c: text/html

text:
Xikwembu Xi Rhandza Leswaku Ndzi Endla Yini Hi Vutomi Bya Mina?
Nhlamulo ya Bibele
Xikwembu xi rhandza leswaku u xi tiva kahle, u tshinela eka xona, u xi rhandza u tlhela u xi tirhela hi mbilu wena hinkwayo. (Matewu 22:37, 38; Yakobo 4:8) U nga dyondza ndlela yo endla ku rhandza ka Xikwembu eka vutomi ni tidyondzo ta Yesu. (Yohane 7:16, 17) Yesu a nga lo vulavula hi ku rhandza ka Xikwembu ntsena, kambe u tlhele a ku endla. Entiyisweni, u vule leswaku xikongomelo xakwe evuton’wini a ku ri “
ku ta endla ku rhandza ka loyi a [n’wi] rhumeke, kambe ku nga ri ka [yena].”—Yohane 6:38.
Xana ndzi lava xikombiso kumbe xivono xo hlawuleka leswaku ndzi tiva leswi Xikwembu xi rhandzaka leswaku ndzi swi endla hi vutomi bya mina?
E-e, hikuva Bibele yi ni rungula ra Xikwembu leri yaka eka vanhu. Yi ni leswi u swi lavaka leswaku u “
hlomisiwa hi ku helela eka ntirho wun’wana ni wun’wana lowunene.” (2 Timotiya 3:16, 17) Xikwembu xi lava leswaku u tirhisa Bibele ku katsa ni “
matimba ya [wena] ya ku anakanya” leswaku u dyondza leswi ku rhandza ka xona ku vulaka swona eka wena.—Varhoma 12:1, 2; Vaefesa 5:17.
Xana ndzi nga swi kota ku endla ku rhandza ka Xikwembu?
Ina, u nga swi kota hikuva Bibele yi ri: “
Swileriso swa xona a swi tiki.” (1 Yohane 5:3) Sweswo a swi vuli leswaku ku yingisa swileriso swa Xikwembu swa olova minkarhi hinkwayo. Kambe vuyelo lebyi u nga ta byi kuma byi hundza matshalatshala lawa u faneleke u ma endla. Yesu u te: “
Va tsaka lava twaka rito ra Xikwembu va tlhela va ri hlayisa!”—Luka 11:28.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vhutsila
Vhavenda ndi vhathu vhane vha di tongisa nga vhutsila hune vha vha naho.Vhutsila hono ho vhukatela vhuvhadi, u vhumba , u ola, u runga zwiambaro na u imba. Vhunzhi ha zwilidzo zwine vhalidza vhavha vhotou di vhadela. U fana na zwilidzo zwingaho sa, dende, mbila na phalaphala na zwinwe zwinzhi.
Kha zwau vhumba Vhavenda vha vhumba dzikhali,mvuvhelo,zwidongo na zwinwe-vho.Vhutsila honohu hu sumbedza ho tutuwedzwa nga nzulele sa ndila ya u lingedza u ita uri vhutshilo vhu difhe.Kha zwivhumbiwa khali thukhu dzo vha dzi tshi shumiswa u bika ngeno mvuvhelo i ya u hwala madi na halwa. Nkho dzone dzo vha dzi tshi shumiswa u shela halwa. Vhanwe vho vha vha tshi dzi shumisa na u vhea mavhele.
Kha zwau vhumba Vhavenda vha vhumba dzikhali,mvuvhelo,zwidongo na zwinwe-vho.Vhutsila honohu hu sumbedza ho tutuwedzwa nga nzulele sa ndila ya u lingedza u ita uri vhutshilo vhu difhe.Kha zwivhumbiwa khali thukhu dzo vha dzi tshi shumiswa u bika ngeno mvuvhelo i ya u hwala madi na halwa. Nkho dzone dzo vha dzi tshi shumiswa u shela halwa. Vhanwe vho vha vha tshi dzi shumisa na u vhea mavhele.
This is an excerpt from the article Vhutsila from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Chidhyondo 7
Shini Mufumo We Shikwembu?
1. Shini Mufumo we Shikwembu?
Mufumo we Shikwembu ihulumende yingele matilweni. Yitasusa tihulumende hikwato tingele misaveni yiyendla eku kurhandza ke Shikwembu kuyendliwa matilweni nele misaveni. Mahungo e Mufumo we Shikwembu mahungo manene. Kungahi khale, Mufumo we Shikwembu utashurhisa svinavelo svevanhu hi hulumende yekahle. Wuta khomanisa vanhu hikwavo misaveni.
Mufumo ufanele uva nehosi. Yehovha uhlawulile N’wana wayena, Yesu Kreste, eku ava Hosi ye Mufumo we Shikwembu.
2. Hiyini Yesu ahiHosi yingafanela kuhindza hikwato?
N’wana we Shikwembu hiyena angafanela kuyendla Hosi hikuva une titsvalo nakambe watiyimisela kesvakahle. (Yohane 1:14) Une tamu svinene kupfuna vanhu hikuva utarhangela misava ahi matilweni. Karhi angapfushiwa, uyile matilweni ayimelela ahi kelivoko leshinene la Yehovha. (Vaheveru 10:12, 13) Kuhetiseleni, Shikwembu shimunyiketile tamu eku asangula kurhangela.
3. Nimani angatorhangela na Yesu?
Tlawa wevavitaniwako eku ‘vakwetsimile’ vatarhangela na Yesu matilweni. (Daniyele 7:27) Lava vokwetsima hilavaya vaapostola va Yesu vangatshembeka. Yehovha wahahlawula van’wani vokwetsima vevanuna nevevasati votshembeka kufika nanyamutlha. Kufanana na Yesu vapfushiwa nemidzimba yemoya.
Vanhu vanghani vatoya matilweni? Yesu avachhulile eku ‘tlawa utsongwani.’ (Luka 12:32) Kuhetiseleni, tlawa lowu utava 144 000. Vatarhangela misaveni na Yesu.
4. Kuyendlekile yini karhi Yesu angasungula kurhangela?
Mufumo we Shikwembu usungule kurhangela 1914. * Karhi walowo Yesu uhlongolile Sathani nemadimona ayena vata misaveni. Sathani ukwatile svinene kwalaho usungulile kutisa mahlupheko misaveni hikwayo. (Nhlavutelo 12:7-10, 12) Kusuka kwalaho, mahlupheko evanhu avile atala. Tinyipi, tindlala, nekuninginika kemisava hikwasvo lesvi “shikombiso” eku Mufumo we Shikwembu kungahi khale utafuma misava.
5. Mufumo we Shikwembu utatatisa yini?
Hikuchhumayeliwa kuyendliwako misaveni hikwayo, Mufumo we Shikwembu usungulile kukhomanisa vanhu vetihlovo hikwato. Timiliyoni tevanhu volulama tilekuti tsongohateni ehasi ka Yesu. Mufumo we Shikwembu uta vasivelela karhi ungatolovisa vubhihi misaveni. Hikwavo lava valavako eku vangalovisiwi hiMufumo we Shikwembu vafanela vayendla valandzeleli va Yesu.
Kemalembe 1 000, Mufumo utatlherhisela kurhandza ka Shikwembu hehleni kevanhu. Misava hikwayo yitayendliwa paradiso. Kuhetiseleni, Yesu utatlherhisela Mufumo ka Bava vayena. (1 Vakorinto 15:24-26) Kune mun’wani munhu umutivako ulavako kumudhyondisa hehleni ke Mufumo we Shikwembu?
^ ndzima 12 Eku utiva svotala hehleni keuphorofita bhye Bibele bhya 1914 vona mapheji 215-218 kebhuku leTsonga lingewa Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?


text:
XIHONDZO XO RINDZA JANUARY 2014
Xana Rifu I Makumu Ya Swilo Hinkwaswo?
Rifu i nchumu lowu tikaka ku bula ha wona eka vanhu vo tala. Vanhu vo tala a va swi lavi ku fa. Xana rifu ri nga herisiwa?
Ndzhombo Wa Rifu
Swa boha leswaku hinkwerhu hi ta hetelela hi file. Ndzhombo wa rona wu endle leswaku vanhu vo tala va lava tinhlamulo.
Vanhu Va Lava Ku Herisa Rifu
Ematin’wini hinkwawo, vanhu va lavisise tindlela to herisa rifu. Xana swa koteka ku herisa rifu?
Rifu A Hi Makumu Ya Swilo Hinkwaswo!
Ha yini Yesu a fanisa rifu ni ku etlela? Xana hi nga dyondza yini eka ku pfuxiwa ka vafi loku tsariweke eBibeleni?
Ha Yini Xikwembu Xi Pfumelela Ku Xaniseka?
Buku yo sungula ya Bibele yi hlamusela leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela swilo swo biha swi humelela loko ku ri hileswaku xi ni matimba yo swi herisa?
Xana A Wu Swi Tiva?
Eminkarhini ya Yesu, xana minyikelo ya le tempeleni a yi nyikeriwa njhani? Xana Luka mutsari wa Bibele a ri n’wamatimu la pakanisaka?
“Yehovha A Nga Ndzi Rivalanga”
Wansati loyi a dzike swinene eka vukhongeri byakwe u hetelele a kume tinhlamulo ta Matsalwa ta swivutiso swakwe malunghana ni leswaku ha yini hi fa ni leswaku ku endleka yini endzhaku ka rifu. Dyondza ndlela leyi ntiyiso wu cinceke vutomi byakwe ha yona.
Ntshembo Wa Ku Pfuxiwa Ka Lava Feke
Vaapostola va Yesu a va tshembela eka ku pfuxiwa ka vafi. Ha yini?
Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Bibele
Xana u tiva yini hi Xikwembu? I yini leswi hi nga swi dyondzaka leswaku hi xi tiva ku antswa?
Swin'wana Leswi Nga Kona Eka Website Leyi
Xikwembu Xi Rhandza Leswaku Ndzi Endla Yini Hi Vutomi Bya Mina?
Xana u lava xikombiso kumbe xivono xo hlawuleka leswaku u tiva leswi Xikwembu xi rhandzaka leswaku u swi endla hi vutomi bya wena? Kuma nhlamulo ya Bibele.


text:
XALAMUKA! JANUARY 2014
Web Site Yo Hlawuleka
Xana u nga tsakela ku twisisa Bibele ku antswa kumbe ku antswisa vutomi bya ndyangu wa wena? Xana u muntshwa la lavaka xitsundzuxo? Web site ya hina ya le nawini yi nga pfuna munhu un’wana ni un’wana.
Web Site Yo Hlawuleka
Nghena eka web site ya hina kutani u vona ndlela leyi wena ni ndyangu wa wena mi nga vuyeriwaka ha yona eka vutlhari lebyi nga hundzeriwiki hi nkarhi bya le Bibeleni.
Ta Rivala
Tinhloko-mhaka ti katsa: timfanelo ta vana eka matiko ya le dzongeni wa Sahara eAfrika, ku chava ku vungunyiwa eka Internet eItaly ni ku andza ka vantshwa lava se va kuleke lava alaka ku tlakusiwa emintirhweni eJapani.
Mutivi Wa Swilo Leswitsongo Ngopfu Leswi Hanyaka A Hlamusela Hi Ta Ripfumelo Rakwe
Ku rharhangana ka tikhemikhali ta tisele loku Feng-Ling Yang, mutivi wa sayense wa le Japani, a a nga ku langutelanga ku endle leswaku a cinca langutelo rakwe hi ku tihundzukela ka swilo. Ha yini?
Ndlela Yo Lwisana Ni Ntshikilelo Wa Tintangha
Ntshikilelo wa tintangha wu nga endla leswaku vanhu lava lulameke va endla swilo swo biha. I yini leswi u faneleke u swi tiva malunghana na wona naswona u nga langutana njhani na wona?
Ntumbuluko
Bibele yi hlamusela “masiku” ya tsevu lawa Xikwembu xi tumbuluxeke swilo leswi hanyaka. Xana a ku ri masiku lama nga leha tiawara ta 24?
Ku Endzela Tiko Ra Italy
Italy ri tiviwa hi ku fuwa hi timhaka ta matimu, hi tindhawu to hambana-hambana to saseka ni hi ku va ni vanhu lava nga ni xinghana. Twana leswi engetelekeke malunghana ni tiko leri ni hi mintirho ya Timbhoni ta Yehovha ta le tikweni rero.
Ndlela Leyi Vulwembu Bya Puma Byi Namarhelaka Ha Yona
Vulwembu bya puma byi kota ku namarhela hi matimba swinene byi tlhela byi tsanyuka hi ku olova. Twana ndlela leyi ri kotaka ku endla tano ha yona.


text:
Xana Ku Xaniseka Ku Ta Kala Ku Hela?
Xana u nga vula u ku . . .
ina?
nikatsongo?
kumbexana?
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
“Xikwembu . . . xi ta sula mihloti hinkwayo ematihlweni ya vona, rifu a ri nge he vi kona, hambi ku ri ku kolola, ni xirilo ni xitlhavi a swi nge he vi kona.”—Nhlavutelo 21:3, 4.
NDLELA LEYI SWESWO SWI NGA KU VUYERISAKA HA YONA
Xitiyisekiso xa leswaku Xikwembu a hi xona xi vangaka swiphiqo swa hina.—Yakobo 1:13.
Swa hi chavelela ku tiva leswaku Xikwembu xi yi twisisa hi ku helela ndlela leyi hi titwaka ha yona loko hi xaniseka.—Zakariya 2:8.
Hi ni ntshembo wa leswaku ku xaniseka hinkwako ku ta hela.—Pisalema 37:9-11.
XANA HI NGA SWI TSHEMBA HAKUNENE LESWI BIBELE YI SWI VULAKA?
Ina, hikwalaho ka swivangelo swimbirhi:
Xikwembu xi venga ku xaniseka ni vuhomboloki. Xiya ndlela leyi Yehovha Xikwembu a titweke ha yona loko vanhu va yena eminkarhini ya le Bibeleni va khomiwa hi ndlela ya tihanyi. Bibele yi vula leswaku a a karhatekile hikwalaho ka lava “a va va yingayingisa.”—Vaavanyisi 2:18.
Xikwembu xa va venga vanhu lava vavisaka van’wana. Hi xikombiso, Bibele yi vula leswaku “mavoko lama halataka ngati leyi nga riki na nandzu” ma nyenyetsa eka xona.—Swivuriso 6:16, 17.
Xikwembu xa khathala hi hina. A hi munhu un’wana ni un’wana ntsena a tivaka “khombo rakwe ni ku vaviseka kakwe” kambe Yehovha na yena wa ma tiva!—2 Tikronika 6:29, 30.
Hi ku tirhisa Mfumo wakwe, ku nga ri khale Yehovha u ta herisa ku xaniseka ka munhu un’wana ni un’wana. (Matewu 6:9, 10) Kambe sweswi, hi rirhandzu u chavelela lava n’wi lavaka hi mbilu hinkwayo.—Mintirho 17:27; 2 Vakorinto 1:3, 4.
XIVUTISO XO ANAKANYISISA HA XONA
Ha yini Xikwembu xi pfumelela ku xaniseka?
Bibele yi hlamula xivutiso xexo eka VARHOMA 5:12 na 2 PETRO 3:9.


text:
XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) JUNE 2014
Nkandziyiso lowu wu ni swihloko leswi dyondziwaka evandlheni swa August 4-31, 2014.
“Khulela Nenge Wa Wena Ndlela” Leswaku U Endla Nhluvuko
U nga swi susa njhani swihinga ivi u fikelela tipakani ta wena ta moya?
Swivutiso Swa Vahlayi
Xana swi fanerile leswaku Vakreste va hisa ntsumbu?
U Nga Va Pfuna Njhani Vapfumeri-kuloni Lava Tshikiweke?
Twana hi swiyimo swo tika leswi lava va tshikiwaka va langutanaka na swona.
“U Fanele U Rhandza Yehovha Xikwembu Xa Wena”
Twana leswi Yesu a a vula swona loko a vula leswaku hi fanele hi rhandza Yehovha hi mbilu, moya-xiviri ni mianakanyo ya hina hinkwayo.
“U Fanele U Rhandza Warikwenu Kukota Loko U Tirhandza”
Yesu a a vula yini loko a vula leswaku hi fanele hi rhandza warikwerhu? Hi nga swi endlisa ku yini sweswo?
Wa Tsundzuka Xana?
Xana u yi hlaye hi vukheta minkandziyiso ya sweswinyana ya Xihondzo xo Rindza? Tikambele kutani u vona leswaku u tsundzuka yini.
Xana U Teka Ku Tsana Ka Van’wana Hilaha Yehovha A Ku Tekaka Hakona?
U nga ha va ni langutelo lerinene ngopfu hi vamakwenu lava vonakaka va tsanile.
Pfuna Van’wana Leswaku Va Wupfa Hi Tlhelo Ra Moya
Hi nga va pfuna njhani vamakwerhu va xinuna lava ha riki vantshwa kumbe lava ha ku khuvuriwaka leswaku va endla nhluvuko?


