text:
Bibele
Bibele (Kusuka eka xiGriki tὰ BιBλίa, tà biblía, "Ti buku"[1] ) i nxaxamelo wa matsalwa yo kwetsima ya xiyuda na vukreste. I nxaxamelo ya matsalwa la ma tsariweke hi minkarhi yo hambana hambana, hi vatsari vo hambana hambana, e ti ndzhawini to hambana hambana. Mayuda na Vakreste vateka tibuku leti nge Bibeleni tani hi rhekhodo ya nkoka leyi sukaka eka xikwembu leyi hlamuselaka vuxaka exikarhi ka vanhu na Xikwembu.
Ti Bibele leti kandziyisiweke ta hambana nyana hi kuya hi vuhundzuluxeri.[2] Testamende ya khale ya Xikreste yi yelana na Bibele ya Xiheveru, kasi Testamende leyintshwa yi yelana na Septuagint ya xigriki; Bibele ya xiheveru eka vukhongeri bya xiyuda yi vitiwa Tanakh.
Kuna mavonele na matitwele yo hambana hambana exikarhi ka mintlawa ya vukreste mayelana na Bibele. Varhoma Katolika, Va Anglikani na Va Vuotodoksi va tshikelela ku twanana na ntikelo wa Bibele ku ri mukhuva wo kwetsima, kasi Maphrotestanti ma tshikelela leswaku Bibele yiri yoxe ntsena hi yona yinga ya nkoka eka vukhoneri bya vukreste.
Ku ringanisiwa leswaku ku xavisiwe kwalomu ka 5 wa tibiliyoni ta ti Bibele, leswi endlaka yiva buku leyi xaviweke ngopfu ya nkarhi hinkwawo.[3][4] ku xavisiwa kwalomu ka tikhopi ta 100 wa timiliyoni hi lembe,[5][6] naswona yi na nhlohlotelo lowu kulu eka vutsari na matimu, ngopfu ngopfu e vupela-dyambu laha Bibele ya Gutenberg yi veke buku buku yo sungula ku gandlisiwa hi xitalo.
Swyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ Miller & Huber, Stephen & Robert (2003). The Bible: the making and impact on the Bible a history. England: Lion Hudson. p. 21. ISBN 0-7459-5176-7.
- ↑ Riches, John (2000). The Bible: A Very Short introduction. Oxford: Oxford University Press. pp. 7–8. ISBN 978-0-19-285343-1.
- ↑ "Best selling book of non-fiction".
- ↑ Ryken, Leland.
- ↑ "The battle of the books".
- ↑ Ash, Russell (2001). Top 10 of Everything 2002. Dorling Kindersley. ISBN 0-7894-8043-3.


c: text/html

text:
Nthlavelo wa COVID-19
Nthlavelo wa COVID-19 i murhi wo dlaya xitsongwatsongwana lowu endleriweke ku tshungula CVID-19. Emahlweni ka ntungu wa COVID-19, ntirho wo endla murhi wo tshungula mavabyi lama vuriwaka SARS na MERS wu kondletele vutivi hi ta muxaka na matirhele ya xitsongwatsongwana lexi, naswona swi hatlisise maswekelo ya nthlavelo wa COVID-19.
Hi N'wendzamhal wa 2020, kwalomu ka 57 milambyana yo tshungula vuvabyi lebyi, ayiri karhi yi swekiwa naswona yi lavisisiwa, naswona 40 wa vanhu vanghenele vuringeti bya milambyana leyi eka xiyenge xo sungula xa swikambelo swa vutshunguri, ku engetela kwalano 17 wa vanhu va ngheneleke swikambelo swa vutshunguri swa xinyenge xa vumbirhi na xa vunharhu. Eka xiyenge xa vunharhu, mirhi yo hlayanyana ya vutshunguri ya COVID-19 yi kombise ku kuhumelela ka kwalomu ka 95% ka ku sivela vuvabyi bya CVID-19.[1] Valawuri va swa vutshunguri va pfumelele mirhi ya tsevu yo tshungula vanhu: Milambyana yimbirhi ya vutshunguri ya RNA (Kunga tozinameran leyi swekiweka hi vaka Pfizer-BioNTech na mRNA-1273 leyi swekiweka hi vaka Moderna), timbirhi leti tolovelekeke eka mirhi yo tshungula (BBIBP-CorV leyi swekiweka hi vaka Sinopharm na CoronaVac leyi swekiweka hi vaka Sinovac), ku hlanganisa na mirhi yo tshungula (Gam-COVID-Vac leyi swekiweka hi va Huvo ya vulavisisi ya Gamaleya na AZD1222 leyi swekiweka hi Yunivhesithi ya Oxford yitirhisana na AstraZeneca).
Pfizer, Moderna, na AtraZeneca yi vhumbe vuswikoti byo endla 5,3 wa magidi ya timiliyoni ta mimpimo hi 2021, leyi nga tirhisiwaka ku hlanganisa kwalomu ka magidi manharhu ya timiliyoni ta vanhu (tanihi leswi mirhi yo tshungula yi lavaka ku thlaveriwa leswaku yo kota ku sirhelela eka vuvabyi bya COVID-19). Hi N'wendzamhala, mirhi yo tshungula leyi tlulaka 10 wa magidi ya timiliyoni se a yi koxiwile no xaviwa hi matiko,[2] naswona kwalomu ka hafu ya mirhi leyi xaviweke hi matiko lama fuweke lama vaaki va wona va endlaka kwalomu ka 14 wa tiphesente ntsena ta vanhu hinkwavo emisaveni hinkwayo.[3] Matiko yo tala ma tlhele ma hlela tindlela to thlavela vanhu lava nga ekhombyeni lerikulu ro hlaseriwa hi mavabyi lawa, kufana ni vadyuhari ni lava nga ekhombyeni lerikulu ro khomiwa hi vuvabyi lebyi ni ku byi hundzerisela eka van'wana tanihi vatirhi va ta rihanyo.[4]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Santiago, Jahleah (19 December 2020). "A side-by-side comparison of the Pfizer/BioNTech and Moderna vaccines". STAT. Retrieved 24 December 2020.
- ↑ Mullard, Asher (30 November 2020). "How COVID vaccines are being divvied up around the world Canada leads the pack in terms of doses secured per capita". Nature. doi:10.1038/d41586-020-03370-6. Retrieved 11 December 2020.
- ↑ So, Anthony D; Woo, Joshua (December 2020). "Reserving coronavirus disease 2019 vaccines for global access: cross sectional analysis". BMJ: m4750. ISSN 1756-1833. doi:10.1136/bmj.m4750.
- ↑ Beaumont, Peter (18 November 2020). "Covid-19 vaccine: who are countries prioritising for first doses?". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 26 December 2020.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ndlela yo kulikaNdlela leyi tshunguriweke hi vuswikotiKu ni ntambhu yo olova swinene. Xo sungula, ntambhu yin’we yi vekiwe hi ku etlhelo, naswona tintambu tin’wana hinkwato ti hleriwe hi ku rhendzeleka ehenhla ka ntambhu leyi vekiweke kahle. Tintambu leti hleriweke ti phutsiwa ehansi kutani ti hleriwa. Tintambi leti ti hlamarisiwile, naswona yin’wana ya tintambu ti hlanganisiwa ni tintambu letin’wana. Hi ndlela leyi fanaka, ntambhu ya kona yi lunghisiwa ku leha.
Ku hlela ntambho ya hemp hi ku ya hi hlelekile leyi nga laha henhla, boha swin’wana swimbirhi leswi kusuhi na swona swa ntambhu leyi hleriweke, ehenhla ni le ehansi endzhaku ka loko u hlekile tlhelo eximatsini ni ra xinene, kutani eku heteleleni u lulamisa ematlhelweni ya ntambhu leyi luliweke swin’we. Loko u kuli, yingisa lunghiselelo ra xileriso, naswona u nga endli swihoxo.
Ndlela yin’wana i ku veka ntambhu ehansi ka le ndzhaku leswaku u vumba nxandzu, u veka nhlayo leyi faneleke ya tintambu eka ntambhu leyi lunghisiweke, ivi eku heteleleni a va nyika swin’we. Swi fanele swi xiya leswaku a swi fanelanga swi va ekule swinene exikarhi ka ntambhu ni ntambhu.


text:
11HOSI Xikwembu xi vitana Muxe, xi vula-vula na yena xi ri eka Ntsonga lowo Hlawuleka, xi n'wi byela 2ku ya vulavula ni Vaisraele, a ku ka vona: “Loko un'wana wa n'wina a lava ka humesela HOSI Xikwembu magandzelo, ú fanele ku pambula xin'wana xa swifuwo swa yena leswikulu kumbe leswitsongo, a humesa xona.
3“Loko munhu a humesa magandzelo lama hisiwaka hi xin'wana xa swifuwo swa yena leswikulu, ú fanele ku hlawula nkuzi leyi nga solekiki, a ya yima na yona enyangweni ya Ntsonga lowo Hlawuleka, leswaku a ta tsakeriwa hi HOSI Xikwembu. 4Kutani ú ta tlhandleka voko enhlokweni ya xifuwo xa magandzelo lama hisiwaka, leswaku xi ta n'wi yimela,Kumbe: leswaku xi amukeleka emahlweni ka HOSI Xikwembu xi va xo basisa swidyoho swa yena. 5Kutani ú ta tlhava nkuzi emahlweni ka HOSI Xikwembu. Vaprista, va nga vana va Aroni, va ta teka ngati va yi humesela HOSI Xikwembu hi ku xuva ha yona alitari matlhelo hinkwawo, enyangweni ya Ntsonga lowo Hlawuleka. 6Munhu wa kona ú ta yevula nkuzi ya magandzelo lama hisiwaka, a tsemelela nyama ya yona. 7Kutani vana va muprista AroniVan'wana va ri: Kutani vaprista, va nga vana na Aroni va ta tlhandleka tihunyi alitarini, va tshivela ndzilo, 8kutani va teka nyama leyi tsemeleriweke, ni nhloko, ni mafurha, va swi veketela ehenhla ka ndzilo lowu nga alitarini. 9Loko swi ri swa le ndzeni ni manqina, swi fanele ku rhanga swi hlantswiwa. Kutani muprista ú ta hisa nyama hinkwayo alitarini. Lawa i magandzelo lama hisiwaka; hi yona mhamba leyi hiseriwaka HOSI Xikwembu, leyi ku nun'hwela ka yona ku nga ta xi tsakisa.
10“Loko munhu a lava ku humesa magandzelo lama hisiwaka hi yin'wana ya tinyimpfu ta yena kumbe timbuti ta yena, ú fanele ku tlhava leyi nga solekiki ya xinuna. 11Xifuwo xa kona a a xi tlhave emahlweni ka HOSI Xikwembu, hi tlhelo ra n'walungu ra alitari. Vaprista, va nga vana va Aroni, va ta teka ngati ya xifuwo, va xuva ha yona alitari matlhelo hinkwawo. 12Loko a xi tsemelerile, muprista ú ta teka nyama ya kona, ni nhloko, ni mafurha, a swi veketela ehenhla ka ndzilo lowu nga alitarini. 13Loko swi ri swa le ndzeni ni manqina, swona ú fanele ku rhanga a swi hlantswa. Kutani muprista ú ta teka nyama hinkwayo a yi hisa ehenhla ka alitari. Lawa i magandzelo lama hisiwaka; hi yona mhamba leyi hiseriwaka HOSI Xikwembu, leyi ku nun'hwela ka yona ku nga ta xi tsakisa.
14“Loko munhu a lava ku humesela HOSI Xikwembu yin'wana ya tinyanyana, a endla ha yona magandzelo lama hisiwaka, ú fanele ku humesa matuva kumbe mavondlo ya matuva. 15Muprista ú ta ya ni tuva ra kona alitarini, a fika a ri soholota nhamu, a khatlula nhloko a yi hisa, kutani a kamela ngati ya rona ematlhelo ya alitari. 16N'winyi wa tuva ú ta teka chelelechelele, kumbe: khelele, xigwirigwiri, zikwirikwiri ra rona ni tinsiva, a swi cukumeta etaleni leri nga kusuhi ni alitari, hi tlhelo ra le vuxeni. 17Kutani ú ta handzula tuva hi le xikarhi hi ku ri khoma hi timpiko, kambe a nga ri chaputi! Kutani muprista ú ta ri hisa endzilweni lowu nga henhla ka alitari. Lawa i magandzelo lama hisiwaka; hi yona mhamba leyi hiseriwaka HOSI Xikwembu, leyi ku nun'hwela ka yona ku nga ta xi tsakisa.


text:
371
Ndo pfa tshanḓa tsha Muṋe washu tshi tshi khou ntsikeledza, a nkhwala a ṱuwa na nṋe nga Muya wa Muṋe washu, a mmbea fhasi vhukati ha govha; ḽo vha ḽo ḓala marambo. 2A ntshimbidza ndi tshi ya nṱha na fhasi vhukati hao. Marambo ayo o vha o ḓala na govha; o vha o oma o tou kwatsha. 3A mmbudzisa a ri, “Iwe ṅwana wa muthu, aya marambo a nga tshila naa?” Nṋe nda ri, “Hu ḓivha Iwe Muṋe wa zwoṱhe Muṋe washu.” 4Ene a ri, “Porofita u tshi amba na marambo haya, u a vhudze u ri, ‘Inwi marambo o omaho, ipfani ipfi ḽa Yahavee. 5Muṋe wa zwoṱhe Yahavee a tshi vhudza marambo aya u ri: Zwino ndi ḓo longa mufemo ngomu haṋu na tshila. 6Ndi ḓo longa misipha kha inwi, nda medza ṋama kha inwi, nda ni ambadza lukanda, nda ni ṋea mufemo na tshila, ndi hone ni tshi ḓo zwi ḓivha uri ndi Nṋe Yahavee.’ ”
7Nṋe nda mbo porofita nga he nda vhudzwa. Musi ndi tshi khou porofita ha pfala phosho, mubvumo wa zwithu zwi tshi kuḓana, aḽa marambo a mbo ḓi ṱumekana. 8Nda sedza, nda vhona o tibedzwa nga misipha, ha mela ṋama khao, a ambara lukanda, hone o vha a si na mufemo ngomu hao.
9
Ps. 104:29-30
Yes. 26:19
Mudzimu a amba na nṋe a ri, “Amba na muya wa vhutshilo, iwe ṅwana wa muthu, porofita! Vhudza muya u ri, ‘Muṋe wa zwoṱhe Yahavee u ri: Iwe muya, iḓa u tshi bva kha mimuya ya khuḓa nṋa, vhudzulela kha vhafu havha vha tshile!’ ” 10Nṋe nda porofita nga he nda vhudzwa, muya wa dzhena khao; vha dovha vha tshila, vha takuwa vha ima nga milenzhe yavho, ya vha mmbi khulu-khulu.
11
Ndi hone Mudzimu a tshi ri, “Iwe ṅwana wa muthu, haya marambo ndi vhathu vhoṱhe vha Israele. Vha ḓi ṱolou ri, ‘Marambo ashu o oma o tou kwatsha, a ri tshee na tshe ra fulufhela, zwi ḓi fana na musi ro fa.’ 12
Zwenezwo porofita u vha vhudze u ri, ‘Muṋe wa zwoṱhe Yahavee u ri: Zwino ndi ḓo vula zwalo zwaṋu, inwi vhathu vhanga, nda ni tshimbidza na humela mavuni a Israele. 13
Ndi hone ni tshi ḓo zwi ḓivha uri ndi Nṋe Yahavee, musi ndi tshi vula zwalo zwaṋu, nda ni vusa na bva zwaloni zwaṋu, inwi vhathu vhanga. 14
Ndi ḓo longa Muya wanga ngomu haṋu na tshila, nda ni dzudza shangoni ḽa haṋu, ndi hone ni tshi ḓo zwi ḓivha uri ndi Nṋe Yahavee. Hezwi ndo zwi amba, ndi ḓo zwi ita – hu amba Nṋe Yahavee.’ ”
15Ipfi ḽa Muṋe washu ḽo amba na nṋe ḽa ri, 16
1 Mah. 12:19-20
“Iwe ṅwana wa muthu, dzhia lubaḓa u ṅwale khalwo u ri, ‘Juda na havhaḽa Vhaisraele vhane vha ima nae.’ Dovha u dzhie luṅwe lubaḓa u ṅwale khalwo u ri, ‘Josefa, ene Efraimi na vhathu vhoṱhe vha Israele vhane vha ima nae.’ 17Ṱumekanya vhutanda uho vhu nge tshipiḓa tshithihi tsha thanda, lu nge lubaḓa luthihi lwe wa lu fara nga tshanḓa. 18Musi vha lushaka lwa hau vha tshi ri, ‘Ri vhudze zwine wa amba zwone,’ 19iwe u vha vhudze u ri, ‘Muṋe wa zwoṱhe Yahavee u ri: Ndi khou dzhia lubaḓa lwa Josefa, lune zwino lwa vha tshanḓani tsha Efraimi, na vha matsinde haaḽa a Israele vhane vha ima nae, ndi ḓo vhea lubaḓa lwa Juda navho. Mbaḓa idzo mbili ndi ḓo dzi ita lubaḓa luthihi, nda dzi fara dza vha lubaḓa luthihi tshanḓani tshanga.’ 20Idzo mbaḓa mbili dze wa dzi ṅwala dzi fare nga tshanḓa uri vha kone u dzi vhona, 21
u vha vhudze u ri, ‘Muṋe wa zwoṱhe Yahavee u ri: Ndi ḓo dzhia Vhaisraele nda vha bvisa kha dzitshakha dze vha ya khadzo. Ndi ḓo vha kuvhanganya vha tshi bva hoṱhe-hoṱhe, nda vha vhuisa hayani mavuni avho. 22
Ndi ḓo vha ita lushaka luthihi shangoni, thavhani dza Israele, vhoṱhe vha vha na khosi nthihi, a vha tsha ḓo vha tshakha mbili, a vha tsha ḓo fhambana vha vha na mivhuso mivhili, 23
11:20
a vha tsha ḓo ḓishata tshika nga midzimu yavho ya tshika na zwiito zwavho zwi nengisaho na zwivhi zwavho zwoṱhe. Ndi ḓo vha lamukisa kha vhutshinyi havho hoṱhe he vha ntshandukela ngaho. Ndi ḓo vha ṱanzwa tshika; vha ḓo vha vhathu vhanga, Nṋe nda vha Mudzimu wavho. 24
Rom. 1:3-4
Mulanda wanga Dafita u ḓo vha vhusa, u ḓo vha mulisa wavho vhoṱhe; vha ḓo tevhedza ndayo dzanga, vha vhulunga milayo yanga vha i pfa. 25
Vha ḓo dzula shangoni ḽe nda ḽi ṋea mukoma wanga Jakopo, shango ḽe ḽa vha ḽi tshi dzula vhokhotsi aṋu. Vha ḓo dzula khaḽo lini na lini, vhone na vhana vhavho na vhana vha vhana vhavho. Dafita mukoma wanga u ḓo vha muvhusi wavho lini na lini. 26
11:20
Liv. 26:11-12
Nzumb. 21:3
Ndi ḓo vhofha mulanga wa mulalo navho, u ḓo vha mulanga wa lini na lini. Ndi ḓo dovha nda vha dzudzanya, nda vha andisa; ndi ḓo vhea nnḓu yanga khethwa vhukati havho ya ima lini na lini. 27Vhudzulo hanga vhu ḓo vha henefho khavho; ndi ḓo vha Mudzimu wavho, vhone vha vha vhathu vhanga. 28
39:7
Ndi hone tshakha dzi tshi ḓo zwi ḓivha uri ndi Nṋe Yahavee we nda ḓikhethela Israele, musi nnḓu yanga khethwa i navho lini na lini.’ ”


