text:
Xana A Wu Swi Tiva?
Xana a ku ri xitsalo ni inki ya njhani leswi a swi tirhisiwa eminkarhini ya ku tsariwa ka Bibele?
Loko a gimeta papila rakwe ro hetelela eka mapapila yakwe manharhu lama nga eBibeleni, muapostola Yohane u te: “A ndzi ri ni swilo swo tala swa ku ku tsalela swona, kambe a ndzi naveli ku tama ndzi ku tsalela hi inki ni xitsalo.” Vuhundzuluxeri bya rito hi rito bya Xigriki xo sungula lexi Yohane a xi tirhiseke byi kombisa leswaku a a nga ha lavi ku ya emahlweni a tsala hi “inki ni xitsalo.”—3 Yohane 13.
Xitsalo xa mutsari a ku ri rihlanga leri omeke. A ri tsemiwe ri voyama eka tlhelo lerin’wana naswona ri tsemiwe ri tontswa laha ri tsalaka hakona. Mutsari a ta vatla laha ri tsalaka hakona a tirhisa ribye leri ri rhetelaka ri tlhela ri khwaxa katsongo. Rihlanga leri a ri languteka ri tlhela ri tirha ku fana ni xitsalo xa manguva lawa lexi nga ni xinsimbana laha xi tsalaka hakona.
Inki yo tala a yi endliwa hi ku hlanganisa nsiti ni vurimba lebyi nga ni rhaba, lebyi tirhaka tanihi xinamarheti. Inki leyi a yi xavisiwa yi omile naswona a yi fanele yi hlanganisiwa ni mati hi ndlela leyinene loko yi nga si tirhisiwa. Loko ku ri karhi ku tsariwa hi yona, inki yo tano a yi oma eka papirasi naswona a yi nga nweleli. Xisweswo, mutsari a a ta kota ku lulamisa swihoxo hi ku tirhisa xiponci lexi tsakamaka lexi na xona a xi ri xin’wana xa swilo leswi mutsari a a tshama a ri na swona. Vuxokoxoko lebyi malunghana ni inki eminkarhini ya khale byi hlamusela leswi kumbexana vatsari va Bibele a va anakanya swona loko va vulavula hi ku va mavito ma suriwa ebukwini ya xitsundzuxo ya Xikwembu.—Eksoda 32:32, 33; Nhlavutelo 3:5.
Xana a ku ri matende ya mixaka muni lawa a ma endliwa hi muapostola Pawulo?
Mintirho 18:3 yi vula leswaku muapostola Pawulo a a ri muendli wa matende. Eminkarhini ya ku tsariwa ka Bibele, vaendli va matende a va rhunga voya bya kamela kumbe bya mbuti leswaku va endla malapi. Kutani a va rhunga malapi lawa va ma hlanganisa leswaku va endlela vafambi matende. Hambiswiritano, eminkarhini yoleyo, matende yo tala a ya endliwe hi dzovo. Man’wana a ma endliwe hi malapi, lawa a ma endliwa emutini wa Tarso lowu Pawulo a a huma eka wona. Pawulo a nga ha va a tirhise xin’wana xa switirhisiwa leswi kumbe hinkwaswo ka swona. Hambiswiritano, loko a ri karhi a tirha na Akhwila, swi nga ha endleka leswaku Pawulo a a endla malapi lama a ma vekiwa exivaveni xa le ndzeni ka yindlu leswaku ma sivela dyambu.
Swi nga ha endleka leswaku Pawulo u dyondze ku endla ntirho lowu a ha ri muntshwa. Vumbhoni lebyi kumiweke eka papirasi ya le Egipta byi kombisa leswaku hi nkarhi wa ku fuma ka Varhoma, vanhu a va sungula ku dyondzela ntirho va ri ni malembe ya kwalomu ka 13. Loko ku ri leswaku Pawulo a a ri emalembeni wolawo loko a sungula ntirho lowu, swi vula leswaku loko se a ri ni malembe ya 15 kumbe 16 kumbexana se a ri ni vutshila eku tsemeni ka malapi yakwe ya va mpimo ni xivumbeko lexi lavekaka kutani a ma rhunga hi swilo swo hambana-hambana. Buku leyi nge The Social Context of Paul’s Ministry yi vula leswaku “loko Pawulo a heta ku dyondzela ntirho wolowo, a nga ha va a nyikiwe switirho swo tirha ha swona. Leswi a ku nga laveki switirho swo tala, swi nga ha va swi endle leswaku ntirho wa ku rhunga matende wu olova naswona swi koteka leswaku wu endliwa kun’wana ni kun’wana,” leswi a swi ta pfuna Pawulo leswaku a tihanyisa tanihi murhumiwa la famba-fambaka.


c: text/html

text:
Viewpoints on the Origin of Life
Monica Richardson: Dokodela A Hlamusela Ripfumelo Rakwe
U vutisile loko ku veleka ku ri singita kumbe loko ku endliwe hi Xikwembu. U gimete hi ku tshemba yini hikwalaho ka ntokoto lowu a veke na wona leswi a tirha tanihi dokodela?
Massimo Tistarelli: Muendli Wa Tirhoboto A Hlamusela Ripfumelo Rakwe
Leswi a tiva ngopfu sayense swi endle leswaku a tivutisa swivutiso dyondzo ya ku tiendlekela ka swilo.
Petr Muzny: Profesa Wa Nawu U Hlamusela Ripfumelo Rakwe
U velekiwe emfun’weni wa Makhomunisi. Vanhu va kona a va nga pfumeli eka Xikwembu. Xiya lexi n’wi nciciseke mianakanyo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tekelela Ripfumelo Ra Muxe
“Hi ripfumelo Muxe, loko a kurile, u ale ku vuriwa n’wana wa N’wa-Faro.”—HEV. 11:24.
1, 2. (a) Hi xihi xiboho lexi Muxe a xi endleke loko a ri ni malembe ya 40? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.) (b) Ha yini Muxe a hlawule ku xaniseka ni vanhu va Xikwembu?
MUXE a a byi tiva vumundzuku lebyi a a ta va na byona aEgipta. U vone tiyindlu letikulu to saseka ta vanhu lava fuweke. A a wundliwa hi ndyangu wa hosi. “U leteriwe hi vutlhari hinkwabyo bya Vaegipta,” leswi kumbexana a swi katsa ntivo-vuxongi, ntivo-tinyeleti, tinhlayo ni tisayense tin’wana. (Mint. 7:22) A swi ta n’wi olovela ku va ni mali, vulawuri ni lunghelo rin’wana leri Muegipta la tolovelekeke a a nga ta pfuka a ve na rona.
2 Kambe, loko Muxe a ri ni malembe ya 40 u endle xiboho lexi faneleke xi hlamarise ndyangu wa le vuhosini wa le Egipta lowu a wu n’wi wundla. A nga hlawulanga vutomi lebyinene bya Muegipta la tolovelekeke kambe u hlawule vutomi bya mahlonga. Ha yini? Muxe a a ri ni ripfumelo. (Hlaya Vaheveru 11:24-26.) Hi ripfumelo, Muxe a a nga voni swilo swa le misaveni ya nkarhi wa yena ntsena. Leswi a a ri munhu wa moya, Muxe a a ri ni ripfumelo eka “Loyi a nga vonakiki,” ku nga Yehovha, ni le ku hetisekeni ka switshembiso swa Xikwembu.—Hev. 11:27.
3. Hi swihi swivutiso swinharhu leswi nga ta hlamuriwa exihlokweni lexi?
3 Na hina a hi fanelanga hi vona ntsena leswi mahlo ya hina ya nyama ma kotaka ku vona swona. Hi fanele hi va “muxaka lowu nga ni ripfumelo.” (Hev. 10:38, 39) Leswaku hi kota ku tiyisa ripfumelo ra hina, a hi kambisiseni leswi tsariweke malunghana na Muxe eka Vaheveru 11:24-26. Loko hi ri karhi hi endla tano, lava tinhlamulo ta swivutiso leswi: Ripfumelo ri n’wi pfune njhani Muxe ku fularhela ku navela ka nyama? Ripfumelo ri n’wi pfune njhani ku tlangela lunghelo rakwe ro tirhela Yehovha loko a rhukaniwa? Naswona ha yini Muxe a “[langute] swinene-nene eku nyikiweni ka hakelo”?
U FULARHELE KU NAVELA KA NYAMA
4. I yini leswi Muxe a swi xiyeke malunghana ni “ku tiphina hi xidyoho”?
4 Hi mahlo ya ripfumelo, Muxe u swi xiyile leswaku “ku tiphina hi xidyoho” a swi ri swa xinkarhana. Van’wana a va ta va va tibyele leswaku hambileswi vanhu va le Egipta a va gandzela swikwembu swa hava va tlhela va rhandza vungoma, tiko rolero a ri ri mfumo wa misava kasi vanhu va Yehovha a va ri mahlonga va xanisiwa! Kambe Muxe a a swi tiva leswaku Xikwembu xi nga xi cinca xiyimo xolexo. Hambileswi swilo a swi tikomba swi va fambela kahle vanhu lava a va tiyimisele ku enerisa ku navela ka vona, Muxe a a ri ni ripfumelo ra leswaku lavo homboloka va ta lovisiwa. Hikwalaho, a nga yengiwanga hi “ku tiphina hi xidyoho swa nkarhinyana.”
5. I yini leswi nga ta hi pfuna ku lwisana ni “ku tiphina hi xidyoho swa nkarhinyana”?
5 U nga lwisana njhani ni “ku tiphina hi xidyoho swa nkarhinyana”? U nga rivali leswaku ntsako lowu munhu a wu kumaka hi ku dyoha i wa xinkarhana. Swi vone hi mahlo ya ripfumelo leswaku “misava ya hundza ni ku navela ka yona.” (1 Yoh. 2:15-17) Anakanyisisa hi vumundzuku bya vadyohi lava nga hundzukiki. Va le “[ndhawini] leyi rhetaka . . . va hetiwe hi ku chava ka xitshuketa!” (Ps. 73:18, 19) Loko u ringiwa leswaku u dyoha, tivutise, ‘Xana ndzi lava vumundzuku bya njhani?’
6. (a) Ha yini Muxe a arile “ku vuriwa n’wana wa N’wa-Faro”? (b) Ha yini u anakanya leswaku Muxe u endle xiboho lexinene?
6 Ripfumelo ra Muxe ri tlhele ri n’wi kongomisa loko a hlawula ntirho. “Hi ripfumelo Muxe, loko a kurile, u ale ku vuriwa n’wana wa N’wa-Faro.” (Hev. 11:24) Muxe a nga tibyelanga leswaku a nga tirhela Xikwembu a ri karhi a tirha endlwini ya vuhosi kutani a tirhisa mali ni lunghelo leri a a ri na rona leswaku a pfuna vamakwavo vakwe va Vaisrayele. Ku ri na sweswo, Muxe a a tiyimiserile ku rhandza Yehovha hi mbilu yakwe hinkwayo, moya-xiviri wakwe hinkwawo ni hi matimba yakwe hinkwawo. (Det. 6:5) Xiboho lexi Muxe a xi endleke xi n’wi pfune swinene. Swi nga si ya kwihi, rifuwo ro tala ra le Egipta leri a ri sukeleke ri phangiwile hi Vaisrayele! (Eks. 12:35, 36) Faro u tsongahatiwile kutani a dlayiwa. (Ps. 136:15) Muxe u kutsuriwile naswona u tirhisiwe hi Xikwembu leswaku a rhangela tiko hinkwaro ra Israyele ri ya endhawini leyi hlayisekeke. Vutomi byakwe a byi ri ni xikongomelo.
7. (a) Hi ku ya hi Matewu 6:19-21, ha yini hi fanele hi kunguhatela vumundzuku lebyi nga heriki? (b) Hlamusela ntokoto lowu kombisaka ku hambana exikarhi ka ku kunguhatela vumundzuku bya nkarhinyana ni lebyi nga heriki.
7 Loko u ri nandza wa Yehovha la ha riki muntshwa, ripfumelo ri nga ku pfuna njhani ku hlawula ntirho? U ta va u tlharihile loko u kunguhatela vumundzuku. Kambe xana ku tshemba switshembiso swa Xikwembu swi ta ku susumetela ku kunguhatela vumundzuku bya nkarhinyana kumbe lebyi nga heriki? (Hlaya Matewu 6:19-21.) Mucini wa ncino wa ballet la vuriwaka Sophie a a langutane ni xivutiso xolexo. Tikhampani ta ncino wa ballet etikweni hinkwaro ra United States ti n’wi tshembise ku n’wi hakelela ku yisa tidyondzo takwe emahlweni ni ku n’wi nyika swikhundlha leswi vo tala a va swi navela eka khampani ya tona. U ri: “A swi tsakisa ku naveriwa hi vanhu van’wana. Entiyisweni a ndzi titwa ndzi antswa ku tlula vacini lavan’wana. Kambe a ndzi nga tsakanga.” Hiloko Sophie a hlalela vhidiyo leyi nge Young People Ask—What Will I Do With My Life? U ri: “Ndzi swi xiyile leswaku misava yi endle leswaku swilo swi ndzi fambela kahle naswona vaseketeri va mina a va ndzi navela kambe a ndzi nga ha gandzeli Yehovha hi mbilu ya mina hinkwayo. Ndzi khongele eka yena hi mbilu ya mina hinkwayo. Endzhaku ka sweswo ndzi tshike ntirho wa mina wa ku cina.” Xana u titwa njhani hi xiboho xakwe? U ri: “A ndzi byi naveli vutomi bya mina bya khale. Namuntlha ndzi tsake hi ku helela. Ndza phayona ni nuna wa mina. A hi dumanga naswona a hi na swilo swo tala leswi vonakaka. Kambe hi ni vuxaka lebyinene na Yehovha, hi ni swichudeni swa Bibele naswona hi endla leswi engetelekeke entirhweni wa Yena. A ndzi tisoli.”
8. Hi yihi ndzayo ya le Bibeleni leyi nga pfunaka muntshwa ku endla xiboho malunghana ni leswi a nga ta swi endla hi vutomi byakwe?
8 Yehovha wa swi tiva leswi nga ta ku vuyerisa. Muxe u te: “Xana i yini leswi Yehovha Xikwembu xa wena a swi lavaka eka wena loko ku nga ri ku chava Yehovha Xikwembu xa wena, leswaku u famba etindleleni takwe hinkwato ni ku n’wi rhandza ni ku tirhela Yehovha Xikwembu xa wena hi mbilu ya wena hinkwayo ni hi moya-xiviri wa wena hinkwawo; ku hlayisa swileriso swa Yehovha ni milawu yakwe leyi ndzi ku lerisaka yona namuntlha, leswaku swi ku fambela kahle?” (Det. 10:12, 13) Loko wa ha ri muntshwa, hlawula ntirho lowu nga ta endla leswaku u kota ku rhandza Yehovha naswona u n’wi tirhela “hi mbilu ya wena hinkwayo ni hi moya-xiviri wa wena hinkwawo.” U nga tiyiseka leswaku loko u endla tano swilo swi ta “ku fambela kahle.”
A A MA TLANGELA MALUNGHELO LAWA YEHOVHA A N’WI NYIKEKE WONA
9. Hlamusela leswaku ha yini swi nga ha vaka swi n’wi tikerile Muxe ku endla xiavelo xakwe.
9 Muxe “u langute ndzhukano wa Kreste wu ri rifuwo lerikulu ku tlula xuma xa le Egipta.” (Hev. 11:26) Muxe u lerisiwe ku va “Kreste,” kumbe Mutotiwa hileswi a hlawuriweke hi Yehovha leswaku a rhangela Vaisrayele va huma aEgipta. Muxe a a swi tiva leswaku a swi ta tika ku endla xiavelo lexi ni leswaku a a ta ‘rhukaniwa.’ Muisrayele un’wana u tshame a n’wi sandza a ku: “I mani la ku vekeke hosana ni muavanyisi wa hina?” (Eks. 2:13, 14) Endzhakunyana, Muxe u vutise Yehovha a ku: “Xana Faro u ta ndzi yingisisa ku yini?” (Eks. 6:12) Leswaku a lunghekela ku rhukaniwa, Muxe u khongele eka Yehovha a n’wi byela ku chava ni ku vilela ka yena. Yehovha u n’wi pfune njhani Muxe ku endla xiavelo lexi xo tika?