text:
Leswi Nga Pfunaka Ndyangu
Ndyangu wu nga va ndhawu leyi munhu a kumaka rirhandzu ni vutumbelo eka mintshikilelo ya siku ni siku. Sweswo swi nga endleka endyangwini wa wena loko u tirhisa ndzayo ya Bibele. Xiya: Mavito ya vanhu van’wana ma cinciwile eka swiyenge leswi nge “Mimpatswa Ni Vatswari” ni “Vantshwa.”
Mimpatswa Ni Vatswari
Ndlela Leyi Mi Nga Tshikaka Ha Yona Ku Holova
Xana wena ni loyi u tekaneke na yena mi tshamela ku holova? Twana ndlela leyi milawu ya Bibele yi nga byi sirhelelaka ha yona vukati bya n’wina.
Ndlela Yo Dyondzisa Vana Ku Tirhisa Internet Hi Ndlela Leyinene
U nga endla yini leswaku u pfuna n’wana wa wena leswaku a kota ku tiendlela swiboho swa vutlhari?
Vantshwa
Ndzi Nga Endla Yini Loko Vanhu Va Ndzi Hleva?
U nga langutana njhani ni ku hleviwa leswaku swi nga ku vangeli gome kumbe swi onha vito?
Leswi Tintangha Ta Wena Ti Swi Vulaka Hi Mali
Twana switsundzuxo malunghana ni ku yi hlayisa, ku yi tirhisa ni ku va ni langutelo lerinene ha yona.
Vana
Hi Nga Dyondza Yini Eka Nowa?
Kopa kumbe printa ntlango lowu kutani u kuma leswaku u nga xi tekelela njhani xikombiso xa Nowa xa ku yingisa.
Lota Ni Ndyangu Wakwe—Swifaniso Swa Mhaka Ya Le Bibeleni
Kopa ntlango lowu ivi u vona leswi u nga swi dyondzaka eka Lota ni ndyangu wakwe.


text:
Ku Heta Ntirho Hi Nkarhi Lowu Vekiweke Wa Masiku Ya 60
Hi Ravuntlhanu, July 5, 2013, ndyangu wa Bethele ya le United States wu tsake swinene loko Anthony Morris, loyi a nga xirho xa Huvo leyi Fumaka, a hlaya xitiviso lexi nge: “Ku tekiwe xiboho xo xavisa miako ya tsevu leyi katsaka lowu nga le 117 Adams Street ni le 90 Sands Street eBrooklyn. * Ku xavisiwa ka Muako 1 ku ya eka 5 swi lava leswaku hi huma eka yona exikarhi ka August wa lembe leri.”
A swi ri erivaleni leswaku lowu a ku ta va ntirho lowukulu swinene. Ndhawu hinkwayo ya swithezi swa miako leyi ya ntlhanu a swi ringana ni timbala ta 11 ta bolo ta mpimo lowu tirhisiwaka loko ku tlangiwa mintlangu ya misava! Nakambe a ku vekiwe masiku ya 60 leswaku ku humiwa eka miako leyi!
Ku ringana makume ya malembe, michini yo gandlisa ni yo hlanganisa tibuku a yi ri eka Muako 1 ku ya eka 5, kambe hi 2004 michini leyi yi rhurhiseriwe endhawini leyintshwa eWallkill, le New York.
Ku sukela hi nkarhi wolowo, miako leyi a yi tirhisiwa tanihi ndhawu ya vuhlayiselo ni ya ku lunghisa swilo naswona a yi tele hi swilo swo aka, fanichara ya tihofisi ni michini leyi tirhiseriwaka ku seketela mintirho yo aka eUnited States ni le matikweni man’wana.
Swilo a swi lava ku hleriwa hi vukheta leswaku ku humiwa eka miako leyi hi nkarhi lowu vekiweke. Xo sungula, ku tsariwe nxaxamelo wa swilo leswi nga endzeni ka miako leswaku ku ta tiviwa swilo leswi lavaka ku xavisiwa, leswi lavaka ku lahliwa kumbe leswi lavaka ku hlayisiwa. Kutani ku endliwe malunghiselelo yo endla ntirho lowu hi ndlela leyi sirhelelekeke ni leyi nga dyiki nkarhi.
Ndyangu wa Bethele wu tirhe hi matimba leswaku wu seketela ntirho lowu. Ku engetela kwalaho, vatirhi va nkarhinyana va ku tirhandzela va 41 va rhambiwile eBethele leswaku va ta pfuna. Vatirhi va ku tirhandzela a va huma etindhawini to tala ta United States. Vo tala va vona a ku ri majaha lama tiyeke lama nga tekangiki. Va amukele xirhambo xa ku ta tirha mavhiki ya tsevu ku ya eka ya khume, va siya mindyangu ya ka vona, vanghana ni mintirho ya vona leswakau va ta tirha eBethele. Va titwe njhani hi ntirho lowu?
Jordan, la nga ni malembe ya 21 la humaka eWashington, u te: “Ndzi navela onge a ndzi hoxe xikombelo xa mina khale.”
Steven, la nga ni malembe ya 20 la humaka eTexas, u te: “Ndzi titwa ndzi ri xirho xa ndyangu lowukulu, lowu tirhaka hi matimba ni lowu tsakeke.”
Justin, la nga ni malembe ya 23, u tsale a ku: “Ndzi titwa ndzi ri ekaya laha Bethele. Bya hlamarisa vutlhari byo tala bya moya, rirhandzu ni vunghana lebyi nga laha Bethele.”
Adler, la nga ni malembe ya 20 la humaka ePuerto Rico, u te: “A swi tika ku pfuna nimixo, kambe ndzi ake xinghana lexi nga ta tshama hi masiku.”
William, la nga ni malembe ya 21, u te: “Ku sukela loko ndza ha ri ntsongo a ndzi navela ku ya eBethele. A ndzi ehleketa leswaku ndzi ta va ni xivundza, kambe a swi vanga tano. Ku ya eBethel ku ve nkarhi wo tsakisa swinene evuton’wini bya mina! Ku hava nchumu wun’wana wo antswa ku tlula ku va laha.”
Xana ntlawa lowu wa vatirhi va ku tirhandzela va swi kotile ku heta ntirho hi nkarhi lowu vekiweke? Ina, va swi kotile
^ ndzim. 2 The 90 Sands Street residence building will be vacated during 2017.


text:
XIPIMO XA WUMBIRI
Biblia—A Bhuku Gi Tako Hi Ka Nungungulu
Xana a Biblia gi hambana ni mabhuku manwani hi ndlela muni?
Xana a Biblia gi nga ku vunisa kuyini a ku lwisana ni zikarato za wena?
Hikuyini u zi kotako ku tsumba a ziprofeto zi tsalilweko lomu ka Biblia?
WA ALAKANYA a xikhati xo kari laha u nga amukela a xinyikiwo xa lisima hi ka munghana a ranzekako? Kuzilava, a ku amukela a xinyikiwo lexo a ku ku khumbangi mbilu ntsena kanilezi ku ku tsakisile nguvu. Hakunene, a xinyikiwo xi ku byela zo kari xungetano hi munyiki wa xona—lezaku yena wa nyika lisima a wunghana ga nwina. A zi kanakanisi lezaku u kombisile kubonga hi kota ya xinyikiwo lexi munghana wa wena a ku nyikileko hi mbilu yontlhe.
2 A Biblia xinyikiwo xi tako hi ka Nungungulu, lexi hakunene hi zi kotako ku xi bonga. A bhuku lego go hambana ni wontlhe gi komba zilo za ku cima hi wa nga ta zi tiva ka ginwani wutshamu. Hi xikombiso, gona gi hi byela hi kuvangiwa ka matilo ma teleko hi tinyeleti, misava, ni wanuna zinwe ni wasati vo sangula. A Biblia gi na ni matshinya ya milayo yo tsumbeka lawa ma hi vunako a ku lwisana ni zikarato zinwe ni kukarateka ka wutomi. Gi tlhamusela lezi Nungungulu a to tatisisa zona a khungo gakwe ni ku neha a matshamela ma nene misaveni. A Biblia xinyikiwo xo tsakisa nguvu!
3 A Biblia kambe xinyikiwo xo tsakisa, hilezaku gi hi komba zo kari xungetano hi Munyiki wa gona, Jehova Nungungulu. A kuva a hi nyikile a bhuku lego xiseketelo xa ku i lava lezaku hi mu tiva khwatsi. Hakunene, a Biblia ga zi kota ku ku vuna a ku tshinela ka Jehova.
4 Loku u hi ni Biblia, a hi wena wece u nga nago. Gona gontlhe kutani hi xipanze, gi humesilwe hi tirimi to hunza 2.300 niku a ku hunza a 90 wa tipursento ta vanhu va misava va zi kota ku gi kuma. Kwalomo ko hunza a miliyoni yinwe ya maBiblia ma humesiwa viki ni viki! Kala lezi ku humesilwe a tibiliyoni ta maBiblia ku ngava gona gontlhe kutani hi xipanze. Hakunene, a ku na ginwani bhuku gi fanako ni Biblia.
5 A ku hunza lezo, a Biblia gi ‘pimisilwe hi Nungungulu.’ (2 Timote 3:16) Hi ndlela muni? A Biblia ha goce ga hlamula: “Vanhu na va susumetilwe hi Moya wa ku Basa va lo kanela lezi zi nyikilweko vona hi Nungungulu.” (2 Pedro 1:21) Kasi ku kombisa: A kokwani wo kari a nga ha kombela n’wana wakwe lezaku a mu tsalela papilo. A papilo lego gi na ni maalakanyo ni zileletelo za kokwani loye. Hikwalaho, a papilo lego hakunene gakwe, a hi ga n’wana wakwe. Hi ndlela yo fana, a Biblia gi na ni mahungu ya Nungungulu, na ku nga hi ya vavanuna lava va gi tsalileko. Makunu, a Biblia gontlhe i “mhaka ya Nungungulu.”—1 Va Le Tesalonika 2:13.
GA ZWANANA NIKU GA WULA LISINE
6 A Biblia gi tsalilwe nzeni ka 1.600 wa malembe. A vatsali va gona va hanyile ka zikhati zo hambana niku va tile hi ka matshamu ni ziyimo zo hambanahambana. Vo kari va wa hi varimi, vakukuti, ni varisi. Vanwani va wa hi vaprofeti, valamuli, ni tihosi. Luka, mutsali wa Ivangeli, i wa hi dokodela. Hambulezi a vatsali va gona va nga huma hi ka matshamu ni ziyimo zo hambanahambana, a Biblia ga zwanana kusukela kusanguleni kala magumo.*
7 A bhuku go sangula ga Biblia gi hi byela lezi a zikarato za vanhu zi nga sangulisa zona. A bhuku go gumesa gi komba lezaku a misava yontlhe yi tava paradise, kutani simu go saseka. A zipanze zontlhe zo hambanahambana za lomu ka Biblia zi eneta matimu ya makume ya mazana ya malembe niku zona zi yelana hi ndlela yo kari ni lezi a khungo ga Nungungulu gi to tatisekisa zona. A kuzwanana ka Biblia ka hlamalisa, kanilezi hi zalezo hi nga wa fanele ku zi rinzela hi ka bhuku gi tako hi ka Nungungulu.
8 A Biblia gi wulawula lisine xungetano hi za siensia. Gona kambe gi na ni mahungu ma nga anzile nguvu a ku hunza lezi zi nga tiveka xikhatini lexi ma tsalilweko ha xona. Hi xikombiso, a bhuku ga Levi gi wa hi ni milayo yi nga tirela Israeli wa kale xungetano hi ku hambanyisa a munhu ni vanwani loku a hi ni mababyi ma thapelako zinwe ni ya kubasa ka miri, kuveni a matiko lawa ma nga va ranzele ma wa nga tivi nchumu maringano ni zilo lezo. Ka xikhati xo kari laha ku nga hi ni maalakanyo ya hava xungetano hi xiwumbeko xa misava, a Biblia gi wulile lezaku yona yi wa hi ranzani, kutani xirenzelekwani. (Isaya 40:22) A Biblia gi wulile lisine a xikhati gi ngaku a misava yi ‘hayekilwe laha ndengelengeni.’ (Joba 26:7) Lisine a ku a Biblia a hi bhuku ga siensia. Kanilezi loku gi wulawula hi za siensia, gi wulawula lisine. A hi zona lezo hi nga wa ta zi rinzela hi ka bhuku legi gi tako hi ka Nungungulu?
9 A Biblia kambe gi wula lisine niku gi tsumbekile hi tlhelo ga matimu. Gi na ni mitlhatlhambuto yo kongoma. Gi na ni mavito ya vanhu ni ya vakokwani vabye.# A kuhambana ni vatsali va matimu va tiko, lava zikhati zo tala va nga tsaliko a kuhlulwa ka vanhu va tiko gabye, a vatsali va Biblia va wa tsumbekile, laha ko kala va tsala a zihoxo za vona venyi ni lezi za vanhu va tiko gabye. Hi xikombiso, a ka bhuku ga Mitsengo, mutsali Mosi i vumela a xihoxo xakwe xa hombe lexi xi nga mu maha a kawukiwa nguvu. (Mitsengo 20:2-12) A kutsumbeka loko ka kala lomu ka mitlhatlhambuto yinwani ya matimu kanilezi yi kumeka ka Biblia hakuva gona i bhuku gi tako hi ka Nungungulu.
BHUKU GA WUTLHARI LEGI GI VUNAKO
10 Kota lezi a Biblia gi pimisilweko hi Nungungulu, ga “vuna kugonziseni, ni kukawukeni, ni kululekeni.” (2 Timote 3:16) Ina, a Biblia i bhuku gi vunako. Gona gi kombisa a kueta ka kuzwisiseka ka matshamela ya vanhu. A zi hlamalisi lezaku a Mutumbuluxi wa gona, Jehova Nungungulu, hi yena Muvangi! Yena wa tiva khwatsi a kupima ni kutizwa ka hina a ku hunza hina venyi. A ku hunza lezo, Jehova wa tiva lezi hi zi lavako kasi kuva ni kutsaka. Kambe wa tiva a mahanyela lawa hi faneleko ku ma potsa.
11 Ehleketa hi kanelo wa Jesu wu vitwako Kanelo wa le Xitsungeni, wu tsalilweko ka bhuku ga Mateu zipimo 5 kala 7. A kugonziseni loko ko hlamalisa, Jesu i wulawulile hi timhaka to hlaya, a kupatsa ni ndlela ya ku kuma a litsako la lisine, a ya ku lulamisa a kuphikizana, a ya makhongelela, ni ya mawonela ma nene xungetano hi titshomba. A magezu ya Jesu ma ha hi ni ntamu niku ma ha vuna ni nyamutlha a kufana ni xikhati lexi a nga ma wula ha xona.
12 A matshinya yo kari ya milayo ya Biblia ma wulawula hi wutomi ga ngango, matirela, ni kuzwanana ni vanwani. A matshinya ya milayo ya Biblia ma tira ka vanhu vontlhe, niku a wusungukati ga wona ga vuna xontlhe xikhati. A wutlhari gi kumekako lomu ka Biblia gi tlhamuselwa hi ndlela yo koma hi magezu lawa Nungungulu a nga ma wula hi ku tirisa muprofeti Isaya: “Hi mina Jehova, Nungungulu wa wena, loyi a ku gonzisako lezi zi ku vunako.”—Isaya 48:17.
BHUKU GA ZIPROFETO
13 A Biblia gi na ni ziprofeto zo hlaya, a wunyingi ga zona zi nga lezi zi tatisekileko. Wona a xikombiso xinwe xa zona. Hi ku tirisa muprofeti Isaya, loyi a hanyileko ka zana ga malembe ga wuntlhanu ni manharu Mahlweni ka Nguva ya Hina, Jehova i wulile na ka ha hi mahlweni lezaku a doropa ga Babuloni gi wa ta loviswa. (Isaya 13:19; 14:22, 23) Ku nyikilwe mitlhamuselo yo kongoma kasi ku komba lezi xi nga wa ta humelelisa zona a ximaho lexo. A mabutho ya vavukeli ma wa ta pswhisa a congo wa Babuloni ma nghena lomu doropeni na ku nga lwiwangi. A hi lezo ntsena. A xiprofeto xa Isaya xi tlhelile xi wula a vito ga hosi leyi yi nga wa ta khozisa Babuloni—Kurusi.—Isaya 44:27-45:2.
14 Loku ku hunzile a xipimo xa 200 wa malembe—ka wusiku ga 5/6 wa Outubro, hi 539 Mahlweni ka Nguva ya Hina—a butho go kari gi lo gova kusuhani ni Babuloni. Himani a nga hi murangeli wa gona? Ku wa hi hosi ya muPersia yi vitwako Kurusi. Zalezo ku vululwe ndlela ya kutatiseka ka xiprofeto xo hlamalisa. Xana a butho ga Kurusi gi wa ta nghena Babuloni na ku nga lwiwangi, kota lezi ku wulilweko na ka ha hi mahlweni?
15 A vaBabuloni va wa hi mubuzweni ka wusiku lego niku va wa tizwa na va vikelwe hi makhurisi yo anama nguvu ya doropa. Na zi kari zi maheka lezo, Kurusi hi wutlhari i lo djikisa a mati ya congo lowu wu nga kari wu hunza hi laha doropeni. Hi kuhatlisa a mati ma lopswha laha ka ku a vavanuna vakwe va zi kota ku tlhatuka a congo va tshinelela makhurisi ya doropa. Kanilezi a butho ga Kurusi gi wa ta zi kotisa kuyini a ku tsemakanya a makhurisi ya Babuloni? Hi xigelo xo kari, ka wusiku lego a tivati ta doropa ti wa tsikilwe na ti no ha!
16 Na ka ha hi mahlweni, ku wulilwe lezi ha Babuloni: “Cima gi nga ta ha vuxiwa kambe, vanhu va nga ta ha aka kona zizukulwaneni zontlhe; ge hambu a muArabia a nga ta gwimba a tenda gakwe lomo; ni varisi va nga ta govela kona ni mitlhambi yabye.” (Isaya 13:20) A xiprofeto lexi xi mahile zo hunza a ku tivisa a kuwa ka doropa lego na ka ha hi mahlweni. Xona xi kombile lezaku Babuloni gi wa ta lova gi tshamisa zalezo. Wa zi kota ku wona a xikombiso xa kutatiseka ka magezu lawo. A wutshamu legi gi nga rumbi ga Babuloni wa kale—gi kumekako ka pfhuka wa xipimo xa 80 wa tikilometro kusukela Bagdad, le Iraque, kuya dzongeni—xiseketelo xa lezaku lezi Jehova a zi wulileko hi ku tirisa Isaya zi tatisekile: “Nzi ta gi swiyela hi swiyelo wa kulobyiswa.”—Isaya 14:22, 23.%
17 A ku kambisisa lezaku a Biblia i bhuku ga ziprofeto zi tiyisa a kukholwa, a hi zona ke? Hakunene, loku Jehova a tatisile a zitsumbiso zakwe za xikhati xi hunzileko, hina hi na ni xigelo xa kuva hi tiyiseka lezaku yena kambe i ta tatisa a zitsumbiso zakwe xungetano hi paradise misaveni. (Mitsengo 23:19) Hi lisine, ha “tsumba a wutomi ga pinzukelwa, legi Nungungulu loyi a nga hembiko a nga gi tsumbisa hi kaleloko ka matiko.”—Titusi 1:2.^
“A MHAKA YA NUNGUNGULU YA HANYA”
18 Hi ka lezi hi wulawulileko hi zona lomu ka xipimo lexi, zi te dlunya lezaku a Biblia hakunene i bhuku legi gi nga fananiko ni manwani. Hambulezo, a lisima la gona li hunza a kuzwanana loku ku nga nzeni ka gona, ni lisine leli gi li wulako hi tlhelo ga siensia ni ga matimu, ni wutlhari gi vunako, ni ziprofeto zo tsumbeka. Paule, mupostoli wa muKristu, i tsalile lezi: “A mhaka ya Nungungulu ya hanya, yi na ni ntamu, ya kariha ku hunza supado ya wutlha gimbiri, yi tlhava yi kala yi hambanyisa a muhefemulo ni moya, ni mahlakala ni mongo; yi hlola a maalakanyo ni mixuvo ya mbilu.”—Maheberu 4:12.
19 A ku gonza a “mhaka,” kutani mahungu ya Nungungulu, lomu ka Biblia ku nga cica a wutomi ga hina. Yona yi nga hi vuna a kuva hi ti kambisisa. Za koteka ku hi ti wula a ku ha ranza Nungungulu, kanilezi a ndlela leyi hi hlamulako ha yona lezi a Mhaka yakwe, a Biblia, yi zi gonzisako yi ta komba a kupima ka hina ka lisine, hambu ni mixuvo ya lisine ya mbilu.
20 A Biblia hakunene i bhuku gi tako hi ka Nungungulu. I bhuku legi gi faneleko ku leriwa, ku gonziwa, ni ku ranziwa. Komba kubonga ka wena hi kota ya xinyikiwo lexi xi tako hi ka Nungungulu hi kuya mahlweni u kambisisa lezi zi nga nzeni ka gona. A xikhati lexi u mahako lezo, u ta kuma a kuzwisisa ko eta ka khungo ga Nungungulu hi vanhu. A ku i khungo muni lego ni ku gi ta tatisekisa kuyini hi ta wulawula hi zona ka xipimo lexi xi lanzelako.
LEZI A BIBLIA GI ZI GONZISAKO
- A Biblia gi pimisilwe hi Nungungulu, hizalezo gi wula lisine niku ga tsumbeka.—2 Timote 3:16.
- A mahungu ma kumekako Mhakeni ya Nungungulu ma vuna ka wutomi ga siku ni siku.—Isaya 48:17.
- A zitsumbiso za Nungungulu lezi zi kumekako lomu ka Biblia zi ta tatiseka handle ko kanakana.—Mitsengo 23:19.
* Hambulezi a vanhu vo kari va nge ngalo a zipanze zo kari za Biblia a zi zwanani ni zinwani, a magezu lawo a ma na xiseketelo. Wona a xipimo 7 xa bhuku Bibele—I Rito Ra Xikwembu Kumbe I Ra Munhu? gi humesiwako hi Timboni ta Jehova.
# Hi xikombiso, wona a kutlhatlhambutelwa ka xaxamelo wa lixaka la Jesu ku kumekako ka Luka 3:23-38.
% Kasi ku kuma manwani mahungu xungetano hi ziprofeto za Biblia, wona a maphajina 27-9 ya broxura Buku Ya Vanhu Hinkwavo, gi humesiwako hi Timboni ta Jehova.
^ A kuloviswa ka Babuloni xinwe xa zikombiso za kutatiseka ka ziprofeto za Biblia. Zinwani zikombiso zi patsa a kuloviswa ka Tire ni Niniva. (Ezekieli 26:1-5; Zefania 2:13-15) A xiprofeto xa Danieli kambe xi wulile na ka ha hi mahlweni lezaku ku wa tava ni tlhatamano wa mifumo leyi yi nga wa ta fuma anzhako ka Babuloni. Leyo yi wa patsa Medi-Persia ni Grekia. (Danieli 8:5-7, 20-22) Wona a Xiengetelo kasi ku wona a ziprofeto zo tala za Wumessia lezi zi nga tatiseka ka Jesu Kristu.
Ziwutiso Za Xigonzo
1, 2. Xana a Biblia xinyikiwo xo tsakisa xi tako hi ka Nungungulu hi tindlela muni?
3. Zini lezi a xinyikiwo xa Biblia xi hi byelako xungetano hi Jehova, niku hikuyini zi tsakisako lezo?
4. Xini xi ku hlamalisako hikwalaho ka kuhumesiwa ka Biblia?
5. Xana a Biblia gi ‘pimisilwe hi Nungungulu’ hi ndlela muni?
6, 7. Hikuyini a kuzwanana ka mahungu ma nga lomu ka Biblia ku hlamalisako?
8. Nyika zikombiso lezi zi kombako lezaku a Biblia gi wula lisine loku gi wulawula hi za siensia.
9. (a) Xana a Biblia gi ti komba a ku gi wula lisine niku gi tsumbekile hi tlhelo ga matimu hi tindlela muni? (b) Zini lezi a kutsumbeka ka vatsali va gona ku ku byelako xungetano hi Biblia?
10. Hikuyini hi nga faneliko ku hlamala hi lezi a Biblia gi nga bhuku legi gi vunako?
11, 12. (a) Hi tihi a timhaka leti Jesu a nga wulawula hi tona ka Kanelo wakwe wa le Xitsungeni? (b) Hi tihi tinwani timhaka ti vunako leti ku wulawulwako ha tona lomu ka Biblia, niku hikuyini a wusungukati ga gona gi tirako tinguveni tontlhe?
13. Mitlhamuselo muni leyi Jehova a yi pimiseleko muprofeti Isaya lezaku a yi tsala xungetano hi Babuloni?
14, 15. Xana a mitlhatlhambuto yo kari ya xiprofeto xa Isaya xungetano hi Babuloni yi tatisekisile kuyini?
16. (a) Zini lezi Isaya a wulileko na ka ha hi mahlweni xungetano hi magumo ya Babuloni? (b) Xana a xiprofeto xa Isaya xungetano hi kulova ka Babuloni xi tatisekile kala kwihi?
17. Hikuyini a kutatiseka ka ziprofeto za Biblia ku tiyisako a kukholwa?
18. Magezu muni ya ntamu lawa Paule, mupostoli wa muKristu, a ma wulako xungetano hi “mhaka ya Nungungulu”?
19, 20. (a) Xana a Biblia gi nga ku vunisa kuyini a ku ti kambisisa? (b) U nga komba hi ndlela muni a kubonga ka wena hi Biblia, legi gi nga xinyikiwo xa Nungungulu lexi xi nga fananiko ni xinwani?


