivuriso 13:10; 21:5.


text:
Amukela Ndzayo Ya Yehovha Minkarhi Hinkwayo
“U nga yi bakanyi ndzayo ya Yehovha.”—SWIVURISO 3:11.
1. Ha yini hi fanele hi amukela ndzayo leyi humaka eka Xikwembu?
HOSI SOLOMONI wa le Israyele wa khale u nyika un’wana ni un’wana wa hina xivangelo lexi twalaka xo amukela ndzayo leyi humaka eka Xikwembu. Solomoni u ri: “Oho n’wananga, u nga yi bakanyi ndzayo ya Yehovha; u nga ku nyenyi ku tshinya kakwe, hikuva loyi Yehovha a n’wi rhandzaka wa n’wi tshinya, hilaha tatana a endlaka hakona eka n’wana wakwe la n’wi tsakisaka.” (Swivuriso 3:11, 12) Ina, Tata wa wena wa le tilweni u ku laya hileswi a ku rhandzaka.
2. “Ndzayo” yi hlamuseriwa njhani, naswona munhu a nga ha layiwa hi ndlela yihi?
2 “Ndzayo” i ku xupula, ku tshinya, ku letela ni ku dyondzisa. Muapostola Pawulo u tsarile: “Ku hava ku tshinyiwa loku vonakaka ku tsakisa enkarhini wolowo, kambe ku tisa gome; kasi endzhakunyana ku veka mbhandzu wo rhula eka lava leteriweke hi kona, ku nga ku lulama.” (Vaheveru 12:11) Ku amukela ni ku tirhisa ndzayo leyi humaka eka Xikwembu swi nga ku pfuna leswaku u hanya hi ndlela leyi lulameke xisweswo u tshinela eka Xikwembu lexi kwetsimaka, ku nga Yehovha. (Pisalema 99:5) U nga ha tshinyiwa hi vapfumeri-kuloni, u nga ha tshinyiwa hi swilo leswi u swi dyondzeke eminhlanganweni ya Vukreste ni hi leswi u swi dyondzeke eRitweni ra Xikwembu ni le tibukwini ta “mulanguteri wo tshembeka.” (Luka 12:42-44) U fanele u tlangela swinene loko u byeriwa nchumu lowu u faneleke u wu lulamisa! Kambe ku nga ha laveka ndzayo ya muxaka muni loko munhu a endle xidyoho lexikulu?
Lexi Endlaka Van’wana Va Susiwa eVandlheni
3. Munhu u susiwa loko swi te yini?
3 Malandza ya Xikwembu ma dyondza Bibele ni tibuku ta Vukreste. Eminhlanganweni, etinhlengeletanweni ni le mintsombanweni ya wona ku buriwa hi mimpimanyeto ya Yehovha. Hikwalaho Vakreste va byeriwa leswi Yehovha a swi languteleke eka vona. Xirho xa vandlha xi susiwa ntsena loko xi endle xidyoho lexikulu xi nga hundzuki.
4, 5. I xikombiso xihi xa le Matsalweni xa munhu la susiweke evandlheni lexi ku vulavuriwaka hi xona laha, naswona ha yini vandlha ri khutaziwe ku vuyisela wanuna loyi?
4 Xiya xikombiso xa le Matsalweni xa munhu loyi a a susiwile. Vandlha ra le Korinto a ri pfumelele ‘vumbhisa lebyi a byi nga ri kona ni le xikarhi ka matiko, bya leswaku munhu un’wana u teke nsati wa tata wakwe.’ Pawulo u khutaze Vakorinto leswaku va “nyiketa munhu wo tano eka Sathana leswaku ku lovisiwa nyama, ku endlela leswaku ku ponisiwa moya.” (1 Vakorinto 5:1-5) Loko mudyohi loyi a susiwile xisweswo a nyiketiwe eka Sathana, u tlhele a va xiphemu xa misava ya Diyavulosi. (1 Yohane 5:19) Ku hlongoriwa ka yena ku suse nkucetelo wo biha wa nyama evandlheni kutani ku sirheleriwa “moya,” kumbe langutelo leri lerinene ra vandlha leswaku ri hambeta ri kombisa timfanelo ta Xikwembu.—2 Timotiya 4:22; 1 Vakorinto 5:11-13.
5 Endzhakunyana ka kwalaho, Pawulo u khutaze Vakreste va le Korinto leswaku va vuyisela mudyohi evandlheni. Ha yini? Muapostola loyi u vule leswaku xivangelo xa kona hileswaku va nga “tlhariheriwi hi Sathana.” Mudyohi loyi handle ko kanakana a a hundzukile naswona se a a hanya vutomi lebyi baseke. (2 Vakorinto 2:8-11) Loko Vakorinto a va lo ala ku vuyisela wanuna loyi la hundzukeke, Sathana a a ta va tlharihela hileswi a va nga ta va na ntwela-vusiwana va tlhela va nga rivaleli tanihi leswi Diyavulosi a a lava leswaku va va hi ndlela yoleyo. Hilaha ku faneleke, va hatle va ‘rivalela ni ku chavelela’ wanuna loyi a hundzukeke.—2 Vakorinto 2:5-7.
6. Ku susa munhu evandlheni swi nga pfuna yini?
6 Ku susa munhu evandlheni swi pfuna yini? Swi endla leswaku vito leri kwetsimaka ra Yehovha ri tshama ri nga ri na xisandzu naswona swi sirhelela ndhuma leyinene ya vanhu va yena. (1 Petro 1:14-16) Ku susa mudyohi la nga hundzukiki evandlheni swi seketela mimpimanyeto ya Xikwembu naswona swi sirhelela vandlha leswaku ri tshama ri basile hi tlhelo ra moya. Swi nga ha tlhela swi endla leswaku mudyohi la nga hundzukangiki a xiya vukulu bya xidyoho xa yena.
Ku Hundzuka I Ka Nkoka Swinene
7. Ku ve ni vuyelo byihi eka Davhida loko a tsandzeke ku vula ku tlula nawu ka yena?
7 Vanhu vo tala lava endlaka xidyoho lexikulu kutani va hundzuka hakunene a va susiwi evandlheni. Ina, a swi olovi ku hundzuka swi huma embilwini. Anakanya hi Hosi Davhida wa le Israyele, loyi a qambheke Pisalema 32. Risimu rolero ri paluxa leswaku Davhida u tumbete swidyoho swa yena leswikulu ku ringana nkarhi wo karhi, kumbexana leswi a swi endleke na Bati-xeba. Kutani, gome leri a a ri na rona hikwalaho ka swidyoho swa yena ri n’wi hete matimba, ku fana ni ndlela leyi ku hisa ka dyambu ra ximumu ku wu hetaka ha yona ndzhongo wa murhi. Davhida u karhatekile enyameni ni le mianakanyweni, kambe loko a ‘phofule ku tlula ka yena nawu, Yehovha u n’wi rivalerile.’ (Pisalema 32:3-5) Kutani Davhida u yimbelerile a ku: “Wa tsaka munhu loyi Yehovha a nga vekiki xidyoho evitweni rakwe.” (Pisalema 32:1, 2) Swi n’wi tsakisile hakunene ku va Xikwembu xi n’wi kombe tintswalo!
8, 9. Ku hundzuka ku kombisiwa njhani, naswona i ka nkoka hi ndlela yihi loko swi ta emhakeni ya ku vuyisela munhu la susiweke evandlheni?
8 Kutani, swi le rivaleni leswaku mudyohi u fanele a hundzuka loko a ta kombiwa tintswalo. Hambiswiritano, ku khomiwa hi tingana kumbe ku chava leswaku swidyoho swa wena swi ta paluxiwa, a hi ku hundzuka. “Ku hundzuka” swi vula “ku cinca mianakanyo ya wena” malunghana ni ku tikhoma loko biha hikwalaho ka leswi u tisolaka. Munhu la hundzukeke u ni “mbilu leyi tshovekeke yi tlhela yi pfotloseka” naswona u lava “ku lulamisa leswi hoxeke” loko swi koteka.—Pisalema 51:17; 2 Vakorinto 7:11.
9 Leswaku munhu a vuyiseriwa evandlheni ra Vukreste ku langutiwa swinene loko a hundzukile. Munhu la susiweke evandlheni a ngo swi pfuketana a vuyiseriwa evandlheni endzhaku ka loko ku hundze nkarhi wo karhi. Mbilu ya yena yi fanele yi hundzuka swinene loko a nga si vuyiseriwa. U fanele a xiya vukulu bya xidyoho xa yena ni xisandzu lexi a xi tiseke eka Yehovha ni le vandlheni. Mudyohi u fanele a hundzuka, a khongela swi huma embilwini leswaku a rivaleriwa kutani a hanya hi ku pfumelelana ni swilaveko swa Xikwembu leswinene. Loko munhu a kombela ku vuyiseriwa, u fanele a kota ku nyikela vumbhoni bya leswaku u hundzukile naswona u endla “mintirho leyi fambelanaka ni ku hundzuka.”—Mintirho 26:20.
Ha Yini U Fanele U Vula Xidyoho?
10, 11. Ha yini hi nga fanelanga hi ringeta ku tumbeta xidyoho?
10 Van’wana lava dyoheke va nga ha ku: ‘Loko ndzo byela un’wana xidyoho xa mina, ndzi nga ha boheka ku hlamula swivutiso leswi khomisaka tingana ivi ndzi susiwa evandlheni. Kambe loko ndzi nga byeli munhu, ndzi ta papalata ku khomisiwa tingana toleto naswona a nga kona evandlheni la nga ta swi tiva.’ Mianakanyo yo tano yi endla leswaku va tsandzeka ku anakanyisisa hi swilo swin’wana swa nkoka. Hi swihi swilo swa kona?