10. Yehovha u n’wi pfune njhani Muxe ku lunghekela xiavelo xakwe?
10 Xo sungula, Yehovha u tiyisekise Muxe a ku: “Ndzi ta va na wena.” (Eks. 3:12) Xa vumbirhi, Yehovha u n’wi nyike ntshembo ni xivindzi hi ku n’wi hlamusela swin’wana leswi vito Rakwe ri vulaka swona: “Ndzi ta tikombisa ndzi ri lexi ndzi nga ta tikombisa ndzi ri xona.” * (Eks. 3:14) Xa vunharhu, u nyike Muxe matimba yo endla masingita lama kombiseke leswaku Muxe a a rhumiwe hi Xikwembu hakunene. (Eks. 4:2-5) Xa vumune, Yehovha u hlawule Aroni leswaku a va muvulavuleri wa Muxe ni leswaku a n’wi pfuna ku endla xiavelo xakwe. (Eks. 4:14-16) Loko Muxe a ri kusuhi ni ku fa, a a khorwiseka leswaku Xikwembu xi pfuna malandza ya xona leswaku ma kota ku endla xiavelo xihi na xihi lexi xi ma nyikaka xona, lerova u byele Yoxuwa mutlhandlami wakwe hi ku tiyiseka a ku: “Yehovha hi yena la fambaka emahlweni ka wena. Yena u ta hambeta a va na wena. A nge ku tshiki kumbe a ku siya hilaha ku heleleke. U nga tshuki u chava kumbe u chavisiwa.”—Det. 31:8.
11. Ha yini Muxe a a xi teka xi ri xa nkoka xiavelo xakwe?
11 Hi ku seketeriwa hi Yehovha, Muxe a a xi teka xi ri xa nkoka xiavelo xakwe xo tika, a a xi teka xi ri “[xikulu] ku tlula xuma xa le Egipta.” A swi ta pfuna yini ku tirhela Faro ematshan’weni ya ku tirhela Xikwembu xa Matimba Hinkwawo? A swi ri ni nkoka wihi ku va hosana ya le Egipta loko swi pimanisiwa ni ku va “Kreste” kumbe mutotiwa wa Yehovha? Muxe u hakeriwile hikwalaho ko va ni langutelo lerinene. U ve ni vuxaka lebyikulu na Yehovha, loyi a endleke leswaku a kota ku kombisa ‘ku xiximeka lokukulu ngopfu’ loko a rhangela Vaisrayele leswaku va ya nghena eTikweni leri Tshembisiweke.—Det. 34:10-12.
12. I malunghelo wahi lawa Yehovha a hi nyikeke wona lawa hi faneleke hi ma tlangela?
12 Hilaha ku fanaka hi nyikiwe xiavelo xo karhi. Hi ku tirhisa N’wana wakwe, Yehovha u hi avele ku endla vutirheli, hilaha a endleke hakona eka muapostola Pawulo ni le ka van’wana. (Hlaya 1 Timotiya 1:12-14.) Hinkwerhu ka hina hi ni lunghelo ra ku chumayela mahungu lamanene. (Mat. 24:14; 28:19, 20) Van’wana i vatirheli va nkarhi hinkwawo. Vamakwerhu va xinuna lava wupfeke lava khuvuriweke va tirhela van’wana evandlheni va ri malandza ya vutirheli van’wana va ri vakulu. Hambiswiritano, ndyangu wa wena ni van’wana lava nga riki vapfumeri va nga ha vutisa leswaku malunghelo wolawo u nga na wona i ya nkoka ku fikela kwihi kumbe va kala va ku rhukana hikwalaho ka ku tinyikela ka wena. (Mat. 10:34-37) Loko va kala va swi kota ku ku heta matimba, u nga ha sungula ku tivutisa loko leswi u titsonaka swona leswaku u tirhela Yehovha swi ri swa nkoka kumbe loko u nga swi kota hakunene ku endla xiavelo xa wena. Loko wo humeleriwa hi sweswo, ripfumelo ri nga ku pfuna njhani leswaku u tiyisela?
13. Yehovha u hi pfuna njhani leswaku hi endla swiavelo swa hina?
13 Kombela Yehovha leswaku a ku seketela u ri ni ripfumelo ra leswaku u ta ku pfuna. N’wi byele leswi ku chavisaka ni leswi ku vilerisaka. Phela, i Yehovha la ku nyikeke xiavelo xexo, kutani u ta ku pfuna leswaku u kota ku xi endla. Njhani? Hi ndlela leyi a pfuneke Muxe ha yona. Xo sungula, Yehovha wa ku tiyisekisa: “Ndzi ta ku nyika matimba. Kunene ndzi ta ku pfuna. Kunene ndzi ta ku khoma swi tiya hi voko ra mina ra xinene ra ku lulama.” (Esa. 41:10) Xa vumbirhi, wa ku tsundzuxa leswaku switshembiso swakwe swa tshembeka: “Ndzi swi vurile; ndzi ta tlhela ndzi swi tisa. Ndzi swi vumbile, ndzi ta tlhela ndzi swi endla.” (Esa. 46:11) Xa vunharhu, Yehovha u ku nyika “matimba lama tlulaka lama tolovelekeke” leswaku u kota ku endla vutirheli bya wena. (2 Kor. 4:7) Xa vumune, leswaku a ku pfuna u tiyisela exiavelweni xa wena, Tata wa hina la khathalelaka u ku nyike vamakwerhu emisaveni hinkwayo lava nga vagandzeri va ntiyiso lava ‘hambetaka va chavelelana ni ku akana.’ (1 Tes. 5:11) Loko Yehovha a ri karhi a ku pfuna leswaku u endla xiavelo xa wena, ripfumelo ra wena eka yena ri ta kula naswona u ta teka malunghelo lawa u nga na wona entirhweni wa yena ma ri ya nkoka ku tlula nchumu wihi na wihi lowu misava leyi yi nga ku nyikaka wona.
“A A LANGUTA SWINENE-NENE EKU NYIKIWENI KA HAKELO”
14. Ha yini Muxe a a tiyiseka leswaku u ta hakeriwa?
14 Muxe “a a languta swinene-nene eku nyikiweni ka hakelo.” (Hev. 11:26) Muxe u pfumelele vutivi byitsongo lebyi a a ri na byona leswaku byi n’wi kongomisa ku endla swiboho hambileswi a ku ri ni swilo swo tala malunghana ni vumundzuku leswi a a nga swi tivi. Ku fana ni kokwa wakwe Abrahama, Muxe a a tiyiseka leswaku Yehovha a nga va pfuxa vafi. (Luka 20:37, 38; Hev. 11:17-19) Ku tshemba ka Muxe switshembiso swa Xikwembu swi n’wi pfunile leswaku a nga ehleketi leswaku malembe ya 40 lawa a ma heteke a ri mubaleki ni malembe ya 40 lawa a ma heteke emananga a a lo tlanga hi vutomi byakwe. Hambileswi a a nga swi tivi leswaku Xikwembu a xi ta swi hetisisa njhani switshembiso swa xona hinkwaswo, mahlo yakwe ya ripfumelo a ma vona hakelo leyi nga vonakiki.
15, 16. (a) Ha yini hi fanele hi languta swinene-nene eka hakelo ya hina? (b) I mikateko yihi leyi nga ta kumeka ehansi ka Mfumo wa Xikwembu leyi u yi languteleke hi mahlo-ngati?
15 Xana u languta “swinene-nene eku nyikiweni ka hakelo” ya wena? Ku fana na Muxe, na hina a hi swi tivi kahle leswaku switshembiso swa Xikwembu swi ta hetiseka njhani. Hi xikombiso, a hi “swi tivi leswaku nkarhi lowu vekiweke [wa nhlomulo lowukulu] wu [ta] fika rini.” (Mar. 13:32, 33) Kambe, hi tiva swo tala malunghana ni Paradeyisi ya le nkarhini lowu taka ku tlula leswi a swi tiviwa hi Muxe. Hambileswi hi nga riki na vuxokoxoko hinkwabyo, hi ni switshembiso leswi eneleke malunghana ni ndlela leyi vutomi byi nga ta va byi ri ha yona ehansi ka Mfumo wa Xikwembu lowu hi nga langutaka “swinene-nene” eka wona. Loko hi yi vona kahle hi mahlo ya mianakanyo misava yoleyo leyintshwa hi ta susumeteleka ku lava Mfumo wolowo ku sungula. Njhani? Anakanya hi mhaka leyi: Xana a wu ta yi xava yindlu leyi u nga tiviki swo tala malunghana na yona? A wu nga ta yi xava. Hilaha ku fanaka, a hi nga ta tirhisa vutomi bya hina leswaku hi va ni ntshembo lowu nga riki wa xiviri. Hi ripfumelo, hi fanele hi vona xifaniso lexi vonakaka kahle xa ndlela leyi hi nga ta va hi hanya ha yona ehansi ka Mfumo wolowo.
16 Leswaku u wu vona kahle Mfumo wa Xikwembu hi mianakanyo ya wena, languta “swinene-nene” eka vutomi bya wena loko u ta va se u hanya eParadeyisini. Tivone hi mahlo ya mianakanyo. Hi xikombiso, loko u dyondza hi vutomi bya vanhu va le Bibeleni lava hanyeke emahlweni ka Vukreste, anakanya hi leswi u nga ha va vutisaka swona loko va pfuxiwa eku feni. Anakanya hi leswi va nga ha ku vutisaka swona malunghana ni vutomi bya wena emasikwini yo hetelela. Anakanya hi ndlela leyi u nga ta tsaka ha yona loko u hlangana ni maxaka ya wena ya khale swinene ni loko u ma dyondzisa hi swilo hinkwaswo leswi Xikwembu xi va endleleke swona. Anakanya hi ndlela leyi u nga ta tsaka ha yona loko u ri karhi u dyondza hi swiharhi swo tala loko u ri karhi u swi hlalela emisaveni yo rhula. Anakanyisisa hi ndlela leyi vuxaka bya wena na Yehovha byi nga ta kula ha yona loko u ri karhi u va la hetisekeke hakatsongo-tsongo.
17. Xana ku yi vona kahle hi mahlo ya mianakanyo hakelo ya hina ya le nkarhini lowu taka swi hi pfuna njhani namuntlha?
17 Loko hi yi vona kahle hi mahlo ya mianakanyo hakelo ya hina ya le nkarhini lowu taka hi kota ku tiyisela, ku tsaka ni ku endla swiboho hi ri karhi hi swi tiva leswaku hi ta hanya hilaha ku nga heriki. Pawulo u tsalele Vakreste lava totiweke a ku: “Loko hi ri ni ntshembo eka lexi hi nga xi voniki, hi hambeta hi xi rindzela hi ku tiyisela.” (Rhom. 8:25) Marito lawa ma tirha eka Vakreste hinkwavo lava nga ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki. Hambileswi hi nga si yi kumaka hakelo ya hina, ripfumelo ra hina ri tiyile swinene lerova hi lehisa mbilu hi rindzela ‘ku nyikiwa hakelo.’ Ku fana na Muxe, a hi anakanyi leswaku hi tlange hi malembe lawa hi ma heteke hi ri karhi hi tirhela Yehovha. Ku ri na sweswo, ha khorwiseka leswaku “swilo leswi voniwaka i swa nkarhinyana, kambe swilo leswi nga voniwiki i swa hilaha ku nga heriki.”—Hlaya 2 Vakorinto 4:16-18.
18, 19. (a) Ha yini hi fanele hi lwa hi matimba leswaku hi tshama hi ri ni ripfumelo leri tiyeke? (b) Hi ta kambisisa yini exihlokweni lexi landzelaka?
18 Ripfumelo ri endla leswaku hi kota ku twisisa “vumbhoni lebyi tiyeke bya leswi nga swa xiviri hambiloko swi nga voniwi.” (Hev. 11:1) Munhu wa nyama a nga yi voni ndlela leyi swi nga swa risima ha yona ku tirhela Yehovha. Eka munhu wo tano, rifuwo ra moya “i vuphukuphuku.” (1 Kor. 2:14) Hambiswiritano, hi ni ntshembo wo tiphina hi ku hanya hilaha ku nga heriki ni ku vona ku pfuxiwa ka vafi, ku nga swilo leswi vanhu emisaveni leyi va nga swi anakanyiki. Ku fana ni vativi va filosofi va le nkarhini wa Pawulo lava a va n’wi vitana “jakatsa” leri nga tiviki nchumu, vanhu vo tala namuntlha va anakanya leswaku ntshembo lowu hi wu chumayelaka a wu twali.—Mint. 17:18.
19 Leswi hi hanyaka ni vanhu lava nga riki na ripfumelo, hi fanele hi lwa hi matimba leswaku hi tshama hi ri ni ripfumelo leri tiyeke. Kombela Yehovha leswaku “ripfumelo ra wena ri nga heli.” (Luka 22:32) Tshama u ri karhi u anakanya hi vuyelo bya xidyoho, lunghelo ra ku tirhela Yehovha ni ntshembo wa vutomi lebyi nga heriki. Kambe ripfumelo ra Muxe ri n’wi pfune ku nga voni swilo swoleswo ntsena. Exihlokweni lexi landzelaka, hi ta kambisisa ndlela leyi ripfumelo ri n’wi pfuneke ha yona ku vona “Loyi a nga vonakiki.”—Hev. 11:27.
^ ndzim. 10 Malunghana ni marito ya Xikwembu lama kumekaka eka Eksoda 3:14, xidyondzi xin’wana xa Bibele xi tsale xi ku: “A xi kona lexi nga xi sivelaka ku endla ku rhandza ka xona . . . Vito leri [Yehovha] a ri fanele ri va khokholo ra Vaisrayele, ri va nyika ntshembo ni nchavelelo lowu a va wu lava.”


text:
NDZIMA YA VUKHUME-MUNE
U Dyondzisiwe Ku Va Ni Tintswalo
1. Xana riendzo ra Yonasi a ri ri njhani naswona u titwe njhani hi riendzo rakwe?
YONASI a a ta va ni nkarhi wo tala wa ku anakanyisisa. Ku nga ri khale a a ta teka riendzo leri endlaka mpfhuka wa tikhilomitara to tlula 800 hi milenge, leri a ri ta teka n’hweti kumbe ku tlula. Xo sungula, a a fanele a hlawula tindlela to koma leti sirhelelekeke, naswona a a fanele a tsemakanya minkova yo tala ni ku famba hi swindledyana leswi nga exikarhi ka tintshava. A a fanele a famba etlhelo ka Mananga ya le Siriya, a tsemakanya milambu leyikulu yo fana ni wa Yufrata naswona a lava ndhawu yo etlela eka yona eka vanhu vambe emadorobeni ni le swimitanini swa le Siriya, Mesopotamiya ni le Asiriya. Loko a ri karhi a famba, a ya a tshinela emutini wa Ninivha lowu a a ya eka wona ni lowu a a wu chava swinene, a a tivutisa leswaku a ku ta humelela yini loko a fika.
2. Xana Yehovha se a a n’wi dyondzise yini Yonasi leswaku a amukela xiavelo xakwe?
2 Nchumu wun’we lowu Yonasi a a wu tiva hileswaku a a nga ta wu balekela ntirho lowu a a nyikiwe wona. U tshame a ringeta ku baleka. Hilaha hi swi voneke hakona eka ndzima leyi hundzeke, Yehovha u lehisele Yonasi mbilu a n’wi dyondzisa hi xidzedze xa le lwandle ni ku n’wi ponisa hi singita leri katsaka nhlampfi leyikulu. Endzhaku ka masiku manharhu yi n’wi hlante a ri karhi a hanya eribuweni a nga vavisekanga. Yonasi u hlamarisiwe hileswi endlekeke naswona se a a tiyimisele ku yingisa ni ku titsongahata.—Yonasi, tindzim.1, 2.
3. Hi yihi mfanelo leyi Yehovha a yi kombeke Yonasi, kambe hi xihi xivutiso lexi tlakukaka?
3 Loko Yehovha a lerisa Yonasi ra vumbirhi leswaku a ya eNinivha, muprofeta loyi u yingisile kutani a khoma riendzo leri ro leha a ya evuxeni. (Hlaya Yonasi 3:1-3.) Hambiswiritano, xana u pfumelele ndzayo ya Yehovha leswaku yi n’wi hundzula hi ku helela? Hi xikombiso, Yehovha u kombe Yonasi tintswalo hi ku n’wi ponisa leswaku a nga nweli, a nga n’wi xupulanga hambileswi a nga xi yingisangiki xileriso lexi a a n’wi byele xona naswona u tlhele a n’wi rhuma ra vumbirhi ku ya eNinivha. Endzhaku ka swilo leswi hinkwaswo, xana Yonasi u dyondze ku va ni tintswalo eka vanhu van’wana? Hakanyingi vanhu lava nga hetisekangiki swa va tikela ku va ni tintswalo. A hi voneni leswaku i yini leswi hi nga swi dyondzaka eka ntirho wo tika lowu Yonasi a a nyikiwe wona.