text:
NDZIMA YA VUMBIRHI
Bibele I Buku Leyi Humaka Eka Xikwembu
Bibele yi hambane njhani ni tibuku letin’wana hinkwato?
Xana Bibele yi nga ku pfuna njhani leswaku u langutana ni swiphiqo swa wena n’wini?
Ha yini u fanele ku tshemba vuprofeta lebyi tsariweke eBibeleni?
1, 2. Hi tihi tindlela leti ha tona Bibele yi nga nyiko leyi tsakisaka, leyi humaka eka Xikwembu?
XANA wa ha tsundzuka loko munghana la rhandzekaka a ku nyika nyiko yo hlawuleka? A swi kanakanisi leswaku a wu tsake ngopfu naswona u yi teke yi ri nyiko leyinene. Phela, nyiko yi ku byela swo karhi hi loyi a ku nyikaka yona—yi ku byela leswaku u teka vunghana bya n’wina byi ri bya risima. Swi le rivaleni leswaku u n’wi nkhensile munghana wa wena hi nyiko leyi a ku nyikeke yona.
2 Bibele i nyiko leyi humaka eka Xikwembu leyi hi faneleke hi yi amukela hi mandla mambirhi. Buku leyi yo hlawuleka yi hi paluxela swilo leswi a hi nga ta pfuka hi swi tivile ni siku ni rin’we. Hi xikombiso, yi hi byela hi ku vumbiwa ka matilo lama nga ni tinyeleti, misava ni vanhu vo sungula ku nga wanuna ni wansati. Bibele yi tamele misinya ya milawu leyi tshembekaka, leyi nga hi pfunaka leswaku hi langutana ni swiphiqo swa vutomi ni maxangu. Yi hlamusela ndlela leyi Xikwembu xi nga ta xi hetisisa ha yona xikongomelo xa xona kutani xi tisa swiyimo leswinene emisaveni. Hakunene Bibele i nyiko leyi tsakisaka!
3. Leswi Yehovha a hi nyikeke Bibele swi vula yini, naswona ha yini yi ri nyiko leyinene?
3 Nakambe Bibele i nyiko leyinene hikuva yi hi byela swo karhi hi Yehovha Xikwembu, Munyiki wa yona. Leswi a hi nyikeke buku yoleyo, swi vula leswaku u lava leswaku hi n’wi tiva kahle. Hakunene, Bibele yi nga hi pfuna leswaku hi va ni vuxaka na Yehovha.
4. I yini leswi ku tsakiseke hi ndlela leyi Bibele yi kandziyisiwaka ha yona?
4 Loko u ri na yona Bibele, a hi wena ntsena. Bibele yi hundzuluxeriwe hi tindzimi leti tlulaka 2 300 yi helerile kumbe ku ri tibuku to karhi ta yona, kutani vaaki va misava lava tlulaka 90 wa tiphesente va na yona. Hi xiringaniso, ku kandziyisiwa Tibibele to tlula miliyoni, vhiki rin’wana ni rin’wana! Ku kandziyisiwe tikopi ta tibiliyoni ta Tibibele leti heleleke kumbe leti nga helelangiki. Swi le rivaleni leswaku a ku na buku yin’wana leyi fanaka na Bibele.
5. Hi yihi ndlela leyi Bibele yi ‘huhuteriweke hi Xikwembu’ ha yona?
5 Ku tlula kwalaho, Bibele yi “huhuteriwe hi Xikwembu.” (2 Timotiya 3:16) Hi ndlela yihi? Bibele yi hlamula hi yoxe yi ku: “Vanhu a va vulavula leswi humaka eka Xikwembu va ri karhi va susumetiwa hi moya lowo kwetsima.” (2 Petro 1:21) Hi xikombiso: N’wamabindzu a nga byela matsalana leswaku a tsala papila. Papila rero i marito ya n’wamabindzu. Hikwalaho ri huma eka n’wamabindzu, ku nga ri eka matsalana. Hilaha ku fanaka, Bibele yi tamele marito lama humaka eka Xikwembu ku nga ri lama humaka eka vavanuna lava rhumiweke leswaku va yi tsala. Xisweswo swi fanerile ku va Bibele hinkwayo yi vitaniwa “rito ra Xikwembu.”—1 Vatesalonika 2:13.
YA PFUMELELANA NASWONA YA PAKANISA
6, 7. Ha yini ku pfumelelana ka rungula leri nga eBibeleni ku ri nchumu lowu hlamarisaka swinene?
6 Swi teke malembe lama tlulaka 1 600 ku tsala Bibele. Lava tirhisiweke ku yi tsala a va hanyanga hi nkarhi wun’we naswona a va huma eka mindhavuko yo hambana-hambana. Van’wana a va ri varimi, vaphasi va tinhlampfi ni varisi. Kasi van’wana a va ri vaprofeta, vaavanyisi ni tihosi. Luka, la tsaleke Evhangeli a a ri dokodela. Bibele ya pfumelelana ku suka eku sunguleni ku ya emahetelelweni ya yona hambileswi lava tirhisiweke ku yi tsala a va huma eka mindhavuko yo hambana-hambana. *
7 Buku yo sungula ya Bibele yi hi byela ndlela leyi swiphiqo swa vanhu swi sunguleke ha yona. Buku yo hetelela yi hi byela leswaku misava hinkwayo yi ta va paradeyisi kumbe ntanga. Tibuku to hambana-hambana ta Bibele ti rungula matimu ya magidi ya malembe naswona buku ha yin’we yi hi pfuna leswaku hi twisisa xikongomelo xa Xikwembu ni ndlela leyi xi nga ta hetiseka ha yona. Ndlela leyi Bibele yi pfumelelanaka ha yona ya hlamarisa swinene, kambe a swi fanelanga swi hi hlamarisa hikuva hi swona leswi hi nga swi langutelaka ebukwini leyi humaka eka Xikwembu.
8. Nyika swikombiso swa leswaku Bibele ya pakanisa etimhakeni ta sayense.
8 Bibele ya pakanisa etimhakeni ta sayense. Yi tamele ni rungula leri twisisiweke endzhaku ka nkarhi wo leha ri tsariwile. Hi xikombiso, buku ya Levhitika yi tamele milawu leyi a yi kongomisa Vaisrayele va khale leswaku va nga tshiki munhu la nga ni vuvabyi lebyi tlulelaka a tshama ni vanhu van’wana, swin’we ni milawu ya nsivelo-mavabyi, kasi matiko lama va rhendzeleke a ma nga tivi nchumu hi milawu yo tano. Enkarhini lowu vanhu a va ri ni langutelo leri hoxeke hi xivumbeko xa misava, Bibele se a yi vurile leswaku i xirhendzevutana kumbe bolo. (Esaya 40:22) Bibele yi vule hi ku pakanisa leswaku misava yi ‘hayekiwe ehenhla ka hava.’ (Yobo 26:7) I ntiyiso leswaku Bibele a hi buku leyi hlamuselaka timhaka ta sayense. Kambe loko yi vulavula hi timhaka ta sayense, yi ba nhloko ya mhaka. Xana a hi swona leswi a hi ta swi langutela ebukwini leyi humaka eka Xikwembu?
9. (a) Hi tihi tindlela leti Bibele yi kombisaka ha tona leswaku ya pakanisa naswona ya tshembeka etimhakeni ta matimu? (b) Xana ku tshembeka ka vatsari va yona ku ku byela yini hi Bibele?
9 Nakambe Bibele ya pakanisa etimhakeni ta matimu naswona ya tshembeka. Leswi yi swi vulaka swi kongomile. A yi boxi ntsena mavito ya vanhu kambe yi boxa ni nxaxamelo wa rixaka leri va humaka eka rona. * Vatsari va yona a va fani ni van’wamatimu lava dumeke, lava hi xitalo va nga boxiki ku hluriwa ka vanhu varikwavo, vatsari va Bibele a va tshembekile lerova va tsale ni swihoxo swa vona vini ni swa matiko ya vona. Hi xikombiso, ebukwini ya Bibele ya Tinhlayo, mutsari wa yona, Muxe, u vule xidyoho xa yena lexikulu lexi a kumeke xigwevo lexikulu hikwalaho ka xona. (Tinhlayo 20:2-12) A hi xitalo u kumaka marungula yo tano lama tshembekeke eka marungula man’wana ya matimu kambe ma kumeka eBibeleni hikuva i buku leyi humaka eka Xikwembu.
BUKU YA VUTLHARI LEBYI PFUNAKA
10. Ha yini swi nga hlamarisi leswi Bibele yi nga buku leyi pfunaka?
10 Leswi Bibele yi huhuteriweke hi Xikwembu, yi “pfuna ku dyondzisa, ku tshinya [ni] . . . ku lulamisa swilo.” (2 Timotiya 3:16) Ina, Bibele i buku leyi pfunaka. Yi tamele vuxokoxoko lebyi hi pfunaka ku twisisa hi vuenti ndlela leyi munhu a vumbekeke ha yona. Sweswo a swi hlamarisi hikuva Mutsari wa yona, Yehovha Xikwembu, i Muvumbi! U twisisa mianakanyo ya hina ni ndlela leyi hi titwaka ha yona ku tlula leswi hina hi titivisaka xiswona. Ku tlula kwalaho, Yehovha u tiva leswi hi swi lavaka leswaku hi va lava tsakeke. U tiva ni mahanyelo lawa hi faneleke hi ma papalata.
11, 12. (a) Hi tihi timhaka leti Yesu a vulavuleke ha tona eDyondzweni yakwe ya le Ntshaveni? (b) Hi tihi timhaka tin’wana leti pfunaka, leti Bibele yi vulavulaka ha tona naswona ha yini ndzayo ya yona yi nga hundzeriwi hi nkarhi?
11 Xiya marito ya Yesu lama vuriwaka Dyondzo ya le Ntshaveni, lama kumekaka eka Matewu tindzima 5 ku ya eka 7. Edyondzweni leyi leyinene swonghasi, Yesu u vulavule hi timhaka to hlayanyana, leti katsaka ndlela yo kuma ntsako wa xiviri, yo lulamisa timholovo, yo khongela ni ndlela leyi ha yona munhu a nga vaka ni langutelo lerinene hi swilo leswi vonakaka. Marito ya Yesu ma ha pfuna swinene namuntlha ku fana ni nkarhi lowu a ma vuleke ha wona.
12 Misinya yin’wana ya milawu ya Bibele yi vulavula hi vutomi bya ndyangu, matirhelo ni ku va ni vuxaka ni vanhu van’wana. Misinya ya milawu ya Bibele yi tirha eka vanhu hinkwavo naswona ndzayo ya yona ya pfuna minkarhi hinkwayo. Vutlhari lebyi tameriweke hi Bibele byi katsakanyiwa hi marito ya Xikwembu lawa xi ma vuleke hi ku tirhisa muprofeta Esaya, loko a ku: “Mina Yehovha, ndzi Xikwembu xa wena, Loyi a ku dyondziselaka ku ku pfuna.”—Esaya 48:17.
BUKU YA VUPROFETA
13. Hi byihi vuxokoxoko lebyi Yehovha a huhuteleke muprofeta Esaya leswaku a byi tsala malunghana na Babilona?
13 Bibele yi tamele vuprofeta byo tala, lebyi byin’wana bya byona se byi hetisekeke. Hi xikombiso, Yehovha u tirhise muprofeta Esaya la hanyeke hi lembe-xidzana ra vunhungu B.C.E., leswaku a profeta hi ta ku lovisiwa ka muti wa Babilona. (Esaya 13:19; 14:22, 23) Ku boxiwe vuxokoxoko bya ndlela leyi sweswo a swi ta endleka ha yona. Mavuthu lama hlaselaka a ma ta phyisa mati ya nambu wa Babilona kutani ma tsemakanya ma nghena emutini ma nga kalanga ma lwa na munhu. A hi sweswo ntsena. Vuprofeta bya Esaya byi kale byi vula ni vito ra hosi leyi a yi ta hlula Babilona—ku nga Korexe.—Esaya 44:27–45:2.
14, 15. Hi yihi ndlela leyi vuxokoxoko byin’wana bya vuprofeta bya Esaya malunghana na Babilona byi hetisekeke ha yona?
14 Endzhaku ka malembe ya kwalomu ka 200—hi vusiku bya October 5 na 6, 539 B.C.E.—ku ni vuthu leri fikeke ri gova ekusuhi na Babilona. A ri kongomisiwa hi mani? A ri kongomisiwa hi hosi ya Muperesiya, leyi vuriwaka Korexe. A wu fikile nkarhi wa leswaku ku hetiseka vuprofeta lebyi hlamarisaka. Kambe, xana hakunene vuthu ra Korexe a ri ta hlula muti wa Babilona ri nga kalanga ri lwa, hilaha ku profetiweke hakona?
15 Vusiku byebyo Vababilona a va ri ni nkhuvo naswona a va titwa va sirhelelekile endzeni ka marhangu lamakulu ya muti wa vona. Kasi hi nkarhi wolowo, Korexe a a ri karhi a hambukisa mati ya nambu lowu a wu tsemakanya muti. A swi tekanga nkarhi leswaku mati ma phya kutani masocha ya yena ma kota ku tsemakanya nambu ma tshinela emarhangwini ya muti. Kambe vuthu ra Korexe a ri ta nghenisa ku yini emarhangwini ya Babilona? Siku rero nivusiku, swi endlekile leswaku tinyangwa ta muti ti siyiwa ti nga pfariwanga va nga swi xiyanga!
16. (a) Esaya u profete leswaku ku ta hetelela ku endleke yini hi muti wa Babilona? (b) Hi yihi ndlela leyi vuprofeta bya Esaya malunghana ni ku lovisiwa ka muti wa Babilona byi hetisekeke ha yona?
16 Malunghana na Babilona ku profetiwe leswi: “A ku nge he tshamiwi eka yena, naswona a nge vi kona eka xitukulwana xin’wana ku ya eka xitukulwana xin’wana. Muarabiya a nge wu dzimi ntsonga wa yena kona, naswona ku hava varisi lava nga ta tshika mintlhambi ya vona yi vundza kona.” (Esaya 13:20) Vuprofeta lebyi a byi vulanga ta ku herisiwa ka muti ntsena kambe byi tlhele byi boxa ni leswi a swi ta landzela endzhaku ka sweswo. Byi kombise leswaku muti wa Babilona a wu ta loviseriwa makumu. Byi kona vumbhoni bya ku hetiseka ka marito lawa. Vumbhoni bya kona i ndhawu leyi nga riki na vaaki ya Babilona wa khale—kwalomu ka tikhilomitara ta 80 edzongeni wa Baghdad, eIraq, leswi tiyisekisaka leswaku Yehovha a a tiyisile loko hi nomu wa Esaya, a te: “Ndzi ta n’wi kukula hi nkukulo lowu lovisaka.”—Esaya 14:22, 23. *
17. Xana ku hetiseka ka vuprofeta bya Bibele ku tiyisa ripfumelo hi ndlela yihi?
17 Ku kambisisa ndlela leyi ha yona Bibele yi nga buku ya vuprofeta lebyi tshembekaka swi tiyisa ripfumelo, a swi tano ke? Hakunene, loko Yehovha Xikwembu a hetisise switshembiso leswi a swi endleke enkarhini lowu hundzeke, hi fanele hi tiyiseka hilaha ku heleleke leswaku xitshembiso xa yena xo endla misava yi va paradeyisi, na xona xi ta hetiseka. (Tinhlayo 23:19) Kunene hi ni ntshembo wo kuma “vutomi lebyi nga heriki lebyi Xikwembu, lexi xi nga hembiki, xi byi tshembiseke emahlweni ka minkarhi leyi nga heriki.”—Tito 1:2. *
“RITO RA XIKWEMBU RA HANYA”
18. Hi wahi marito ya nkoka lawa muapostola Pawulo la nga Mukreste a ma vulaka hi “rito ra Xikwembu”?
18 Hi ku landza leswi ha ha ku bulaka ha swona eka ndzima leyi, swi le rivaleni leswaku Bibele i buku yo hlawuleka hakunene. Ina, i ya nkoka naswona ya pfumelelana yi tlhela yi pakanisa etimhakeni ta sayense ni ta matimu, yi ni vutlhari lebyi pfunaka naswona yi tamele vuprofeta byo tshembeka. Muapostola Pawulo la nga Mukreste u tsale a ku: “Rito ra Xikwembu ra hanya naswona ri ni matimba, ri kariha ku tlula banga rihi ni rihi leri tsemaka hi matlhelo mambirhi, ri tlhava hambi ku ri ku ya fika emaaveni ya moya-xiviri ni moya, ni ya mahlangano swin’we ni mongo wa wona, naswona ra swi kota ku twisisa miehleketo ni makungu ya mbilu.”—Vaheveru 4:12.
19, 20. (a) Bibele yi nga ku pfuna njhani leswaku u tikambisisa? (b) U nga kombisa hi ndlela yihi leswaku wa yi tlangela nyiko yo hlawuleka leyi humaka eka Xikwembu, ku nga Bibele?
19 Mahanyelo ya hina ma nga cinca loko hi hlaya “rito” ra Xikwembu kumbe rungula ra xona, leri kumekaka eBibeleni. Swi ta hi pfuna leswaku hi kota ku tikambisisa hi ndlela leyi hi nga si tshamaka hi tikambisisa ha yona. Hi nga ha vula leswaku ha xi rhandza Xikwembu, kambe ndlela leyi hi angulaka ha yona eka leswi hi dyondzisiwaka swona eRitweni ra xona leri huhuteriweke, ku nga Bibele, swi ta paluxa leswi hi swi anakanyaka hambi ku ri leswi hi tiyimiseleke swona.
20 Hakunene Bibele i buku leyi humaka eka Xikwembu. I buku leyi hi faneleke hi yi hlaya, hi yi dyondza naswona hi yi rhandza. Kombisa leswaku wa yi tlangela nyiko leyi humaka eka Xikwembu hi ku ya emahlweni u kambisisa leswi yi swi tameleke. Loko u ri karhi u endla tano, u ta xi twisisa kahle xikongomelo xa Xikwembu hi vanhu. Ndzima leyi landzelaka yi ta hlamusela leswaku hi xihi xikongomelo xexo ni leswaku xi ta hetisisiwa hi ndlela yihi.
^ ndzim. 6 Hambileswi vanhu van’wana va vulaka leswaku tibuku tin’wana ta Bibele ti kanetana ni tin’wanyana, a byi kona vumbhoni bya sweswo. Vona ndzima 7 ya buku leyi nge Bibele—Xana I Rito Ra Xikwembu Kumbe I Ra Munhu?, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 9 Hi xikombiso, vona nxaxamelo wa rixaka leri Yesu a humeke eka rona, lowu kumekaka eka Luka 3:23-38.
^ ndzim. 16 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke hi vuprofeta bya Bibele, vona broxara leyi nge Buku Ya Vanhu Hinkwavo, matluka 27-9, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 17 Ku lovisiwa ka muti wa Babilona ko va xin’wana xa swikombiso swa ku hetiseka ka vuprofeta bya Bibele. Swikombiso swin’wana swi katsa ku lovisiwa ka muti wa Tiri ni wa Ninivha. (Ezekiyele 26:1-5; Sofaniya 2:13-15) Nakambe vuprofeta bya Daniyele byi longoloxe mimfumo ya misava leyi a yi ta fuma hi ku landzelana endzhaku ka mfumo wa Babilona. Yona yi katsa mfumo wa Meda-Peresiya ni wa Grikiya. (Daniyele 8:5-7, 20-22) Leswaku u kuma nhlamuselo ya vuprofeta byo tala lebyi khumbaka Mesiya, lebyi Yesu Kreste a byi hetiseke, vona Xiengetelo lexi kumekaka eka matluka 199-201.


