text:
VANTSHWA VA VUTISA
Ndzi Nga Endla Yini Loko Ndzi Ri Ni Xiphiqo Xa Rihanyo? (Xiyenge 1)
Xana ku ni muntshwa loyi u n’wi tivaka loyi a langutaneke ni xiphiqo lexikulu xa rihanyo? Xana u ni vuvabyi kumbe vulema byo karhi lebyi ku sivelaka ku ntlanga mintlango leyi tintangha ta wena ti yi tlangaka?
Loko swi ri tano, swa twisiseka leswaku minkarhi yin’wana u titwa u tshikilelekile. Hambiswiritano, eBibeleni ku ni swilo swimbirhi leswi nga ku chavelelaka.
Muvumbi wa wena, Yehovha Xikwembu wa xi tiva xiyimo xa wena. Ku tlula kwalaho, ‘wa ku khathalela.’—1 Petro 5:7.
Xikongomelo xa Yehovha Xikwembu i ku herisa vuvabyi hinkwabyo. U nga hlaya hi mhaka leyi eBibeleni eka Esaya 33:24 na Nhlavutelo 21:1-4.
Vantshwa va ntsandza-vahlayi lava langutaneke ni xiphiqo xa rihanyo va kume leswaku ku va ni ripfumelo eka Xikwembu ni le ka switshembiso swa xona, swa va tiyisa. Xiya swikombiso swa mune.
YEIMY
Loko ndza ha ri ni malembe ya 11, a ndzi lava xitulu xa lava lamaleke leswaku ndzi ta kota ku ya kun’wana ni kun’wana. A ndzi swi koti ku endla mintirho yo olova yo tanihi ku tlakula swilo swo olova.
Loko ndzi ri ni malembe ya ntlhanu, ndzi khomiwe hi vuvabyi bya ku tsana ka misiha, lebyi a byi endla leswaku ndzi nga ha koti nchumu. Minkarhi yin’wana, a ndzi tshikileleka hikuva a ndzi nga swi koti ku endla swilo leswi tintangha ta mina a ti swi endla. Kambe vatswari va mina ni vanhu va le vandlheni, a va ndzi tiyisa hi tlhelo ra moya ni ra nyama. A ndzi ri mutirhi wa nkarhi hinkwawo naswona Vakreste-kulorhi a va ndzi heleketa loko ndzi ya dyondza Bibele ni vanhu lava tsakelaka.
Yesu u vule leswaku siku rin’wana ni rin’wana ri ni mivilelo ya rona. (Matewu 6:34) A ndzi ringeta ku anakanya hi swilo swa siku rero kutani ndzi tivekela tipakani leti ndzi lavaka ku ti fikelela. Ndzi swi langutele hi mahlo-ngati emisaveni leyintshwa ya Xikwembu laha ndzi nga ta kota ku va ni ‘vutomi bya xiviri’ laha vuvabyi lebyi byi nga ta herisiwa.—1 Timotiya 6:19.
Mhaka yo anakanyisisa ha yona: Yeimy u kume swi pfuna ku “tivekela tipakani leti a nga ta ti fikelela.” Xana u nga swi kotisa ku yini ku endla leswi fanaka?—1 Vakorinto 9:26.
MATTEO
Nhlana wa mina wu sungule ku vava loko ndzi ri ni malembe ya tsevu naswona eku sunguleni madokodela a ma vula leswaku a ko va switlhavi swa ku kula. Kambe endzhaku ka lembe, ma kume leswaku ku ni tshumba elongweni ra mina.
Ndzi endliwe vuhandzuri kambe va kote ku susa ntsena 40 wa tiphesete ta tshumba leri. Ku nga si hela tin’hweti timbirhi, tshumba ri tlhele ri pfimba. Ku sukela kwalaho, a ndzi kamberiwa ko tala, ndzi tshunguriwa naswona sweswo a swi ndzi heta matimba.
Minkarhi yin’wana, tshumba a ri ndzi vangela switlhavi emirini hinkwawo ngopfu-ngopfu enhlaneni ni le xifuveni. Hambiswiritano, ndzi ringeta ku rivala hi ta mavabyi ya mina. Ndzi tsundzuka vanhu van’wana lava tiyiseleke swiyimo swo tika swinene naswona va tshameke va ri ni langutelo lerinene. Mpfuno wa mina lowukulu wa ku tshama ndzi ri ni langutelo lerinene i ntshembo wa leswaku siku rin’wana, Yehovha Xikwembu u ta hetisisa switshembiso swa yena swa ku herisa ku xaniseka hinkwako.—Nhlavutelo 21:4.
Mhaka yo anakanyisisa ha yona: Ku ehleketa hi xitshembiso xa Xikwembu xa ku herisa ku xaniseka swi nga ku pfuna njhani leswaku u tiyisela tanihi leswi swi pfuneke Matteo?—Esaya 65:17.
BRUNA
Tanihi leswi ndzi langutekaka ndzi nga vabyi, vanhu van’wana va nga ehleketa leswaku ndzi lolo. Kambe swilo hinkwaswo swi nga ha ndzi tikela, ku katsa ni mintirho ya le kaya, ku hlaya hambi ku ri pfuka emubedweni.
Loko ndzi ri ni malembe ya 16, ndzi khomiwe hi vuvabyi bya ku tsana ka misiha ni ku tsana ka miehleketo lebyi a byi ndzi endla ndzi nga ha koti ku tirha hambi ku ri ku hoxa xandla eka mintirho ya Vukreste hilaha ndzi nga kotaka hakona. A ndzi tshamela ku hlaya 1 Petro 5:7, leyi nge: “Mi lahlela ku vilela hinkwako ka n’wina eka [Xikwembu], hikuva xa mi khathalela.” Swa ndzi khutaza ku tiva leswaku Yehovha wa khathala hi un’wana na un’wana wa hina. Swi hambeta swi ndzi tiyisa ninamuntlha.
Mhaka yo anakanyisisa ha yona: U nga vuyeriwa njhani hi ku lahlela swiphiqo swa wena hinkwaswo eka Yehovha, ku fana na Bruna?—Pisalema 55:22.
ANDRÉ
Vanhu van’wana va ndzi khoma tanihi n’wana wa malembe ya khume. Kambe A ndzi nge va soIi; ndzi languteka ku fana na yena.
Loko ndzi ri ni malembe mambirhi, ndzi khomiwe hi vuvabyi lebyi nga tolovelekangiki bya khensa lebyi sunguleke elongweni kutani byi ya ni le byongweni. Madokodela ma kote ku byi lawula kambe vutshunguri byi kavanyete ku kula ka mina. Sweswi ndzi lehe timitara ta 1.37 (4 ft 6 in.). Vanhu vo tala va ehleketa leswaku ndza hemba loko ndzi va byela leswaku ndzi ni malembe ya 18.
Evandlheni ra Vukreste, vanhu va ndzi komba xichavo. A va ndzi khomi tanihi n’wana ku fana ni vana lava a ndzi nghena na vona xikolo. Ndzi ringeta ku va ni vonelo lerinene hi xiyimo xa mina. Nchumu wa nkoka lowu ndzi tsakisaka hileswaku, ndzi tive Yehovha. Ku nga khathariseki nchumu wun’wana ni wun’wana lowu ndzi nga ha langutanaka na wona, ndza tiyiseka leswaku Yehovha u ta ndzi khathalela. Ku ehleketa hi misava leyintshwa leyi Yehovha Xikwembu a yi tshembisaka, swi ndzi pfuna leswaku ndzi va ni langutelo lerinene.—Esaya 33:24.
Mhaka yo anakanyisisa ha yona: Ha yini ku tiva Yehovha ku ri “nchumu wa nkoka swinene eka munhu” hilaha André a vuleke hakona?—Yohane 17:3.


c: text/html

text:
Naa Ṱhanzi dza Yehova vha a Ṱhonifha Vhuṅwe Vhurereli?
Ri tevhela nyeletshedzo ya Bivhili ine ya ri “
hulisani vhoṱhe”—hu sa londwi pfunzo dza vhurereli dzine vha dzi tenda. (1 Petro 2:17) Sa tsumbo, kha maṅwe mashango hu na Ṱhanzi dza Yehova vha maḓana a zwigidi. Naho zwo ralo, a ri lingedzi u kombetshedza vhorapolitiki kana vhavhei vha milayo uri vha thivhele kana u fhelisa mushumo une wa itwa nga zwigwada zwa vhuṅwe vhurereli. A ri iti fulo ḽine ḽa kombetshedza vhathu vhoṱhe uri vha tevhele matshilele ashu na pfunzo dzashu. Nṱhani hazwo, ri ṱhonifha vhathu nga nḓila ine ra ṱoḓa uri vha ri ṱhonifhe ngayo.—Mateo 7:12.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Luka 3:1-38
3 Elembeni ra vu-15 ra ku fuma ka Tiberiyo Khezari, loko Pontiyo Pilato a ri ndhuna-nkulu ya Yudiya, naswona Heroda+ a ri mufumi wa muganga wa Galeliya, kambe Filipi makwavo a ri mufumi wa muganga wa tiko ra Ituriya na Trakonita, Lisaniya a ri mufumi wa muganga wa Abilene,2 emasikwini ya muprista lonkulu Anasi ni ya Kayafasi,+ xitiviso xa Xikwembu xi fike eka Yohane+ n’wana wa Zakariya emananga.+3 Kutani a fika etikweni hinkwaro ra le kusuhi na Yordani, a chumayela hi nkhuvulo lowu yimelaka ku hundzuka ko rivaleriwa swidyoho,+4 hilaha swi tsariweke hakona ebukwini ya marito ya Esaya lowa muprofeta: “Yingisani! Ku ni loyi a huwelelaka emananga, ‘Lunghiselelani ndlela ya Yehovha, endlani magondzo yakwe ma lulama.+5 Xinkobyana xin’wana ni xin’wana xi fanele ku seleteriwa, naswona ntshava yin’wana ni yin’wana ni xitsunga swi hirimuxiwa swi andlaleka, kutani tindlela ta magombogombo ti fanele ku va to lulama, tindhawu to biha ti va tindlela leti rhideriweke;+6 kutani nyama hinkwayo yi ta vona ndlela yo ponisa ya Xikwembu.’”+7 Hikokwalaho a byela mintshungu leyi a yi ta leswaku yi ta khuvuriwa hi yena: “N’wina vana va timhiri,+ i mani loyi a nga mi lemukisa leswaku mi balekela vukarhi lebyi taka?+8 Hikokwalaho humesani mihandzu leyi fanekelaka ku hundzuka.+ Mi nga tibyeli endzeni ka n’wina mi ku, ‘Tata wa hina i Abrahama.’ Hikuva ndza mi byela leswaku Xikwembu xi ni matimba ya ku vumbela Abrahama vana hi maribye lawa.9 Hakunene, xihloka se xi le timitswini ta mirhi; hikokwalaho, murhi wun’wana ni wun’wana lowu nga humesiki mbhandzu lowunene wu fanele ku tsemiwa wu wa, wu hoxiwa endzilweni.”+10 Kutani mintshungu yi n’wi vutisa yi ku: “Hi ta endla yini ke?”+11 A yi angula a ku: “Munhu loyi a nga ni tinguvu timbirhi ta le ndzeni a a avelane ni munhu loyi a nga riki na nchumu, naswona loyi a nga ni swilo swa ku dya a a endle tano.”+12 Kambe hambi valuvisi va tile va ta khuvuriwa, kutani va ku eka yena: “Mudyondzisi, xana hi fanele ku endla yini?”+13 A ku eka vona: “Mi nga koxi nchumu lexi tlulaka mpimo wa xibalo.”+14 Naswona, lava va nga entirhweni wa nyimpi va n’wi vutisa: “Xana hina hi fanele ku endla yini?” Kutani a ku eka vona: “Mi nga dyisi munhu mbitsi kumbe ku hehla+ hambi ku ri mani hi mavunwa, kambe enerisekani hi malunghiselelo+ ya n’wina.”15 Kutani leswi vanhu a va ri eku languteleni, hinkwavo va ri karhi va kanela etimbilwini ta vona malunghana na Yohane: “Xana a nga va a ri Kreste?”+16 Yohane a va hlamula hinkwavo a ku: “Loko ku ri mina, ndzi mi khuvula hi mati; kambe loyi a nga ni matimba ku tlula mina wa ta, loyi tingoti ta maphaxani ya yena ndzi nga faneriki ku ti ntshunxa.+ U ta mi khuvula hi moya lowo kwetsima ni ndzilo.+17 U khome rihlelo rakwe ro peperha leswaku a basisa xivuya xakwe hinkwaxo ni ku hlengeleta+ koroni exitlatini xakwe, kambe mungu+ u ta wu hisa hi ndzilo+ lowu nga ta ka wu nga timeki.”18 Hikokwalaho u tlhele a nyika swikhongotelo swin’wana swo tala, a hambeta a vula mahungu lamanene evanhwini.19 Kambe Heroda mufumi wa muganga, hikwalaho ka ku tshinyiwa hi yena malunghana na Herodiya nsati wa makwavo ni hi malunghana ni swiendlo hinkwaswo swo homboloka leswi Heroda a swi endleke,+20 u engetele ni leswi eka swiendlo sweswo hinkwaswo: u pfalele Yohane ekhotsweni.+21 Kutani loko vanhu hinkwavo va khuvuriwile, Yesu+ na yena u khuvuriwile, naswona loko a ri karhi a khongela, tilo+ ri pfuleka22 kutani moya lowo kwetsima hi xivumbeko xa tuva wu xikela ehenhla ka yena, kutani rito ri huma etilweni: “U N’wana wa mina, la rhandzekaka; ndzi ku amukerile.”+23 Ku tlula kwalaho, Yesu hi byakwe, loko a sungula ntirho wa yena,+ a a ri ni malembe ya kwalomu ka 30+ hi vukhale, naswona hilaha a a tiviwa hakona, a a ri n’wana+wa Yosefa,+n’wana wa Heli,24 n’wana wa Matati,n’wana wa Levhi,n’wana wa Melki,n’wana wa Yanayi,n’wana wa Yosefa,25 n’wana wa Matatiyasi,n’wana wa Amosi,n’wana wa Nahume,n’wana wa Esli,n’wana wa Nagayi,26 n’wana wa Mate,n’wana wa Matatiyasi,n’wana wa Semeyini,n’wana wa Yoseke,n’wana wa Yoda,27 n’wana wa Yowanani,n’wana wa Resa,n’wana wa Zerubabele,+n’wana wa Salatiyele,+n’wana wa Neri,28 n’wana wa Melki,n’wana wa Adi,n’wana wa Kosama,n’wana wa Elmadema,n’wana wa Ere,29 n’wana wa Yesu,n’wana wa Eliyezere,n’wana wa Yorimi,n’wana wa Matati,n’wana wa Levhi,30 n’wana wa Samiyoni,n’wana wa Yudasi,n’wana wa Yosefa,n’wana wa Yonama,n’wana wa Eliyakimi,31 n’wana wa Meleya,n’wana wa Mena,n’wana wa Matata,n’wana wa Natani,+n’wana wa Davhida,+32 n’wana wa Yese,+n’wana wa Obede,+n’wana wa Bowazi,+n’wana wa Salimoni,+n’wana wa Nasoni,+33 n’wana wa Aminadaba,+n’wana wa Arni,+n’wana wa Hezroni,+n’wana wa Faresi,+n’wana wa Yuda,+34 n’wana wa Yakobe,+n’wana wa Isaka,+n’wana wa Abrahama,+n’wana wa Tera,+n’wana wa Nakori,+35 n’wana wa Seruki,+n’wana wa Ragawu,+n’wana wa Faleke,+n’wana wa Ebere,+n’wana wa Xela,+36 n’wana wa Kayinama,n’wana wa Arifakisada,+n’wana wa Sheme,+n’wana wa Nowa,+n’wana wa Lameke,+37 n’wana wa Metusela,+n’wana wa Enoko,+n’wana wa Yarete,+n’wana wa Mahalaliyeli,+n’wana wa Kayinama,+38 n’wana wa Enosi,+n’wana wa Seta,+n’wana wa Adamu,+n’wana wa Xikwembu.


text:
XIPHEMU 6
I Yini Leswi Hi Swi Dyondzaka Eka Ndhambi Leyikulu?
Xikwembu xi lovise vanhu vo homboloka kambe xi ponise Nowa ni ndyangu wakwe. Genesa 7:11, 12, 23
Ndhambi yi ne masiku ya 40 ni vusiku bya 40 hiloko mati ma funengeta misava hinkwayo. Vanhu hinkwavo vo homboloka va file.
Tintsumi leti xandzukeke ti siye mimiri ya tona ya nyama kutani ti va madimona.
Lava a va ri engalaveni va ponile. Hambileswi hi ku famba ka nkarhi Nowa ni ndyangu wakwe va feke, Xikwembu xi ta va pfuxa leswaku va hanya hilaha ku nga heriki.
Xikwembu xi ta tlhela xi lovisa vanhu vo homboloka kutani xi ponisa vanhu lavanene. Matewu 24:37-39
Sathana ni madimona yakwe va ya emahlweni va hambukisa vanhu.
Ku fana ni le nkarhini wa Nowa, vanhu vo tala namuntlha va fularhela nkongomiso wa Yehovha wa rirhandzu. Ku nga ri khale, Yehovha u ta lovisa vanhu hinkwavo vo homboloka.—2 Petro 2:5, 6.
Timbhoni ta Yehovha ti fana na Nowa hikuva ti yingisa Xikwembu ni ku endla leswi xi swi vulaka.
DYONDZA SWO TALA
MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!
U Nga Byi Vona Njhani Vugandzeri Bya Ntiyiso?
Xana ku ni vukhongeri byin’we ntsena bya ntiyiso? Xiya swilo swa ntlhanu leswi kombisaka kahle swikombiso swa vugandzeri bya ntiyiso.