Rungula Ra Vuavanyisi Ni Ndlela Yo Hlamarisa Leyi Vanhu Va Anguleke Ha Yona
4, 5. Ha yini Yehovha a vule leswaku Ninivha i ‘muti lowukulu’ naswona leswi swi hi dyondzisa yini ha yena?
4 Yonasi a a nga languti muti wa Ninivha hilaha Yehovha a a wu languta hakona. Ha hlaya: “Ninivha a wu ri muti lowukulu eka Xikwembu.” (Yon. 3:3) Ku ringana kanharhu, buku ya Yonasi yi tshahe marito lama vuriweke hi Yehovha lama nge, “emutini lowukulu wa Ninivha.” (Yon. 1:2; 3:2; 4:11) Ha yini muti lowu lowukulu a wu ri wa nkoka eka Yehovha?
5 Ninivha a ku ri wun’wana wa miti ya khale leyi akiweke hi Nimrodo endzhaku ka Ndhambi. A ku ri muti lowukulu lowu a wu ri ni swimitana swo hlayanyana, lowu a swi teka masiku manharhu ku suka etlhelo rin’wana ra wona ku ya eka lerin’wana. (Gen. 10:11; Yon. 3:3) Muti wa Ninivha a wu tiveka swinene hi titempele ta wona letikulu to saseka, marhangu yo tiya ni miako yin’wana. Kambe ku hava ni xin’we xa swilo leswi lexi endleke leswaku Yehovha Xikwembu a wu teka wu ri wa nkoka. Nchumu wa nkoka eka yena a ku ri vaaki va wona. Hi nkarhi wolowo muti wa Ninivha a wu ri ni vaaki vo tala. Ku nga khathariseki vubihi bya vona, Yehovha a a khathala hi vona. Phela Yehovha u rhandza munhu un’wana ni un’wana naswona wa swi xiya leswaku munhu a nga swi kota ku hundzuka kutani a dyondza ku endla leswinene.
6. (a) I yini leswi nga ha vaka swi endle Yonasi a vona Vaninivha va chavisa? (Nakambe vona nhlamuselo ya le hansi.) (b) Xana hi dyondza yini malunghana na Yonasi hi ntirho wo chumayela lowu a wu endleke?
6 Loko Yonasi a hetelele a fika eNinivha, swi nga ha endleka leswaku u chuhe no tlurisa loko a vona vaaki va muti wolowo vo tlula 120 000. * U fambe siku hinkwaro a nghena endzeni-ndzeni ka muti lowu a wu tele hi vanhu, kumbexana a lavana ni ndhawu leyi nga exikarhi ka wona leswaku a ta sungula ku huwelela rungula rakwe. A a ta vulavula njhani ni vanhu volavo? Xana a a ri tiva ririmi ra Vaasiriya? Kumbe, xana Yehovha u n’wi nyike vuswikoti byo vulavula ririmi rero hi singita? A hi swi tivi. Swi nga ha endleka leswaku Yonasi u vulavule Xiheveru xa ka vona kutani a va ni munhu loyi a a n’wi tolokela hi ririmi ra Vaninivha. Nilokoswiritano, rungula rakwe a ri kongomile naswona a ri endlanga leswaku a va ni ndhuma, a ri ku: “Ku lo sala masiku ya 40 ntsena, kutani Ninivha wu ta herisiwa.” (Yon. 3:4) A a vulavula hi xivindzi naswona hi ku phindha-phindha. Hi ndlela yoleyo, u kombise xivindzi ni ripfumelo leri tiyeke, ku nga timfanelo leti Vakreste va ti lavaka ngopfu namuntlha ku tlula rini na rini.
Rungula ra Yonasi a ri kongomile naswona a ri nga endleriwanga leswaku a va ni ndhuma
7, 8. (a) Xana vanhu va le Ninivha va angule njhani eka rungula ra Yonasi? (b) Xana hosi ya le Ninivha yi endle yini loko yi hlamula eka rungula ra Yonasi?
7 Vaninivha va tshike ku yingisa leswi Yonasi a a swi vula. A swi kanakanisi leswaku a a ehleketa leswaku vanhu va le Ninivha a va ta n’wi kaneta ni ku n’wi karihela hikwalaho ka rungula rakwe. Kambe ematshan’weni ya sweswo, ku endleke nchumu wo hlamarisa. Vanhu va ri yingisile rungula rakwe! Rungula rakwe ri hangalake hi ku hatlisa. Swi nga si ya kwihi, muti hinkwawo a wu vulavula hi vuprofeta bya Yonasi bya vuavanyisi. (Hlaya Yonasi 3:5.) Vanhu lava fuweke ni swisiwana, lava nga ni matimba ni lava tsaneke, lavakulu ni lavatsongo, hinkwavo va hundzukile. Va titsone swakudya. Ku hundzuka ka vona ku fike ni le tindleveni ta hosi.
8 Hosi na yona yi hundzukile loko yi twa rungula ra Yonasi. Yi teriwe hi ku chava ivi yi suka exiluvelweni xa yona, yi hluvula tinguvu ta yona ta vuhosi ivi yi ambala tinguvu to khwaxa ku fana ni vanhu va yona, naswona yi kale yi “tshama enkumeni.” Yona ni “vanhu va yona lavakulu” kumbe lava tlakukeke va humese xileriso xa leswaku tiko hinkwaro ri titsona swakudya hambileswi eku sunguleni vanhu va titsoneke swakudya hi ku tirhandzela. Yi lerise leswaku vanhu hinkwavo va ambala tinguvu to khwaxa swin’we ni swifuwo swa vona. * Yi tisorile yi vula leswaku vanhu va yona va ni nandzu wo endla swilo swo biha ni ku va ni madzolonga. Loko yi vulavula hi ntshembo wa leswaku Xikwembu xa ntiyiso xi ta va komba tintswalo loko xi vona ndlela leyi va hundzukeke ha yona, hosi yi te: “Xikwembu . . . xi [ta] tlhela eku hlundzukeni ka xona lokukulu, leswaku hi nga tshuki hi lova.”—Yon. 3:6-9.
9. Vaxopaxopi va kombise ku kanakana kwihi malunghana ni Vaninivha, kambe xana hi swi tivisa ku yini leswaku va hoxisa?
9 Vaxopaxopi van’wana va Bibele a va yi tshembi mhaka ya leswaku vanhu va le Ninivha va hundzuke hi xihatla. Hambiswiritano, vakambisisi va Bibele va vule leswaku ku hundzuka ko tano a ku fambisana ni mihivahivani ya vanhu volavo swin’we ni mukhuva wa vona wa khale wa ku hundzuka hi xitshuketa. Ku tlula kwalaho, ha swi tiva leswaku vuxopaxopi byebyo i xihoxo, Yesu Kreste u vulavule hi ta ku hundzuka ka Vaninivha loko a ri laha misaveni. (Hlaya Matewu 12:41.) Yesu a a swi tiva leswi a a vulavula ha swona hikuva u hanye etilweni naswona u swi vonile swilo leswi loko swi endleka. (Yoh. 8:57, 58) Ntiyiso hi lowu, a hi fanelanga hi ehleketa leswaku a swi koteki ku va vanhu va hundzuka—ku nga khathariseki ndlela leyi ha yona va nga tikombaka va ri ni tihanyi eka hina. I Yehovha ntsena loyi a tivaka leswi nga embilwini ya munhu.
Ku Hambana Loku Nga Kona Exikarhi Ka Tintswalo Ta Xikwembu Ni Ndlela Leyi Vanhu Va Avanyisaka Ha Yona
10, 11. (a) Xana Yehovha u angule njhani eka Vaninivha lava hundzukeke? (b) Hi nga tiyiseka njhani leswaku vuavanyisi bya Yehovha a byi nga ri na xihoxo?
10 Yehovha u endle yini loko vanhu va le Ninivha va hundzuka? Endzhakunyana Yonasi u tsale a ku: “Xikwembu xa ntiyiso xi vona mintirho ya vona, leswaku va tlherile endleleni ya vona yo biha; kutani Xikwembu xa ntiyiso xi tisola hikwalaho ka khombo leri xi vuleke leswaku xi ta va tisela rona; hikwalaho a xi ri tisanga.”—Yon. 3:10.
11 Xana leswi swi vula leswaku Yehovha a a endle xihoxo loko a vula leswaku u lava ku avanyisa muti wa Ninivha? Nikatsongo. Bibele yi vula leswaku vululami bya Yehovha byi hetisekile. (Hlaya Deteronoma 32:4.) Yehovha u tshike ku hlundzukela Vaninivha. U xiye ku hundzuka ka vona kutani a vona leswaku a va nga ha faneriwi hi ku xupuriwa hilaha a a vule hakona. Lowu a ku ri nkarhi lowunene wa leswaku Xikwembu xi kombisa vanhu volavo tintswalo.
12, 13. (a) Xana Yehovha u swi kombisa njhani leswaku wa anakanyela? (b) Ha yini vuprofeta bya Yonasi ku nga ri mavunwa?
12 Yehovha a hi Xikwembu lexi tiomisaka nhloko, lexi nga riki na ntwela-vusiwana kumbe lexi nga ni tihanyi hilaha vafundhisi va talaka ku xi hlamusela hakona. Kambe ku ri na sweswo, xa anakanyela, xi fambisana ni swiyimo naswona xi ni tintswalo. Loko xi lava ku tisa vuavanyisi eka vanhu vo homboloka, xi rhanga hi ku rhumela vayimeri va xona lava nga emisaveni leswaku va va lemukisa, hikuva xi lava leswaku vanhu vo homboloka va hundzuka hilaha Vaninivha va endleke hakona. (Ezek. 33:11) Yehovha u byele muprofeta wakwe Yeremiya a ku: “Enkarhini wun’wana ni wun’wana lowu ndzi nga ta avanyisa ha wona tiko kumbe mfumo leswaku ndzi wu simula ni ku wu hirimuxa ni ku wu lovisa, kutani tiko rero ri tlhela evubihini bya rona lebyi ndzi vulavuleke ha byona, ndzi ta tisola hikwalaho ka khombo leri a ndzi ehlekete ku ri tisa eka rona.”—Yer. 18:7, 8.
Xikwembu xi lava leswaku vanhu vo homboloka va hundzuka hilaha Vaninivha va endleke hakona
13 Xana vuprofeta bya Yonasi a ku ri mavunwa? Doo; hikuva byi lemukise vanhu malunghana ni leswi a swi ta humelela loko va nga hundzuki. Vaninivha va lemukisiwile hileswi a va hombolokile, kambe va hundzukile kutani va tshika mahanyelo ya vona yo biha. Loko Vaninivha va tlhelela emahanyelweni ya vona yo biha, Xikwembu a xi ta va lovisa. Hi ku famba ka nkarhi Xikwembu xi va lovisile.—Sof. 2:13-15.
14. Xana Yonasi u angule njhani eka tintswalo leti Yehovha a tikombeke Vaninivha?
14 Xana Yonasi u titwe njhani loko muti wa Ninivha wu nga lovisiwanga hi nkarhi lowu a a langutele leswaku wu ta lovisiwa ha wona? Ha hlaya: “Kambe, Yonasi a swi nga n’wi tsakisi nikatsongo, kutani a hlundzuka ngopfu.” (Yon. 4:1) Yonasi u kale a khongela eka Xikwembu hi ndlela leyi twalaka onge a a xi tshinya! U vule leswaku a a fanele a nga tanga, a titshamela etikweni ra rikwavo. U tlhele a vula leswaku a a swi tiva leswaku Yehovha a a nga ta wu lovisa muti wa Ninivha, naswona u tiyimelerile a vula leswaku sweswo hi swona leswi n’wi endleke a balekela eTaraxixi loko A n’wi rhuma ro sungula. U kale a kombela leswaku a fa, a vula leswaku rifu a ri antswa ku tlula vutomi.—Hlaya Yonasi 4:2, 3.
15. (a) I yini leswi nga ha vaka swi endle leswaku Yonasi a va ni gome a tlhela a hlundzuka? (b) Xana Yehovha u tirhisane njhani ni muprofeta wakwe la nga ni gome?
15 I yini lexi a xi karhata Yonasi? A hi swi tivi leswi a a swi ehleketa kambe leswi hi swi tivaka hileswaku Yonasi u byele vanhu hinkwavo hi ta ku lovisiwa loku a ku ta wela muti wa Ninivha. Va swi amukerile leswi a va byeleke swona. Kambe ndzoviso lowu a wu twariseke a wu fikanga. Xana u hlundzukisiwe hileswi a a chava leswaku u ta hlekuriwa kumbe hileswi a a ta vuriwa muprofeta wa mavunwa? Ku nga khathariseki xivangelo xa kona, Yonasi a a nga tsakanga hileswi vanhu va hundzukeke kumbe hileswi Yehovha a va kombeke tintswalo. Ku ri na sweswo, u hlundzuke ngopfu, a titshandza naswona u titwe onge u onhiwe vito. Hambiswiritano, swi le rivaleni leswaku Xikwembu xi kombise leswaku a xa ha n’wi rhandza muprofeta loyi, loyi a a tshikilelekile. Ematshan’weni yo va Yehovha a xupula Yonasi hileswi a a delela, u n’wi vutise xivutiso xo olova ni lexi tlhontlhaka mianakanyo a ku: “Xana u ni xivangelo xo hlundzuka swonghasi?” (Yon. 4:4) Xana Yonasi u xi hlamurile xivutiso lexi? Bibele a yi hi byeli.
16. Hi le ka swiyimo swihi laha van’wana va tikumaka va nga pfumelelani na Yehovha naswona hi yihi dyondzo leyi hi yi kumaka eka xikombiso xa Yonasi?
16 Swa olova ku avanyisa Yonasi hikwalaho ka mahanyelo yakwe, kambe hi endla kahle ku tsundzuka leswaku a swi tolovelekanga eka vanhu va nyama leswaku va nga pfumelelani na Yehovha. Van’wana va nga ehleketa leswaku Yehovha a a fanele a sivele khombo kumbe a a fanele a tise vuavanyisi eka vanhu vo homboloka hambi ku ri leswaku a a fanele a herise fambiselo leri hinkwaro ra swilo ra misava hambi ku ri sweswi. Xikombiso xa Yonasi xi hi tsundzuxa leswaku loko hi nga pfumelelani na Yehovha Xikwembu, minkarhi hinkwayo hi fanele hi lulamisa vonelo ra hina—ku nga ri ra Yena.
Ndlela Leyi Yehovha A Dyondziseke Yonasi Ha Yona
17, 18. (a) Xana Yonasi u endle yini endzhaku ka loko a suke eNinivha? (b) Xana masingita ya Yehovha lama katsaka ximila xa xikutsu ma n’wi khumbe njhani Yonasi?
17 Muprofeta loyi, loyi a a nga tsakanga, u suke eNinivha a teka riendzo ro ya evuxeni laha a ku ri ni tintshava leti a ti rhendzele muti wolowo, ematshan’weni yo tlhelela ekaya. Loko a fika kwalaho u tiakele ntsonga kutani a tshama ehansi ka ndzhuti wa wona leswaku a languta muti wa Ninivha. Kumbexana a a ha ri ni ntshembo wa leswaku u ta vona ku lovisiwa ka muti wolowo. Xana Yehovha a a ta n’wi pfuna njhani wanuna loyi, loyi a a tsandzeka ku rivalela leswaku a va ni tintswalo?
18 Loko a ha etlele nivusiku, Yehovha u endle leswaku ku mila ximila xa xikutsu. Loko Yonasi a pfuka u vone ximila lexikulu lexi nga ni matluka lamakulu lama a ma endla ndzhuti lowunene ku tlula wa ntsonga wakwe. A a nga ha tikoti hi ku tsaka. “Yonasi [u tsake] ngopfu” hikwalaho ka ximila lexi, kumbexana a a ehleketa leswaku leswi xi mileke hi singita a ku ri xikombiso xa leswaku Xikwembu xa n’wi katekisa. Hambiswiritano, Yehovha a a nga lavi ku n’wi sirhelela eka dyambu leri vavulaka ntsena ni ku n’wi pfuna leswaku a vohla eku hlundzukeni kakwe. A a lava ku fikelela mbilu yakwe. Kutani Xikwembu xi endle masingita lama engetelekeke. Xi tirhise xivungu leswaku xi dlaya ximila xexo. Kutani xi vanga “mheho yo hisa ya le vuxeni” kukondza Yonasi a “titivala” hikwalaho ko hisiwa hi dyambu. Yonasi u tlhele a hlundzuka swinene kutani a byela Xikwembu leswaku swa antswa a fa.—Yon. 4:6-8.