11 Yehovha i “Xikwembu xa tintswalo ni nsovo, la hlwelaka ku hlundzuka, la teleke musa wa rirhandzu ni ntiyiso, la hlayiselaka vanhu va magidi musa wa rirhandzu, la rivalelaka xihoxo ni ku tlula nawu ni xidyoho.” Kambe, u tshinya vanhu va yena “hi mpimo lowu faneleke.” (Eksoda 34:6, 7; Yeremiya 30:11) Loko u endle xidyoho lexikulu, a wu nge ti kumi tintswalo ta Xikwembu loko u ringeta ku tumbeta xidyoho xa wena. Yehovha wa xi vona, naswona a nga xi honisi xidyoho.—Swivuriso 15:3; Habakuku 1:13.
12, 13. Ku nga endleka yini loko munhu a ringeta ku tumbeta xidyoho?
12 Loko u endle xidyoho lexikulu, lexi nga ku pfunaka leswaku u tlhela u va ni ripfalo lerinene i ku xi vula. (1 Timotiya 1:18-20) Kambe loko u nga xi vuli xidyoho xa wena swi nga vanga leswaku u va ni ripfalo leri nyameke leri nga vangelaka leswaku u endla swidyoho leswi engetelekeke. Tsundzuka leswaku loko u dyoha a wu dyoheli munhu un’wana kumbe vandlha. Kambe u dyohela Xikwembu. Mupisalema u yimbelerile a ku: “Yehovha—xiluvelo xakwe xi le matilweni. Mahlo yakwe ma vona, mahlo yakwe lama vangamaka ma kambela vana va vanhu. Yehovha u kambela wo lulama ni wo homboloka.”—Pisalema 11:4, 5.
13 Yehovha a nge n’wi katekisi munhu loyi a tumbetaka xidyoho xa yena lexikulu ivi a ringeta ku tshama evandlheni ra Vukreste leri baseke. (Yakobo 4:6) Hikwalaho loko u endle xidyoho naswona u lava ku endla leswinene, u nga kanakani ku byela vanhu lava faneleke. Loko u nga endli tano, u ta kingindziwa hi ripfalo, ngopfu-ngopfu loko u hlaya kumbe u twa ndzayo leyi vulavulaka hi timhaka leti fanaka ni xidyoho xa wena lexikulu. Ku vuriwa yini loko Yehovha o susa moya wa yena eka wena, hilaha a endleke hakona eka Hosi Sawulo? (1 Samuwele 16:14) Loko moya wa Xikwembu se wu susiwile, u nga ha endla ni swidyoho leswikulu ngopfu.
Tshemba Vamakwenu Lava Tshembekaka
14. Ha yini mudyohi a fanele a landzela ndzayo leyi kumekaka eka Yakobo 5:14, 15?
14 Hikwalaho, mudyohi la hundzukeke u fanele a endla yini? “A a vitane vakulukumba va vandlha, kutani a va n’wi khongelele, va n’wi tota mafurha hi vito ra Yehovha. Kutani xikhongelo xa ripfumelo xi ta hanyisa la nga pfukiki swinene, naswona Yehovha u ta n’wi pfuxa.” (Yakobo 5:14, 15) Ku ya eka vakulu i ndlela yin’wana ya leswaku munhu a “[humesa] mbhandzu lowu kombisaka ku hundzuka.” (Matewu 3:8) Vavanuna lava va tshembekaka va tlhela va va ni rirhandzu va ta ‘n’wi khongelela va tlhela va n’wi tota hi mafurha hi vito ra Yehovha.’ Ndzayo ya vona leyi humaka eBibeleni yi ta chavelela un’wana ni un’wana la hundzukeke hakunene, ku fana ni mafurha lama horisaka.—Yeremiya 8:22.
15, 16. Vakulu lava nga Vakreste va xi landzelela njhani xikombiso lexi vekiweke hi Xikwembu lexi kumekaka eka Ezekiyele 34:15, 16?
15 Yehovha, Murisi wa hina la nga ni rirhandzu u hi vekele xikombiso xa rirhandzu, loko a ntshunxa Vayuda evuhlongeni bya le Babilona hi 537 B.C.E. niloko a ntshunxa Vaisrayele va moya eka “Babilona Lonkulu” hi 1919 C.E.! (Nhlavutelo 17:3-5; Vagalatiya 6:16) Xisweswo u hetisise xitshembiso xa yena lexi nge: “Mina ndzi ta wundla tinyimpfu ta mina, ndzi ta ti vundzisa . . . Leyi lahlekeke ndzi ta yi lavisisa, leyi hambukeke ndzi ta yi vuyisa, leyi tshovekeke ndzi ta yi bohelela, leyi vabyaka ndzi ta yi tiyisa.”—Ezekiyele 34:15, 16.
16 Yehovha u phamele tinyimpfu ta yena to fanekisela, a ti endla ti vundza ti sirhelelekile a tlhela a lavisisa leti lahlekeke. Hilaha ku fanaka, varisi lava nga Vakreste va tiyiseka leswaku ntlhambi wa Xikwembu wu phameriwa kahle hi tlhelo ra moya naswona wu sirhelelekile. Vakulu va lavisisa tinyimpfu leti pepetsekeke evandlheni. Tanihi leswi Xikwembu xi ‘bohelelaka leti tshovekeke,’ valanguteri va “bohelela” tinyimpfu leti vavisiweke hi marito ya vanhu van’wana kumbe hi swiendlo swa tona vini. Naswona tanihi leswi Xikwembu xi ‘tiyisaka leti vabyaka,’ vakulu va pfuna lava vabyaka hi tlhelo ra moya, kumbexana hikwalaho ka xidyoho lexi va xi endleke.
Ndlela Leyi Vakulu Va Nyikelaka Mpfuno Ha Yona
17. Ha yini hi nga fanelanga hi kanakana ku lava mpfuno wa moya eka vakulu?
17 Vakulu va pfumelelana ni ndzayo leyi hi ntsako: “Hambetani mi kombisa tintswalo . . . , mi endla tano hi xichavo.” (Yudha 23) Vakreste van’wana va endle xidyoho lexikulu hi ku tikhoma hi ndlela yo biha hi tlhelo ra rimbewu. Kambe loko va hundzuka hakunene, va nga tiyiseka leswaku vakulu va ta va khoma hi ndlela ya tintswalo tanihi leswi va lavaka ku va pfuna hi tlhelo ra moya. Pawulo u vulavule hi ndlela leyi hi vavanuna lava, a tikatsa na yena: “Ku nga ri swona leswaku hi valawuri va ripfumelo ra n’wina, kambe hi vatirhi-kuloni entsakweni wa n’wina.” (2 Vakorinto 1:24) Hikwalaho, u nga kanakani ku lava mpfuno wa vona wa moya.
18. Vakulu va va khoma njhani vapfumeri-kulobye lava dyoheke?
18 Loko u endle xidyoho lexikulu, ha yini u fanele u va tshemba vakulu? Hikuva ngopfu-ngopfu i varisi va ntlhambi wa Xikwembu. (1 Petro 5:1-4) Ku hava murisi la nga ni rirhandzu loyi a nga xupulaka xinyimpfana lexi yingisaka, lexi rilaka hikwalaho ka leswi xi nga tivavisa. Hikwalaho, loko vakulu va tenga nandzu wa vapfumeri-kulobye, a va dziki ngopfu emhakeni ya ku xupula mudyohi kambe va dzika emhakeni ya xidyoho ni ku vuyetela hi tlhelo ra moya laha swi kotekaka kona. (Yakobo 5:13-20) Vakulu va fanele va avanyisa hi vululami va tlhela va ‘khoma ntlhambi hi rirhandzu.’ (Mintirho 20:29, 30; Esaya 32:1, 2) Ku fana ni Vakreste lavan’wana hinkwavo, vakulu va fanele va ‘kombisa vululami, va rhandza musa ni ku titsongahata loko va famba ni Xikwembu.’ (Mikiya 6:8) Timfanelo toleto i ta nkoka loko ku endliwa swiboho leswi katsaka vutomi ni ntirho wo kwetsima wa “tinyimpfu ta madyelo [ya Yehovha].”—Pisalema 100:3.
Ku fana ni varisi va khale, vakulu lava nga Vakreste va “bohelela” tinyimpfu ta Xikwembu leti vavisekeke
19. Vakulu lava nga Vakreste va ringeta ku ololoxa munhu va ri ni langutelo rihi?
19 Varisi lava nga Vakreste va vekiwe hi moya lowo kwetsima naswona va lava ku kongomisiwa hi wona. Loko “munhu a teka goza leri hoxeke a nga si swi lemuka,” vavanuna lava fanelekaka hi tlhelo ra moya va ringeta ku “ololoxa munhu wo tano hi moya wo rhula.” (Vagalatiya 6:1; Mintirho 20:28) Vakulu va ringeta ku ololoxa mianakanyo ya yena hi moya wa vunene kambe va ri karhi va namarhela mimpimanyeto ya Xikwembu, tanihi leswi dokodela la anakanyelaka a vuyiselaka rhambu leri tshovekeke exiyin’weni xa rona hi vukheta leswaku a papalata ku vavisa munhu wa kona swi nga fanelanga kambe a ri karhi a khathalela xiphiqo. (Vakolosa 3:12) Tanihi leswi vakulu va nga ta titshega hi xikhongelo ni hi Matsalwa ku vona loko munhu wa kona a fanele a kombisiwa tintswalo, xiboho xa vona xi ta kombisa ndlela leyi Xikwembu xi yi langutaka ha yona mhaka ya kona.—Matewu 18:18.