text:
GIHEVBULO 6
Gutshangana ni maKristo makhwathu go hi phasa kharini?
Ambari sa gu lomba gu hi tsemakanya likhabi nya guthise mwendro go ba gu veta gingulu, ethu tepo yatshavbo ha gu manega mitshanganoni yathu nya wuKristo. Khu ginani Dzifakazi dza Jehovha dzi dzi garadzeyago gu tshangana ni makhodwa makwawe, ambari na dzi gu emisana ni sigaradzo nya guvbanye mwendro na dzi garade khu gu ba dzi thumide ngudzu litshigu lolo?
Go hi phasa gu khadzisega ni gu tsaka. Pawulo lovide gu khuye “hongoleni hi tiyiselane khu gyathu.” Uye a di gu ganeya khava hi tshanganago navo mitshanganoni. (Vahebheru 10:24) Malito yaya mo tshamuseya gu khayo “gu dundrugeyana gwadi,” a gu gu tivana. Khu kharato, malito ya mupostoli yoyu ma gu hi kutsa gu khathaleya vambe. Khu guti maKristo makhwathu, hi ngu tugula gu khethu mambe ma pade sigaradzo sesi anethu hi gu naso, nigu ayo ma ngu kodza gu hi phasa gasi anethu hi dugeleya.
Go hi phasa gu gira wupari nya gutiye. Mitshanganoni yathu ha gu tshangana ni dzipari dza vbafuvbi, na gu siri vathu hi tivanago navo basi. Yimbe tepo hi ngu hengeya omu nya mihagano yi vbahago. Guhengeya gogo go hi phasa kharini? Ha gu hevbula gu khathaleyana ngudzu, nigu isoso si ngu tiyisa lihaladzo lathu. Khu kharato, vandriyathu va gu manana ni sigaradzo, ho dzegeya gu va phasa kholu wupari wathu wu tiyidego. (Mavingu 17:17) Khu gu hengeya ni sivbango satshavbo sa libandlani gwathu, ha gu yeyedza gu khethu hi ngu ‘theya kota khu vakhwathu.’ — 1 Vakorinto 12:25, 26.
Hi ngu gu kutsa gu hatha ava va girago gugola ga Nungungulu kha nga dzipari dzago. Dzipari dzodzo u na dzi mana vbakari nya Dzifakazi dza Jehovha. Gira wuhindzi u si dzumeyi simbe silo si gu himbedzeya gu hengeya ni ethu.
Khu ginani hi phasegago ngudzu khu gu hengeya mitshanganoni?
Lini u dogoreyago gu yati libandla lathu?


text:
ṰHUMETSHEDZO
1914—Ṅwaha wa Ndeme kha Vhuporofita ha Bivhili
VHAGUDI vha Bivhili vho ḓivhadza nga ha zwiitea zwe zwa vha zwi tshi ḓo bvelela nga 1914 mahumi a miṅwaha hu tshee nga phanḓa. Zwenezwi zwiitea zwo vha zwi zwifhio, nahone ndi vhuṱanzi vhufhio vhune ha sumbedza uri ṅwaha wa 1914 ndi ṅwaha wa ndeme?
Samusi zwo ṅwaliwa kha Luka 21:24, Yesu o ri: “Yerusalema u ḓo vha muḓi wo zhakiwaho nga vha-nnḓa, hu vhuye hu khunyelele tshifhinga tsha vha-nnḓa.” Yerusalema wo vha u musanda wa lushaka lwa Vhayuda—ho vha hu hone he ha vha hu tshi dzula mutevhe wa mahosi a bvaho kha nnḓu ya Khosi Davida. (Psalme ya 48:1, 2) Naho zwo ralo, enea mahosi o vha a sa fani na vharangaphanḓa vha dziṅwe tshaka. O vha a tshi dzula kha “khuluṋoni ya Yehova” sa vhaimeleli vha Mudzimu nga dzawe. (1 Koronika 29:23) Ngauralo Yerusalema wo vha u tshiga tsha vhuvhusi ha Yehova.
Nga zwenezwo, vhuvhusi ha Mudzimu ho vha vhu tshi ḓo thoma lini u ‘zhakiwa nga vha-nnḓa’ nahone nga nḓila-ḓe? Hezwi zwo itea nga 607 B.C.E. musi Yerusalema u tshi kundiwa nga Vhababele. “Khuluṋoni ya Yehova” yo mbo ḓi sala i si na muthu, nahone mutevhe wa mahosi a nnḓu ya Davida wa mbo imiswa. (2 Dzikhosi 25:1-26) Naa honoho u ‘zhakiwa’ ho vha hu tshi ḓo bvela phanḓa u ya nga hu sa fheli? Hai, ngauri vhuporofita ha Hesekiele ho amba zwi tevhelaho malugana Tsedekia khosi ya u fhedza ya Yerusalema, ho ri: “Ṱusá tshiala, bvula dzánga ḽa vhuhosi. . . . Hu ḓo vhuya ha ḓa we ḽa mu fanela, nda ḽi ṋea onoyo.” (Hesekiele 21:31, 32) O ‘fanelwaho’ nga u wana dzanga ḽa vhuhosi ha Davida ndi Kristo Yesu. (Luka 1:32, 33) Ngauralo u ‘zhakiwa’ ho vha hu tshi ḓo fhela musi Yesu a tshi vha Khosi.
Tshenetsho tshiitea tsha ndeme tsho vha tshi tshi ḓo itea lini? Yesu o sumbedza uri Vhannḓa vho vha vha tshi ḓo vhusa lwa tshifhinga tsho vhewaho. Mafhungo a re kha Daniele ndima ya 4 a na zwine zwa sumbedza uri tshenetsho tshifhinga tsho vha tshi tshi ḓo vha tshingafhani. A amba nga bono ḽa vhuporofita ḽa Khosi Nebukadanetsara wa Babele. O vhona muri muhulwane we wa remiwa wa wela fhasi. Tshiguthe tshawo tsho vha tshi sa nga koni u dovha tsha simuwa ngauri tsho vha tsho vhofhiwa nga tsimbi na nga tsimbi-tswuku. Nahone muruṅwa a ḓivhadza a ri: “Hu vhuye hu fhele miṅwaha miṱanu na mivhili.” [“zwifhinga zwa sumbe,” NW]—Daniele 4:10-16.
Bivhilini, miri tshiṅwe tshifhinga yo vha i tshi shumiswa u imela vhuvhusi. (Hesekiele 17:22-24; 31:2-5) Ngauralo u remiwa ha muri wa pfanyisedzo zwo vha zwi tshi fanyisela nḓila ye vhuvhusi ha Mudzimu ha vha vhu tshi ḓo imiswa ngayo samusi zwo sumbedzwa nga mahosi a Yerusalema. Naho zwo ralo, ḽeneḽo bono ḽo sumbedza uri u ‘zhakiwa ha Yerusalema’ ho vha hu tshi ḓo vha ha tshifhinganyana—“zwifhinga zwa sumbe.” Tshenetsho tshifhinga ndi tshilapfu lungafhani?
Ndzumbululo 12:6, 14 i sumbedza uri zwifhinga zwiraru na tshipiḓa zwi lingana na “maḓuvha a tshigidi na maḓana mavhili na mahumi maṱanu-na-ḽithihi.” Nga zwenezwo, “zwifhinga zwa sumbe” zwo vha zwi tshi ḓo vha maḓuvha a 2520. Fhedzi Vhannḓa a vho ngo litsha u ‘zhaka’ vhuvhusi ha Mudzimu nga murahu ha maḓuvha a 2520 musi Yerusalema wo no wa. Ngauralo zwi vhonala uri honovhu vhuporofita vhu katela tshifhinga tshilapfu vhukuma. U ya nga Numeri 14:34 na Hesekiele 4:6, ine ya amba uri “ḓuvha ḽithihi ḽi vhalelwa ṅwaha,” “zwifhinga zwa sumbe” zwi ḓo vha miṅwaha ya 2520.
Yeneyo miṅwaha ya 2520 yo thoma nga October 607 B.C.E., musi Yerusalema u tshi kundiwa nga Vhababele nahone mahosi a lushaka lwa Davida a bviswa kha khuluṋoni yawe. Tshenetsho tshifhinga tsho fhela nga October 1914. Nga tshenetsho tshifhinga, ho fhela “tshifhinga tsha vha-nnḓa,” Yesu Kristo a vhewa nga Mudzimu a vha Khosi ya ṱaḓulu. *—Psalme ya 2:1-6; Daniele 7:13, 14.
Samusi Yesu o dzula o amba, ‘u vha hone hawe’ sa Khosi ya ṱaḓulu ho swaiwa nga zwiitea zwi nyanyulaho zwa shango—dzinndwa, nḓala, midzinginyo na malwadze. (Mateo 24:3-8; Luka 21:11) Zwiitea zwo raloho zwi ṋea vhuṱanzi ha maanḓa ha uri vhukuma 1914 ndi ṅwaha une wa swaya u bebwa ha Muvhuso wa Mudzimu wa ṱaḓulu na u thoma ha “maḓuvha a vhufhelo” a ano maitele mavhi a zwithu.—2 Timotheo 3:1-5.
^ par. 4 U bva nga October 607 B.C.E. u swika nga October 1 B.C.E. ndi miṅwaha ya 606. Samusi hu si na ṅwaha une wa pfi ziro, u bva kha October 1 B.C.E. u swika nga October 1914 C.E. ndi miṅwaha ya 1914. Arali ra ṱanganyisa miṅwaha ya 606 na miṅwaha ya 1914, ri wana miṅwaha ya 2520. U itela u wana mafhungo o engedzeaho nga ha u wa ha muḓi wa Yerusalema nga 607 B.C.E., sedzani tshiṱoho tshine tsha pfi “Chronology” kha Insight on the Scriptures, yo gandiswaho nga Ṱhanzi dza Yehova.