19, 20. Xana Yehovha u vulavule njhani na Yonasi hi ximila xa xikutsu?
19 Nakambe Yehovha u vutise Yonasi hi musa leswaku ha yini sweswi a hlundzukile hikwalaho ka leswi ximila xa xikutsu xi feke. Ematshan’weni yo va Yonasi a hundzuka, u tiyimelele a ku: “Ndzi ni xivangelo xo hlundzuka ngopfu, ku yisa eku feni.” Yehovha se a a pfulekeriwe hi nkarhi lowunene wo hlamusela Yonasi dyondzo leyi a a lava ku n’wi dyondzisa yona.—Yon. 4:9.
20 Xikwembu xi vulavule na Yonasi xi n’wi byela leswaku a a ri ni ntwela-vusiwana eka ximila lexi kuleke nivusiku, lexi a a nga xi byalanga hambi ku ri ku xi kurisa. Hiloko xi gimeta hi ku vula leswi: “Loko ku ri mina, xana a ndzi fanelanga ndzi va ni nsovo eka muti lowukulu wa Ninivha, lowu wu nga ni vanhu vo tlula 120 000, lava va nga ku tiviki nikatsongo ku hambana exikarhi ka voko ra vona ra xinene ni ra ximatsi, ku nga hlayiwi swifuwo swo tala?”—Yon. 4:10, 11. *
21. (a) Hi xihi xikombiso lexi Yehovha a xi tirhiseke leswaku a dyondzisa Yonasi? (b) Xana rungula ra Yonasi ri nga hi pfuna njhani leswaku hi ku tshembeka hi tikambisisa?
21 Xana wa yi vona yinhla ya nkoka leyi Yehovha a a lava leswaku Yonasi a yi dyondza? Yonasi a nga endlanga nchumu leswaku a khathalela ximila xexo. Kasi Yehovha hi yena loyi a nga nyika vanhu va le Ninivha vutomi naswona hi yena loyi a a va hlayisa ku fana ni swivumbiwa leswin’wana hinkwaswo leswi nga kona laha misaveni. Xana Yonasi a nga va ni nsovo njhani eka ximila xin’we ematshan’weni yo va ni nsovo eka vanhu lava ringanaka 120 000 ku katsa ni swifuwo swa vona? Xana sweswo a swi vangiwanga hileswi a pfumeleleke miehleketo yakwe yi va ni vutianakanyi? Phela u xi twele vusiwana ximila hileswi a xi n’wi vuyerisa. Xana a nga hlundzukelanga muti wa Ninivha hikwalaho ko susumetiwa hi swivangelo swa vutianakanyi, ku nga ku tikukumuxa ni ku lava ku kombisa leswaku leswi a a swi vula a ku ri ntiyiso? Rungula ra Yonasi ri nga hi pfuna leswaku hi ku tshembeka hi kambisisa langutelo ra hina vini. Xana i mani loyi eka hina a sirhelelekeke eka mboyamelo wolowo wa vutianakanyi? Mawaku ntsako lowu hi nga na wona wa leswaku Yehovha u lehisa mbilu hi ku hi dyondzisa leswaku hi pfumala vutianakanyi, hi va ni ku rhula ni tintswalo—hilaha a nga hakona!
22. (a) Ha yini Yonasi hi ku hatlisa a khumbiwe hi xiletelo xa Yehovha malunghana ni tintswalo? (b) Hi yihi dyondzo leyi hinkwerhu hi yi kumaka?
22 Kambe ku tlakuka xivutiso lexi, Xana Yonasi u dyondze swo karhi emhakeni leyi? Buku ya Yonasi yi gimeta hi xivutiso lexi vutisiweke hi Yehovha lexi entiyisweni xi nga siki hlamuriwaka. Vaxopaxopi van’wana va Bibele va nga ha vilerisiwa hileswaku Yonasi a nga xi hlamulanga xivutiso xexo. Kambe entiyisweni u xi hlamurile. Buku yakwe hi yoxe i nhlamulo ya xivutiso xexo. Vumbhoni byi kombisa leswaku Yonasi hi yena loyi a tsaleke buku leyi vitaniwaka hi vito rakwe. Ehleketa hi muprofeta yoloye a titshamele etikweni ra rikwavo hi ku rhula, a ri karhi a tsala rungula leri. Hi nga ha ehleketa hi wanuna loyi se a kuleke, wo tlhariha ni loyi a titsongahataka a ri karhi a hlakahla nhloko loko a tsala swihoxo swakwe, ku nga yingisi kakwe ni ku tiomisa nhloko a ala ku komba van’wana tintswalo. Kutani swi le rivaleni leswaku Yonasi u dyondze dyondzo ya nkoka malunghana ni xiletelo xa Yehovha xa vutlhari. U dyondze ku va ni tintswalo. Xana na hina hi ta dyondza ku komba van’wana tintswalo?—Hlaya Matewu 5:7.
^ ndzim. 6 Ku ringanyetiwe leswaku doroba ra Samariya leri nga ntsindza wa tiko ra Israyele swi nga ha endleka leswaku a ri ri ni vaaki va kwalomu ka 20 000 ku ya eka 30 000 enkarhini wa Yonasi, ku nga nhlayo leyi nga phindhiwaka ka mune eka ya vaaki va le Ninivha. Hi nkarhi lowu muti wa Ninivha a wu fuwile, swi nga ha endleka leswaku a ku ri wona muti lowukulu emisaveni hinkwayo.
^ ndzim. 8 Mhaka leyi yi nga ha twala yi nga tolovelekanga, kambe yi tshame yi endleka eminkarhini ya khale. Herodotus n’wamatimu wa Mugriki u vule leswaku Vaperesiya va khale va tshame va rila rifu ra ndhuna yin’wana leyi a va yi rhandza ngopfu naswona va katse ni swifuwo swa vona eka mikhuva ya vona ya ku rila.
^ ndzim. 20 Loko Xikwembu xi vula leswaku vanhu va le Ninivha a va nga ku tivi ku hambana exikarhi ka voko ra xinene ni ra ximatsi, a xi vula leswaku a va honisa milawu ya xona ku fana ni vana.


text:
Ndzi Nga Swi Kota Njhani Ku Nga Tshameli Ku Ehleketa Hi Timhaka Ta Masangu?
Leswi u nga swi endlaka
Hlawula vanghana va wena hi vutlhari. Loko vanghana va wena kumbe swichudeni-kuloni swi sungula ku vulavula hi timhaka ta masangu, u nga hlanganyeli ebulwini rero hikuva ri ta endla leswaku swi ku tikela ngopfu ku lawula miehleketo ya wena. Hakanyingi u nga kuma ndlela yo suka exikarhi ka swona handle ko tiendla n’wavunene hikuva sweswo swi nga ku vangela ku hlekuriwa.
Papalata vuhungasi lebyi thyakeke. Namuntlha vuhungasi byo tala byi endleriwe ku pfuxa ku navela ko biha ka timhaka ta masangu. Yi ri yini ndzayo ya Bibele? Yi ri: “
A hi tibasiseni eka swilo hinkwaswo leswi nyamisaka nyama ni moya, hi hetisekisa vukwetsimi hi ku chava Xikwembu.” (2 Vakorinto 7:1) Kutani papalata vuhungasi lebyi pfuxaka ku navela ka timhaka ta masangu.
Tsundzuka: Ku va ni ku navela ka timhaka ta masangu a ku bihanga hi koxe. Phela Xikwembu xi vumbe wanuna ni wansati leswaku va navelana swinene naswona ku navela ka timhaka ta masangu ku fanele ku enerisiwa hi vanhu lava tekaneke ntsena. Kutani loko u titwa u navela timhaka ta masangu swinene, u nga ehleketi leswaku u hombolokile.
Mhaka ya nkoka: U nga tihlawulela leswi u lavaka leswaku mianakanyo ya wena yi dzika eka swona. U nga va ni mianakanyo ni swiendlo leswi baseke loko u swi lava.
DYONDZA SWO TALA
Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka, Vholumo 1
Mhaka ya byala ni swidzidziharisi, ku tikhoma lokunene hi tlhelo ra rimbewu ni ku rhandzana, swi katsiwile.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Vagalatiya 4:1-31
4 Kutani ndzi vula leswaku loko mudyandzhaka a ri xihlangi a nga hambananga nikatsongo ni hlonga,+ hambileswi a nga hosi ya swilo hinkwaswo,2 kambe u le hansi ka vavanuna lava langutelaka+ ni le hansi ka valanguteri ku fikela esikwini leri vekiweke ka ha ri emahlweni hi tata wakwe.3 Hi ku fanana na hina, loko ha ha ri swihlangi, hi ye emahlweni hi ri mahlonga ya swilo swa masungulo+ leswi nga swa misava.4 Kambe loko nkarhi lowu pimiweke wu hela,+ Xikwembu xi rhume N’wana+ wa xona, loyi a humeke eka wansati+ ni loyi a veke ehansi ka nawu,+5 leswaku a ntshunxa lava nga ehansi ka nawu+ hi ku va xava,+ leswaku na hina, hi amukela ku vekiwa hi va vana.+6 Kutani leswi mi nga vana, Xikwembu xi rhume moya+ wa N’wana wa xona etimbilwini ta hina naswona wa huwelela wu ku: “Abba, Tatana!”+7 Xisweswo, a wa ha ri hlonga kambe u n’wana; naswona loko u ri n’wana, u tlhela u va mudyandzhaka hikwalaho ka Xikwembu.+8 Nilokoswiritano, enkarhini lowu a mi nga xi tivi Xikwembu,+ hi kona laha mi veke mahlonga ya leswi swi nga riki swikwembu+ hi ntumbuluko.9 Kambe leswi sweswi mi tivaka Xikwembu, kumbe leswi sweswi se mi tiviwaka hi Xikwembu,+ swi endlekisa ku yini leswaku mi vuyela eka swilo swo tsana+ ni swa vusiwana swa masungulo+ ni ku lava ku va mahlonga ya swona nakambe?+10 Mi hlayisa hi vukheta masiku+ ni tin’hweti+ ni tinguva ni malembe.11 Ndza chava, leswaku hi ndlela yo karhi ndzi tirhe hi matimba handle ka xikongomelo+ malunghana na n’wina.12 Vamakwerhu, ndza mi kombela, Kotisani mina,+ hikuva na mina a ndzi kotisa n’wina.+ A mi endlanga leswi hoxeke+ eka mina.13 Kambe ma swi tiva leswaku a ku ri hikwalaho ka ku vabya ka mina enyameni leswi ndzi vuleke mahungu lamanene eka n’wina ro sungula.+14 Naswona lexi a xi ri enyameni ya mina xi ri ndzingo eka n’wina, a mi xi hlekulanga kumbe ku xi tshwutelela hi ku nyenya; kambe mi ndzi amukele ku fana ni ntsumi+ ya Xikwembu, ku fana na Kreste Yesu.+15 Kutani, xana wu kwihi ntsako lowu a mi ri na wona?+ Hikuva ndzi nyikela vumbhoni eka n’wina bya leswaku, loko a swi koteka, a mi ta va mi xokole mahlo ya n’wina mi ndzi+ nyika wona.16 Kutani, xana ndzi hundzuke nala+ wa n’wina hikwalaho ka leswi ndzi mi byelaka ntiyiso?+17 Va mi lava hi ku hiseka,+ ku nga ri hi ndlela leyinene, kambe va lava ku mi sivela eka mina, leswaku mi va lava hi ku hiseka.+18 Hambiswiritano, i swinene leswaku n’wina mi laviwa hi ku hiseka hi xivangelo+ lexinene minkarhi hinkwayo, naswona ku nga ri loko ndzi ri na n’wina+ ntsena,19 vana+ vanga lavatsongo, n’wina lava ndzi nga ni switlhavi swin’wana swa ku veleka kukondza Kreste a vumbeka eka n’wina.+20 Kambe ndzi navela ku va swin’we na n’wina sweswi+ ni ku vulavula hi ndlela leyi hambaneke, hikuva ndzi pfilunganyekile+ hikwalaho ka n’wina.21 Ndzi byeleni, n’wina lava lavaka ku va ehansi ka nawu,+ Xana a mi wu twi Nawu?+22 Hi xikombiso, ku tsariwile leswaku Abrahama u kume vana vambirhi va majaha, un’wana hi nandza wa xisati,+ un’wana hi wansati loyi a ntshunxekeke;+23 kambe loyi a n’wi kumeke hi nandza wa xisati kahle-kahle u velekiwe hi mukhuva wa nyama,+ loyi un’wana a n’wi kumeke hi wansati loyi a ntshunxekeke u velekiwe hi ku ya hi xitshembiso.+24 Swilo leswi i nkombiso+ wo fanekisela; hikuva vavasati lava va vula mintwanano+ yimbirhi, wun’wana wu huma eNtshaveni ya Sinayi,+ lowu velekaka vana va va evuhlongeni, ku nga Agara.25 Kutani Agara loyi u yimela Sinayi,+ ntshava ya le Arabiya, naswona u yelana na Yerusalema namuntlha, hikuva u le vuhlongeni+ ni vana vakwe.26 Kambe Yerusalema+ wa le henhla u ntshunxekile, naswona i mana+ wa hina.27 Hikuva ku tsariwile: “Tsaka, wena wansati wa mhika loyi a nga velekiki; bana nkulungwana, u huwelela hi matimba, wena wansati la nga fikeriwiki hi switlhavi swa ku veleka; hikuva vana va wansati loyi a lahliweke va tele ngopfu ku tlula va loyi a nga ni nuna.”+28 Kutani hina, vamakwerhu, hi vana va xitshembiso hilaha Isaka a a ri hakona.+29 Kambe ku fana ni le nkarhini lowu loyi a velekiweke hi mukhuva wa nyama a sunguleke ku xanisa+ loyi a velekiweke hi mukhuva wa moya, nisweswi+ swi tano.30 Nilokoswiritano, xana Tsalwa ri ri yini? “Hlongola nandza loyi wa xisati ni n’wana wakwe, hikuva n’wana wa nandza wa xisati a nge pfuki a ve mudyandzhaka swin’we ni n’wana wa wansati+ loyi a ntshunxekeke.”31 Hikwalaho, vamakwerhu, hina a hi vana va nandza wa xisati,+ kambe hi va wansati loyi a ntshunxekeke.+


text:
Dyondzo Ya Mavunwa 4: Xikwembu I Vunharhu-un’we
Xana dyondzo leyi ya mavunwa yi huma kwihi?
“Nkucetelo wa dyondzo ya Vunharhu-un’we swi nga ha endleka wu sungule eku heleni ka lembe-xidzana ra vumune. Hi ndlela yo karhi sweswo swi nga ha va swi ri ntiyiso . . . Dyondzo ya leswaku ‘Xikwembu i xin’we eka Vanhu vanharhu,’ a yi nga simekiwanga yi tiya, a yi nga tirhisiwi hi ku helela etidyondzweni ta Vukreste naswona va sungule ku pfumela eka yona emahlweni ko va lembe-xidzana ra vumune ri hela.”—New Catholic Encyclopedia (1967), Vholumo14, tluka 299.
“Eka Huvo ya le Nicaea leyi a yi khomiwe hi May 20, 325 [C.E.]. Constantine u khome tintambu hi yexe, a kongomisa bulo laha yena a lavaka kona. . . a ringanyeta leswaku vonelo rakwe malunghana ni vuxaka bya Kreste ni Xikwembu ri nghenisiwa enxaxamelweni wa tinhlamuselo ta huvo to seketela leswaku ‘n’wana na Tatana i munhu un’we.’ . . Hikwalaho ko chava, vabixopo hinkwavo handle ka vambirhi ntsena, va sayine nxaxamelo wa tinhlamuselo leti, vo tala va sayine va nga swi lavi.”—Encyclopædia Britannica (1970), Vholumo 6, tluka 386.
I yini leswi Bibele yi swi dyondzisaka?
“Stefano a tala hi Moya lowo Kwetsima, kutani a languta swinene etilweni, a vona ku kwetsima ka Xikwembu, na Yesu a yimile evokweni ra xinene ra Xikwembu. Kutani a ku: ‘Langutani! Ndzi vona tilo ri pfulekile, ni N’wana-wa-Munhu a yimile evokweni ra xinene ra Xikwembu.’”—Mintirho 7:55, 56, Bibele—Mahungu Lamanene.