text:
Vhubvo
Vhadivhi vha manwalo a TshiVenda vha talusa divhazwakale na vhubvo ha Vhavenda ngau fhambana. Vha tikedza mbuno dzavho uya nga mawanwa a thoduluso dze vha ita. Vhanwe vha vhatodulusi vhari Vhavenda vho tumbuka Afrika vhukati vha tshimbila vha tshiya Tshipembe ha Afrika, Rhodesia hune ha vho vhidzwa Zimbagwe namusi.
Huno ha vhanwe vha tenda uri VhaVenda vha bva Igipita.Thikhedzo ya thoduluso
iyi yo di sendeka nga vhutala ha vhutsila he ha wanala tshisikuni tsha zwa sialala(museum). Mawanwa ayo o vhonala e tsumbo ya vhutsila ha mvelele ya Vhavenda.
Fhedzi ha izwi a zwi khwathisedzi vhutanzi ha uri Vhavenda vha bva Igipita sa izwi ayo mawanwa a nga o tou kuvhanganywa nga tshifhinga tsha thengiselano vhukati ha tshakha idzo mbili.
Inwe ya thalutshedzo dza mawanwa a vhubvo ha Vhavenda i sumbedza uri vha bva Tanzania na Malawi. Vhutanzi uho ho di sendeka kha u fana ha manwe a maipfi ane a ambiwa Tanzania na Malawi, sa tsumbo "tshi" ino wanala Tanzania na Malwi i ama zwio no fana na 'tshi"ine Vhavenda vha i shumisa. Vhunzhi ha vhadivhi vha manwalo vha tendelana uri vha tanganedza vhubvo ha Vhavenda ndi Afrika vhukati ngei Congo.Izwi zwi khwathisedzwa nga manwalo o gandiswaho nga vhanwali vha vhatshena.
Thoduluso i hanedzanaho na mawanwa o nwalwaho a fho ntha i sumbedza Vhavenda vho tumbuka Mapungubwe. Khanedzano iyo yo di sendeka nga mawanwa a zwa vhutsila ha mvelele ya Vhavenda. Dzina ili la Mapungubwe, u thomani lo vha li tshi divhea nga upfi Maphunguhwe zwine zwa amba fhethu
"hodalesaho dziphunguhwe". Mapungubwe hone hu pfala uri ndi marubini
a Vhavenda. Vhavenda vho ri vha tshi bva afha Mapungubwe vha da vha dzula afha hu no vhidzwa u pfi ndi Venda namusi.
U ya nga kupfesesele uku, Vhavenda vhori vha tshi swika afha hune namusi ha vhidzwa Venda vha wana hu na Vhangona vhane vha di vhidza uri ndi vhone vho Ngwaniwapo. Vhavenda vha khethekanywa na u fhambanywa nga mitupo, thavha, vhubvo, zwikhodo, muano, tshiilwa na mavhulungele.


text:
Kuhlupheka Kutahela Ke?
Ungaku . . .
kutahela ke?
akungeheli ke?
kumbeni?
LESVI SVIDHYONDISIWAKO HIBIBELE
“Shikwembu . . . shita sula mihloti hikwayo ematihlweni avona lufu alinga havi kona hambi kuri ku kolola ni shirhilo nishitlhavi asvi nga havi kona.”—Nhlavutelo 21:3, 4.
LESVI SVINGAKUPFUNA NJANI?
Uta twisisa eku a hi Shikwembu shivangako mashaniseko ahina.—Yakobo 1:13.
Uta miyetiwa eku Shikwembu shavaviwa loko kahi hlupheka.—Zakariya 2:8.
Utatshemba eku kuhlupheka hikwako kutahela.—Tipisalema 37:9-11.
HAKHESA KE SVIVULIWAKO HIBIBELE?
Hakhesa, himhaka yemihleketo leyi mimbhiri:
Shikwembu shazonda kuhlupheka nekukala lulamisela. Hleketela matwele a Yehovha Shikwembu hehleni ke vanhu vayena vekhale vangayi shanisiwa. Bibele yeri Yehovha a atisola ka “ku kanya ka vona hikuva vatshikeleli vavona ava va hluphekisa.”—Vaavanyisi 2:18.
Shikwembu shazonda ngopfu lavo vashanisako van’wanyani. Enge mufananiso Bibele le “ni mavoko lama halatako ngati leyi nga havako nandzu” litavutisa kayena.—Svivuriso 6:16, 17.
Shikwembu shakhatalela un’wani ne un’wani wahina. Kambe “un’wani ni un’wani u tiva khombo lakwe ni ku vaviseka kakwe,” Svofana Yehovha utiva khombo ne kuvaviseka ka un’wana ni un’wana!—2 Tikronika 6:29, 30.
Ke Mufumo wayena, Yehovha uta hatla kususa kuhlupheka hikwako ke mun’wani ni mun’wani. (Matewu 6:9, 10) Ke chikhathi lechi, uta miyeta hikwavo vachuvukelako kayena.—Mitirho 17:27; 2 Vakorinto 1:3, 4.
SVEKUHLEKETA HISVONA
Hiyini Shikwembu shikhesela kuhlupheka?
Bibele la hlamula muvutiso lowu ka VARHOMA 5:12 na 2 PETRO 3:9.


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Loko N’wana Wa Wena Wa Kondlo-a-ndzi-dyi A Kanakana Vukhongeri Bya Wena
Loko vantshwa vo tala va kula, va hlawula vukhongeri lebyi vatswari va vona va nga eka byona. (2 Timotiya 3:14) Hambiswiritano, van’wana a va endli tano. Xana u nga endla yini loko n’wana wa wena loyi a ha kulaka a sungula ku kanakana vukhongeri bya wena? Xihloko lexi xi ta vulavula hi ndlela leyi Timbhoni ta Yehovha ti langutanaka ha yona ni xiphiqo xo tano.
“A ndza ha swi lavi ku va eka vukhongeri lebyi vatswari va mina va nga eka byona. Ndzi twa onge ndzi ngo lahla thawula.”—Cora, 18. *
WA KHORWISEKA leswaku vukhongeri bya wena byi dyondzisa ntiyiso malunghana ni Xikwembu. Wa tshemba leswaku Bibele yi pfuna leswaku vanhu va va ni mahanyelo lamanene. Kutani, swi tolovelekile ku dyondzisa n’wana wa wena leswi u pfumelaka eka swona. (Deteronoma 6:6, 7) Kambe, ku vuriwa yini loko n’wana wa wena a kula kutani a nga ha swi tsakeli swilo swa moya? * Ku vuriwa yini loko a sungula ku kanakana vukhongeri lebyinene lebyi a a vonaka a byi amukela loko a ha ri ntsongo?—Vagalatiya 5:7.
Loko leswi swi endleka, u nga gimeti hi ku vula leswaku u tsandzekile tanihi mutswari la nga Mukreste. Timhaka tin’wana ti nga ha katseka hilaha hi nga ta swi vona hakona. Hambiswiritano, tiva leswi: Ndlela leyi u yi tamelaka ha yona mhaka ya n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi ya ku kanakana vukhongeri bya wena yi nga ha swi kombisa kahle loko a ta hlawula ku tshinela ekusuhi ni vukhongeri bya wena kumbe a fambela ekule na byona. Loko u sungula nyimpi ni n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi hi mhaka leyi, u le ka nyimpi leyi tikaka—nyimpi leyi u nga ekusuhi ni ku tsandzeka ku yi hlula.—Vakolosa 3:21.
I swa nkoka swinene ku yingisa ndzayo ya muapostola Pawulo. U tsale a ku: “Hlonga ra Hosi a ri fanelanga ri lwa, kambe ri fanele ri olova eka hinkwavo, ri fanelekela ku dyondzisa, ri tikhoma eka leswo biha.” (2 Timotiya 2:24) Xana u nga swi kombisa njhani leswaku u “fanelekela ku dyondzisa” loko n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi a kanakana vukhongeri bya wena?
Vana La Twisisaka
Xo sungula, ringeta ku twisisa leswaku i yini leswi nga ha vaka swi hoxa xandla eka langutelo ra n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi. Hi xikombiso:
Xana u titwa a ri ni xivundza naswona a nga na vanghana evandlheni ra Vukreste? “Leswi a ndzi lava vanghana ndzi endle xinghana ni vadyondzi-kulorhi vo hlayanyana naswona sweswo swi endle leswaku ndzi nga ha tshineli eka Xikwembu ku ringana nkarhi wo leha. Hikwalaho ka vanghana vo biha a ndza ha swi tsakelanga swilo swin’wana ni swin’wana leswi fambisanaka ni vugandzeri bya mina naswona sweswi ndza tisola swinene.”—Lenore, 19.
Xana a nga titshembi, leswi endlaka leswaku swi n’wi tikela ku vulavula hi vukhongeri byakwe? “Loko ndzi ri exikolweni, a ndzi chava ku vulavula ni vadyondzi-kulorhi hi vukhongeri bya mina. A ndzi chava leswaku va ta ndzi teka tanihi jaha leri tinyiketeleke swinene evukhongerini. Vana hinkwavo lava a va tihambanisa ni vanhu van’wana a va nga tsakeriwi naswona a ndzi nga swi lavi leswaku sweswo swi endleka eka mina.”—Ramón, 23.
Xana u titwa byi n’wi tikela vutihlamuleri byo hanya hi milawu ya Vukreste? “Ndzi vona onge xitshembiso xa Bibele xa vutomi lebyi nga heriki xi le kule swinene na mina naswona a ndzi si teka hambi ku ri goza ni rin’we leswaku ndzi va ekusuhi na xona. Ndzi hela matimba lerova ndzi vona swi antswa ku va ndzi phula byi hola.”—Renee, 16.
Vulavula Ni N’wana Wa Wena U Kumisisa Ndlela Leyi A Titwaka Ha Yona Nileswaku Ha Yini A Titwa Hi Ndlela Yoleyo
Xana hi yihi ndlela leyi n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi a titwaka ha yona? Ndlela leyinene yo kumisisa mhaka yoleyo i ku va u n’wi vutisa! Kambe, vana ni vuxiyaxiya leswaku u nga pfumeleli bulo ra n’wina ri hundzuka mholovo. Ematshan’weni ya sweswo, landzela ndzayo leyi nga eka Yakobo 1:19, leyi nge: “Hatlisa emhakeni yo twa, [u] nonoka emhakeni yo vulavula, [u] nonoka emhakeni ya vukarhi.” N’wi lehiseli mbilu. Vana ni “mbilu yo leha leyi heleleke ni vutshila byo dyondzisa,” hilaha a wu ta endla hakona eka munhu la nga riki xirho xa ndyangu.—2 Timotiya 4:2.
Hi xikombiso, loko n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi a nga swi lavi ku ya eminhlanganweni ya Vukreste, ringeta ku kumisisa loko ku ri ni leswi n’wi karhataka. Kambe swi endli u ri karhi u lehisa mbilu. Eka n’wangulano lowu landzelaka, mutswari a nga swi kotanga ku fikelela mbilu ya n’wana wakwe wa kondlo-a-ndzi-dyi.
N’wana: A ndza ha swi lavi ku ya eminhlanganweni.
Tatana: [a hlundzukile] U vula yini loko u ku a wa ha swi lavi ku ya eminhlanganweni?
N’wana: Ya ndzi phirha!
Tatana: Xana yoleyo i ndlela leyi u titwaka ha yona hi Xikwembu? Xana u twa xi ku phirha? Kutani, sweswo swi bihile! Loko wa ha tshama laha kaya ra hina, u ta famba na hina—ku nga khathariseki leswaku wa swi lava kumbe a wu swi lavi!
Xikwembu xi lava leswaku vatswari va dyondzisa vana va vona ha xona ni leswaku vana va yingisa vatswari va vona. (Vaefesa 6:1) Hambiswiritano, tanihi mutswari u lava leswaku n’wana wa wena a endla leswi engetelekeke ku tlula ku landzela vukhongeri bya wena ni ku kanakana ku famba na wena eminhlanganweni ya Vukreste. A wu swi lavi leswaku n’wana wa wena a ya eminhlanganweni hileswi a sindzisiwaka, kambe u lava a ya hileswi a twisisaka leswaku swa fanela leswaku a ya eminhlanganweni ni hileswi a rhandzaka Yehovha.
Sweswo u nga kota ku swi endla ntsena loko u tiva lexi endleke leswaku a va ni langutelo ro tano. Loko wa ha ehleketa hi sweswo, xiya ndlela leyi bulo leri nga laha henhla a ri fanele ri tameriwe ha yona hi ndlela leyi humelelaka.
N’wana: A ndza ha swi lavi ku ya eminhlanganweni.
Tatana: [hi moya wo rhula] Ha yini u titwa hi ndlela yoleyo?
N’wana: Ya ndzi phirha!
Tatana: Hakunene ku tshama awara yin’we kumbe timbirhi swi nga ha phirha. Xana wena i yini lexi ku tikelaka swinene ku ya eminhlanganweni?
N’wana: A ndzi swi tivi. Ndzo titwa ndzi lava ku va endhawini yin’wana.
Tatana: Xana yoleyo hi yona ndlela leyi vanghana va wena va titwaka ha yona?
N’wana: Xolexo ko va xiphiqo xa mina! A ndzi na vanghana—a ndza ha ri na vona. Ku sukela loko munghana wa mina lonkulu a rhurhile, ndzi twa onge a ka ha ri na un’wana loyi ndzi nga vulavulaka na yena! Vanhu hinkwavo va tiphina. Ndzi titwa ndzi ri ni xivundza!
Hi ku endla leswaku n’wana wakwe wa kondlo-a-ndzi-dyi a vulavula a ntshunxekile, tatana la nga eka n’wangulano lowu nga laha henhla a ngo lava ku tiva ntsena xivangelo xo va n’wana wakwe a ala ku ya eminhlanganweni—ku nga xivundza—kambe u endla leswaku a n’wi tshemba, xisweswo a endla leswaku va tlhela va va ni mabulo lama engetelekeke.—Vona bokisi leri fambisanaka ni xihloko lexi leri nge “Lehisa Mbilu!”
Vantshwa vo tala va kuma leswaku loko va hlula swiphiqo leswi va sivelaka ku tshinela eka Xikwembu, hakanyingi va titwa va antswa. Xiya xikombiso xa Ramón, jaha leri tshahiweke eku sunguleni leri khomiweke hi tingana ku vula leswaku i Mukreste exikolweni. Eku heteleleni, ri kume leswaku ku vulavula hi ripfumelo ra rona a swi nga tiki hilaha a ri ehleketa hakona—hambileswi swi endleke leswaku ri hlekuriwa. Ra hlamusela:
“Siku rin’wana exikolweni jaha rin’wana ri endle xihlekiso hi mina hikwalaho ka vukhongeri bya mina. A ndzi khomiwe hi rhumbyana naswona ndzi anakanye leswaku tlilasi hinkwayo a yi ri eku swi tweni. Kutani ndzi endle xiboho xo cinca bulo kutani ndzi ri vutisa hi vupfumeri bya rona. Lexi ndzi hlamariseke, hileswaku ri khomiwe hi rhumbyana ku tlula ndlela leyi mina a ndzi ri xiswona! Kutani ndzi xiye leswaku vantshwa vo tala va ni vukhongeri lebyi va pfumelaka eka byona kambe a va byi twisisi. Mina ndza antswa hikuva ndzi nga ti hlamusela tidyondzo leti ndzi pfumelaka eka tona. Hakunene, loko swi ta emhakeni yo vulavula hi ripfumelo, vadyondzi-kulorhi hi vona lava khomiwaka hi tingana—ku nga ri mina!”
RINGETA LESWI: Vutisa n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi leswaku u titwa njhani hileswi a nga Mukreste. Hi ku ya hi langutelo rakwe, i yini leswi n’wi vuyerisaka? Hi swihi swiphiqo leswi a nga na swona? Xana vuyelo byi tlula swiphiqo? Loko swi ri tano a hlamusele. (Marka 10:29, 30) N’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi a nga tsala mavonelo yakwe eka phepha a tirhisa tikholomu timbirhi—leyi nga eximatsini a tsala swiphiqo kutani eka leyi nga exineneni a tsala vuyelo bya kona. Loko n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi a vona vonelo rakwe ephepheni swi nga ha n’wi pfuna leswaku a kumisisa xiphiqo kutani a ringeta ku xi tlhantlha.
‘Matimba Ya N’wana Wa Wena Ya Ku Anakanya’
Vatswari ni vatshila va xiye leswaku ku ni ku hambana exikarhi ka ndlela leyi vana lavatsongo ni vana va kondlo-a-ndzi-dyi va anakanyaka ha yona. (1 Vakorinto 13:11) Loko vana lavatsongo va anakanya hi swilo leswi nga kona, vana va kondlo-a-ndzi-dyi va anakanya hi swilo leswi tolovelekeke swinene. Hi xikombiso, n’wana a nga dyondzisiwa leswaku Xikwembu xi tumbuluxe swilo hinkwaswo. (Genesa 1:1) Hambiswiritano, n’wana wa kondlo-a-ndzi-dyi a nga ha pfilunganyiwa hi swivutiso swo tanihi leswi nge: ‘Xana ndzi nga swi tiva njhani leswaku ku ni Xikwembu? Ha yini Xikwembu xa rirhandzu xi pfumelela vubihi? Xana ku nga va ntiyiso ku fikela kwihi leswaku Xikwembu xi tshama xi ri kona nkarhi hinkwawo?’—Pisalema 90:2.
U nga ha vona onge swivutiso leswi a swi n’wi pfuni n’wana wa wena la nga emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi. Ntiyiso hileswaku swi nga ha va swi kombisa leswaku swi le ku n’wi pfuneni. Phela, ku vutisa ku nga ha va mhaka ya nkoka ya ku va Mukreste la wupfeke hi tlhelo ra moya.—Mintirho 17:2, 3.
Ku tlula kwalaho, n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi u karhi u dyondza ku tirhisa “matimba [yakwe] ya ku anakanya.” (Varhoma 12:1, 2) Eku heteleleni, u ta kota ku twisisa “ku anama ni ku leha ni ku tlakuka ni ku enta” ka ripfumelo ra Vukreste hi ndlela leyi a nga ta kota ku swi vona hi ku olova tanihi n’wana. (Vaefesa 3:18) Ku tlula rini na rini, sweswi i nkarhi wo pfuna n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi leswaku a anakanya hi vukhongeri byakwe leswaku a ta kota ku hlakulela ku khorwiseka kakwe malunghana ni ripfumelo rakwe.—Swivuriso 14:15; Mintirho 17:11.
RINGETA LESWI: Wena ni n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi tlhelelani eka tidyondzo ta xisekelo, mi kambisisa timhaka leti wena—na yena—a mi nga titeki ti ri ta nkoka. Hi xikombiso, n’wi kombele a anakanya hi swivutiso swo tanihi leswi nge: ‘I yini leswi ndzi khorwisaka leswaku ku ni Xikwembu? Xana i vumbhoni byihi lebyi ndzi byi vonaka lebyi kombisaka leswaku Xikwembu xa khathala hi mina? Ha yini ndzi vona onge ku yingisa milawu ya Xikwembu minkarhi hinkwayo swi ta ndzi vuyerisa?’ Vana ni vuxiyaxiya leswaku u nga sindzisi mavonelo ya wena eka n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi. Ematshan’weni ya sweswo, n’wi pfune leswaku a tiendlela xiboho. Hi ku endla tano swi ta n’wi olovela leswaku a rhandza vukhongeri byakwe.
“Leswi U Susumetelekeke Ku Swi Pfumela”
Bibele yi vulavula hi Timotiya jaha leri ku sukela ‘loko ra ha ri ricece’ a ri tiva matsalwa yo kwetsima. Kambe, muapostola Pawulo, u khutaze Timotiya a ku: “Tshama eka swilo leswi u swi dyondzeke, leswi u susumetelekeke ku swi pfumela.” (2 Timotiya 3:14, 15) Ku fana na Timotiya, n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi a nga ha va a dyondze tidyondzo ta Bibele ku sukela loko a ha ku velekiwa. Kambe, sweswi, u fanele u n’wi khutaza leswaku a ta kota ku tiendlela xiboho.
Buku leyi nge Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka—Tinhlamulo Leti Tirhaka, Vholumo 1, yi ri: “U ni mfanelo ya leswaku n’wana wa wena wa malembe ya kondlo-a-ndzi-dyi a landzela ndlela leyi u gandzelaka ha yona loko a ha tshama na wena. Hambiswiritano, eku heteleleni pakani ya wena i ku endla leswaku mbilu ya n’wana wa wena yi rhandza Xikwembu—ku nga ri ku n’wi endla a endlela ku hetisa nawu ntsena.” Loko u ri ni pakani yoleyo emianakanyweni, u ta pfuna n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi leswaku a “tiya eripfumelweni” kutani swi hundzuka ndlela yakwe ya vutomi—ku nga ri ya wena. *—1 Petro 5:9.
^ ndzim. 4 Mavito ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 5 Leswaku hi olovisa mhaka, eka xihloko lexi hi ta vulavula hi n’wana wa kondlo-a ndzi-dyi wa jaha. Hambiswiritano, milawu leyi ku vulavuriwaka ha yona yi katsa vanhwanyana ni majaha.
^ ndzim. 40 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, vona Xihondzo xo Rindza xa May 1, 2009, matluka 10-12, ni buku leyi nge Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka—Tinhlamulo Leti Tirhaka, Vholumo 1, matluka 315-318.
TIVUTISE . . .
Xana ndzi angurisa ku yini loko n’wana wa mina a kanakana vukhongeri bya mina?
Xana ndzi nga ri tirhisa njhani rungula leri nga eka xihloko lexi leswaku ndzi antswisa ndlela leyi ndzi angulaka ha yona?


text:
NDIMA YA VHUFUMIRARU
Nḓila Ine Mudzimu a Dzhia Ngayo Vhutshilo
Mudzimu u dzhia hani vhutshilo?
Mudzimu u dzhia hani u reḓula thumbu?
Ri sumbedza hani uri ri ṱhonifha vhutshilo?
1. Ndi nnyi we a sika zwithu zwoṱhe?
MUPOROFITA Yeremia o ri: “Yehova ndi Ene ndi Mudzimu vhukuma, Mudzimu a tshilaho.” (Yeremia 10:10) Zwiṅwe hafhu, Yehova Mudzimu ndi Musiki wa zwithu zwoṱhe zwi tshilaho. Zwivhumbiwa zwa ṱaḓulu zwo amba zwi tevhelaho nga hae: “Ndi’we wo sikaho zwoṱhe; zwo bvelela, zwo sikiwa nge wa zwi funa.” (Ndzumbululo 4:11) Musi Khosi Davida a tshi imba luimbo lwa u renda Mudzimu, o ri: “Tshisima tsha vhutshilo tshi ha Iwe.” (Psalme ya 36:9) Nga zwenezwo-ha, vhutshilo ndi tshifhiwa tshi bvaho ha Mudzimu.
2. Mudzimu u ita mini u itela u tikedza vhutshilo hashu?
2 Yehova u dovha a tikedza vhutshilo hashu. (Mishumo 17:28) U ri ṋea zwiḽiwa zwine ra zwi ḽa, maḓi ane ra a nwa, muya une ra u fema, na shango ḽine ra dzula khao. (Mishumo 14:15-17) Yehova o ita zwenezwi nga nḓila ine ya ita uri vhutshilo vhu takadze. Fhedzi uri ri ḓiphine nga vhutshilo nga vhuḓalo, ri fanela u guda milayo ya Mudzimu nahone ri i tevhedze.—Yesaya 48:17, 18.
U SUMBEDZA URI RI ṰHONIFHA VHUTSHILO
3. Mudzimu o dzhia hani u vhulahwa ha Abele?
3 Mudzimu u ṱoḓa uri ri ṱhonifhe vhutshilo—hashu na ha vhaṅwe. Sa tsumbo, misini ya Adamu na Eva, murwa wavho Kaini o sinyutshela zwihulu Abele, murathu wawe. Yehova o sevha Kaini uri mbiti dzawe dzo vha dzi tshi ḓo mu itisa tshivhi tshihulwane. Kaini o nyadza yeneyo tsevho. A “vutshela Abele murathu wawe, a mu vhulaha.” (Genesi 4:3-8) Yehova a ṱarafa Kaini nge a vhulaha murathu wawe.—Genesi 4:9-11.
4. Kha Mulayo wa Mushe, Mudzimu o ombedzela hani mavhonele avhuḓi nga ha vhutshilo?
4 Miṅwahani ya zwigidi nga murahu ha zwenezwo, Yehova o ṋea vhathu vha Isiraele milayo u itela u vha thusa uri vha mu shumele nga nḓila ine a i ṱanganedza. Nga ṅwambo wa uri yeneyi milayo yo ṋewa hu tshi shumiswa muporofita Mushe, nga zwiṅwe zwifhinga i vhidzwa Mulayo wa Mushe. Muṅwe Mulayo wa Mushe u ri: “U songo vhulaha.” (Doiteronomio 5:17) Hezwi zwo sumbedza Vhaisiraele uri Mudzimu u dzhiela nṱha vhutshilo ha muthu na uri vhathu vha fanela u dzhiela nṱha vhutshilo ha vhaṅwe.
5. Ri fanela u dzhia hani u reḓula thumbu?
5 Hu pfi mini nga vhutshilo ha ṅwana a sa athu bebiwa? U ya nga Mulayo wa Mushe, zwo vha zwo khakhea u vhulaha ṅwana a re mbumbeloni ya mme awe. Ee, na honoho vhutshilo ndi ha ndeme kha Yehova. (Ekisodo 21:22, 23; Psalme ya 127:3) Hezwi zwi amba uri u reḓula thumbu zwo khakhea.
6. Ndi ngani ri songo fanela u vhenga vhathu nga riṋe?
6 U ṱhonifha vhutshilo zwi katela u vha na mavhonele avhuḓi nga ha vhathu nga riṋe. Bivhili i ri: “Muthu ané a vhénga murathu wawe ndi phondi; huno ni a zwi ḓivha zwauri muthu wa phondi u tshila-tshoṱhe a zwiho’ khae’.” (1 Yohane 3:15) Arali ri tshi ṱoḓa vhutshilo vhu sa fheli, a ro ngo fanela u vhenga vhathu nga riṋe nga ṅwambo wa uri vengo ndi mudzi wa vhuvemu vhunzhi. (1 Yohane 3:11, 12) Ndi zwa ndeme uri ri gude u funana.
7. Ndi ifhio miṅwe mikhwa ine ya sumbedza u sa dzhiela nṱha vhutshilo?
7 Hu pfi mini nga u ṱhonifha vhutshilo hashu? Kanzhi vhathu a vha ṱoḓi u fa, fhedzi vhaṅwe vha ḓitakadza nga zwithu zwine zwa vhea vhutshilo havho khomboni. Sa tsumbo, vhanzhi vha daha fola, mbanzhe, kana u shumisa zwidzidzivhadzi u itela u ḓitakadza. Zwenezwo zwithu zwi vhaisa muvhili nahone kanzhi zwi vhulaha vhane vha zwi shumisa. Muthu ane a shumisa zwenezwi zwithu ha dzhii vhutshilo vhu ha ndeme. Zwenezwo zwithu a zwo ngo kuna phanḓa ha Mudzimu. (Vha-Roma 6:19; 12:1; 2 Vha-Korinta 7:1) Ri fanela u ṱutshela yeneyo mikhwa uri ri shumele Mudzimu nga nḓila ine a i ṱanganedza. Naho zwi tshi nga kha ḓi konḓa vhukuma u ṱutshela zwenezwo zwithu, Yehova a nga ri ṋea thuso ine ra i ṱoḓa. Nahone u dzhiela nṱha vhuḓidini vhune ra vhu ita u itela u dzhia vhutshilo hashu vhu tshifhiwa tsha ndeme tshine tsha bva khae.
8. Ndi ngani ri tshi fanela u dzula ro fhaṱutshela zwithu zwine zwa nga vhea vhutshilo khomboni?
8 Arali ri tshi dzhiela nṱha vhutshilo, misi yoṱhe ri ḓo dzula ro fhaṱutshela zwithu zwine zwa nga vhea vhutshilo khomboni. A ri nga ḓo sumbedza u sa londa nahone a ri nga vhei vhutshilo hashu khomboni ri tshi ṱoḓa u ḓitakadza kana u ḓimvumvusa. Ri ḓo iledza u reila nga u sa londa na mitambo ya vhuvemu kana i re na khombo. (Psalme ya 11:5) Mulayo we Mudzimu a u ṋea Vhaisiraele vha kale wo ri: “U tshi fhaṱa nnḓu ntswa [i re na ṱhanga yo itaho bande], muṱa u re ṱaḓulu kha ṱhanga U u fhaṱele mupfunda [kana luvhondo luṱuku], uri U sa ḓo hwala mulandu misi muthu ó wa é khayo’.” (Doiteronomio 22:8) U tendelana na maitele o bulwaho kha wonoyo mulayo, itani uri zwithu zwi ngaho zwiṱepisi hayani haṋu zwi dzule zwi vhuimoni havhuḓi u itela uri hu sa vhe na muthu ane a nga piringedzea, a wa, nahone a vhaisala vhukuma. Arali ni na goloi, itani vhungoho ha uri i dzule i vhuimoni havhuḓi. Ni songo ita uri haya haṋu kana goloi yaṋu zwi vhe na khombo kha inwi kana kha vhaṅwe.
9. Arali ri tshi ṱhonifha vhutshilo, ri ḓo fara hani zwipuka?
9 Hu pfi mini nga vhutshilo ha tshipuka? Na hone ndi vhukhethwa kha Musiki. Mudzimu u a tendela u vhulahwa ha zwipuka u itela u wana zwiḽiwa na zwiambaro kana u tsireledza vhathu kha khombo. (Genesi 3:21; 9:3; Ekisodo 21:28) Naho zwo ralo, u fara zwipuka nga tshiṱuhu kana u zwi vhulaha u itela mutambo zwo khakhea nahone zwi sumbedza u nyadza tshoṱhe vhukhethwa ha vhutshilo.—Mirero 12:10.
U ṰHONIFHA MALOFHA
10. Mudzimu o sumbedza hani uri vhutshilo na malofha zwi a tshimbidzana?
10 Musi Kaini a tshi kha ḓi tou bva u vhulaha Abele, murathu wawe, Yehova o mu vhudza a ri: “Malofha a murathu wau a khou nṱavhela mukosi e mavuni.” (Genesi 4:10) Musi Mudzimu a tshi amba nga malofha a Abele, o vha a tshi khou amba nga ha vhutshilo ha Abele. Kaini o vha o vhulaha Abele, nahone zwino Kaini o vha o fanela u ṱarafiwa. Zwo vha zwi tshi tou nga malofha a Abele, kana vhutshilo hawe, vhu khou lilela Yehova uri a haṱule. Nḓila ine malofha na vhutshilo zwa tshimbidzana ngayo yo dovha ya sumbedzwa nga murahu ha Maḓi Mahulu a misini ya Noaxe. Hu sa athu ḓa Maḓi Mahulu, vhathu vho vha vha tshi ḽa mitshelo, miroho, mavhele, na nḓuhu fhedzi. Nga murahu ha Maḓi Mahulu, Yehova o vhudza Noaxe na vharwa vhawe a ri: “Zwoṱhe zwikhokhonono zwi tshilaho nga zwi vhe zwiḽiwa zwaṋu; ndi ni ṋea zwoṱhe vhunga zwiḽa ndi tshi ni ṋea zwi melaho.” Naho zwo ralo, Mudzimu a vhea mulayo u tevhelaho: “Hone ni songó ḽa ṋama ine ya kha ḓi vha na vhutshilo malofhani ayo.” (Genesi 1:29; 9:3, 4) Zwi khagala uri Yehova u dzhia vhutshilo na malofha a tshivhumbiwa zwi tshi tshimbidzana.
11. Ndi u shumiswa hufhio ha malofha he Mudzimu a hu dzivhisa u bva misini ya Noaxe?
11 Ri sumbedza u ṱhonifha malofha nga u sa a ḽa. Kha Mulayo we Yehova a u ṋea Vhaisiraele, o vha laedza a ri: “Nnyi na nnyi . . . ane a vhulaha phukha kana tshiṋoni, nga a fhaladze malofha a yeneyo phukha, a a fukedze nga mavu. . . . Ndo itela zwone ndi tshi laya Vha-Isiraele nda ri: Ni songo ḽa malofha a re ṋamani.” (Levitiko 17:13, 14) Ndaela ya Mudzimu ya uri hu songo ḽiwa malofha a tshipuka, ye u thomani ya ṋewa Noaxe miṅwahani ya 800 nga phanḓa, yo vha i tshi kha ḓi shuma. Mavhonele a Yehova o vha e khagala: Vhashumeli vhawe vha nga ḽa ṋama ya tshipuka, fhedzi hu si malofha. Vho vha vho fanela u fhaladza malofha mavuni—zwine zwa vha u vhuyedzedza vhutshilo ha tshipuka kha Mudzimu.
12. Ndi ndaela ifhio malugana na malofha ye ya ṋewa nga muyamukhethwa ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha, ine ya kha ḓi shuma ṋamusi?
12 Ndaela i fanaho na yeneyo i kha ḓi shuma kha Vhakriste. Vhaapostola na vhaṅwe vhanna vha rangaho phanḓa vhukati ha vhatevheli vha Yesu kha ḓana ḽa u thoma ḽa miṅwaha, vho kuvhangana u itela u ita phetho nga ha ndaela dzine dza fanela u tevhelwa nga vhoṱhe tshivhidzoni tsha Vhukriste. Vho swikelela phetho i tevhelaho: “Ngauri hu funa Muya mukhethwa na riṋe uri inwi ni si dovhe na hwesiwa muṅwe muhwalo. Tshiné tsha funa u itwa ndi u ri: Ni laṱe zwidzimu zwa u itela midzimu i sili, na u ḽa malofha, na zwo faho nga u tshipiwa [zwe zwa si shululwe malofha], na vhupombwe.” (Mishumo 15:28, 29; 21:25) Nga zwenezwo a ro ngo fanela ‘u ḽa malofha.’ Maṱoni a Mudzimu, u sa ḽa malofha ndi zwa ndeme u fana na u iledza u gwadamela midzimu i sili na vhuaḓa ha u ṱangana nga dzimbeu.
13. Fanyisani uri ndi ngani ndaela ya u iledza malofha i tshi katela na u iledza u shelwa malofha.
13 Naa ndaela ya u iledza malofha i katela na u iledza u shelwa malofha? Ee. Sa tsumbo: Kha ri ri dokotela u ni vhudza uri ni songo nwa zwinwiwa zwi re na halwa. Naa zwenezwo zwi ḓo sokou amba uri a no ngo fanela u nwa halwa, fhedzi uri ni nga vhu dzhenisa tsingani dzaṋu nga u ḓiṱhavha nga dzhekiseni? Na kathihi! Zwi ngaho zwenezwo, u sa ḽa malofha zwi amba u sa a dzhenisa mivhilini yashu nga nḓila naho dzi dzifhio. Nga zwenezwo ndaela ya u iledza malofha i amba uri a ri nga ḓo tendela naho e nnyi a tshi dzhenisa malofha tsingani dzashu.
14, 15. Arali madokotela vha amba uri Mukriste u fanela u shelwa malofha, u fanela u aravha hani nahone ndi ngani?
14 Hu pfi mini arali Mukriste o huvhala vhukuma kana a tshi fanela u itwa muaro muhulwane? Kha ri ri madokotela vha amba uri u fanela u shelwa malofha, zwa sa ralo u ḓo fa. Ndi ngoho uri onoyo Mukriste a nga si ṱoḓe u fa. U ḓo ita vhuḓidini ha u tsireledza vhutshilo vhune ha vha tshifhiwa tsha ndeme tshi bvaho ha Mudzimu, nga u tenda u alafhiwa nga dziṅwe nḓila dzine ha sa shumiswe malofha. Nga zwenezwo, u ḓo ṱoḓa maalafhele o raloho arali e hone nahone u ḓo ṱanganedza dziṅwe nḓila dzi sa kateli u shumiswa ha malofha.
15 Naa Mukriste u ḓo pfuka mulayo wa Mudzimu u itela u sokou tshila tshifhinga tshilapfunyana kha ano maitele a zwithu? Yesu o ri: “Ngauri a funaho u tonda vhutshilo hawe u ḓo vhu lovhisa; a lovhisaho vhutshilo hawe a tshi itela nṋe u ḓo vhu wana.” (Mateo 16:25) A ri ṱoḓi u fa. Fhedzi arali ra lingedza u tsireledza vhutshilo hashu ha zwino nga u pfuka mulayo wa Mudzimu, ri ḓo xelelwa nga vhutshilo vhu sa fheli. Nga zwenezwo-ha, ndi zwa vhuṱali u fulufhela mulayo wa Mudzimu wo lugaho, ri na fulufhelo ḽihulwane ḽa uri arali ra fa nga ṅwambo wa tshiitisi naho tshi tshifhio, Muṋei washu wa Vhutshilo u ḓo ri humbula nga u ri vusa nahone a dovha a ri ṋea vhutshilo vhune ha vha tshifhiwa tsha ndeme.—Yohane 5:28, 29; Vha-Heberu 11:6.
16. Vhashumeli vha Mudzimu vho ḓiimisela u ita mini nga ho khwaṱhaho malugana na malofha?
16 Ṋamusi, vhashumeli vha Mudzimu vha fulufhedzeaho vho ḓiimisela nga ho khwaṱhaho u tevhela vhulivhisi hawe malugana na malofha. A vha nga ḽi malofha nga nḓila naho i ifhio. Nahone a vha nga ṱanganedzi ngalafho ine ya katela u shumiswa ha malofha. * Vha na vhungoho ha uri Musiki wa malofha u a ḓivha zwine zwa nga vha vhuyedza. Naa ni a zwi tenda zwenezwo?
NḒILA NTHIHI FHEDZI INE MALOFHA A TEA U SHUMISWA NGAYO
17. Isiraele ḽa kale, yo vha i ifhio nḓila nthihi fhedzi ya u shumisa malofha ye ya vha i tshi ṱanganedzwa nga Yehova Mudzimu?
17 Mulayo wa Mushe wo ombedzela nḓila nthihi fhedzi ine malofha a tea u shumiswa ngayo. Musi Yehova a tshi laedza Vhaisiraele vha kale nḓila ine vha tea u mu gwadamela ngayo, o ri: “Ngauri vhutshilo ha ṋama vhu kha malofha. Huno Nṋe ndo ni ṋea malofha uri a vhe a aletare, uri a vhe a u pfumelela vhutshinyi haṋu; ngauri enea malofha a [a] pfumelela.” (Levitiko 17:11) Musi Vhaisiraele vha tshi ita tshivhi, vho vha vha tshi nga hangwelwa arali vha ṋekedza tshiṱhavhelo tsha tshipuka nahone vha ita uri maṅwe a malofha atsho a vhewe kha aletare nḓuni ya mulanga kana nga murahu a vhewe thembeleni ya Mudzimu. Nḓila nthihi fhedzi yo teaho ya u shumisa malofha yo vha i ya musi hu tshi itwa zwiṱhavhelo zwo raloho.
18. Ndi zwivhuya na phaṱutshedzo dzifhio dzine ra nga dzi wana kha u shululwa ha malofha a Yesu?
18 Vhakriste vha ngoho a vha fhasi ha Mulayo wa Mushe nahone a vha ṋekedzi zwiṱhavhelo zwa zwipuka na u vhea malofha a zwipuka kha aletare. (Vha-Heberu 10:1) Naho zwo ralo, u shumiswa ha malofha kha aletare misini ya Vhaisiraele vha kale zwo vha zwi tshi fanyisela tshiṱhavhelo tsha ndeme tsha Murwa wa Mudzimu, Yesu Kristo. Samusi ro zwi guda kha Ndima ya 5 ya yeneyi bugu, Yesu o ṋekedza vhutshilo hawe a tshi itela riṋe nga u tenda uri malofha awe a shululwe a vhe tshiṱhavhelo. Nga murahu ha zwenezwo a gonya ṱaḓulu nahone a ṋekedza lwa tshoṱhe ndeme ya malofha awe o shululwaho kha Mudzimu. (Vha-Heberu 9:11, 12) Zwenezwo zwo adza mutheo wa u hangwelwa zwivhi zwashu nahone zwa ri vulela nḓila ya u wana vhutshilo vhu sa fheli. (Mateo 20:28; Yohane 3:16) U shumiswa honoho ha malofha ho vha ha ndeme vhukuma! (1 Petro 1:18, 19) Ri nga tshidzwa arali fhedzi ra vha na lutendo kha malofha a Yesu o shululwaho.
19. Ri fanela u ita mini u itela uri ri sa vhe na “mulandu kha malofha a vhoṱhe”?
19 Ri livhuha vhukuma Yehova Mudzimu nge a ri ṋea tshifhiwa tsha ndeme tsha vhutshilo! Nahone naa zwenezwo a zwo ngo fanela u ri ṱuṱuwedzela u vhudza vhaṅwe nga ha tshibuli tsha u wana vhutshilo vhu sa fheli nga u vha na lutendo kha tshiṱhavhelo tsha Yesu? U vha na mavhonele a Mudzimu nga ha vhutshilo ha vhathu nga riṋe zwi ḓo ri sudzulusela u ita zwenezwi nga mafulufulu na nga u fhisea. (Hesekiele 3:17-21) Arali ra ita wonoyo mushumo nga u fhisea, ri ḓo kona u amba u fana na muapostola Paulo ra ri: “A thi tshee na mulandu kha malofha a vhoṱhe; ngauri a tho ngo ni dzima tshithu; ndo ni vhudza oṱhe a maitele a Mudzimu.” (Mishumo 20:26, 27) U vhudza vhathu nga ha Mudzimu na ndivho dzawe ndi nḓila yavhuḓi vhukuma ya u sumbedza uri ri dzhiela nṱha vhutshilo na malofha.
^ par. 16 U itela mafhungo o engedzeaho malugana na maṅwe maalafhele ane ha sa shumiswe malofha, sedzani masiaṱari 13-17 a bugwana Malofha A Nga Ni Tshidza Hani? yo gandiswaho nga Ṱhanzi dza Yehova.