text:
“Kahle-Kahle I Mani Hlonga Ro Tshembeka Ni Ro Tlhariha?”
“Kahle-kahle i mani hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha, leri n’wini wa rona a ri vekeke ehenhla ka va yindlu yakwe?”—MAT. 24:45.
1, 2. Yesu u tirhisa vamani ku hi phamela namuntlha, naswona ha yini swi ri swa nkoka leswaku hi ri tiva hlonga rero?
“VAMAKWERHU, a ndzi nge swi koti ku hlayela minkarhi leyi mi lunghiseleleke swihloko leswi a swi vulavula hi swilo leswi a ndzi swi lava hi nkarhi lowu a ndzi swi lava ha wona ngopfu.” Yoleyo i ndlela leyi makwerhu un’wana wa xisati a phofuleke ndlela leyi a tlangelaka ha yona eka papila leri a ri tsaleleke vamakwerhu lava tirhaka eyindlu-nkulu ya hina ya misava hinkwayo. Xana na wena u tshame u titwa hi ndlela leyi fanaka? Vo tala va hina hi tshame hi titwa hi ndlela yoleyo. Xana leswi swi fanele swi hi hlamarisa? Nikatsongo.
2 Leswi hi kumaka swakudya swa moya hi nkarhi lowu faneleke swi kombisa leswaku Yesu, Nhloko ya vandlha, u hetisisa xitshembiso xa yena xo hi phamela. U tirhisa vamani? Loko Yesu a nyikela xikombiso xa vukona bya yena, u vule leswaku a a ta tirhisa “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha” ku phamela va yindlu yakwe ‘swakudya hi nkarhi lowu faneleke.’ * (Hlaya Matewu 24:45-47.) Enkarhini lowu wa makumu, Yesu u tirhisa hlonga rolero ro tshembeka ku phamela valandzeri va yena va ntiyiso. I swa nkoka leswaku hi ri tiva hlonga ro tshembeka. Vuxaka bya hina ni Xikwembu byi titshege hi ku kuma swakudya swoleswo swa moya leswi humaka eka hlonga leri ro tshembeka.—Mat. 4:4; Yoh. 17:3.
3. Minkandziyiso ya hina yi vule yini malunghana ni xifaniso xa hlonga ro tshembeka?
3 Kutani, hi fanele hi xi twisisa njhani xifaniso xa Yesu xa hlonga ro tshembeka? Enkarhini lowu hundzeke, minkandziyiso ya hina yi vule leswi landzelaka: Hi Pentekosta ya 33 C.E., Yesu u veke hlonga ro tshembeka ehenhla ka va yindlu yakwe. Hlonga ri yimela Vakreste hinkwavo lava totiweke lava nga laha misaveni va ri ntlawa ku sukela hi nkarhi wolowo ku ya emahlweni. Va yindlu i xirho ha xin’we xa vatotiwa volavo. Hi 1919, Yesu u veke hlonga ro tshembeka “ehenhla ka hinkwaswo leswi nga swa yena,” ku nga swilo swa yena hinkwaswo swa laha misaveni leswi tirhiseriwaka ku seketela ntirho wo chumayela hi Mfumo. Hambiswiritano, endzhaku ko kambisisa mhaka leyi hi vukheta hi tlhela hi khongela ni ku anakanyisisa ha yona, hi xiye leswaku ndlela leyi hi ma twisisaka ha yona marito ya Yesu malunghana ni hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha yi fanele yi antswisiwa. (Swiv. 4:18) A hi kambisiseni xifaniso lexi hi vona ndlela leyi xi hi khumbaka ha yona, ku nga khathariseki leswaku hi ni ntshembo wo ya hanya etilweni kumbe laha misaveni.
XIFANISO LEXI XI HETISEKA RINI?
4-6. Ha yini hi nga gimetaka hileswaku xifaniso xa Yesu xa hlonga ro tshembeka xi sungule ku hetiseka endzhaku ka 1914?
4 Mongo wa xifaniso xa hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha wu kombisa leswaku xi sungule ku hetiseka enkarhini lowu wa makumu ku nga ri hi Pentekosta ya 33 C.E. A hi voneni ndlela leyi Matsalwa ma hi endlaka hi fikelela xiboho xexo ha yona.
5 Xifaniso xa hlonga ro tshembeka i xiphemu xa vuprofeta bya Yesu lebyi vulavulaka hi “xikombiso xa vukona bya [yena] ni xa makumu ya mafambiselo ya swilo.” (Mat. 24:3) Xiyenge xo sungula xa vuprofeta lebyi, lexi kumekaka eka Matewu 24:4-22, xi hetiseka kambirhi—ro sungula, xi hetiseke ku sukela hi 33 C.E. ku fikela hi 70 C.E., naswona ra vumbirhi, xi hetiseka hi ndlela leyikulu swinene enkarhini wa hina. Xana leswi swi vula leswaku leswi Yesu a swi vuleke malunghana ni hlonga ro tshembeka na swona swi ta hetiseka kambirhi? Doo!
6 Ku sukela eka marito lama kumekaka eka Matewu 24:29, Yesu u vulavule swinene hi swiendlakalo leswi a swi ta humelela enkarhini wa hina. (Hlaya Matewu 24:30, 42, 44.) Loko a vulavula hi leswi nga ta humelela hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu, u vule leswaku vanhu va “ta vona N’wana wa munhu a ta a ri emapapeni ya tilo.” Kutani, eka marito lawa a a ma kongomise eka vanhu lava hanyaka emasikwini yo hetelela, u va khutaze ku xalamuka a ku: “A mi ri tivi siku leri Hosi ya n’wina yi nga ta ta ha rona,” a tlhela a ku, “N’wana wa munhu u ta ta hi nkarhi lowu mi nga wu ehleketiki.” * Endzhaku ka loko Yesu a vulavule hi leswi a swi ta humelela emasikwini yo hetelela, u hlamusele xifaniso xa hlonga ro tshembeka. Hikwalaho, hi nga ha gimeta hileswaku leswi a swi vuleke malunghana ni hlonga ro tshembeka swi sungule ku hetiseka endzhaku ka loko masiku yo hetelela ma sungurile hi 1914. Xiboho xolexo xa twala. Ha yini hi vula tano?
7. I xivutiso xihi xa nkoka lexi tlakukeke loko ku sungula nkarhi wa ntshovelo, naswona ha yini?
7 Anakanya swa xinkarhana hi xivutiso lexi: “Kahle-kahle i mani hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha?” Hi lembe-xidzana ro sungula, a ku nga ri na xivangelo xo vutisa xivutiso xolexo. Hilaha hi swi voneke hakona exihlokweni lexi hundzeke, vaapostola a va endla masingita va tlhela va hundzisela tinyiko ta singita eka van’wana tanihi vumbhoni bya leswaku va seketeriwa hi Xikwembu. (Mint. 5:12) Hikwalaho, a ku nga ri na xivangelo xo vutisa leswaku kahle-kahle i mani la vekiweke hi Kreste ku rhangela. Kambe, hi 1914 xiyimo a xi cince swinene. Nkarhi wa ntshovelo wu sungule hi lembe rero. Nkarhi a wu fikile wo hambanisa mfava eka koroni. (Mat. 13:36-43) Hikwalaho loko nkarhi wo tshovela wu sungula, ku tlakuke xivutiso xa nkoka lexi nge: Leswi a ku ri ni Vakreste vo tala va mavunwa lava a va vula leswaku i valandzeri va Yesu va ntiyiso, xana koroni, ku nga Vakreste lava totiweke, a yi ta voniwa njhani? Xifaniso xa hlonga ro tshembeka xi nyikele nhlamulo. Valandzeri va Kreste lava totiweke hi vona lava a va ta phameriwa kahle hi tlhelo ra moya.
I MANI HLONGA RO TSHEMBEKA NI RO TLHARIHA?
8. Ha yini swi twala leswi hlonga ro tshembeka ri vumbiwaka hi Vakreste lava totiweke?
8 Hlonga ro tshembeka ri fanele ri vumbiwa hi Vakreste lava totiweke lava ha riki laha misaveni. Vakreste volavo va vuriwa “vaprista va vuhosi” naswona va lerisiwe ku “‘twarisa hinkwako-nkwako vunene’ bya loyi a [va] vitaneke [va] huma emunyameni [va] nghena eku vonakaleni kakwe loku hlamarisaka.” (1 Pet. 2:9) Swa twala leswaku swirho swa ‘vaprista volavo va vuhosi’ hi swona leswi a swi ta hlanganyela hi ku kongoma eku dyondziseni ka vapfumeri-kulobye ntiyiso.—Mal. 2:7; Nhlav. 12:17.
9. Xana Vakreste hinkwavo lava totiweke va vumba hlonga ro tshembeka? Hlamusela.
9 Xana vatotiwa hinkwavo lava ha riki laha misaveni va vumba hlonga ro tshembeka? Doo! Ntiyiso wa mhaka hileswaku a hi vatotiwa hinkwavo lava hlanganyelaka eku phameleni ka vapfumeri-kulobye emisaveni hinkwayo swakudya swa moya. I ntiyiso leswaku vamakwerhu van’wana lava totiweke i malandza ya vutirheli kumbe vakulu emavandlheni ya vona. Va dyondzisa hi yindlu ni yindlu ni le mavandlheni ya vona naswona va seketela nkongomiso lowu humaka eyindlu-nkulu hi ku tshembeka. Kambe a va hlanganyeli eku phameleni ka vamakwavo emisaveni hinkwayo swakudya swa moya. Naswona exikarhi ka vatotiwa ku ni vamakwerhu va xisati lava titsongahataka, lava nga taka va nga ringeti ku endla ntirho wo dyondzisa evandlheni.—1 Kor. 11:3; 14:34.
10. I mani hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha?
10 Kutani, i mani hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha? Tanihi leswi Yesu a phameleke vo tala hi ku tirhisa vanhu vatsongo, hlonga rolero ri vumbiwa hi ntlawa wutsongo wa vamakwerhu lava totiweke lava katsekaka hi ku kongoma eku lunghiseleleni ni le ku phameleni ka swakudya swa moya hi nkarhi wa vukona bya Kreste. Emasikwini hinkwawo lawa yo hetelela, vamakwerhu lava totiweke lava vumbaka hlonga ro tshembeka va tirhe swin’we eyindlu-nkulu. Emalembeni ya sweswinyana, hlonga rolero i Huvo leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha. Hambiswiritano, xiya leswaku exifanisweni xa yena Yesu u vule leswaku ku ta va ni “hlonga” rin’we. Hikwalaho Huvo leyi Fumaka yi endla swiboho yi ri ntlawa.
I VAMANI VA YINDLU?
11, 12. (a) Hi kwihi ku vekiwa kumbirhi loku hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha ri ku amukelaka? (b) Yesu u ri veke rini hlonga ro tshembeka ehenhla ka va yindlu yakwe, naswona u hlawule vamani?
11 Xiya leswaku exifanisweni xa Yesu, hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha ri vekiwa kambirhi hi minkarhi leyi hambaneke. Ro sungula ri vekiwa ehenhla ka va yindlu; ra vumbirhi ri vekiwa ehenhla ka hinkwaswo leswi nga swa n’wini. Tanihi leswi xifaniso lexi xi hetisekaka enkarhini lowu wa makumu, ku vekiwa lokumbirhi a ku ta endleka endzhaku ka loko Yesu a ve Hosi hi 1914.
12 Yesu u ri veke rini hlonga ro tshembeka ehenhla ka va yindlu ya yena? Leswaku hi hlamula xivutiso lexi, a hi vulavuleni ngopfu hi leswi humeleleke eku sunguleni ka nkarhi wa ntshovelo hi lembe ra 1914. Hilaha hi dyondzeke hakona, enkarhini wolowo mintlawa yo tala a yi tivula Vakreste. Yesu a a ta hlawula a tlhela a veka hlonga ro tshembeka eka ntlawa wihi? Xivutiso xexo xi hlamuriwe endzhaku ka loko yena ni Tata wa yena va tile va ta kambela tempele, kumbe lunghiselelo ra moya ra vugandzeri, ku sukela hi 1914 ku fikela eku sunguleni ka 1919.[3] (Mal. 3:1) Va tsakisiwe hi ntlawa lowutsongo wa Swichudeni swa Bibele swo tshembeka leswi kombiseke leswaku swi rhandza Yehovha ni Rito ra yena hakunene. I ntiyiso leswaku a va fanele va basisiwa kambe hi ku titsongahata va pfumele ku ringiwa ni ku tengisiwa ku ringana nkarhi wutsongo. (Mal. 3:2-4) Swichudeni swoleswo swa Bibele a swi ri Vakreste va ntiyiso lava fanaka ni koroni. Hi 1919, laha a ku ri nkarhi wo pfuxiwa hi tlhelo ra moya, Yesu u hlawule vamakwerhu lava totiweke lava fanelekaka exikarhi ka vona leswaku va va hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha, a tlhela a va veka ehenhla ka va yindlu yakwe.
13. I vamani lava katsekaka eka va yindlu, naswona ha yini?
13 Kutani, i vamani va yindlu? I vanhu lava phameriwaka swakudya swa moya. Eku sunguleni ka masiku yo hetelela, va yindlu a ku ri vatotiwa hinkwavo. Endzhakunyana, va yindlu va katse ntshungu lowukulu wa tinyimpfu tin’wana. Lava tinyimpfu tin’wana va vumba vunyingi lebyikulu bya “ntlhambi wun’we” lowu nga ehansi ka vurhangeri bya Kreste. (Yoh. 10:16) Mintlawa hayimbirhi ya vuyeriwa eka swakudya swa moya leswi fanaka leswi fikaka hi nkarhi leswi phameriwaka hi hlonga ro tshembeka. Ku vuriwa yini hi swirho swa Huvo leyi Fumaka leswi namuntlha swi vumbaka hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha? Vamakwerhu volavo na vona va fanele va phameriwa hi tlhelo ra moya. Hikwalaho, hi ku titsongahata xirho ha xin’we xa swi xiya leswaku loko xi ri xoxe i xiphemu xa va yindlu ku fana ni valandzeri hinkwavo va ntiyiso va Yesu.
14. (a) Hlonga ro tshembeka ri nyikiwe vutihlamuleri byihi naswona byi katsa yini? (b) Yesu u ri nyike xitsundzuxo xihi hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha? (Vona bokisi leri nge “Loko Hlonga Lero Biha Ro Tshuka . . . ”)
14 Yesu u ri nyike vutihlamuleri lebyikulu hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha. Eminkarhini ya ku tsariwa ka Bibele, hlonga kumbe mulanguteri la tshembiwaka a a langutela swilo hinkwaswo swa n’wini wa yena. (Luka 12:42) Hikwalaho hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha ri nyikiwe vutihlamuleri byo langutela swilo hinkwaswo leswi nga swa Kreste emisaveni. Vutihlamuleri byebyo byi katsa ku khathalela mali, miako, ntirho wo chumayela, minongonoko ya tinhlengeletano ni ya mintsombano ni ku humesiwa ka minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni leyi hi yi tirhisaka ensin’wini, hi munhu hi yexe ni le minhlanganweni ya vandlha. Va yindlu va titshege hi swakudya swa moya hinkwaswo leswi lunghiseleriwaka hi hlonga ro tshembeka.
RI VEKIWE RINI EHENHLA KA HINKWASWO LESWI NGA SWA N’WINI?
15, 16. Yesu u ri veka rini hlonga ro tshembeka ehenhla ka hinkwaswo leswi nga swa yena?
15 Yesu u ku endla rini ku vekiwa ka vumbirhi—“ehenhla ka hinkwaswo leswi nga swa yena”? Yesu u te: “Ra tsaka hlonga rero loko n’wini wa rona a fika a nga ta ri kuma ri endla tano! Ndzi tiyisile ndzi ri eka n’wina, U ta ri veka ehenhla ka hinkwaswo leswi nga swa yena.” (Mat. 24:46, 47) Xiya leswaku ku vekiwa ka vumbirhi Yesu u ku endla endzhaku ka loko a fikile ivi a kuma leswaku hlonga ri “endla tano,” hileswaku, ri phamela swakudya swa moya hi ku tshembeka. Hikwalaho a ku ta hundza nkarhi exikarhi ka ku vekiwa ko sungula ni ka vumbirhi. Leswaku hi twisisa leswaku Yesu u ri veka njhani hlonga ra yena ehenhla ka hinkwaswo leswi nga swa yena ni leswaku u ri veka rini, hi fanele hi twisisa swilo swimbirhi: nkarhi lowu a fikaka ha wona nileswaku leswi nga swa yena swi katsa yini.
16 Yesu u fika rini? Nhlamulo yi kumeka eka mongo. Tsundzuka leswaku loko tindzimana leti hundzeke ti vulavula hi ku “ta” ka Yesu, rito rero ri kombetela eka nkarhi lowu a nga ta tela ku lovisa lavo homboloka emakumu ya mafambiselo lawa ya swilo. * (Mat. 24:30, 42, 44) Hikwalaho, ku “fika” kumbe ku “ta” ka Yesu loku ku vulavuriweke hakona exifanisweni xa hlonga ro tshembeka ku ta endleka hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu.
17. Swilo swa Yesu swi katsa yini?
17 Swilo “hinkwaswo leswi nga swa [Yesu]” swi katsa yini? Ndlela leyi Yesu a ri tirhiseke ha yona rito leri nge “hinkwaswo” a ri kombisi leswaku swilo swa yena hi leswi nga emisaveni ntsena. Entiyisweni, Yesu u ni vulawuri lebyikulu etilweni. U te: “Ndzi nyikiwe vulawuri hinkwabyo etilweni ni le misaveni.” (Mat. 28:18; Efe. 1:20-23) Sweswi swilo swa yena swi katsa Mfumo wa Mesiya, lowu veke wa yena ku sukela hi 1914 naswona u ta fuma swin’we ni valandzeri va yena lava totiweke eka wona.—Nhlav. 11:15.
18. Ha yini Yesu a ta tsakela ku veka hlonga ro tshembeka ehenhla ka hinkwaswo leswi nga swa yena?
18 Hi ku pfumelelana ni mhaka leyi se hi buleke ha yona, hi nga gimeta hi ku yini? Loko Yesu a tela ku ta lovisa lavo homboloka hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu, u ta kuma leswaku hlonga ro tshembeka ri karhi ri phamela swakudya swa moya leswi fikaka hi nkarhi eka va yindlu hi ku tshembeka. Hi nkarhi wolowo Yesu u ta ri veka ra vumbirhi—eka leswi nga swa yena hinkwaswo. Lava va vumbaka hlonga ro tshembeka va ta kuma ku vekiwa loku loko va kuma hakelo ya vona ya le tilweni kutani va fuma swin’we na Kreste.
19. Xana hlonga ro tshembeka ri ta kuma hakelo leyikulu etilweni ku tlula vatotiwa lavan’wana? Hlamusela.
19 Xana hlonga ro tshembeka ri ta kuma hakelo leyikulu etilweni ku tlula vatotiwa hinkwavo? Doo! Ntlawa lowutsongo wu nga ha tshembisiwa hakelo hi nkarhi wo karhi ivi eku heteleleni yi kumiwa ni hi van’wana. Hi xikombiso, xiya leswi Yesu a swi byeleke vaapostola va yena vo tshembeka va 11 hi vusiku bya le mahlweni ka ku fa ka yena. (Hlaya Luka 22:28-30.) Yesu u tshembise ntlawa wolowo lowutsongo wa vavanuna leswaku va ta kuma hakelo leyikulu hikwalaho ko tshembeka ka vona. Va ta fuma na yena etilweni. Kambe endzhaku ka malembe yo tala, u kombise leswaku hinkwavo lava 144 000 va ta tshama eswiluvelweni kutani va fuma na yena. (Nhlav. 1:1; 3:21) Hilaha ku fanaka, hilaha swi hlamuseriweke hakona eka Matewu 24:47, u tshembise leswaku ntlawa lowutsongo wa vavanuna, ku nga vamakwavo lava totiweke lava vumbaka hlonga ro tshembeka, wu ta vekiwa ehenhla ka hinkwaswo leswi nga swa yena. Entiyisweni, hinkwavo lava 144 000 va ta fuma na yena eka vulawuri bya yena lebyikulu bya le tilweni.—Nhlav. 20:4, 6.
20. Ha yini Yesu a veke hlonga ro tshembeka, naswona wena u tiyimisele yini?
20 Hi ku tirhisa hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha, Yesu u landzela ntila lowu a wu vekeke hi lembe-xidzana ro sungula—u phamela vanhu vo tala hi ku tirhisa vanhu vatsongo. Yesu u veke hlonga rolero ro tshembeka leswaku a tiyiseka leswaku valandzeri va yena va ntiyiso—ku nga khathariseki leswaku i vatotiwa kumbe i va tinyimpfu tin’wana—va tshama va ri ni swakudya swa moya leswi fikaka hi nkarhi emasikwini lawa yo hetelela. Hikwalaho minkarhi hinkwayo a hi kombiseni ku tlangela ka hina hi ku va seketela hi ku tshembeka vamakwerhu lava vo tshembeka lava vumbaka hlonga rolero ro tshembeka ni ro tlhariha.—Hev. 13:7, 17.
^ ndzim. 2 Ndzimana 2: Enkarhini wa le mahlweni ka kwalaho, Yesu u hlamusele xifaniso lexi fanaka laha a vuleke leswaku “hlonga” i “mulanguteri” kasi “va yindlu” a ku i “ntlawa wakwe wa valanguteri.”—Luka 12:42-44.
^ ndzim. 6 Ndzimana 6: Ku “ta” ka Kreste (hi Xigriki, er′kho·mai) ku hambanile ni “vukona” bya yena (pa·rou·si′a). Vukona bya yena lebyi nga vonakiki byi sungula a nga si ta a ta lovisa lavo homboloka.
^ ndzim. 16 Ndzimana 12: Hlaya xihloko lexi nge “Maswivo, Ndzi Na N’wina Masiku Hinkwawo,” enkandziyisweni lowu, eka matluka 10-12, tindzimana 5-8.
Ndzimana 16: Hlaya xihloko lexi nge “Hi Byele, Xana Swilo Leswi Swi Ta Endleka Rini?” enkandziyisweni lowu, eka matluka 7-8, tindzimana 14-18.