Xana xivono lexi xi paluxa yini? Loko a tale hi matimba lama tirhaka ya Xikwembu, Stefano u vone Yesu “a yimile evokweni ra xinene ra Xikwembu.” Swi le rivaleni leswaku Yesu a nga hundzukanga Xikwembu endzhaku ka loko a pfuxeriwe ematilweni, ematshan’weni ya sweswo, u ve xivumbiwa xa moya lexi hambaneke ni Xikwembu. Eka rungula leri a ku boxiwi munhu wa vunharhu loyi a nga etlhelo ka Xikwembu. Ku nga khathariseki matshalatshala lawa va ma endleke leswaku va kuma tindzimana to karhi eka Matsalwa leswaku va seketela dyondzo ya Vunharhu-un’we, Marie-Émile Boismard muprista wa le Dominican, ebukwini yakwe leyi nge, À l’aube du christianisme—La naissance des dogmes (Masungulo ya Vukreste—Ku Sungula ka Dyondzo Leyi) u tsale leswi: “Marito lama kombisaka leswaku ku ni vanhu vanharhu eka Xikwembu xin’we . . . ku hava laha ma nga kumekaka kona eka Testamente Leyintshwa.”
Xikongomelo xa dyondzo leyi Constantine a yi hlohloteleke, a ku ri ku herisa ku nga twanani loku a ku ri kona eKerekeni hi lembe-xidzana ra vumune. Hambiswiritano, mhaka leyi yi tlakuse xivutiso xin’wana lexi nge: Xana Mariya, wansati loyi a velekeke Yesu, a a ri “Mana wa Xikwembu”?
Ringanisa tindzimana leti ta Bibele: Matewu 26:39; Yohane 14:28; 1 Vakorinto 15:27, 28; Vakolosa 1:15, 16
I NTIYISO LESWAKU:
Dyondzo ya Vunharhu-un’we i dyondzo leyi sunguleke eku heleni ka lembe-xidzana ra vumune
DYONDZA SWO TALA
Xikwembu I Mani?
Xana Xikwembu xi na vito naswona xa khathala ha hina?


text:
1Khavbo avbo, Vafarisi ni Vasadhusi va di mu yela, gasi guya mu lomba gu a va girele giliwugiso gya ndzadzini. 2Uye a di va hakha, khuye: "Vba gupfolani nya lidambo, mu ngu khenu: 'Wutshigu wa muhuno wu na bani wuri wadi, kholu damboni gu fuvide.' 3Na gu ngari dzimindru dzikhongolo, mu ngu khenu: 'Muhuno gu na bani guri ni phuvbo, kholu idzo gu fuvidego khidzo damboni gwa gu patedzela ni gusivbala.' Kha nga mu wonago, mu ngu kodza gu tshamusela makhalelo ya damboni, aholu kha mu kodzi gu tshamusela siyeyedzo nya dzinango! 4Mela yoyu nya vathu nya guvivbe, va si khodwigo, wa gu lomba giyeyedzo! Hulo kha va na ningwa gimbe giyeyedzo vbavbandze nya giyeyedzo gya Jona." Khavbo avbo, a di va ditsha a khuga a gu hongola. 5Vapizane, gikhati va nga tshatugago, va di divala gu dzega sibaba. 6Jesu a di va embela, khuye: "Gwadigwadi ni mela nya Vafarisi nuye nya Vasadhusi." 7Khavbo avbo, va di vbweta guti, tshamuselo nya magana yoyo, na va gu dzi wudzisa khavo: " Mwendro khulo hi nga diga sibaba." 8Aholu Jesu, a nga bani a wona mapimo yawe, a di va embela khuye: "Vathu nya gukhodwe vbadugwana, khu ginani mu emago dzikhana khu gu khenu kha mwa dzega sibaba? 9Mu si gu si pimi iso nyi si thulago? Ina kha mu dundrugi sibaba sile nya livbandre si nga enedzago livbandre magumi mazana nya vathu, ni tengo nya situndru mu nga tadzago khu sipandre si nga tshalago, gani? 10Kha mu ngo dundruga gambe sibaba sile nya livbandre na sivili si nga enedzago magumi mana mazana nya vathu, ni tengo nya situndru mu nga tadzago khu sipandre si nga tshalago, gani?" 11Khu ginani mu nga mba tugula nya gukhenu khandri nyi di thula gibaba gikhati nyi nga mu embelani, kheni: Gwadigwadi ni mela nya Vafarisi nuye nya Vasadhusi. 12Khavbo avbo, va di dziti nya gukhavo Jesu khandri a di vbweta gu khuye va dzi wonele ga mela nya sibaba; aholu va dzi wonele ga sihevbudzo nya Vafarisi ni Vasadhusi. 13Na vbohide tigoni ga Sezareya gwa Filipi, Jesu a di wudzisa vapizane vaye, khuye: "Vathu vari khavo khuye mani Mwamana wa Muthu?" 14Va di hakha, khavo: "Vomo va gu khavo khu Johane Mubhapatisi; vambe vari khavo khu Eliya; vambe khavo khu Jeremiya mwendro moyo nya vaprofeti." 15Jesu a di wudzisa: "Ahati enu, mwari khenu kheni mani?" 16Simoni Pedro a di khusa lito a gu phindrula, khuye: "Uwe khuwe Kristo, Mwamana wa Nungungulu a vbanyago." 17Jesu a di mu hakha, khuye, "U kategide, Simoni, mwamana wa Jona, kholu isoso khandri u di tiviswa khu muthu; aholu, u di tiviswa khu Babe wangu a guromo ndzadzini. 18Eni neni nyi ngu gu embela, kheni: Uwe khuwe Pedro; vbatshani nya giwindri gegi nyi na vbaha libandla langu. Tshivba nya mufumu nya lufu kha yi na li gira gilo. 19Nyi na gu ninga dzipfhungulo nya mufumu wa ndzadzini; igyo uno gi dzumedzisago mafuni gi na dzumedziswa niyo ndzadzini; igyo uno gi himbedzelago mafuni gi na himbedzedwa niyo ndzadzini." 20Khavbo avbo, a di laya vapizane vaye gu vasi embeli muthu khavo uye khu Kristo. 21Gukhugela litshigu lile, Jesu a di phela gu yeyedza vapizane vaye khuye na ni fanelo nya guhongole Jerusalema aya saniswa ngudzu khu madhota, ni vakhongolo nya vaphase ni vahevbudzi nya Nayo; a songwa; aholu a wuga khu litshigu nya wuraru! 22Pedro a di mu rana khu phuvbo, aya mu kawuka, khuye: "Ugo gu nga giregi gwago, Pfhumu! Silo nya nga isoso gima kha si na gu dugelela!" 23Gasi uye, a di thendregedza, a embela Pedro, khuye: "Leya, Sathane! U womo kha nga mutshunganisi wangu, kholu mapimo yago kha mati khu ga Nungungulu; aholu, khu vathu!" 24Jesu a di embela vapizane vaye, khuye: "Uye a vbwetago gu nyi landrela, a na dzi nyenye wutumbu waye, a vbagare gihambano gyaye a nyi landrele. 25Uye a vbwetago gu vbanyisa womi waye, a na wu luza; gasi uye a luzago womi waye khu kotani yangu, a na wu mana. 26Giphaso muni a gi manago muthu a fumelago litigo rumba, a gu hegisa khu gu dzimeledwa khu hefemulo waye? Mwendro saye, ginani muthu a dzi kodzago gu ningela gasi gu dzegisa khigyo hefemulo waye? 27Kholu Mwamana wa Muthu a nata ni sirumwa sa Nungungulu, na tade khu gidhumo gya Babe waye, ata ninga moyo ni moyo, tshatshazelo waye gu khedza khu mithumo yaye. 28Khu lisine nyi ngu mi embelani nya gukheni: vomo hi gu navo avba va na gumba linga lufu, kala va gu wona Mwamana wa Muthu na guta ni mufumu waye."
Copyright
Learn More


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | XANA RIFU I MAKUMU YA SWILO HINKWASWO?
Ndzhombo Wa Rifu
Rifu i nchumu lowu tikaka ku bula ha wona. Vanhu vo tala va hlawula ku ka va nga vulavuli ha rona. Kambe eku heteleleni hi ta fa. Ndzhombo wa rifu wa vava swinene.
Ku hava nchumu lowu nga hi endlaka hi swi lunghekela hi ku helela ku feriwa hi mutswari, munghana wa vukati kumbe n’wana. Hi nga ha weriwa hi khombo hi nga swi langutelanga kumbe ri va leri hi humelelaka ku ringana nkarhi wo leha. Ku nga khathariseki xivangelo xa kona, a hi nge ku balekeli ku vava loku vangiwaka hi rifu naswona makumu ya kona ya tsema nhlana.
Antonio, loyi a ha ku feriwaka hi tata wakwe eka mhangu ya le gondzweni u ri: “Swi fana ni loko munhu a lotlela yindlu ya wena kutani a famba ni swilotlelo. A wu nge swi koti ku tlhelela ekaya, hambi ku ri swa xinkarhana. Lexi u nga sala na xona ntsena i ku ehleketa leswaku a wu ri na yindlu. Loko mati ma halakile ma halakile. Hambiloko u nga lavi ku swi amukela—tanihi leswi swi vonakaka swi nga ri swinene—a ku na lexi u nga xi endlaka.”
Loko a langutane ni xiyimo lexi fanaka, Dorothy, loyi a veke noni loko a ha ri na malembe ya 47, a a tiyimisele ku kuma tinhlamulo ta swivutiso swo karhi. Tanihi leswi a ri mudyondzisi wa xikolo xa Sonto, a a nga si tshama a teka rifu tanihi makumu ya swilo hinkwaswo. Kambe a a nga swi tivi leswi a swi endleka endzhaku ka rifu. U vutise mufundhisi wakwe wa kereke ya Anglican a ku: “Ku humelela yini hi hina loko hi fa?” U hlamule a ku: “A nga kona loyi a swi tivaka. Hi ta rindza hi vona leswaku ku ta endleka yini.”
Xana hi fanele hi “rindza hi vona leswaku ku ta endleka yini”? Xana yi kona ndlela yin’wana leyi hi nga swi tivaka ha yona loko rifu ku ri makumu ya swilo hinkwaswo?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Nhlavutelo 14:1-20
14 Hiloko ndzi languta, kutani waswivo, a ku ri ni Xinyimpfana+ xi yime eNtshaveni ya Siyoni,+ xi ri ni lava 144 000+ va tsariwe vito ra xona ni vito ra Tata+ wa xona emimombyeni ya vona.2 Kutani ndzi twa mpfumawulo wu huma etilweni wu fana ni mpfumawulo wa mati+ yo tala, ni mpfumawulo wa ku dzindza lokukulu ka tilo; naswona mpfumawulo lowu a ndzi wu twa a wu kotisa wa vayimbeleri lava fambisanaka ni haripa,+ loko va chaya tiharipa ta vona.3 Va yimbelela+ leswi fanaka ni risimu+ lerintshwa emahlweni ka xiluvelo ni le mahlweni ka swivumbiwa+ leswi hanyaka swa mune ni le mahlweni ka vakulu;+ naswona a ku na munhu loyi a a kota ku tivisisa risimu rero loko va nga ri lava 144 000,+ lava xaviweke+ emisaveni.4 Lava hi lava va nga tinyamisangiki hi vavasati;+ entiyisweni, i tinghwendza.+ Lava hi vona lava hambetaka va landzela Xinyimpfana ku nga khathariseki leswaku xi ya kwihi.+ Lava va xaviwe+ evanhwini leswaku va va swirhangana+ eka Xikwembu ni le ka Xinyimpfana,5 naswona a ku kumiwanga mavunwa emilon’wini+ ya vona; a va na xisolo.+6 Kavaloko ndzi vona ntsumi yin’wana yi haha empfhukeni,+ yi ri ni mahungu lamanene+ lama nga heriki leswaku yi ma vula tanihi marungula lama tsakisaka eka lava tshamaka emisaveni, ni le ka matiko hinkwawo ni tinyimba hinkwato ni tindzimi hinkwato ni vanhu+ hinkwavo,7 yi vula hi rito lerikulu yi ku: “Chavani Xikwembu+ mi xi vangamisa,+ hikuva nkarhi wa ku avanyisiwa hi xona wu fikile,+ gandzelani Loyi a endleke+ tilo ni misava ni lwandle ni minseledyana ya mati.”+8 Kutani ku landzela ntsumi yin’wanyana, ya vumbirhi, yi ku: “U wile! Babilona+ Lonkulu u wile,+ yena loyi a nwiseke matiko hinkwawo vhinyo+ ya vukarhi bya vumbhisa+ bya yena!”9 Kutani ku landzela ntsumi yin’wanyana, ya vunharhu, yi vula hi rito lerikulu yi ku: “Loko mani kumbe mani a gandzela xivandzana+ ni xifaniso+ xa xona, naswona a amukela mfungho emombyeni wa yena kumbe evokweni+ ra yena,10 u ta nwa ni vhinyo ya ku hlundzuka ka Xikwembu leyi cheriwaka yi nga timuriwanga exinwelweni xa vukarhi+ bya xona, naswona u ta xanisiwa+ hi ndzilo ni xivavula+ emahlweni ka tintsumi to kwetsima ni le mahlweni ka Xinyimpfana.11 Kutani musi wa ku xanisiwa ka vona wu tlhandluka hi masiku ni masiku,+ naswona a va wisi vusiku ni nhlikanhi, vona lava gandzelaka xivandzana ni xifaniso xa xona, ni un’wana ni un’wana la amukelaka mfungho+ wa vito ra xona.12 Laha hi lomu ku kombisiwaka kona ku tiyisela ka vakwetsimi,+ lava hlayisaka swileriso swa Xikwembu+ ni ripfumelo+ eka Yesu.”13 Kutani ndzi twa rito ri huma etilweni ri ku: “Tsala: Va tsaka vafi+ lava felaka evun’weni ni Hosi+ ku sukela enkarhini lowu ku ya emahlweni.+ Ina, ku vula moya, a va wise emintirhweni ya vona, hikuva swilo leswi va swi endleke swi famba swin’we na vona.”14 Hiloko ndzi languta, kutani waswivo, a ku ri ni papa ro basa, naswona ehenhla ka papa ku tshame un’wana la fanaka ni n’wana wa munhu,+ a ri ni harhi+ ya nsuku enhlokweni ya yena naswona a tamele rihwevo ro kariha evokweni ra yena.15 Kutani ku humelela ntsumi yin’wana hi le vukwetsimelweni bya tempele, yi huwelela hi rito lerikulu eka loyi a tshameke epapeni yi ku: “Nghenisa rihwevo ra wena u tshovela,+ hikuva nkarhi wa ku tshovela wu fikile, naswona ntshovelo+ wa misava wu wupfe+ hi ku helela.”16 Hiloko loyi a tshameke epapeni a tlhotlhometa rihwevo ra yena emisaveni, kavaloko misava yi tshoveriwa.17 Nakambe ntsumi yin’wanyana yi humelela hi le vukwetsimelweni bya tempele leyi nge tilweni,+ na yona yi tamele rihwevo ro kariha.18 Nakambe ku humelela ntsumi yin’wanyana hi le alitarini, yi ri ni matimba ehenhla ka ndzilo.+ Yi huwelela hi rito lerikulu eka loyi a tameleke rihwevo ro kariha, yi ku: “Nghenisa rihwevo ra wena ro kariha u hlengeleta swichocho swa vhinya ya misava,+ hikuva madiriva ya yona se ma wupfile.”19 Hiloko ntsumi+ yi tlhotlhometa rihwevo ra yona emisaveni yi hlengeleta vhinya+ ya misava, kutani yi yi hoxa exikamelweni xa vhinya lexikulu xa ku hlundzuka ka Xikwembu.+20 Kavaloko xikamelo xa vhinya xi pyanyeteriwa ehandle ka muti,+ ngati yi huma exikamelweni xa vhinya yi tlakuka ku fika ematon’wini ya tihanci,+ ku ringana mpfhuka wa tistadiya ta 1 600.+


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | LOKO U WERIWA HI MAXANGU
Loko U Hlaseriwa Hi Vuvabyi
Mabel wa le Argentina, a a ri ni rihanyo lerinene naswona a a ri muolori wa marhambu ni misiha (physiotherapist). Hi 2007 u sungule ku titwa a karhala ni ku pandziwa hi nhloko siku ni siku. U ri: “Ndzi ye eka madokodela yo hlayanyana ndzi tlhela ndzi ringeta vutshunguri hinkwabyo kambe a swi pfunanga nchumu.” Eku heteleleni Mabel, u nghenisiwe eka muchini (lowu vuriwaka MRI) leswaku a kamberiwa nhloko hiloko ku kumiwa leswaku u ni tshumba ebyongweni. U tlhele a ku: “A ndzi tsemeke nhlana, a ndzi nga tshembi leswaku hakunene a ndzi hanya ndzi ri ni vuvabyi lebyi dlayaka enhlokweni ya mina.
“Hambiswiritano, a ndzi nga si swi twisisa kahle leswaku xiyimo xa mina a xi bihe ku fikela kwihi kukondza ndzi endliwa vuhandzuri. Loko ndzi pfuka endzhaku ko endliwa vuhandzuri, a ndzi tsandzeka ni ku tshukatshukisa miri. A ndzi etlela ndzi langute ehenhla. Loko ndzi nga si endliwa vuhandzuri a ndzi kota ku tiendlela xin’wana ni xin’wana, kambe hi xinkarhana a ndzi nga ha koti ku endla nchumu. Loko ndzi ri exibedlhele a ndzi tshama ndzi pfilunganyekile ni ku beriwa pongo hi michini ya kwalaho, tialamu ta xilamulela-mhangu ni ku konya ka vavabyi van’wana. Ku twa ku vava a ku ri ntshamela-maxelo.
“Namuntlha ndzi titwa ndzi antswa. Ndza swi kota ku ti fambela handle ko pfuniwa hi munhu. Kambe a ndzi voni kahle naswona misiha ya mina a yi tirhi kahle.”
KU LANGUTANA NI MAXANGU
Tshama u ri ni langutelo lerinene. Bibele eka Swivuriso 17:22 yi ri: “Mbilu leyi tsakeke i muhanyisi lonene, kambe moya lowu tshovekeke wu omisa marhambu.” Mabel u ri: “Loko ndzi ri karhi ndzi hlakarhela a ndzi langutana ni mintlhontlho leyi vavabyi lava a ndzi va tshungula a va langutana na yona. Vutiolori lebyi a ndzi komberiwe ku byi endla a byi vava swinene naswona minkarhi yin’wana a ndzi ehleketa ku byi tshika. Kambe ndzi tiyiserile kutani ndzi tshika ku ehleketa hi ku va ndzi tshika ku endla vutiolori byebyo hikuva a byi ta ndzi pfuna swinene.”
Vana ni ntshembo leswaku u ta kota ku tiyisela. Mabel u ri: “Ku dyondza Bibele, swi endle ndzi twisisa leswaku ha yini ku humelela makhombo. Nakambe a ndzi swi tiva leswaku loko siku rin’wana ni rin’wana ri hundza, hi va hi tshinela ekusuhi swinene ni nkarhi lowu switlhavi swi nga ta ka swi nga ha vi kona hi ku helela.” *
Tsundzuka leswaku Xikwembu xa khathala hi wena. (1 Petro 5:7) Mabel u tsundzuka ndlela leyi ku tiva mhaka leyi swi n’wi khutazeke ha yona u ri: “Loko va ndzi yisa eka vuhandzuri, ndzi vone ntiyiso wa Esaya 41:10 laha Xikwembu xi nge: ‘U nga chavi, hikuva ndzi na wena.’ Ndzi titwe ndzi ri ni ku rhula ka mianakanyo hi ku tiva leswaku Yehovha Xikwembu u ni mhaka ni leswi ndzi humeleleke.”
Xana a wu swi tiva? Bibele yi dyondzisa leswaku nkarhi wa ta lowu vanhu va nga ta ka va nga ha karhatiwi hi vuvabyi.—Esaya 33:24; 35:5, 6.
^ ndzim. 8 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, hlaya ndzima 11 ya buku leyi nge, Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
DYONDZA SWO TALA
Xana Bibele Yi Nga Ndzi Pfuna Ku Hanya Ni Vuvabyi Lebyi Nga Tshungulekiki?
Ina! Kuma magoza manharhu lama nga ta ku pfuna u langutana ni vuvabyi lebyi nga tshungulekiki.


text:
Xihondzo Xo Rindza Lexi Olovisiweke—Ha Yini Xi Humesiwile?
KU RINGANA makume ya malembe, vavanuna ni vavasati emisaveni hinkwayo va tlangele va tlhela va vuyeriwa eka rungula leri sekeriweke eBibeleni leri nga eka Xihondzo xo Rindza. Hi July 2011, nkandziyiso wa vandlha wo sungula lowu olovisiweke wa magazini lowu wu humesiwe hi Xinghezi. Nkandziyiso wolowo wu te: “Nkandziyiso lowu lowuntshwa wu ta ringetiwa ku ringana lembe, naswona loko wu pfuna, wu ta hambeta wu kandziyisiwa.”
Sweswi, hi tsakela ku mi tivisa leswaku hi endle xiboho xa leswaku wu hambeta wu kandziyisiwa. Ku engetela kwalaho, hi ku famba ka nkarhi nkandziyiso lowu olovisiweke wa Xifurwa, Xiputukezi ni wa Xipaniya yi ta kumeka.
LEXI ENDLAKA WU TLANGERIWA
Endzhaku ko kuma nkandziyiso lowu olovisiweke, vo hlayanyana eDzongeni wa Pacific va te: “Sweswi vamakwerhu va xi twisisa kahle Xihondzo xo Rindza.” Papila rin’wana ri te: “Nkarhi lowu eku sunguleni a wu tirhiseriwa ku kamba tinhlamuselo ta marito ni ku hlamusela swiga swo karhi, sweswi wu tirhiseriwa ku twisisa matsalwa lama kombisiweke ni ndlela leyi ma fambisanaka ha yona ni dyondzo.”
Wansati un’wana la thwaseke ekholichi yin’wana ya le United States u ri: “Ndzi hete malembe ya 18 ndzi vulavula ni ku tsala ririmi leri ngo ehleketiwa kunene ra le xikolweni xa le henhla. A ndzi ri ni mukhuva wa ku vulavula ni ku anakanya hi ndlela leyi rharhanganeke swinene swi nga bohi. Ndzi swi xiyile leswaku ndzi fanele ndzi endla ku cinca lokukulu eka ndlela leyi ndzi anakanyaka ni ku vulavula ha yona.” Sweswi tanihi muevhangeli la humelelaka, wa tsala a ku: “Xihondzo xo Rindza lexi olovisiweke i mpfuno lowukulu. Ririmi leri tirhisiweke eka xona ri ndzi pfune swinene ku xiya ndlela leyi ndzi nga vulavulaka ha yona hi ndlela yo olova.”
Makwerhu wa xisati wa le Nghilandhi loyi a khuvuriweke hi 1972 u tsarile malunghana ni Xihondzo xo Rindza lexi olovisiweke a ku: “Loko ndzi hlaya nkandziyiso wa xona wo sungula, ndzi titwe onge hiloko Yehovha a tshame etlhelo ka mina a ndzi vukarhile naswona hi ri eku xi hlayeni swin’we. A swi fana niloko tatana wa nyama a hlayela n’wana wa yena xitori a nga si etlela.”
Makwerhu un’wana wa xisati la tirhaka eBethele ya le United States loyi a nga ni malembe yo tlula 40 a khuvuriwile u vule leswaku nkandziyiso lowu, lowu olovisiweke minkarhi yin’wana a wu n’wi endla a twisisa swilo hi ndlela leyintshwa. Hi xikombiso, bokisi leri nge, “Marito Man’wana Lama Hlamuseriweke” leri nga eka nkandziyiso wa September 15, 2011, ri hlamusele xiga lexi nge, “papa . . . ra timbhoni” lexi nga eka Vaheveru 12:1 hi ndlela leyi: “Ti tele swinene lerova a swi nge koteki ku ti hlaya.” U te: “Leswi swi endle leswaku ndzimana yoleyo ndzi yi twisisa kahle.” Malunghana ni nhlangano lowu wa vhiki ni vhiki, u tlhele a ku: “Hambiloko n’wana a hlaya hi ku kongoma eka nkandziyiso lowu olovisiweke loko a hlamula, marito ya kona a ma tsariwanga hi ndlela leyi fanaka ni ya nkandziyiso wa Xihondzo xo Rindza lexi tolovelekeke lexi vo tala va xi tirhisaka. Hikwalaho tinhlamulo ta n’wana yoloye ti va tintshwa eka vayingiseri.”
Makwerhu un’wana wa xisati wa le Bethele u tsale a ku: “Ndzi swi langutela hi mahlo-ngati ku twa tinhlamulo ta vana evandlheni. Xihondzo xo Rindza lexi olovisiweke xi va pfune leswaku va kota ku tiphofula hi ku tiyiseka. Tinhlamulo ta vona ta ndzi khutaza.”
Makwerhu un’wana wa xisati la khuvuriweke hi 1984 u phofule ku tlangela ka yena nkandziyiso lowu olovisiweke a ku: “Ndzi vona onge wu tsaleriwe mina. Wu endla swi ndzi olovela ku twisisa leswi ndzi swi hlayaka. Sweswi ndzi ni xivindzi ndzi nga hlamula hi nkarhi wa Dyondzo ya Xihondzo xo Rindza.”
XITIRHISIWA LEXI VATSWARI VA XI TEKAKA XI RI XA RISIMA
Mana wa jaha leri nga ni malembe ya nkombo u te: “A swi ndzi tekela nkarhi swi tlhela swi ndzi karharisa ku n’wi hlamusela swivulwa swo tala loko hi lunghiselela Dyondzo ya Xihondzo xo Rindza.” Nkandziyiso lowu olovisiweke wu pfune njhani? Wa tsala a ku: “Ndzi hlamarisiwa hileswi a hlayaka tindzimana a tlhela a twisisa leswi ti vulaka swona. Leswi marito ya kona ma olovaka ni leswi swivulwa swa kona swi komeke, a nga ha chavi. U lunghiselela ku hlamula eminhlanganweni handle ko va ndzi n’wi pfuna naswona u dzikisa mianakanyo ya yena eka magazini eka dyondzo hinkwayo.”
Mana wa xinhwanyatana lexi nga ni malembe ya kaye u tsale a ku: “Eku sunguleni a hi fanele hi n’wi pfuna ku kuma tinhlamulo. Kambe sweswi wo tilunghiselela. A swa ha talanga leswaku hi heta nkarhi hi n’wi hlamusela rungula ro karhi. Leswi se a swi twisisaka, sweswi u titwa a katseka eka Dyondzo ya Xihondzo xo Rindza.”
XANA VANA VA TITWA NJHANI?
Vana vo tala va titwa onge Xihondzo xo Rindza lexi olovisiweke xi endleriwe ngopfu-ngopfu vona. Rebecca loyi a nga ni malembe ya 12 u kombele a ku: “Ndzi kombela mi hambeta mi humesa nkandziyiso lowu, lowuntshwa!” U ye emahlweni a ku: “Ndzi tsakisiwa hileswi mi nga ni xiyenge lexi nge, ‘Marito Man’wana Lama Hlamuseriweke.’ Xi va olovela swinene vana.”
Nicolette la nga ni malembe ya nkombo u titwa hi ndlela leyi fanaka, u ri: “A swi ndzi tikela ku twisisa Xihondzo xo Rindza. Sweswi ndzi hlamula ko tala ndzi nga pfuniwanga.” Emma la nga ni malembe ya kaye u tsale a ku: “Xi ve mpfuno lowukulu eka mina na ndzisana ya mina ya mufana leyi nga ni malembe ya tsevu. Hi kota ku xi twisisa ku antswa! Ha nkhensa!”
Swi le rivaleni leswaku vo tala va vuyeriwa eka nkandziyiso wa Xihondzo xo Rindza lowu tirhisaka marito lama twisisekaka hi ku olova eka swivulwa swo olova. Xi enerisa xilaveko naswona xi ta ya emahlweni xi kandziyisiwa swin’we ni nkandziyiso lowu tolovelekeke lowu veke lunghiselelo ra nkoka ku sukela hi 1879.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Timotiya 1:1-20
1 Mina Pawulo, muapostola+ wa Kreste Yesu ehansi ka xileriso xa Xikwembu+ Muponisi+ wa hina ni xa Kreste Yesu, ntshembo+ wa hina,2 eka Timotiya,+ n’wana+ wa xiviri eripfumelweni:Onge ku nga va ni musa lowu nga faneriwiki, tintswalo, ku rhula loku humaka eka Xikwembu Tatana na Kreste Yesu Hosi+ ya hina.3 Hilaha ndzi ku khutazeke hakona leswaku u tshama aEfesa loko mina ndzi ri kusuhi ni ku khoma ndlela ndzi ya eMakedoniya,+ ndzi endla tano ni sweswi, leswaku u ta lerisa+ van’wana leswaku va nga dyondzisi dyondzo+ leyi hambaneke,4 hambi ku ri ku nyikela nyingiso etimhakeni ta mavunwa+ ni ta matimu ya swivongo, leti makumu ya tona ku nga vuhava,+ kambe ti vangaka swivutiso leswi lavaka ndzavisiso ku nga ri ku ava nchumu wo karhi lowu humaka eka Xikwembu mayelana ni ripfumelo.5 Kunene xikongomelo xa xileriso lexi i rirhandzu+ leri humaka embilwini+ yo basa ni le ripfalweni+ lerinene ni le ripfumelweni leri nga riki na vukanganyisi.+6 Van’wana va hambukiseriwe eku vulavuleni ka swa hava+ hikwalaho ka ku hambuka+ eka swilo leswi,7 va lava ku va vadyondzisi+ va nawu,+ kambe a va swi twisisi swilo leswi va swi vulaka kumbe swilo leswi va tiyisaka hi matimba malunghana na swona.8 Sweswi ha swi tiva leswaku Nawu i wunene+ ntsena loko munhu a wu tamela hi ku landza nawu+9 hi ku tiva mhaka leyi, leswaku nawu a wu vekeriwanga munhu la lulameke kambe wu vekeriwe vanhu vo kala nawu+ ni lava nga lawulekiki,+ lava nga xiximiki Xikwembu ni vadyohi, lava pfumalaka musa+ wa rirhandzu, ni lava thyakeke, lava dlayaka vatata wa vona hi vomu ni lava dlayaka vamana wa vona hi vomu ni lava dlayaka vanhu,10 timbhisa,+ vavanuna lava etlelaka ni vaxinuna, lava tlhakisaka vanhu, vahembi, lava hlambanyaka+ hi mavunwa, ni xilo xin’wana ni xin’wana lexi lwisanaka+ ni dyondzo+ leyi hanyisaka11 leyi fambisanaka ni mahungu lamanene lama vangamaka ya Xikwembu lexi tsakeke,+ lawa ndzi tamerisiweke+ wona.12 Ndzi nkhensa Kreste Yesu Hosi ya hina, loyi a ndzi nyikeke matimba, hikuva u ndzi teke ndzi tshembekile+ hi ku ndzi avela evutirhelini,+13 hambileswi eku sunguleni a ndzi ri musandzi ni muxanisi+ ni murhukani.+ Nilokoswiritano, ndzi kombisiwe tintswalo,+ hikuva a ndzi pfumala+ vutivi naswona a ndzi endla hi ku pfumala ripfumelo.14 Kambe musa lowu nga faneriwiki wa Hosi ya hina wu engeteleke ku tlurisa+ swin’we ni ripfumelo ni rirhandzu mayelana na Kreste Yesu.+15 Rito+ ra leswaku Kreste Yesu u tile emisaveni leswaku a ta ponisa vadyohi+ ri tshembekile naswona ri fanele ku amukeriwa hi ku helela. Eka vona ndzi le mahlweni.+16 Nilokoswiritano, xivangelo xa ku kombisiwa ka mina tintswalo,+ hileswaku ha mina loyi ndzi nga exiyin’weni xo rhanga, Kreste Yesu a ta komba ku va ni mbilu yo leha kakwe hinkwako, sweswo swi va xikombiso eka lava va nga ta veka ripfumelo+ ra vona eka yena leswaku va kuma vutomi+ lebyi nga heriki.17 Sweswi ku xiximiwa ni ku vangama, a swi ye eka Hosi leyi nga riki na makumu,+ leyi nga onhakiki,+ leyi nga vonakiki,+ leyi nga Xikwembu+ xi ri xoxe, hi masiku ni masiku.+ Amen.18 N’wananga, Timotiya, ndzi ku nyika xileriso+ lexi hi ku landza ku bvumba+ loku teke eka wena hi ku kongoma, leswaku ha kona u ta ya emahlweni u lwa nyimpi+ leyinene;19 u va ni ripfumelo ni ripfalo+ lerinene, leri van’wana va ri bakanyeleke etlhelo+ kutani ripfumelo+ ra vona ri tshoveka ku fana ni xikepe lexi tshovekeke.20 Himenayo+ na Alekzanda+ va hlayiwa exikarhi ka vona, naswona ndzi va nyikete eka Sathana+ leswaku va ta dyondzisiwa hi ku tshinyiwa leswaku va nga sandzi.+


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Ha Yini U Fanele U Balekela Swilo Swo Navetisa Timhaka Ta Masangu?