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VUKATI
Loko Vukati Bya Wena Byi Nga Vi Hi Ndlela Leyi A Wu Yi Languterile
NTLHONTLHO
Loko wena ni nkataku mi nga si tekana a swi tikomba ku ri ni swilo swo tala leswi mi fanaka ha swona. Sweswi, ku pfilunganyeka ku ku endla u titwa onge hiloko mi tshama swin’we ejele ematshan’weni yo tsakela ku va swin’we.
Mi nga byi antswisa vuxaka bya n’wina. Kambe, xo sungula u fanele u tiva lexi endlaka u titwa u pfilunganyekile.
LESWI ENDLAKA U TITWA TANO
Ku langutana ni ntiyiso. Mintirho ya siku ni siku, ku kurisa vana ni ku hanyisana ni vatswari va munghana wa wena wa vukati, hakatsongo-tsongo swi nga heta ntsako evukatini. Ku engetela kwalaho, swiphiqo leswi nga languteriwangiki—kumbexana swiphiqo swa timali kumbe ku khathalela xirho xa ndyangu lexi nga ni vuvabyi lebyi nga tshungulekiki—swi nga vanga swiphiqo evukatini.
Ku hambana loku vonakaka ku nga ta lulamiseka. Loko mimpatswa yi nga si tekana, yi tala ku honisa ku hambana loku yi nga na kona. Kambe loko se va tekanile, wanuna ni wansati va sungula ku xiya swilo swo tala leswi va hambanaka ha swona, swo tanihi mavulavulelo, ndlela yo tirhisa mali ni ku lulamisa swiphiqo. Ku hambana loku eku sunguleni a ko ku nyangatsa ntsena, sweswi a wa ha swi koti ku ku tiyiselela.
A wa ha ri na mhaka ni ndlela leyi nkataku a titwaka ha yona. Hi ku famba ka nkarhi marito kumbe swiendlo leswi nga riki na musa leswi pakelaneke ni timholovo leti nga lulamisiwangiki swi nga endla leswaku nuna kumbe nsati a tshika ku phofula ndlela leyi a titwaka ha yona kumbe a endla swo tlula sweswo, a sungula ku phofulela munhu un’wana.
Leswi a wu swi languterile a swi nga twali. Vanhu van’wana va nghenela vukati va ehleketa leswaku va kume munhu loyi va vumberiweke ku hanya na yena. Langutelo rero ri nga kombisa rirhandzu kambe ri nga va ni khombo. Loko ku sungula swiphiqo, norho wa leswaku a mi vumberiwe ku hanya swin’we wa hela, wu endla leswaku nuna ni nsati va vona onge va endle xihoxo hi ku tekana.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Languta timfanelo letinene eka nkataku. Ringeta leswi: Tsala timfanelo tinharhu leti nkataku a nga na tona. Tshama u ri ni nxaxamelo wolowo, kumbexana endzhaku ka xifaniso lexitsongo xa mucato kumbe eka xitirhisiwa xa wena xa elektroniki. Nkarhi na nkarhi kambisisa leswi u swi tsaleke leswaku swi ku tsundzuxa leswaku ha yini u tekane ni nkataku. Ku languta timfanelo letinene eka nkataku swi kondletela ku rhula naswona swi ta mi pfuna ku lulamisa timholovo ta n’wina.—Nawu wa Bibele: Varhoma 14:19.
Hlelani ku heta nkarhi wo karhi mi ri swin’we. Loko mi nga si tekana, swi nga endleka leswaku a mi tivekela nkarhi wo endla swilo swo karhi swin’we. A mi hlela ku va swin’we. Ha yini mi nga endli leswi fanaka sweswi? Hlelani minkarhi leyi wena ni nkataku mi nga ta heta nkarhi wo karhi mi ri swin’we, onge i nkarhi lowuya a mi nga si tekana. Ku endla tano swi nga mi pfuna leswaku rirhandzu ra n’wina ri kula naswona mi kota ku langutana ni swiphiqo swa vutomi leswi nga languteriwangiki.—Nawu wa Bibele: Swivuriso 5:18.
Bulani hi ndlela leyi mi titwaka ha yona. Loko nkataku a ku khunguvanyisile hi mavulavulelo kumbe hi leswi a nga swi endla, xana u nga swi kota ku swi honisa? Loko u nga swi koti, u nga n’wi tsuveli. Vulavula na yena hi moya wo rhula hi mhaka leyi nga humelela, loko swi koteka mi vulavula hi siku leri yi humeleleke ha rona.—Nawu wa Bibele: Vaefesa 4:26.
Loko nkataku a ku khunguvanyisile hi mavulavulelo kumbe hi leswi a nga swi endla, xana u nga swi kota ku swi honisa?
Xiya ku hambana exikarhi ka ndlela leyi u titwaka ha yona ni xikongomelo xa nkataku. Entiyisweni a nga kona exikarhi ka n’wina loyi a tiyimiseleke ku twisa lowun’wana ku vava. Tiyisekisa nkataku hi mhaka leyi hi ku kombela ku rivaleriwa swi huma embilwini loko u n’wi twise ku vava. Endzhaku bulani hi swilo swo karhi leswi havumbirhi bya n’wina mi nga swi endlaka leswaku mi papalata ku twisana ku vava handle ko swi xiya. Yingisani ndzayo leyi ya le Bibeleni: “Kombanani musa, mi tsetselelana swinene, mi rivalelana hi ku ntshunxeka.”—Vaefesa 4:32.
U nga languteli swilo leswi nga twaliki. Bibele ya pfumela leswaku lava nghenelaka vukati va “ta va ni nhlomulo.” (1 Vakorinto 7:28) Loko u langutana ni nhlomulo wolowo u nga hatliseli ku gimeta hi leswaku u endle xihoxo hi ku nghenela vukati. Ematshan’weni ya sweswo, tirhisana ni nkataku leswaku mi lulamisa timholovo naswona mi “[hambeta] mi lehiselana mbilu ni ku rivalelana hi ku ntshunxeka.”—Vakolosa 3:13.


text:
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
Xitirhisiwa lexi xo dyondza Bibele xi endleriwe ku ku pfuna leswaku u dyondza leswi Bibele yi swi vulaka hi tinhloko-mhaka to hambana-hambana, ku katsa ni leyi nge ha yini hi xaniseka, ku endleka yini loko hi fa, ndlela yo va ni ndyangu lowu tsakeke ni tin’wana to tala.
Xana Lexi Hi Xona Xikongomelo Xa Xikwembu?
U nga ha tivutisa leswaku ha yini ku ri ni swiphiqo swo tala namuntlha. Xana a wu swi tiva leswaku Bibele yi vula leswaku swiyimo swi ta cinca naswona u nga vuyeriwa?
NDZIMA 1
Hi Yihi Dyondzo Leyi Nga Ntiyiso Malunghana Ni Xikwembu?
U anakanya onge Xikwembu xa khathala ha wena? Dyondza hi vumunhu bya xona ni ndlela leyi u nga tshinelaka eka xona ha yona.
NDZIMA 2
Bibele I Buku Leyi Humaka Eka Xikwembu
Xana Bibele yi nga ku pfuna njhani leswaku u langutana ni swiphiqo swa wena? Ha yini u tshemba vuprofeta bya yona?
NDZIMA 3
Hi Xihi Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Misava?
Xana xikongomelo xa Xikwembu xa ku endla misava leyi yi va paradeyisi xi ta kala xi hetiseka? Loko swi ri tano, xi ta hetiseka rini?
NDZIMA 4
Yesu Kreste I Mani?
Dyondza xivangelo lexi endlaka Yesu a va Mesiya loyi a tshembisiweke, laha a humaka kona ni leswaku ha yini a ri N’wana wa Yehovha loyi a tswariweke a ri swakwe.
NDZIMA 5
Nkutsulo I Nyiko Ya Nkoka Leyi Humaka Eka Xikwembu
I yini nkutsulo? Xana wu nga ku vuyerisa hi ndlela yihi?
NDZIMA 6
Lava Feke Va Kwihi?
Dyondza hi leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni lava feke ni leswaku ha yini vanhu va fa.
NDZIMA 7
Ntshembo Wa Xiviri Hi Varhandziwa Va Wena Lava Feke
Xana u tshame u feriwa hi munhu loyi u n’wi rhandzaka? Xana swa koteka leswaku hi tlhela hi va vona? Dyondza leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni ku pfuxiwa ka vafi.
NDZIMA 8
Mfumo Wa Xikwembu I Yini?
Vanhu vo tala va tiva Xikhongelo xa Hosi. Xana marito lama nge: “Mfumo wa wena a wu te” ma vula yini?
NDZIMA 9
Xana Hi Hanya “eMasikwini Yo Hetelela”?
Anakanyisisa hi ndlela leyi swiendlo ni malangutelo ya vanhu lava hi rhendzeleke swi kombisaka ha yona leswaku sweswi hi hanya “emasikwini yo hetelela” lawa Bibele yi profeteke ha wona.
NDZIMA 10
Ndlela Leyi Swivumbiwa Swa Moya Swi Khumbaka Vutomi Bya Wena Ha Yona
Bibele yi vulavula hi tintsumi ni madimona. Xana swivumbiwa leswi swa moya i swa xiviri? Xana swi nga byi khumba vutomi bya wena?
NDZIMA 11
Ha Yini Xikwembu Xi Pfumelela Leswaku Ku Va Ni Ku Xaniseka?
Vanhu vo tala va anakanya leswaku Xikwembu xi fanele xi soriwa hikwalaho ka leswi misava hinkwayo yi xanisekaka. Wena u ri yini? Dyondza hi swivangelo leswi Xikwembu xi swi vulaka malunghana ni ku xaniseka.
NDZIMA 12
Ku Hanya Hi Ndlela Leyi Tsakisaka Xikwembu
Swa koteka ku hanya hi ndlela leyi tsakisaka Yehovha. Entiyisweni, u nga va munghana wakwe.
NDZIMA 13
Langutelo Ra Xikwembu Hi Vutomi
Hi rihi langutelo ra Xikwembu hi ku humesa khwiri, ku pomperiwa ngati ni ku dya ngati ya swiharhi?
NDZIMA 14
Ndlela Yo Va Ni Ndyangu Lowu Tsakeke
Rirhandzu leri Yesu a ri kombiseke i xikombiso lexi vavanuna, vavasati, vatswari ni vana va nga xi tekelelaka. I yini leswi hi nga swi dyondzaka eka yena?
NDZIMA 15
Vugandzeri Lebyi Amukelekaka Eka Xikwembu
Kambisisa timfanelo ta tsevu leti lava nga evukhongerini bya ntiyiso va vonakaka ha tona.
NDZIMA 16
Seketela Vugandzeri Bya Ntiyiso
Hi swihi swiphiqo leswi u nga ha langutanaka na swona loko u bula ni van’wana hi vugandzeri bya wena? U nga bula njhani ni van’wana handle ko va hlundzukisa?
NDZIMA 17
Tshinela Eka Xikwembu Hi Xikhongelo
Xana Xikwembu xa yingisa loko u khongela? Leswaku u hlamula xivutiso xexo, u fanele u twisisa leswi Bibele yi swi dyondzisaka hi xikhongelo.
NDZIMA 18
Nkhuvulo Ni Vuxaka Bya Wena Ni Xikwembu
Hi wahi magoza lama lavekaka leswaku munhu a fanelekela nkhuvulo wa Vukreste? Dyondza leswi wu fanekiselaka swona ni ndlela leyi wu faneleke wu endliwa ha yona.
NDZIMA 19
Tshama U Ri Karhi U Rhandza Xikwembu
Xana hi nga swi kombisa njhani leswaku hi rhandza Xikwembu naswona hi tlangela hinkwaswo leswi xi hi endleleke swona?
XIENGETELO
Ndlela Leyi Vito Ra Xikwembu Ri Tirhisiwaka Ha Yona Ni Nhlamuselo Ya Rona
Vito ra Xikwembu ri susiwile eka vuhundzuluxeri byo tala bya Tibibele. Ha yini? Xana ku tirhisa vito ra Xikwembu i swa nkoka?
XIENGETELO
Ndlela Leyi Vuprofeta Bya Daniyele Byi Profeteke Ku Ta Ka Mesiya Ha Yona
Loko ku nga si fika malembe yo tlula 500, Xikwembu xi paluxe nkarhi lowu Mesiya a ta fika ha wona. Hlaya hi vuprofeta lebyi byo tsakisa!
XIENGETELO
Yesu Kreste I Mesiya La Tshembisiweke
Yesu u hetisise vuprofeta hikwabyo bya le Bibeleni lebyi vulavulaka hi Mesiya. Kambisisa eBibeleni ya wena kutani u vona ndlela leyi vuprofeta lebyi byi hetisekeke ha yona hi vuenti.
XIENGETELO
Ntiyiso Malunghana Ni Tatana, N’wana Ni Moya Wo Kwetsima
Vanhu vo tala va tshemba leswaku dyondzo ya Vunharhu-un’we yi huma eBibeleni. Xana wolowo i ntiyiso?
XIENGETELO
Lexi Endlaka Vakreste Va Ntiyiso Va Nga Xi Tirhisi Xihambano eVugandzerini Bya Vona
Xana hakunene Yesu u fele exihambanweni? Hlaya nhlamulo ya kona eBibeleni.
XIENGETELO
Xilalelo Xa Hosi I Nkhuvo Lowu Dzunisaka Xikwembu
Vakreste va lerisiwa ku tlangela Xitsundzuxo xa rifu ra Yesu, lexi xi tlhelaka xi vitaniwa Xilalelo xa Hosi. Xana xi fanele xi tlangeriwa rini naswona njhani?
XIENGETELO
I Yini Leswi Rito “Moya-xiviri” Ni “Moya” Ma Vulaka Swona Hakunene?
Vanhu vo tala va anakanya leswaku loko munhu a fa moya wakwe wa huma kutani wu ya emahlweni wu hanya. Xana Rito ra Xikwembu ri hi byela yini?
XIENGETELO
Xana I Yini Sheol Na Hayidesi?
Vuhundzuluxeri byin’wana bya Bibele byi tirhise rito “sirha” kumbe “tihele” leswaku byi hlamusela Sheol ni Hayidesi. Xana marito lawa ma vula yini hakunene?
XIENGETELO
Xana I Yini Siku Ra Vuavanyisi?
Dyondza ndlela leyi Siku ra Vuavanyisi ri nga ta va nkateko ha yona eka vanhu hinkwavo vo tshembeka.
XIENGETELO
1914 I Lembe Leri Xiyekaka eVuprofeteni Bya Bibele
I vumbhoni byihi lebyi nga eBibeleni lebyi kombisaka leswaku 1914 a ku ta va lembe ra nkoka?
XIENGETELO
Mikayele Ntsumi Leyikulu, I Mani?
Bibele yi paluxa leswaku i mani ntsumi leyikulu leyi nga ni matimba. Dyondza swo tala hi yona ni leswi yi swi endlaka sweswi.
XIENGETELO
Ku Hlamuseriwa Ka “Babilona Lonkulu”
Buku ya Nhlavutelo yi vulavula hi wansati loyi a vuriwaka “Babilona Lonkulu.” Xana i wansati wa xiviri? Xana Bibele yi vula yini malunghana na yena?
XIENGETELO
Xana Yesu U Velekiwe Hi December?
Kambisisa maxelo ya le nkarhini lowu Yesu a velekiweke ha wona. Xana sweswo swi hi byela yini?
XIENGETELO
Xana Hi Fanele Hi Tlangela Tiholideyi?
Hi wahi masungulo ya tiholideyi to tala leti tolovelekeke ta laha u tshamaka kona? Nhlamulo ya kona yi nga ha ku hlamarisa.