20. Hi rini laha swi nga ha fanelaka leswaku ku endliwa xitiviso evandlheni xa leswaku munhu wo karhi u soriwile?
20 Loko xidyoho xa kona se xi tiveka kumbe handle ko kanakana xi ta tiviwa, swi fanerile ku endla xitiviso evandlheni leswaku ku sirheleriwa ndhuma ya rona. Ku ta tlhela ku endliwa xitiviso loko vandlha ri fanele ri lemukisiwa. Loko munhu la soriweke hi komiti ya vuavanyisi a ha hlakarhela hi tlhelo ra moya, a nga ha fanisiwa ni munhu la hlakarhelaka endzhaku ko vaviseka, leswi endlaka leswaku a tsandzeka ku endla mintirho yo karhi swa xinkarhana. Swi nga ha n’wi pfuna munhu la hundzukeke leswaku a yingisela ematshan’weni yo hlamula eminhlanganweni, ku ringana nkarhi wo karhi. Vakulu va nga ha hlela leswaku munhu un’wana a va ni dyondzo ya Bibele na yena leswaku a n’wi tiyisa laha a tsaneke kona leswaku a ta tlhela a va la “hanyeke eripfumelweni.” (Tito 2:2) Leswi hinkwaswo swi endliwa hi rirhandzu naswona a swi endleriwi ku xupula mudyohi.
21. Milandzu yin’wana ya swidyoho yi nga ha tengiwa njhani?
21 Vakulu va nga pfuna hi tlhelo ra moya hi tindlela to hambana-hambana. Hi xikombiso, a hi nge makwerhu loyi a tshameke a va ni xiphiqo xa ku nwa u nwe ku tlula mpimo kan’we kumbe kambirhi loko a ri yexe ekaya. Kumbexana munhu loyi se a nga ni nkarhi wo leha a tshike ku dzaha u dzahile kan’we kumbe kambirhi a ri yexe loko a tsanile. Hambileswi a khongeleke naswona a tshembaka leswaku Xikwembu xi n’wi rivalerile, u fanele a lava mpfuno eka nkulu leswaku xidyoho xo tano a nga xi endli mukhuva. Nandzu wolowo wu nga tengiwa hi nkulu un’we kumbe vambirhi. Hambiswiritano, (va-)nkulu u ta byela mulanguteri la ungamelaka, tanihi leswi ku nga ha vaka ku katseka ni swin’wana.
Hambeta U Amukela Ndzayo Ya Xikwembu
22, 23. Ha yini u fanele u hambeta u amukela ndzayo ya Xikwembu?
22 Leswaku a tsakeriwa hi Xikwembu, Mukreste un’wana ni un’wana u fanele a nyikela nyingiso eka ndzayo ya Yehovha. (1 Timotiya 5:20) Hikwalaho yingisa ku tshinyiwa kwihi na kwihi loku u ku kumaka loko u dyondza Matsalwa ni le tibukwini ta Vukreste kumbe loko u twa ndzayo leyi nyikeriwaka eminhlanganweni, etinhlengeletanweni ni le mintsombanweni ya vanhu va Yehovha. Tshama u xalamukele ku endla ku rhandza ka Yehovha. Kutani ndzayo ya Xikwembu yi ta ku pfuna leswaku u tshama u sirhelelekile hi tlhelo ra moya—xisirhelelo lexi fanaka ni khumbi lexi lwisanaka ni xidyoho.
23 Ku amukela ndzayo leyi humaka eka Xikwembu swi ta ku pfuna leswaku u tshama erirhandzwini ra Xikwembu. I ntiyiso, van’wana va hlongoriwile evandlheni ra Vukreste, kambe leswi a swi fanelanga swi humelela eka wena loko u “hlayisa mbilu ya wena” naswona ‘u famba ku fana ni munhu wo tlhariha.’ (Swivuriso 4:23; Vaefesa 5:15) Hambiswiritano, loko sweswi u susiwile evandlheni, ha yini u nga teki magoza lama nga ta endla leswaku u vuyiseriwa? Xikwembu xi lava leswaku hinkwavo lava tinyiketeleke eka xona va xi gandzela hi ku tshembeka na hi “mbilu leyi tsakeke.” (Deteronoma 28:47) Sweswo u nga swi endla hilaha ku nga heriki loko minkarhi hinkwayo u amukela ndzayo ya Yehovha.—Pisalema 100:2.


text:
Kuhlupheka Kutahela Ke?
Ungaku . . .
kutahela ke?
akungeheli ke?
kumbeni?
LESVI SVIDHYONDISIWAKO HIBIBELE
“Shikwembu . . . shita sula mihloti hikwayo ematihlweni avona lufu alinga havi kona hambi kuri ku kolola ni shirhilo nishitlhavi asvi nga havi kona.”—Nhlavutelo 21:3, 4.
LESVI SVINGAKUPFUNA NJANI?
Uta twisisa eku a hi Shikwembu shivangako mashaniseko ahina.—Yakobo 1:13.
Uta miyetiwa eku Shikwembu shavaviwa loko kahi hlupheka.—Zakariya 2:8.
Utatshemba eku kuhlupheka hikwako kutahela.—Tipisalema 37:9-11.
HAKHESA KE SVIVULIWAKO HIBIBELE?
Hakhesa, himhaka yemihleketo leyi mimbhiri:
Shikwembu shazonda kuhlupheka nekukala lulamisela. Hleketela matwele a Yehovha Shikwembu hehleni ke vanhu vayena vekhale vangayi shanisiwa. Bibele yeri Yehovha a atisola ka “ku kanya ka vona hikuva vatshikeleli vavona ava va hluphekisa.”—Vaavanyisi 2:18.
Shikwembu shazonda ngopfu lavo vashanisako van’wanyani. Enge mufananiso Bibele le “ni mavoko lama halatako ngati leyi nga havako nandzu” litavutisa kayena.—Svivuriso 6:16, 17.
Shikwembu shakhatalela un’wani ne un’wani wahina. Kambe “un’wani ni un’wani u tiva khombo lakwe ni ku vaviseka kakwe,” Svofana Yehovha utiva khombo ne kuvaviseka ka un’wana ni un’wana!—2 Tikronika 6:29, 30.
Ke Mufumo wayena, Yehovha uta hatla kususa kuhlupheka hikwako ke mun’wani ni mun’wani. (Matewu 6:9, 10) Ke chikhathi lechi, uta miyeta hikwavo vachuvukelako kayena.—Mitirho 17:27; 2 Vakorinto 1:3, 4.
SVEKUHLEKETA HISVONA
Hiyini Shikwembu shikhesela kuhlupheka?
Bibele la hlamula muvutiso lowu ka VARHOMA 5:12 na 2 PETRO 3:9.


text:
Nganea 4: Vho Xelelwa nga Haya Havho
Vhonani uri hu khou itea mini zwino. Adamu na Eva vha khou bviswa tsimuni ya u naka ya Edeni. Ni a ḓivha uri ndi ngani?
Ndi ngauri vho ita tshithu tshivhi nga maanḓa. Nahone Yehova u khou vha ṱarafa. Ni a ḓivha zwe Adamu na Eva vha ita?
Vho ita tshithu tshe Mudzimu a vha vhudza uri vha songo ita. Mudzimu o vha vhudza uri vha nga ḽa mirini ya tsimu. Fhedzi murini muthihi a ri vha songo ḽa, vha sa ḓo fa. Muri uyo a u ita uri u vhe wawe. Nahone ri a ḓivha uri zwo khakhea u dzhia tshithu tsha muṅwe, a si zwone? Zwino, ha itea mini?
Ḽiṅwe ḓuvha musi Eva e eṱhe tsimuni, ṋowa ya amba nae. Edzanu humbula! Ya vhudza Eva uri a ḽe mutshelo wa muri we Mudzimu a vha vhudza uri vha songo ḽa. Zwino, musi Yehova a tshi ita dziṋowa ho ngo dzi ita uri dzi kone u amba. Ngauralo izwi zwi nga amba uri muṅwe muthu o vha a tshi khou ita uri ṋowa i ambe. O vha e nnyi?
O vha a si Adamu. Ngauralo ho fanela ho vha muṅwe wa vhathu vhe Yehova a vha o vha ita a sa athu u ita ḽifhasi. Vhathu avho ndi vharuṅwa, nahone a ri koni u vha vhona. Muruṅwa uyu muthihi o vha o ḓikukumusa. A thoma a humbula uri u fanela u vha muvhusi sa Mudzimu. A ṱoḓa uri vhathu vha mu thetshelese nṱhani ha Yehova. O vha e ene muruṅwa we a ita uri ṋowa i ambe.
Muruṅwa uyu o kona u fhura Eva. Musi a tshi mu vhudza uri u ḓo fana na Mudzimu arali a ḽa mutshelo, Eva a tenda. Ngauralo Eva a ḽa, na Adamu a ḽa-vho. Adamu na Eva vha si thetshelese Mudzimu, nahone ndi nga hone vho xelelwa nga haya havho ha u naka.
Fhedzi ḽiṅwe ḓuvha Mudzimu u ḓo ita uri ḽifhasi ḽoṱhe ḽi nake sa tsimu ya Edeni. Nga murahu ri ḓo guda uri ni nga ṱanganela hani kha u ita uri ḽi tou ralo. Fhedzi zwino, kha ri wane uri ho itea mini kha Adamu na Eva.
Genesi 2:16, 17; 3:1-13, 24; Ndzumbululo 12:9.
Mbudziso
- Kha itshi tshifanyiso, hu khou itea mini kha Adamu na Eva?
- Ndi ngani Yehova o vha ṱarafa?
- Ṋowa yo vhudza Eva mini?
- Ndi nnyi o itaho uri ṋowa i ambe na Eva?
- Ndi ngani Adamu na Eva vho xelelwa nga haya havho ha Paradiso?
Mbudziso dzo engedzeaho
- Vhalani Genesi 2:16, 17 na 3:1-13, 24.
Mbudziso ye ṋowa ya i vhudzisa Eva yo ita uri Yehova a vhonale e muthu muvhi nga nḓila-ḓe? (Gen. 3:1-5; 1 Yoh. 5:3)
Eva ndi tsumbo i sevhaho kha riṋe nga nḓila-ḓe? (Vha-Fil. 4:8; Yak. 1:14, 15; 1 Yoh. 2:16)
Adamu na Eva vho kundelwa hani u ṱanganedza vhuḓifhinduleli ha zwiito zwavho? (Gen. 3:12, 13)
Vhakerube vhe vha vhewa tsimuni ya Edeni thungo ya vhubvaḓuvha vho tikedza hani vhuvhusahoṱhe ha Yehova? (Gen. 3:24)
- Vhalani Ndzumbululo 12:9.
Sathane o bvelela hani kha u ita uri vhathu vha shandukele vhuvhusi ha Mudzimu? (1 Yoh. 5:19)


text:
Dyondzo 95: Ndlela Leyi Yesu A A Dyondzisa Ha Yona
Siku rin’wana Yesu u byele wanuna un’wana leswaku u fanele a rhandza muakelani wakwe. Wanuna loyi u vutise Yesu a ku: ‘I mani muakelani wa mina?’ Kahle-kahle, Yesu a a swi tiva leswi wanuna loyi a swi ehleketaka. Wanuna loyi a a ehleketa leswaku vaakelani vakwe i vanhu va rixaka ni va vukhongeri byakwe ntsena. Kutani a hi voneni leswi Yesu a n’wi byeleke swona.
Minkarhi yin’wana Yesu a a dyondzisa hi ku tirhisa xitori. U endle sweswo siku rero. U hlamusele xitori xa Muyuda ni Musamariya. Ana se hi dyondzile leswaku Vayuda vo tala a va venga Vasamariya. Kutani hi lexi xitori xa Yesu:
Siku rin’wana Muyuda a a rhelela hi pato a ya eYeriko. Hiloko a khomiwa hi swigevenga. Swi n’wi tekele mali yakwe swi tlhela swi n’wi bukutela kukondza a lava ku fa.
Endzhakunyana, ku te muprista wa Muyuda a ri karhi a famba hi ndlela yoleyo. Hiloko a vona wanuna la bukuteriweke. Xana u ehleketa leswaku u endle yini? Phela, u lo hundza hi le tlhelo lerin’wana ra pato, a famba. Ku tlhele ku ta munhu un’wana wa vukhongeri lebyi fanaka ni bya yena. A a ri Mulevhi. Xana u yimile? Doo, a nga yimanga a pfuna wanuna la biweke. Hi luya muprista na Mulevhi ekulenyana va ri karhi va rhelela hi pato.
Kambe languta munhu loyi a nga laha ni wanuna loyi a bukuteriweke. I Musamariya. Naswona u pfuna Muyuda. U n’wi chela murhi etimbangeni. Endzhaku ka sweswo, u teke Muyuda a n’wi yisa endhawini leyi a nga ta wisela eka yona, naswona a nga ta hola a tshame eka yona.
Endzhaku ko hlamusela xitori xakwe, Yesu u byele wanuna la n’wi vutiseke a ku: ‘Xana u ehleketa leswaku i mani exikarhi ka vanhu lavanharhu loyi a vonakaka a ri muakelani eka wanuna la bukuteriweke? Xana a ku ri muprista, Mulevhi kumbe Musamariya?’
Wanuna loyi u hlamule a ku: ‘I Musamariya. U ve ni tintswalo eka wanuna la bukuteriweke.’
Yesu u te: ‘U tiyisile. Famba u ya endla tano eka van’wana.’
Xana a wu yi rhandzi ndlela leyi Yesu a a dyondzisa ha yona? Hi nga dyondza swilo swo tala swinene swa nkoka loko hi yingisa leswi Yesu a swi vuleke eBibeleni, a swi tano ke?
Luka 10:25-37.
Swivutiso
- Hi xihi xivutiso lexi wanuna un’wana a xi vutiseke Yesu, naswona ha yini?
- Xana Yesu a a tirhisa yini ku dyondzisa minkarhi yin’wana, naswona se hi dyondze yini hi Vayuda ni Vasamariya?
- Eka xifaniso lexi Yesu a vulavuleke ha xona, ku endleke yini hi Muyuda loyi a a kongome eYeriko?
- Ku humelele yini loko muprista wa Muyuda ni Mulevhi va famba hi ndlela yoleyo?
- Exifanisweni lexi, i mani loyi a pfunaka Muyuda loyi a vavisekeke?
- Endzhaku ka loko Yesu a hete ku hlamusela xifaniso lexi, hi xihi xivutiso lexi a xi vutiseke, naswona wanuna loyi u n’wi hlamule njhani?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Luka 10:25-37.
Ematshan’weni yo nyikela nhlamulo leyi kongomeke, xana Yesu u n’wi pfune njhani wanuna loyi a a ri ni vutivi bya Nawu leswaku a anakanyisisa hi mhaka leyi a va vulavula ha yona?
Xana Yesu u swi tirhise njhani swikombiso leswaku a hlula xihlawuhlawu eka vayingiseri va yena?


text:
Ma Hleriwe Njhani Mavandlha Ya N’wina?
Evandlheni rin’wana ni rin’wana ku ni huvo ya vakulu leyi ri langutelaka. Mavandlha ya kwalomu ka 20 ma vumba xifundzha naswona swifundzha swa kwalomu ka 10 swi vumba muganga. Ku ni vakulu lava endzelaka mavandlha nkarhi na nkarhi, va vuriwa valanguteri va xifundzha ni valanguteri va muganga.
Nkongomiso wa Bibele ni swiletelo swi huma eka Huvo leyi Fumaka, ku nga vanhu lava ku nga khale va ri Timbhoni lava sweswi va nga eyindlu-nkulu ya misava hinkwayo leyi nga le Brooklyn, eNew York.—Mintirho 15:23-29; 1 Timotiya 3:1-7.


text:
Ha Yini Mi Endzela Vanhu Lava Nga Ni Vukhongeri Bya Vona?
Hi kume leswaku vanhu vo tala lava se va nga ni vukhongeri bya vona va swi tsakela ku bula hi tinhloko-mhaka ta Bibele. I ntiyiso leswaku ha yi xixima mfanelo ya munhu ya ku va eka vukhongeri byakwe naswona a hi sindzisi rungula ra hina eka van’wana.
Loko hi bula hi vukhongeri, hi ringeta ku tirhisa ndzayo ya Bibele kambe hi swi endla hi “
moya wo rhula” ni hi ku kombisa “
xichavo lexi enteke” eka munhu un’wana. (1 Petro 3:15) Ha swi tiva leswaku van’wana va nga ha ri ala rungula leri hi ri chumayelaka. (Matewu 10:14) Kambe sweswo hi ta swi tiva loko hi ya eka vona. Nakambe ha swi xiya leswaku swiyimo swa vanhu swa cinca.
Hi xikombiso, munhu a nga ha va a khomeke ngopfu kambe siku rin’wana a nga swi tsakela ku burisana na hina. Nakambe vanhu va nga ha langutana ni swiphiqo kumbe swiyimo swo karhi leswi nga va endlaka leswaku va tsakela ku twa rungula leri ra le Bibeleni. Hikwalaho, ha swi tsakela ku bula ni vanhu minkarhi yo tala.


text:
Ndi Ngani Ṱhanzi dza Yehova vha sa Pembeleli Easter?
Mavhonele o ḓoweleaho o khakheaho
Mazwifhi: Ṱhanzi dza Yehova a vha pembeleli Easter nga nṱhani ha uri a si Vhakriste.
Ngoho: Ri a tenda uri Yesu Kristo ndi Mutshidzi washu nahone ri ita zwi re maanḓani ashu u itela u tevhela “
ṋayo dzawe nga vhuronwane.“—1 Petro 2:21; Luka 2:11.
Mazwifhi: A ni tendi uri Yesu o vuswa vhafuni.
Ngoho: Ri a tenda uri Yesu o vuswa; yeneyo ndi pfunzo ya mutheo ya lutendo lwa Vhukriste nahone ri a i ombedzela musi ri tshi funza.—1 Vhakorinta 15:3, 4, 12-15.
Mazwifhi: A ni na ndavha musi vhana vha vhoiwe vha tshi pfukwa nga muḓifho wa holodei ya Easter.
Ngoho: Ri funa vhana vhashu—ri ita zwi re maanḓani ashu u itela u vha gudisa na u vha thusa uri vha takale.—Tito 2:4.
Ndi ngani Ṱhanzi dza Yehova vha sa pembeleli Easter?
Vhuṱambo ha holodei ya Easter a ho ngo thewa Bivhilini.
Yesu o laedza uri ri humbule lufu lwawe, hu si mvuwo yawe. Ri ita Tshihumbudzo tsha lufu lwawe ṅwaha muṅwe na mumwe nga ḓuvha ḽe a fa ngayo u ya nga khalenda ya Bivhili ine ya vhalela u ya nga miṅwedzi.—Luka 22:19, 20.
Ri tenda uri vhubvo ha mikhuvha ya Easter, yo thewaho kha mikhuvha ya u beba ya kale, i ita uri Easter i sa ṱanganedzee kha Mudzimu. Mudzimu u ṱoḓa uri ri ‘
gwadamele’ ene fhedzi, nahone u a sinyuswa nga vhurabeli vhune ha katela maitele ane a sa a ṱanganedze.—Ekisodo 20:5; 1 Dzikhosi 18:21.