Xana u nga swi kota ku swi balekela?
Loko u tirhisa Internet, nkarhi wun’wana swi nga endleka u hlangana na swilo swin’wana swo navetisa timhaka ta masangu. Hayley la nga ni malembe ya 17, u ri: “A swi kali swi lava u famba u swi lava. Swi lavana na wena.”
Swilo swa timhaka ta masangu swi nga ringa ni vanhu lava swi papalataka hi ku helela. Greg wa malembe ya 18, u ri: “Ndzi tikume ndzi wele entlhan’wini wolowo hambileswi a ndzi tibyela leswaku a swi nge pfuki swi ndzi ringile. U nga tibyeli leswaku a swi nge ku ringi.”
Namuntlha swa olova ku kuma swilo swo navetisa timhaka ta masangu. Vantshwa vo tala va titeka swifaniso vona vini swo navetisa timhaka ta masangu ivi va rhumelelana hi tiselfoni.
Leswi u faneleke u swi tsundzuka: U hlangavetana ni ntlhontlho lowukulu ku tlula lowu vatswari kumbe vakokwana va wena va langutaneke na wona loko va ha ringana na wena. Kambe xivutiso hi leswaku, Xana u nga swi kota ku balekela swilo swo navetisa timhaka ta masangu?—Pisalema 97:10.
Nhlamulo i ina—loko u hlawula ku endla tano. Kambe lexi u faneleke u sungula u xi tiva hileswaku swilo swo navetisa timhaka ta masangu swi bihile. A hi kambisiseni rungula leri nga mavunwa ni leri nga ntiyiso hi nhloko-mhaka leyi.
Mavunwa ni ntiyiso
Mavunwa: Swilo swo navetisa timhaka ta masangu swi nge ndzi vavisi.
Ntiyiso: Swilo swa timhaka ta masangu swi onha mianakanyo ya wena ku fana ni musi wa fole lowu vavisaka mahahu ya wena. Swa ku thyakisa. Swi susa xindzhuti eka nchumu wa nkoka lowu Xikwembu xi wu endleleke vanhu vambirhi lava tekaneke. (Genesa 2:24) Hi ku famba ka nkarhi, swi nga ku endla u nga ha vi na mhaka ni swilo leswo biha kumbe leswinene. Hi xikombiso, vativi van’wana va vula leswaku vavanuna lava tshamelaka ku hlalela swilo swo navetisa timhaka ta masangu, va tala ku nga vi na mhaka ni ku xanisiwa ka vanhu va xisati.
Bibele yi hlamusela vanhu van’wana tanihi lava “heleriweke hi ntlhaveko hinkwawo wa ku tikhoma lokunene.” (Vaefesa 4:19) Ripfalo ra vona ra fa ri nga ha koti ku va tsundzuxa loko va endla swilo swo biha.
Mavunwa: Swilo swo navetisa timhaka ta masangu swi nga ku dyondzisa ku endla timhaka ta masangu.
Ntiyiso: Swilo swo navetisa timhaka ta masangu swi ku dyondzisa ku nga eneriseki. Swi endla leswaku u nga va xiximi vanhu naswona u va teka va ri lava u nga ti enerisaka hi vona. A swi hlamarisi leswi nkambisiso wun’wana wu vuleke leswaku hakanyingi vanhu lava ku nga mukhuva eka vona ku swi hlalela, a va nge eneriseki eka timhaka ta masangu loko se va nghenele vukati.
Bibele yi byela Vakreste leswaku va papalata “vumbhisa, thyaka, ku navela ka vuxaka bya rimbewu, ku navela loku vavisaka, ni ku tshwa”—swilo hinkwaswo leswi fambisanaka ni ku navetisa timhaka ta masangu.—Vakolosa 3:5.
Mavunwa: Vanhu lava balekelaka swilo swo navetisa timhaka ta masangu swi va khomisa tingana.
Ntiyiso: Vanhu lava va balekelaka swilo swo navetisa timhaka ta masangu va ni langutelo lerinene hi timhaka ta masangu. Va swi xiya leswaku i lunghiselelo leri humaka eka Xikwembu leri tiyisaka vuxaka bya wanuna ni wansati lava tekaneke. Vanhu volavo lava nga ni langutelo lerinene hi timhaka ta masangu va eneriseka loko se va catile.
Bibele ya vulavula hi timhaka ta masangu. Hi xikombiso, yi byela vavanuna yi ku: “Tsaka hi nsati wa vuntshwa bya wena . . . Onge u nga tshama u nyanyukile nkarhi hinkwawo hi rirhandzu rakwe.”—Swivuriso 5:18, 19.
Ndlela yo balekela swilo swo navetisa timhaka ta masangu
U nga endla yini loko u ringeka ku va u hlalela swilo swo navetisa timhaka ta masangu? Tluka ra xitoloveto leri nge “Ndlela Yo Balekela Swilo Swo Navetisa Timhaka Ta Masangu” ri nga ku pfuna.
Tiyiseka leswaku u nga swi kota ku balekela ndzingo wa ku hlalela swilo swo navetisa timhaka ta masangu. Nakambe u nga swi kota ku tshika mukhuva wolowo loko u ri na wona. Hi ku endla tano u ta vuyeriwa swinene.
Hlaya hi Calvin, loyi a pfumeleke leswaku a a ri ni mukhuva wa ku hlalela swilo swo navetisa timhaka ta masangu loko a ha ri ni malembe ya 13. U ri: “A ndzi swi tiva leswaku swi hoxile kambe a ndzi nga swi koti ku tshika mukhuva wolowo. Endzhaku ko swi hlalela, a ndzi titwa ndzi nyamile. Hi ku famba ka nkarhi, tata wa mina u swi kumile naswona sweswo swi endle leswaku ndzi titwa ndzi ntshunxekile! Eku heteleleni, ndzi kume mpfuno lowu a ndzi wu lava.”
Calvin u dyondze ku balekela swilo swo navetisa timhaka ta masangu. U ri: “Ku hlalela swilo swo navetisa timhaka ta masangu a ku ri xihoxo lexikulu lexi ni sweswi ndza ha tisolaka ha xona hikuva leswi a ndzi swi hlalela swa ha vuya emianakanyweni ya mina. Naswona minkarhi yin’wana, ndzi pfa ndzi ringeka ku ehleketa hi ku hlalela swilo swo navetisa timhaka ta masangu. Kambe ndzi ehleketa hi ntsako, ku basa ni ndlela leyi vumundzuku bya mina byi nga ta va ha yona loko ndzi endla swilo hi ndlela ya Yehovha.”


text:
Xana Petro A A Ri Mupapa Wo Sungula?
“Cardinal Jorge Mario Bergoglio, S.J., u hlawuriwe ku va Mupapa Lonkulu wa vu 265 leswaku a tlhandlama Petro.”—VATICAN INFORMATION SERVICE, VATICAN CITY, MARCH 13, 2013.
“Mubixopo wa le Rhoma u ni mfanelo yo lawula Tikereke ta Makhatoliki ta misava hinkwayo tanihi leswi a nga mutlhandlami wa Mukwetsimi Petro, loyi a nyikiweke xikhundlha xexo hi Yesu Kreste.”—BUKU LEYI NGE THE PRIMACY OF THE BISHOP OF ROME DURING THE FIRST THREE CENTURIES, 1903, LEYI TSARIWEKE HI VINCENT ERMONI.
“Loko munhu un’wana ni un’wana a vula leswaku Mupapa wa le Rhoma a nga faneleki ku va mutlhandlami wa Petro la Katekisiweke; a a tekiwe tanihi mugwinehi.”—HUVO YO SUNGULA YA VATICAN, JULY 18, 1870.
MAKHATOLIKI ya timiliyoni emisaveni hinkwayo ma landzela xileriso lexi humesiweke hi 1870 hi Huvo yo Sungula ya Vatican, lexi humaka eka dyondzo ya kereke ya wona, lexi nga taka xi nga pfuki xi cinciwile naswona xi faneleke xi yingisiwa. Kambe, ku nga ha tlakuka xivutiso lexi nge, Xana dyondzo yoleyo ya kumeka eMatsalweni? Ku engetela kwalaho, xana Mupapa Francis i mutlhandlami wa xiviri wa muapostola Petro? Nakambe xana Petro a a ri mupapa wo sungula?
“ERIBYENI LERI LERIKULU NDZI TA AKA VANDLHA RA MINA”
Xileriso xa Huvo ya Vatican xa hi 1870 a xi sekeriwe eka ndlela leyi huvo a yi ma twisisa ha yona marito lama nga eka Matewu 16:16-19 na Yohane 21:15-17. Bulo ra Yesu na Petro leri nga eka tibuku leti swin’we ni le ka rungula rin’wana eBibeleni, ri kombisa leswaku muapostola Petro a a ri ni ntirho wa nkoka ematin’wini ya Vakreste vo sungula. Kahlekahle, Yesu u vule ka ha ri emahlweni, loko va hlangana ro sungula, leswaku Petro a a ta kombisa timfanelo leti fanaka ni ribye evuton’wini bya yena. (Yohane 1:42) Kambe xana Kreste u nyike Petro vulawuri?
Eka Matewu 16:17, 18, Yesu u byele Petro a ku: “Ndzi ri eka wena, hi wena Petro [leswi vulaka “Xiphemu xa Ribye”], naswona eribyeni leri lerikulu ndzi ta aka vandlha ra mina.” * Xana Yesu a a vula leswaku “vandlha” kumbe kereke, a ri ta akiwa eka Petro? Xana Petro a a ta va murhangeri wa valandzeri hinkwavo va Yesu? Xana vaapostola lavan’wana lava a va ri kona loko va ri karhi va bula a va ma twisisa njhani marito ya Yesu? Tievhangeli ti vula leswaku endzhakunyana, va holovile minkarhi yo hlayanyana hi mhaka ya leswaku i mani loyi a a ri lonkulu exikarhi ka vona. (Matewu 20:20-27; Marka 9:33-35; Luka 22:24-26) Loko ku ri leswaku Yesu se a a nyike Petro vulawuri, xana a xi ta va xi tlakukile xivutiso xa leswaku i mani lonkulu exikarhi ka vaapostola?
Xana Petro hi yexe u ma twisise njhani marito ya Yesu? Tanihi leswi a a ri Muisrayele, swi nga endleka Petro a a tolovelane ni vuprofeta bya Xiheveru lebyi vulavulaka hi “ribye” kumbe “ribye ra yinhla.” (Esaya 8:13, 14; 28:16; Zakariya 3:9) Loko Petro a tsalela vapfumerikulobye papila, u tshahe eka vuprofeta lebyi a vula leswaku “ribye ra yinhla” a ku ri Hosi Yesu Kreste, ku nga Mesiya. Petro u tirhise rito ra Xigriki leri nge pe’tra (ku nga rito leri fanaka ni leri tirhisiweke hi Yesu eka Matewu 16:18) a kombetela eka Kreste ntsena.—1 Petro 2:4-8.
Muapostola Pawulo a a ri un’wana wa valandzeri vo tshembeka va Yesu. Xana Pawulo a a ehleketa leswaku Yesu u nyike Petro vulawuri? Leswi Pawulo a a tiva xikhundlha lexi Petro a a ri na xona eka vandlha ra Vakreste vo sungula, u tsale hi leswaku Petro a a ri exikarhi ka “lava a va vonaka va ri tiphuphu.” Eka Pawulo, a ku nga ri na ‘phuphu’ yin’we. (Vagalatiya 2:9) Nakambe, loko ku ri hi leswaku Yesu u hlawule Petro ku va murhangeri wa vandlha, ha yini vapfumerikulobye va anakanye leswaku i phuphu?
Loko Pawulo a tsala hi ndlela leyi Petro a a kombisa xihlawuhlawu eka ndlela leyi a khoma vanhu ha yona, hi xichavo u te: “Ndzi n’wi kanete hi langutanile, hikuva a a ri ni xisolo.” (Vagalatiya 2:11-14) Pawulo a a nga ehleketi leswaku Kreste u ake kereke kumbe vandlha ra yena eka Petro kumbe eka munhu un’wana la nga hetisekangiki. Ku hambana ni sweswo, a a tshemba leswaku vandlha ri akiwe eka Yesu Kreste tanihi masungulo. Eka Pawulo, “ribye rero lerikulu a ri ri Kreste.”—1 Vakorinto 3:9-11; 10:4.
“HI WENA PETRO . . . ”
Kutani hi fanele hi ma twisisa njhani marito lama nge: “Hi wena Petro, naswona eribyeni leri lerikulu ndzi ta aka vandlha ra mina”? Leswaku hi ma twisisa kahle marito lawa, hi fanele hi rhanga hi hlaya mongo wa kona. Xana Yesu na Petro a va vulavula hi yini? Yesu a ha ku vutisa vadyondzisiwa va yena a ku: “N’wina mi ri ndzi mani?” Handle ko kanakana, Petro u hlamule a ku: “U Kreste, N’wana wa Xikwembu lexi hanyaka.” Hikwalaho ka sweswo, Yesu u bumabumele Petro kutani a vula leswaku u ta aka “kereke” kumbe vandlha ra yena, eka “ribye” ro tiya swinene leri Petro a ha ku kombisa ripfumelo eka rona, ku nga Yesu.—Matewu 16:15-18.
Hi fanele hi ma twisisa njhani marito ya Yesu lama nge: “Hi wena Petro, naswona eribyeni leri lerikulu ndzi ta aka vandlha ra mina”?
Hi ku pfumelelana ni marito lawa, ‘Vafundhisi vo tala va Tikereke’ va tsale va vula leswaku ribye leri ku vulavuriwaka ha rona eka Matewu 16:18 i Kreste. Hi xikombiso, Augustine loyi a hanyeke eka malembe ya va 500 u tsale a ku: “Hosi yi te: ‘Eribyeni leri lerikulu ndzi ta aka vandlha ra mina,’ hi leswi Petro a nga te: ‘U Kreste, N’wana wa Xikwembu lexi hanyaka.’ Hi le ka ribye leri lerikulu, leri u kombiseke ripfumelo eka rona, laha ndzi nga ta aka Kereke ya mina.” Hi ku phindhaphindha Augustine u vule leswaku ‘Ribye (Petra) i Kreste.’
Augustine ni van’wana a va ta tekiwa va ri vagwinehi loko a va avanyisiwa hi ku ya hi tidyondzo ta Makhatoliki ta manguva lawa. Kahlekahle, hi ku ya hi mufundhisi wa le Switzerland Ulrich Luz, Huvo ya Vatican ya 1870, a yi lwisana ni leswi vakambisisi va Bibele va manguva lawa va pfumelelanaka ha swona hi mhaka leyi.
XANA MUPAPA I MUTLHANDLAMI WA PETRO?
Muapostola Petro a a nga xi tivi xithopo lexi nge, “mupapa.” Kahlekahle vabixopo vo tala lava nga riki Varhoma va tirhise xithopo lexi eka vona ku fikela emalembeni ya va 800. Hambiswiritano, xithopo xexo a xi nga tekiwi xi ri xa ximfumo ku fikela eku heleni ka malembe ya va 1000. Ku engetela kwalaho, a nga kona Mukreste wo sungula loyi a a ehleketa leswaku vulawuri lebyi ku vuriwaka leswaku byi nyikiwe Petro byi hundziseriwe eka un’wana tanihi mutlhandlami wa yena. Hikokwalaho, Martin Hengel mukambisisi wa le Jarimani u vule leswaku “a ku na matimu lama kombisaka leswaku ku na loyi a vekiweke ku va mufundhisi wa tikereke ta misava hinkwayo.”