text: Risimu. Miloti ya vana va Kora.+48 Yehovha i nkulu naswona u faneriwa swinene hi ku dzunisiwaEmutini wa Xikwembu xa hina, entshaveni ya xona yo kwetsima.2 Ntshava ya Siyoni leyi nga en’walungwini,Yi tlakuke yi tlhela yi saseka naswona yi tsakisa misava hinkwayo,+Muti wa Hosi Leyikulu.+3 Xikwembu xi endle swi tiviwa leswaku hi xona vutumbelo lebyi sirhelelekeke,+Endzeni ka swihondzo swa wona leswi hlayisekeke.4 Hikuva waswivo, tihosi ti hlengeletanile;Ti hundze swin’we.5 Loko ti wu vona, ti hlamarile.Ti khomiwe hi ku chava kutani ti baleka.6 Ti sungule ku rhurhumela kwalaho,Ti khomiwa hi switlhavi swo fana ni swa wansati loko a veleka.7 U tshove swikepe swa le Taraxixi hi moya wa le vuxeni.8 Leswi hi swi tweke, se hi swi vone hi matihloEmutini wa Yehovha wa mavuthu, emutini wa Xikwembu xa hina.Xikwembu xi ta wu simeka wu tiya hilaha ku nga heriki.+ (Selah)9 Hi anakanyisisa hi rirhandzu ra wena, Xikwembu xa hina,+Loko hi ri etempeleni ya wena.10 Ku fana ni vito ra wena, Xikwembu xanga, ku dzuneka ka wenaKu fika emakun’wini ya misava.+Voko ra wena ra xinene ri tele hi ku lulama.+11 Onge Ntshava ya Siyoni+ yi nga tsaka,Onge swimitana* swa Yuda swi nga tsaka hikwalaho ka vuavanyisi bya wena.+12 Rhendzelekani hi muti wa Siyoni;Hlayelani swihondzo swa wona.+13 Langutani makhumbi ya wona.+Kambelani swihondzo swa wona,Leswaku mi ta rungulela vanhu lava nga ta tswariwa.14 Hikuva Xikwembu lexi, i Xikwembu xa hina+ hilaha ku nga heriki.Xi ta hi kongomisa hilaha ku nga heriki.*+


text:
Pipefish
Vito ra ntolovelo ra xindyangu
Pipefish
Vito ra xi science
Syngnathinae
Size
Ku fika eka 60 cm, hintolovelo12 cm.
Nhlamuselo
Yi lehile, yilala, yiva na miri wofana swinene niwa nyoka lowungana xinonwana na nhompfu swolala. Yiva na dorsal fin yinwe. Yiva na caudal fin yinwe ya xirhendzevutani. Yitlhela yiva na mintila ya marhambu leyi nga tata miri hinkwawo. Muhlovo wa yona wahambana. Tinxaka tinwana tiva na mihlovo yovangama yiva na ko tshuka, xitshopani na orenji.
Vuxokoxoko
Ndyangu wa yona wuna swindyangwandyangwani sworingana 23 na tinxakaxaka to fika eka 120. I ndyangu wunwe nati seahorse. Ti dorsal fins titirhisiwa kuva yi famba hitona. Kuva yikhoma swakudya swayona yitirhisa endlelo lero minta Kunene.
Leyi ya xinuna yina xivandla lexi yingana xona emirini wa yona laha kutshikeleriwaka kona matandza, laha yangata tshama kona kufikela ya tlhotlhoriwa. Yanwana ya vhela yata ya helerile kambe yanwana ya teka nkarhi kuva ya fika eka xiyimo lexi yanga helela.
Swakudya
Yidya swihadyana hinkwaswo leswi pfumalaka rhambu ra laha nhlaneni.
Kuhangalaka
Yikumeka eka tinxaka to hambana hambana ta malwandle ya laha misaveni.
Common species
Black-breasted pipefish (Corythoichthys nigripectus)
Cleaner pipefish (Doryrhamphus janssi)
Ornate ghost pipefish (Solenostomus paradoxus)


text:
1 Xana wa lava ku ponisiwa? Matimba ma kona ka Hosi Yesu Xana wa lava ku basisiwa? Matimba ma kon' engatin'. Matimba ma kon' engatin'……
1 Yesu wa ku vita, Yesu wa ku vita, Pfumela ka Yena sweswi, O ta ku hanyisa. 2 Mina ndza n'wi landza, Ndza n'wi ndzuna……
1 Ndzi tile Yesu,ndzi ni nandzu, O susile ndzwhalo,swidyoho swa mina; Rirhandzu ra kwe ri ndzi tsakisa O susile swivi. O susile swivi,o susile ndzwhalo,……
1 Rirhandzwin'ra Hosi Yesu, Ndzi tshama hi masiku; I xitshamo xo nandziha, A ndzi na na ripfalo. Yesu wa ndzi na ripfalo. Yena wa ndzi……
1 Vanhu va hi hlalela,vo hlamala, Leswi hi tsaka'swonghasi; Hi perile Yordan'ha tshama Kanan', Swa fana ni tilo sweswi. Swa fana ni tilo swaeswi, Swa……


text:
191
Misi yeneyo, Vhaisraele vha sa athu vha na khosi, ho vha hu na Mulivi a tshi dzula vhukati ha mivhundu ya Efraimi. O dzhia musidzana a no bva Betlehema kha ḽa Juda uri a vhe musadzi wawe wa phuli, 2hone uyo musidzana a luṱana nae, a vhuya vhuhadzi a humela muṱani wa khotsi awe Betlehema, a dzula hone a fhedza miṅwedzi miṋa. 3Ndi hone uyo munna a tshi mu tevhela a linga u mu kwengweledza uri a vhuye khae. O ṱuwa na mushumi wawe na donngi mbili. Musidzana uyo a swielela munna wawe nḓuni. Musi khotsi a musidzana vha tshi vhona mukwasha vha mu ṱanganedza nga vhuthu. 4Khotsi a musidzana a ri mukwasha a dzule, nangoho a dzula a fhedza maḓuvha mararu a tshi ḓi ḽa, vha tshi nwa, vha tshi eḓela henefho. 5Nga ḓuvha ḽa vhuṋa nga matsheloni vha fhinduwa, vha ḓilugisela u ṱuwa. Huno khotsi a musidzana vha vhudza mukwasha vha ri, “Rangani ni ḽe, ni ḓo pfa no khwaṱha, na ḓo konou ṱuwa.”
6Ndi hone avho vhanna vhavhili vha tshi dzula, vha ḽa, vha nwa vhoṱhe. Khotsi a musidzana vha amba na mukwasha vha ri, “Lalani fhano ni ḓiphiṋe.” 7Mulivi a takuwa uri a ṱuwe, hone makhulu vha mu kwengweledza uri a dzule, a dovha a eḓela henefho. 8Ḽi tshi tsha nga ḓuvha ḽa vhuṱanu a thoma u ṱoḓou ṱuwa, hone khotsi a musidzana vha ri, “Rangani u ḽa nandi. Ni ḓo ṱuwa ḓuvha ḽo no fhambanya.” Ndi hone avho vhanna vhavhili vha tshi ḽa vhoṱhe.
9Musi uyo munna na musadzi wawe wa phuli na mushumi vha tshi thoma u ṱoḓou ṱuwa, makhulu wawe vha ri, “Hufha ḽi tshi vho ṱoḓou kovhela zwino, ni nga ḓi lala fhano. Ḽi ḓo ṱuwa ḽi tshi swifhala, dzulani fhano ni ḓiphiṋe. Matshelo ni nga fhinduwa na fara lwendo na ya hayani.”
10
Huno uyo munna a vha a si tsha funa a dovha a lala, a ṱuwa na donngi dzawe mbili dzo hweswaho sala na musadzi wawe wa phuli vha livha Jebusi (ndi u ri Jerusalema). 11Musi vhe tsini ha Jebusi, ḓuvha ḽi tshi vho ṱoḓou kovhela, mushumi a amba na muṋe wawe a ri, “Khezwi ri sa ḓilaleli zwashu afha muḓini wa Vhajebusi?” 12Muṋe wawe a fhindula a ri, “Ri nga si dzhene muḓini wa vhatsinda vha si Vhaisraele. Ri ḓo livha Gibia.” 13A dovha a ri, “Nḓarieni, nga ri linge u swika Gibia kana Rama, ri lale huṅwe henefho.” 14Ndi hone vha tshi fhirela phanḓa, ḓuvha ḽa kovhela musi vha tshi swika Gibia shangoni ḽa Benyamini. 15Vha pambuwa nḓilani vha tshi ri vha yo lala henefho. Vha dzhena muḓini vha dzula khoroni, ha si vhe na we a vha swielela muṱani wawe vha lala hone.
16Musi vhe henefho, muṅwe mukalaha a fhira ngaho a tshi bva mushumoni masimuni. Ene o vha o bebelwa mivhunduni ya Efraimi, hone zwino o vha a tshi vho dzula Gibia. (Vhaṅwe vha Gibia vho vha vhe vha tsinde ḽa Benyamini.) 17Mukalaha uyo a vhona uyo muendi e khoroni ya muḓi a mu vhudzisa a ri, “Vha bva ngafhi? Vha ya ngafhi?”
18Mulivi a fhindula a ri, “Ro vha ro ya Betlehema kha ḽa Juda, zwino ri khou humela hayani vhukatikati ha mivhundu ya Efraimi. A hu na ane a ri swielela ra lala, 19naho ri na zwiḽiwa na maṱanga a donngi dzashu, khathihi na vhurotho na waini, zwanga na musadzi wanga na mushumi wanga. A hu na tshine ra shaya.”
20
Mukalaha a ri, “A hu na tshi dinaho muṱani wanga! Ndi ḓo ni londola, hone ni nga si lale khoroni.” 21
19:2
24:32
43:24
Ndi hone mukalaha a tshi vha isa hayani hawe, a ṋea donngi dzavho zwiḽiwa, a vha ṱambisa milenzhe, vha lalela, vha nwa.
22
10:9
Musi vha tshi khou ḓiphiṋa, vhaṅwe vhanna vha sa ḓivhalekani vha muḓi vha tanga nnḓu. Vha likita vothi, mukalaha muṋe wa nnḓu vha mu ṱavhela mukosi vha ri, “Bvisa munna we wa mu swielela nḓuni yau, ri ṱoḓa u mu ita musadzi!” 23Hone mukalaha uyo a bvela nnḓa a amba navho a ri, “Aiwa nandi khonani dzanga, ni songa ita zwithu zwo vhifhaho zwingafha! Munna uyu ndi mueni wanga, ni songo ita zwithu hezwo zwa vhuṱudzi! 24Ṅwananyana wanga a sa athu ḓivha munna, na musadzi wa uyu munna ngevha. Ndi ḓo ni bvisela vhone zwino na vha tshipa. Vhone vha iteni tshine na funa, hone uyu munna ni songo mu ita vhuṱudzi ho raloho.” 25Hone vha si mu thetshelese. Ndi hone Mulivi a tshi dzhia musadzi wawe a mu bvisela nnḓa khavho. Vhone vha mu tshipa vha mu tambudza vhusiku hoṱhe, mapfuvhi a tshi tswuka vha mu litsha a ṱuwa.
26Nga maḓautsha uyo musadzi a wela fhasi henefho muṋangoni wa nnḓu ya mukalaha he munna wawe a vha e hone. A lala henefho ḓuvha la vhuya ḽa bva. 27Munna wawe a vuwa nga matsheloni, a tshi vula vothi a tshi ri a ṱuwe, a wana musadzi wawe o wa tsini ha vothi, zwanḓa zwawe zwo farelela tshiukhuvha. 28A ri, “Vuwani ri ṱuwe!” Hone musadzi a si tsha aravha. Munna a mu hwala a mu vhea kha donngi, a fara lwendo a ya hayani. 29
A tshi swika hayani, a dzhena nḓuni a dzhia lufhanga, a dzhia muvhili wa musadzi wawe wa phuli a u pandakula wa bva zwipiḓa zwa 12, tsinde ḽiṅwe na ḽiṅwe ḽa Vhaisraele a ḽi suma nga tshipiḓa tshithihi. 30Muṅwe na muṅwe we a zwi vhona a ri, “Zwo raliho a ri athu zwi pfa! Zwo raliho a zwi athu vhuya zwa itea tshee Vhaisraele vha pfuluwa Egipita! Humbulani! Elekanyani! Ri vhudzeni uri ri iteni!”