text:
Bivhili kha Inthanethe | ṰHALUTSHEDZELO YA SHANGO ḼISWA YA MAṄWALO A TSHIKRISTE A LUGERIKA
Naa ni nga takalela u vhala iyi thero kha %%?
1 Yohane 2:1-29
2 Vhana’nga, ndi khou ni ṅwalela zwenezwi uri ni si ite tshivhi. Huno arali muthu a ita tshivhi, ri na muthusi ha Khotsi, Yesu Kristo, o lugaho.2 Nahone ndi tshiṱhavhelo tshi pfumelelaho tsha zwivhi zwashu, huno hu si zwashu fhedzi, fhedzi na zwa shango ḽoṱhe.3 Huno nga zwenezwi ri a ṱhogomela uri ri a mu ḓivha, arali ra bvela phanḓa ri tshi tevhedza ndaela dzawe.4 Ane a ri: “Ndi a mu ḓivha,” hone a sa tevhedzi ndaela dzawe, ndi muzwifhi, nahone muthu onoyo ha na ngoho.5 Fhedzi naho e ufhio ane a tevhedza ipfi ḽawe, lufuno lwa Mudzimu lwo itwa lwo fhelelaho zwa vhukuma kha onoyo. Zwenezwi zwi ita uri ri ḓivhe uri ri vhathihi nae.6 Ane a ri ndi na vhuthihi nae, u a kombetshedzea u bvela phanḓa a tshi tshimbila nga nḓila i fanaho na ya onoyo.7 Vhafunwa, a thi khou ni ṅwalela ndaela ntswa, fhedzi ndi khou ni ṅwalela ndaela ya kale ye na vha ni nayo u bva kale. Yeneyi ndaela ya kale ndi ipfi ḽe na ḽi pfa.8 Ndi dovha nda ni ṅwalela ndaela ntswa, ine ya vha ya ngoho khae na kha inwi, ngauri swiswi ḽo fhela hone tshedza tsha ngoho tsho no ḓi vhonetshela.9 Ane a ri u tshedzani, huno a tshi vhenga wahawe u kha ḓi vha swiswini u swika zwino.10 Ane a funa wahawe u dzula e tshedzani, nahone a hu na tshiitisi tsha uri a khukhulwe.11 Fhedzi ane a vhenga wahawe u swiswini nahone u khou tshimbila swiswini, ha ḓivhi hune a khou ya hone, ngauri swiswi ḽo swingisa maṱo awe.12 Inwi vhana, ndi khou ni ṅwalela ngauri no hangwelwa zwivhi zwaṋu nga nṱhani ha dzina ḽawe.13 Inwi vhokhotsi, ndi khou ni ṅwalela ngauri ni a mu ḓivha we a vha e hone u bva mathomoni. Inwi vhanna vhaṱuku, ndi khou ni ṅwalela ngauri no kunda muvhi. Inwi vhana, ndi khou ni ṅwalela ngauri ni vho ḓivha Khotsi.14 Inwi vhokhotsi, ndi khou ni ṅwalela ngauri ni a mu ḓivha we a vha e hone u bva mathomoni. Inwi vhanna vhaṱuku, ndi khou ni ṅwalela ngauri ni na maanḓa na uri ipfi ḽa Mudzimu ḽi dzula ḽi kha inwi nahone no kunda muvhi.15 Ni songo funa shango kana zwithu zwi re khaḽo. Arali muthu a tshi funa shango, ha funi Khotsi;16 ngauri zwoṱhe zwi re shangoni—nyemulo ya ṋama na nyemulo ya maṱo na u ṱongisa zwine muthu a vha nazwo—a zwi bvi ha Khotsi, fhedzi zwi bva shangoni.17 Zwiṅwe hafhu, shango ḽi a fhira na nyemulo dzaḽo, fhedzi ane a ita zwine Mudzimu a zwi funa u ḓo dzula e hone lini na lini.18 Inwi vhana, ndi tshifhinga tsha vhufhelo, samusi no zwi pfa uri mulwa-na-Kristo u khou ḓa, na zwino ho no ḓi bvelela vhalwa-na-Kristo vhanzhi; nga zwenezwo ri a ḓivha uri ndi tshifhinga tsha vhufhelo.19 Vho bva kha riṋe, huno vho vha vhe si vhashu; ngauri arali vho vha vhe vhashu ndi musi vho dzula na riṋe. Fhedzi vho bva kha riṋe uri zwi vhonale uri a si vhoṱhe vha re vhashu.20 No ḓodzwa nga mukhethwa nahone noṱhe ni na nḓivho.21 A thi khou ni ṅwalela ngauri a ni ḓivhi ngoho, fhedzi ndi ni ṅwalela ngauri ni a i ḓivha, na ngauri a hu na mazwifhi a bvaho kha ngoho.22 Ndi nnyi muzwifhi arali hu si ane a hanedza uri Yesu ndi ene Kristo? Onoyo ndi mulwa-na-Kristo, ane a hanedza Khotsi na Murwa.23 Vhoṱhe vhane vha hanedza Murwa, na Khotsi a vha nae. Ane a amba uri u tenda Murwa, na Khotsi u nae-vho.24 Malugana na inwi, zwe na zwi pfa u bva mathomoni zwi tea u dzula zwi kha inwi. Arali zwe na zwi pfa u bva mathomoni zwa dzula zwi kha inwi, na inwi ni ḓo dzula ni na vhuthihi na Murwa na Khotsi.25 Zwiṅwe hafhu, hezwi ndi zwe ene muṋe a ri fulufhedzisa zwone, zwine zwa vha vhutshilo vhu sa fheli.26 Ndi ni ṅwalela hezwi malugana na vhane vha khou lingedza u ni xedza.27 A nga vha inwi, u ḓodzwa he na hu ṱanganedza hu tshi bva khae hu dzula hu kha inwi, a ni ṱoḓi muthu uri a ni funze; u ḓodzwa hune ha bva khae hu ni gudisa zwithu zwoṱhe, ndi ha ngoho nahone a si ha mazwifhi. Samusi ho ni gudisa, dzulani ni na vhuthihi nae.28 Zwino-ha, vhana’nga, dzulani ni vhathihi nae, uri musi a tshi vhonadzwa ri kone u amba ro vhofholowa nahone ri si ṱutshele kule nae nga nṱhani ha ṱhoni tshifhingani tsha u vha hone hawe.29 Arali ni tshi ḓivha uri o luga, ni a ḓivha uri muṅwe na muṅwe ane a ita zwo lugaho o bebwa ngae.


text:
XIGONZO 10
Jesu i wa ingisa xontlhe xikhati
Xana xikhati xontlhe za ku vevukela a ku ingisa vapswali va wena?— A zikhati zinwani za karata. Xana u wa zi tiva lezaku Jesu i ingisile Jehova ni vapswali vakwe?— A xikombiso xakwe xi nga ku vuna a ku ingisa vapswali va wena hambu loku lezo zi nga vevuki. A hi gonze zinwani xungetano hi zona.
Na Jesu a nga seta laha misaveni, yena i wa hi zinwe ni Papai wakwe, Jehova, le tilweni. Kanilezi yena i vile ni vapswali kambe laha misaveni. A mavito yabye ku wa hi Josefa na Maria. Xana wa zi tiva lezi zi nga maheka a kuza vona vava vapswali vakwe?—
Jehova i lo susa a wutomi ga Jesu le tilweni a gi chela rumbyini ga Maria lezaku Jesu a pswaliwa a tlhela a hanya laha misaveni. Lezo zive xihlamaliso! Jesu i lo kula lomu rumbyini ga Maria a ku fana ni lezi a vanana vanwani va kulisako zona marumbyini ya vamamani vabye. Anzhako ka 9 wa tihweti, Jesu i lo pswaliwa. Zi mahisile lezo a kuza Maria ni nuna wakwe, Josefa, vava vapswali va Jesu laha misaveni.
A xikhati lexi Jesu a nga hi ni 12 wa malembe basi, yena i mahile zokari zi kombileko a liranzo leli a nga hi nalo hi Papai wakwe, Jehova. Lezo zi humelele a xikhati lexi Jesu ni va ngango wakwe va nga enza vaya kule kasi ku yaga Pasika le Jerusalema. Na va tlhela kaya, Josefa na Maria va no wona lezaku Jesu a nga kona. Xana wa zi tiva lezaku i wa hi kwihi?—
Hikuyini Jesu a nga hi lomu tempeleni?
Josefa na Maria va no hatlisa va tlhela Jerusalema va ya lavetela Jesu matshanwini wontlhe. Vona va wa karatekile nguvu hakuva va wa nga mu kumi. Kanilezi anzhako ka masiku manharu, va lo mu kuma lomu tempeleni! Xana wa zi tiva ku hikuyini Jesu a nga hi lomu tempeleni?— Hi lezaku seyo yena i wa zi kota ku gonza hi Papai wakwe, Jehova. Yena i wa ranza Jehova niku i wa lava ku gonza ndlela yo mu tsakisa. Hambu loku a kulile a maha wanuna wa hombe, Jesu i wa ingisa Jehova zikhati zontlhe. Jesu i wa ingisa hambu loku zi karata niku lezo zi wula ku i wa xaniseka hi zona. Xana Jesu i wa tlhela a ingisa Josefa na Maria?— Ina, a Biblia gi le i wa va ingisa.
Zini u gonzako ka xikombiso xa Jesu?— U fanele ku ingisa vapswali va wena, hambu loku zi karata. Xana u ta maha lezo?—
GONZA LOMU KA BIBLIA GA WENA
Luka 1:30-35; 2:45-52
Va Le Efesusi 6:1
Maheberu 5:8


text:
GONDO 15
Madhota ma di vhunisa ku txani dibanza?
Sengeletano yathu kha yi ngani mfundisi wu a holelwako. Ngu ku londisela txikombiso txa Makristu o khata, vathangeli va va fanelekako va sawulwa kasi “kudyisa dibanza da Txizimu”. (Mithumo 20:28) Madhota oneyo mbavamna va va nga vitwa ngu didhawa da moya va thangelako dibanza ni kudyisa mtxhambi, “i singa ngu kukurumetwa, aniko, ma ti maha ngu kuranda ka mbilu, i singa ngu moya wa nzambwa ya kulava dibhindu, ma ti maha ngu ku tiningetela ka mbilu”. (1 Pedro 5:1-3) Nji txani atxi ma txi mahako kasi ku hi vhuna?
Ona ma hi khatalela ni ku ma hi vhikela. Madhota ma thangela ni ku ma vhuneta ka ku vhikela dibanza ngu didhawa da moya. Kotaku ma ti zivako ti to Txizimu txi ma ningile wutixamuleli wa lisima, ona kha ma dyiseti dibanza, kambe ma maha ti to hi zumbiseka kwati ni ku ma ni litsako. (2 Vakorinto 1:24) Ku fana ni m’dyisi wu a khatalako ngu nvhuta yimwane ni yimwane, madhota ma lava tinzila to ziva txiro tximwane ni tximwane txa dibanza.—Swivuriso 27:23.
Ona ma hi gondisa ti to hi nga ku mahisa ku txani kudhunda ka Txizimu. Divhiki ni divhiki madhota ngu ona ma ku ni wutixamuleli ka mitshangano ya dibanzani ti to me tsanisa likholo lathu. (Mithumo 15:32) Vavamna vonevo vo tiningetela ni vona va ningela txikombiso txa txinene ngu ku maneka ka mthumo wo txhumayela ni kuthuma ni nathu ka mthumo wonewo ni ku va hi gondisa ka sigava sotshe sa wona.
Ona ma kuzeta mmwane ni mmwane wathu. Kasiku na khatalela silaveko sathu sa moya, madhota a wukhalo wonewo ma hi endela mitini kwathu mwendo Nyumbani ya Mfumo ti to me hi vhuna ni ku hi thavelela ngu ku thumisa diBhibhele.—Jakobe 5:14, 15
Makhaloni ya mthumo wawe dibanzani, madhota o tala ma ni mithumo ya ona yo tihanyisa ni wutixamuleli wa mwaya eto ni tona ti lava mbimo ni ku khatalelwa. Vanathu vonevo va va thumako ngu mtamo va fanelwa nguku hi va xonipha.—1 Vatesalonika 5:12, 13.
Ngu wuhi wutixamuleli wa madhota a dibanza?
I ngu nzila yihi madhota ma kombisako ku khatala ngu mmwane ni mmwane wathu?


text:
XIPIMO 13
Xi nyike lisima a xinyikiwo xa wutomi
1. Himani a nga hi nyika wutomi?
JEHOVA “i Nungungulu loyi a hanyako.” (Jeremia 10:10) Hi yena a nga hi vanga, a tlhela a hi nyika wutomi. A Biblia gi ngalo: “Hi wena u nga vanga zilo zontlhe, hi kota ya kuranza ka wena zi kona, zi vangilwe.” (Kuvululelwa 4:11) Hakunene, Jehova i lava lezaku hi hanya. A wutomi xinyikiwo xa lisima nguvu xi tako hi ka Nungungulu. — Gonza Tisimu 36:9.
2. Zini hi faneleko ku maha loku hi lava ku a zilo zi hi fambela khwatsi wutomini ga hina?
2 Jehova kambe i hi nyika zontlhe zi lavekako kasi hi hanya, zo kota zakuga ni mati. (Mitiro 17:28) Kanilezi, a zi gumelwi laho. I lava lezaku hizwa kunanziha ka wutomi kambe. (Mitiro 14:15-17) Loku hi lava ku a zilo zi hi fambela khwatsi wutomini ga hina, hi fanele ku ingisa milayo ya Nungungulu. — Isaya 48:17, 18.
LEZI NUNGUNGULU A GI WONISAKO ZONA WUTOMI
3. Zini lezi Jehova a nga maha a xikhati lexi Kana a nga daya Abeli?
3 A Biblia gi hi gonzisa lezaku a wutomi ga hina ni ga vanwani ga lisima ka Jehova. Hi xikombiso, a xikhati lexi Kana, a n’wana wa Adamu na Eva, a nga zangarela a nzisana yakwe Abeli, Jehova i lo tlharihisa Kana lezaku i wa fanele ku ti khoma ka zanga yakwe. Kanilezi Kana a nga ingisangi. I lo zangara nguvu laha ka kuza a “vukela [makabye wakwe] Abeli, a mu daya.” (Genesisi 4:3-8) Jehova i lo tsayisa Kana hi lezi a nga daya Abeli. (Genesisi 4:9-11) Hikwalaho, a livengo ni zanga zi bihile nguvu hakuva zi nga hi maha hiva vanhu va tihanyi ni va xapi. A munhu wa ku tshamisa lezo, a nge gi kumi a wutomi ga pinzukelwa. (Gonza 1 Johani 3:15.) Kasi hi tsakisa Jehova, hi fanele ku ti karatela ku ranza vanhu vontlhe. — 1 Johani 3:11, 12.
4. Zini lezi a wunwe wa milayo leyi Nungungulu a nyikileko vaIsraeli wu hi gonzisako xungetano hi wutomi?
4 Loku ku hunzile malembe yo tala, Jehova i lo tlhela a komba lezaku wa gi nyika nguvu lisima wutomi a xikhati lexi a nga mu nyika Milayo ya Khume Mosi. A wunwe wa kona wu wa laya lezi: “U nga dayi.” (Deuteronome 5:17) Loku munhu a daya munwani ha womu, yenawu i wo dawa.
5. Hi wahi mawonela ya Nungungulu xungetano hi kubhoxa nyimba?
5 Hi wahi mawonela ya Nungungulu xungetano hi kubhoxa nyimba? Hambu a wutomi ga nwanana a kalako a nga se pswaliwa, ga lisima ka Jehova. (Gonza Tisimu 127:3; 139:15.) Lezo zi hi gonzisa lezaku a kubhoxa nyimba zi bihile. — Wona Tlhamuselo wa wu 28.
6, 7. Hi nga mu kombisa kuyini Jehova lezaku ha gi nyika lisima a wutomi?
6 Hi nga mu kombisa kuyini Jehova lezaku hi na ni xichawo hi wutomi ga hina ni ga vanwani ke? Hi nga mu komba hi ku nga mahi zontlhe lezi zi nga wa ta veka mhangweni a wutomi ga hina ni ga vanwani. Hikwalaho, hi nga ta dzaha fole ni mbangi, kutani zilo zinwani zi popako, hakuva a zilo lezo zi onha lihanyo la hina niku zi nga hi daya.
7 Jehova i hi nyikile wutomi ni miri, niku hi fanele ku zi tirisisa lezi a zi lavisako zona. Hikwalaho, hi fanele ku wu hlayisa khwatsi a miri wa hina. Loku hi nga wu hlayisi, hi tava vanhu va chakileko mahlweni ka Nungungulu. (Va Le Roma 6:19; 12:1; 2 Va Le Korinte 7:1) Loku hi nga kombisi xichawo hi wutomi, a hi nge zi koti ku khozela Jehova, loyi a hi nyikileko wutomi. Hambu lezi zi nga tshukako zi hi karatela ku tsika mahanyela ya chaka, Jehova i ta hi vuna loku hi ti karata ku maha lezo hi kota ya ku gi nyika lisima wutomi.
8. Zini hi faneleko ku maha kasi hi vikela wutomi ga hina ni ga vanwani?
8 Hi gonzile lezaku a wutomi xinyikiwo xa lisima. Jehova i rinzela lezaku hi maha zontlhe hi zi kotako kasi ku vikela wutomi ga hina ni ga vanwani. Hi maha lezo hi ku fambisa khwatsi a mimova ya hina, mimota, mibhasikeni, ni zinwani. Hi potsa mihlakano ya tiholova kambe, kutani leyi yi nga hi vangelako timhango. (Tisimu 11:5) Hi maha zontlhe hi zi kotako kambe kasi a zilo zi tshamiseka khwatsi laha mutini wa hina. Jehova i layile vaIsraeli aku: “Loku u aka yindlu ya yiswa u ta yi bhiyela langwa la kona, kasi u nga ti vekeli a nkhata lomu ndlwini ya wena, loku afa munhu hi kuwa lahasi.” — Deuteronome 22:8.
9. Hi fanele ku zi hlayisisa kuyini zihari?
9 Lezi hi hlayisisako zona zihari, zonawu za lisima mahlweni ka Jehova. A nga hi beleteli ku daya zihari kasi higa, ku maha tinguwo kutani kasi zi nga hi vangeli timhango. (Genesisi 3:21; 9:3; Eksodusi 21:28) Kanilezi, a hi faneli ku xanisa zihari kutani ku zi dayela ku hlakana basi. — Mavingu 12:10.
KOMBISA XICHAWO HI WUTOMI HAKUVA GI BASILE
10. Hi zi tivisa kuyini lezaku a nkhata wu yimela wutomi?
10 A nkhata wu basile mahlweni ka Jehova hakuva wu yimela wutomi. Anzhako ka loku Kana a dele Abeli, Jehova i mu byelile lezi: ‘A gezu ga nkhata wa makabye wa wena gi rilile misaveni gita ka mina.’ (Genesisi 4:10) A nkhata wa Abeli, wu wa yimela wutomi gakwe. Hikwalaho, Jehova i lo tsayisa Kana hi lezi a nga daya Abeli. Anzhako ka Ndambi ya masikwini ya Noa, Jehova i kombile kambe lezaku a nkhata wu yimela wutomi. Jehova i lo chusa Noa ni ngango wakwe lezaku vaga nyama ya zihari. I te: “A zilo zontlhe lezi zi fambako, zi hanyako, zi tava kuga ka nwina; nzi mu nyika zona kukotisa lezi nzi mu nyikileko a zibyalo zontlhe zo nyuka.” Kanilezi, ku na ni nchumu wunwe lowu Jehova a nga va beletela kuga. I te: ‘A nyama leyi yi nga ni wutomi, wu nga wona nkhata, mu ngagi.’ — Genesisi 1:29; 9:3, 4.
11. I nayo muni wu yelanako ni nkhata lowu Nungungulu a nyikileko tiko ga Israeli?
11 Loku ku hunzile xipimo xa 800 wa malembe Jehova na a byelile Noa lezaku a ngagi nkhata, i lo tlhela a phinda a laya vanhu vakwe aku: “Kani hi wihi munhu wa vanana va ka Israeli, hambu muluveli loyi a nga xikari kabye, loku a khomile xihari hambu xinyanyani xi giwako lomu kuhloteni, yena i ta halata a nkhata wa xona a wu seletela hi misava.” A tlhela a va byela lezi: “Mu ngagi a nkhata.” (Levi 17:13, 14) Jehova i wa ha lava lezaku a vanhu vakwe va wona nkhata kota nchumu wu basileko. Va wa chusilwe kuga nyama ya zihari. Kanilezi, a nkhata wa kona, va wa nga faneli kuga. Loku va daya xihari kasi kuga, va wa fanele ku halata a nkhata wa kona va seletela.
12. A maKristu ma wu wonisa kuyini nkhata?
12 Loku Jesu a file zonake ku hunza malembe yo kari, a vapostoli ni madota manwani ya bandla ga wuKristu le Jerusalema, va lo tlhangana kasi ku wona ku hi zihi zipanze za Nayo wu nga nyikilwe vaIsraeli, lezi zi nga ha simama ku tira ka maKristu. (Gonza Mitiro 15:28, 29; 21:25.) Jehova i lo va vuna ku zwisisa lezaku a nkhata wu wa ha hi wa lisima kakwe niku vonawu va wa fanele ku wu wona kota nchumu wu basileko. A maKristu lawo yo sangula ma wa nga faneli kuga kutani kunwa nkhata. Va wa nga faneli kuga nyama ya xihari xi nga kala ku humesiwa nkhata hi ndlela yi faneleko kambe. Loku va nga ingisi a nayo lowu, zi wa bihile ku fana ni ku khozela zifananiso ni ku maha wubhayi. Kusukela xikhatini lexo ziya mahlweni, a maKristu ya lisine a magi ne a manwi nkhata. Ahati inyamutlha ke? Ni nyamutlha kambe, Jehova wa ha lava lezaku hi wona nkhata kota nchumu wu basileko.
13. Hikuyini a maKristu ma nga vumeliko ku cheliwa nkhata?
13 Xana lezo zi wula lezaku a maKristu ma fanele ku ala ku cheliwa nkhata kambe? Ina, zi wula zezo. Jehova i hi layile lezaku hi ngagi ne kunwa nkhata. Loku a dokodela wo kari i wo ku byela ku u nganwi byala, u wa ta vumela ku tlhaviwa gi cheliwa lomu misiheni ya wena ke? U wa nga ta vumela! Hi kufanana, a nayo wa lezaku a hi faneli kuga ne kunwa nkhata, wu komba lezaku a hi faneli ku vumela ku cheliwa nkhata. — Wona Tlhamuselo wa wu 29.
14, 15. Hambu lezi a maKristu ma gi nyikako nguvu lisima a wutomi, zini lezi ma nga vumeliko ku maha?
14 Makunu, ahati loku a dokodela a hi byela lezaku loku hi nga cheliwi nkhata i tafa ke? A munwe ni munwani i fanele ku ti mahela xiboho ha yece xa lezaku i ta ingisa nayo wa Nungungulu xungetano hi nkhata ni ku a nga ta wu ingisa. A maKristu ma xi nyika nguvu lisima xinyikiwo lexi xi tako hi ka Nungungulu — a wutomi. Hikwalaho, hi ta hlota machumela manwani kasi hi ngafi. Kanilezi, hi nga ta vumela ku cheliwa nkhata.
15 Hi maha zontlhe hi zi kotako kasi ku ti vikela mababyi. Kanilezi, hi nga ta vumela ku cheliwa nkhata, hakuva a wutomi ga lisima mahlweni ka Nungungulu. A xa lisima nguvu, ku ingisa Jehova ku hunza ku zama ku lehisa wutomi ga hina hi ku tshova milayo yakwe. Jesu i te: “Kani hi wihi a ranzako ku hlayisa a kuhanya kakwe, i ta lahlekelwa ha kona; kanilezi loyi a lahlekelwako hi kuhanya kakwe hi kota ya mina, i ta ku kuma.” (Mateu 16:25) Hi lava ku ingisa Jehova hakuva ha mu ranza. Hi yena a zi tivako lezi zi nga zi nene ka hina, niku hi wona wutomi kota nchumu wa lisima nguvu, wu basileko kambe — a ku fana ni lezi Jehova a gi wonisako zona. — Maheberu 11:6.
16. Hikuyini a malanza ya Nungungulu ma mu ingisako?
16 Lava va tirelako Nungungulu hi kutsumbeka, va ti yimisele ku lanzela nayo wakwe xungetano hi nkhata. A vagi ne a vanwi nkhata. A va vumeli nkhata kambe hi ku lava ku tiriwa mababyi. * Kanilezi, va vumela a matirela manwani kasi va nga luzi wutomi ga vona. Va kholwa hi mbilu yontlhe lezaku Loyi a nga vanga wutomi ni nkhata, wa zi tiva lezi zi nga zi nene ka vona. Wena ke, wa kholwa lezaku Jehova wa zi tiva lezi zi nga zi nene ka wena?
MATIRISELA YA NKHATA LAWA JEHOVA A NGA MA VUMELELA
17. Le Israeli, matirisela muni ya nkhata lawa Jehova a nga ma vumelela?
17 Ka Nayo lowu Jehova a nga nyika Mosi, i lo byela vaIsraeli aku: “A muhefemulo [kutani wutomi] wa nyama wu lomu nkhateni. Hikwalaho, nzi mu nyikile wona a ku maha ha wona a nzhiho [kutani ku kombelwa kutsetselelwa] wa mihefemulo ya nwina laha alatini, hakuva hi wona nkhata wu mahako nzhiho.” (Levi 17:11) Loku a vaIsraeli va onha, va wa fanele ku kombela Jehova lezaku a va tsetselela zionho zabye. Lezo va wa zi maha hi ku nyikela muphahlo hi xihari, ni ku kombela mupristi lezaku a nwatsekela a nkhata wa xona laha alatini gi nga hi lomu tempeleni. Lawo hi wona woce a matirisela ya nkhata lawa Jehova a nga ma vumelela ka vaIsraeli.
18. Zini zi kotekako a ku hi zi kuma hi lezi Jesu a nyikeleko wutomi gakwe?
18 A xikhati lexi Jesu a ngata laha misaveni, i lo valeta nayo wa ku maha miphahlo ya zihari hi ku nyikela wutomi gakwe kutani nkhata, kasi hi tsetselelwa zionho za hina. (Mateu 20:28; Maheberu 10:1) A wutomi ga Jesu ga lisima nguvu laha ka kuza Jehova a vulula hi gona ndlela ya ku zi koteka ku a vanhu vontlhe va hanya kala kupinzuka. — Johani 3:16; Maheberu 9:11, 12; 1 Pedro 1:18, 19.
19. Zini hi faneleko ku maha kasi hi ngavi ‘ni nanzu nkhateni wa vanhu vontlhe’?
19 Hakunene, ha mu bonga Jehova hi xinyikiwo lexi xa xi nene nguvu — a wutomi! Niku hi lava ku byela vanwani lezaku loku va kholwa ka Jesu, va nga hanya kala kupinzuka. Ha va ranza vanhu, niku hi ta maha zontlhe hi zi kotako kasi ku va gonzisa lezi va nga gi kumisako zona wutomi. (Ezekieli 3:17-21) Loku hi maha lezo, hi ta fana na mupostoli Paule, hiku: ‘A nzi na nanzu nkhateni wa vanhu vontlhe. Hakuva a nzi lovangi a kuba hungu ka nwina hi kungo gontlhe ga Nungungulu.’ (Mitiro 20:26, 27) Kunene, hi komba lezaku ha gi nyika nguvu lisima a wutomi loku hi wulawula ni vanwani hi Jehova, ni lezi a gi nyikisako zona lisima a wutomi.
^ nzi. 16 Kasi ku kuma mahungu xungetano hi ku cheliwa nkhata, wona maphajina 77-79 ya bhuku ‘Tshamani liranzweni la Nungungulu,’ gi humesilweko hi Timboni ta Jehova.


text:
NDIMA YA VHUFUMIIṊA
Nḓila ya u Ita uri Vhutshilo ha Muṱa Waṋu vhu Takadze
Hu ṱoḓea mini u itela u vha munna wavhuḓi?
Musadzi a nga ita hani mushumo wawe nga hu bvelelaho?
Hu katelwa na mini u itela u vha mubebi wavhuḓi?
Vhana vha nga thusa hani u ita uri vhutshilo ha muṱa vhu takadze?
1. Ndi ifhio khoṋololo ya vhutshilo ha muṱa vhu takadzaho?
YEHOVA MUDZIMU u ṱoḓa uri vhutshilo ha muṱa waṋu vhu takadze. Ipfi ḽawe, Bivhili, ḽi ṋea vhulivhisi muraḓo muṅwe na muṅwe wa muṱa, ḽi ṱalusa mushumo une Mudzimu a ṱoḓa uri muṅwe na muṅwe a u ite. Musi miraḓo ya muṱa i tshi ita mishumo yayo u tendelana na nyeletshedzo dza Mudzimu, hu vha na mvelelo dzi takadzaho. Yesu o ri: “Vha na mashudu vhané vha pfa mafhungo a Mudzimu vha a vhulunga.”—Luka 11:28.
2. Dakalo ḽa muṱa ḽi ḓisendeka nga u ṱhogomela mini?
2 Dakalo ḽa muṱa ḽi ḓisendeka nga maanḓa nga u ṱhogomela hashu uri Yehova ndi ene muthomi wa muṱa, ane Yesu a mu vhidza “Khotsi ashu.” (Mateo 6:9) Muṱa muṅwe na muṅwe kha ḽifhasi u hone nga ṅwambo wa Khotsi ashu wa ṱaḓulu—nahone u a ḓivha zwavhuḓi zwine zwa ita uri miṱa i takale. (Vha-Efesa 3:14, 15) Nga zwenezwo-ha, Bivhili i funza mini nga ha zwine zwa fanela u itwa nga muraḓo muṅwe na muṅwe wa muṱa?
NDUGISELELO YA MUṰA YO THOMIWA NGA MUDZIMU
3. Bivhili i ṱalusa hani mathomo a vhutshilo ha muṱa, nahone ri zwi ḓivha hani uri zwine ya zwi amba ndi ngoho?
3 Yehova o sika vhathu vha u thoma, Adamu na Eva, nahone a vha ṱanganya vha vha munna na musadzi. O vha vhea hayani ho nakaho ha paradiso kha ḽifhasi—tsimuni ya Edeni—nahone a vha vhudza uri vha vhe na vhana. Yehova o ri: “Bebani ni ande ni ḓadze shango.” (Genesi 1:26-28; 2:18, 21-24) Hezwi a zwi sokou vha lungano zwalo, ngauri Yesu o sumbedza uri zwine Genesi ya zwi amba nga ha mathomo a vhutshilo ha muṱa ndi ngoho. (Mateo 19:4, 5) Naho ri tshi sedzana na vhuleme vhunzhi nahone zwino vhutshilo vhu si zwe Mudzimu a vha o zwi livha, kha ri vhone zwi itaho uri zwi konadzee uri hu vhe na dakalo muṱani.
4. (a) Muraḓo muṅwe na muṅwe wa muṱa u nga shela hani mulenzhe kha u ita uri hu vhe na dakalo? (b) Ndi ngani u guda vhutshilo ha Yesu zwi zwa ndeme nga u rali kha u ita uri hu vhe na dakalo muṱani?
4 Muraḓo muṅwe na muṅwe wa muṱa u nga shela mulenzhe kha u ita uri vhutshilo ha muṱa vhu takadze nga u edzisa Mudzimu siani ḽa u sumbedza lufuno. (Vha-Efesa 5:1, 2) Naho zwo ralo, ri nga edzisa hani Mudzimu, samusi ri sa koni u mu vhona? Ri nga guda nḓila ine Yehova a ita ngayo zwithu nga u ṱolisisa vhutshilo ha Murwa wawe wa tanzhe we a rumiwa a tshi bva ṱaḓulu a ḓa kha ḽifhasi. (Yohane 1:14, 18) Musi e kha ḽifhasi, onoyu Murwa, Yesu Kristo, o edzisa Khotsi awe wa ṱaḓulu nga nḓila yavhuḓi lwe u vhona na u thetshelesa Yesu zwa vha zwi tshi fana na musi u na Yehova nahone u tshi khou Mu pfa. (Yohane 14:9) Nga zwenezwo, nga u guda nga ha lufuno lwe Yesu a lu sumbedza na u tevhela tsumbo yawe, muṅwe na muṅwe washu a nga shela mulenzhe kha u ita uri vhutshilo ha muṱa vhu takadze vhukuma.
TSUMBO KHA VHANNA
5, 6. (a) Yesu o vhetshela hani vhanna tsumbo nga nḓila ine a fara ngayo tshivhidzo? (b) Muthu u fanela u ita mini uri a hangwelwe zwivhi?
5 Bivhili i amba uri vhanna vha fanela u fara vhasadzi vhavho nga nḓila i fanaho na ye Yesu a vha a tshi fara ngayo vhafunziwa vhawe. Ṱhogomelani vhulivhisi vhu tevhelaho vhu bvaho Bivhilini: “Inwi vhanna funani vhasadzi vhaṋu, vhunga na Kristo ó funa tshivhidzo, a ḓi-kumedzela tshone . . . Na vhanna vha na mulandu-vho wa u pfi vha fune vhasadzi vhavho, sa musi vha tshi ḓi-funa mivhili yavho. Ané a funa musadzi wawe u a ḓi-funa. Huufha hú si na we a vhuya a vhénga ṋama yawe ene muṋe; tshi re hone ndi u i ṱoḓela zwiḽiwa na u i pila, vhunga na Kristo a tshi tshi ralo.” (Maḽeḓeretsendama ndi ashu.)—Vha-Efesa 5:23, 25-29.
6 Nḓila ye Yesu a vha a tshi funa ngayo tshivhidzo tsha vhafunziwa vhawe ndi tsumbo yo fhelelaho kha vhanna. Yesu o “funa vhawe u swika vhufheloni,” a ṋekedza vhutshilo hawe a tshi itela vhone, naho vho vha vha songo fhelela. (Yohane 13:1; 15:13) Nga hu fanaho, vhanna vha a khadeledzwa: ‘Bvelani phanḓa ni tshi funa vhasadzi vhaṋu, ni songo vha halifhela!’ (Vha-Kolosa 3:19, vhambedzani NW.) Ndi mini zwine zwa ḓo thusa munna uri a shumise yeneyo nyeletshedzo, zwihuluhulu arali nga zwiṅwe zwifhinga musadzi wawe a sa iti zwithu nga vhuṱali? U fanela u humbula uri na ene u a khakha, a humbule na zwine a fanela u zwi ita uri a hangwelwe nga Mudzimu. U fanela u ita mini? U fanela u hangwela vhane vha mu khakhela, nahone muṅwe wavho ndi musadzi wawe. Na musadzi u fanela u mu hangwela-vho. (Mateo 6:12, 14, 15) Naa ni a vhona zwi itaho uri vhaṅwe vha ambe uri mbingano i bvelelaho ndi vhushaka ha vhathu vhavhili vhane vha kona u hangwelana?
7. Yesu o ṱhogomela mini, a vhetshela vhanna tsumbo ifhio?
7 Vhanna vha fanela u ṱhogomela uri misi yoṱhe Yesu o vha tshi humbulela vhafunziwa vhawe. O vha a tshi ṱhogomela vhushayanungo havho na zwishaiwa zwavho zwa lwa ṋama. Sa tsumbo, musi vho neta, o ri: “Nḓarieni, ri ṱuwe rí roṱhe ri ye sogani uri ri yo awela zwiṱuku.” (Marko 6:30-32) Na vhafumakadzi vha fanela u humbulelwa. Bivhili i tshi vha ṱalusa i amba uri ndi “midzio i songo khwaṱhaho” ine vhanna vha laedzwa uri vha i ṋee “khuliso.” Ndi ngani? Nga ṅwambo wa uri vhanna na vhasadzi ndi “ma-ḽa-ifa a tshilidzi tsha vhutshilo.” (1 Petro 3:7) Vhanna vha fanela u humbula uri tshine tsha ita uri muthu a vhe wa ndeme phanḓa ha Mudzimu ndi u fulufhedzea, hu sa londwi uri ndi munna kana ndi musadzi.—Psalme ya 101:6.
8. (a) Ndi ngani munna ‘ané a funa musadzi wawe a tshi ḓi-funa’? (b) U vha “ṋama nthihi” zwi amba mini kha munna na musadzi wawe?
8 Bivhili i amba uri munna “ané a funa musadzi wawe u a ḓi-funa.” Ndi nga ṅwambo wa uri munna na musadzi wawe ‘a vha tsha vha vhavhili, vha ṋama nthihi,’ samusi Yesu o zwi bula. (Mateo 19:6, maḽeḓeretsendama ndi ashu.) Nga zwenezwo a vho ngo tea u ṱanganela kha zwa vhudzekani na muṅwe muthu. (Mirero 5:15-21; Vha-Heberu 13:4) Hezwi vha nga zwi kona arali vha fushana nṱhani ha u vha na tseḓa. (1 Vha-Korinta 7:3-5) Khumbudzo ya ndeme ndi ine ya ri: “Huufha hú si na we a vhuya a vhénga ṋama yawe ene muṋe; tshi re hone ndi u i ṱoḓela zwiḽiwa na u i pila.” (Maḽeḓeretsendama ndi ashu.) Vhanna vha tea u funa vhasadzi vhavho samusi vha tshi ḓifuna, vha tshi humbula uri vha na vhuḓifhinduleli kha Yesu Kristo, ane a vha ṱhoho yavho.—Vha-Efesa 5:29; 1 Vha-Korinta 11:3.
9. Ndi ifhio pfaneleo ya Yesu yo bulwaho kha Vha-Filipi 1:8, nahone ndi ngani vhanna vha tshi fanela u sumbedza vhasadzi vhavho yeneyi pfaneleo?
9 Muapostola Paulo o amba nga ha ‘lufuno luhulwane lune Kristo a vha nalwo.’ (Vha-Filipi 1:8, vhambedzani NW.) Lufuno lwa Yesu lwo vha lu pfaneleo i homolosaho, ye ya kunga vhafumakadzi vhe vha vha vhafunziwa vhawe. (Yohane 20:1, 11-13, 16) Na vhasadzi vha ṱoḓa uri vhanna vhavho vha vha sumbedze lufuno luhulwane.
TSUMBO KHA VHASADZI
10. Yesu o vhetshela hani vhasadzi tsumbo?
10 Muṱa ndi ndangulo, nahone u fanela u vha na ṱhoho uri u kone u shuma zwavhuḓi. Na Yesu u na Ṱhoho Ine a ḓivhea nga fhasi hayo. ‘Ṱhóho ya Kristo ndi Mudzimu’ samusi ‘ṱhóho ya musadzi hu munna.’ (1 Vha-Korinta 11:3) Yesu o vhea tsumbo yavhuḓi nga u ḓivhea nga fhasi ha vhuṱoho ha Mudzimu, samusi roṱhe ri na ṱhoho ine ra fanela u ḓivhea nga fhasi hayo.
11. Ndi mavhonele afhio ane musadzi a fanela u vha nao kha munna wawe, nahone vhuḓifari hawe vhu nga vha na mvelelo ifhio?
11 Vhanna vha songo fhelelaho vha a khakha nahone kanzhi a si ṱhoho dza miṱa dzi re vho-ma-kona-zwoṱhe. Nga zwenezwo, musadzi u fanela u ita mini? Ho ngo tea u nyadza zwine zwa itwa nga munna wawe kana u lingedza u dzhia vhuṱoho hawe. Musadzi u tea u humbula uri Mudzimu u dzhia muya wa vhulenda na wa u vuḓa u wa ndeme vhukuma. (1 Petro 3:4) Arali a sumbedza muya wo raloho, zwi ḓo mu lelutshela uri a ḓiṱukufhadze kha Mudzimu, na musi o sedzana na zwiimo zwi konḓaho. Zwiṅwe hafhu, Bivhili i ri: “Musadzi hone hu uri a ofhe munna wawe.” (Vha-Efesa 5:33) Fhedzi hu pfi mini arali a sa ṱanganedzi Kristo uri a vhe Ṱhoho yawe? Bivhili i ṱuṱuwedza vhasadzi, i ri: “Hu ḓi nga vhasadzi nga vha pfe vhanna vhavho, uri naho vhaṅwe fhungo vhá sa ḽi tendi vha wanale nga kutshilele kwa vhasadzi, vhá songo vhuya vhá ambiwa navho’; Vhó sokou vhona kutshilele kwaṋu kwa [“ṱhonifho khulwane,” NW].”—1 Petro 3:1, 2.
12. Ndi ngani zwi songo khakhea uri musadzi a bule mavhonele awe nga ṱhonifho?
12 Hu sa londwi uri munna ndi mutendi ngae kana a si mutendi ngae, musadzi u vha a sa khou sumbedza lunyadzo arali a bula nga vhuṱali mavhonele o fhambanaho na a munna wawe. Mavhonele awe a nga vha e avhuḓi, nahone muṱa woṱhe u nga vhuyelwa arali munna wawe a mu thetshelesa. Naho Abrahamu a songo tenda musi Sara, musadzi wawe, a tshi themendela maitele a shumaho a u piringulula vhuṅwe vhuleme ha muṱani, Mudzimu o mu vhudza a ri: “Itá zwe musadzi wau Sara a zwi amba zwoṱhe.” (Genesi 21:9-12) Vhukuma, musi munna a tshi ita phetho i sa lwisani na mulayo wa Mudzimu, musadzi wawe u a ḓiṱukufhadza nga u i tikedza.—Mishumo 5:29; Vha-Efesa 5:24.
13. (a) Tito 2:4, 5 i ṱuṱuwedza vhasadzi uri vha ite mini? (b) Bivhili i amba mini nga ha u fhandekana na u ṱalana?
13 Musadzi a nga ita zwithu zwinzhi u itela u ṱhogomela muṱa wawe. Sa tsumbo, Bivhili i sumbedza uri vhasadzi vha fanela u vha “vha funaho vhanna vhavho, vha funaho vhana, vha ite tsha-vhuhulwane, vha si vhe na vhuyaḓa, vha londe dzinnḓu dzavho, vha vhe na vhuthu, vha thetshelese vhanna vhavho.” (Tito 2:4, 5) Mufumakadzi ane a ita zwenezwi a tshi ḓadzisa vhuḓifhinduleli hawe sa musadzi na mme, u ḓo dzula a tshi funwa na u ṱhonifhiwa nga muṱa wawe. (Mirero 31:10, 28) Naho zwo ralo, samusi mbingano i vhushaka ha vhathu vhavhili vha songo fhelelaho, zwiṅwe zwiimo zwi konḓaho zwi nga ita uri vhavhingani vha fhandekane kana vha ṱalane. Huna zwiimo zwine Bivhili ya tenda uri vhavhingani vha fhandekane nga nṱhani hazwo. Fhedzi u fhandekana ndi mafhungo o dzikaho, ngauri Bivhili i a eletshedza: “Musadzi a songo fhandakana na munna wawe; . . . Hu nga munna a songo ṱala musadzi wawe.” (1 Vha-Korinta 7:10, 11) Nahone mutheo muthihi fhedzi u re Maṅwaloni wa u ṱalana ndi wa musi muṅwe mufarisi wa mbingano o ita vhupombwe.—Mateo 19:9.
TSUMBO YAVHUḒI KHA VHABEBI
14. Yesu o fara hani vhana, nahone vhana vha ṱoḓa mini kha vhabebi vhavho?
14 Yesu o vhetshela vhabebi tsumbo yavhuḓi nga nḓila ye a fara ngayo vhana. Musi vhaṅwe vhathu vha tshi lingedza u thivhela vhana uri vha sa ye kha Yesu, o ri: “Litshani vhana vha ḓe ha nṋe; ni songo vha dzivhisa.” Bivhili i amba uri “a vha kuvhatedza, a vha fhaṱutshedza ó vhea zwanḓa khavho’.” (Marko 10:13-16) Samusi Yesu o ḓiṋea tshifhinga tsha u ṱwa na vhana, naa a no ngo tea u ita zwi fanaho kha vharwa na vhananyana vhaṋu? Vha ṱoḓa uri ni fhedze tshifhinga tshinzhi navho. Ni fanela u ḓiṋea tshifhinga tsha u vha funza, ngauri zwenezwo ndi zwe Yehova a laedza vhabebi uri vha zwi ite.—Doiteronomio 6:4-9.
15. Vhabebi vha nga ita mini u itela u tsireledza vhana vhavho?
15 Samusi ḽino shango ḽi tshi khou ṋana u vha ḽivhi, vhana vha ṱoḓa vhabebi vhane vha ḓo vha tsireledza kha vhathu vhane vha ṱoḓa u vha vhaisa, vha ngaho vhane vha fara luvhi vhana siani ḽa zwa vhudzekani. Ṱhogomelani nḓila ye Yesu a tsireledza ngayo vhafunziwa vhawe vhe a vha a tshi vha vhidza “vhana vhanga,” nge a vha a tshi vha funa. Musi a tshi farwa nahone e tsini na u vhulahwa, Yesu o vha vhambela maano a u ponyoka. (Yohane 13:33; 18:7-9) Sa mubebi, ni fanela u fhaṱutshela ndingedzo dza Diabolo dza u ṱoḓa u vhaisa vhana. Ni fanela u vha sevha hu tshee nga phanḓa. * (1 Petro 5:8) Vha khomboni khulwane u fhira naho hu lini siani ḽa ṋama, ḽa muya, na ḽa matshilele.
16. Vhabebi vha nga guda mini kha nḓila ye Yesu a sedzana ngayo na u sa fhelela ha vhafunziwa vhawe?
16 Vhusikuni ha musi Yesu a sa athu fa, vhafunziwa vhawe vho vusa khani ya uri muhulwane ndi nnyi vhukati havho. Nṱhani ha uri Yesu a vha sinyutshele, o bvela phanḓa a tshi vha kwengweledza nga lufuno nga zwe a zwi amba na nga tsumbo. (Luka 22:24-27; Yohane 13:3-8) Arali ni mubebi, naa ni a vhona nḓila ine na nga tevhela ngayo tsumbo ya Yesu musi ni tshi kaidza vhana vhaṋu? Ndi ngoho uri vha ṱoḓa ndayo, fhedzi ni fanela u i ṋea nga nḓila yo “eḓanaho” hu si nga vhuhali. A no ngo fanela u amba ni songo thoma na humbula na vha “vha-amba-ma-ṱhavha-sa-pfumo.” (Yeremia 30:11; Mirero 12:18) Ndayo i fanela u ṋewa nga nḓila ine nga murahu ṅwana waṋu a ḓo vhona uri ngangoho yo vha yo tea.—Vha-Efesa 6:4; Vha-Heberu 12:9-11.
TSUMBO KHA VHANA
17. Yesu o vhetshela vhana tsumbo yavhuḓi nga nḓila dzifhio?
17 Naa huna zwine vhana vha nga zwi guda kha Yesu? Ee, zwi hone! Nga tsumbo yawe, Yesu o sumbedza nḓila ine vhana vha tea u thetshelesa ngayo vhabebi vhavho. O ri: “Zwiné nda amba ndi zwe Khotsi a mpfunzedza.” A engedza a ri: “Ndi dzula ndi tshi ita zwi mu takadzaho.” (Yohane 8:28, 29) Yesu o thetshelesa Khotsi awe wa ṱaḓulu, nahone Bivhili i vhudza vhana uri vha thetshelese vhabebi vhavho. (Vha-Efesa 6:1-3) Naho Yesu o vha e ṅwana o fhelelaho, o thetshelesa vhabebi vhawe vha ṋama, Yosefa na Maria, vhe vha vha vha songo fhelela. Vhukuma zwenezwo zwo ita uri vhoṱhe muṱani wa ha Yesu vha takale!—Luka 2:4, 5, 51, 52.
18. Ndi ngani Yesu o thetshelesa Khotsi awe misi yoṱhe, nahone ndi nnyi ane a takala musi vhana vha tshi thetshelesa vhabebi vhavho ṋamusi?
18 Naa vhana vha nga ṱhogomela nḓila dzine vha nga fana ngadzo na Yesu nahone vha takadza vhabebi vhavho? Ndi ngoho uri nga zwiṅwe zwifhinga vhana vha nga vhona zwi tshi konḓa u thetshelesa vhabebi vhavho, fhedzi Mudzimu u ṱoḓa uri vhana vha thetshelese. (Mirero 1:8; 6:20) Yesu o thetshelesa Khotsi awe misi yoṱhe, na musi o sedzana na zwiimo zwi konḓaho. Nga tshiṅwe tshifhinga musi Yesu a tshi fanela u ita tshiṅwe tshithu tshi konḓaho vhukuma tshi funwaho nga Mudzimu, o ri: “Ṱusa tshinwelo itshi [iṅwe ṱhoḓea] kha nṋe.” (Luka 22:42) Naho zwo ralo, Yesu o ita zwe Mudzimu a mu humbela zwone, nga ṅwambo wa uri o zwi ṱhogomela uri Khotsi awe u ḓivha zwine a fanela u zwi ita. (Luka 22:42) Arali vhana vha guda u thetshelesa, vha ḓo takadza vhukuma vhabebi vhavho na Khotsi avho wa ṱaḓulu. *—Mirero 23:22-25.
19. (a) Sathane u linga hani vhana? (b) U ḓifara luvhi ha vhana hu nga kwama hani vhabebi?
19 Diabolo o linga Yesu, nahone ri nga vha na vhungoho ha uri u ḓo linga na vhana uri vha ite zwithu zwo khakheaho. (Mateo 4:1-10) Sathane Diabolo u shumisa mutsiko wa thangana ya murole, une zwa nga konḓa u lwisana nawo. Nga zwenezwo-ha, ndi zwa ndeme lungafhani uri vhana vha sa ḓikonanye na vhaitazwivhi! (1 Vha-Korinta 15:33) Dina, ṅwananyana wa Yakobo o vha a tshi ṱwa na vhathu vha sa gwadameli Yehova, nahone zwenezwi zwa bveledza khombo khulwane. (Genesi 34:1, 2) Edzani u humbula nḓila ine muṱa wa nga pfa ngayo vhuṱungu musi muṅwe wa miraḓo yawo u tshi ṱanganela kha vhuaḓa ha zwa vhudzekani!—Mirero 17:21, 25.
KHOṊOLOLO YA DAKALO ḼA MUṰA
20. Ndi mini tshine tsha fanela u itwa nga muraḓo muṅwe na muṅwe wa muṱa uri hu vhe na dakalo muṱani?
20 Zwi a leluwa u sedzana na vhuleme ha muṱa musi hu tshi shumiswa nyeletshedzo ya Bivhili. Zwi re zwone ndi uri u shumisa nyeletshedzo yo raloho ndi khoṋololo ya dakalo ḽa muṱa. Nga zwenezwo, vhanna, funani vhasadzi vhaṋu, nahone ni vha fare nga nḓila ye Yesu a fara ngayo tshivhidzo. Vhasadzi, ḓivheeni nga fhasi ha vhuṱoho ha vhanna vha vhoiwe, nahone ni tevhele tsumbo ya musadzi vhukuma o ṱaluswaho kha Mirero 31:10-31. Vhabebi, gudisani vhana vha vhoiwe. (Mirero 22:6) Vhokhotsi, ‘vhusani vha nnḓu yaṋu zwavhuḓi.’ (1 Timotheo 3:4, 5; 5:8) Nahone vhana, thetshelesani vhabebi vha vhoiwe. (Vha-Kolosa 3:20) A huna na muthihi muṱani we a fhelela, roṱhe ri a khakha. Nga zwenezwo, ḓiṱukufhadzeni, ni hangwelane.
21. Ndi zwilavhelelwa zwifhio zwine ra vha nazwo, nahone ri nga ḓiphina hani nga vhutshilo vhu takadzaho zwino?
21 I ngoho, Bivhili i na ndayo ya ndeme na nyeletshedzo i funzaho malugana na vhutshilo ha muṱa. Zwiṅwe hafhu, i ri funza nga ha shango ḽiswa ḽa Mudzimu na ḽifhasi ḽa paradiso ḽine ḽa ḓo ḓala vhathu vho takalaho vhane vha gwadamela Yehova. (Ndzumbululo 21:3, 4) Ndi zwilavhelelwa zwavhuḓi lungafhani zwine ra vha nazwo! Naho hu zwino, ri nga ḓiphina nga vhutshilo vhu takadzaho ha muṱa nga u shumisa nyeletshedzo dza Mudzimu dzi wanalaho Ipfini ḽawe, Bivhili.
^ par. 15 Thuso malugana na u tsireledza vhana i wanala kha Ndima ya 32 ya bugu Gudani Kha Mufunzi Muhulu, yo gandiswaho nga Ṱhanzi dza Yehova.
^ par. 18 Zwi ḓo vha zwo tea uri ṅwana a sa thetshelese mubebi arali fhedzi mubebi a tshi ṱoḓa uri ṅwana a pfuke mulayo wa Mudzimu.—Mishumo 5:29.
Gudani Zwo Engedzeaho
NDI VHAFHIO VHANE VHA KHOU ITA ZWI FUNWAHO NGA YEHOVA ṊAMUSI?
Vhurabeli Ha Muṱa Ndi Mini?
Vhalani nḓila ine yeneyi ndugiselelo ya nga ni sendedza ngayo tsini na Mudzimu na u khwaṱhisa mbofho dza muṱa waṋu.


text:
MAHANYELA YA WUKRISTU
Wa ma tirisa khwatsi a makartawu ya khero ga JW.ORG ke?
Kota lezi a kuxaniseka ka hombe ku tshinelako, a ntiro wa hina wa kuxumayela wu fanele ku mahiwa hi xihatla. (Mav 24:11, 12, 20) Kasi ku vuna vanhu, hi nga tirisa makartawu ya khero ga jw.org lezaku hi yisa kupima ka vanhu lavo ka Biblia ni ka saite ya hina. A kartawu legi gi na ni xifungo xi yisako ka vidiyu Hikuyini u faneleko ku gonza a Biblia? ni ka phajina ga ku kombela xigonzo xa Biblia kutani mahungu manwani. A vanhu vo kari a va ranzi ku amukela mabhuku kanilezi va vumela ku nghena ka saite ya hina. Hikwalaho, u nga kanakani ku va nyika a kartawu ga khero. Hambulezo, u nga siyi a makartawu lawa mitini yi nga hiko na vanhu ge hambu ku nyika lava va kalako va nga ma lavi.
A xikhati lexi u ti mahelako mitiro ya wena ya siku ni siku, u nga vuxa kutsakela ka wokari hi ku wula lezi: “Nzi na ni nchumu nzi xuvako ku ku nyika. A kartawu legi gi na ni khero ga ku nghena hi gona ka saite yi nga ni mahungu ni tividiyu ti wulawulako hi zilo zo tsalangana. A zilo lezi mahala.” (Jo 4:7) Kota lezi a kartawu ga khero gi ringanako ku fumbareta lomu mandleni, u nga fambafamba nawo ni kwihi u yako kasi u nyika vanhu ni ka xihi xikhati.


text:
VANTSHWA VA VUTISA
I Yini Leswi Ndzi Faneleke Ndzi Swi Tiva Hi Ku Xanisiwa Hi Timhaka Ta Masangu?—Xiyenge 1: Switsundzuxo
Swi vula yini ku xanisiwa hi timhaka ta masangu?
Hambileswi tinhlamuselo leti nga enawini ti hambanaka hi ku ya hi tindhawu, nhlamuselo leyi tolovelekeke ya ku “xanisiwa hi timhaka ta masangu” yi nga vula ku endla timhaka ta masangu hi ku sindzisiwa. Swi nga ha katsa ku xanisiwa ka vana kumbe vantshwa, ku sindzisiwa ku endla timhaka ta masangu hi xaka, ku pfinyiwa ni ku xanisiwa hi “munhu loyi u n’wi tshembaka”—ku nga ha va dokodela, mudyondzisi kumbe mufundhisi. Vanhu van’wana lava xanisiweke, va xungetiwa loko va lava ku vika mhaka leyi va humeleleke.
Hi ku ya hi vulavisisi byin’wana, lembe ni lembe eUnited States ntsena, vanhu vo tlula kotara ya miliyoni va vika leswaku va xanisiwile hi timhaka ta masangu. Kwalomu ka hafu ya vona va le xikarhi ka malembe ya 12 na 18.
Leswi u faneleke u swi tiva
Bibele yi yirisa ku xanisa hi timhaka ta masangu. Bibele yi vulavula hi ntshungu lowu a a wu ri ni ku navela ko biha hi timhaka ta masangu lowu a wu lava ku pfinya vavanuna vambirhi lava endzeleke muti wa Sodoma kwalomu ka malembe ya 4 000 lama hundzeke—leswi hi swona swi endleke leswaku Yehovha a lovisa muti wolowo. (Genesa 19:4-13) Ku engetela kwalaho, Nawu lowu nyikiweke Muxe kwalomu ka malembe ya 3 500 lama hundzeke a wu yirisa ku endla timhaka ta masangu ni xirho xa ndyangu, leswi katsaka ku pfinya xaka.—Levhitika 18:6.
Ku xanisa hi timhaka ta masangu swi tala ku endliwa hi vanhu lava u va tivaka. Buku leyi nge Talking Sex With Your Kids yi ri: “Eswiyin’weni swo tala, munhu la pfinyiweke wa n’wi tiva munhu la n’wi pfinyeke.”
Vaxinuna ni vaxisati va xanisiwa hi timhaka ta masangu. EUnited States, tiphesente ta khume ta vavanuna va xanisiwa hi timhaka ta masangu. Nhlangano wa Rape, Abuse & Incest National Network (RAINN) wu vula leswaku vavanuna lava xanisiwaka “va nga ha ti twa onge va lava ku endliwa vasodoma” kumbe “vavanuna la va nga riki va xiviri.”
Ku andza ka ku xanisiwa hi timhaka ta masangu a hi mhaka yo hlamarisa. Bibele yi profete leswaku “emasikwini yo hetelela” vanhu vo tala va ta va ‘lava nga riki na xinakulobye xa ntumbuluko, lava nga tikhomiki ni lava nga ni tihanyi.’ (2 Timotiya 3:1-3) Swiendlo sweswo swi endliwa hi vanhu lava lavaka ku endla van’wana nsele hi timhaka ta masangu.
Munhu la xanisiweke hi timhaka ta masangu a nga na xihoxo. A ku na munhu loyi a lavaka ku xanisiwa hi timhaka ta masangu. Muxanisi hi yena loyi a nga ni nandzu. Hambiswiritano, u nga swi kota ku endla swin’wana leswaku u nga xanisiwi hi timhaka ta masangu.
Leswi u nga swi endlaka
Tshama u lunghekile. Tiva ka ha ri emahlweni leswi u nga ta swi endla loko munhu un’wana, hambi loyi u rhandzanaka na yena kumbe xaka a ringeta ku ku xanisa hi timhaka ta masangu. Nhwanyana la vuriwaka Erin u ringanyeta leswaku loko u fanele u lunghekela ku langutana ni xiyimo xin’wana ni xin’wana xa ntshikilelo wa tintangha, u nga ha praktisa leswi u nga ta swi endla. U ri: “Swi nga ha tikomba swi nga twali kambe loko u swi tirhisa, swi nga ha endla leswaku u nga xanisiwi hi timhaka ta masangu.”
Bibele yi ri: “Tshamani mi ri karhi mi languta leswaku ndlela leyi mi fambaka ha yona a yi fani ni ya lava nga tlharihangiki kambe yi fana ni ya vanhu vo tlhariha, . . . hikuva masiku ma hombolokile.”—Vaefesa 5:15, 16.
Tivutise: ‘Ndzi ta endla yini loko munhu un’wana a ndzi khoma hi ndlela leyi nga ndzi tsakisiki?’
Vana ni rhengu. Nhlangano wa RAINN wu ringanyeta leswaku u “fanele u va ni xitirhisiwa lexi u nga xi tirhisaka ku tivisa vanghana ni vandyangu wa ka n’wina leswaku a wu le xiyin’weni lexinene handle ko va munhu loyi u nga na yena a swi tiva. Vanghana kumbe swirho swa ndyangu swi ta ta swi ta ku teka.” Hi ku endla tano u ta va u papalate ku xanisiwa.
Bibele yi ri: “U tlharihile la voneke khombo kutani a tumbela, kambe la nga riki na ntokoto u ye emahlweni kutani u fanele a xupuriwa.”—Swivuriso 22:3.
Tivutise: ‘Hi rihi rhengu leri ndzi nga ri tirhisaka?’
Veka swipimelo u tlhela u swi tirhisa. Hi xikombiso, loko ku ri na loyi u rhandzanaka na yena, mi fanele mi bula hi leswaku hi wahi matikhomelo lamanene ni lama nga riki manene. Loko a vona onge mhaka yoleyo i matlangwana, u fanele u kuma un’wana loyi a xiximaka ndlela leyi u titwaka ha yona.
Bibele yi ri: “Rirhandzu . . . a ri tikhomi hi ndlela leyi nga tengangiki, a ri lavi leswi vuyerisaka rona ntsena.”—1 Vakorinto 13:4, 5.
Tivutise: ‘Ma njhani matikhomelo ya mina? I matikhomelo ya njhani lama nga riki kahle?’


text:
XIGONZO 14
Hikuyini Nungungulu a nga ni hlengeletano?
1. Hikuyini Nungungulu a xaxametileko vaIsraeli va kale?
Nungungulu i lo tlhanganyisa a vana va Abrahama lezaku va maha tiko a tlhela a va nyika milayo. I lo vitana a tiko lego hi vito ga “Israeli” a tlhela a gi tirisela ku tivekisa a wukhozeli ga lisine ni mhaka yakwe. (Tisimu 147:19, 20) Hi ndlela leyo, a vanhu va matiko wontlhe va wa ta vuneka hi Israeli. — Gonza Genesisi 22:18.
Nungungulu i hlawulile vaIsraeli lezaku va maha timboni takwe. A matimu yabye ya kale ma nyika xikombiso xa lezi a vanhu va vunekisako zona hi ku ingisa a milayo ya Nungungulu. (Deuteronome 4:6) Hi ndlela leyo, a vanwani vanhu va zi kotile ku tiva Nungungulu wa lisine hi kota ya vaIsraeli. — Gonza Isaya 43:10, 12.
2. Hikuyini a maKristu ya lisine ma xaxametilweko?
Hi kufamba ka xikhati, a vaIsraeli va lo zangarisa Nungungulu, zonake Jehova a valeta a tiko lego hi bandla ga wuKristu. (Mateu 21:43; 23:37, 38) Inyamutlha, a maKristu ya lisine ma tira kota timboni ta Jehova wutshanwini ga vaIsraeli. — Gonza Mitiro 15:14, 17.
Jesu i lo xaxameta a valanzeli vakwe lezaku va xumayela ni ku maha vapizani matikweni wontlhe. (Mateu 10:7, 11; 24:14; 28:19, 20) A ntiro lowo wuya wu chikela magumo masikwini lawa, lezi hi nga kugumeseni ka mafambisela lawa ya zilo. Hi khati go sangula matinwini wontlhe, Jehova i tlhanganyisa timiliyoni ta vanhu va matiko wontlhe wukhozelini ga lisine. (Kuvululelwa 7:9, 10) A maKristu ya lisine ma xaxametilwe kasi ku tiyisana ni ku vunana. Misaveni yontlhe, wona ma tirisa a longoloko wa wunwe wa gonziselelo ya Biblia mitlhanganweni ya wona. — Gonza Maheberu 10:24, 25.
3. Yi sangulisile kuyini a hlengeletano ya Timboni ta Jehova ya masikwini ya hina?
Hi va 1870, ku lo humelela a ntlawanyana wa zigonzani za Biblia lowu wu nga sangula ku pola a zinene za Biblia zi nga lahlekile kale. Va wa zi tiva lezaku Jesu i wa xaxametile a bandla ga wuKristu kasi ku xumayela, hikwalaho va lo sangula tsima ga ku xumayela a Mufumo misaveni yontlhe. Hi 1931 va lo ti chula a vito ga Timboni ta Jehova. — Gonza Mitiro 1:8; 2:1, 4; 5:42.
4. Xana a Timboni ta Jehova ti xaxametisilwe kuyini?
Ka zana ga malembe go sangula, a mabandla ya wuKristu ya kutala ka matiko ma wa vuneka hi kuva ni hubye yi fumako leyi yi nga kari yi wona Jesu kota Hloko ya bandla. (Mitiro 16:4, 5) Hi kufanana inyamutlha, a Timboni ta Jehova misaveni yontlhe ta vuneka hi kuva ni Hubye yi Fumako ya madota ma buvileko. Yona yi wonelela a tihofisa ta maravi ta Timboni ta Jehova leti ti hunzuluselako, ti gandla, ti tlhela ti avanyisela mabhuku ya ku gonzisa a Biblia hi tirimi ta ku hunza 600. Hi ndlela leyo, a Hubye yi Fumako ya zi kota ku tiyisa ni ku rangela mabandla ya ku hunza 100.000 misaveni yontlhe hi ku tirisa a Mitsalo. Ka bandla ginwe ni ginwani, ku na ni vavanuna va ringanelwako lava va tirako kota madota, kutani vawoneleli. A vavanuna lavo va khatalela a ntlhambi wa Nungungulu hi liranzo. — Gonza 1 Pedro 5:2, 3.
A Timboni ta Jehova ti xaxametilwe kasi ku xumayela a mahungu yo saseka ni ku maha vapizani. A ku fana ni vapostoli, hi xumayela hi muti ni muti. (Mitiro 20:20) Ha ti hendleleta kambe lezaku hi gonza a Biblia ni vanhu va ranzako a zinene hi mbilu yontlhe. Kanilezi, a hi ku a Timboni ta Jehova tova hlengeletano ntsena. Hina hi ngango wu nga ni Dadani wa liranzo. Hina hi vamakabye va xinuna ni va xisati lava va khatalelanako. (2 Va Le Tesalonika 1:3) Hi kota ya lezi a vanhu va Jehova va xaxametilweko kasi ku tsakisa Nungungulu ni ku vuna vanwani, vona va wumba a ngango wa kutsaka nguvu kuhunza yontlhe misaveni. — Gonza Tisimu 33:12; Mitiro 20:35.
GONZA ZINWANI
Zini lezi a Biblia gi zi gonzisako hakunene?
Simama Liranzweni La Nungungulu
HI VAMANI VA MAHAKO KURANZA KA JEHOVA INYAMUTLHA?
Xana a Timboni ta Jehova vanhu va matshamela muni?
Timboni tingani ta Jehova u ti tivako? Xini hakunene u xi tivako hi tona?