Ku gimeta mhaka leyi: Xana Petro a a ri mupapa wo sungula? Xana ku ve ni lava n’wi tlhandlameke? Xana tidyondzo ta Makhatoliki leti vulavulaka hi mupapa wa tikereke ta misava hinkwayo ta kumeka eBibeleni? Nhlamulo ya swivutiso leswi i doo! Kambe, mhaka hileswaku Yesu u ake kereke ya yena, vandlha rakwe ra ntiyiso, eka yena n’wini. (Vaefesa 2:20) Kutani, un’wana ni un’wana wa hina u fanele a tivutisa xivutiso lexi xa nkoka, Xana ndzi ri kumile vandlha rolero ra ntiyiso?
^ ndzim. 8 Tindzimana hinkwato leti tshahiweke eka nhlokomhaka leyi ti huma eka Bibele ya Makhatoliki leyi nge New American Bible, ku nga vuhundzuluxeri lebyi tirhisiweke eka website ya le nawini ya Vatican.


text:
Vantshwa Va Vutisa
Ndzi Nga Byi Kuma Kwihi Vuhungasi Lebyinene?
Loko u ri Mukreste u fanele u hlawula vuhungasi bya wena. A wu nambi u teka leswi vanhu van’wana va vulaka leswaku u fanele u swi hlalela, u swi hlaya kumbe u swi yingisela. Ha yini? Hikuva namuntlha vuhungasi byo tala byi kucetela vuxaka bya rimbewu lebyi nga riki enawini, madzolonga ni vungoma, ku nga swilo leswi u faneleke u swi papalata. Hambiswiritano, vuhungasi lebyinene bya kumeka. A hi voneni ndlela leyi u nga byi kumaka ha yona. *
TIFILIMI
Laha hansi, fungha hi ✔ etlhelo ka muxaka wa tifilimi leti u ti rhandzaka.
Ta mafenya
Drama
Ta madzolonga
Ta mintsheketo ya sayense
Tin’wana
Xana a wu swi tiva . . . ? Hakanyingi tiko ra Indiya ri humesa tifilimi to tlula gidi hi lembe naswona ri tlula matiko laman’wana hinkwawo.
Leswi u faneleke u swi papalata. Tifilimi to tala ti khutaza mahanyelo lama lwisanaka ni milawu ya Bibele. Tin’wana ti kombisa swifaniso swa vuxaka bya rimbewu ni madzolonga, kasi tin’wana ti kombisa swilo swa masalamusi. Kambe Bibele yi ri: “Cukumetani hinkwaswo ekule na n’wina, vukarhi, ku hlundzuka, vubihi, mavulavulelo ya nhlambha, ni mavulavulelo lama thyakeke.” (Vakolosa 3:8) Ku tlula kwalaho, Xikwembu xi sola swiendlo swin’wana ni swin’wana leswi fambisanaka ni vungoma.—Deteronoma 18:10-13.
Ndlela yo hlawula tifilimi. “A ndzi nge yi hlaleli filimi loko swinavetisi swa yona swi nga basanga.”—Jerrine. *
“A ndzi teki swiringanyeto swa munhu wun’wana handle ka loko ndzi tiyiseka leswaku munhu wa kona u ni mahanyelo lama fanaka ni ya mina.”—Caitlyn.
“Loko ndzi ri karhi ndzi hlalela filimi yo karhi endhawini yo hlalela tifilimi kutani yi kombisa swilo leswi nga basangiki, ndza huma.”—Marina.
“Leswaku ndzi kota ku tiva swo tala malunghana ni leswi nga endzeni ka filimi yin’wana ni yin’wana, ndzi tirhisa Website yin’wana eka Internet leyi vikaka loko filimi ya kona yi kombisa swifaniso swa vuxaka bya rimbewu, madzolonga ni nhlambha.”—Natasha.
Xitsundzuxo: Lavisisa tifilimi leti swi nga talangiki leswaku ti va ti ri ni swilo leswi thyakeke. Masami u ri: “Ndzi tsakela ngopfu tifilimi leti vulavulaka hi minkarhi ya khale, to tanihi leti sekeriweke etibukwini leti nga hundzeriwiki hi nkarhi.
Tivutise,
‘Xana tifilimi leti ndzi ti hlalelaka ti endla leswaku swi ndzi olovela kumbe swi ndzi tikela ku yingisa milawu ya Xikwembu malunghana ni timhaka ta masangu, madzolonga ni vungoma?
TIBUKU
Laha hansi, fungha hi ✔ etlhelo ka muxaka wa tibuku leti u ti rhandzaka.
Ta mintsheketo
Leti nga riki mintsheketo
Ta xikhale
Tin’wana
Xana a wu swi tiva . . . ? Le United States, ku kandziyisiwa tibuku to tlula gidi vhiki ni vhiki.
Bindzu ra vuhungasi a ri lahlekeriwi hi nchumu kambe ra vuyeriwa swinene loko u honisa ripfalo ra wena leri leteriweke hi Bibele ivi u hambeta u hlalela, u hlaya kumbe u yingisela xin’wana ni xin’wana lexi dumeke.
Leswi u faneleke u swi papalata. Ku fana ni tifilimi, tibuku to tala ti kucetela mahanyelo lama lwisanaka ni milawu ya Bibele. Hi xikombiso, tin’wana ti ni swifaniso leswi kombisaka timhaka ta rimbewu kumbe ti vulavula hi vungoma. Kambe Bibele yi ri: “Vumbhisa ni thyaka ra muxaka wun’wana ni wun’wana kumbe makwanga swi nga vuriwi hambi ku ri ku vuriwa exikarhi ka n’wina.” (Vaefesa 5:3) Yi tlhela yi vula leswaku swiendlo swa vungoma i nchumu wo “biha ematihlweni ya Yehovha.”—2 Tihosi 17:17.
Ndlela yo hlawula tibuku. “Loko ndzi ri karhi ndzi lava buku leyinene, ndzi hlaya xifunengeto xa le ndzhaku ndzi tlhela ndzi pfula-pfula matluka ya yona. Loko ndzi vona xo karhi lexi nga basangiki eka yona, ndzi namba ndzi nga yi xavi.”—Marie.
“Loko ndzi ri karhi ndzi kula naswona ndzi sungula ku tiendlela swiboho ndzi wu xiyile nkoka wo yingisa ripfalo ra mina. Loko ndzi vona leswaku buku ya kona a hi yinene, a ndzi namba ndzi tshika ku yi hlaya. A ndzi swi vona leswaku a yi fambisani ni mianakanyo ya Xikwembu.”—Corinne.
Xitsundzuxo: Hlaya tibuku to hambana-hambana. Lara wa malembe ya 17 u ri: “Ndzi xiye leswaku ndzi nga titoloveta ku hlaya tibuku leti tolovelekeke ematshan’weni yo hlaya ta mintsheketo ya manguva lawa. Ndlela leyi marito ma tirhisiweke ha yona, swimunuhatwa swa kona ni ku landzelelana ka swiendlakalo swa kona, swa tsakisa hakunene!”
Tivutise,
‘Xana ndzi tihungasa hi tibuku leti nga ni mikhuva leyi nga amukelekiki eka Xikwembu?’
VUYIMBELERI
Laha hansi, fungha hi ✔ etlhelo ka vuyimbeleri lebyi u byi rhandzaka.
Rhok
Classic
Jazz
R&B
Hip-hop
Byin’wana
Xana a wu swi tiva . . . ? Hi lembe, tikhampani letikulu ta mune leti rhekhodaka vuyimbeleri ti humesa ti albamu ta kwalomu ka 30 000.
Leswi u faneleke u swi papalata. Ku fana ni tifilimi ni tibuku, vuyimbeleri byo tala namuntlha byi thyakile. Marito lama thyakeke ni swifaniso swa kona swi nga ha endla leswaku swi ku tikela ku lawula ku navela ka wena ka rimbewu. (1 Vakorinto 6:18) Leigh wa malembe ya 21 u ri: “Vuyimbeleri byo tala namuntlha byi hlohlotela mahanyelo lama lwisanaka ni milawu ya Bibele naswona swichayachayana swa kona swi endla vanhu cina hi ndlela leyi nga basangiki.”
Ndlela yo hlawula vuyimbeleri. “Ndza tivutisa ‘Loko ndzi ta khomiwa hi tingana loko ndzi fanele ndzi pfumelela Vakreste lava kuleke leswaku va vona kumbe ku yingisela vuyimbeleri lebyi ndzi byi yingiselaka?’ Sweswo swi ndzi pfuna ku hlawula muxaka wa vuyimbeleri lebyi ndzi faneleke ku byi yingisela.”—Leanne.
Xitsundzuxo. Tiyimisele ku ringeta mixaka yo hambana-hambana ya vuyimbeleri. Muntshwa loyi a vuriwaka Roberto u ri: “Tatana u rhandza vuyimbeleri lebyi nga hundzeriwiki hi nkarhi, kutani ndzi kule ndzi ri karhi ndzi byi yingisela. Ku dyondza ha byona ni ku dyondza ku tlanga piyano swi ndzi pfule mahlo.”
Tivutise,
‘Xana vuyimbeleri lebyi ndzi byi yingiselaka byi endla leswaku swi ndzi olovela kumbe swi ndzi tikela ku lawula ku navela ka mina ka rimbewu?’
HLAYA LESWI ENGETELEKEKE HI MHAKA LEYI!
Vona buku leyi nge Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka—Tinhlamulo Leti Tirhaka, Vholumo 2, Tindzima 31 na 32, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 3 Xalamuka! a yi bumabumeli kumbe ku sola filimi, buku kumbe risimu ro karhi. Xikongomelo xa xihloko lexi i ku ku pfuna leswaku u hanya hi ku pfumelelana ni ripfalo ra wena leri leteriweke hi Bibele hi ku landza milawu ya Xikwembu.—Pisalema 119:104; Varhoma 12:9.
^ ndzim. 13 Mavito man’wana ma cinciwile exihlokweni lexi.
DYONDZA SWO TALA
U Nga Swi Kota Ku Hlula Ndzingo!
Magoza manharhu lama nga ku pfunaka ku hlula ndzingo.
Vantshwa Va Vutisa, Vholumo 2
Mhaka ya xikolo, vuhungasi, tintangha, vatswari, ku kula, ndlela leyi u titwaka ha yona, vafana ni vanhwanyana swi katsiwile.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tipisalema 107:1-43
(Tipisalema 107 – 150)107 Nkhensani Yehovha, hikuva hi lonene;+Hikuva musa wakwe wa rirhandzu i wa hilaha ku nga riki na makumu.+2 Lava va kutsuriweke va Yehovha a va vule sweswo,+Lava a va kutsuleke evokweni ra xirha,+3 Lava a va hlengeleteke va huma ematikweni,+Ku suka evuhuma-dyambu ni le vupela-dyambu,+Ku suka en’walungwini ni le dzongeni.+4 Va tsendzeleke emananga,+ ekwandzasini;+A va yi kumanga ndlela leyi yaka emutini lowu va nga ta tshama eka wona.+5 A va ri ni ndlala ni torha;+Moya-xiviri wa vona wu sungula ku tsana endzeni ka vona.+6 Va hambeta va huwelela eka Yehovha emaxangwini ya vona;+Hiloko a va kutsula emaxangwini lawa a va ri eka wona,+7 A va fambisa hi ndlela yo lulama,+Leswaku va fika emutini lowu va nga ta tshama eka wona.+8 Vanhu a va nkhense Yehovha hikwalaho ka musa wakwe wa rirhandzu+Ni mintirho yakwe yo hlamarisa eka vana va vanhu.+9 Hikuva u enerise moya-xiviri lowu omeke;+Ni moya-xiviri lowu nga ni ndlala u wu tate hi swilo leswinene.+10 Ku ni lava a va tshama emunyameni ni le ndzhutini lowukulu,+Vakhotsiwa eku xanisekeni ni le tinsimbini.+11 Hikuva va xandzukele+ marito ya Xikwembu;+Naswona a va xi xiximanga xitsundzuxo xa La nge Henhla-henhla.+12 Kutani u sungule ku hlula mbilu ya vona hi ku karhateka;+Va khunguvanyekile, naswona a nga kona loyi a a pfuna.+13 Hiloko va sungula ku kombela Yehovha leswaku a va pfuna emaxangwini ya vona;+Emaxangwini lawa hi ntolovelo a va poniseke eka wona.+14 A va humesa emunyameni ni le ndzhutini lowukulu,+A tsema ni switsimbo swa vona hi le xikarhi.+15 Vanhu a va nkhense Yehovha hikwalaho ka musa wakwe wa rirhandzu+Ni mintirho yakwe yo hlamarisa eka vana va vanhu.+16 Hikuva u tshove tinyangwa ta koporo,+U tseme ni swigogo swa nsimbi.+17 Lava a va ri swiphukuphuku hikwalaho ka ndlela ya vona ya ku tlula nawu+Ni hikwalaho ka swihoxo swa vona, eku heteleleni va tivangele ku xaniseka.+18 Moya-xiviri wa vona wu nyenye swakudya swa mixaka hinkwayo,+Naswona a va fika etinyangweni ta rifu.+19 Kutani va sungula ku kombela Yehovha leswaku a va pfuna emaxangwini ya vona;+Hi ntolovelo a a va ponisa emaxangwini lawa a va ri eka wona.+20 A rhumela rito rakwe, a va horisa+Ni ku va ponisa emigodini ya vona.+21 Vanhu a va nkhense Yehovha hikwalaho ka musa wakwe wa rirhandzu+Ni mintirho yakwe yo hlamarisa eka vana va vanhu.+22 A va humese switlhavelo swa ku nkhensa+Va vula mintirho yakwe hi ku huwelela ka ku tsaka.+23 Lava va rhelelaka elwandle hi swikepe,+Lava endlaka bindzu ematini yo tala,+24 Hi vona lava voneke mintirho ya Yehovha+Ni mintirho yakwe yo hlamarisa leyi nga evuentweni;+25 Ndlela leyi a vulaka rito ha yona a tlhela a pfuxa mheho ya vukarhi,+Lerova yi tlakusa magandlati ya rona.+26 Va tlhandlukela ematilweni,Va rhelela ehansi etshakwini.Moya-xiviri wa vona wu tikuma wu n’oka+ hikwalaho ka khombo.27 Va tsekatseka va dedeleka ku fana ni munhu la dakweke,+Ni vutlhari bya vona hinkwabyo byi vonaka byi pfilunganyekile.+28 Kutani va huwelela eka Yehovha loko va ri emaxangwini ya vona,+Hiloko a va humesa emaxangwini lawa a va ri eka wona.+29 U endla leswaku xidzedze xi rhula,+Lerova magandlati ya lwandle ma rhula.+30 Va tsaka hikuva swilo leswi swa miyela,Naswona u va yisa endhawini leyi yi va tsakisaka.+31 Vanhu a va nkhense Yehovha hikwalaho ka musa wakwe wa rirhandzu+Ni mintirho yakwe yo hlamarisa eka vana va vanhu.+32 A va n’wi dzunise enhlengeletanweni ya vanhu;+Naswona a va n’wi dzunise va ri exitshan’weni xa vavanuna lava kuleke.+33 U hundzula milambu yi va mananga,+Ni swihlovo swa mati swi va misava yo oma,+34 Tiko leri nga ni mihandzu ri va tiko ra munyu,+Hikwalaho ka vubihi bya lava va tshamaka eka rona.35 U hundzula mananga ma va ndhawu ya tinhlanga leyi nga ni mati,+Ni ndhawu leyi nga riki na mati yi va swihlovo swa mati.+36 U tshamisisa lava nga ni ndlala kwalaho,+Lerova va simeka muti wa ku tshama eka wona wu tiya.+37 Va rima masimu, va byala mirhi ya vhinya,+Leswaku va kuma ntshovelo lowu nga ni mihandzu.+38 Wa va katekisa lerova va tala ngopfu;+A nga ti hunguti tihomu ta vona.+39 Va tlhela va hunguteka, va nkhinsama+Hikwalaho ka nsivelo, khombo ni gome.+40 U chulula ku hlekula ehenhla ka vanhu va xiyimo xa le henhla,+Leswaku a va tsendzelekisa emananga, laha ku nga riki na ndlela.+41 Kambe u sirhelela xisiwana leswaku xi nga xaniseki+A xi hundzula xi va mindyangu kukota ntlhambi.+42 Lavo lulama va languta kutani va tsaka;+Kambe hinkwaswo leswi nga lulamangiki, swi fanele swi pfala nomu.+43 I mani la tlhariheke? U ta swi vona swilo leswi haswimbirhi+Kutani a yingisa swiendlo swa Yehovha, swa musa wa rirhandzu.+