text:
Ku hlota Tani hi Vulawuri bya Valala
Ku balesela xiharhi lexinga nala kufanele kuva xiboho xohetelela loko u tirhana na valala naswona swikongomisiwa eka ku onha kokarhi. Aswile nawini ku dlaya kumbe ku khoma mixaka yin’wana ya swiharhi loko ungari na mpfumelelo, se van’wamapurasi vafanele vatiyisisa leswaku vana mpfumelelo lowu lavekaka ku hlota swiharhi leswi. Vata tlhela va boheka kutirhisa swibalesa leswinga e nawini.
Kukuma mbuyelo wakahle, muhloti ufanele a kota ku balesela naswona a landzelerisa kahle loyi a tivaka ngopfu vulawuri bya valala. Mubaleseli loyi anga swikoteki uta tisa swiphiqo. Ku hlota swifanele ku sunguriwa hi xihatla endzhaku kaloko kutava ku voniwe nala, kutiyisisa leswaku swiharhi leswi hlotiwaka swa kumeka.
The Landmark Foundation eka tsalwa ravona ra Predators on Livestock Farms, tsalwa ra Practical Farmers’ Manual for Non-lethal, Holistic Ecological Acceptable and Ethical Management, ri lemukisa van’wamapurasi eka maendlelo yo hakela muhloti wa ntokoto hi xiharhi lexi axi dlayaka, tani hi leswi swihlohletelaka kuva a dlaya swiharhi swotala ematshanweni yaku vavisa xiharhi. Kuherisiwa loku ka swifuwo kunga kavanyeta mintlawa ya swiharhi kutani swivanga swiphiqo.
Ku Hlota Navusiku
Kuya hi tsalwa ra Predation Management Manual, ku hlota navusiku switirha ngopfu, hikuva swikongome eka muxaka wokarhi naswona munhu anga teka goza loko kuri na xiphiqo. Magoza yanga tekiwa ntsena ku tirhana na swiharhi leswi onhaka naswona kunga baleseriwi swiharhi swa ti jakalasi kumbe swimanga swa nhova. Mavoni lawa yangana xiphemu xotshuka yatirha kahle eka ku hlota. Mavoni yobasa yata endla leswaku swiharhi swichava naku tumbela.
Ku Hlota hi Xihaha Mpfhuka Phatsa
Van’wamapurasi vafanele kutiyisisa leswaku vakuma mpfumelelo loko kuriku vata tirhisa xihaha mpfuka phatsa ku hlota, tani hileswi kungana milawu yo hambana eka swifundzha swohambana. Loko ku hlota hi xihaha mphuka phatsa swinga tirhaka kahle ngopfu ngopfu eka tindzhawu leti tikaka kutifikelela naswona eka ndzhawu yikulu, leswi i maendlelo lawa ya durhaka swinene.
Ku Hlota hi Timbyana
Timbyana tifanele ku tirhisiwa ntsena ku lava swiharhi swa valala naswona tinga swi dlayi kumbe kuva ti swikhoma. Timbyana tifanele kuva letinga leteriwa kutiyisisa leswaku ati vavisi swiharhi swin’wana loko tilavana na valala.
Kuya hi Predation Management Manual yi tsundzuxa leswaku van’wamapurasi vaboha timbyana ta vona hi ntambu kufikela loko xiharhi lexi vaxilavaka xivonaka kutani vati chucha kuva tihlongorisa xiharhi lexi. Timbyana tifanele kuva ti hlayisiwa, leswaku tinga suki tiya ku hloteni hitoxe hikuva titwa ndlala. Minkarhi yin’wana timbyana tinga pfariwa nomo leswaku tinga onhi.
Ku Hlota hi Hanci
Vahloti vanga hlota eka mpfhuka wukulu laha vanga kumaka swihari loko va khandziye hanci kutlula loko vafamba hi milenge, ngopfu ngopfu eka tindzhawu letingana sandi e Kalahari. Vanga tirhisa timbyana kuva tiva pfuna leswaku va khoma swiharhi.
Translated by Ike Ngobeni


text:
Coat of Arms ya Swifundzha
Coat of Arms yi hlamuseriwa, eka Heraldry Act No. 18 of 1962 ya Afrika Dzonga, tani hi xitirhisiwa kumbe xilo lexi xinga xikombiso kumbe xiyimelaka swokarhi kutani swivekiwa hi mihlovo eka xisirhelelo leswi fambisanaka na milawu na swipimelo swa Heraldry, xiri kumbe xingari na crown, gondzolo, crest, mantling, swo seketela, motto kumbe swin’wana swo khavisa.
Ntirho wati Coat of Arms
Xin’wana na xin’wana xa swifundzha swa nkaye swa Afrika Dzonga xina Coat of Arms ya xona leyi yimelaka ndzhawu yokarhi naswona i xitembe xa ximfumo xa xifundzha xexo. Coat of Arms ya xifundzha i xikombiso lexi vonakaka xa xifundzha. Vulawuri na vun’winyi byi nyikiwa hi phepha rin’wana na rin’wana hiku tiyisisa xitembe lexikulu swinene lexinga eka wona.
SouthAfrica.co.za yi nyika nhlamuselo wa Coat of Arms ya xifundzha xinwana na xinwana ta tiko xikan’we na nhlamuselo ya leswi ti symbol leti tiyimelaka swona, hi tindzimi hinkwato ta 11 ta ximfumo ta Afrika Dzonga.
Milawu yo Tirhisa ti Coat of Arms
Akuna mintila leyi faneleke yi thaliwa ehandle ka Coat of Arms, kumbe ku cinciwa ka mabumbulelo ya milayini.
Coat of Arms yingaka yinga cinciwi, ku ganamisiwa kumbe kuka yinga tsariwi kahle.
Coat of Arms yingaka yinga hundzeli kumbe ku katsiwa na swilo swin’wana.
Coat of Arms ya xiyimo xale henhla yifanele kuva hi minkarhi hinkwayo yi yikombetiwa kuya hi xiyimo xa yona.
Translated by Ike Ngobeni
Coat of Arms leyintshwa ya xifundzha xa Eastern Cape Province yipfumeleriwe kuva yitirhisiwa hiti 25 March 1996. Mfungho lowu wuna tshaku ra rihlaza na motto, DEVELOPMENT THROUGH UNITY....more
Coat of Arms ya xifundzha xa Free State yinyikiwe ximfumo hiti 7 May 1999. Yina tshaku ra mihlovo-hlovo laha kungana rihlaza, buraweni, beige leyi yimelaka misava ya xifundzha xa Free...more
Laha tshakwini wa mfungho lowu kuna swihlanganisis swimbirhi swa nsuku leswingana motto wa xifundzha - UNITY IN DIVERSITY. Xisirhelelo ixa wasi, leswi yimelaka muhlovo wa gaweni leri ambariwaka hi xipikara xale ka huvo...more
Xifundzha xa KwaZulu-Natal xiyime kufikela hi 2004 loko xingase amukela Coat of Arms ya xona leyintshwa. Eka malembe lawaya ya 10 endzhaku ka nhlawulo, KwaZulu-Natal ayi tirhisa...more
Tshaku ra Coat of Arms ya Limpopo ira ntima na rihlaza laha motto - PEACE UNITY AND PROSPERITY, laha yinga tsariwa eka swobasa. Xisirhelelo xitalele hi muhlovo wa xitshopani lowunga...more
Coat of Arms ya Mpumalanga yina tshaku ra rihlaza na motto wa xi Latin- OMNIA LABOR VINCIT – lowu tsariweke eka yona, leswivulaka leswaku, “Work conquers all”. Ehenhla ka...more
Leyi i Coat of Arms yiri yoxe eka swifundzha hinkwaswo swa Afrika Dzonga leyingana xitayele eka mihlovo naswona hinldela yin’wana yifana na leyi yinga eka mujeko wa tiko, lowunga...more
Sa ǁa ǃaĩsi 'uĩsi - “We go good life” i motto wa xifundzha xa Northern Cape, lexinga ririmi ra San. Motto lowu wutsariwe e hansi ka Coat of Arms ya xifundzha xa Northen Cape, leyinga nyikeriwa...more
Coat of Arms leyintshwa ya xifundzha xa Western Cape yi amukeriwile naswona yi yisiwe enawini hi palamende ya xifundzha hi in 1998. Coat of Arms leyi yi tumbuluxiwe hi Fred Brownell...more


text:
381Enkarhini wolowo Yuda a suka laha a ku ri ni vamakwavo, a rhelela a ya tshama na Muadulama un'wana loyi a va ku i Hira. 2Kuteloko Yuda a ri kwale, o vona nhwanyana un'wana, n'wana wa Mukanana loyi a va ku i Xuwa. Kutani Yuda a teka nhwanyana loyi, a va nsati wa yena, 3kutani a tika, a veleka n'wana wa mufana. Yuda a thya n'wana loyi evito ra Ere. 4Kutani N'wa-Xuwa a tlhela a tika, a veleka n'wana wa mufana, a n'wi thya vito ra Onani. 5A tika kambe, a veleka n'wana wa mufana, a n'wi thya vito ra Xela. Loko n'wana loyi a velekiwa, Yuda a a ri eKezibi.Van'wana va ri: N'wana loyi a n'wi kuma a ri eKezibi
6Kutani Yuda a tekela mativula ya yena Ere ensati; vito ra yena a a ri Tamara. 7Kambe Ere, mativula ya Yuda, a a ri ni mahanyelo layo biha emahlweni ka HOSI Xikwembu; hikokwalaho HOSI Xikwembu xi n'wi susa emisaveni. 8Kutani Yuda a ku ka Onani: “Yana eka nsati wa makwenu, u hlayisana na yena, u kumela makwenu evana.” 9Kambe Onani a a swi tiva leswaku vana va kona a va nga vi va yena; hikokwalaho, loko a ya tivana ni nsati wa makwavo, a a halatela ehansi, hi ku chava leswaku a nga ta n'wi kumisa vana lava nga ta ka va nga ri va yena. 10Mhaka leyi Onani a a yi endla, HOSI Xikwembu a xi nga yi tsakeli, hiloko na yena xi n'wi susa emisaveni. 11Hikokwalaho, Yuda a ku ka Tamara: “U to va noni u ri karikwenu, ku kondza Xela a kula.” Yuda a a chava leswaku Xela na yena a nga fa ku fana ni vamakwavo. Hiloko Tamara a tlhelela ekarikwavo, a ya tshama kona.
12Endzhaku ka malembenyana, N'wa-Xuwa nkata Yuda a lova. Loko Yuda a hetile ku rila nsati wa yena, a suka a famba ni nakulobye Hira lowa Muadulama, va ya laha vatsemeti va voya bya tinyimpfu ta yena a va ri kona, le Timina. 13Kutani vanhu va ya byela Tamara, va ku: “Tata wa nuna wa wena ú le ndleleni, ú tlhandlukela eTimina ku ya tsemeta voya bya tinyimpfu ta yena.” 14Tamara a a swi tiva leswaku Xela ú kurile, kambe a va nga si va hlanganisa. Hiloko Tamara a hluvula swiambalo swa nkosi, a funengela nturhu, a tlhela a tiphutsela, a ya tshama enyangweni ya muti wa Enayini, endleleni yo ya eTimina. 15Loko Yuda a n'wi vona, a ehleketa leswaku i nghwavava, hikuva a a tifunengetile xikandza. 16Hiloko Yuda a hambuka a ya laha a a ri kona, a fika a ku ka yena: “Tana ndzi ya etlela na wena.” Yuda a a nga swi tivi leswaku i n'wingi wa yena. Tamara a hlamula a ku: “Xana u ta ndzi nyika yini, loko u etlela na mina, xana?” 17Yuda a hlamula a ku: “Ndzi ta ya teka ximbutana entlhambini, ndzi ku rhumela xona.” Tamara a ku: “Xana u ta ndzi nyika yini lexi ndzi nga ta pfa ndzi xi khomile, ku kondza u rhumela ximbutana xa kona xana?” 18Yuda a ku: “Xana ndzi nga ku khomisa yini xana?” Tamara a hlamula a ku: “Ndzi nyike mfungho wa wena ni ngoti ya kona, ni nhonga leyi u yi khomeke.” Hiloko Yuda a n'wi nyika swona, a ya etlela na yena, kutani Tamara a tika. 19Kutani Tamara a suka a famba, a fika a susa nturhu, a tlhela a ambala swiambalo leswa nkosi.
20Kutani Yuda a rhuma nakulobye Hira lowa Muadulama ku yisa ximbutana eka lowa wansati, leswaku a ta vuya na swilo leswi a swi khomiseke lowa wansati, kambe Hira a nga n'wi kumanga. 21Kutani Hira a vutisa vanhu va ndhawu yoleyo, a ku: “Nghwavava leyi a yi ri etlhelo ka ndlela le Enayini, yi kwihi xana?” Vona va hlamula va ku: “Laha a ku vanga na nghwavava ni siku ni rin'we.” 22Hiloko Hira a tlhelela eka Yuda, a fika a ku: “Wansati luya a ndzi n'wi kumanga; hambi va ri vanhu va ndhawu yoleyo va te: ‘Laha a ku vanga na nghwavava ni siku ni rin'we!’ ” 23Kutani Yuda a ku: “Swilo leswiya, a a tihlayisele swona swi va swa yena, hikuva hi nga kala hi hundzuka swihlekiso. Na wena u swi vonile, ndzi ringetile ku rhumela ximbutana, kambe a wu n'wi kumanga wansati loyi.”
24Endzhaku ka tin'hweti tinharhu, Yuda a kuma rito leri nge: “N'wingi wa wena Tamara ú endlile vunghwavava, kutani sweswi ú tikile.” Kutani Yuda a ku: “N'wi vuyiseni haleno, a ta hisiwa!” 25Loko a ri karhi a vuyisiwa, Tamara a rhumela rito eka tata wa nuna wa yena, a ku: “Khwiri leri ndzi nga na rona i ra n'wini wa swilo leswi!” Tamara a ya emahlweni a ku: “Ndzi kombela leswaku u languta mfungho lowu ni ngoti ya kona ni nhonga leyi, u vona leswaku i swa mani!” 26Hiloko Yuda a swi vona leswaku swilo leswi i swa yena, kutani a ku: “Wansati loyi, wa ndzi tlula hi ku lulama. Mina ndzi tsandzekile ku n'wi nyiketa eka Xela n'wananga.” Yuda a nga ha tlhelanga a etlela na yena ni siku ni rin'we.
27Loko nkarhi wa Tamara wa ku tintshunxa wu ri kusuhi, ku kumeka leswaku ú ta veleka mahahlwa. 28Loko a ri karhi a tintshunxa, un'wana n'wana a humesa voko, kutani sungukati yi teka ngoti yo tshwuka yi boha evokweni ra n'wana loyi, yi ku: “Loyi hi yena a rhangeke a huma.” 29Kambe loko n'wana loyi a tlherisa voko, makwavo a huma, kutani sungukati yi ku: “Wa swi kota ku phohla ke!” Hikokwalaho a thyiwa vito ra Perese (hileswaku: “Ku phohla”). 30Eku heteleleni, ku ta ku ta huma makwavo wa Perese, a ri ni ngoti yo tshwuka evokweni, kutani yena a thyiwa vito ra Zera (hileswaku: “Ku tshwuka”).


text:
Nhlangono wa matiko ya Afrika
Nhlangono wa matiko ya Afrika (AU) i nhlangano lowu akiweke hi matiko ya 55 eka tiko nkulu ra Afrika. Nhlangano lowu wusimekiwe hi 26 Mudyaxihi 2001 e Addis Ababa, Ethiopia, naswona wusungule kutirha hi 9 Mawuwani 2002 e Afrika Dzonga,[1] ku siva nhlangano leyi ayirokona ekusunguleni ya Nhlangano wa vun'we bya Afrika (OAU). Swiboho swo hlawuleka swa AU, switekiwa eka huvo ya AU, leyi vitiwaka kambirhi hi lembe ya varhangeri va matiko na tihulumendhe ta matiko ya Afrika. Ofisi ra matsalwana wa nhlangano leyi, rikumeka e dorobheni ra Addis Ababa.
Nkatsakanyo[Lulamisa | edit source]
Swikongomelo swa AU iku:
- Fikelela vun'we na kutirhisana exikarhi ka matiko ya Afrika na Vaaka tiko va rona.
- Sirhelela mimfumo, ndzhawu ya vutiko na kutiyimela ka matiko ya nhlangano leyi.
- Kondletela kutirhisana eka swa tipolitiki na ta vutomi na ikhonomi eka tiko-nkulu.
- Kondlotela no sirhelela mayimele ya matiko ya Afrika eka timhaka leti khumbaka tiko-nkulu na vanhu va rona.
- Kondlotela ntirhisano na matiko man'wana ya misava, kuri karhi ku tekeriwa enhlokweni timfanelo ta Nhlanangano ya Matiko ya misava.
- kondlotela kurhula, kusirheleleka, na kutshamiseka e tikweni-nkulu leri.
- Kondlotela matirhele ya xidemokhrasi, tindzawulo, kutirhisana na xitshungu na Vufumi lebyi nene.
- kondlotela no sirhelela timfanelo ta vanhu, kuya hi Ntwanano wa Afrika eka timfanelo ta ximunhu.
- Pfuneta tiko-nkulu ku tlanga xiphemu xa rona eka ikhonomi na mimbulavurisano ya misava.
- kondlotela nhluvuko lowu tikurisaka eka ikhonomi, mahanyele na mindzhavuko, kuhlanganisa na kutirhisana ka ti ikhonomi ta Afrika.
- kondlotela ntirisano eka swiyenge hinkwaswo swa vutomi na ku tlakusa mahanyele ya vanhu va Afrika.
- Kongomisa na ku twananisa milawu exikarhi ka swifundza swa ti ikhonomi swa sweswi na swa nkarhi lowu taka, leswaku nhlangano lowu wu fikelela swikongomelo swa wona.
- Antswisa nhluvuko wa tiko-nkulu na ku kondlotela vulavisisi eka mintlawa hikwayo ya Saynsi na Thekinoloji.
- Tirhisana na nakulori vamisava eku heriseni vuvabyi lebyi sivelekaka na ku kondlotela rihanyo lerinene e tikweni nkulu.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Thabo Mbeki (9 July 2002). "Launch of the African Union, 9 July 2002: Address by the chairperson of the AU, President Thabo Mbeki". ABSA Stadium, Durban, South Africa: africa-union.org. Archived from the original on 22 July 2013. Retrieved 8 February 2009.