text:
NDIMA 17
Lungelo ya mkombelo
1, 2. Ngu ku txani u txi alakanya ti to mkombelo i ningo yo sawuleka, ni ku ngu ku txani hi txi lava kuziva ati Bhiblia yi ti gondisako mayelana ni mkombelo
MA TXI dinganiswa ni wuako wotshe, mafu i madotho ngutu. Ngako Jehovha a txi wona ha mafuni, vathu votshe va woneka nga dithotho da mati amu ka dibhaketi. (Masalmu 115:15; Isaya 40:15) Hambiku athu hi ku va vadothu ngutu hi txi pimaniswa ni wuako wotshe, Masalmu 145:18, 19 yi womba tiya: “Mkoma a hafuhi ni vale va m’dhanako, avale va m’dhanako ngu ditshuri. Ene a enelisa txilaveko txa va va m’thavako; ene wa engisa sidilo sa va va lavako kuvhunwa, se ene wa va khulula.” Hi nga wona lungelo yiya yo xamalisa! Jehovha M’vangi wo guleka ngutu, a lava ku va hafuhi ni nathu, ni ku ene wa tilava kuengisa mikombelo yathu. Ngu ditshuri mkombelo i lungelo, i ningo ayi Jehovha a nga hi ninga hotshethu.
2 Kambe Jehovha a na hi engisa ngako hi txi wombawomba nayo ngu nzila ayi a yi amukelako. Hi nga ti mahisa ku txani? He woni ti to Bhiblia yi womba txani ngu mkombelo.
NGU KU TXANI HI TXI KOMBELA KA JEHOVHA?
3. Ngu ku txani u di fanete ku khongela ka Jehovha?
3 Jehovha a lava ti to u kombela kwakwe, mwendo kubhula nayo. Hi ti zivisa ku txani toneto? Hi kombela u lera Vafilipiya 4:6, 7. Alakanya ngu txirambo txonetxo txa wunene. Mfumeli wa wuako wotshe wa khatala ngutu ngu ngawe ni ku a lava ti to u m’gela nzila yi u tipfako ngu yona ni sikarato sako.
4. Kumaha mkombelo mkama ni mkama ti wu tsanisisa ku txani wungana wanu ni Jehovha?
4 Txikhongelo txi hi vhuna ku hi va ni wungana wa hafuhi ni Jehovha. Ngako vangana va txi gelana ta ha khana, ati va ti lavako ni matipfelo awe, wungana wawe wa tsana. Eto ta fana ni kukhongela ka Jehovha. Amu ka Bhiblia, Jehovha a bhate mapimo akwe ni ti a ti pfisako tona ngu ngawe, e tshumela e hi gela ati a ku na timaha mbimo yi yi tako. Awe u nga gelana ni nene matipfelo ako ngu kubhula nayo mkama ni mkama. Ngu kumaha tiya wungana wanu ni Jehovha wu na kula wu di tsani.—Jakobe 4:8.
HI FANETE HI MAHA TXANI TI TO HI PFIWA NGU TXIZIMU?
5. Hi tizivisa ku txani ti to Jehovha kha engisi mikombelo yotshe?
5 Ina Jehovha a engisa mikombelo yotshe? Ahim-him, kha engisi. Ka mbimo ya mprofeti Isaya, Jehovha a gete va ka Israeli: “Mi nga sikota kuandisa mikombelo yanu, kambe ani kha ni nambi yi engisa.” (Isaya 1:15) Kambe hi si ti woni kha kwati, hi nga maha timhaka ati ti nga hi tshuketisako kule ni Jehovha, ti maha ti to Jehovha asi engisi mikombelo yathu.
6. Ngu ku txani likholo i di la lisima? Hi ti kombisisa ku txani ti to hi ni likholo?
6 Hi txi lava ti to Jehovha e engisa mikombelo yathu, hi fanete hi va ni likholo kwakwe. (Marku 11:24) Mpostoli Paulo a txhamusete: “Se hahanze ka likholo kha ti koteki ku txi tsakisa Txizimu, nguko, awule a tshuketelaku hafuhi ka Txizimu, a fanete kukholwa ti to txona txi ho, ni ti to txona txa ninga txhatxhazelo ka vale va txi lavako.” (Vahebheru 11:6) Kambe kuwomba ti to hi ni likholo kha ti eneli. Hi lava ku kombisa ha kubasani likholo lathu ngu kuengisa Jehovha ditshiku ni ditshiku.—Lera Jakobe 2:26.
7. a) Ngu ku txani hi di fanete ku ti veka hahatshi ni txithavo ngako hi txi khongela ka Jehovha? b) Hi nga ti kombisisa ku txani ti to hi ti emisete mbimo yi hi khongelako?
7 Hi fanete hi ti veka hahatshi ni ku va ni txixonipho ngako hi txi khongela ka Jehovha. Ngu ku txani? Ngako hi txi lava ku ya wombawomba ni mkoma mwendo prezidente, ti lava hi kombisa txithavo txa hombe. Jehovha i Txizimu txo Guleka nguto, ina kha hi faneli ku kombisa txithavo ni kutiveka hahatshi ngako hi txi wombawomba nayo? (Genesisi 17:1; Masalmu 138:6) Hi fanete kambe hi tiemisela ni kukhongela ka Jehovha ngu mbilu yathu yotshe, i singa kuwuyeletela mapswi.—Matewu 6:7, 8.
8. Mbimo yi hi mahako mkombelo, nji txani atxi hi fanelako ku txi maha?
8 Ngu magwito, mbimo yi hi khombelako somaha, hi fanete kumaha totshe ati hi nga ti kotako ti ti yelanako ni ti hi nga tikombela. Ngu txikombiso, ngako hi txi kombela silaveko sa ditshiku ni ditshiku, kha hi na ku khalahatshela mawoko hi txi emela ti to Jehovha a na hi ninga sotshe hambi i txo va m’pawu. Hi fanete hi tikarata ni kutumela mthumo wumwane ni wumwane awu hi wu kotako ku wu maha. (Matewu 6:11; 2 Vatesalonika 3:10) Mwendo ngako hi txi kombela ka Jehovha ti to e hi vhuna kuleka kumaha to kari to biha, hi fanete hi vayilela txihi ni txihi atxi txi nga hi dukako. (Vakolosa 3:5) He xolisise siwotiso asi si nga toloveleka mayelena ni mkombelo.
SIWOTISO SI SI NGA TOLOVELEKA MAYELANA NI MKOMBELO
9. I mani hi fanelako kukhongela kwakwe? Johane 14:6 yi hi gondisa txani ngu txikhongelo?
9 I mani awu hi fanelako kukhongela kwakwe? Jesu a gondisile valondeteli vakwe kukhongela ka “Tate wathu wa nzumani”. (Matewu 6:9) A tshumete atxi khene: “Ani ngani Nzila ni Ditshuri ni Wutomi. Kha nga ho wule a tako ka Tata, i singa ngu ngani.” (Johane 14:6) Se hi fanete hi khongela basi ka Jehovha ngu Jesu. Ti womba txani kukhongela ngu Jesu? Ti to Jehovha e tumela mikombelo yathu, ti lava hi kombisa txithavo ka txiavelo txo sawuleka atxi Jehovha a nga ninga Jesu. Nga ha hi nga gonda ngu kona, Jesu a tile ha mafuni ti to e ta hi khulula ka txi wonho ni lifo. (Johane 3:16; Varoma 5:12) Jehovha a tshumete e sawula Jesu kota Mprista wa Hombe ni Mlamuli.—Johane 5:22; Vahebheru 6:20.
10. Ina hi fanete hi va ka txiemo txo sawuleka ngako hi txi maha txikhongelo? Txamusela.
10 Ina ku laveka maemelo o kari mbimo yi hi mahako mkombelo? Ahim him, Jehovha kha hi kombeli ti to hi khizama, hi nama mwendo kukhukha hi ema mbimo yi hi khongelako. Bhiblia yi hi gela ti to hi nga wombawomba ni Jehovha hi di ka txiemo txihi ni txihi txa txixonipho. (1 Matimu 17:16; Nehemiya 8:6; Dhanieli 6:10; Marku 11:25) Ati i ku ta lisima ka Jehovha hi nga ti hi emisako tona mbimo yi hi khongelako, kambe ngu ti to hi wombawomba nayo hi di ni txikongomelo txa txienene. Hi nga khongela ngu dipswi do guleka mwendongu mbiluni ku singa ni mhaka ni ti to hi hani mwendo wusiku mwendo mitshikari. Hi txi khongela ka Jehovha hi nga themba ti to a na hi engisa ku singa ni mhaka ni ti to i mani a ku ho.—Nehemiya 2:1-6.
11. Ngu tihi ati hi nga wombawombako ngu tona ni Jehovha?
11 Nji txani atxi hi nga txi kombelako? Hi nga kombela txihi ni txihi atxi txi tumelekako ka Jehovha. Bhiblia yi khene: “Ngako hi txi txi kombela txo maha, mayelano ni kuranda ka Txizimu, txona txa hi engisa.” (1 Johane 5:14) Ina hi nga kombela silo sathu hi pune? Inna. Kukhongela ka Jehovha ti nga fananiswa ni kubhula ni mngana wa hombe. Jehovha hi nga m’gela tihi ni tihi ati ti ku ka mialakanyo ni timbiluni kwathu. (Masalmu 62:9) Hi nga kombela ti to e hi ninga moya wakwe wo sawuleka wa mtamo ti to wu hi vhuna kumaha ti i ku ta tinene. (Luka 11:13) Hi nga kombela kambe ka Jehovha ti to e hi ninga wuzivi wo maha sisungo sa sinene, ni ku hi nga kombela ti to e hi tsanisa ti to hi kota kuwonisana ni sikarato. (Jakobe 1:5) Hi nga kombela Jehovha ti to e hi divalela siwonho sathu. (Vaefesu 1:3, 7) Hi nga tshumela hi khongelela ni vamwane, ku fana ni mwaya wathu, vanathu va dibanzani.—Mithumo 12:5; Vakolosa 4:12.
12. Ngu tihi ti ti fanelako ku va ta lisima ka mikombelo yathu?
12 Ngu tihi ati ti fanelako ku va ta lisima ka mikombelo yathu? I Jehovha ni kuranda kwakwe. Hi ndina m’bonga ngu mbilu yotshe ngu ti ahi mahelako. (1 Matimu 29:10-13) Eto hi ti ziva nguko mbimo yi Jesu a nga ti ha mafuni a gondisile vagondiswa vakwe nzila yo khongela. (Lera Matewu 6:9-13.) Ene a wombile ti to va ti fanete ku kombelela ti to ditina da Txizimu di txi sawulekiswa, i ku ti to di tekwa di di sawulekile mwendo kubasa. A tshumete atxi khene hi nga khombelela ti to Mfumo wa Txizimu wu ta ni ti to kuranda ka Txizimu ku mahwa ha mafuni kotshe. Se magwito ka ku va hi di kombelete totsheto hi nga kombelela ngu silaveko sathu hi pune. Ngako hi txi veka Jehovha ni kuranda kwakwe ka wukhalo wo khata ka mikombelo yathu, hi kombisa ti to ene mbwa lisima ngutu kwathu.
13. I mbimo muni ayi hi fanelako kuheta hi txi khongela?
13 I mbimo muni ayi hi fanelako kuheta hi txi khongela? Bhiblia kha yi wombi txilo. Mikombelo yathu yi nga koma mwendo yikulapha ngu kuya ngu txiemo. Ngu txikombiso, hi nga maha mkombelo wo koma hi txi lava kudya mwendo wo lapha mbimo yi hi bongako Jehovha ni ku m’gela ta mbiluni. (1 Samueli 1:12, 15) Kha hi lavi kuheta dilembe hi txi maha mkombelo ti to hi wonwa ngu vamwane, nga ha vathu vamwane va nga ti mahisa toneto ka masiku a Jesu. (Luka 20:46, 47) Jehovha kha tsaki ngu mikombelo yo nga toneto. Txa lisima ka Jehovha ngu ti to mkombelo wu ta ngu mbiluni.
14. Hi nga khongela ku ngahi, ni ku eto ti hi gondisa txani ngu Jehovha?
14 Hi nga khongela ku ngahi? Jehovha a hi kombela ti to hi wombawomba nayo mkama ni mkama. Bhiblia yi womba ti to hi nga “yana masoni mi khongela”, “simamisa kukhongela” ni ku “khongelani mi si karali”. (Matewu 26:41, Tradução do Novo Mundo; Varoma 12:12; 1 Vatesalonika 5:17) Mbimo yotshe Jehovha a ti emisete kuengisa mikombelo yathu. Hi nga m’bonga ditshiku ni ditshiku ngu lirando ni wuha wakwe. Hi nga kombela mkongomiso wakwe ni mtamo wo tsanisela. Ngako hi txi ninga lisima lungelo yi hi ku nayo yo khongela ka Jehovha, hi wombawomba nayo yi txa nga tulekelwa ngu mbimo.
15. Ngu ku txani hi di fanete kuwomba ku “amen” ngu magwito ka mkombelo?
15 Ngu ku txani hi di fanete kugwita mkombelo wathu ngu “Amen”? Kuwomba ku “amen” ti womba “ngu ditshuri” mwendo “ti na mahisi toneto”. Eyo i nzila yo kombisa ti to ati hi nga ti womba ka txikhongelo ha tsaniseka ngu tona. (Masalmu 41:14) Bhiblia yi hi gondisa ti to nda tinene ti to nathu hi womba ku “amen”, mwendo ngu dipswi da hombe mwendo ngu mbiluni mbimo yi ku gwitako mkombelo wa ha kubasani ti to hi kombisa ti to ha tumela ti ti nga wombwa.—1 Matimu 16:36; 1 Vakorinto 14:16.
TXIZIMU TXI YI XAMULISA KU TXANI MIKOMBELO YATHU
16. Ina ngu ditshuri Jehovha wa xamula mikombelo yathu? Txhamusela.
16 Ina ngu ditshuri Jehovha wa xamula sikhongelo sathu? Inna, wa xamula. Bhiblia yi womba ti to Jehovha i “Muengisi wa Mikombelo”. (Masalmu 65:3) Jehovha a engisa mikombelo ya timiliyoni ta vathu, se ene maha toneto ngu tinzila to hambana.
17. Jehovha a ti thumisisa ku txani tingelozi ni malanda akwe ya ha mafuni ti to e xamula sikhongelo sathu?
17 Jehovha a thumisa tingelozi ni malanda akwe ya ha mafuni ti to e xamula mikombelo yathu. (Vahebheru 1:13, 14) Ku ni sikombiso so tala sa vathu ava va kombela ku vhunwa kupfisisa Bhiblia se ngu txikuluveta va endetwe ngu yimweyo ya Tifakazi ta Jehovha. Bhiblia yi kombisa ti to tingelozi ti ho ka mthumo wo nuwela “mahungu a manene” ha mafuni kotshe. (Lera Mtuletelo 14:6.) Na kambe, wungi wathu se hi khongete ngu mhaka yo kari se ngu magwito hi amukela txivhuno txa mwanathu awu i Mkristu txa si hi si lavako.—Mavingwa 12:25; Jakobe 2:16.
18. Jehovha a wu thumisisa ku txani moya wo sawuleka ni Bhiblia ti to e xamula sikhongelo sathu?
18 Jehovha a thumisa moya wakwe wo sawuleka ti to e xamula mikombelo. Mbimo yi hi khongelako ti tu hi xula txikarato txo kari, ene a nga hi ninga moya wakwe wo sawuleka ti to e hi ninga mkongomiso ni ku hi tsanisa. (2 Vakorinto 4:7) Jehovha a tshumela e thumisa Bhiblia ti to e xamula sikhongelo sathu ni ku hi vhuna ti to hi maha sisungo sa wutxhari. Mbimo yi lerako Bhiblia, ti nga maha hi mana mibhalo ayi yi nga hi vhunako. Jehovha a nga tshumela e thumisa xamulo ya m’thu mmwane hi di mitshanganoni ti to hi pfa ati hi nga ti ti lava, mwendo kuthumisa didhota ti to di alakanyisisa ni nathu ngu mhaka yo kari ya Bhiblia.—Vagalatiya 6:1.
19. Ngu ku txani ti nga wonekako nga Jehovha kha xamuli mikombelo yathu?
19 Mbimo yimwane hi nga xamala, ‘Ngu ku txani Jehovha a si xamuli mikombelo yangu?’ Khumbula ti to ene wa tiziva ti to a na mahisa ku txani ni ku i ditshiku a no xamula mikombelo yathu. Ene wa ti ziva ati hi tilavako. Ku tilava ti nga lava ti to hi simama hi khongela ti to hi mkomba ti to hi tsanisile ngu ditshuri ni ku mkomba ti to hi ni likholo kwakwe ngu ditshuri. (Luka 11:5-10) Ku tilava Jehovha a xamula mikombelo yathu ngu nzila ayi hi nga ti sa yi emela. Ngu txikombiso, hi nga kombelela sikarato sathu, kambe hahanze ko Jehovha e thavisa sikarato sathu, wa hi tsanisa ni ku hi maha hi tsanisela.—Lera Vafilipiya 4:13.
20. Ngu ku txani hi di fanete kukhongela ko tala ka Jehovha?
20 Hi nga wona lungelo yo xamalisa ayi hi ku nayo yo khongela ka Jehovha! Hi nga tsaniseka ti to ene a na engisa mikombelo yathu. (Masalmu 145:18) Se ngako hi txi khongela ngutu ka Jehovha ngu timbilu tathu wungana wathu ni nene wu na tsana.


text:
TSHIPIḒA 1
Ri Nga Thetshelesa Hani Mudzimu?
Mudzimu u shumisa Bivhili u itela u amba na riṋe. 2 Timotheo 3:16
Mudzimu wa ngoho o laedza vhathu uri vha ṅwale mihumbulo yawe kha bugu nthihi khethwa. Yeneyo bugu ndi Bivhili. I na mafhungo a ndeme ane Mudzimu a ṱoḓa uri ni a ḓivhe.
Mudzimu u a ḓivha zwine zwa nga ri vhuyedza nahone ndi ene Tshisima tsha vhuṱali hoṱhe. Arali na mu thetshelesa, ni ḓo ṱalifha nga ngoho.—Mirero 1:5.
Mudzimu u ṱoḓa uri muthu muṅwe na muṅwe kha ḽifhasi a vhale Bivhili. Zwino i a wanala nga nyambo nnzhi.
Arali ni tshi khou ṱoḓa u thetshelesa Mudzimu, ni fanela u vhala Bivhili na u i pfesesa.
Huṅwe na huṅwe vhathu vha khou thetshelesa. Mateo 28:19
Ṱhanzi dza Yehova vha nga ni thusa u pfesesa Bivhili.
Vha funza mafhungo-ngoho nga ha Mudzimu ḽifhasini ḽoṱhe.
Yeneyi pfunzo ndi mahala. Ni nga dovha na guda nga ha Mudzimu Holoni ya Muvhuso ya Ṱhanzi dza Yehova hune na dzula hone.


text:
Rihati
Rihati ri vangiwa hi ku chika ka ndzilo wa gezi lowu kumekaka loko marifu mambirhi ma hlangana. Mpfumawulo wa rihati wa hlwela ku fika, loko wu ringanisiwa na rivilo ra rivoningo ra rihati.
Hi ku angarhela[Lulamisa | edit source]
Rihati ti ba misava kwalomu ka marhengu ya 40 - 50, sekondo yin'wana na yin'wana, leswi vulaka leswaku ri ba misava kwalomu ka 1.4 wa tibiliyoni hi lembe.[1] [2]
Kuna swivangelo swo tala leswi nga vangaka rihati naswona swi vangelo leswi swa hambana kuya hi tindzhawu ta misava. Swi vangelo leswi swi nga ha hlanganisa magonyele ya ndzhawu, mahungele ya moya, mberha na mangwa exikarhi ka ndzhawu na nambu kumbe mati.
Rihati hakanyingi ri vangiwa hi loko moya wo kufumela wu himana na moya wo titimela, naswona swi vanga ku dzolongana ka xibhakabhaka. Rihati ringa ha vangina na hi ximbhembhe, kumbe ximusi xa mindzilo ya nhova, hambi ku ri vuxika.[3][4]
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ Oliver, John E. (2005). Encyclopedia of World Climatology. National Oceanic and Atmospheric Administration. ISBN 978-1-4020-3264-6. Retrieved February 8, 2009.
- ↑ "Lightning". gsu.edu.
- ↑ New Lightning Type Found Over Volcano?
- ↑ "Bench collapse sparks lightning, roiling clouds".