Ri tenda uri phetho yashu ya u sa pembelela Easter yo thewa nga ho khwaṱhaho Bivhilini, ine ya ri ṱuṱuwedza uri ri shumise “
u ṱalukanya na u elekanya” nṱhani ha u sokou tevhela masialala a vhathu. (Mirero 3:21; Mateo 15:3) Naho ri tshi vhudza vhathu vhane vha ri vhudzisa zwine ra zwi tenda nga ha Easter, ri dovha ra ṱhonifha zwine muthu a phetha u zwi ita.—1 Petro 3:15.


text:
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
InaE-e
Bibele Eka Web Site Leyi
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
InaE-e
Tipisalema 32:1-11
Ya Davhida. Maskili.
32 Wa tsaka loyi a rivaleriweke swiendlo swa kwe swo pfukela, loyi xidyoho xakwe xi funengetiweke.+
2 Wa tsaka munhu loyi Yehovha a nga vekiki xidyoho evitweni rakwe,+Loyi ku nga riki na vuxisi emoyeni wakwe.+
3 Loko ndzi miyela marhambu ya mina ma hlakala hikwalaho ka ku konya ka mina siku hinkwaro.+
4 Hikuva voko ra wena a ri ndzi tikela+ vusiku ni nhlikanhi.Ndzhongo wa vutomi bya mina wu hundzukile onge hiloko wu ri eku hiseni lokukulu ka ximumu.+Se′lah.
5 Eku heteleleni ndzi phofule xidyoho xa mina eka wena, nandzu wa mina a ndzi wu funengetanga.+Ndzi te: “Ndzi ta phofulela Yehovha ku tlula ka mina nawu.”+Naswona wena u ndzi rivalele nandzu wa swidyoho swa mina.+Se′lah.
6 Hikwalaho un’wana ni un’wana la tshembekeke u ta ku khongela+Hi nkarhi wolowo u nga ta kumeka ha wona ntsena.+Loko ku ri ndhambi ya mati yo tala, a yi nge n’wi khumbi.+
7 U vutumbelo bya mina; u ta ndzi hlayisa emaxangwini.+U ta ndzi rhendzela hi ku huwelela ka ku tsaka ka ku ndzi ponisa.+Se′lah.
8 “Ndzi ta endla leswaku u va ni ku twisisa naswona ndzi ku letela hi ndlela leyi u faneleke u famba ha yona.+Ndzi ta ku tsundzuxa ndzi veke tihlo ra mina ri ri ehenhla ka wena.+
9 U nga tifanisi ni hanci kumbe meyila leyi nga riki na ku twisisa,+Leti nkhinkhi wa tona wu lawuriwaka hi tomu kumbe pindza+Ti nga si tshinela eka wena.”+
10 Lowo homboloka u ni switlhavi swo tala;+Kambe loko ku ri la tshembaka Yehovha, u rhendzeriwa hi musa wa rirhandzu.+
11 Tsakani eka Yehovha mi tsakisisa, n’wina lavo lulama;+Huwelelani hi ku tsaka, n’wina hinkwenu lava lulameke embilwini.+


text:
XIPANZE 7
Ndlela yo gonzisa a n’wana wa wena
“A milayo leyi nzi ku layako ha yona nyamutlha yi tava mbilwini ya wena. U ta yi gonzisa ka vanana va wena.”
A xikhati lexi Jehova a nga vanga ngango, i lo yimisa vapswali lezaku va wonelela a vana vabye. (Va Le Kolosi 3:20) I fanelo ya wena mupswali a ku gonzisa a n’wana wa wena a ku ranza Jehova a tlhela a maha munhu wa hombe a tivako. (2 Timote 1:5; 3:15) A xinwani kambe, u fanele ku tiva lezi zi nga mbilwini ya n’wana wa wena. A xikombiso xa wena xi ta vuna nguvu mhakeni leyo. U nga gonzisa khwatsi n’wana wa wena a Mhaka ya Jehova loku u ranga hi wena u yi chela mbilwini ya wena.—
1 TI KARATELE KUVA WO TSHINELELEKA
LEZI A BIBLIA GI WULAKO: ‘Hatlisa kuzwa, u nonoka ku wulawula.’ (Jakobe 1:19) Handle ko kanakana wa zi lava ku a vana va wena va ku tshinelela na va tlhatlhekile. Vona va fanele ku zi tiva lezaku wena u tlhatlhekile ku vazwa loku va lava ku wulawula. Hlakulelani kurula laha mutini lezaku zi va olovela a ku ti tlhatlha zifuva zabye. (Jakobe 3:18) Loku va alakanya lezaku u ta va bhongela kutani ku va solasola, za koteka ku va chava ku ku tlhatlhela lezi va nga nazo timbilwini. Khoma vana va wena hi lihlaza-mbilu, u tlhela u tshama hi ku va tiyisekisa lezaku wa va ranza.
LEZI U NGA MAHAKO:
Ti nyike xikhati xa ku khatalela vana va wena loku va lava ku wulawula na wena
Ti nyike xikhati xa ku bhula ni vana va wena hi kukhanzakanya, na ku nga hi ntsena loku ku humelela zikarato
2 ZAMA KU ZWISISA LEZI VA KU BYELAKO
LEZI A BIBLIA GI WULAKO: “Loyi a pimisisako khwatsi mhaka i ta kuma litsako.” (Mavingu 16:20) A xinwani xikhati zi ta lava ku u hlola khwatsi lezi a vanana va wulako kasi ku zwisisa a kutizwa kabye. Zi tolovelekile ku a nwanana a engetela zilo kutani ku wula zilo zi kalako zi nga hi zona lezi a nga lava ku wula. “Loyi a hlamulako mhaka na a nga se ku yizwa, i kombisa wupumbu gakwe.” (Mavingu 18:13) U nga hatliseli ku zangara.
LEZI U NGA MAHAKO:
Maha xiboho xa ku nga tshuki u tsemarisa nwanana loku a kari a wulawula ge hambu ku phuxuka hi zanga, na ku nga khataliseki lexi a wulako
Zama ku alakanya lezi u nga kari u ti zwisa zona a xikhati u nga hi tangeni yabye ni lezi zi nga hi za lisima ka wena
3 WULANI NCHUMU WUNWE
LEZI A BIBLIA GI WULAKO: “Nwananga, zwana gonziselelo ya dadani wa wena, u nga tsiki a nayo wa nyine wa wena.” (Mavingu 1:8) Jehova i yimisile a raru ni mamani lezaku va wonelela a vana. Mu fanele ku gonzisa vana a ku mu kombisa xichawo ni ku mu ingisa. (Va Le Efesusi 6:1-3) A vanana va zi tiva loku a vapswali va nga hi na ku “zwanana hi kualakanya ni kupima.” (1 Va Le Korinte 1:10) Loku mu hambana kupima, ti karateleni ku nga zi kombisi ka vanana hakuva lezo zi nga daya a xichawo lexi va nga naxo ha nwina kota vapswali.
LEZI U NGA MAHAKO:
Bhulani mu tlhela mu zwanana hi lezi mu to tsayisisa zona a vana va nwina
Loku wena ni munghana wa wena wa wukati muva ni mawonela yo hambana mhakeni ya ku gonzisa a vana, zamani ku wona za zi nene ka mawonela ya munwe ni munwani wa nwina
4 ALAKANYELANI A MAGONZISELA NA KA HA HI MAHLWENI
LEZI A BIBLIA GI WULAKO: “Gonzisa nwanana lomu ndleleni leyi a ta nga famba ha yona.” (Mavingu 22:6) A kuhumelela kugonziseni ka vanana va nwina a ku nge koteki halahala. Mu fanele ku alakanyela a magonzisela na ka ha hi mahlweni, a ku patsa ni matsayisela ya kona. (Tisimu 127:4; Mavingu 29:17) A ku tsayisa a hi zona zoce zi vunako vanana a ku zwisisa, zi lava ku mu va vuna a ku tiva a zigelo za milayo mu va vekelako. (Mavingu 28:7) A xinwani, mu fanele ku va gonzisa a ku ranza a Mhaka ya Jehova ni ku zwisisa a matshinya ya yona ya milayo. (Tisimu 1:2) Lezo zi ta va vuna a ku hlakulela a livalo li nene.
LEZI U NGA MAHAKO:
Ti karatele ku maha a vana va wena va wona Nungungulu kota Munhu wa lisine loyi va zi kotako ku mu tsumba
Va vune a ku tiva va tlhela va potsa a timhango ta mahanyela yo biha, to kota leti ti kumekako lomu ka Internet. Va gonzise ku potsa a vaxakeli va vanana hi tlhelo ga masango


text:
NGUDO 7
Miṱangano Yashu I Hani?
Miṱanganoni ya u thoma ya Vhukriste ho vha hu tshi imbiwa, hu tshi rabelwa, hu tshi vhalwa na u haseledzwa Maṅwalo—ho vha hu sa itwi zwithu zwa mikhuvha. (1 Vha-Korinta 14:26) Ni nga lavhelela zwi fanaho miṱanganoni yashu.
Nyeletshedzo ya hone yo thewa Bivhilini nahone i a vhuyedza. Mafheloni a vhege, tshivhidzo tshiṅwe na tshiṅwe tshi a ṱangana u itela u thetshelesa nyambo ya Bivhili ya mimunithi ya 30 ine ya amba nga ha nḓila ine Maṅwalo a tshimbidzana ngayo na vhutshilo hashu na zwifhinga zwine ra khou tshila khazwo. Roṱhe ri ṱuṱuwedzwa uri ri tevhelele Bivhilini dzashu musi hu tshi vhalwa maṅwalo. Nga murahu ha nyambo, hu na Pfunzo ya “Tshiingamo” ya awara nthihi ine miraḓo ya tshivhidzo ya nga shela mulenzhe kha khaseledzo i bvaho kha thero ya nzudzanyo ya magazini u gudwaho wa Tshiingamo. Heyi khaseledzo i ri thusa u shumisa vhulivhisi ha Bivhili vhutshiloni hashu. Eneo mafhungo a gudwa zwivhidzoni zwoṱhe zwi fhiraho 110 000 ḽifhasini ḽoṱhe.
Ri thuswa u khwinisa vhukoni hashu ha u funza. Ri dovha ra kuvhangana nga madekwana vhukati ha vhege u itela mbekanyamushumo i re na zwipiḓa zwiraru. Hu thoma Pfunzo ya Bivhili ya Tshivhidzo ya mimunithi ya 30, ine ya vha khaseledzo ya mbudziso na phindulo ine ya ita uri ri pfesese nga ho dzikaho maitele a Maṅwalo na vhuporofita ha Bivhili. Nga murahu ha tevhela Tshikolo tsha Vhuḓinḓa ha lwa Ṱaḓulu tsha mimunithi ya 30, tshine tsha thoma nga khaseledzo ya tshipiḓa tsha Bivhili tshe tshivhidzo tsha tshi vhala hu tshee nga phanḓa. Nga murahu, vhagudiswa vhe vha ṅwalisa tshikoloni vha ṋekedza nyambo dzavho pfufhi. Mueletshedzi u bula zwe a zwi ṱhogomela u itela u thusa vhagudiswa uri vha khwinise vhukoni havho ha u vhala na u amba. (1 Timotheo 4:13) Tsha u fhedza, hu tevhela Muṱangano wa Tshumelo wa mimunithi ya 30, une wa vha dzinyambo, misumbedzo na nyambedzano dzine dza ri gudisa nḓila ya u funza vhaṅwe Bivhili.
Musi ni tshi ḓa miṱanganoni yashu, a zwi timatimisi uri ni ḓo takadzwa nga nḓila ine Bivhili ya funzwa ngayo.—Yesaya 54:13.
Ni nga lavhelela u pfa mini miṱanganoni ya Ṱhanzi dza Yehova?
Ndi ufhio muṱangano washu wa vhukati ha vhege une na nga takalela u vha hone khawo?


text:
XIHONDZO XO RINDZA APRIL 2015
Xana U Nga Tsakela Ku Dyondza Bibele?
Vanhu vo tala emisaveni hinkwayo va pfuneka hi lunghiselelo ra Timbhoni ta Yehovha ra dyondzo ya Bibele ya mahala. Vona ndlela leyi Tidyondzo leti ta Bibele ti nga ku pfunaka ha yona.
Ha Yini U Fanele U Dyondza Bibele?
Xana u vula leswaku, ndzi khomeke ngopfu kumbe a ndzi lavi ku tiboha?
Lunghiselelo Ra Dyondzo Ya Bibele Ra Vanhu Hinkwavo
Kuma tinhlamulo ta swivutiso swa nhungu leswi talaka ku vutisiwa hi ntirho wa hina wa ku dyondzisa Bibele.
Swivutiso Swinharhu Leswi Cinceke Vutomi Bya Mina
Loko n’wana a hundzuka mudyondzisi, Doris Eldred u kume tinhlamulo leti enerisaka ta swivutiso swakwe hi vutomi.
Ku Ponisa Ndzalama Ya Khale eTaleni
Xipetlu xa Rylands xa Evhangeli ya Yohane, i matsalwa ya Bibele ya khale ngopfu ya Matsalwa ya Vukreste ya Xigriki.
Ha Yini Hi Fanele Ku Tsundzuka Rifu Ra Yesu?
Vanhu vo tala va tlangela siku ra ku velekiwa ka Yesu hi Khisimusi ni pfuxiwa ka yena hi Paseka. Ha yini Timbhoni ta Yehovha tona ti tsundzuka rifu ra Yesu?
Xana A Wu Swi Tiva?
A ku ri wihi ntirho wa ndhuna ya vuthu ra Varhoma? Xana swivoni swa le minkarhini ya Bibele a swi hambane njhani ni swa namuntlha?
Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Bibele
Xana ku ta va ni karhi laha vanhu va nga ta rhandzana?
Swin'wana Leswi Nga Kona Eka Website Leyi
Xana Bibele Yi Huma Eka Xikwembu?
Vatsari vo tala va Bibele va vula leswaku leswi va swi tsaleke swi huma eka Xikwembu. Ha yini?


text:
XIPIMO XA WUNTLHANU NI ZINHARU
Xini Mufumo Wa Nungungulu?
Zini lezi a Biblia gi hi byelako xungetano hi Mufumo wa Nungungulu?
Zini lezi a Mufumo wa Nungungulu wu to zi maha?
Hi rini a Mufumo wu to maha lezaku a kuranza ka Nungungulu ku mahiwa misaveni?
TIMILIYONI ta vanhu misaveni yontlhe ti tolovele a mukhongelo lowu a vanyingi va wu vitanako Dadani wa Hina, kutani Mukombelo wa Hosi. A magezu lawo ya mambiri ma wula a mukhongelo wu tivekako nguvu lowu Jesu Kristu wutsumbu a nga wu nyika kota xikombiso. Wona mukhongelo wa lisima nguvu, niku a ku kambisisa a zikombelo zo sangula za zinharu za wona ku ta ku vuna a ku gonza zinwani xungetano hi lezi a Biblia gi zi gonzisako hakunene.
2 Kusanguleni ka mukhongelo lowu wa xikombiso, Jesu i gonzisile vaingiseli vakwe ku ngalo: “Hikwalaho khongelani kota lezi: Dadani wa hina wa le tilweni, a vito ga wena a gi hlawuliwe. A wute mufumo wa wena. Kuranza ka wena a ku mahiwe misaveni, kota lezi ku mahiwako le tilweni.” (Mateu 6:9-13) Kasi zi wula yini a zikombelo lezo za zinharu?
3 Hi sina hi gonzile zo tala xungetano hi vito ga Nungungulu, Jehova. Niku hi wulawulile zo kari xungetano hi kuranza ka Nungungulu—lezi a zi mahileko ni lezi a ha ta zi mahelako vanhu. Hambulezo, xana Jesu i wa wula yini a xikhati lexi a nga hi byela lezaku hi khongela a ku: “A wute mufumo wa wena”? Xini Mufumo wa Nungungulu? Xana a kuta ka wona ku ta basisa vito ga Nungungulu hi ndlela muni? Niku xana a kuta ka Mufumo ku zwananisa kuyini ni kumaheka ka kuranza ka Nungungulu?
LEZI A MUFUMO WA NUNGUNGULU WU NGA ZONA
4 A Mufumo wa Nungungulu wukosi gi yimisilweko hi Jehova Nungungulu na gi hi ni Hosi yi hlawulilweko hi Nungungulu. Himani a Hosi ya Mufumo wa Nungungulu? Jesu Kristu. Kota Hosi, Jesu ngwa hombe a ku hunza vafumeli vontlhe va vanhu niku i vitwa ku ngalo i “Hosi ya tihosi, ni Mufumeli wa vafumeli.” (1 Timote 6:15) Yena i na ni ntamu wa ku maha zilo zinyingi za zi nene a ku hunza vontlhe vafumeli va vanhu, hambu ni lava va nga va chukwana xikari ka vona.
5 Xana a Mufumo wa Nungungulu wu ta fuma na wu hi kwihi? Kasi i kwihi Jesu? Hakunene wa alakanya a kuva u gonzile lezaku yena i delwe mhanzeni ya xanisa, a tlhela vuxiwa hi ka vafileko. Xikhatanyana nzhako ka lezo, yena i loya tilweni. (Mitiro 2:33) Hikwalaho, hi kwaseyo wu nga kona a Mufumo wa Nungungulu—le tilweni. Hi zalezo zi mahako a ku a Biblia gi wu vitana ku ngalo “mufumo wa…le tilweni.” (2 Timote 4:18) Hambulezi a Mufumo wa Nungungulu wu nga le tilweni, wona wu ta fumela misava.—Kuvululelwa 11:15.
6 Zini lezi zi mahako Jesu ava Hosi yo hlawuleka? A xigelo xo sangula hi lezaku cima a nga tafa. Laha gi ecanisako Jesu ni tihosi ta vanhu, a Biblia gi mu vitana ku ngalo hi “yena yece loyi a nga hiko na kufa, loyi a tshamileko kuwonekeleni loku ku nga hiko na kutshinelelwa.” (1 Timote 6:16) Lezo zi wula ku ngalo a zilo zontlhe za zi nene lezi Jesu a zi mahako zi ta tshama kala kupinzuka. Niku ha zi tiva hakunene lezaku yena i ta maha zilo zo tala lezi zi to vuna vanhu vakwe.
7 Wona a xiprofeto lexi xa Biblia xi wulawulako ha Jesu: “A Moya wa Jehova wu ta tshama hehla ka yena, a moya wa wutlhari ni kupima, a moya wa wusungukati ni wa ntamu. A moya wa ku tiva ni wa ku chava Jehova. I ta tsakela ku chava Jehova. A nga ta lamula hi lezi a mahlo yakwe ma zi wonako, ge hambu ku kona hi kuzwa ka tindleve takwe. Kanilezi lava va vumalako i ta va lamula hi kululama, a tshanza hi nongameto timhakeni ta lava va tsimbeketilweko misaveni.” (Isaya 11:2-4) A magezu lawo ma komba lezaku Jesu i tsumbisilwe kuva Hosi yo lulama ni ya ku zwela wusiwana leyi yi to fumela vanhu va misava. U wa ta zi lava kuva ni mufumeli wo fana ni loye?
8 Laha ku na ni lisine linwani xungetano hi Mufumo wa Nungungulu: Jesu a nga ta fuma na a hi yece. Yena i tava ni vafumeli kulobye. Hi xikombiso, mupostoli Paule i byelile Timote ku ngalo: “Loku hi timisela, hi ta fuma zinwe” kota tihosi. (2 Timote 2:12) Ina, Paule, Timote, ni vanwani vanhu vo tsumbeka lava va hlawulilweko hi Nungungulu va ta fuma zinwe na Jesu Mufunweni wa le tilweni. Vanhu vangani va tova ni lungelo lego go hlawuleka?
9 Kota lezi zi kombilweko lomu ka Xipimo 7 xa bhuku legi, mupostoli Johani i lo nyikiwa a muwoniso laha a nga wona ‘Yivana [Jesu Kristu] na yi yimile xitsungeni xa Zioni [xiyimeko xakwe xa wuhosi le tilweni], na yi hi ni 144.000 lava va tsalilweko a vito ga yona ni vito ga Dadani wa yona laha zimombyeni zabye.’ Hi vamani volavo va 144.000? Johani wutsumbu wa hi byela: “Hi lava va lanzako Yivana ni kwihi laha yi yako kona. Va xabyilwe vanhwini a kuva mbhanzu wo ranga ka Nungungulu ni ka Yivana.” (Kuvululelwa 14:1, 4) Ina, lavo hi vapizani vo tsumbeka va Jesu Kristu lava va hlawulilweko a ku ya fuma le tilweni zinwe naye. Anzhako ka kuva va vuxilwe hi ka vafileko lezaku vaya wutomini ga le tilweni, ‘va ta fumela misava’ zinwe na Jesu. (Kuvululelwa 5:10) Kusukela masikwini ya vapostoli, Nungungulu wa hlawula maKristu yo tsumbeka lezaku ma tlhanganisa a ntsengo lowo wa 144.000.
10 A malulamiselo ya ku Jesu a fumela vanhu na a hi zinwe ni lava va 144.000 malulamiselo ya liranzo. Hi xilo xinwe, Jesu wa zi tiva lezaku xini kuva munhu wa nyama niku xini ku xaniseka. Paule i te ngalo Jesu “a hi loyi a tsanzekako ku hi zwela wusiwana hi kota ya gome ga hina; kanilezi munwe loyi a ringilweko hi matlhelo wontlhe khwatsi hi hina, kanilezi a nga onhangi.” (Maheberu 4:15; 5:8) A vafumeli kulobye vakwe na vonawu va xanisekile va tlhela vava ni kutimisela a xikhati lexi va nga hi vanhu va nyama. Hi kuengetela, va lwisanile ni kungambheleli va tlhela va timisela a tixaka tontlhe ta mababyi. Hakunene, vona va ta tiva a zikarato lezi a vanhu va tlhanganako nazo!
ZINI LEZI A MUFUMO WA NUNGUNGULU WU TO ZI MAHA?
11 A xikhati lexi Jesu a ngaku a vapizani vakwe va fanele ku khongelela a Mufumo wa Nungungulu lezaku wuta, i tlhelile a ku ngalo vona va fanele ku khongelela lezaku a kuranza ka Nungungulu ku mahiwa “misaveni.” Nungungulu i le tilweni, niku a kuranza kakwe ka mahiwa xontlhe xikhati kwaseyo hi tingelosi to tsumbeka. Hambulezo, lomu ka Xipimo 3 xa bhuku legi, hi gonzile lezaku a ngelosi yo biha yi lo tsika ku maha kuranza ka Nungungulu zonake yi maha Adamu na Eva va onha. Lomu ka Xipimo 10, hi ta gonza zo tala xungetano hi lezi a Biblia gi zi gonzisako maringano ni ngelosi leyo yo biha, leyi yi vitwako Satani Diyabu. Satani ni tingelosi leti ti hlawulileko ku mu lanzela—ti vitwako madimoni—va vumelelwe lezaku va simama ku tshama le tilweni hi xikhatanyana. Hikwalaho, a kuranza ka Nungungulu ku wa nga mahiwi hi vontlhe le tilweni. Zalezo zi wa ta cica a xikhati lexi a Mufumo wa Nungungulu wu nga wa ta sangula ku fuma. A Hosi leyi ya yiswa yi yimisilweko xitshanwini xa wuhosi, Jesu Kristu, yi wa fanele kulwa yimpi na Satani.—Kuvululelwa 12:7-9.
12 A magezu ya xiprofeto lexo lawa ma lanzelako ma hlawutela lezi zi nga wa ta humelela: “Nzi lozwa a gezu ga hombe le tilweni, giku: Makunu ku chikele a kuhanyiswa, ni ntamu, ni mufumo wa Nungungulu wa hina, ni ntamu wa Kristu wakwe; hakuva a muranisi wa vamakabye va hina [Satani] i hoxilwe lahasi, loyi a nga va ranisa mumu ni wusiku mahlweni ka Nungungulu wa hina.” (Kuvululelwa 12:10) Xana u polile a zimaho zimbiri za lisima lezi zi hlawutelwako ka vesi legi ga Biblia? Xa kusangula, a Mufumo wa Nungungulu wu fumelwako hi Jesu Kristu wu sangula ku fuma. Xa wumbiri, Satani o hlongoliwa le tilweni ata misaveni.
13 Hi wahi a magumo ya zimaho lezo za zimbiri? Xungetano hi lezi zi humeleleko le tilweni, hi gonza lezi: “Hikwalaho, tsakani nwina matilo, na nwina lava mu tshamako ka wona.” (Kuvululelwa 12:12) Ina, a tingelosi to tsumbeka ta tsaka le tilweni hakuva lezi Satani ni madimoni yakwe va kalako va nga ha hi kona lomo makunu, vontlhe le tilweni va tsumbeka ka Jehova Nungungulu. Ku na ni kurula ni kuzwanana ko mbhelela ni ko tiya. A kuranza ka Nungungulu ka mahiwa makunu le tilweni.
14 Hambulezo, ku nga wuliwa yini xungetano hi misava? A Biblia gi ngalo: “Nwina misava ni bimbi mu na ni khombo, hakuva Satani i relele ka nwina, na a zangarile nguvu, hakuva wa zi tiva lezaku a xikhati lexi xi mu saleleko xi tsongwanyani.” (Kuvululelwa 12:12) Satani i zangarile hi lezi a nga hlongoliwa le tilweni ni lezi a salelweko hi xikhati xi tsongwanyani. Hi kota ya zanga yakwe i vanga zikarato, kutani “khombo” misaveni. Hi ta gonza zo tala xungetano hi “khombo” lego ka xipimo lexi xi lanzelako. Kanilezi na hi tiva lezo, hi wa ta wutisa, Xana a Mufumo wu nga zi kotisa kuyini ku maha lezaku a kuranza ka Nungungulu ku mahiwa misaveni?
15 Alakanya lezi zi nga kuranza ka Nungungulu xungetano hi misava. U zi gonzile lomu ka Xipimo 3. Le Edeni, Nungungulu i kombile lezaku a kuranza kakwe hi lezaku a misava yi maha paradise gi teleko hi vanhu va nga fiko, ni va kululama. Satani i lo maha lezaku Adamu na Eva va onha, zonake lezo zi lo khumba a kutatiseka ka kuranza ka Nungungulu xungetano hi misava, kanilezi a zi ku cicangi. Jehova wa ha lava lezaku ‘a valulamileko vaga tshomba ya tiko, va aka ka gona kala kupinzuka.’ (Tisimu 37:29) Niku a Mufumo wa Nungungulu wu ta tatisa a khungo lego. Hi ndlela muni?
16 Alakanyela a xiprofeto lexi xi kumekako lomu ka Danieli 2:44. Kwalomo ha gonza: “A masikwini ya tihosi leto, Nungungulu wa le tilweni i ta vuxa a mufumo wu to kala wu nga lobyiswi, ni wuhosi ga wona cima gi nga ta nyikelwa ka ginwani tiko. Wu ta panza wu lovisa yontlhe mifumo leyi, wona wu ku tsonzoma kala kupinzuka.” Xana lezi zi hi byela yini xungetano hi Mufumo wa Nungungulu?
17 Xa kusangula, zi hi byela lezaku a Mufumo wa Nungungulu wu fanele ku yimiswa “masikwini ya tihosi leto,” kutani xikhatini lexi a mifumo yinwani ya ha hiko kona. Xa wumbiri, zi hi byela lezaku a Mufumo wu ta simama wu va kona kala kupinzuka. Wu nga ta khoziswa hambu ku valetwa hi wunwani mufumo. A xa wunharu, hi wona lezaku ku tava ni yimpi xikari ka Mufumo wa Nungungulu ni ka mifumo ya tiko legi. A Mufumo wa Nungungulu wu ta hlula. Hi kugumesa, wu tava wona woce wu to fumela vanhu. Zonake a vanhu va tava ni kufumelwa ka ku nene ka ku cima a va se nga ku wona.
18 A Biblia gi na ni zo tala za ku hi byela xungetano hi yimpi leyo yo gumesa xikari ka Mufumo wa Nungungulu ni mifumo ya tiko legi. Hi xikombiso, gona gi gonzisa lezaku lezi a kugumesa ku tshinelako, a mimoya yo biha yi ta hangalasa mawunwa kasi ku khohlisa a ‘tihosi ta misava yontlhe.’ Na yi hi ni xigelo muni? Kasi ku “ti tsombanyisela [a tihosi] a kulwa ka siku lego ga hombe ga Nungungulu wa Ntamu-wontlhe.” A tihosi ta misava ti ta tsombanyiselwa “wutshanwini legi hi xiHeberu va nge i Har-Magedoni.” (Kuvululelwa 16:14, 16) Hi kota ya lezi zi wuliwako lomu ka mavesi lawa ya mambiri, a kulwa ko gumesa loku ku tova kona xikari ka mifumo ya vanhu ni Mufumo wa Nungungulu ku vitwa ku ngalo i yimpi ya Har-Magedoni.
19 Zini lezi a Mufumo wa Nungungulu wu to zi maha hi ku tirisa Har-Magedoni? Alakanya kambe hi lezi zi nga kuranza ka Nungungulu xungetano hi misava. Jehova i wa lava lezaku a misava yi tala hi vanhu vo lulama ni vo mbhelela lava va mu tirelako na va hi Paradiseni. Zini lezi zi sivelako a ku lezo zi maheka zalezi? Xo sangula, hina hi vaonhi, niku ha babya hi tlhela hifa. Kanilezi, hi gonzile lomu ka Xipimo 5 lezaku Jesu i hi fele kasi hi zi kota ku hanya kala kupinzuka. Kuzilava wa alakanya a magezu ma tsalilweko lomu ka Ivangeli ya Johani: “Nungungulu i lo ranza tiko kota lezi, a kala a nyikela a N’wana wakwe a belekilweko yece, kasi ni wihi loyi a kholwako kakwe a nga lovi, kanilezi ave ni wutomi ga pinzukelwa.”—Johani 3:16.
20 A mhaka yinwani hi lezaku a vanhu vanyingi va maha za kubiha. Vona va hemba, va kanganyisa, ni ku maha zilo zi nga hlazekangiko. A va zi lavi ku maha a kuranza ka Nungungulu. Lava va mahako zilo za kubiha va ta loviswa yimpini ya Nungungulu ya Har-Magedoni. (Tisimu 37:10) A xigelo xinwani kambe xa ku a kuranza ka Nungungulu ku nga maheki misaveni hi lezaku a mifumo a yi kuci vanhu a ku ku maha. A mifumo yo tala a yi na ntamu, yi na ni tihanyi, hambu kukanganyisa. A Biblia gi wula hi kutiyileko lezaku: “Munwe a fumela munwani a mu yisa khombyeni.”—Mutshawuteli 8:9.
21 Anzhako ka Har-Magedoni, a vanhu va ta fumelwa hi mufumo munwe ntsena, a Mufumo wa Nungungulu. A Mufumo lowo wu ta maha kuranza ka Nungungulu wu tlhela wu neha makatekwa yo tsakisa. Hi xikombiso, wona wu ta susa Satani ni madimoni yakwe. (Kuvululelwa 20:1-3) Ku ta tiriswa a lisima la muphahlo wa Jesu kasi ku maha lezaku a vanhu vo tsumbeka va nga ha babyi ni kufa. Hakunene, a xikhati lexi va to fumelwa hi Mufumo va ta zi kota ku hanya kala kupinzuka. (Kuvululelwa 22:1-3) A misava yi ta mahiwa paradise. Zonake a Mufumo wu ta maha lezaku a kuranza ka Nungungulu ku mahiwa misaveni wu tlhela wu basisa a vito ga Nungungulu. Xana lezo zi wula yini? Zi wula ku ngalo hi magumo a vanhu vontlhe lava va to hanya kufumeni ka Mufumo wa Nungungulu va ta dzunza a vito ga Jehova.
HI RINI A MUFUMO WA NUNGUNGULU WU TO MAHA LEZAKU A KURANZA KAKWE KU MAHIWA MISAVENI?
22 A xikhati lexi Jesu a nga byela valanzeli vakwe lezaku va khongela ku ngalo, “A wute mufumo wa wena,” zi wa te dlunya lezaku a Mufumo wu wa nga seta xikhatini lexo. Xana wu tile a xikhati lexi Jesu a nga tlakukela tilweni? Ahihi, hakuva Pedro na Paule va wulile lezaku anzhako ka kuvuka ka Jesu hi ka vafileko, a xiprofeto xi nga ka bhuku ga Tisimu 110:1 xi tatisekile ka yena: “Jehova i te ngalo ka hosi ya mina: Tshama hi le reveni ga mina ga xinene, kala nzi veka a valala va wena a kuva xikegetelo xa mikonzo ya wena.” (Mitiro 2:32-34; Maheberu 10:12, 13) Ku wa hi ni xikhati xa kurinzela.
23 Ku wa tava xikhati xo kota kwihi? Nzeni ka zana ga wu 19 ga malembe, a zigonzani zo tsumbeka za Biblia zi lo hlayela lezaku a xikhati xa kurinzela xi wa ta mbhela hi 1914. (Xungetano hi lembe lego, wona a Xiengetelo.) A zimaho za misava lezi zi sangulileko hi 1914 zi tiyisa lezaku a kuhlayela loko ka zigonzani lezo zo tsumbeka za Biblia ku wa hi ka lisine. A kutatiseka ka ziprofeto za Biblia ku komba lezaku hi 1914, Kristu i lo maha Hosi niku a Mufumo wa Nungungulu wa le tilweni wu lo sangula ku fuma. Hikwalaho, hi hanya ka ‘xikhati xi tsongwanyani’ lexi xi saleleko Satani. (Kuvululelwa 12:12; Tisimu 110:2) Ha zi kotawu a ku wula hi kutiya ku ngalo lokuloku, a Mufumo wa Nungungulu wu ta maha lezaku a kuranza ka Nungungulu ku mahiwa misaveni. Xana lezo wa zi wona na zi hi mahungu yo tsakisa? Wa kholwa a ku lezo lisine? A xipimo lexi xi lanzelako xi ta ku vuna a ku wona lezaku a Biblia hakunene gi gonzisa zilo lezo.
LEZI A BIBLIA GI ZI GONZISAKO
- A Mufumo wa Nungungulu wukosi ga le tilweni legi a Hosi ya kona a nga Jesu Kristu, niku a xikari ka vanhu, ku tekiwa a 144.000 lezaku va ya fuma zinwe naye.—Kuvululelwa 14:1, 4.
- A Mufumo wu sangulile ku fuma hi 1914, niku kusukela xikhatini lexo Satani i hlongolilwe le tilweni ata misaveni.—Kuvululelwa 12:9.
- A Mufumo wa Nungungulu wu ta lovisa a mifumo ya vanhu lokuloku, niku a misava yi tava paradise.—Kuvululelwa 16:14, 16.
Ziwutiso Za Xigonzo
1. Hi wihi a mukhongelo wu tivekako nguvu lowu wu to kambisiswa zalezi?
2. Hi zihi a zilo zinharu za lezi Jesu a gonzisileko vapizani vakwe a kuva va zi khongelela?
3. Zini lezi hi faneleko ku zi tiva xungetano hi Mufumo wa Nungungulu?
4. Xini Mufumo wa Nungungulu, niku himani Hosi ya wona?
5. Xana a Mufumo wa Nungungulu wu fuma na wu hi kwihi, niku xana wu fumela yini?
6, 7. Zini lezi zi mahako Jesu ava Hosi yo hlawuleka?
8. Hi vamani lava va to fuma zinwe na Jesu?
9. Vanhu vangani va to fuma zinwe na Jesu, niku xana Nungungulu i sangulile rini a ku va hlawula?
10. Hikuyini a malulamiselo ya ku Jesu a fumela vanhu na a hi zinwe ni lava va 144.000 ma hi malulamiselo ya liranzo?
11. Zini lezi Jesu a zi wulileko ku ngalo a vapizani vakwe va fanele ku zi khongelela xungetano hi kuranza ka Nungungulu?
12. Zimaho zihi za zimbiri lezi zi nga za lisima, zi hlawutelwako lomu ka Kuvululelwa 12:10?
13. Hi wahi a magumo ya kuhlongoliwa ka Satani le tilweni?
14. Zini zi humelelako hi kota ya lezi Satani a hlongolilweko ata misaveni?
15. Hi kwihi a kuranza ka Nungungulu xungetano hi misava?
16, 17. Zini lezi a bhuku ga Danieli 2:44 gi hi byelako xungetano hi Mufumo wa Nungungulu?
18. Hi gihi a vito ga yimpi yo gumesa leyi yi tova kona xikari ka Mufumo wa Nungungulu ni mifumo ya tiko legi?
19, 20. Zini lezi zi sivelako lezaku a kuranza ka Nungungulu ku maheka misaveni zalezi?
21. Xana a Mufumo wu ta maha lezaku a kuranza ka Nungungulu ku maheka misaveni hi ndlela muni?
22. Hi zi tivisa kuyini lezaku a Mufumo wa Nungungulu a wu tangi xikhatini lexi Jesu a nga hi misaveni kutani ka xikhatanyana nzhako ka kuvuxiwa kakwe hi ka vafileko?
23. (a) Xana a Mufumo wa Nungungulu wu sangulile rini a ku fuma? (b) Zini lezi hi to wulawula hi zona ka xipimo lexi xi lanzelako?


text:
Hindi Tv Serial Yeh Jawani Ta Ra Ri Ri 24th October 2014. Indian Dramas Online Yeh Jawani Ta Ra Ri Ri 24 October 2014. Yeh Jawani Ta Ra Ri Ri 24 October 2014. Channel v Serials Yeh Jawani Ta Ra Ri Ri 24 October 2014.
Yeh Jawani Ta Ra Ri Ri 24th October 2014 Episode
Yeh Jawani Ta Ra Ri Ri 24th October 2014 Written Episode
Yeh Jawani Ta Ra Ri Ri 24th October 2014 Episode. Channel V Tv Serial Yeh Jawani Ta Ra Ri Ri 24 October 2014. Watch Yeh Jawani Ta Ra Ri Ri Episode 24 Oct 2014 Online. Hindi Drama Serial Yeh Jawani Ta Ra Ri Ri 24 October 2014. Yeh Jawani Ta Ra Ri Ri 24 October 2014 video Dailymotion.