text:
Risimu ra Muyimbelerisi. Pisalema ya Davhida.
211Mufumi wa tiko ú tsakisiwa hi matimba ya wena we HOSI,
ú tsake ngopfu, hikuva u n'wi pfunile ku hlula valala va yena.
2Leswi a a swi navela, u n'wi nyikile,
u wu n'wi tsonanga leswi a swi kombeleke.
3U tile eka yena, u n'wi katekisa swinene,
u n'wi tlhandlekile xidlodlo xa nsuku wo tenga enhlokweni.
4Ú komberile vutomi eka wena, kutani u n'wi nyikile,
u n'wi andzisele ni masiku ya ku hanya.
5Ku dzuneka ka yena i kukulu, hikuva u n'wi pfunile,
u n'wi nyikile ndzhuti ni ku chaviseka.
6Hi wena u endleke leswaku a kateka minkarhi hinkwayo,
a tshama a tsakile emahlweni ka wena.
7Mufumi wa tiko ú tshemba HOSI, Xikwembu xa le henhla-henhla,
a nga ka a nga khuguriwi a wa, hikuva xa n'wi sirhelela hi rirhandzu ra xona lero tshembeka.
8Ú ta hlula valala va yena hinkwavo,
ni lava va n'wi vengaka, ú ta va hangalasa.
9Loko u humelela we mufumi, u ta fana ni malangavi ya ndzilo,
HOSI Xikwembu a xi herise valala va wena,
xi va hisa hi ndzilo wa vukari bya xona.
10Vana ni vatukulu va vona, u ta va herisa laha misaveni,
a ku nga poni na un'we wa vona.
11Vanhu va nga hlengeletana endhawini yin'we va boha makungu ya ku lwa na wena,
kambe va nga ka va nga humeleli,
12hikuva wena u ta va hlongorisa,
u va copa tinhloko hi miseve.
13We Hosi komba matimba ya wena,
leswaku hi ta yimbelela, hi tlangela vunhenha bya wena.


text:
201Nga ṅwedzi wa u thoma vhathu vhoṱhe vha Israele vha swika phangani ya Tsini, vha ṱoka mishasha yavho Kadeshe. Miriamu o fela henefho a swiṱwa hone.
2
Fhethu he vha ṱoka hone mishasha ho vha hu si na maḓi, zwenezwo vhathu vha kuvhanganela Mushe na Aroni 3
vha semana navho vha ri, “Ngavhe ro lovha na vhaḽa vha hashu zwiḽa vha tshi lovha phanḓa ha Muṋe washu. 4Ndi mini vho ḓisa tshivhidzo tsha Muṋe washu fhano sogani? Vho itela uri ri fele fhano na zwifuwo zwashu? 5Ndi mini vho ri pfulusa Egipita vha ri ḓisa fhethu fhano hune ra tambula hu sa meli tshithu? A hu na mavhele na mahuyu na nḓirivhe na magranada. Na maḓi a u nwa a hu na!” 6
Mushe na Aroni vha ṱutshela vhathu vha ya vha ima muṋangoni wa dennde ya u ṱangana na Muṋe washu. Vha wa nga zwifhaṱuwo, vha vhona lupenyo lwa Muṋe washu lu kombodzaho.
7Muṋe washu a amba na Mushe a ri, 8-9
“Dzhia lubaḓa lwa Aroni lu re phanḓa ha mbulungelo ya mulanga, iwe na mukomana wau Aroni ni konou kuvhanganya tshivhidzo tshoṱhe. Henefho phanḓa havho u ambe na tombo heḽiḽa ḽine wa ḽi vhona, maḓi a ḓo gubunyea a tshi bva khaḽo. Ngauralo u ḓo bvisela vhathu maḓi kha tombo, vha nwa khathihi na zwifuwo zwavho.” Mushe a ya a dzhia ulwo lubaḓa sa zwe Muṋe washu a mu laya.
10Mushe na Aroni vha kuvhanganya vhathu vhoṱhe phanḓa ha tombo, Mushe a ri, “Inwi mashandukwa, thetshelesani! Ri ni bvisele maḓi kha tombo iḽi?” 11
Ndi hone Mushe a tshi angaladza luḽa lubaḓa, a rwa ḽiḽa tombo luvhili ngalwo, maḓi a gubunyea vhathu vha nwa na zwifuwo zwa nwa.
12
Dot. 3:23-28
Luk. 9:30-31
Hone Muṋe washu a kaidza Mushe na Aroni, a ri, “Zwino nge na si mpfulufhele tshoṱhe, na si sumbedze Vhaisraele vhukhethwa hanga, vhathu havha ni nga si vha swikise shangoni ḽe nda fulufhedzisa uri ndi ḓo vha ṋea ḽone.”
13Hezwo zwo itea Miriba he vhathu vha gungulela Muṋe washu, henefho he a vha sumbedza uri Ene ndi mukhethwa.
14Mushe a ruma vhaḓinḓa vha tshi bva Kadeshe vha ya ha khosi ya Edomo, vha swika vha ri, “Ndi riṋe mashaka avho, vha matsinde a Israele. Vhone vha a ḓivha u tambula hashu, 15zwe vhomakhulukuku washu vha ya Egipita, ra dzula hone miṅwaha minzhi. Vhaegipita vho tambudza vhomakhulukuku washu na riṋe, 16
riṋe ra lilela Muṋe washu, Ene a pfa tshililo tshashu, a ruma muruṅwa, a ri pfulusa Egipita, zwino ro swika Kadeshe, masakhani aṋu. 17
Nga vha ri tendele ri fhire nga shango ḽavho. Riṋe na kholomo dzashu ri nga si pambuwe gondoni kana ra dzhena masimuni kana masimuni a minḓirivhe, a ri nga nwi maḓi a bidzi dzavho. Ri ḓo tou longondo nga gondo ra vhuya ra bva shangoni ḽavho.” 18Huno Vhaedomo vha fhindula vha ri, “A ri tendi ni tshi fhira nga vhukati ha shango ḽashu! Arali na linga, ri ḓo ni bvela pfumo.” 19Vhaisraele vha ri, “Ri ḓo tshimbila gondoni fhedzi, arali riṋe kana zwifuwo zwashu ra nwa maḓi aṋu ri ḓo lifha, ri khou tou humbela nḓila zwashu, a hu na zwiṅwe.” 20Vhaedomo vha dovha vha ri, “Ri a hana!” Ndi hone vha tshi bva na mmbi ya maanḓa uri vha lwe na Vhaisraele. 21Vhaisraele vha huma vha fara iṅwe nḓila nge Vhaedomo vha hana Vhaisraele vha tshi fhira nga shangoni ḽavho.
22Vhathu vhoṱhe vha Israele vha takuwa Kadeshe vha swika thavhani ya Horo, 23masakhani a Edomo. Henefho Muṋe washu a amba na Mushe na Aroni a ri, 24
“Aroni a nga si dzhene shangoni ḽe nda fulufhedzisa uri ndi ḓo ḽi ṋea Vhaisraele, u ḓo fa, nge noṱhe vhuvhili haṋu na nyadza ndayo yanga musi ni Miriba. 25Dzhia Aroni na ṅwana wawe Eliasara ni gonye thavha ya Horo, 26
henefho u bvule Aroni zwiambaro zwa vhutshifhe, u zwi ambadze ṅwana wawe Eliasara. Aroni u ḓo iswa ha vha hawe, u ḓo fela henefho.” 27Mushe a ita zwe Muṋe washu a mu laya. Vha gonya thavha ya Horo vhathu vhoṱhe vha tshi zwi vhona, 28
Mushe a bvula Aroni zwiambaro zwa vhutshifhe, a zwi ambadza ṅwana wawe Eliasara. Aroni a fela henefho muṱumbani wa thavha. Mushe na Eliasara vha huma vha tsela fhasi. 29Vhathu vhoṱhe vha zwi pfa uri Aroni o tshinyala, vhoṱhe vha mu lila vha fhedza maḓuvha a 30.


text:
161Yesu a amba na vhafunziwa vhawe a ri, “Muṅwe mupfumi o vha e na mukoma wawe. Ha pfala uri mukoma uyo u khou mu tambisela thundu. 2Ndi hone a tshi mu vhidza a amba nae a ri, ‘Nṋa ndi mafhungo-ḓe ane nda pfa nga inwi? Iḓani ni ḓifhindulele zwe na shuma; a thi tsha funa ni tshi vha mukoma wanga.’ 3Ndi hone uyo mukoma a tshi amba nga mbilu a ri, ‘Nṋa zwino ndi nga tou ita hani vhunga muṋe wanga a tshi khou mpandela mushumoni? Nungo dza u shuma nga zwanḓa a thi na, zwino u tshila nga u tou humbela-vho, ndi a shona! 4Ahaa, ndi a ḓivha zwine nda ḓo ita uri ndi tshi pandelwa mushumoni ndi vhe ndi na khonani dzine dza nga ntswielela.’ 5Ndi hone a tshi vhidza vhathu vhoṱhe nga muthihi nga muthihi vhe vha vha vha tshi khou koloda muṋe wawe. A amba na wa u thoma a ri, ‘Zwiḽa vhone vha koloda muṋe wanga vhugai?’ 6Uyo a fhindula a ri, ‘Zwikumbu zwi na ḓana zwa mapfura a muolivi.’ Mukoma a amba nae a ri, ‘Vhuṱanzi ha mulandu wavho ngovhu; kha vha mbo ḓi dzula fhasi vha ṅwale 50.’ 7A konou amba na muṅwe a ri, ‘Vhone-vho, wavho mulandu ndi mungafhani?’ Ene a fhindula a ri, ‘Masaga a 1 000 a goroi.’ Mukoma a amba nae a ri, ‘Vhuṱanzi ngovhu; nga vha ṅwale 800.’ 8Muṋe wa thundu a tshi vhona u thanya ha uyo mukoma a sa fulufhedzei a zwi khoḓa; iṱali vhathu vha ḽino shango vho thanya kha mafhungo avho u fhira vha re na tshedza tsha Mudzimu.”
9Yesu a dovha a ri, “Ndi zwine nda ri: ḓiwaneleni dzikhonani nga lupfumo lwa ḽino shango,Mamona ndi ipfi ḽa Tshiaramu ḽa u amba thundu dza fhano shangoni. uri musi lu tshi ḓo fhelelwa nga mushumo dzi kone u ni swielela ngei hayani ha lini na lini.
10
“A fulufhedzeaho kha zwiṱuku u ḓo fulufhedzea na kha zwihulwane; a sa fulufhedzei kha zwiṱuku, na kha zwihulwane ha fulufhedzei. 11Nṋa arali no kundwa u fulufhedzea kha zwa lupfumo lwa ḽino shango, ndi nnyi ane a nga kha ḓi ni kumedza lupfumo vhukuma? 12Arali ni songo kona u fulufhedzea kha thundu i re ya muṅwe, yaṋu vhukuma ni ḓo i fhiwa nga nnyi?
13“A hu na mushumi ane a kona u vha na vhaṋe vhavhili. A nga vhenga muṅwe a funa muṅwe, a pfa zwa muṅwe, zwa muṅwe a zwi nyadza. A ni koni u shumela Mudzimu ni phuli dza lupfumo lwa ḽino shango.”
14Vhafarisei vha tshi pfa aya mafhungo oṱhe vha mu holedza, ngauri vho vha vhe vhathu vha funesaho tshelede. 15
Yesu a amba a ri, “Ndi inwi vhadzia-u-ḓiita vhavhuya maṱoni a vhathu, hone Mudzimu a tshi ḓivha zwi re mbiluni dzaṋu; ngauri zwine vhathu vha vhona zwi zwone zwihulwane, Mudzimu u a zwi nengwa.
16“Mulayo wa Mushe na Maṅwalo a vhaporofita zwo shuma u guma nga Johanisi Mulovhedzi; u bva afho muvhuso wa Mudzimu u vho ḓivhadzwa e mafhungo maḓifha, huno muṅwe na muṅwe u dzhena nga u tou lwisa. 17Ḽiṱaḓulu na ḽifhasi zwi nga lovha, hone Mulayo u ḓo dzula u hone; na kuswayo na kuthihi zwakwo ku nga si lovhe.
18
“Munna ane a ṱala musadzi wawe a dzea muṅwe u ita vhupombwe. Zwi ḓi nga munna ane a dzea musadzi o ṱaliwaho, na ene u ita vhupombwe.”
19
“Ho vhuya ha vha na muṅwe munna wa mupfumi we a vha a tshi ambara zwiambaro zwa mutengo muhulu zwa maṱeleṱele, a tshi ḓiphiṋa nga madzanga misi yoṱhe. 20Ha dovha ha vha na mushai a no pfi Lazaro, we a vha e na zwilonda zwo phaphaho muvhili woṱhe. Onoyo o vha a tshi ḓi iswa henefho muṋangoni wa nnḓu ya mupfumi. 21O vha a tshi lila u tou kanzwiwa zwawe nga zwipeḓu zwe zwa vha zwi tshi wa musi mupfumi a tshi khou ḽa. Zwilonda zwawe zwo vha zwi tshi ṋanzwiwa nga mmbwa. 22Musi uyo muthu wa mushai a tshi fa, vharuṅwa vha ḓa vha mu takula vha yo mu dzudza, a ḓisendeka nga Abrahamu. Mupfumi na ene a fa a vhulungwa. 23Musi a tshi khou pfa vhuṱungu heleni, a tshi takusa maṱo a vhona Abrahamu fhaḽa kule na Lazaro o ḓisendeka ngae. 24Ndi hone a tshi vhidzelela a ri, ‘Muṋe wanga Abrahamu! Kha ndi pfelwe vhuṱungu hu ruṅwe Lazaro uri a tou ṋanga munwe wawe maḓini a ḓe a rothodze lulimi lwanga; ndi khou shengela khavhuni hei!’ 25
Abrahamu ene a ri, ‘Ṅwananga, a thi ri ni kha ḓi elelwa uri zwiḽa ni tshi kha ḓi tshila no vha ni sa shayi tshivhuya, ngeno Lazaro a tshi khou tambula? Zwino-ha ene u vho ḓiphiṋa fhano, inwi ngeno ni tshi khou shengela. 26Hu si izwo fhedzi; hu dovha ha vha na govha ḽihulu ḽo aṱamaho vhukati hashu na inwi, lune wa nga ngeno a sa kone u pfukela ngeo kha inwi; zwo ralo na kha wa ngeo hu na inwi, ha koni u pfukela ngeno hu na riṋe.’ 27Mupfumi a ri, ‘Zwi a pfala Muṋe wanga; ndi vho tou humbela nga zwanḓa zwivhili uri vha rume Lazaro ngei muḓini wa hashu. 28Henengei ndi na vharathu vhaṱanu; a ye a vha sevhe uri vha si ḓe-vho fhano fhethu ha tshengelo.’ 29
Abrahamu a ri, ‘Hufha vhe na Maṅwalo a Mushe na a vhaporofita; nga vha thetshelese one.’ 30Mupfumi a fhindula a ri, ‘Eneo fhedzi naa khotsi anga Abrahamu? Arali hu tshi nga tou ya ane a bva vhafuni ndi hone vha tshi ḓo rembuluwa.’
31“Abrahamu ene a fhindula a ri, ‘Arali vha sa pfa Maṅwalo a Mushe na a vhaporofita, nangwe ha tou vuwa we a vha o fa, a vha nga mu pfi.’ ”