text:
Domba
Domba ndi yone ngoma yau fhedzisela ya Vhasidzana. Ngoma iyi i khou dzhiwa iya u fhedzisela nga uri khomba dzino dzhena dombani dzivha dzo no vhina lune u bva dombani hu nga vha uya vhuhadzi.
Zwi la kale domba lo vha ḽi tshi dzhia tshifhinga tshilapfu. Musalauno u itela vhana vha tshikolo ri wana uri ḽi vho vha vhuriha fhedzi la swa tshikolo tshi tshi vula. Musalauno hafhu ri wana vhasidzana na vhatukana nga uri hu na tshikolo vha tshina domba heḽi nga ḽavhuṱanu na mugivhela nga musmbulo vha vha vha tshikoloni hafhu.
Na kale na kale vhatshini vha domba vho vha vha vhasidzana. A si vhanzhi vha vhaṱhannga vhe vha vha vho tshina domba.
Tshiṅwe tshine ra tshi vhona uno musalauno ndi hetshi: vhasidzana vha sa funi u tshina domba vha tshi dzivhiwa nga vho khotsi a vho vha tshi ri ndi vhakriste vha tou badeliswa tshelede ya uri vha siye dombani (exemption fee) Hezwi zwo thoma nga muvhuso wa mahosi-tshila tshifhinga tsha musi vhaVenḓa vha tshi khou vhuswa nga Republic ye ya vha i tshi pfi Republic of Venda. Naho uyu muvhuso wo fhela mahosi a kha di vha na maanda mahulu a u kombetshedza vhasidzana u ya dombani vha sa funi vha badela yeneyo i no pfi "exemption fee". Ndi zwine ra vhona na vhasidzana vha re kha dzi pfunzo dza nṱha (high schools) vha tshi vho ya dombani.
Zwi la kale domba lo vha ḽi tshi dzhia tshifhinga tshilapfu. Musalauno u itela vhana vha tshikolo ri wana uri ḽi vho vha vhuriha fhedzi la swa tshikolo tshi tshi vula. Musalauno hafhu ri wana vhasidzana na vhatukana nga uri hu na tshikolo vha tshina domba heḽi nga ḽavhuṱanu na mugivhela nga musmbulo vha vha vha tshikoloni hafhu.
Na kale na kale vhatshini vha domba vho vha vha vhasidzana. A si vhanzhi vha vhaṱhannga vhe vha vha vho tshina domba.
Tshiṅwe tshine ra tshi vhona uno musalauno ndi hetshi: vhasidzana vha sa funi u tshina domba vha tshi dzivhiwa nga vho khotsi a vho vha tshi ri ndi vhakriste vha tou badeliswa tshelede ya uri vha siye dombani (exemption fee) Hezwi zwo thoma nga muvhuso wa mahosi-tshila tshifhinga tsha musi vhaVenḓa vha tshi khou vhuswa nga Republic ye ya vha i tshi pfi Republic of Venda. Naho uyu muvhuso wo fhela mahosi a kha di vha na maanda mahulu a u kombetshedza vhasidzana u ya dombani vha sa funi vha badela yeneyo i no pfi "exemption fee". Ndi zwine ra vhona na vhasidzana vha re kha dzi pfunzo dza nṱha (high schools) vha tshi vho ya dombani.
This is an excerpt from the article Domba from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Ha Yini Mi Nga Pfumeli Ku Pomperiwa Ngati?
Tidyondzo leti hoxeke leti tolovelekeke
Mavunwa: Timbhoni ta Yehovha a ti byi lavi vutshunguri bya madokodela hikuva a ti tshembi leswaku ma nga pfuna.
Ntiyiso: Hi endla hilaha hi nga kotaka ha kona leswaku hina ni mindyangu ya hina, hi kuma vutshunguri lebyinene. Loko hi ri ni swiphiqo swa rihanyo, hi ya eka madokodela lama nga ni vuswikoti eka vutshunguri ni ku endla vuhandzuri handle ko pompela ngati. Ha byi tlangela swinene vutshunguri lebyi nga kona lebyi antswisiweke. Kahle-kahle, endlelo lerintshwa leri tirhisiwaka ro tshungula Timbhoni ta Yehovha handle ko ti pompela ngati sweswi ri tirhisiwa ni hi vanhu lavan’wana hinkwavo. Ematikweni yo tala, muvabyi un’wana ni un’wana a nga hlawula ku papalata makhombo lama vangiwaka hi ku pomperiwa ngati yo tanihi vuvabyi lebyi nga engatini, ku cinca ka matirhelo ya nsawuto ni makhombo lama nga ha vangiwaka hi swihoxo swa vanhu.
Mavunwa: Timbhoni ta Yehovha ti tshemba leswaku ripfumelo ri nga endla leswaku munhu a hola.
Ntiyiso: A hi hanyisi vanhu hi singita.
Mavunwa: Ku papalata ku pomperiwa ngati swi koxa mali yo tala.
Ntiyiso: Vutshunguri lebyi nga laviki ku pomperiwa ngati a byi koxi mali yo tala. *
Mavunwa: Timbhoni to tala ku katsa ni vana va fa lembe ni lembe hikwalaho ko ala ku cheriwa ngati.
Ntiyiso: Mhaka yoleyo a hi ntiyiso naswona a yi na vumbhoni. Hakanyingi madokodela ma endla vuhandzuri lebyi rharhanganeke byo tanihi vuhandzuri bya mbilu, vuhandzuri bya longo, mahlangano ni ku va munhu a hoxiwa xirho xa un’wana handle ko pompela ngati. * Hakanyingi vavabyi ku katsa ni vana lava tshunguriwaka handle ko cheriwa ngati va hlakarhela ku tlula vanhu lava pomperiweke ngati. * Eka swiyimo leswi hinkwaswo, a nga kona munhu la nga vulaka hi ku tiyiseka leswaku muvabyi u ta fa hikwalaho ko ala ku ku pomperiwa ngati kumbe u ta hanya hikwalaho ka leswi a cheriweke ngati.
Ha yini Timbhoni ta Yehovha ti nga pfumeli ku pomperiwa ngati?
Leyi i mhaka ya vukhongeri ku nga ri ya swa vutshunguri. Testamente ya Khale ni Leyintshwa ti swi veka erivaleni leswaku hi fanele hi papalata ngati. (Genesa 9:4; Levhitika 17:10; Deteronoma 12:23; Mintirho 15:28, 29) Nakambe eka Xikwembu ngati yi yimela vutomi. (Levhitika 17:14) Hikwalaho hi papalata ngati ku nga ri hikwalaho ka leswi hi yingisaka Xikwembu ntsena kambe hileswi hi xi xiximaka tanihi Munyiki wa vutomi.
Ku cinca ka mavonelo
Eminkarhini leyi nga hundza madokodela a ma teka ku tshungula handle ko tirhisa ngati swi nga lulamanga, ku ri ku dlaya, kambe langutelo rero ri cincile eka malembe ya sweswinyana. Hi xikombiso, hi 2004, xihloko lexi kandziyisiweke eka magazini wa dyondzo xi vule leswaku “matshungulelo lama tirhisiwaka eka vavabyi lava nga Timbhoni ta Yehovha ma ta hetelela ma ri wona lama nga ta tirhisiwa eka malembe lama landzelaka.” * Xihloko lexi nga eka magazini wa Heart, Lung and Circulation hi 2010 wu vule leswaku “‘vuhandzuri lebyi nga tirhisiki ngati’ a byi fanelanga byi tirhisiwa eka Timbhoni ta Yehovha ntsena, kambe byi fanele byi tirhisiwa eka vanhu hinkwavo lava endliwaka vuhandzuri.”
Magidi ya madokodela emisaveni hinkwayo ma tirhisa maendlelo lama nga laviki ku pomperiwa ngati leswaku va endla vuhandzuri. Maendlelo yo tano ma tirhisiwa ni le matikweni lama ha hluvukaka naswona vavabyi vo tala lava nga riki Timbhoni ta Yehovha va tsakela ku tshunguriwa hi ndlela yoleyo.
^ ndzim. 8 Vona Transfusion and Apheresis Science, Vholumo 33, No. 3, tl. 349.
^ ndzim. 10 Vona buku leyi nge, The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Vholumo 134, No. 2, matl. 287-288; Texas Heart Institute Journal, Vholumo 38, No. 5, tl. 563; Basics of Blood Management, tl. 2; ni leyi nge Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, Vholumo 4, No. 2, tl. 39.
^ ndzim. 10 Vona magazini wa The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Vholumo 89, No. 6, tl. 918; ni leyi nge, Heart, Lung and Circulation, Vholumo 19, tl. 658.
^ ndzim. 14 Vona buku leyi nge Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, Vholumo 4, No. 2, tluka 39.


text:
Xigonzo 12
U nga tshinelisa kuyini ka Nungungulu?
1. Xana Nungungulu wa ingisela a mikhongelo yontlhe?
Nungungulu i ramba vanhu va matiko wontlhe lezaku va mu tshinelela hi mukhongelo. (Tisimu 65:2) Hambulezo, yena a nga ingiseli kutani ku vumela mikhongelo yontlhe. Hi xikombiso, a mikhongelo ya wanuna a xanisako sati wakwe ya zi kota ku nga chikeli ka yena. (1 Pedro 3:7) A xinwani xikombiso xa lezo hi lexi xa vaIsraeli, lava Nungungulu a nga ala kuzwa mikhongelo yabye hi kota ya lezi va nga simama ku maha kubiha. Zi te dlunya lezaku a mukhongelo i lungelo. Hambu zi hi tano, Nungungulu i ta vumela hambu a mikhongelo ya vaonhi va hombe loku va ti sola.
2. Hi fanele ku khongelisa kuyini?
A mukhongelo xipanze xa wukhozeli, hikwalaho hi fanele ku khongela ka Muvangi wa hina ntsena, ku nga Jehova. (Mateu 4:10; 6:9) Ahandle ka lezo, lezi hi nga mbhelelangiko, hi fanele ku khongela vitweni ga Jesu hakuva yena i fele a zionho za hina. (Johani 14:6) Jehova a nga lavi lezaku hi phindaphinda a mikhongelo yi nga maalakanyweni kutani yi nga ka bhuku go kari. I lava lezaku hi khongela na zi huma mbilwini.
A Muvangi wa hina wa zi kota kuzwa hambu a mikhongelo hi yi mahako na hi nga zwati gezu. (1 Samueli 1:12, 13) Yena wa hi ramba lezaku hi khongela ni ka xihi xikhati, xo kota kusanguleni ni kumbheleni ka siku, xikhati xa kuga, ni loku hi yimisana ni zikarato.
3. Hikuyini a maKristu ma mahako mitlhangano?
A ku tshinela ka Nungungulu a zi olovi hakuva hi hanya xikari ka vanhu va nga kholwiko ka Nungungulu ni va tseketselako a xitsumbiso xakwe xa misava yo rula. (2 Timote 3:1, 4; 2 Pedro 3:3, 13) Hikwalaho hi na ni xilaveko xa ku tiyisana ni makholwa-kulori.
A ku maha wunghana ni vanhu va ranzako Nungungulu za hi vuna ku tshinela ka Nungungulu. A mitlhangano ya Timboni ta Jehova yi nyika malungelo ma nene ya kuva hi vuneka hi kukholwa ka vanwani.
4. U nga tshinelisa kuyini ka Nungungulu?
Wa zi kota ku tshinela ka Nungungulu hi ku ehleketa xungetano hi lezi u zi gonzako Mhakeni yakwe. Ehleketa hi mitiro yakwe, wusungukati gakwe, ni zitsumbiso zakwe. A ku khongela ni ku ehleketa za hi vuna ku zwisisa a lisima la liranzo ni wutlhari ga Nungungulu.
U nga zi kota ku tshinela ka Nungungulu ntsena loku u mu tsumba, u kholwa ka yena. Kanilezi a kukholwa ku fana ni zilo zi hanyako lezi zi lavako ku gisiwa. U fanele ku tshama hi ku gisa a kukholwa ka wena hi ku vuxeta a xiseketelo xa kukholwa ka wena.
5. Xana a ku tshinela ka Nungungulu zi ta ku vunisa kuyini?
Jehova wa khatalela lava va mu ranzako. Yena wa zi kota ku va vikela ka ni xihi lexi xi nga wa ta onha a kukholwa kabye ni kutsumba kabye ka wutomi ga pinzukelwa. (Tisimu 91:1, 2, 7-10) Yena wa hi tlharihisa ka mahanyela ma vekako mhangweni a wutomi ga hina ni litsako la hina. Jehova wa hi gonzisa a mahanyela ya chukwana ka wontlhe.


text:
DECEMBER 30, 2013 | KYRGYZSTAN
Huvo Ya le Kyrgyzstan Yi Teke Xiboho Lexi Yimaka Ni Lava Alaka Ku Ya eVusocheni Hikwalaho Ka Ripfalo Ra Vona
BISHKEK eKyrgyzstan—Ntlawa lowu Tlakukeke wa Vaavanyisi va Huvo Leyikulu ya Kyrgyzstan wu teke xiboho lexi vaavanyisi hinkwavo va pfumelelaneke ha xona hi November 19, 2013, xa leswaku nawu wa sweswinyana wa malunghana ni mintirho yo korhokela tiko a wu fambisani ni vumbiwa naswona a wu yi xiximi mfanelo ya ntshunxeko wa vugandzeri. Huvo yi lerise mfumo leswaku wu cinca nawu wa wona leswaku wu va ni mintirho leyi hakunene yi nga ya ku korhokela tiko leyi nga endliwaka hi lava alaka ku ya evusocheni hikwalaho ka ripfalo ra vona.
Hi 2009, tiko ra Kyrgyzstan ri amukele nawu lowu xiximaka mfanelo ya munhu yo endla mintirho yin’wana yo korhokela tiko. Hambiswiritano, swi nambe swi tikomba leswaku ntirho lowu entiyisweni a wu ri ehansi ka masocha. Lava a va wu endla a va languteriwa hi vatirhi va le vusocheni naswona van’wana va lerisiwe ku hakelela swikoxo swa mintirho ya vusocha. Endzhaku ko heta ntirho wolowo, mavito ya vona a ma namba ma hoxiwa eka nxaxamelo ya masocha yo khomela. Hikwalaho ka sweswo, Timbhoni ta Yehovha ti ale ku amukela mintirho yoleyo, leswi endleke leswaku Timbhoni to hlayanyana ti voniwa nandzu wa vugevenga.
Xiboho lexi tekiweke hi November xi kombise leswaku Timbhoni ti ni swivangelo leswi twalaka swo ala ku endla ntirho wo korhokela tiko lowu ti nyikiwaka wona nileswaku a ti nga ringeti ku balekela vutihlamuleri bya tona byo ya evusocheni. Ku hambana ni sweswo, Huvo yi kume leswaku Timbhoni ti tiyimisele ku endla mintirho yo korhokela tiko leyi nga fambisaniki ni vusocha. Ku languteriwe leswaku milandzu hinkwayo ya vugevenga leyi Timbhoni ti rhwexiweke yona yi ta tlhela yi pfuriwa ivi ku tekiwa xiboho hi ku ya hi nawu lowu cinciweke.
Khamit Iskakov, muvulavuleri wa Timbhoni ta Yehovha eKyrgyzstan, u ri: “Xiboho lexi a xi nge pfuni ku ntlantlha mhaka ya vanhu lava alaka ku ya evusocheni hikwalaho ka ripfalo ra vona ntsena, kambe xi ta tlhela xi pfuna vatirhela-mfumo va le Kyrgyzstan va tiva leswaku Timbhoni ta Yehovha i vukhongeri lebyi xiximiwaka emisaveni hinkwayo.”
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000
Kyrgyzstan: Khamit Iskakov, tel. +996 770 778 885