text:
Tiyindlu ta ndzhavuko ta xi Zulu
Matshamelo ya tiyindlu
Matshamelo ya ntolovelo ya ndzhavuko wa vutomi bya xi Zulu, hilawa yanga rhandzela muti (umuzi). Kufikela masiku lawa, muti (umuzi) wutala kuva na nhloko ya muti (umnumzane), na vavasati vayena na vana vavona, vamakwavu wa yena vaxinuna na vavasati vavona kukatsa na mindyangu, naswona, eka minkarhi yotala, na vana vavona va majaha lavanga teka vavasati. Kufikela loko kutava kusungule kutshamiwa e madorobeni leswinga swona swinga cinca matshamelo lawa, muti (umuzi) wu hundzuke wuntsongo swinene, laha hi xitalo wungana wanuna wun’we na nsati (kumbe vavasati) xikan’we na vana. Hi ndzhavuko, muti lowu engetelekeke akuri waku kota ku tiyisa ikhonomi ya muti laha vutomi lebyi heleleke byinga hanyiwaka kungari na ndalo. Muti (umuzi) wun’wana na wun’wana awuri na tihomu ta wona laha ati phamerla masi, xikan’we na masimu laha mavele na matsavu aswi byariwa kona ku phamela swilaveko swa swakudya swa swirho swa muti.
Xivumbeko na matshamelo ya muti (umuzi) akuri leswifanaka exikarhi ka rixaka hinkwaro ra ma Zulu naswona aswikombisa xiyimo xa vavasati vohambana hambana. Xiyimo xa vavasati va munhu ntsena axi lawuriwa hindlela leyi anga tekisa swona vavasati, laha nsati wosungula akuri yena nsati lonkulu (inkosikazi). Laha tihosi xikan’we na tihosi ta nkoka, nsati nkulu, loyi aswinga talangi leswaku kuva nsati wosungula, a hlawuriwa hiku burisana na vatsundzuxi va hosi endzhaku kaloko atava a fikelerile xiyimo xavu tswatsi naswona a lulamerile ku ambala isicoco (head-ring).
Muti (umuzi) a wutala kuva na xivumbeko xa xirhendzevutani naswona awu akeriwe eka ndzhawu leyi voyameke wulanguta evuhuma dyambu laha swikotekaka, laha kuvoyameke kuvaka kurikona laha ku ngheniwaka hi kona, leswaku muti wa hosi wutava wuri emaninginingini wu langute mimiti leyin’wana ya muganga walowo. Exikarhi akuri na xivala xa tihomu (isibaya) laha tihomu ati pfaleriwa kona navusiku kutani mavele ya hlayisiwa eka goji leringa endzeni ka xivala. Xivala axi biyeleriwile hi mintsandza kambe loko kungari na mintsandza ekusuhi aku tirhisiwa maribye. Xivala xa tihomu axi tekiwa tani hi tempele ya muti: akuri, xikan’we nale ka tindzhawu tale makaya kufikela sweswi, ndzhawu leyi mimoya yavale hansi aku tshembiwa leswaku yi famba famba kona kutani leswi hiswona aswi endla leswaku ku phahla swi endleriwa exivaleni. Laha ku nyikela aswi endleriwa kona xikan’we naku khensa eka mikateko leyi kumekeke.
Khale, vavasati hi xitalo avanga pfumeleriwi kuva vanghena exivaleni xa tihomu, naswona akuna wansati loyi angariki nwana wale mutini loyi ata pfumeleriwa ku nghena exivaleni, ehandle kaloko kuriku kuna ntirho wohlawuleka. Hambiswiritano, hi minkarhi yava 20th century, maendlelo yakuva vavanuna vasuka emakaya kuya lava mintirho eka tindzhawu talekule swi endle leswaku vavasati vaboheka kuteka vutihlamuleri ehenhla ka swifuwo swa vavanuna vavona. Kuya hi ndzhavuko, tiyindlu ati akiwa tirhandzela xivala xa tihomu ekusuhi na darata ya muti (uthango), laha akuta byariwa misinya yofana na mdoro kumbe misinya ya acacia trees leyingana mitwa yoleha kusivelela leswaku kunga ngheni munhu.
Yindlu ya Hosi
Nsati nkulu ata nyikiwa yindlu leyikulu (indlunkulu), leyingale henhla emutini (umuzi), leyinga ekusuhi swinene na gede laha ku nghenaka mani na mani. N’wana wakwe lonkulu wa jaha ari, hambi eka rixaka ra ndzhavuko wahari, mudya ndzhaka lonkulu loyi angata teka vuhosi bya tata wayena, naswona ari na xivandla xankoka eka timhaka ta vukhongeri. Hile vokweni ra xinene ra gede ya muti (umuzi), kusuhi na yindlu nkulu, akuri na nsati lonene (iqadi), loyi ateka ndzhawu ya nseketelo eka nsati nkulu. Yin’wana ya mintirho yayena akuri ku tisa mudya ndzhaka loko kuve nsati nkulu watsandzeka ku endla tano. Eka voko ra ximatsi akuri na nsati wale ximatsini (ikhohlo) loyi a teka xiyimo xa vumbirhi kuya hi ndzhuti naku hloniphiwa kayena e mutini. Laha loko hosi, nsati wale ximatsini atala kuva kuri yena nsati wosungula kuva a tekiwile. Yena xikan’we na vavasati lavanwani avava xiphemu xa muti (amabibi), laha ava tiyimele hi voxe emutini wa hosi.
Maendlelo ya Ntolovelo
Muti wa ndzhavuko wa xi Zulu awu lawuriwa kahle hi maendlelo ya nawu na ximunhu. Hambi leswi wanuna atala kuva na nhlayo ya vavasati, akungari na nkwetlembetano kumbe jelezi, tani hileswi wansati unwana na unwana atiyimele hi yexe. Un’wana na un’wana ari na kaya rakwe, xikan’we na masimu na tihomu leswi avaka a nyikiwe swona kuswitirhisa. Swirho hinkwaswo swa muti aswiri na ndzhawu xikan’we na mintirho ya swona, kambe xiyimo xa swona axi cinca loko vaya varikarhi vakula. Makoti, ekusunguleni ari ehansi ka vulawuri bya mhani nwingi wayena, kutani ava mhani hi yexe, kusuka kwalano a hundzuka kokwani, eku heteleleni ava xirho lexi hloniphekaka xa lavakulu eka rixaka. Jaha ari sungula hiku risa timbuti, kutani ririsa tihomu. Endzhaku ka sweswo ari tlakuseriwa eka xiyimo xakuva jaha ntiyela laha ariri na vutihlamuleri byo hlawuleka naswona kufikela loko kuta mbindzimuxiwa mfumo wa ma Zulu hi 1879, mintirho ya vusocha ayiri ringanerile. Endzhaku kaku tirha mintirho leyi kuringana malembe, ari pfumeleriwa kuva nuna wa wansati xikan’we nakuva tatana; eka nkarhi walowo a tekiwa tani hi xirho xa lavakulu eka huvo ya hosi. Munhu un’wana na un’wana uva a hundze eka switeji swohambana hambana, naswona akuna xiteji na xin’we lexinga endliwaka kungavangi na kuxilulamisela xikan’we na ntirho wo tlangela.
Translated by Ike Ngobeni


text:
‘N’wi dzuniseni n’wina dyambu, n’weti ni tinyeleti’ (3)
Lavatsongo ni lavakulu va ta dzunisa Xikwembu (12, 13)
148 Dzunisani Yehovha!*Dzunisani Yehovha n’wina lava tshamaka etilweni;+N’wi dzuniseni n’wina lava tshamaka etindhawini leti tlakukeke.2 N’wi dzuniseni, n’wina tintsumi takwe hinkwato.+N’wi dzuniseni, n’wina vuthu rakwe hinkwaro.+3 Dyambu ni n’weti, a swi n’wi dzunise.Ni tinyeleti hinkwato leti vangamaka a ti n’wi dzunise.+4 N’wi dzuniseni, n’wina matilo lama tlakukekeNa n’wina mati lama nga ehenhla ka matilo.5 A swi dzunise vito ra Yehovha,Hikuva u lerisile, ivi swi tumbuluxiwa.+6 U endla leswaku swi va kona hilaha ku nga heriki;+U veke nawu lowu nga ta tshama wu ri kona.+7 Dzunisani Yehovha n’wina lava tshamaka emisaveni,N’wi dzuniseni n’wina swivumbiwa leswikulu swa le lwandle ni swidziva swa mati hinkwaswo,8 Wena rihati ni xihangu, gamboko ni mapapa yo dzwihala,Na wena xidzedze lexi endlaka leswi a swi vuleke,+9 N’wina tintshava na n’wina swintshabyana hinkwaswo,+N’wina mirhi ya mihandzu na n’wina mikedari hinkwayo,+10 N’wina swiharhi+ na n’wina swifuwo hinkwaswo,N’wina swivumbiwa leswi kokovaka ni swinyenyana,11 N’wina tihosi ta misava na n’wina vanhu va matiko hinkwavo,N’wina tihosana na n’wina vaavanyisi va misava hinkwavo,+12 N’wina majaha na n’wina vanhwana,Vakhalabye na n’wina vafana.13 A va dzunise vito ra Yehovha,Hikuva vito rakwe ri le maninginingini a ri fikeleleki.+Vukulukumba byakwe byi tlula tilo ni misava.+14 U ta nyika vanhu vakwe matimba,Leswaku ku dzunisiwa vanhu vakwe hinkwavo vo tshembeka,Vana va Israyele, vanhu lava nga ekusuhi na yena.Dzunisani Yehovha!*
Tinhlamuselo ta le hansi
^ Kumbe “Haleluya,” leswi vulaka “Dzunisani Yah.” Yah i nkomiso wa vito leri nge Yehovha.
^ Kumbe “Haleluya,” leswi vulaka “Dzunisani Yah.” Yah i nkomiso wa vito leri nge Yehovha.
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA (NKANDZIYISO LOWU PFUXETIWEKE WA 2020 )


text:
Vukati bya Rixaka ra Vasotho
Ndlela yo Tekana
Vukati byo lulamiseriwa abyi tele ngopfu exikarhi ka varhangeri va Vasotho na vana va tihosi, ku hlangana ka valehansi na vuhosi aswiri na nkoka swinene ku lawula mabulu na vuxaka bya xinawu. Tatana wa jaha hi xitalo akuri yena loyi ayaka aya burisana na vatswari va nhwenyani. Loko va switwisisa, ata kombela khuwani ra mati. Loko vatswari vapfumela, jaha xikan’we na vanghana va rona, vata vhakela ntombi leyi ximfumo. Loko a tsakela jaha leri a hlanganisiwaka na rona, nhwenyani uta nyika jaha leri duku 'moqhaka'.
Hi xitalo uta nyika jaha swakudya leswi jaha ringata swi ala leswaku swinatekiwi onge atele swakudya kungari rirhandzu. Hambi leswi kungavaka rosungula kuva vahlangana, hi xitalo va pfumelelana na xiboho lexi vaxi tekeke, kambe eka minkarhi ya khale ava boheka kuya emahlweni na vukati hambi vaswilava kumbe vanga swilavi. Masiku nyana lawa kuna ku olovisiwa swinene eka maendlelo — namuntlha munhu unwana na unwana uti tekela xiboho leswi kunga maendle ya masiku lawa naswona vavasati lavanga tekiwangiki vahundzuka vamhani.
Khale, vukati abyi tiyisisiwa ximfumo hikuva ku hundziseriwa bohali 'bride wealth' kusuka eka ntlawa lowu yimelaka jaha kuya eka lowu yimelaka ntombi. Tihakelo ta tihomu xikan’we na swin’wana swifuwo aswi kombeta leswaku vana vatava va rixaka ra tata wa vona kambe kungari eka mhani wa vona. Nhlayo ya bohali ayi tala kuva yiri eka nhlayo leyinga hundziki tihomu ta 20, hanci yin’we na tinyimpfu ta 10 kumbe timbuti, kambe aswinga talangi kuva swihakeriwa swihelela hikanwe. Endzhaku ka kuhakeriwa ka 10 ra tihomu, tihakelo tin’wana ati pfuneta ku hlanganisa mindyangu leyimbirhi hiku twanana na vunghana.
Khale mucato awutala kuvakona endzhaku kaloko vukati byaha ku heta ku lulamisiwa. Kufikela kwalano, varhandzani avanga pfumeleriwangi ku tinghenisa eka timhaka ta masangu kumbe kutshama swin’we. Namuntlha vukati byotala byi humelela endzhaku ka loko vanhu va ngungumela vaya tekana exihundleni kumbe loko jaha na vanghana varona vatlhakisa 'shobela' nhwana loyi a hlawuriweke kutani van’witeka van’wiyisa ekaya ka jaha, laha a fika a amukeriwa onge kuve na nkhuvo wa vukati.
Na xifuwo xinga dlawa ku tlangela ntirho lowu, laha nguvu leyi ayikumeke loko a fikaevukatini yi rhumeriwaka endzhaku ka sweswo. Kuhakeriwa ko sungula ka bohali, ntsevu wa tihomu kumbe mali leyi ringanaka natona, i xikombiso xaku amukela ka wajaha leswaku utinghenisile eka timhaka ta masangu na nsati wa yena, kambe aswinwi nyiki mpfumelelo waku teka vana tani hi swirho swa muti wa yena; kuva sweswo swiendleka kwalomu ka 10 ra tihomu, kumbe mali leyi ringanaka, swifanele ku hakeriwa naswona swi amukeriwa switiviwa na hi vanhu leswaku swi hakeriwile.
Mintirho ya n’wingi
Namuntlha vatekani lava vantshwa ava languteli kuva na muti wavona. N’wingi u tshama na vatswari va nuna. Wa vaswekela, ava pfuna himintirho yale kaya xikan’we nakuya tirha emasin’wini, himinkarhi hinkwayo a landzelela milawu ya nhlonipho 'hlonipho' eka tata wa nuna wa yena leswi katsaka nakuka anga vuli vito ra vona kumbe marito yan’wana lawa ya yelanaka na rona.
Khale wanuna a kombela xitandi eka nguva yosungula endzhaku ko tekana naswona, hikantsongo ntsongo muti lowuntshwa wuti yimela hi woxe loko se wukarhi wukula. Ntshikelelo wa kukala ka misava namuntlha swivula leswaku vatekani vanga yima kuna kwalomu ka lembe. Hambiswiritano, vingi 'makoti' votala ava swipfumeli leswi, naswona vakoxa leswaku vava na miti yavona loko vaheta ku tekiwa.
Translated by Ike Ngobeni


text:
Fusiliers
Vito ra ntolovelo ra xindyangu
Fusiliers
Vito ra xi science
Caesionidae
Size
Ku fika eka 60 cm, hixitalo 30 cm.
Nhlamuselo
Miri wa yona wuna xivumbeko xa silindara, miri wo leha lowu fikaka wu goveka le makumu ka yona. Ncila wa yona wuna xivumbeko xa foroko. Minkarhi yinwani ncila wa yona wuna muhlovo wo hambana lowu tlhelaka wuva na swicoticoti eka wona. Minkarhi yotala wuva wuri na muhlovo wa wasi wo hatimela lowungana xitshopani kumbe tilayeni ta wasi. Minkarhi yinwana yiva ta ntima encileni.
Vuxokoxoko
Ndyangu wa yona wuna swiave swa mune eka wona na tinxaka ta 20. Yina vuxaka lebyikulu swinene nati snappers, kambe yitolovele kudya swihadyana leswinga fa swibolaka, yitlhela yiva na rihlaya leri nga humela e handle swinene. Yidya swinene laha makumu ka mati laha ku kumekaka swakudya leswinga hlantiwa hi lwandle. Yi tshikela matandza.
Swakudya
Yidya swihadyani leswinga fa swibolaka.
Kuhangalaka
Yiukmeka eka maxelo yo hambana hambana eka malwandle hinkwawo ya misava.
Common species
Neon fusilier - Pterocaesio tile
Blue and gold fusilier - Caesio caerulaureu
Twinstripe fusilier - Pterocaesio marri


text:
Yunivesithi ya Venḓa
Yunivesithi ya Venḓa ndi yunivesithi ya Afurika Tshipembe ino wanala Thohoyanḓou kha vundu ḽa Limpopo. Vhaṅwe vha i vhidza Yuniven (Univen). Dzina ḽa yo ḽo fhelela ndi Yunivesithi ya Venḓa ya Saintsi na Thekhonoḽodzhi. Yo thomiwa nga 1982 sa yunivesithi ya vha-Venḓa. yo thomiwa nga muvhuso wa riphabuliki ya venda.
Yunivesithi ya Venḓa ina dzi ngudo nnzhi nga maanḓa (Yunivesithi dza Afurika Tshipembe). yunivesithi ya venḓa yo vhumbwa nga zwikolo zwa sumbe zwine zwavha tshikolo tsha zwa pfunzo, tshikolo tsha zwa mulayo, tshikolo tsha mbalo na saintsi, tshikolo tsha zwa mupo, tshikolo tsha saintsi ya vhulanguli, na tshikolo tsha zwa mutakalo, na tshikolo tsha yumanithi.
yunivesithi ya venda i na davhi ḽithihi ḽi no wanala tsini na ḓorobo ya ṱhohoyanḓou.


text:
Eka xiyimo xin’wana Vasotho vaka Moshoeshoe avari nyandza yin’we eka ndzhavuko na tipolotiki. Hambi leswi ku avana hikwalaho ka ndzhavuko, kuya hi rixaka na ximuti, aswiri erivaleni hinkarhi waku aka rixaka naswona swaha vonaka na namuntlha.
Ku avana ka vufambisi - swifundzha, swifundzha ntsongo, ti wards na miganga, leswi aswi tirhisiwa xikan’we nokondleteriwa hi vufambisi bya Britian e Basutoland, byahari kona, hambi swiritano ntsena e Lesotho.
Vasotho hinkwavo ava wela eka rixaka rokarhi, xiyenge xokarhi lexi swirho swa xona swi hlanganaka eka rixaka ra vito rokarhi leri fambelanaka na xiharhi xokarhi lexi kutshemberiwaka eka xona kumbe valehansi.
Vuxaka lebyi fambelanaka na wa xinuna, munhu un’wana na un’wana ari na vito rava tata wayena kumbe vakokwa wayena. Vamanana lavanga tekiwangiki vanyika vana vavona xivongo ehandle kaloko tata wa nwana ateke vutihlamuleri bya kuva tatana.
Kuya hi nhenha ya Vasotho, vanhu vasungule kutumbuluka kusuka eka ndzhawu leyingatala mati leyitshembiwaka leyi vuriwaka Ntsuanatsatsi. Vasukele ndzhawu liya vari mintlawa leyinga hundzuka swivongo 'liboko', laha xin’wana na xin’wana xinga nyikiwa xiharhi tani hi musirheleri.
Xiharhi lexi kutshemberiwaka eka xona hi rixaka ra Moshoeshoe, tani hi xikombiso, akuri ngwenya 'koena'. Xiharhi lexi axi chaviwa swinene, xihloniphiwa onge kova swikwembu swa vona molimo, swikwembu kumbe xilo lexinga voniweki, naswona axifanele ku chaviwa.
Swirho hinkwaswo aswifanele ku hlonipha swiyila xikan’we na switirhisiwa swin’wana leswi fambelanaka na xiharhi kumbe xilo xexo. Muganga 'motse' akuri ndzhawu ya vufambisi bya vulawuri. Nhlayo ya vaaki va muganga 'motes' ayi hambana kuya fika eka madzanadzana.
Vaaki votala vaxinuna avari na vuxaka kuya hihala kava tatana wavona, kambe vavanuna va swivongo swohambana hambana avatshama e mugangeni wun’we 'motes'. Eka minkarhi ya khale, tiyindlu tavona ati akiwa hi misava tifuleriwa hi byasi xikan’we na timhandzi. Kwalomu ka dzana ra malembe lawa ya hundzeke, hi nhlonhletelo wati missionaries, tiyindlu ta mabyasi leti endliweke hi maribye tisungule kutala.
Atiri ta ti rhandzavula kumbe xihahisa 'rectangular', tiri na kamara rin’we kumbe totala. Laha maribye ayanga kumeki, tiyindlu ati akiwa hi switina swa misava, kutani ti khavisiwa hi maribye lawa yantsongo lawa aya damarhetiwa e khumbini kumbe ku endliwa milayeni hiwona. Namuntlha Vasotho votala vaaka tiyindlu ta xihahisa 'rectangular' leti fuleriwaka hi mazingi.
Tiyindlu letinga akiwa hi mazingi ntsena tikumeka e madorobeni lawa yanga tlimbana ya Lesotho na Free State. Miganga yakhale ya Vasotho ayi naveta hiku saseka, yifambelana kahle na mbango. Yitshame e gangeni, yisiye minkova e hansi xikan’we na masimu lawa aku rimiwa eka wona. Kuringeta kuva ku hlanganisiwa vaaki hi mfumo wava 1950s na 60s swi endle leswaku vanhu vale Lesotho vava eka miganga leyikulu.
Tani hi khale, miganga ya namuntlha yina makaya. Hintolovelo muti wun’we wuva na nuna na nsati na vana vavona, kambe yotala yirhangeriwe hi vavasati lavanga tekiwangiki, laha kungana kungana tinxaka tinharhu kumbe mune ta vana. Kuhangalaka ka mimiti namuntlha swinga hlanganisiwa na matimu ya vavanuna lava va fambaka vaka eku tirheni eti mayini ta tiko ra Afrika Dzonga.
Khale mindyangu ayikatsa vana va majaha lavanga hlomisa vavasati, vavasati vavona na vana lavantsongo. Vavanuna van’wani na vavasati votala laha nsati un’wana na un’wana ari na muti wayena na vana va yena, kasivanwana avari na tiyindlu to hambana emutini wuri wun’we.
Mimiti leyintsongo ayiri na muako wun’we, kambe yin’wana ayiri na yindlu, tiyindlu tale handle, dulu rohlayisela swakudya na xitanga. Tiyindlu leti ati hlanganisiwa hi maguva lawa aya endliwa hi misava. Maxaka na vanghana avatala kutshama ekusuhi na kusuhi, tiyindlu ta vona ati akiwe e kusuhi na kusuhi, ngopfu ngopfu e Lesotho, laha masimu lawa ya biyeleriweke akuri wona yava hambanyisaka.
Matshamelo ya muganga wale makaya ayaya hi milawu yintsongo, leyinga antswisiwaka kuya hi leswi munhu aswilavisaka xiswon xikan’we na swilaveko swa ndzhawu yoleyo. Khale, muti wa hosi awuri exikarhi ka switandi, laha yindlu ya nsati lonkulu ayiri kwala tlhelo, kutani ta vavasati lavan’wani ti landzelelana kuya hi vukulu bya vona. Huvo 'lekhotla' ayiri emahlweni ka yindlu ya hosi kutani etlhelo ka yona akuri na xivala xa tihomu na xa tihanci.Translated by Ike Ngobeni


text:
Xitayari lexi sasekisaka xi nga funengetiwa hi tinsimbi letikulu, aluminium alloy, brass, koporo kumbe switirhisiwa swin’wana. Sweswi swin’wana swa malapi ya nsimbi se swi khoma mahlo ya vaendli va manguva lawa. Yi tirhisiwa swinene tanihi makheni, tiheyini ta holo yo dyela, ku tihambanisa etihotela, ku khavisiwa ka silini, Swiharhi swin’we ni xirhambu xa nsirhelelo, swin’wana ni swin’wana.
Ndlela leyi khavisiwaka hi matirhi
Ndhawu leyi khavisiwaka hi mati yo saseka
Swilo swa Wall Cladding Decorative Mesh: Tinsimbi, aluminium, koporo, phosphor bronz, swin’wana swin’we. Ndlela yo hambana - hambana, ndlela yo hlawuleka, mivala yo hambana - hambana, ku tiya ni ku cinca, Malapi ya nsimbi ya nsimbi yi nyikela xivumbeko xa manguva lawa xa ku khavisiwa. Loko ri tirhisiwa tanihi makhasi, ri nyikela ku cinca ka mivala yo hambana - hambana hi ku vonakala naswona ri nyika mianakanyo leyi nga pimiwiki.
CDM-03
Ndhawu yo sasekisa nsimbi leyi nga ni nxaxamelo wa silivhere.
CDM-04
Ndhawu yo sasekisa ntambhu ya nsimbi leyi nga ni nxaxamelo wa silivhere.
CDM-05
Ntambo yo sasekisa.
2. Ku tirhisiwa emoyini, petroleum, tikhemikhali, swakudya, mirhi, ku endla michini ni ntirho wun’wana.
3. Yi tirhiseriwa ku endla xiyimo xa moya, xibasisi, xiboho xa mpfhuka, xa moya, xa dehumidifier, muhlengeleti wa ritshuri, swin’wana ni swin’wana. yi fanerile eku pfaleni ko hambana - hambana, ku susiwa ka ritshuri ni swilaveko swo hambana.
Xitirhisiwa: xi tirhisiwa swinene eku pfaleni ka ku hluriwa ka tikhemikhali, fiber ya xisekelo, fiber leyikulu, dzovo, Lapi leri nga rhwalekiki ni swilo swin’wana.
Michini leyi tirhaka: swiyenge swa xiyenge ni swiaki swa swiyenge swa michini yo hambana - hambana leyi rhumeriweke ni ya le kaya, switirhisiwa swa dzovo ni leswi nga onhakiki, extruder ya swiharhi.
Swi fanerile ku endla telefoni hi xiboho xa betri ni xingubye. Ku tirhisiwa ka miri, petroleum, tikhemikhali, swakudya, mirhi, ku endliwa michini, swin’wana ni swin’wana.


text:
Pisalema ya Davhida.
1031Ndzi lava ku nkhensa HOSI Xikwembu ndzi vuyelela,
ndzi tlangela vito ra xona lero hlawuleka hi mbilu ya mina hinkwayo.
2Ina, ndzi lava ku nkhensa HOSI Xikwembu,
mintirho ya xona leyinene ndza yi tsundzuka hinkwayo.
3Hi xona xi ndzi rivalelaka swidyoho hinkwaswo,
xi horisaka mavabyi ya mina hinkwawo.
4Hi xona xi kutsulaka vutomi bya mina esirheni,
xi ndzi rhendzela hi rirhandzu ni tintswalo.
5Xi ndzi phamela leswinene, kutani ndzi tiyile;Van'wana va ri: Xi ndzi phamela leswinene evutomini bya mina hinkwabyo
vuntshwa bya mina bya pfuxetiwa, onge ndzi ngo haha kukota gama.
6HOSI Xikwembu xi lwela hinkwavo lava xanisiwaka,
xa va sirhelela.
7Xi tivisile Muxe makungu ya xona,
mintirho ya xona ya matimba, xi yi kombile Vaisraele.
8
HOSI Xikwembu xi ni tintswalo, xa tsetselela,
xi tele rirhandzu, xi hlwela ku hlundzuka.
9A xi holoveli vanhu minkarhi hinkwayo,
a xi tshameli ku va karihela.
10A xi hi banga hi mpimo wa swidyoho swa hina,
a xi hi rihisanga hi ku ya hi milandzu ya hina.
11Hilaha matilo ma tlulaka misava hi ku tlakuka ni vukulu,
na rona rirhandzu ra Xikwembu i rikulu eka lava va xi chavaka.
12Hilaha vuxa byi hambaneke kule hakona ni vupeladyambu,
Xikwembu xi vekisa sweswo ku dyoha ka hina kule na hina.
13Xi tsetselela lava va xi chavaka
ku fana na tatana la tsetselelaka vana va yena,
14hikuva xa swi tiva leswaku hi endliwe hi yini,
a xi rivali leswaku hi ntshuri ntsena!
15Masiku ya ku hanya ka munhu ma fana ni byanyi,
kumbe swiluva swa nhova loko swi balekile:
16Loko moya wu hunga ehenhla ka swona,
swa vuna swi nyamalala, ndhawu ya swona yi nga ha tiveki.
17Kasi rirhandzu ra HOSI Xikwembu rona a ri ri kona na khale,
ra ha ta va kona hilaha ku nga heriki.
Xikwembu xi lwela lava va xi chavaka,
xi tshembeka ku ya fika eka vatukulu va vona hinkwavo,
18loko va hlayisa ntwanano wa xona,
va nga rivali ku endla leswi xi va lerisaka swona.
19HOSI Xikwembu xi vekile xiluvelo xa xona ematilweni,
vuhosi bya xona byi le henhla ka swilo hinkwaswo.
20Nkhensani HOSI Xikwembu n'wina tintsumi ta xona,
n'wina tinhenha ta matimba
leti yingisaka rito ra xona ti hanya ha rona.
21Nkhensani HOSI Xikwembu n'wina hinkwenu mavandla ya xona,
n'wina mi xi tirhelaka ni ku endla ku rhandza ka xona.
22Nkhensani HOSI Xikwembu n'wina mintirho ya xona hinkwayo,
etindhawini hinkwato leti nga hansi ka mfumo wa xona.
Na mina ndzi lava ku nkhensa HOSI ndzi vuyelela.


text: Miloti ya Asafa.+50 Yehovha+ Xikwembu lexi tlakukeke ku tlula swikwembu hinkwaswo, u vulavurile;U vitana misavaKu sukela evuxeni ku ya evupeladyambu.2 Xikwembu xi vangama ku suka eSiyoni, muti wo saseka swinene.+3 Xikwembu xa hina xi ta ta, a xi nge miyeli.+Emahlweni ka xona ku ni ndzilo lowu pfurhaka swinene,+Naswona xi rhendzeriwe hi xidzedze lexikulu.+4 Xi vitana matilo ni misava,+Leswaku xi ta avanyisa vanhu va xona:+5 “Hlengeletani vanhu va mina vo tshembeka,Lava endlaka ntwanano na mina hi gandzelo.”+6 Matilo ma huwelela ku lulama ka xona,Hikuva Xikwembu hi xoxe i Muavanyisi.+ (Selah)7 “Yingisani loko ndzi vulavula, n’wina vanhu va mina;Wena Israyele, ndzi ta kanetana na wena.+Hi mina Xikwembu, Xikwembu xa wena.+8 A ndzi ku tshinyi hikwalaho ka magandzelo ya wena,Kumbe hikwalaho ka magandzelo ya wena yo hisiwa lawa u tshamelaka ku ndzi endlela wona.+9 A ndzi nge teki nkuzi endlwini ya wena,Kumbe timbuti* ematshangeni ya wena.+10 Hikuva swiharhi hinkwaswo leswi nga ekhwatini i swa mina,+Ni swiharhi leswi nga etintshaveni ta 1 000.11 Ndzi swi tiva hinkwaswo swinyenyana swa tintshava;+Ni swiharhi swa ntsandzavahlayi leswi nga enhoveni i swa mina.12 Loko a ndzi khomiwe hi ndlala, a ndzi nga ta ku byela,Hikuva tiko ni hinkwaswo leswi nga eka rona i swa mina.+13 Xana ndzi nga dya nyama ya tinkuzi,Ni ku nwa ngati ya timbuti?+14 Humesela Xikwembu gandzelo hi ku xi khensa,+Endla leswi u swi tshembiseke La Nge Henhlahenhla;+15 Ndzi vitane loko u ri emaxangwini.+Ndzi ta ku ponisa, naswona u ta ndzi dzunisa.”+16 Kambe Xikwembu xi ta vutisa lowo homboloka xi ku:“Xana u ni mfanelo yo vulavula hi milawu ya mina,+Kumbe ku vulavula hi ntwanano wa mina?+17 Hikuva u venga ku tshinyiwa,*Naswona a wu swi yingisi leswi ndzi ku byelaka swona.+18 Loko u vona khamba, u tsaka na rona,*+Naswona u munghana wa vaoswi.19 Nomu wa wena wu hangalasa leswo biha,Ni ririmi ra wena ri tele vuxisi.+20 U tshamela ku vulavula ku biha hi makwenu;+U paluxa swihoxo swa n’wana wa mana wa wena.21 Ndzi miyerile loko u endla swilo leswi,Hikwalaho a wu anakanya leswaku ndzi ta fana na wena.Kambe sweswi ndzi ta ku tshinya,Ndzi ta ku komba swihoxo swa wena.+22 Ndzi kombela mi anakanyisisa hi mhaka leyi, n’wina lava rivalaka Xikwembu,+Leswaku ndzi nga mi handzuleli ku nga ri na loyi a nga ta mi lamulela.23 Loyi a ndzi endlelaka gandzelo hi ku ndzi khensa wa ndzi dzunisa,+Kasi loyi a landzelaka ndlela leyinene,Ndzi ta endla leswaku Xikwembu xi n’wi ponisa.”+


text:
Muehleketeleriwa wa 57 wa malembe hi vukhale loyi anga kumeka arina xibutsa xa mali yo hundza R165 060. 00 wa tirhadi hi siku ra wa Vumbirhi wa ti 05 Sunguti 2021 hi awara ya 10:00 ni mixo. Muehleketeleriwa i kumiwile hi maphorisa ya Musina, tlhandlakambirhi, wanuna u ehleketeleriwa kuva ari muhlapfa, naswona u khomiwile endzhaku ka loko maphorisa ya sungurile pfhumbha ro secha exikarhi ka ndzilakanyo wa tiko akelani ra Zimbabwe kusuhi na doroba ra Musina.
Maphorisa va nwi kumile na mali ya ntsengo lowu nga hlayiwa endzeni ka xibegani xo titimerisa hi xona, naswona u tsandzeke ku hlamusela laha mali leyi a yi kumaka kona, laha anga pfaleriwa endzhaku ka sweswo.
Vulavisisi byiya emahlweni, kambe, vulavisisi lebyi nga kona byi komba leswaku muehleketeleriwa u nghena laha tikweni hi ndlela ya vuxisi.
Muehleketeleriwa u lunguteriwile kuti vonakarisa ekhoto ya majisitarata wa Musina mundzuku 07 Sunguti 2021.


text:
Xikombelo xa xihatla xa President Cyril Ramaphosa ku sivela ku simeka swibuma bumelo swa musirheleri wa vaaki Busisiwe Mkhwebane xi ta twiwa ekhoto ya le henhla ePitori mixo wa namuntlha .Xikombelo lexi a xi fanele xi twiwe
hi Ravumbirhi ,kambe a swi vanga tano tani hi leswi muavanyisi a nga ri kona . mhaka leyi yi khubha mindavisiso ya Mkhwebane ku holobye wa ndawulo ya mabindzu ya mfumo Pravin Godan u pasise ku va khale ka xandla xa mukhomix
inara eka SARS lvan Pillay a ya eku wiseni nkarhi wu nga si fika , a kume phexeni yi helele hinkwayo .ekaxiviko Mkhwebane u lerise Rampahosa ku teka magoza ya vukarhi ehenhleni ka Godan mayelana na xiboho lexi .
Xikombelo xa xihatla xa President Cyril Ramaphosa ku sivela ku simeka swibuma bumelo swa musirheleri wa vaaki Busisiwe Mkhwebane xi ta twiwa ekhoto ya le henhla ePitori mixo wa namuntlha .Xikombelo lexi a xi fanele xi twiwe


text:
Flutemouth
Dzina ḽa muṱa ḽo ḓoweleyaho
Flutemout/ cornetfish
Dzina ḽa tshisaitsi
Fistulariidae
Tshivhumbeo
U swika kha 1,8 m, yo linganelaho ndi 70 cm.
Ṱhaluso
Yo lapfa nga maanḓa,ya lingana matungo oṱhe, ya vha na muvhili musekene, ya ita luṱoswi I tshi vho ya magumoni. Ya vha na ningo ya Tubular (Flutelike). Na mutshila wa caudal une wa nga forogo. Mutshila na marahu zwi ya elana. Kanzhi ivha ina muvhala wa silivhere u no vhonala.
Nḓivho yo ḓoweleyaho
Kha muṱa uyu i vha i yoṱhe dza vha na zwigwada zwiṋa, dzi bva phanḓa kha u zwima. Dzi ya shandukisa muvhala wa vha wo dzumbamaho dzi tshi khou dzumbama dzi phondi. Muvhala uyu wo dzumbamaho uvha u buraweni na silivhere. Dzi ya kudzela.
Kuḽele
Dziḽa khovhe ṱhukhu nga u tou dzi tsonzwa malofha.
U phaḓaladziwa
Dzi ya wanala vhuponi hoṱhe hune ha vha na vhuḓalo ha maḓi.


text:
101“Ndzi karhele ku hanya;
hikokwalaho ndzi lava ku boxa leswi swi ndzi vilerisaka,
ndzi phofula leswi nga mbilwini ya mina.
2Wena Xikwembu, ndzi ri, u nga ndzi veki nandzu,
kambe ndzi kombe leswi ndzi ku dyoheleke swona.
3Xana eka wena i mhaka yo saseka loko u ndzi tshikelela, u sola ntirho wa mavoko ya wena,
u ri karhi u katekisa makungu ya lavo homboloka xana?
4“Xana u languta swilo hi mahlo ya nyama,
u swi vona hilaha vanhu va swi vonaka hakona xana?
5Xana nkarhi wa wena wa ku hanya wu lo koma,
wu fana ni masiku kumbe malembe ya munhu xana?
6Hikwalaho ka yini u handza-handza,
u hlota swidyoho ni swihoxo swa mina, xana?
7Wa swi tiva leswaku mina a ndzi dyohanga nchumu,
kambe ku hava loyi a nga ndzi lamulelaka emavokweni ya wena!
8Hi wena u vumbeke swirho swa mina hinkwaswo loko u ndzi tumbuluxa,
kambe sweswi wa ndzi dlaya!
9Tsundzuka leswaku u ndzi endlile hi vumba ntsena;
xana u lava leswaku ndzi tlhelela entshurini xana?
10U ndzi vumbile ekhwirini ra manana,
kukotisa ntswamba loko wu kamiwa wu endla rivomba.
11U ndzi funengetile hi nyama ni nhlonge,
u hlanganisa marhambu ya mina, u ma luka hi misiha.
12U ndzi hanyisile hi rirhandzu ro tshembeka,
u sirhelela vutomi bya mina.
13Kambe ndza swi tiva: Exihundleni xa mbilu ya wena,
u ni makungu ya ku ndzi xanisa:
14Loko ndzi dyoha, u hatla u swi vona,
u ala ni ku ndzi rivalela.
15Siku ndzi dyohaka, ndzi le khombyeni,
kambe loko ndzi endla leswinene, ndzi tsandzeka ku tlakusa nhloko,
hikuva ndzi tshikeleriwa hi mahlomulo,
ndzi vona maxangu ntsena.
16Loko ndzi tipfuxa hi ndzexe, wena u ndzi hlota onge wo va nghala,
u ndzi hlasela hi ndlela yo hlamarisa.
17U vitana timbhoni letintshwa ti ta ndzi lumbeta,
u engetelela ku ndzi hlundzukela,
kutani makhombo ma ndzi wela hi ku khatakanya.
18“U ndzi humesele yini ekhwirini ra manana?
Ingi ndzi lo fa ndzi nga si voniwa hi munhu!
19A ndzi ta fana ni loyi a nga kombiwangiki misava,
a ndzi ta va ndzi yisiwile esirheni siku ndzi velekiweke.
20Masiku ya mina ya ku hanya ma komile ngopfu;
ndzi tshike u hambana na mina, ndzi ta wisanyana,
21ndzi nga si rhelela ndzi ya exivandleni xa vafi, laha ndzi nga ta ka ndzi nga ha vuyi,
ndzi nga si nghena etikweni ra xinyami xo chavisa,
22laha ku nga lo khwíxíí vusiku ni nhlekanhi,
exinyamini xa mpfilumpfilu lowukulu!”


text:
161
Siku rin'wana, Kora n'wana Yisihara wa Kohata wa Levhi, a yenga van'wana va ka Rhuveni, Datani na Abirama vana va Eliyabu, na Ono n'wana Pelete, 2kutani va pfuxa mpfilumpfilu va pfuka Muxe, va seketeriwa hi vavanuna va 250, van'wana va varhangeri lavo tiveka swinene lava hlawuriweke hi ntshungu wa Vaisraele. 3Kutani vanhu lava va hlengeletana ndhawu yin'we va pfuka Muxe na Aroni, va ku ka vona: “Hi karhele hi n'wina! Hina Vaisraele hinkwerhu hi hlawulekile; naswona HOSI Xikwembu xi le xikarhi ka hina; kutani hikwalaho ka yini n'wina mi rhandza ku tiveka ehenhla ka vanhu hinkwavo va HOSI Xikwembu, xana?”
4Kakuloko Muxe a twa marito lawa, a wela hansi hi mombo; 5kutani a byela Kora ni vanghana va yena hinkwavo, a ku: “Mundzuku nimixo, HOSI Xikwembu xi ta kombisa loyi a nga wa xona ni loyi a hlawulekeke, kutani xi ta n'wi pfumelela ku tshinela a xi tirhela; ndzi ri, yoloyi xi tihlawuleleke yena, hi yena xi nga ta n'wi pfumelela ku tshinela a humesa magandzelo. 6Wena Kora ni vanghana va wena hinkwavo, endlani leswi: Lavani swimbitana, 7kutani mundzuku mi okela ndzilo eka swona, mi ta hisa mirhi ya risuna emahlweni ka HOSI Xikwembu; kutani munhu loyi HOSI Xikwembu xi nga ta n'wi hlawula, hi yena loyi a nga ta va a hlawulekile. N'wina va ka Levhi, hi karhele hi n'wina!”
8Kutani Muxe a tlhela a ku ka Kora: “N'wina va ka Levhi, ndzi byeleni! 9Xana a swi ringananga eka n'wina, leswi HOSI Xikwembu xi mi hambaniseke ni ntshungu hinkwawo wa Vaisraele, xi mi tshineta kusuhi na xona leswaku mi tirha mintirho ya Ntsonga wa xona ni ku yima emahlweni ka ntshungu hinkwawo mi wu tirhela, xana? 10Wena Kora, HOSI Xikwembu xi ku pfumelerile ku tshinela kusuhi na xona, wena ni Valevhi va ka n'wina hinkwavo, kutani xana mi lava na byona vuprista xana? 11Aroni loyi mi n'wi dzumadzumelaka, xana ma n'wi tiva leswaku i mani xana? Loko wena ni vanghana va wena mi hlengeletana, a mi lwi na yena, kambe mi lwa na HOSI Xikwembu!”
12Kutani Muxe a rhuma munhu ku ya vitana Datani na Abirama vana va Eliyabu, kambe vona va n'wi tlherisa ni rito leri nge: “A hi nga ti! 13Leswi u lavaka ku tiendla mufambisi wa hina, wena Muxe, xana u vona swi nga ringananga loko u hi humesile etikweni leri khulukaka ntswamba ni vulombe, u ta hi dlaya laha mananga, xana? 14Tlhandlakambirhi, a wu hi fikisanga etikweni leri u vuleke leswaku ri khuluka ntswamba ni vulombe; hambi ma ri masimu ni mitanga, a wu hi nyikanga leswaku yi va ndzhaka ya hina. Xana u ehleketa leswaku vavanuna lava u nga va kanganyisa xana? Hina hi nga ka hi nga ti!”
15Muxe a hlundzuka swinene, kutani a ku ka HOSI Xikwembu: “Magandzelo ya vona, u nga ma amukeri. Mina a ndzi tekanga nchumu xa vona, hambi xi ri xikukwana xinene, naswona a ndzi si khunguvanyisa ni un'we wa vona!” 16Kutani Muxe a ku ka Kora: “Mundzuku leri xaka, mi fanele ku ya emahlweni ka HOSI Xikwembu, ndzi vula wena ni vanghana va wena; na yena Aroni ú ta va kona. 17Kutani wena ni vanghana va wena va 250, mi ta ta ni swimbitana hinkwenu emahlweni ka HOSI Xikwembu, mi chela ni mirhi ya risuna eka swona. Na yena Aroni, ú ta ta ni xa yena.” 18Hiloko un'wana ni un'wana wa vona a teka ximbitana xa yena, a okela ndzilo eka xona, a chela ni mirhi ya risuna, kutani va ya yima enyangweni ya Ntsonga lowo Hlawuleka, va ri na Muxe na Aroni. 19Loko Kora a hlengeletile vanghana va yena hinkwavoVan'wana va ri: Loko Kora a hlengeletile ntshungu hinkwawo (wa Vaisraele) emahlweni ka Muxe na Aroni, enyangweni ya Ntsonga lowo Hlawuleka, ku vonakala ka HOSI Xikwembu ku humelela emahlweni ka vona hinkwavo.
20Kutani HOSI Xikwembu xi ku ka Muxe na Aroni: 21“Hambanani ni ntlawa wolowo, hikuva ndzi lava ku va herisa hinkwavo sweswi.” 22Kutani va wela hansi hi mimombo, va ku: “Oho Xikwembu, wena Xikwembu xa swilo hinkwaswo leswi hanyaka, xana u nga hlundzukela ntlawa lowu hinkwawo hikwalaho ka ku dyoha ka munhu un'we xana?”
23Kutani HOSI Xikwembu xi ku ka Muxe: 24“Tivisa Vaisraele hinkwavo leswaku va nga tshuki va tshinela laha Kora na Datani na Abirama va tshamaka kona.”
25Hiloko Muxe a suka a yima, a kongoma laha ku tshamaka Datani na Abirama, kutani vakulukumba va Israele va n'wi landza. 26Kutani Muxe a ku ka ntshungu: “Ndzi kombela leswaku mi suka emintsongeni ya vabihi lava, naswona mi nga khumbi nchumu xa vona, hikuva mi nga ta herisiwa na vona, hi mhaka ya swidyoho swa vona.” 27Hiloko ntshungu wu suka kusuhi ni laha Kora na Datani na Abirama va tshamaka kona; kutani Datani na Abirama va huma ni vasati va vona ni vana va vona hinkwavo, va yima etinyangweni ta mintsonga ya vona. 28Kutani Muxe a ku: “Ku sukela namuntlha, mi ta tiva leswaku HOSI Xikwembu, hi xona xi ndzi rhumeke ku tirha mintirho leyi hinkwayo, ni leswaku leswi ndzi swi endlaka, a ndzo tisungulela swona. 29Loko vanhu lava vo fa hi ndlela leyi vanhu hinkwavo va faka ha yona, ni loko va xaniseka ku fana ni munhu un'wana ni un'wana, swi tiveni leswaku HOSI Xikwembu xi ta va xi nga ndzi rhumanga. 30Kambe loko HOSI Xikwembu xi nga endla masingita, misava yi pfuleka yi mita vanhu lava ni swilo swa vona hinkwaswo, va rhelela va ri karhi va hanya va ya exivandleni xa vafi, mi ta tiva leswaku vanhu lava va sandzile HOSI Xikwembu.”
31Kuteloko Muxe a hetile ku vula swilo leswi hinkwaswo, misava ya laha va tshamaka kona yi khehleka, 32yi pfuleka yi va mita, vona ni mindyangu ya vona, yi mita ni vanhu hinkwavo va ka Kora ni tinhundzu ta vona hinkwato; 33kutani va rhelela va ri karhi va hanya, va ya ni swilo swa vona hinkwaswo exivandleni xa vafi. Misava yi va khubumeta, va nyamalarisa sweswo, ntshungu wu nga ha va voni. 34Loko Vaisraele hinkwavo lava a va ri kusuhi va twa ku kalakala ka vona, va suka va tsutsuma, va ku: “Loko ho yima, misava leyi yi ta hi mita na hina.”
35Kutani HOSI Xikwembu xi xikisa ndzilo wa xona wu hisa lava 250 lava humeseke mirhi ya risuna, va fa.Hi Xiheveru, kavanyisa 17 ku sungula kwala
36Kutani HOSI Xikwembu xi ku ka Muxe: 37“Byela Eliyazara n'wana muprista Aroni leswaku a phula swimbitana endzilweni lowu pfurhaka, kutani a haxa makala lama nga eswimbitaneni ma hangalaka. Swimbitana leswi, swi hlawulekile, 38hikuva vinyi va swona va ndzi humeserile gandzelo ha swona, mina HOSI Xikwembu; kutani, hambileswi va tivangeleke rifu hi ku dyoha ka vona, swi teke u swi fula swi va swiphepherhele, u nameketa alitarini; hi ndlela leyi, xi ta va xikombiso eka Vaisraele.” 39Hiloko muprista Eliyazara a teka swimbitana swa koporo leswi lava dlayiweke hi ndzilo a va swi tisile emahlweni ka HOSI, a fula koporo ya kona leswaku yi ta nameketiwa alitarini. 40Lexi a xi ri xitsundzuxo eka Vaisraele leswaku un'wana ni un'wana loyi a nga riki muprista kumbe wa rixaka ra Aroni, a nga tshuki a tshinela a humesela HOSI Xikwembu gandzelo ra mirhi ya risuna, hikuva loyi a nga ta endla sweswo ú ta humeleriwa hi leswi humeleleke Kora ni vanghana va yena. Leswi hi swona leswi HOSI Xikwembu xi swi byeleke Eliyazara hi nomo wa Muxe.
41Kambe siku leri tlhandlamaka, ntshungu hinkwawo wa Vaisraele wu dzumadzumela Muxe na Aroni, wu ku ka vona: “Hi n'wina mi dlayiseke vanhu va HOSI Xikwembu.” 42Kuteloko va ha hlengeletanile ku pfuka Muxe na Aroni, va languta Ntsonga lowo Hlawuleka;Kumbe: Kuteloko va ha hlengeletanile ku holovisa Muxe na Aroni, vona va suka va kongoma laha ku nga ni Ntsonga lowo Hlawuleka, va vona papa kutani va vona papa ri funengetile Ntsonga, va vona ni ku vonakala ka HOSI Xikwembu. 43Hiloko Muxe na Aroni va ya va ya yima emahlweni ka Ntsonga lowo Hlawuleka, 44kutani HOSI Xikwembu xi ku ka Muxe: 45“Sukani exikarhi ka ntshungu lowu, wena na Aroni, hikuva ndzi lava ku wu herisa sweswi.” Kambe vona va wela hansi hi mimombo.
46Kutani Muxe a ku ka Aroni: “Teka ximbitana xa wena, u oka ndzilo alitarini, u chela mirhi ya risuna, kutani u tsutsumela entshungwini, u ya wu endlela gandzelo ra ku wu basisa, hikuva HOSI Xikwembu xi va kariherile, kutani va wele hi ntungu!” 47Aroni a teka ximbitana hilaha Muxe a n'wi byeleke hakona, a tsutsumela entshungwini; kunene a kuma ntungu wu sungurile exikarhi ka Vaisraele; hiloko Aroni a chela mirhi ya risuna, a endla gandzelo ro va basisa, 48a yimile exikarhi ka lava hanyaka ni lava feke; kutani ntungu wu yima. 49Lava dlayiweke hi ntungu a va ri 14 700, ku nga hlayiwi ni lava feke emhakeni ya Kora. 50Loko ntungu wu yimile, Aroni a tlhelela enyangweni ya Ntsonga lowo Hlawuleka, laha Muxe a a ri kona.


text:
111
Hi nguva ya ximun'wana, wu nga nkarhi lowu tihosi ti toloveleke ku huma nyimpi ha wona, Davhida a rhuma Yowabu ni tindhuna ta yena, ni masocha hinkwawo ya Israele ku ya hlasela Vaamoni, va rhendzela Rhaba ntsindza wa kona. Davhida yena a a sele eYerusalema.
2Siku rin'wana loko dyambu ri ya eku peleni, Davhida a pfuka eku wiseni, kutani a ya, a ya bela hi moya elwangwini ra yindlu ya le ntsindza. Kuteloko a ri kwale, a vona wansati a ri eku hlambeni. Wansati loyi a a sasekile swinene. 3Kutani Davhida a rhuma munhu ku ya vutisisa leswaku wansati luya i mani; kutani va n'wi tivisa leswaku i Batixeba N'wa-Eliyama, nkata Uriya wa Muhiti. 4Hiloko Davhida a rhuma vanhu va ya n'wi vitana; loko a fikile entsindza, Davhida a etlela na yena. Enkarhini wolowo, Batixeba a a ha ku heta ku tibasisa ka yena ka n'hweti. Endzhaku ka sweswo, Batixeba a tlhelela endyangwini wa yena. 5Batixeba a tika, kutani a rhumela rito eka Davhida, leri nge: “Timhaka ti yime hi ndlela yin'wana!”
6Kutani Davhida a rhumela rito eka Yowabu, a ku: “Byela Uriya lowa Muhiti leswaku a ta haleno ka mina.” Yowabu a endlisa sweswo. 7Loko Uriya a fika, Davhida a n'wi vutisa ta ku pfuka ka Yowabu ni masocha, ni ta leswi nyimpi yi fambisaka xiswona. 8Kutani Davhida a byela Uriya a ku: “Rhelela u ya emutini wa wena, u ya hlamba milenge u wisa.” Uriya a huma endlwini ya hosi; kutani hosi yi sala yi rhumela Uriya enyiko. 9Kambe Uriya a nga rhelelanga a ya kaya; ú etlele enyangweni ya le ntsindza, a ri ni varindzi hinkwavo va Davhida n'wini wa yena. 10Loko Davhida a twa leswaku Uriya a nga rhelelanga a ya emutini wa yena, a n'wi vitana a ku: “Wa ha ku vuya hi le riendzweni lero leha; hikwalaho ka yini u nga rhelelanga u ya emutini wa wena xana?” 11Kutani Uriya a hlamula Davhida a ku: “Areka ya HOSI Xikwembu, ni vanhu va Israele na Yuda, va tshama emintsongeni; n'wini wa mina Yowabu swin'we ni malandza ya wena n'wini wanga, va govile erivaleni. Xana mina ndzi nga muka, ndzi ya dya ni ku nwa, ni ku etlela ni nsati wa mina, xana? Ndza hlambanya emahlweni ka wena, ndzi ri: Ndzi nge pfuki ndzi endlile mhaka yo fana ni leyi!” 12Kutani Davhida a ku: “Hiswona! U nga ha xwa kwala namuntlha; mundzuku hi kona ndzi nga ta ku tlherisela enyimpini.” Uriya a xwa eYerusalema siku rero, ni leri tlhandlamaka. 13Hi siku ra kona, Davhida a rhamba UriyaVan'wana va ri: Uriya a xwa eYerusalema siku rero. 13 Hi siku leri tlhandlamaka, Davhida a rhamba Uriya ku ya dya ni ku nwa entsindza, a endlela ku n'wi pyopyisa. Kambe hambiswiritano, madyambu ya kona, Uriya a ya andlala sangu ra yena enyangweni, a etlela, a ri ni malandza ya Davhida. A nga rhelelanga a ya emutini wa yena.
14Loko ri xa, Davhida a tsalela Yowabu epapila, a nyika Uriya leswaku a famba na rona. 15Epapileni leri, Davhida a a tsarile marito lawa: “Rhangisani Uriya emahlweni, mi n'wi veka laha nyimpi yi hisaka kona, kutani mi tlhentlhela endzhaku mi n'wi siya a ri yexe, leswaku va ta n'wi tlhava, a fa.” 16Loko Yowabu a ri karhi a rhendzela muti wa Vaamoni, a veka Uriya laha a a tiva leswaku ku ta va ku yimile tinhenha ta Vaamoni. 17Vavanuna va muti va huma, va ya lwa ni masocha ya Yowabu; exikarhi ka Vaisraele, ku dlawa van'wana va malandza ya Davhida; na yena Uriya lowa Muhiti a dlayiwa. 18Kutani Yowabu a rhuma munhu ku ya eka Davhida, a ya n'wi tivisa hinkwaswo leswi humeleleke enyimpini. 19A lerisa murhumiwa loyi, a ku: “Loko u hetile ku vikela hosi marungulo hinkwawo ya nyimpi, 20hosi yi nga tshuka yi hlundzuka, yi ku ka wena: ‘A mi endlela yini ku ya lwa na vona kusuhi ni muti xana? Xana a mi nga swi tivi leswaku va ta mi copa hi miseve, va ri erirhangwini, xana? 21
Xana a mi tivi leswaku Abimeleke n'wana YerubexeteVan'wana va ri: Yerubaali, kumbe Gidiyoni ú dlayiwile hi mani, xana? Ú dlayiwile eTebese hi wansati loyi a n'wi hoxeke hi ribye ra ku sila hi le henhla ka rirhangu. A mi endlela yini ku ya fika ekusuhi ni rirhangu xana?’ Loko hosi yi tshuka yi vutisa sweswo, hlamula u ku: ‘Nandza wa wena Uriya lowa Muhiti na yena ú file.’ ”
22Kavaloko murhumiwa a suka a famba, a ya fika entsindza, kutani a vika hinkwaswo leswi Yowabu a n'wi rhumeke ku ya tivisa hosi Davhida swona.Van'wana va engeta va ku: Davhida a hlundzukisiwa hi marito lawa ya Yowabu, kutani a ku ka murhumiwa: A mi endlela yini ku ya lwa na vona ekusuhi ni muti xana? (Vonani tindzimana 20 na 21) 23Murhumiwa a ku ka Davhida: “Vanhu lava va Amoni a va sungula ku hi hlula; a va humile emutini ku ta lwa na hina erivaleni, kambe hi dodombene na vona hi kondza hi ya va fikisa enyangweni ya muti. 24Kutani masocha lama lwaka hi mavurha ni miseve ma hi copa hi le henhla ka rirhangu, hina malandza ya wena, ma dlaya van'wana exikarhi ka malandza ya wena hosi; nandza wa wena Uriya lowa Muhiti na yena va dlele.” 25Hiloko Davhida a ku ka murhumiwa: “Byela Yowabu leswaku mhaka leyi yi nga tshuki yi n'wi karhata. Fumu a ri hlawuli, namuntlha ri tlhava loyi, mundzuku ri tlhava luya ... Byela Yowabu leswaku a tiya, a hlasela muti a wu hirimuxa. U ta n'wi tiyisa hi ndlela yoleyo.”
26Loko Batixeba a twa leswaku nuna wa yena Uriya ú dlayiwile, a rila nkosi. 27Nkosi wa kona wu lo na hela, Davhida a rhuma vanhu ku ya hlomisa Batixeba, a ta va nsati wa yena; kutani Batixeba a velekela Davhida n'wana wa mufana. Mhaka leyi Davhida a yi endleke, a yi bihile emahlweni ka HOSI Xikwembu.


text:
Bila
Muti waka Bila i muti lowu vulavulaka Xitsonga, naswona iva ndyangu wa Mashimbye. Iva mhlanhlandlela va dyi va timanga. I timbeva ta ntima. Va xihlakala milenge mbilu a yi hlakali. Ku teka ka mkhulu swa tlarihisa.
Xithopo xa muti[Lulamisa | edit source]
Matimu ya muti[Lulamisa | edit source]
Rhavi eka swiyenge swa rixaka ra Vatsonga[Lulamisa | edit source]
Hi ku ya hi Henri Junod va ka Bila, va hlayiwa eka rhavi ra Va Bila eka rixaka ra Vatsonga. Leri i rhavi Leri kulu eka ma rhavi ya ntsevu lawa Junod a tsaleke ha wona.[1]
Swivongo leswi yelanaka[Lulamisa | edit source]
Minkombo[Lulamisa | edit source]
- ↑ Henry Junod - Life of a South African Tribe - Vol 1, Pages 16 - 19


text:
Vhathu vha u thoma vha u amba tshi Tsonga vho thoma u dzhena Transvaal nga centuary ya vhu18. Ho vha hu vha rengisi vhe vha vha vha tshi tshimbila nga mulambo, he vha vha vha tshiita zwiambaro na malungu nga zwithu zwa dirata, na copper na muṋo.
Mathomoni a nwaha wa 1920 vho do vha vha tshi khou vha na zwinwe zwigada vhukati havho zwa tsini na madi vha vha Nguni. Nga hetsho tshifhinga vhathu vha ma Tsonga vhe vha vha vha tshi dzula tsini na madi vho vha vha tshi vha na vhanwe vhane vha amba luambo lune lwa elana na zwithu zwine vha ita zwi tshi nga zwi ya elana fhedzi hu sina ṱhalusa ya kuvhusele.
Zwigwada zwavho zwo vha zwi tshi nga kona u thusa zwituku kha vha Nguni vhane vho vha vho vha dzhenela. Vhathu vha u guma u da vha vha Nguni ho vha hu zwigwada zwa mmbi ya Ndwandwe, fhasi ha Shoshangane, vhe vha do tambula zwihulwane fhasi ha tshanda tsha Shaka na vhathu vha ma Zulu vha Impis kha mulambo wa Mhlatuze tsini na hune namusi ha vhidziwa upfi Ulundi.
Mathumbwa o ya adzula tsini na mulambo wa Tembe, vhukovhela ha hune namusi ha vhidziwa Swaziland, fhedzi nga hetsho tshifhinga vho vha vho no vha ma Tsonga, vha tshi khou tshimbilela vhubvaduvha ha kusi kwa Limpopo. Ha vha na mulalo u songo doweleayho we wa do vha hone kha vha Ndwandwe (kana Matshangana) vha vho thoma uvha na vhathu vhane vha amba tshi Tsonga vhukati havho.
Nga tshiimo tsha Nguni kha shango la maZulu kha mikano ya vhubvaduvha zwo vha zwi tshi dina vhukuma kha vhathu vha vha Zulu, ho vha hu tshi vho vha haya ha vho rapolotiki vha tshi khou shumisa ndila khulwane ya zwa thengiso kha Lourenço Marques (zwino ndi Maputo).
Ha kona u rumelwa mmbi nntswa ya ma Zulu vhubvaduvha nga 1833 uri vha ye ulwa na vha Shoshangane ha tambudzwa vhane vha vha vhahulwane vha hone. Vha imisa Lourenço Marques ha tiwa vhathu vha u vhusa doroboni na tsini na madi. Nga mulandu wa u shavha tshanda tsha ma Zulu ma Tsonga vha shavha ubva Limpopo.
Vha thoma nga uya tsini na mulambo wa Zambei nga murahu ha musi vha saathu ya u dzula Mosala (Zimbabwe). Ubva hafho vhathu vha vha Shoshangane vha thoma uya u dzula kha vhathu vhane vha amba luambo lwa tshi Shona na Ndau. Vha tshi khou shumisa mmbi ine ya vha uri yo phadalala, vha tanḓavhudza maanda avho kha vhupo ha tsini na mulambo wa Zambezi na Dalagoa Bay.
Vho makhulu vhe vha vha vha tshi dzula Mkuze kha kusi kwa ma Zulu;vha thoma u shavha vha tshi ya mukanoni wa na madakani tsini na mulambo. Ha vha na tshifhinga tshe ha do vha na mulalo, nga tshifhinga tshe vha Ndwandwe vho no bva vhukovhela na ma Tsonga vha tshi kha vhupo lwa dzi centuary dzo vhalaho vha thoma u tutuwedzana. Hezwi zwo vha nga 1830 he vhunzhi ha masole avha Shoshangane vha tshi thoma u fa vha mbo di pfuluwa vha vhuyelela Limpopo.
Vhalwi vhatuku vha thoma u tanganisa vhupo hothe, vha tshi khou tambudza maswina avho, vha tambudza vhana na vhafumakadzi, vha toda na mbadelo nnzhi vhukuma. Hedzi dzi ndwa dzo khakhisa kha mathubwa mavhili othe e avha a madini. Vha Nkuna na zwinwe zwigwada zwituku vha pfulutshela kha west na tsini na mulambo wa Olifants vha ya vha dzula tsini na vhane vha amba tshi Sotho, Kaha na Lovedu. Dubo lwa daka la western
U dzumbama ha vhuvhili (Maluleke, Baloyi, Tshauke na Sono) vha tuwa vha ya u dzula Limpopo tsini na Levubu (Pafuri) na ho a dzaho ha east ha Soutpansberg na Drakensberg.
Vhathu vhatuku vhe vha vha vha vhuthubwani vha thogomela mahosi avho nga u dzula fhethu hune ha sa dzulee, fhethu hune ha vha ho dala vhukuma vhulwadze ha malaria fhedzi, arali vha tame u dzula fhethu hune havha uri huna mutakalo vho vha vha tshi do toda u tsireledziwa nga vhathu vha vha Sotho Modjadji, Podile na Maake vhukovhela kana kha vha Venda Pafuri vhubvaduvha. Nga 1850 vhapfuluwi vha vha Tsonga vha ita midi yavho kha tshikwara tsha Spelonken tsha Soutpansberg he ha ha hu tshi takadza vha Portuguese, Joäo Albasini, o vha o fhaṱa muvhuso wo khetheaho atshi khou itela dzi phuli na vha u rengisa.
Musi mathubwa a ma Tsonga atshi vho thoma u ita tshitshavha tshituku, vhanwe ngavho vhe vha vha vha dzi thavhani vha tshi kha zwa polotiki vha isa phanda na u kondelela. Nga 1858 Shoshangane a fa muvhuso wa thoma u lweliwa nga vhana vhawe, Muzila na Mawewe, vha loḓela maṋanga nntha ha tshidulo tsha vhuhosi.
Shoshangane o vha o rina nwana wawe ane atea udzula tshiduloni uri Muzila, he Mawewe a zwi lwisa, hezwi zwo isa kha dzi nndwa dze dza do dzhia minwaha ya 10 dzi sa imi. Nga thikhedzo ya vha Albasini na vharengi vha Lourenço Marques, Muzila ha vha ene we avha atshi khou fhenya.
Mawewe a shavhela Swaziland, he ado lwa na khosi ya Mswati, a kona u dzula vhubvaduvha ha Swaziland kha mukano wa Gazaland. Muzila o mbo di bvisa vhukati ha Gaza a hu humisela murahu he ha vha hu hone kha Mosapa, zwa sia shango la Delagoa hu songo tsha tsireledzea.
Vhuria vhunwe na vhunwe vhathu vha vha Swazi vho vha vha tshiita dzi khakhathi kha hono vho vhupo. Nga 1884 Muzila alovha nwana wawe wa muthannga Gungunyana, havha ene o no dzhena.
Khosi nntswa yo edzisa vhukuma uri hu kone uvha na u langea kha vhukovhela ha Gazaland. Nga1889 a pfuluwa aya u dzula Limpopo atshi khou phadaladza mmbi yawe. Zwe zwa do disa ndila ntswa dza mipfuluwo kha u pfuluwa Transvaal zwa ita u Gungunyana aḽe na vha Portuguese.
Sa zwithu zwa ndowelo zwa Witwatersrand, Lourenço Marques ho vha hu tshi khou hula nahone hu tshi khou tumbulwa vhunzhi ha misuku. Hezwi zwo mbo di fha vha Portuguese lutamo na zwithu zwa u kona u langa vhukovhela ha Mozambuque; nga 1895 vha Lisbon vha kunda Gungunyana vhaita uri apfuluwe aye Azore.
Nwana wawe Thulilamahanzi, we avha a mutuku nga tshenetshila tshifhinga, na ane akhou tea uvha khosi, Mpisane vha shavhela Transvaal vha ya vha dzula thungo ya Vhubvaduvha ha mulambo wa Drakensberg, kha hune namusi ha vha Mhala. Zwa u kunda Gaza zwo vha hone nga murahu ha minwaha mivhili musi hu tshi takuwa munwe wa vha lwi vha Gungunyana we akona u kunda.
Hezwi ho do vha na mupfuluwo muhulwane vhukuma musi vhalanda vha Gaza vha tshi khou tea u fhira mikano vha tshi khou ya u dzula Transavaal nga 1910 Mpisane amba uri hu khou fanela u dzula Thulilamahanxi, we avha atshi divhiwa nga muta sa mulaifa nga usa vha hone ha we avha tshi kha di vha vhuthubwani Buyisonto.
We avha a mulayoni kha u dzula kha tshidulo tsha Gungunyana. Nga 1922 Buyisonto avhuya vhuthubwani aya adzula Mhala avha ene murangaphanda wa vhadzulapo vha kale vha muvhuso wa Gaza. Nga hetshi tshifhinga vhathu vhane vha amba tshi Tsonga vho vha vha tshi tou vha 45% Afrika Tshipembe.
Kha la Transvaal vho vha vha tshi dzula kha vhupo ho khetheaho vhubvaduvha, he havha huna zwa vhuhosi zwihulwane, u fana na Xikundu, Mhinga, Xigalo na Makuleke, vho dzula kha vhonovho vhupo kana tsini na Kruger National Park. Vha ya phanda na vhukovhela, vha dadza tshitshavha vha tshi khou dzula ho adzaho.
Tsini na madini Levubu na mulambo muhulu wa Letaba, vhe vha vha vho rembuluwa vho vha vha tshi dzula Valdezia, Elim na Kurulen, vhanna vhavho vho vha vha tshi dzhena kholegi ya u pembela Lamana college. Vha tshi khou ya vhukovhela, vha ha Nkuna na zwinwe zwigada zwituku vho vha vha tshi dzula mukanoni wa Escarpment.
Vhadulu na vhane vha amba luambo lwa Nguni Shangaans, na vhafumakadzi vhavho vhe vha vha vha tshi amba tshi Tsonga na vhatevheli, vha ya vha dzula Acornhoek-Bushbuckridge na magumoni a vhukovhela ha Kruger National Park. Vhathu vhe vha vha vha tshi amba luambo lwa tshi Tsonga vho vha vho ḓalesa. Ingwavuma—Ubombo vhubvaduvha ha Zululand.
Ho vha hu vhadulu vha Maputo (Madudhu kha ma Zulu) he muvhuso wavho wa bva zwipida zwivhili nga mukano une wa vha vhukati ha Afrika Tshipembe na Mozambique. Zwi sa faniho na ma tsonga vha re Transvaal, vho vha vha na u farana na ma Zulu.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe