text:
XIPIMO XA WUNTLHANU NI XINWE
Va Kwihi Lava Va Fileko?
Zini zi hi humelelako loku hifa?
Hikuyini hi fako?
Xana za tangalisa a ku tiva a lisine xungetano hi kufa?
LEZO ziwutiso lezi vanhu va zi alakanyelako hi makume ya mazana ya malembe. Ziwutiso za lisima. A ku khataliseki lezaku hi vamani kutani hi hanya kwihi, hontlheni ha karatekela ku kuma a mihlamulo ya zona.
2 Ka xipimo lexi ha hi ku xi hunzako, hi wulawulile hi lezi a muphahlo lowu wu tirulako wa Jesu Kristu wu vululisileko zona a ndlela ya wutomi ga pinzukelwa. Hi gonzile kambe lezaku a Biblia gi wula na ka ha hi mahlweni a ku ngalo “ku nga ha ta va kona kufa” xikhatini xi tako. (Kuvululelwa 21:4) Ka xikhati lexi, hontlheni hafa. Hosi yo tlhariha Solomoni i te ngalo “a vahanyako va zi tiva lezaku va tafa.” (Mutshawuteli 9:5) Hi zama ku hanya nguvu hi laha zi kotekako ha kona. Hambulezo, ha ti wutisa lezaku zini zi to hi humelela loku hifa.
3 A xikhati lexi a varanzekako va hina va fako, ha rila. Zonake hi nga ha wutisa: ‘Zini zi va humeleleko? Vo xaniseka? Vo hi vuna? Ha zi kota ku va vuna? Xana hi ta tshuka hi va wona kambe?’ A wukhongeli ga tiko gi hlamula a ziwutiso lezo hi tindlela to hambana. A go kari gi gonzisa lezaku loku u maha za zi nene, u taya tilweni kanilezi loku u maha zo biha, u ta yaswa ka wutshamu go kari ga tixanisa. Ginwani wukhongeli gi gonzisa lezaku le kufeni, a vanhu vaya lomu ku tshamako zivangwa za moya kasi ku ya tshama ni vakokwani vabye. Ni ginwani kambe gi gonzisa lezaku a vafileko vaya ka tiko ginwani kasi ku ya lamuliwa va tlhela va pswaliwa luswa ni miri wunwani.
4 A tigonzo leto tontlhe ta wukhongeli ti zwanana ka maalakanyo manwe ya tshinya—ya lezaku ku na ni xipanze xo kari xa hina xi nga fiko a xikhati lexi a miri wu fako. Cima ka kale, a wukhongeli go tala nguvu gi wula lezaku hi ndlela yo kari hina hi simama hi hanya kala kupinzuka na hi zi kota ku wona, kuzwa, ni ku pimisa. Zi nga kotekisa kuyini lezo? A kupima ka hina, zinwe ni maalakanyo ya hina, zontlhe lezo zi zwanana ni kutira ka wongo ga hina. Le kufeni, a wongo gi tsika ku tira. A maalakanyo, a kutizwa, ni kupima ka hina zi wa ta fanela ku simama ku tira ha zoce hi ndlela yo kari ya fihlakalo. Zona a zi poni kulovisweni ka wongo.
ZINI LEZI HAKUNENE ZI HUMELELAKO KUFENI?
5 Lezi zi humelelako kufeni a hi fihlakalo ka Jehova, a Muvangi wa wongo. Yena wa tiva lisine, niku lomu ka Mhaka yakwe, a Biblia, i tlhamusela a xiyimo xa vafileko. A gonzo ya gona yi nga laha kubaseni hi leyi: Loku munhu afa, a nga ha hi kona. A kufa hi kuhambana ni wutomi. A vafileko a va woni, kuzwa kutani ku pimisa. A ku na xipanze ni xinwe xa hina xi simamako xi hanya loku a miri wufa. A hi na muhefemulo kutani moya wu nga fiko.*
6 Anzhako ka kuva Solomoni a wonile lezaku a vahanyako va zi tiva lezaku va tafa, i tsalile lezi: “A vafileko a va tivi nchumu.” Zonake i lo tlhamusela a lisine lelo hi ku wula lezaku a vafileko a va zi koti ku ranza kutani ku venga ni lezaku “a ku na ntiro, hambu makungo, ni kutiva, ge, hambu wutlhari le [xilahleni].” (Mutshawuteli 9:5, 6, 10) Hi kufanana, a bhuku ga Tisimu 146:4 gi wula lezaku loku munhu afa, “ku mbhela makungu yakwe.” Hina hi vanhu va yimelweko hi kufa niku a hi poni kufeni ka miri wa hina. A wutomi ga hina gi fanana ni langavi ga khandlela. A xikhati lexi a langavi gi timiwako, a giyi ka kuya. Gona a ga ha hi kona.
LEZI JESU A ZI WULILEKO XUNGETANO HI KUFA
7 Jesu Kristu i wulawulile hi xiyimo xa vafileko. I mahile lezo na a wulawula hi Lazaru, a wanuna loyi a nga file na a mu tiva khwatsi. Jesu i te ngalo ka vapizani vakwe: “Lazaru a xaka ga hina, i etlele.” A vapizani va lo alakanya lezaku Jesu i waku Lazaru i wa kari a humula kuetleleni, kasi ku kalamuka hi ka mababyi. Va wa phazamile. Jesu i lo zi tlhamusela aku: “Lazaru i file.” (Johani 11:11-14) Wona lezaku Jesu i ringanisile a kufa ni kuhumula zinwe ni kuetlela. Lazaru i wa nga hi tilweni kutani kuhisweni. I wa nga kumani ni tingelosi kutani vakokwani. Lazaru i wa nga hi lomu ko pswaliwa luswa a maha munwani munhu. Yena i wa hi kuhumuleni le kufeni, a ku khwatsi hi lomu wurongweni ga tshongotshongo go kala miloro. Yinwani mitsalo na yonawu yi ringanisa a kufa ni kuetlela. Hi xikombiso, a xikhati lexi mupizani Stefani a delweko hi ku gandliwa hi maribye, a Biblia gi ngalo yena “i lo etlela.” (Mitiro 7:60) Hi ndlela yo fana, mupostoli Paule i tsalile lezaku a vo kari masikwini yakwe va wa ‘etlele’ kufeni.—1 Va Le Korinte 15:20.
8 Gi wa hi khungo go sangula ga Nungungulu lezaku vanhu vafa? Ahihi! Jehova i vangile vanhu lezaku va hanya misaveni kala kupinzuka. Kota lezi hi zi gonzileko kusanguleni ka bhuku legi, Nungungulu i vekile a patswa wo sangula wa vanhu ka paradise go tsakisa. Yena i lo va katekisa hi wutomi go mbhelela. Jehova i wa lava lezaku va hi ni za zi nene ntsena. Xana ku ngava ni mupswali wa liranzo a lavako lezaku a vana vakwe va xaniseka hi kota ya kukhosahala ni kufa? Hi lisine a nga kona! Jehova i wa ranza vana vakwe niku i wa lava lezaku vave ni kutsaka ko kala magumo misaveni. Xungetano hi vanhu, a Biblia gi ngalo: “[Jehova] i vekile timbilwini tabye ku alakanya xikhati xi nga mbheliko.” (Mutshawuteli 3:11) Nungungulu i hi vangile na hi hi ni kunavela ku hanya kala kupinzuka. Niku yena i vululile ndlela ya lezaku a kunavela loko ku tatiseka.
HIKUYINI A VANHU VA FAKO?
9 Makunu ke, hikuyini a vanhu va fako? Kasi ku kuma a hlamulo wa kona, hi fanele ku tiva lezi zi humeleleko a xikhati lexi ku nga hi ni wanuna munwe zinwe ni wasati munwe ntsena misaveni. A Biblia gi tlhamusela lezi: “Jehova Nungungulu i lo milisa laha misaveni tontlhe tisinya ti sasekileko kucuwukekeni, na ti sasekile ku giwa.” (Genesisi 2:9) Hambulezo, ku wa beletelwa a nchumu wunwe. Jehova i te ngalo ka Adamu: “U ngaga tontlhelele tisinya ti nga lomu sinwini hi matsenya; kanilezi a sinya ya ku tiva kusaseka ni kubiha u nga yigi; hakuva a siku lego u ta nga yiga, u tafa.” (Genesisi 2:16, 17) A nayo lowo wu wa nga karati a ku wu ingisa. Ku wa hi ni tisinya tinwani to tala leti Adamu na Eva va nga wa zi kota kuga ka tona. Kanilezi zalezi va lo amukela a xikhati xo hlawuleka xa lezaku va komba a kubonga kabye ka Loyi a nga va nyikile zilo zontlhe, a ku patsa ni wutomi go mbhelela. A kuingisa kabye ku wa ta kombawu lezaku vona va wa komba xichawo ka wufumeli ga Dadani wabye wa le tilweni ni lezaku vona va wa lava a wurangeli gakwe ga liranzo.
10 Lexi xi nga tsakisiko hi lezaku a patswa wa vanhu vo sangula wu hlawulile ku nga ingisi Jehova. Na a wulawula hi ku tirisa nyoka, Satani i lo wutisa Eva aku: “Hakunene Nungungulu i wulile lezaku mu ngagi ni sinya yinwe ya simu ke?” Eva i lo hlamula: “Hi ngaga a mihanzu ya tisinya tontlhe, kanilezi a mihanzu ya sinya leyi yi nga xikari ka simu, Nungungulu i te ngalo, mu nga ta yiga, hambu ni ku yi henya, kasi mu ngafi.”—Genesisi 3:1-3.
11 Satani aku: “Mu nga tafa futsi; hi lezaku Nungungulu wa zi tiva lezaku, a siku lego mu gako yona, a mahlo ya nwina ma ta vululeka, mu kota Nungungulu, mu tiva kusasa ni kubiha.” (Genesisi 3:4, 5) Satani i wa lava lezaku Eva a kholwa a ku i wa ta vuneka hi kuga a hanzu wu beletelwako. Hi kuyelana ni lezi Satani a nga zi wula, Eva i wa zi kota ku ti mahela ziboho za lezi zi sasekileko ni lezi zo biha; Eva i wa zi kota ku maha lezi a nga zi ranza. Satani kambe i lo lumbeta Jehova lezaku yena i wa hembile xungetano hi lezi zi nga wa ta humelela loku aga a hanzu. Eva i lo kholwa Satani. Hikwalaho Eva i lo khaya a hanzu aga. Zonake yena i lo ya nyika nuna wakwe, na yenawu i loga. A va mahangi lezo hi ku nga zi tivi. Va wa zi tiva lezaku va wa kari va maha zalezo Nungungulu a nga va byelile a ku nga zi mahi. Hi kuga a hanzu, va lo tsika ku ingisa a nayo wo hehuka ha womu. Va lo kanyisa a Dadani wabye wa le tilweni ni wufumeli gakwe. A kukanyisa loko va ku kombisileko Muvangi wabye wa liranzo ku wa nga hi na kutsetselelwa!
12 Kasi ku kombisa: U wa ta ti zwisisa kuyini loku ku wo khwatsi u wundlile n’wana wa xinuna kutani wa xisati zonake yena a tsika ku ku ingisa hi ndlela yi kombako lezaku yena a nga na xichawo ge hambu liranzo ha wena? Lezo zi wa ta ku vangela kubayisa ka mbilu. Makunu, alakanyela a kubayisa loku zi kotekako ku ngha Jehova a ku zwile a xikhati lexi Adamu na Eva va tekileko ndlela yo hambana na yena.
13 Jehova i wa nga hi na xigelo xa ku tsika vahluwuki lavo, Adamu na Eva, lezaku va simama ku hanya kala kupinzuka. Vona va file, kota lezi yena a nga wulile lezaku zi wa ta maheka. Adamu na Eva va wa nga ha hi kona. A va hunzangi vaya lomu ku tshamako zivangwa za moya. Hi tiva lezo hi kota ya lezi Jehova a nga byela Adamu anzhako ka kuva a mu komamile hikwalaho ka kungaingisi kakwe. Nungungulu i te ngalo: “U [ta] tlhelela misaveni; hakuva wena u humesilwe ka yona. Wena u [n]tshuri, u ta tlhelela [n]tshurini.” (Genesisi 3:19) Nungungulu i wa mahile Adamu hi ntshuri wa misava. (Genesisi 2:7) Hi mahlweni ka lezo, Adamu i wa nga hi kona. Hikwalaho, a xikhati lexi Jehova a nga wula lezaku Adamu i wa ta tlhelela ntshurini, Yena i wa wula lezaku Adamu i wa ta tlhelela ka xiyimo xa kungavekona. Adamu i wa tava loyi a nga hanyiko a ku fana ni ntshuri lowu a mahilweko hi wona.
14 Adamu na Eva va wa ta ngha va hanya ni nyamutlha, kanilezi va file hakuva va lo hlawula ku tsika ku ingisa Nungungulu zonake va onha. A xigelo xa kufa ka hina hi lezaku a kuonha ka Adamu zinwe ni kufa zi lo thapela a pswalo wakwe wontlhe. (Va Le Roma 5:12) A xionho lexo xi fana ni nghumbe yi thapelako leyi ya ku a ku na loyi a zi kotako ku pona ka yona. A magumo ya xona, ku nga kufa, ku bihile nguvu. A kufa i nala, a hi munghana. (1 Va Le Korinte 15:26) Ha zi kota ku bonga nguvu hi lezi Jehova a rihileko a nzhiho kasi ku hi tlhatlhisa hi ka nala loyi wo biha nguvu!
A KU TIVA LISINE XUNGETANO HI KUFA ZA VUNA
15 Lezi a Biblia gi zi gonzisako xungetano hi xiyimo xa vafileko za tangalisa. Kota lezi hi zi wonileko, a vafileko a vazwi kubayisa ge hambu kukarateka. A ku na xigelo xa ku va chava, hakuva a va zi koti ku hi mahela kubiha. Vona a va lavi a xivuno xa hina, niku a va zi koti ku hi vuna. A hi zi koti ku wulawula na vona, niku vona a va zi koti ku wulawula na hina. A varangeli vanyingi va wukhongeli va hemba wunwa ga lezaku va nga zi kota a ku vuna lava va fileko, niku a vanhu lava va kholwako a varangeli lavo va va nyika mali. Kanilezi a ku tiva a lisine ka hi vikela lezaku hi nga khohliswi hi lava va gonzisako a mawunwa lawo.
16 Xana a wukhongeli ga wena ga vumela lezi a Biblia gi zi gonzisako xungetano ni vafileko? A wukhongeli go tala a gi zi vumeli. Hikuyini? Hilezaku a tigonzo ta gona ti fambisiwa hi Satani. Yena i tirisa a wukhongeli ga mawunwa lezaku a maha vanhu va kholwa a ku anzhako ka kufa ka miri, vona va ta simama va hanya lomu ku tshamako zivangwa za moya. Lego i wunwa legi Satani a gi zwananisako ni manwani mawunwa kasi ku hambukisa vanhu hi ka Jehova Nungungulu. Hi ndlela muni?
17 Kota lezi hi zi wonileko hi mahlweni, a wukhongeli go kari gi gonzisa lezaku loku a munhu a maha zo biha, anzhako ka kufa yena i taya ka wutshamu gi vurako nzilo kasi ku ya xaniseka kala kupinzuka. A gonzo leyo a yi dzunzi Nungungulu. Jehova i Nungungulu wa liranzo niku cima i wa nga ta xanisa vanhu hi ndlela leyo. (1 Johani 4:8) U wa ta ti zwisa kuyini hi wanuna loyi a tsayisako a n’wana a nga ingisiko hi ku khoma a woko gakwe a gi tlhateka laha nzilweni? U wa tava ni xichawo ka wanuna wo khwatsi hi loye? Xana u wa ta lava ni ku mu tiva? Ahihi! Kuzilava wena u wa ta alakanya lezaku yena i bihile nguvu. Hambulezo, Satani i lava lezaku hi kholwa ku ngalo Jehova i xanisa vanhu nzilweni kala kupinzuka!
18 Satani kambe i tirisa wukhongeli go kari kasi ku gonzisa lezaku anzhako ka kufa a vanhu va hunzuka va maha mimoya leyi yi faneleko ku chaviwa ni ku dzunziwa hi vahanyako. A gonzo leyo yi ngalo a mimoya ya vafileko ya zi kota ku ti maha vanghana va ntamu kutani valala vo chavisa nguvu. A vanhu vo tala va kholwa a wunwa lego. Va chava a vafileko va tlhela va va dzunza ni ku va khozela. A kuhambana ni lezo, a Biblia gi gonzisa lezaku lava va fileko va etlele niku hi fanele ku khozela ntsena a Nungungulu wa lisine, Jehova, a Muvangi wa hina ni Munyiki wa zontlhe.—Kuvululelwa 4:11.
19 A ku tiva a lisine xungetano hi vafileko ku ku vikela lezaku u nga hambukiswi hi mawunwa ya wukhongeli. Lona kambe li ku vuna a ku zwisisa a tigonzo tinwani ta Biblia. Hi xikombiso, laha wena u tivako lezaku loku vanhu vafa a va hunzi vaya lomu ku tshamako zivangwa za moya, a xitsumbiso xa wutomi ga pinzukelwa paradiseni laha misaveni xi maha xa lisima ka wena.
20 Kaleloko, a wanuna wo lulama a vitwako Joba i wulile lezi: “Loku ku wo khwatsi a munhu a fileko wa tlhela a hanya kambe.” (Joba 14:14) Xana a munhu a nga hanyiko loyi a etleleko kufeni wa zi kota ku tlhelela wutomini? Lezi a Biblia gi zi gonzisako xungetano hi mhaka leyo za tangalisa nguvu, kota lezi a xipimo lexi xi lanzelako xi to zi komba.
LEZI A BIBLIA GI ZI GONZISAKO
- A vafileko a va woni ge hambu kuzwa kutani ku pimisa.—Mutshawuteli 9:5
- A vafileko va lomu kuhumuleni; a va xaniseki.—Johani 11:11.
- Hina hafa hi kota ya xionho xa Adamu lexi xi hi thapeleko.—Va Le Roma 5:12.
* Kasi ku tiva mitlhamuselo ya magezu “muhefemulo” ni “moya,” maha wuxinji u wona a Xiengetelo.
Ziwutiso Za Xigonzo
1-3. Hi zihi ziwutiso lezi a vanhu va zi wutisako xungetano hi kufa, niku xana wukhongeli go tala gi zi hlamulisa kuyini?
4. Maalakanyo wahi ya tshinya lawa a wukhongeli go tala gi nga nawo xungetano hi kufa?
5, 6. Zini lezi a Biblia gi zi gonzisako xungetano hi xiyimo xa vafileko?
7. Xana Jesu i ku tlhamuselisile kuyini a kufa?
8. Xana hi zi tivisa kuyini lezaku ku wa nga hi khungo ga Nungungulu a ku a vanhu vafa?
9. Xini lexi Jehova a beleteleko Adamu, niku hikuyini a nayo lowo wu nga kala wu nga karati a ku wu ingisa?
10, 11. (a) Xana a patswa wa vanhu vo sangula wu tsikisile kuyini ku ingisa Nungungulu? (b) Hikuyini a kungaingisi ka Adamu na Eva ku nga mhaka ya hombe?
12. Zini lezi zi nga hi vunako a ku zwisisa lezi Jehova a zi kotako ku ngha a zi zwile a xikhati lexi Adamu na Eva va tekileko ndlela yo hambana na yena?
13. Zini lezi Jehova a nga wula lezaku zi wa ta humelela Adamu le kufeni, niku xana lezo zi wula yini?
14. Hikuyini hi fako?
15. Hikuyini zi tangalisako a ku tiva lisine xungetano hi kufa?
16. Himani a fambisako a tigonzo ta wukhongeli ginyingi, niku hi ndlela muni?
17. Hikuyini a gonzo ya kuxaniswa kala kupinzuka yi nga dzunziko Nungungulu?
18. Xana a kukhozelwa ka vafileko ku seketelwa ka wunwa gihi ga wukhongeli?
19. A ku tiva a lisine xungetano hi vafileko ku hi vuna a ku zwisisa a gonzo yihi yinwani ya Biblia?
20. Xiwutiso muni lexi hi to xi kambisisa ka xipimo lexi xi lanzelako?


c: text/html

text:
Xo Hetelela
Xana wa ha yi tsundzuka minkarhi yo tsakisa leyi u veke na yona ni vanhu va Yehovha—minhlangano ya vandlha leyi khutazaka, tinhlengeletano to tsakisa, mintokoto leyi tsakisaka ya le nsin’wini kumbe bulo ro tsakisa ni mupfumerikulobye? A wu n’wi rivalanga Yehovha; na yena a nga ku rivalanga. Wa wu tsundzuka ntirho wa wena wo tshembeka. Nakambe u tiyimisele ku ku pfuna leswaku u tlhelela eka yena.
Yehovha u ri: “Ndzi ta lavisisa tinyimpfu ta mina, ndzi ti langutela. Ndzi ta khathalela tinyimpfu ta mina, hi ndlela leyi loyi a wundlaka ntlhambi wakwe esikwini leri a vaka exikarhi ka tinyimpfu ta yena, a ti khathalelaka ha yona. Ndzi ta ti kutsula etindhawini hinkwato leti ti hangalakeleke eka tona.”—Ezekiyele 34:11, 12.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Xana Diyavulosi Hi Yena Muvangi Wa Ku Xaniseka Hinkwako?
Nhlamulo ya Bibele
Bibele yi vula leswaku Sathana Diyavulosi i xivumbiwa xa xiviri lexi tiyimiseleke ku endla ku rhandza ka xona hi ku tirhisa “
mahlori ya mavunwa” ni “
vuxisi,” ku fana ni murhangeri wa swigevenga. Entiyisweni, Bibele yi vula leswaku u “
tihundzula ntsumi ya ku vonakala.” (2 Vatesalonika 2:9, 10; 2 Vakorinto 11:14) Leswaku Diyavulosi u kona hakunene swi vonaka hi vubihi lebyi a byi vangaka.
Hambiswiritano, Diyavulosi a hi yena la vangaka ku xaniseka hinkwako loku nga kona. Ha yini? Hikuva Xikwembu xi vumbe vanhu va ri ni vuswikoti byo kota ku tihlawulela ku endla leswinene kumbe leswo biha. (Yoxuwa 24:15) Loko hi endla swiboho leswi hoxeke, hi tshovela swo biha.—Vagalatiya 6:7, 8.
DYONDZA SWO TALA
SWIVUTISO LESWI HLAMURIWAKA HI BIBELE
Xana Diyavulosi I Wa Xiviri?
Xana Sathana ko va nsusumeto wo biha lowu nga endzeni ka munhu kumbe u kona hakunene?
MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!
Ha Yini Xikwembu Xi Pfumelela Vubihi Ni Ku Xaniseka?
Vubihi byi sungule njhani naswona ha yini Xikwembu xi byi pfumelele byi ya emahlweni? Xana ku xaniseka ku ta kala ku hela?


text:
NGUDO 15
Vhahulwane Vha Shumela Hani Tshivhidzo?
Ndanguloni yashu a ri na mufunzi ane a badelwa. Nṱhani hazwo, u fana na zwe zwa vha zwi tshi itwa musi tshivhidzo tsha Vhukriste tshi tshi thoma, vhalavhelesi vha faneleaho vha a vhewa uri vha “lise tshivhidzo tsha Mudzimu.” (Mishumo 20:28) Vhenevha vhahulwane ndi vhanna vho vhibvaho muyani, vhane vha ranga phanḓa tshivhidzo na u tshi lisa ‘hú si nga u tou kombetshedzwa, fhedzi nga u zwi funa, hú si nga u ṱoḓa bindu ngazwo’; fhedzi nga u ḓifhelwa ngazwo.’ (1 Petro 5:1-3) Ndi mushumo ufhio une vha ri itela wone?
Vha a ri ṱhogomela na u ri tsireledza. Vhahulwane vha livhisa tshivhidzo na u thusa u tshi tsireledza nga lwa muya. Samusi vhahulwane vha tshi zwi ḓivha uri Mudzimu o vha ṋea wonoyu mushumo wa ndeme, a vha vhusi vhathu vhawe, nṱhani hazwo, vha ri thusa uri ri takale. (2 Vha-Korinta 1:24) Samusi mulisa a tshi ṱhogomela nga vhuronwane nngu iṅwe na iṅwe yawe, vhahulwane vha lingedza u ḓivha muraḓo muṅwe na muṅwe wa tshivhidzo.—Mirero 27:23.
Vha ri funza u ita zwi funwaho nga Mudzimu. Vhege iṅwe na iṅwe, vhahulwane vha ranga phanḓa miṱangano ya tshivhidzo u itela u khwaṱhisa lutendo lwashu. (Mishumo 15:32) Vhenevha vhanna vha ḓikumedzaho vha dovha vha ranga phanḓa mushumo wa u huwelela, u shuma na riṋe na u ri gudisa kha masia oṱhe a vhuḓinḓa.
Vha a ri ṱuṱuwedza nga muthihi nga muthihi. U itela u ṱhogomela zwishaiwa zwashu zwa muya, vhahulwane vha tshivhidzo vha nga ri dalela mahayani kana u amba na riṋe Holoni ya Muvhuso u itela u ri thusa na u ri khuthadza nga Maṅwalo.—Yakobo 5:14, 15.
Nga nnḓa ha mishumo yavho ya tshivhidzo, vhahulwane vhanzhi vha dovha vha vha na mishumo ya u ḓitshidza na vhuḓifhinduleli ha muṱa vhune ha ṱoḓa tshifhinga tshavho na ṱhogomelo. Ri fanela u ṱhonifha vhenevha vhahashu vha shumaho vhukuma.—1 Vha-Thesalonika 5:12, 13.
Ndi ufhio mushumo wa vhahulwane vha tshivhidzo?
Vhahulwane vha sumbedza hani uri vha na dzangalelo kha riṋe nga muthihi nga muthihi?


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Tshivenḓa (Venda)
- Shango ḽo vha ḽi na lulimi luthihi na kuambele kuthihi.
- Vha tshi pfulutshela thungo ya Vhubvaḓuvha, vha wana mudavhi shangoni ḽa Sineari, vha fhaṱa hone.
- Vha langana vha ri: Iḓani ri forome tshidina, ri tshi fhise tshi tswuke. Tshidina tsha mbo vha matombo avho a u fhaṱa, phulamavu ya mbo vha matope avho.
- Vha ri: Iḓani ri fhaṱe muḓi, na mutsheṱo mulapfu, une ṱhodzi yawo ya guma makoleni; hu vhe u ḓiitela dzina, uri ri sa ḓo balangana na shango ḽoṱhe.
- Yehova a mbo tsa a vhona muḓi na mutsheṱo une vhana vha vhathu vha khou u fhaṱa.
- Yehova a mbo ri: Nga ngoho, lushaka ulu ndi luthihi, vha amba luambo luthihi. Zwine vha khou ita afha, hu kha ḓi vha u ranga. Vha ḓo ṱuwa vha tshi ri: A hu na tshine tsha ri kunda.
- Litshani ri ye ri piringanye luambo lwavho, uri vha si tsha pfana.
- Huno Yehova a vha balanganya, vha ṱuwa henefho vha ya mashangoni oṱhe, vha si tsha fhaṱa uyo muḓi.
- Ndi zwine fhethu afho ha pfi Babele, ndi u ri phiringano, ngauri henefho ndi he Yehova a piringanya luambo lwa vhathu va shango, ndi he Yehova a vha balanganya na shango ḽoṱhe.
Source: Genesi (Tsiko). Bivhili. Ya Oṱhe Maṅwalo Makhethwa A Testamente Ya Kale Na A Testamente Ntswa. The Bible in Venda. Bible Society of South Africa, 1982.
Contributed by Wolfgang Kuhl
Information about Venda |
Phrases |
Tower of Babel
Tower of Babel in Bantu languages
Bemba,
Beti,
Bulu,
Chichewa,
Dawida,
Kamba,
Kikuyu,
Kinyarwanda,
Kirundi,
Koti,
Kwanyama,
Lamba,
Lingala,
Lozi,
Luba-Katanga,
Luganda,
Luragooli,
Mbunda,
Mpongwe,
Ndebele,
Ndonga,
Nkore,
Northern Sotho,
Nyakyusa,
Sango,
Sena,
Shona,
Soga,
Southern Sotho,
Sukuma,
Swahili,
Swati,
Tetela,
Tonga,
Tsonga,
Tswana,
Tumbuka,
Venda,
Xhosa,
Yao,
Zulu
Other Tower of Babel translations
By language |
By language family


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Vaefesa 6:1-24
6 Vana, yingisani vatswari+ va n’wina evun’weni+ ni Hosi, hikuva leswi swi lulamile:+2 “Xixima tata wa wena ni mana wa wena”;+ ku nga xileriso xo sungula lexi nga ni xitshembiso:+3 “Leswaku swi ku fambela kahle ni leswaku u tshama nkarhi wo leha emisaveni.”+4 Na n’wina, vatatana, mi nga karhati vana+ va n’wina, kambe hambetani mi va kurisa+ hi ku tshinya+ ni nkongomiso wa mianakanyo+ wa Yehovha.5 N’wina mahlonga, yingisani lava va nga vini va n’wina hi tlhelo ra nyama,+ hi ku chava ni ku rhurhumela,+ hi timbilu to tshembeka ta n’wina, hilaha mi endlaka hakona eka Kreste,6 ku nga ri ku tirha loko mi vekiwe tihlo leswaku mi tsakisa+ vanhu, kambe ku fana ni mahlonga ya Kreste, mi endla ku rhandza ka Xikwembu hi moya-xiviri hinkwawo.+7 Vanani mahlonga hi langutelo lerinene, ku fana ni loko mi ri mahlonga ya Yehovha+ ku nga ri ya vanhu,8 hikuva ma swi tiva leswaku un’wana ni un’wana, nchumu wihi ni wihi lowunene lowu a nga wu endlaka, Yehovha+ u ta n’wi tlherisela wona, hambi a ri hlonga kumbe a ri munhu la ntshunxekeke.+9 Nakambe, n’wina vini, hambetani mi endla swilo leswi fanaka eka vona, mi tshika ku xungeta,+ hikuva ma swi tiva leswaku N’wini wa vona swin’we na n’wina+ u le matilweni, naswona a nga yi hi nghohe.+10 Eku heteleleni, hambetani mi kuma matimba+ eHosini ni le ka ntamu+ wa vukulu bya yona.11 Ambalani mahavelo+ hinkwawo lama humaka eka Xikwembu leswaku mi kota ku yima mi tiyile, mi lwisana ni marhengu+ ya Diyavulosi;12 hikuva a hi dodombisani+ ni ngati ni nyama, kambe ni tihulumendhe,+ ni valawuri,+ ni vafumi+ va misava va munyama lowu, ni mavandla lama hombolokeke ya moya,+ etindhawini ta le tilweni.13 Hikwalaho ambalani mahavelo hinkwawo lama humaka eka Xikwembu,+ leswaku mi kota ku tserhama hi siku ro homboloka, endzhaku ko endla swilo hinkwaswo hi rixaladza, mi yima mi tiyile.+14 Hikokwalaho, yimani mi tiyile mi tikhame+ masenge hi ntiyiso,+ kutani mi vehela xisirhelelo xa xifuva xa ku lulama,+15 naswona milenge+ ya n’wina yi veheriwe swihlomo swa mahungu lamanene ya ku rhula.+16 Ehenhla ka swilo hinkwaswo, rhwalani xitlhangu lexikulu xa ripfumelo,+ lexi mi nga ta kota ku timela ha xona miseve+ hinkwayo leyi pfurhaka ya lowo homboloka.17 Nakambe, amukelani xihuku+ xa ku ponisa, ni banga+ ra mo-ya,+ ku nga rito ra Xikwembu,+18 kasi hi swikhongelo+ swa mixaka hinkwayo ni xikombelo mi hamba mi khongela nkarhi hinkwawo hi moya.+ Kutani hi xikongomelo xexo mi hiteka nkarhi hinkwawo, mi kombelela vakwetsimi hinkwavo,19 na mina mi ndzi kombelela, leswaku ndzi nyikiwa vuswikoti byo vulavula+ hi ku pfuleka ka nomu wa mina, hi ntshunxeko wo vulavula+ leswaku ndzi tivisa xihundla xo kwetsima xa mahungu lamanene,+20 lawa ndzi tirhaka tanihi muyimeri+ wa wona ndzi bohiwe hi tinketana; leswaku ndzi vulavula hi vurhena mayelana na wona hilaha ndzi faneleke ku vulavula+ hakona.21 Kutani leswaku mi tiva ni hi timhaka ta mina, leswaku ndzi endlisa ku yini, Tixiko,+ makwerhu la rhandzekaka ni mutirheli wo tshembeka eHosini, u ta mi tivisa hinkwaswo.+22 Ndzi n’wi rhumela eka n’wina hi xikongomelo lexi, leswaku mi tiva swilo leswi yelanaka na hina ni leswaku a chavelela timbilu ta n’wina.+23 Onge vamakwerhu va nga va ni ku rhula ni rirhandzu hi ripfumelo leri humaka eka Xikwembu Tatana ni le ka Hosi Yesu Kreste.24 Onge musa lowu nga faneriwiki+ wu nga va ni hinkwavo lava rhandzaka Hosi ya hina Yesu Kreste hi ku pfumala ku onhaka.


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Loko Nkataku A Lava Ku Khathaleriwa Hileswi A Vabyaka
Leswi ndzi khomiweke hi vuvabyi lebyi nga tshungulekiki bya fatigue syndrome, [ku nga vuvabyi bya ku heleriwa hi matimba ku tlula mpimo ni ku va ni ntshikilelo ni ku heleriwa hi vurhongo] nuna wa mina u boheke ku endla mintirho hinkwayo. Kambe a a nga si tshama a vulavula na mina hi ta swikweleti swa hina. Hikwalaho ka yini a ndzi tshika emunyameni hi ndlela leyi? Mali ya hina yi fanele yi ri exiyin’weni lexi nga tsakisiki lerova wa swi tiva leswaku loko ndzo swi tiva ndzi ta tsemeka nhlana.—Nancy. *
VUKATI byi nga ha va ni mintlhontlho yo karhi, kambe loko munghana un’wana wa vukati a khomiwa hi vuvabyi lebyi nga tshungulekiki kambe loyi un’wana a tama a ha hanye kahle sweswo swi nga ha endla leswaku swiyimo swi nyanya. * Xana u khathalela nkataku loyi a vabyaka? Loko swi ri tano, xana ku ni xivutiso lexi ku karhataka eka swin’wana swa leswi landzelaka: ‘Xana ndzi ta swi kota ku langutana ni xiyimo lexi, loko vuvabyi lebyi byi ya emahlweni ni ku tshikilela nkatanga? Xana ndzi ta hambeta ndzi n’wi khathalela ku fikela rini, ndzi sweka, ndzi basisa yindlu ndzi tlhela ndzi ya entirhweni wo tihanyisa? Ha yini ndzi titwa nandzu hileswi mina ndzi nga hanyiki byo lomba?’
Hi hala tlhelo, loko ku ri wena munghana wa vukati loyi a vabyaka, u nga ha tivutisa: ‘Xana ndzi nga tixixima njhani loko ndzi tsandzeka ku hetisisa vutihlamuleri bya mina? Xana nkatanga u ndzi helela mbilu hikwalaho ka leswi ndzi vabyaka? Xana ntsako lowu a hi ri na wona tanihi vatekani se wu herile?’
Lexi khomisaka gome, mindyangu yin’wana yi hahlukile hikwalaho ka vuvabyi lebyi nga tshungulekiki. Kambe leswi a swi vuli swona leswaku vukati bya wena a byi nge humeleli.
Vatekani vo tala va swi kota ku tshama swin’we, swi tlhela swi va fambela kahle ku nga khathariseki vuvabyi lebyi nga tshungulekiki lebyi va langutanaka na byona. Xiya xikombiso xa Yoshiaki na Kazuko. Ku tshoveka longo swi endle leswaku Yoshiaki a nga ha koti ku endla nchumu handle ko pfuniwa hi munhu un’wana. Kazuko wa hlamusela: “Nuna wa mina u lava ku pfuniwa hi nchumu wun’wana ni wun’wana. Nhamu ya mina, makatla swin’we ni mavoko swa vava hikwalaho ko n’wi khathalela naswona ndzi tshamela ku landza mirhi exibedlhele hikwalaho ka switlhavi leswi. Hakanyingi swa ndzi tikela ku khathalela nkatanga.” Hambiswiritano, ku nga khathariseki ntlhontlho lowu a langutaneke na wona, Kazuko u ri: “Vukati bya hina byi ye byi tiya swinene.”
Kutani hi yihi ndlela yo kuma ntsako ehansi ka swiyimo leswi? Nchumu wun’wana hi leswaku, lava hlayisaka moya wa ku eneriseka evukatini bya vona va languta vuvabyi tanihi nchumu lowu hlaseleke havumbirhi bya vona tanihi vatekani, ku nga ri nchumu lowu karhataka ntsena munghana wa vona wa vukati loyi a vabyaka. Phela loko munghana wa vukati a vabya havumbirhi bya vona va khumbeka swinene hambi ku ri hi tindlela leti nga faniki. Ku khomisana ko tano ka nuna ni nsati ku hlamuseriwa eka Genesa 2:24: “Wanuna u ta siya tata wakwe ni mana wakwe naswona u fanele ku namarhela nsati wakwe, kutani va fanele va va nyama yin’we.” Hikwalaho, loko nkataku a ya emahlweni ni ku vabya, i swa nkoka leswaku havumbirhi bya n’wina mi khomisana leswaku mi kota ku langutana ni xiyimo lexi xo tika.
Ku engetela kwalaho, ndzavisiso wu komba leswaku vatekani lava hlayisaka vuxaka lebyinene loko un’wana wa vona a ri ni vuvabyi lebyi nga tshungulekiki, va amukela xiyimo xa vona naswona va dyondza tindlela leti va faneleke va ti tirhisa leswaku va ta kota ku langutana ni xiyimo lexi. Tindlela tin’wana leti va ti dyondzeke to langutana ni xiyimo lexi, ti kombisa ndzayo leyi kumekaka ebukwini leyi nga hundzeriwiki hi nkarhi, ku nga Bibele. Xiya swiringanyeto swinharhu leswi landzelaka.
Havumbirhi Bya N’wina Kombisani Moya Wo Anakanyelana
Tsalwa ra Eklesiasta 4:9 ri ri: “Vambirhi va antswa ku tlula un’we.” Ha yini? Hikuva ndzimana ya 10 yi vula leswaku, “loko un’we wa vona o wa, loyi un’wana a nga pfuxa munghana wakwe.” Xana wa n’wi ‘pfuxa munghana wa wena’ hi ku n’wi byela marito lama kombisaka leswaku u n’wi teka a ri wa nkoka?
Xana ma swi kota ku lava tindlela leti mi nga pfunanaka ha tona? Yong, loyi nsati wa yena a lamaleke u ri: “Ndzi ringeta ku anakanyela nsati wa mina eka swiyimo swin’wana ni swin’wana. Loko ndzi twa torha, ndzi anakanya leswaku na yena a nga ha va a twa torha. Loko ndzi lava ku ya ehandle leswaku ndzi ya hlalela ku saseka ka ntumbuluko ndza n’wi vutisa leswaku a nga swi tsakela ku famba na mina. Ku vava loku a ku twaka na mina ndza ku twa naswona hi tiyiselela xiyimo lexi hi ri vambirhi.”
Hi hala tlhelo loko u khathaleriwa hi nkataku, xana swi kona swilo leswi u nga tiendlelaka swona handle ko veka rihanyo ra wena ekhombyeni? Loko swi ri tano, sweswo swi nga ku pfuna leswaku u hlula moya wa ku titwa u nga pfuni nchumu naswona swi nga ha seketela matshalatshala ya nkataku leswaku a ya emahlweni a ku khathalela.
Ematshan’weni yo ehleketa leswaku u tiva ndlela leyinene yo khathalela nkataku, ha yini u nga n’wi vutisi leswaku hi swihi swilo leswi a nga tsakelaka leswaku u n’wi pfuna ha swona? Nancy, loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni, u hetelele a byele nuna wakwe ndlela a a titwa ha yona hi leswi a a nga xi tivi xiyimo xa timali ta ndyangu. Sweswi nuna wakwe u tikarhatela ku vulavula na nsati wakwe hi mhaka leyi.
RINGETA LESWI: Xaxameta tindlela leti u vonaka onge nkataku a nga ti endla leswaku xiyimo lexi mi nga eka xona sweswi xi va lexi antswaka, kutani u n’wi kombela leswaku na yena a endla hilaha ku fanaka. Cincanani maphepha lama mi tsaleleke eka wona. Un’wana ni un’wana wa n’wina u fanele a hlawula xiringanyeto xin’we kumbe swimbirhi leswi mi nga kotaka ku swi tirhisa.
Endlani Xiyimiso Lexi Ringaniseriweke
Hosi yo tlhariha Solomoni u tsale a ku: “Xin’wana ni xin’wana xi ni nkarhi wa xona lowu vekiweke.” (Eklesiasta 3:1) Hambiswiritano, swi nga tikomba onge a swi nge koteki ku tshama u ri na xiyimiso lexi ringaniseriweke, tanihi leswi vuvabyi lebyi nga tshungulekiki byi nga kavanyetaka ndlela leyi ndyangu wu toloveleke ku endla swilo ha yona. Xana u nga endla yini leswaku u va la ringaniselaka?
Havumbirhi bya n’wina mi nga ha tivekela etlhelo nkarhi wo wisa leswaku mi kota ku rivala swa xinkarhana hi xiyimo lexi mi langutaneke na xona. Xana mi nga ha swi kota ku tiphina hi swilo leswi a mi kota ku swi endla emahlweni ko hlaseriwa hi vuvabyi? Loko swi nga ri tano, xana swi kona swilo leswintshwa leswi mi nga tsakelaka ku swi endla mi ri vambirhi? Ku nga ha va nchumu wo olova wo tanihi ku hlayelana kumbe ku dyondza ririmi lerintshwa. Ku endla swilo leswi vuvabyi byi nga mi siveriki ku swi endla, swi ta tiyisa xiboho xa n’wina xa ku va “nyama yin’we”—swi tlhela swi engetela ntsako wa n’wina.
Ndlela yin’wana leyi u nga kombisaka ku ringanisela ha yona i ku va exikarhi ka vanhu van’wana. Bibele yi vula leswi eka Swivuriso 18:1: “Loyi a tihambanisaka ni van’wana u tilavela swa yena ntsena; u ta hambana ni vutlhari hinkwabyo lebyi pfunaka.” Xana u swi xiyile leswaku eka ndzimana leyi ku tihambanisa ni vanhu van’wana swi nga ha va ni vuyelo byo biha emianakanyweni? Ku tihlanganisa ni vanhu van’wana nkarhi na nkarhi swi nga ku endla leswaku u va la tsakeke naswona swi nga ha ku pfuna leswaku u va ni mianakanyo leyi dzikeke eka leswinene. Ha yini u nga teki goza ro rhamba un’wana leswaku a ku endzela?
Minkarhi yin’wana ku ringanisela swi va xiphiqo eka vatekani lava va faneleke va khathalela van’wana. Van’wana va endla ntirho wo tala, lowu nga endlaka leswaku va karhala kutani va veka vutomi bya vona ekhombyeni. Ndlela leyi va tirhaka ha yona yi nga ha endla leswaku va nga ha swi koti ku ya emahlweni va khathalela munghana wa vona wa vukati la rhandzekaka. Kutani loko u khathalela nkataku loyi a khomiweke hi vuvabyi lebyi nga tshungulekiki u nga honisi swilaveko swa wena n’wini. Tivekele nkarhi etlhelo lowu rhuleke lowu u nga ti phyuphyisaka ha wona. * Van’wana va kume swi pfuna ku va nkarhi na nkarhi va phofulela munghana loyi va n’wi tshembaka wa rimbewu leri fanaka, swilo leswi va karhataka.
RINGETA LESWI: Swi tsale ehansi swihinga leswi u langutanaka na swona loko u ri karhi u khathalela nkataku. Kutani xaxameta swilo leswi u nga swi endlaka leswaku u hlula swihinga leswi kumbe leswaku u langutana na swona hi ndlela leyi humelelaka. Ematshan’wini yo anakanyisisa swinene hi swilo leswi, tivutise: ‘Hi yihi ndlela yo olova, leyi ndzi nga yi tirhisaka leswaku ndzi antswisa xiyimo lexi?’
Ringeta Ku Tshama U Ri Ni Langutelo Lerinene
Bibele ya hi tsundzuxa: “U nga vuli u ku: ‘Swi endlekisa ku yini leswaku masiku yo sungula ma antswa ku tlula lawa?’” (Eklesiasta 7:10) Kutani papalata ku anakanya hileswi vutomi a byi ta va byi ri xiswona loko a ku nga ri ni loyi a vabyaka. Tsundzuka leswaku emisaveni leyi, mintsako hinkwayo yi ringaniseriwile hi ndlela yo karhi. Lexi nga ku pfunaka i ku amukela xiyimo xa wena naswona u lava ndlela yo langutana na xona hi ndlela leyi humelelaka.
I yini lexi nga pfunaka wena ni nkataku emhakeni leyi? Bulani hi mikateko leyi mi nga na yona. Tsakelani nhluvuko wutsongo lowu vaka kona eka rihanyo ra loyi a vabyaka. Tshamani mi ri ni swo karhi leswi mi nga tsakelaka ku swi vona swi humelela, mi tlhela mi ti vekela tipakani leti mi nga kotaka ku ti fikelela.
Shoji na Akiko lava nga nuna ni nsati va yi tirhisile ndzayo leyi nga laha henhla naswona va ve ni vuyelo lebyinene. Loko Akiko a khomiwe hi vuvabyi bya fibromyalgia, [ku nga vuvabyi lebyi vangaka ku vava ka misiha leyi hlanganisaka marhambu], va boheke ku tshika xiavelo xa vona xo hlawuleka eka ntirho wa Vukreste wo chumayela nkarhi hinkwawo. Xana va hele matimba? Hi ntumbuluko swi tano. Shoji u khutaza un’wana ni un’wana loyi a nga eka xiyimo lexi fanaka hi ku vula a ku: “U nga ti heti matimba hi ku anakanya hi swilo leswi u nga ta ka u nga ha swi koti ku swi endla. Vana ni langutelo lerinene. Hambiloko havumbirhi bya n’wina mi ri na ntshembo wa leswaku siku rin’wana mi nga ha tlhelela eka ndlela leyi a mi tolovele ku endla swilo ha yona, dzikisani miehleketo ya n’wina eka vutomi lebyi mi byi hanyaka sweswi. Eka mina leswi swi vula ku dzikisa miehleketo ya mina eka nsati wa mina ni ku n’wi pfuna.” Xitsundzuxo xo tano lexi tirhaka xi nga ku pfuna na wena loko nkataku a lava ku khathaleriwa hileswi a vabyaka.
^ ndzim. 3 Mavito man’wana ma cinciwile.
^ ndzim. 4 Nhloko-mhaka leyi yi vulavula hi swiyimo leswi eka swona munghana wa vukati a langutanaka ni vuvabyi lebyi nga tshungulekiki. Hambiswiritano, hambi ku ri vatekani lava langutanaka ni swiphiqo swin’wana swa vuvabyi swo tanihi leswi vangiweke hi mhangu yo karhi kumbe ku va ni gome, na vona va nga pfuneka loko va tirhisa rungula leri landzelaka.
^ ndzim. 20 Swi titshege hi swiyimo swa n’wina, swi nga ha va vutlhari ku kuma mpfuno minkarhi yin’wana lowu humaka eka madokodela kumbe eka vanhu lava pfunaka vaaki lava vabyaka va le ndhawini ya ka n’wina loko va ri kona.
TIVUTISE . . .
I yini leswi mina ni nkatanga hi faneleke hi swi endla sweswi?
Hi vulavula ngopfu hi vuvabyi
Hi nga vulavuli ngopfu hi vuvabyi
Hi nga karhateki ngopfu
Hi anakanyelana
Hi dzika eka swilo swin’wana leswi hi nga swi endlaka ematshan’weni yo dzika eka vuvabyi
Hi tshamela ku tihlanganisa ni vanhu van’wana
Hi tivekela tipakani


text:
MUWONELELI—WA TXIGONDO Setembro wa 2017
Direvhista diya di ni misungo ya timhaka ti to no gondwa kukhukhela 23 ka Outubro kala 26 ka Novembro wa 2017.
Ina u na sikota kutiñola?
Sikombiso sa mu ka Bhiblia si hi vhunisa ku txani kusakulela ni ku kukombisa fanelo yiya? Ngu ku txani Makristu ti txi lava me kombisa fanelo yiya?
Etetela wumbilu wa Jehovha
Dikhambi dimwane Txizimu txi gete Mosi txhamuselo ya ditina da txona ni tifanelo timwane ati Txi ku nato. Yimweyo ya fanelo yi yi nga wombwa ngu wona wumbilu wakwe. Nji txani fanelo yiya, ngu ku txani yi di fanete yi hi tsakisa?
“Dipswi da Txizimu txathu da zumba kala kupinduka”
Bhiblia yi ngadi yi txi maneka ngutu ka matiko o tala hambiku yi nga manana ni sikarato so txitxa ka tidimi, txiemo txa tipolitika ni kulambiswa kuhunduluxelwa.
“Dipswi da Txizimu . . . di ni mtamo”
Vamwane va txitxile wutomi wawe vokha ngu nzila ya hombe ngu mhaka yo gonda Dipswi da Txizimu. Kulaveka txani kasiku Bhiblia yi va ni mtamo wonewo kwathu?
Vana ni txibindi “u si thavi txilo”
Ngu ku txani hi txi lava txibindi, ni ku hi nga txi manisa ku txani?


text:
-
-
-
22 Vana va Israyele va nga ha tlheli va tshinela entsongeni wa nhlangano va tivangela xidyoho kutani va fa.+
-
-
-
-
15 “Kutaku loko u nga yingisi rito ra Yehovha Xikwembu xa wena hi ku khathalela ku endla swileriso hinkwaswo ni milawu leyi ndzi ku lerisaka yona namuntlha, mindzhukano leyi hinkwayo yi fanele yi ta ehenhla ka wena yi ku rhangela:+
-
-
-
-
14 Hi yona mhaka leyi ndzi hlambanyeleke yindlu ya Eli leswaku xihoxo xa yindlu ya Eli a xi nge tshikiwi xi nga xupuriwi, hi xitlhavelo kumbe hi gandzelo hilaha ku nga riki na makumu.”+
-

seg_langs: unk unk unk tso_Latn unk unk unk unk tso_Latn unk unk unk unk tso_Latn unk


text:
XIPIMO 3
Ranza lava Nungungulu a va ranzako
“Hlengela ni tlhari, u tava tlhariwo.” — MAVINGU 13:20.
1-3. a) Hi lihi a lisine li nga aliwiko leli a Biblia gi wulawulako hi lona? b) Hi nga zi kotisa kuyini a ku hlawula vanghana lava va to hi kuca a ku maha za zi nene?
HI NDLELA yo kari, a vanhu va fana ni ziponja; va tala ku pswonga zontlhe lezi zi va ranzeleko. Hambu na hi nga zi lavi, za hehuka nguvu a ku tekelela mawonela, mahanyela, ni matshamela ya lava hi hlengelako nguvu navo.
2 A Biblia gi wulawula lisine li nga aliwiko loku giku: “Hlengela ni tlhari, u tava tlhariwo; kanilezi loyi a mahako wunghana ni zipumbu i ta lobyiswa.” (Mavingu 13:20) A wu kholwi lezaku hi byekelele ku pimanyisa a vanhu lava hi va ranzako? Hakunene, hi kota ya lezi hi bohanako ni lava hi va ranzako hi tlhelo ga kutizwa, vona va zi kota a ku hi kucetela nguvu — ka za zi nene kutani ka za kubiha.
3 Kasi hi tshama liranzweni la Nungungulu, za lisima lezaku hi lava vanghana lava va to hi kuca a ku maha za zi nene. Hi nga zi mahisa kuyini ke? Hi magezu ma tsongwani, hi ta wula lezaku hi nga maha lezo hi ku ranza lava Nungungulu a va ranzako, hi maha wunghana ni vanghana vakwe. Hi nga ehleketa hi mhaka leyi. Xana a hi lisine lezaku lava va nga ni matshamela lawa Jehova a ma lavako ka vanghana vakwe hi vona va faneleko kuva vanghana va hina va va nene ke? Makunu, a hi kambisiseni a matshamela ya vanhu lava Nungungulu a va ranzako. Loku hi ma alakanya khwatsi a mawonela ya Jehova, hi tava hi hlomile khwatsi kasi ku hlawula vanghana va nene.
LAVA NUNGUNGULU A VA RANZAKO
4. Hikuyini Jehova a hlawula nguvu mhakeni ya vanghana, niku hikuyini Jehova a wulileko lezaku Abrahama ‘munghana wa mina’?
4 Jehova wa hlawula nguvu mhakeni ya vanghana. Xana a nga na fanelo ya ku maha lezo? Phela hi yena a Hosi ya Hombe wuakweni gontlhe, niku a kuva munghana wakwe i lungelo ga hombe a ku hunza zontlhe. Makunu-ke, hi vamani lava a va hlawulako kota vanghana vakwe? Jehova i tshinela ka lava va mu tsumbako va tlhela va kholwa ka yena hi kumbhelela. Hi xikombiso, ehleketa hi Abrahama, a wanuna loyi a tiviwako hi kukholwa kakwe ko hlamalisa. Kuzilava a ku na xiringo xa hombe kukholweni lexi a munhu a nga ha kumanako naxo xo hunza ku kombeliwa lezaku a nyikela a n’wana wakwe kota muphahlelo. * Hambulezo, Abrahama “i lo phahlela ha Isaka,” na a kholwa hi kumbhelela ‘lezaku Nungungulu i na ni ntamu wa ku mu vuxa hambu hi ka vafileko.’ (Maheberu 11:17-19) Hi kota ya lezi Abrahama a nga kombisa a kukholwa ni kuingisa loko, Jehova hi liranzo i lo mu vitana lezaku i “xaka ga mina,” kutani munghana. — Isaya 41:8; Jakobe 2:21-23.
5. Xana Jehova i va wonisa kuyini lava va mu ingisako hi kutsumbeka?
5 Jehova wa nyika nguvu lisima a kuingisa hi kutsumbekileko. I ranza lava va ti yimiseleko a ku tsumba yena kuranga mahlweni ka zilo zontlhe. (Gonza 2 Samueli 22:26.) Kota lezi hi zi wonileko ka Xipimo 1 xa bhuku legi, Jehova i tsaka nguvu hi lava va mu ingisako hi kuziranza. Mavingu 3:32 i ngalo Jehova ‘munghana wa valulamileko.’ Lava va hanyako hi milayo ya Nungungulu hi kutsumbeka va amukela xirambo lexi xo saseka hi ka Jehova: Va zi kota kuva valuveli “tendeni” gakwe — va amukelwa lezaku va mu khozela va tlhela va khongela ka yena ni ka xihi xikhati. — Tisimu 15:1-5.
6. Hi nga zi kombisa kuyini lezaku ha mu ranza Jesu, niku xana Jehova i ti zwisa kuyini hi lava va ranzako N’wana wakwe?
6 Jehova i ranza lava va ranzako Jesu, a N’wana wakwe a belekilweko yece. Jesu i te ngalo: “Loku munhu a nzi ranza, i ta hlayisa timhaka ta mina; Dadani i ta mu ranza, zonake hi tata ka yena, hi tshama zinwe naye.” (Johani 14:23) Hi nga zi kombisisa kuyini lezaku ha mu ranza Jesu ke? Zi la su dlunya lezaku ku ingisa milayo yakwe, yi patsako a ntiro wa ku xumayela a mahungu yo saseka ni ku maha vapizani. (Mateu 28:19, 20; Johani 14:15, 21) A xinwani kambe, hi komba lezaku ha mu ranza Jesu a xikhati lexi hi ‘lanzelako a nkonzo wakwe,’ hi mu pimanyisa hi magezu ni zimaho kala laha hi zi kotako kota vanhu va nga mbhelelangiko. (1 Pedro 2:21) A mbilu ya Jehova ya xalala hi kutikarata ka lava a liranzo labye hi N’wana wakwe li va kucako a ku lanzela a mahanyela yo fana ni ya Kristu.
7. Hikuyini zi nga wutlhari a ku maha wunghana ni lava va nga vanghana va Jehova?
7 A kukholwa, a kutsumbeka, a kuingisa, ni ku ranza Jesu ni milayo yakwe ya mahanyela — lezo zi xikari ka matshamela lawa Jehova a ma lavako ka vanghana vakwe. A munwe ni munwani wa hina i maha khwatsi hi ku ti wutisa lezi: ‘Xana a matshamela lawo ni mahanyela ya kona za woneka ka vanghana va mina? Xana nza maha wunghana ni vanghana va Jehova?’ Wutlhari a ku maha lezo. A vanhu lava va ti karatelako ku kombisa a matshamela lawa ma tsakisako Nungungulu na va xumayela a mahungu yo saseka ya Mufumo hi kuhiseka va nga hi kuca ka za zi nene, va hi nyika ntamu wa ku tatisa a kungo ga hina ga ku xalalisa Nungungulu. — Wona a kwadru “ Xini a munghana wa mu nene?”
GONZA HI KA XIKOMBISO XA LOMU KA BIBLIA
8. Xini xi ku hlamalisako kuzwananeni ka a) Naomi na Rute? b) majaha manharu ya maHeberu? c) Paule zinwe na Timote?
8 A Mitsalo yi na ni zikombiso zo tala za lava va vunekileko hi kota ya ku hlawula a vanghana va nene. Yi na ni mahungu ma wulawulako hi kuzwanana xikari ka Naomi ni katamwane wakwe Rute, xikari ka majaha manharu ya maHeberu lawa ma nga zwana nguvu le Babuloni, ni xikari ka Paule zinwe na Timote. (Rute 1:16; Danieli 3:17, 18; 1 Va Le Korinte 4:17; Va Le Filipi 2:20-22) Kanilezi, a hi yiseni kupima ka xinwani xikombiso xa lisima: wunghana xikari ka Davida na Jonatani.
9, 10. Xi wa hi xihi a xiseketelo xa wunghana xikari ka Davida na Jonatani?
9 A Biblia gi ngalo anzhako ka kuva Davida a dele Goliate, “a mbilu ya Jonatani yi lo bohana ni mbilu ya Davida, a mu ranza nguvu khwatsi hi lezi a ranzisako zona wutsumbu gakwe.” (1 Samueli 18:1) Hi ndlela leyo, ku lo sangula a wunghana go tiya nguvu legi gi nga simama kala kufeni ka Jonatani yimpini, hambu lezi va nga hambana nguvu hi tanga. * (2 Samueli 1:26) Xi wa hi xihi a xiseketelo xa kubohana loko ko tiya xikari ka vanghana lava va vambiri?
10 Davida na Jonatani va wa bohene hi liranzo labye ka Nungungulu ni kuxuva kabye ko tiya ka ku lava ku simama va hi vanhu vo tsumbeka ka yena. A vavanuna lava va vambiri va wa bohene hi tlhelo ga moya. A munwe ni munwani wabye i wa kombisa a matshamela lawa ma nga tsakelwa hi loyi munwani. A zi kanakanisi lezaku Jonatani i wa hlamaliswa hi kutiya-hlana ni kuhiseka ka jaha legi gi nga yimele a vito ga Jehova handle ko chava nchumu. Handle ko kanakana, Davida yenawu i wa kombisa xichawo ka munhu wa hombe loyi a nga seketela malulamiselo ya Jehova hi kutsumbeka ni ku rangisa zilaveko za Davida mahlweni ka lezi zakwe handle ka makangwa. Hi xikombiso, wona lezi zi nga humelela a xikhati lexi Davida a nga mbhelile nguvu ntamu, na a hanya hi kufihlala kota mutsutsumi lomu xiwuleni kasi a nga dawi hi Hosi Saule wo biha, a dadani wa Jonatani. Kota xikombiso xo hlamalisa xa kutsumbeka, Jonatani i lo sangula hi yena a “suka aya ka Davida . . . a ya mu tiyiseta hi ka Nungungulu.” (1 Samueli 23:16) Hi nga alakanya lezi Davida a faneleko ku ngha a ti zwisile zona a xikhati lexi a munghana wakwe wo ranzeka a ngata mu tiyisa! *
11. Xini u xi gonzako xungetano hi wunghana laha ka xikombiso xa Jonatani na Davida?
11 Hi gonza yini ka xikombiso xa Jonatani na Davida? A xigonzo xa hombe ka zontlhe hi xi wonako hi lezaku a xa lisima nguvu ka vanghana hi kuva a kubohana kabye ku rangelwa hi kuzwanana kabye na Nungungulu. Loku hi tshinela ka lava hi hlengelako navo kukholwa, milayo ya hina ya mahanyela, ni kuxuva ka hina ka ku lava ku simama hi tsumbekile ka Nungungulu, hi ta lotana maalakanyo, hi tiva lezi vonawu va ti zwisako zona, ni ku bhulelana matshango, zi nga zilo zi hi tiyisako ni ku hi aka. (Gonza Va Le Roma 1:11, 12.) Hi kuma a vanghana lavo va alakanyelako a zilo za moya xikari ka vakhozeli-kulori. Hambulezo, xana lezo zi wula lezaku vontlhe lava va tako mitlhanganweni Salawini ya Mufumo vanghana va nene? Ahihi, a zi wuli lezo.
NDLELA YA KU HLAWULA VANGHANA VA HINA
12, 13. a) Hikuyini hi faneleko kuva ni wukheta kuhlawuleni ka vanghana hambu xikari ka maKristu-kulori? b) Xikarato muni xi nga humelela mabandleni ya le zaneni go sangula, lexi xi nga kuca Paule lezaku a nyika zitlharihiso zihi za ntamu?
12 Hambu lomu nzeni ka bandla, hi fanele ku hlawula kasi hi kuma vanghana lava va to hi aka hi tlhelo ga moya. Xana lezi zi fanele ku hi hlamalisa? Ne ni kutsongwani. A maKristu yo kari lomu bandleni ma nga ha teka xikhati xo leha kasi ma chikelela kubuva ka moya, khwatsi hi lezi a mihanzu yo kari lomu sinyeni yi nga ha tekako xikhati xo leha kasi yi buva. Hikwalaho, ni ka gihi bandla, hi kuma a maKristu ma nga ka zigava zo hambana za kubuva hi tlhelo ga moya. (Maheberu 5:12–6:3) Kunene, hi kombisa lihlaza-mbilu ni liranzo ka lava vaswa kutani ka lava va nga ni gome hakuva hi lava a ku va vuna lezaku va kula hi tlhelo ga moya. — Va Le Roma 14:1; 15:1.
13 Ka zikhati zinwani, lomu bandleni ka tshuka kuva ni matshamela lawa ma lavako lezaku hi ti wonela ka lava hi hlengelako navo. A vanhu vo kari va nga ha ti nghenisa ka mahanyela ma kanakanisako. A vanwani va nga ha telwa hi moya wa xiviti kutani wa kuvilela. A mabandla ya le zaneni ga malembe go sangula Nguveni ya Hina ma yimisene ni xikarato xo fana ni lexo. Hambu lezi a ziro zo tala zi nga tsumbekile, a vanhu vo kari va wa nga hanyi hi nongameto. Hi kota ya lezi a vo kari va nga kala ku hanya hi tigonzo to kari ta wuKristu bandleni ga Korinte, mupostoli Paule i tlharihisile a bandla lego aku: ‘Mu nga khohliswi; a ku tolovelana ni vakubiha ka bihisa a mahanyela ma nene.’ (1 Va Le Korinte 15:12, 33) Paule i tlharihisile Timote lezaku hambu xikari ka maKristu-kulobye, ku ngava ni vanhu va nga hanyiko hi ndlela yo dzunzeka. Timote i lo byeliwa lezaku a ti wonela ka vanhu lavo, a nga va mahi vanghana vakwe. — Gonza 2 Timote 2:20-22.
14. Hi nga gi tirisisa kuyini a tshinya ga nayo legi gi nga xiseketelo xa zitlharihiso za Paule xungetano hi vanghana?
14 Hi nga gi tirisisa kuyini a tshinya ga nayo legi gi nga xiseketelo xa zitlharihiso za Paule? Hi ku nga tolovelani ni wihi munhu — nzeni kutani lehandle ka bandla — loyi a nga wa ta hi kucetela ku maha zakubiha. (2 Va Le Tesalonika 3:6, 7, 14) Hi fanele ku vikela a wumoya ga hina. Alakanya lezaku a ku fana ni xiponja, hi pswonga a mawonela ni mahanyela ya vanghana lava hi hlakanako nguvu navo. Khwatsi hi lezi hi nga zi kotiko a ku peta xiponja lomu ka vinagre zonake hi alakanya lezaku xi ta tala hi mati, hizalezo a hi zi koti ku tolovelana ni lava va nga ni kucetelo wa hava zonake hi rinzela lezaku hi ta pswonga za zi nene ka vona. — 1 Va Le Korinte 5:6.
U nga kuma vanghana va nene xikari ka vakhozeli-kuloni
15. U nga maha yini kasi u kuma vanghana va maalakanyo ya moya lomu bandleni ke?
15 Lexi xi tsakisako hi lezaku a ku kuma vanghana va nene xikari ka vakhozeli-kulori a zi tsanzi ne ni kutsongwani. (Tisimu 133:1, NM) U nga va kumisa kuyini a vanghana va maalakanyo ya moya lomu bandleni? A xikhati lexi u ti karatelako ku kombisa a matshamela lawa ma xalalisako Nungungulu, handle ko kanakana a vanwani va maalakanyo yo fana ni ya wena va ta kokelwa ka wena. Ka xikhati xalexo, u nga hava ni xilaveko xa kuba mazambo ya lisine ya ku ti mahela vanghana va vaswa. (Wona a kwadru “ Lezi hi nga ti lavelisa zona vanghana va nene.”) Langutela lava va kombisako a matshamela lawa wena u lavako a ku ma wonekelisa. Lanzela a wusungukati ga Biblia ga ku ‘anamisa a mbilu ya wena,’ u hlota vanghana xikari ka vakhozeli-kuloni hambu loku mu hambene hi lixaka, hlonge kutani mudawuko. (2 Va Le Korinte 6:13; gonza 1 Pedro 2:17.) U nga ti tlhanganyisi ntsena ni lava va tanga ya wena. U nga rivali lezaku Jonatani i wa hi nhonzo nguvu ka Davida. A vanhu vo tala va kulileko va zi kota ku tshingisa wunghana hi matshango ma nene ni wutlhari.
LOKU KU HUMELELA ZIKARATO
16, 17. Loku a mukhozeli-kulori a hi mahela kubiha hi ndlela yo kari, hikuyini hi nga faneliko ku tsika a bandla?
16 Kota lezi ku nga ni vanhu va matshamela ni midawuko yo hambanahambana nguvu lomu bandleni, ku nga ha humelela zikarato ka zikhati zo kari. A mukholwa-kulori a nga ha wula kutani ku maha nchumu lowu wu to hi khunguvanyisa. (Mavingu 12:18) Ka zinwani zikhati, a zikarato zi vangiwa hi kuhambana ka matshamela ya vanhu, kungazwisisani, kutani kuhambana ka mawonela. Xana hi ta khunguvanyeka hi kota ya zikarato lezo laha ka kuza hi tsika bandla? Loku hi ranza Jehova hi mbilu yontlhe ni lava yena a va ranzako hi nga ta tshuka hi maha lezo.
17 Kota lezi Jehova a nga Muvangi wa hina ni Muhlayisi wa Wutomi ga hina, hi fanele ku mu ranza ni ku mu khozela hi mbilu ya hina yontlhe. (Kuvululelwa 4:11) Ahandle ka lezo, a bandla legi yena a tsakako hi ku gi tirisa hi fanele ku gi seketela hi kutsumbeka. (Maheberu 13:17) Hikwalaho, loku a mukhozeli-kulori a hi mahela kubiha kutani ku hi khunguvanyisa hi ndlela yo kari, hi nga ta tsika a bandla kota ndlela ya ku kombisa lezaku hi khunguvanyekile. Kona hi wa ta zi mahela yini? A hi Jehova a nga hi khunguvanyisa. A liranzo la hina ha Jehova cima a li nge hi tsiki hi fularela yena ni vanhu vakwe! — Gonza Tisimu 119:165.
18. a) Zini hi nga ha mahako kasi ku vuvumisa a kurula lomu bandleni? b) Xana a ku hlawula ku tsetselela loku ku hi ni xiseketelo xi nene xa ku maha lezo zi neha makatekwa muni?
18 A ku ranza a vakhozeli-kulori zi hi kuca a ku vuvumisa kurula lomu bandleni. Jehova a nga rinzeli kumbhelela ka lava a va ranzako, niku hinawu a hi faneli ku maha lezo. A liranzo li hi vuna a ku nga khatali hi zihoxo zi tsongwani ni ku hi alakanyisa lezaku hina hontlhe a hi mbhelelangi niku ha hoxisa. (Mavingu 17:9; 1 Pedro 4:8) A liranzo li hi vuna a ku simama hi “tsetselelana.” (Va Le Kolosi 3:13) A hi xontlhe xikhati zi hehukako a ku lanzela a wusungukati legi. Loku hi tsika a kutizwa ka hava ku hi fumela, hi nga ha byekelela a ku veka xiviti, kuzilava na hi alakanya lezaku, hi ndlela yo kari, a zanga ya hina yi ta tsayisa loyi a nga hi khunguvanyisa. Kanilezi, a lisine hi lezaku a ku veka xiviti zi neha khombo ka hina venyi. A ku hlawula ku tsetselela loku ku hi ni xigelo xi nene xa ku maha lezo zi neha makatekwa yo tala nguvu. (Luka 17:3, 4) Zi hi nyika kurula ni kuxalala, zi hlayisa kurula lomu bandleni niku, hehla ka zontlhe, zi hlayisa a kuzwanana ka hina na Jehova. — Mateu 6:14, 15; Va Le Roma 14:19.
XIKHATI XA KU TSEMA WUNGHANA
19. Hi zihi a ziyimo zo kari zi nga ha hi mahako hi tsema wunghana ga hina ni wokari?
19 Ka zikhati zo kari, hi nga ha byeliwa lezaku hi tsika ku hlengela ni wokari loyi a nga xiro xa bandla. A xiyimo lexi xi humelela loku a munhu wo kari loyi handle ka ku ti sola a hambunyetako milayo ya Nungungulu a susiwa bandleni kutani loku a wokari a kaneta kukholwa hi ku gonzisa tigonzo ta mawunwa kutani ku ti susa ha yece lomu bandleni. A Mhaka ya Nungungulu yi hi byela kubaseni lezaku hi “nga mahi wunghana” ni vanhu lavo. * (Gonza 1 Va Le Korinte 5:11-13; 2 Johani 9-11) Zi nga hava xikarato hakunene a ku potsa munhu loyi kuzilava a nga hi munghana kutani a nga xaka ga hina. Xana hi ta yima hi tiya, zonake hi komba lezaku hi nyika nguvu lisima a kutsumbeka mahlweni ka Jehova ni ka milayo yakwe yo lulama a ku hunza zilo zontlhe ke? Alakanya lezaku Jehova i nyika nguvu lisima a kutsumbeka ni kuingisa.
20, 21. a) Hikuyini a lulamiselo ga ku susa munhu bandleni gi nga ga liranzo? b) Hikuyini zi nga za lisima a ku hlawula a vanghana va hina hi wutlhari?
20 A mahela legi ga ku susa munhu bandleni hakunene i lulamiselo ga liranzo gi tako hi ka Jehova. Hi ndlela muni? A ku hlongola muonhi a nga ti soliko zi kombisa liranzo hi vito go basa ga Jehova ni zontlhe lezi gi zi yimelako. (1 Pedro 1:15, 16) A ku susa munhu bandleni zi vikela bandla. A ziro lezi zi tsumbekileko za vikelwa ka kucetelo wo biha wa vaonhi va ku maha ha womu niku za zi kota ku simama zi khozela Jehova na zi tiva lezaku a bandla gi vikelwe ka tiko legi go biha. (1 Va Le Korinte 5:7; Maheberu 12:15, 16) A kulaya ko tiya ku kombisa liranzo hi mumahi wa kubiha. Za koteka ku ngha ku hi kona kudzuka loko a ku lavako kasi a zi tiva lezaku i fanele ku cica a mahanyela yakwe zonake a maha lezi zi lavekako kasi a tlhelela ka Jehova. — Maheberu 12:11.
21 I mhaka yi tiyileko lezaku a vanghana va hina va na ni ntamu wa ku hi kucetela ka zokari. Hikwalaho, za lisima a kuva hi hlawula vanghana hi wutlhari. Loku hi maha wunghana ni vanghana va Jehova, ni loku hi ranza lava Nungungulu a va ranzako, hi tava ni vanghana va va nene ka vontlhe. Lezi hi zi pswongako ka vona zi ta hi vuna a ku tatisa a xihlambanyo xa hina xa ku xalalisa Jehova.
^ nzi. 4 Hi ku kombela lezo ka Abrahama, Jehova i lo kombisanyana a muphahlelo lowu yena wutsumbu a nga wa ta wu humesa hi ku nyikela a N’wana wakwe a belekilweko yece. (Johani 3:16) Mhakeni ya Abrahama, Jehova i lo zi nghenela zonake a humesa hamba ya ku fela ku valeta Isaka. — Genesisi 22:1, 2, 9-13.
^ nzi. 9 Davida i wa hi jaha — i wa hi “tsongwani” — a xikhati lexi a nga daya Goliate niku i wa hi kwalomo ka tanga ya 30 wa malembe xikhatini xa kufa ka Jonatani. (1 Samueli 17:33; 31:2; 2 Samueli 5:4) Jonatani, loyi a nga hi kwalomo ka 60 wa malembe kufeni kakwe, i wonekisa ku khwatsi i wa hi nhonzo ka Davida hi xipimo xa 30 wa malembe.
^ nzi. 10 Kota lezi zi tsalilweko ka 1 Samueli 23:17, Jonatani i wulile a ntlhanu wa zilo kasi ku tiyisa Davida, zi nga lezi: (1) I lo khongotela Davida lezaku a nga chavi. (2) I lo tiyisa ka Davida lezaku Saule i wa nga ta kota nchumu. (3) I lo alakanyisa Davida lezaku i wa ta amukela a wuhosi, kota lezi Nungungulu a nga tsumbisile. (4) I lo tsumbisa a ku seketela Davida. (5) I lo byela Davida lezaku hambu Saule i wa zi tiva lezaku Jonatani i wa seketela Davida.
^ nzi. 19 Kasi ku kuma mahungu manwani xungetano hi ndlela ya ku khoma a vanhu va susilweko kutani va ti susileko bandleni, wona a Xiengetelo “Xana hi fanele ku khomisa kuyini a munhu a susilweko bandleni?”


text:
Yehova U Ḓo Ni Tikedza
“Yehova u ḓo mu tika musi a tshi lwala.”—PSALME YA 41:3.
1, 2. Ndi mini zwe Mudzimu a zwi ita tshifhingani tsha Bivhili, nahone ndi mini zwine vhaṅwe ṋamusi vha nga kha ḓi ḓivhudzisa zwone musi vha tshi khou lwala?
ARALI no no vhuya na lwala vhukuma, ni nga vha no ḓivhudzisa uri, ‘Naa ndi ḓo vhuya nda fhola?’ Kana khamusi muraḓo wa muṱa kana khonani i khou lwala nahone ni a ḓivhudzisa arali i tshi ḓo dovha ya fhola. Zwo ḓowelea u ṱoḓa uri riṋe na vhane ra vha funa ri vhe na mutakalo wavhuḓi. Bivhilini, ri vhala nga ha vhaṅwe vhe vha vha vha tshi khou lwala nahone vha tshi ṱoḓa u ḓivha arali vho vha vha tshi ḓo fhola. Sa tsumbo, Khosi Ahasia, murwa wa Ahaba na Isabele o ḓivhudzisa arali a tshi ḓo fhola. Nga murahu, Khosi Benihadada wa Siria o vha a tshi khou lwala nahone a vhudzisa arali a tshi ḓo fhola.—2 Dzikhosi 1:2; 8:7, 8.
2 Bivhili i dovha ya ri vhudza uri tshifhingani tsho fhiraho, nga zwiṅwe zwifhinga Yehova o vha a tshi fhodza vhathu nga lwa vhuṱolo nahone o dovha a shumisa vhaporofita u vusa vho faho. (1 Dzikhosi 17:17-24; 2 Dzikhosi 4:17-20, 32-35) Ṋamusi, vhaṅwe vhathu vhane vha khou lwala vha nga kha ḓi ḓivhudzisa arali Mudzimu a tshi ḓo ita zwiṅwe zwithu u itela u vha thusa uri vha fhole.
3-5. Ndi mini zwine Yehova na Yesu vha kona u zwi ita, nahone ndi mbudziso dzifhio dzine ra ḓo dzi haseledza?
3 Yehova u na maanḓa a u shandula mutakalo wa vhathu. O ṱarafa vhaṅwe nga malwadze, sa Farao wa tshifhingani tsha Abrahamu nahone nga murahu ha vha Miriamu khaladzi a Mushe. (Genesi 12:17; Numeri 12:9, 10; 2 Samuele 24:15) Nahone o ṱarafa Vhaisiraele nga “maṅwe malwadze, na dziṅwe dziṱhamu” musi vha sa fulufhedzei khae. (Doiteronomio 28:58-61) Nga zwiṅwe zwifhinga, Yehova o tsireledza vhathu vhawe uri vha si lwale. (Ekisodo 23:25; Doiteronomio 7:15) O dovha a fhodza na vhaṅwe vhavho. Sa tsumbo, o fhodza Yobo musi a tshi khou lwala vhukuma nahone a tshi ṱoḓa u fa.—Yobo 2:7; 3:11-13; 42:10, 16.
4 Ri na vhungoho ha uri Yehova u na maanḓa a u fhodza vhane vha khou lwala. Na Yesu a nga fhodza vhane vha khou lwala. Musi e kha ḽifhasi, o fhodza vhe vha vha vhe na malwadze a ngaho mapele kana tshifakhole. O fhodza vhathu vho pofulaho na vho omaho lurumbu. (Vhalani Mateo 4:23, 24; Yohane 9:1-7) Honoho vhuṱolo vhu ri thusa u dzula ro lavhelela zwithu zwavhuḓi zwine Yesu a ḓo zwi ita shangoni ḽiswa. Nga tshenetsho tshifhinga, “kha vho dzulaho fhano a huna ane a ḓo ri: Ndi a lwala.”—Yesaya 33:24.
5 Fhedzi arali ra lwala vhukuma, naa ri nga lavhelela uri Yehova kana Yesu vha ri fhodze zwino nga lwa vhuṱolo? Nahone ri fanela u humbula nga ha mini musi ri tshi khetha dzilafho?
ḒITIKENI NGA YEHOVA MUSI NI TSHI KHOU LWALA
6. Bivhili i amba mini nga ha vhuṱolo he ha itwa nga Vhakriste vha ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha?
6 Ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha, Yehova o ḓodza Vhakriste nga muya wawe mukhethwa nahone a ṋea vhaṅwe vhavho vhukoni ha u ita vhuṱolo. (Mishumo 3:2-7; 9:36-42) Sa tsumbo, vho vha vha tshi kona u fhodza vhathu na u amba nga nyambo dzo fhamba-fhambanaho. (1 Vhakorinta 12:4-11) Fhedzi nga murahu, honoho vhuṱolo ho mbo ḓi fhela samusi Bivhili yo amba uri vhu ḓo fhela. (1 Vhakorinta 13:8) Nga zwenezwo, ṋamusi ri nga si lavhelele uri Mudzimu a ri fhodze kana u fhodza vhane ra vha funa nga lwa vhuṱolo.
Yehova u a ḓivha zwavhuḓi nḓila ine vhashumeli vhawe vha shengela ngayo nahone ha hangwi u fulufhedzea havho
7. Psalme ya 41:3 i nga ri khuthadza hani?
7 Arali ni tshi khou lwala, Yehova u ḓo ni khuthadza na u ni tikedza samusi o zwi ita na kha vhashumeli vhawe vha tshifhingani tsho fhiraho. Khosi Davida o ṅwala uri: “Wa mashudu ndi uyu ané a khathutshela mutshinyali; ḓuvha ḽa khombo Yehova u ḓo mu tshidza. Yehova u ḓo mu linda, u ḓo londola vhutshilo hawe.” (Psalme ya 41:1, 2) Vhukuma, Davida o vha a sa khou amba uri muthu o lugaho we a vha a tshi khou tshila nga tshenetsho tshifhinga, we a vha a tshi pfela vhuṱungu mutshinyali o vha a sa ḓo fa. Nga zwenezwo, Yehova o vha a tshi ḓo thusa hani onoyo muthu o lugaho? Davida o ṱalutshedza uri: “Yehova u ḓo mu tika musi a tshi lwala; u ḓo mu adzela vhulalo vhuṱunguni hawe hoṱhe.” (Psalme ya 41:3) Yehova u a ḓivha zwavhuḓi nḓila ine vhashumeli vhawe vha shengela ngayo nahone ha vha hangwi. A nga vha ṋea tshivhindi na vhuṱali. Yehova o ita muvhili wa muthu nga nḓila ine wa kona u ḓifhodza.
8. U ya nga Psalme ya 41:4, ndi mini zwe Davida a humbela uri Yehova a mu itele zwone musi a tshi khou lwala vhukuma?
8 Kha Psalme ya 41 Davida o dovha a ri vhudza nga ha tshifhinga tshee a vha a tshi khou lwala vhukuma, o kulea nungo nahone a tshi khou vhilaela. Zwi vhonala u nga nga tshenetsho tshifhinga murwa wawe Abesalomo o vha a tshi khou lingedza u mu dzhiela vhuhosi. Davida o vha a tshi khou lwala vhukuma lwe a vha a sa koni u thivhela Abesalomo. O vha a tshi zwi ḓivha uri thaidzo dza muṱa wawe dzo vhangwa nga tshivhi tshe a tshi ita na Batseba. (2 Samuele 12:7-14) Nga zwenezwo, o ita mini? O rabela a ri: “Yehova nkhathutshele; fhodza muya wanga, ngauri ndo tshinya phanḓa hau.” (Psalme ya 41:4) Davida o vha a tshi zwi ḓivha uri Yehova Mudzimu o mu hangwela nahone o ḓitika ngae u itela u wana thuso musi a tshi khou lwala. Fhedzi naa Davida o vha a tshi khou lavhelela u fhodzwa nga lwa vhuṱolo nga Yehova?
9. (a) Ndi mini zwe Yehova a zwi itela Khosi Hiskia? (b) Ndi mini zwe Davida a vha o zwi lavhelela kha Yehova?
9 Ndi ngoho uri nga zwiṅwe zwifhinga, Mudzimu o khetha u fhodza vhathu. Sa tsumbo, musi Khosi Hiskia a tshi khou fa, Yehova o mu fhodza. Hiskia o dovha a tshila miṅwe miṅwaha ya 15. (2 Dzikhosi 20:1-6) Fhedzi Davida ho ngo lavhelela u fhola nga lwa vhuṱolo. Nṱhani hazwo, o vha a tshi khou lavhelela uri Mudzimu a mu thuse nga nḓila i fanaho na ye a vha a tshi nga thusa ngayo “uyu ané a khathutshela mutshinyali.” Davida o vha e na vhushaka havhuḓi na Yehova, nga zwenezwo, o vha a tshi nga mu humbela uri a mu khuthadze na u mu ṱhogomela musi a tshi khou lwala. O dovha a humbela uri muvhili wawe u fhole na uri a vhe khwine. Ri nga humbela Yehova uri a ri thuse nga nḓila i fanaho.—Psalme ya 103:3.
10. Ho itea mini kha Tirofimo na Epafrodito, nahone zwenezwo zwi ri gudisa mini?
10 Ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha, a si Vhakriste vhoṱhe vhe vha fhodzwa nga lwa vhuṱolo naho muapostola Paulo na vhaṅwe vho vha vha tshi kona u fhodza vha lwalaho. (Vhalani Mishumo 14:8-10.) Muapostola Paulo o fhodza khotsi a Publio we a vha o farwa nga mudinyane nahone a tshi khou lwala vhukuma. Paulo “a mu rabelela, o mu vhea zwanḓa nahone a fhola.” (Mishumo 28:8) Fhedzi Paulo ho ngo fhodza muthu muṅwe na muṅwe we a vha a tshi mu ḓivha. Muṅwe wa khonani yawe ane a pfi Tirofimo o tshimbila nae kha lwendo lwa vhurumiwa. (Mishumo 20:3-5, 22; 21:29) Musi Tirofimo a tshi lwala, Paulo ho ngo mu fhodza. Nga zwenezwo, Tirofimo o litsha u tshimbila na Paulo nahone a sala Mileto uri a kone u fhola. (2 Timotheo 4:20) Iṅwe khonani ya Paulo ine ya pfi Epafrodito yo lwala nahone yo vha i tsini na u fa. Fhedzi Bivhili a i ambi uri Paulo o mu fhodza.—Vhafilipi 2:25-27, 30.
NDI NYELETSHEDZO IFHIO INE NA FANELA U I ṰANGANEDZA?
11, 12. Ndi mini zwine ra zwi ḓivha nga ha Luka, nahone a nga vha o thusa hani Paulo?
11 Luka o vha e dokotela nahone o tshimbila na Paulo. (Mishumo 16:10-12; 20:5, 6; Vhakolosa 4:14) Khamusi o vha a tshi thusa Paulo na vhaṅwe musi vha tshi lwala vhe lwendoni lwavho lwa vhurumiwa. (Vhagalata 4:13) Samusi Yesu o amba uri “vha lwalaho” vha ṱoḓa dokotela.—Luka 5:31.
Ri fanela u vha na vhulondi musi muṅwe muthu a tshi ri ṋea nyeletshedzo nga ha mutakalo washu
12 Luka o vha a sa sokou vha muṅwe muthu we a vha a tshi takalela u ṋea nyeletshedzo nga ha mutakalo. O vha o gudela vhudokotela. Bivhili a i ambi uri o vhu guda lini kana ngafhi. Fhedzi i amba uri Paulo o rumela ndumeliso dzi yaho kha Vhakolosa dzi tshi bva kha Luka. Nga zwenezwo, khamusi Luka o gudiswa tshikoloni tsha vhudokotela ngei Laodikea, muḓi u re tsini na Kolosa. Zwiṅwe hafhu, musi Luka a tshi ṅwala Evangeli yawe na bugu ya Mishumo, o shumisa maṅwe maipfi o khetheaho a vhudokotela. Ngauri o vha e dokotela, o katela na mafhungo manzhi a zwifhinga zwe Yesu a fhodza ngazwo vhathu.
13. Ndi mini zwine ra fanela u zwi humbula musi ri sa athu u ṋea kana u ṱanganedza nyeletshedzo nga ha mutakalo?
13 Ṋamusi, a hu na na muthihi kha vhahashu ane a kona u ita vhuṱolo na u ri fhodza. Fhedzi ngauri vha ṱoḓa u ri thusa, vhaṅwe vha nga kha ḓi ri ṋea nyeletshedzo naho ri songo i humbela. Vhukuma, dziṅwe nyeletshedzo a dzi vhaisi. Sa tsumbo, Paulo o ṋea Timotheo nyeletshedzo ya uri a nwe waininyana. Timotheo o vha a tshi khou vhaisala thumbuni, khamusi ngauri o vha o nwa maḓi a re na tshika.* (Sedzani ṱhaluso i re magumoni a siaṱari.) (Vhalani 1 Timotheo 5:23.) Fhedzi ri fanela u vha na vhulondi. Wahashu a nga kha ḓi ri kombetshedza uri ri nwe muṅwe mushonga kana mishonga ya ḓaka kana u ḽa kana u iledza zwiṅwe zwiḽiwa. A nga kha ḓi ri vhudza uri zwo thusa muṅwe muṱani wawe we a vha e na thaidzo i fanaho. Fhedzi zwenezwi a zwi ambi uri na riṋe zwi ḓo ri thusa. Ri fanela u humbula uri naho vhathu vhanzhi vha tshi shumisa mushonga kana dzilafho, zwi nga kha ḓi ri vhaisa vhukuma.—Vhalani Mirero 27:12.
SHUMISANI ṰHALUKANYO
14, 15. (a) Ri fanela u ḓiṱhogomela kha vhathu vha mufuda-ḓe? (b) Ri guda mini kha Mirero 14:15?
14 Roṱhe ri ṱoḓa u vha na mutakalo wavhuḓi uri ri kone u ḓiphina nga vhutshilo na u shumela Yehova nga nungo dzoṱhe. Fhedzi a ro ngo fhelela, ngauralo ri nga si kone u iledza malwadze oṱhe. Musi ri tshi lwala, hu nga vha na madzilafho o fhamba-fhambanaho nahone ri na ndugelo ya u ḓikhethela. Zwi ṱungufhadzaho ndi uri vhaṅwe vhathu na dzikhamphani vha amba uri vho wana dzilafho ḽine ḽa ḓo fhelisa malwadze ashu. Vha ita zwenezwo nga nṱhani ha uri vha ṱoḓa u ita tshelede nnzhi. Vha nga kha ḓi amba uri vhathu vhanzhi vho shumisa ḽeneḽo dzilafho nahone vha fhola. Nahone arali ri tshi khou lwala, ri nga kha ḓi ḓiimisela u lingedza naho tshi tshini tshine tsha nga ri thusa uri ri fhole na u tshila tshifhinga tshilapfu. Fhedzi a ro ngo fanela u hangwa nyeletshedzo i bvaho Ipfini ḽa Mudzimu, ine ya ri: “Tsilu ḽi tenda zwoṱhe zwiambiwa; muthanyi u sedza ṋayo dzawe.”—Mirero 14:15.
Ri fanela u shumisa ṱhalukanyo na u vha na vhulondi kha zwine ra zwi tenda
15 Arali ro ṱalifha, ri ḓo vha na vhulondi kha zwine ra zwi tenda, zwihuluhulu arali muthu ane a khou ri ṋea nyeletshedzo e muthu a songo gudiswaho nga nḓila yo teaho. Ri ḓo ḓivhudzisa uri: ‘U amba uri yeneyi vithamini, mishonga ya ḓaka kana mifuda ya zwiḽiwa zwo thusa vhathu, fhedzi naa ndi na vhungoho ha uri zwo vha thusa zwa vhukuma? Naho zwo thusa vhaṅwe vhathu, nṋe ndi zwi ḓivha hani uri zwi ḓo nthusa? Naa ndi fanela u ita ṱhoḓisiso yo engedzeaho na u amba na vhaṅwe vho gudiswaho zwavhuḓi u itela u ṱhogomela mutakalo wanga?’—Doiteronomio 17:6.
16. Ndi mini zwine ra fanela u zwi dzhiela nṱha musi ri tshi dzhia phetho nga ha mutakalo washu?
16 Musi ri tshi khou dzhia phetho ya uri ndi ndingo ifhio kana dzilafho ḽine ra nga ḽi wana, ri fanela u vha na “muhumbulo wo tshaho” kana ri shumise ṱhalukanyo. (Tito 2:12) Zwenezwi ndi zwa ndeme zwihuluhulu arali ndingo kana dzilafho ḽi tshi vhonala ḽi songo ḓowelea. Naa muthu ane ra ya khae a nga ṱalutshedza nḓila ine ndingo kana dzilafho ḽa shuma ngayo? Naa zwine a khou ṱalutshedza a zwo ngo ḓowelea? Naa madokotela manzhi a a tenda uri yeneyi ndingo kana dzilafho ḽi nga fhodza vhathu? (Mirero 22:29) Khamusi muṅwe muthu u ri vhudza nga ha dzilafho ḽiswa ḽe ḽa tumbulwa huṅwe fhethu hu re kule nahone madokotela ha ḓivhi tshithu nga haḽo. Fhedzi naa hu na vhuṅwe vhuṱanzi vhune ha sumbedza uri hu na dzilafho ḽo raloho? Vhaṅwe vha nga lingedza u ni ṋea mishonga yo itwaho nga zwithu zwi sa ḓivhei. Zwenezwi zwi nga vha khombo vhukuma. Humbulani uri Mudzimu u ri sevha uri ri songo shumisa vhuṱolo kana manditi.—Doiteronomio 18:10-12; Yesaya 1:13.
“TAKALANI!”
17. Ndi lutamo lufhio lwo ḓoweleaho lune ra vha nalwo?
17 Ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha, tshigwada tshi langaho tsho rumela vhahashu vhurifhi zwivhidzoni, tshi tshi khou vha vhudza nga ha zwithu zwe vha vha vha tshi fanela u zwi iledza. Musi tshigwada tshi langaho tshi tshi phetha honoho vhurifhi, tsho ṅwala uri: “Arali na iledza zwenezwo zwithu nga vhuronwane, ni ḓo bvelela. Takalani!” (Mishumo 15:29) Naho maipfi a u fhedzisela o vha e a u onesa, a ri humbudza uri zwo ḓowelea u ṱoḓa u vha na mutakalo wavhuḓi.
18, 19. Ndi mini zwine ra nga zwi lavhelela shangoni ḽiswa?
18 Ri nga si kone u iledza malwadze oṱhe ngauri a ro ngo fhelela. Nahone musi ri tshi lwala, a ri lavheleli uri Yehova a ri fhodze nga lwa vhuṱolo. Fhedzi ri nga lavhelela vhumatshelo musi Mudzimu a tshi ḓo ri fhodza lwa tshoṱhe. Kha Nzumbululo 22:1, 2, muapostola Yohane o amba nga ha “maḓi a vhutshilo” na “miri ya vhutshilo” ine ya ḓo fhodza muṅwe na muṅwe. Zwenezwi a zwi ambeli kha miṅwe mishonga ya ḓaka ine ra nga i nwa zwino kana shangoni ḽiswa u itela u fhola. Nṱhani hazwo, zwi ambela kha zwoṱhe zwine Yehova na Yesu vha ḓo zwi ita u itela uri ri tshile tshoṱhe.—Yesaya 35:5, 6.
19 Ro lavhelela nga maṱo matswuku tshenetsho tshifhinga tshavhuḓi. Fhedzi zwino ri na vhungoho ha uri Yehova u a ri funa na uri u a pfesesa nḓila ine ra ḓipfa ngayo musi ri tshi shengela. U fana na Davida, ri na vhungoho ha uri arali ra lwala, Yehova ha nga ri laṱi. U ḓo dzula a tshi ṱhogomela vhane vha fulufhedzea khae.—Psalme ya 41:12.
Bugu The Origins and Ancient History of Wine i ri vhorasaintsi vho wana uri vhulwadze ha typhoid na zwiṅwe zwitzhili zwa khombo zwi nga fa nga u ṱavhanya musi zwi tshi ṱangana na waini.


text:
Xana Lezi Hi Zona Zi Nga Khungo Ga Nungungulu?
GONZA a phepha ginwe ni ginwani legi gi haxako mahungu. Wona a televizawu, kutani ku ingisela a radiyu. Ku na ni mahungu yo tala ya wugevenga, yimpi, ni terrorismo! Alakanyela a zikarato za wena. Kuzilava wa karateka nguvu hi kota ya wubabyi kutani kufa ka a ranzekako wa wena. U nga hazwa lezi a wanuna wa mu nene Joba a zi zwileko, a tlhela a ku ngalo i wa ‘tele hi kubayiseka.’—Joba 10:15, Tradução do Novo Mundo.
Ti wutise:
- Xana lezi hi zona zi nga khungo ga Nungungulu ka mina ni ka vanhu vontlhe?
- Nzi nga xi kuma kwihi a xivuno xa ku lwisana ni zikarato za mina?
- Xana ku kona kutsumba ka lezaku hi ta tshuka hi wona kurula misaveni?
A Biblia ga nyika mihlamulo yi tsakisako ya ziwutiso lezo.
A BIBLIA GI GONZISA LEZAKU NUNGUNGULU I TA NEHA A MATSHAMELA LAWA LAHA MISAVENI.
“I ta kulula mihloti yontlhe mahlweni yabye. Ku nga ha ta va kona kufa, hambu ni hlomulo, kutani kurila ni kubayisa.”—Kuvululelwa 21:4
“A zilema zi ta tlula khwatsi i hlangu.”—Isaya 35:6
“A mahlo ya zikhumu ma ta vululiwa.”—Isaya 35:5
‘Xikhati xa hata, laha vontlhe va nga le zilahleni va ta nga…huma.’—Johani 5:28, 29
“A ku na muaki ni munwe a ta ngaku: Nza babya! ”—Isaya 33:24
“A mavele ma ta pfuna nguvu tikweni.”—Tisimu 72:16
VUNEKA HI LEZI A BIBLIA GI ZI GONZISAKO
U nga tekeli ku ala lezi zi kombilweko na u alakanya lezaku miehleketo ya zilo hi zi navelako ntsena. Nungungulu i tsumbisile ku neha zilo lezo, niku a Biblia ga tlhamusela lezi a to zi mahisa zona.
Kanilezi a Biblia ga vuna hi tindlela tinwani. Gi nyika ndlela ya kuva wena u kuma a wutomi go tsakisa hambu ni zalezi. Nyimanyana u alakanyela a zikarato ni kuxaniseka ka wena wutsumbu. Zi nga ha patsa a ku vumala mali, zikarato za ngango, kubabya, kutani a ku felwa hi xaka. A Biblia ga zi kota ku ku vuna a ku lwisana ni zikarato inyamutlha, niku ga zi kota ku neha kutlhatlheka hi ku hlamula a ziwutiso zo khwatsi hi lezi:
- Hikuyini hi xanisekako?
- Hi nga zi kotisa kuyini a ku lwisana ni zikarato za wutomi?
- Hi nga zi kotisa kuyini kuva ni wutomi ga ngango legi gi tsakisako?
- Zini zi hi humelelako loku hifa?
- Xana ha ha ta wona a varanzekako va hina va fileko?
- Hi nga tiyisekisa kuyini lezaku Nungungulu futsi i ta tatisa a zitsumbiso zakwe za xikhati xa ha tako?
Zalezi u gonzako a bhuku legi wo komba lezaku wa ranza ku tiva lezi a Biblia gi zi gonzisako. A bhuku legi gi ta ku vuna.Wona lezaku a tinzimana ta gona ti na ni ziwutiso zi yelanako nato lahasi ka phajina. Makume ya mazana ya vanhu va tsaka hi ku tirisa a longoloko lowu wa ziwutiso ni mihlamulo a xikhati lexi va bhulako hi timhaka ta Biblia ni Timboni ta Jehova. Hi alakanya lezaku wenawu u ta tsaka. Ngha Nungungulu a ku katekisa hi lezi makunu u gonzako hi kutsaka ka hombe lezi hakunene a Biblia gi zi gonzisako!
TIVA A BIBLIA GA WENA
KU NA ni 66 wa mabhuku ni mapapilo ma wumbako a Biblia. A mabhuku lawo ma avanyisilwe hi zipimo ni mavesi lezaku zi hehuka a ku ma kambisisa. Loku a mitsalo yi tshahiwa lomu ka bhuku legi, a nombora ya kusangula yi komba a xipimo xa bhuku lego kutani papilo ga Biblia, leyi yi lanzelako yi komba a vesi. Hi xikombiso, a tshaho wa “2 Timote 3:16” wu wula ku ngalo: papilo ga wumbiri ka Timote, xipimo 3, vesi ga 16.
U ta hatla ku tolovela a Biblia hi ku lava a mitsalo leyi yi tshahilweko ka bhuku legi. Hikuyini u nga sanguliko a longoloko wa ku lera a Biblia siku ni siku? Hi ku lera a zipimo zinharu kuya ka ntlhanu hi siku, u nga zi kota ku lera a Biblia gontlhe hi lembe.


text:
APRIL 20, 2017
RHAXIYA
Huvonkulu Ya Le Russia Yi Avanyise Hi Ku Nga Yimi Na Timbhoni ta Yehovha
NEW YORK—Eka mavhiki mambirhi lama ku tengiweke ha wona, Khotonkulu ya Russia yi yime ni ndzawulo ya Vululami leyi a yi endle xikombelo xa leswaku ku pfariwa Rhavi ni Tiholo ta Mfumo ta 395 eRussia. Naswona xiboho lexi xi nambe xi sungula ku tirha.
Yaroslav Sivulskiy loyi a nga muvulavuleri wa Timbhoni ta Yehovha u te: “Mhaka leyi yi hi twise ku vava swinene naswona hi tivutisa leswaku xana leswi swi ta wu khumba njhani ntirho wa hina. Hi ta endla xikombelo xa aphili, hi tshemba leswaku tanihi vanhu lava nga ni ku rhula xikombelo xa hina xi ta amukeriwa hi xihatla.”
Timbhoni ta Yehovha ta le Russia ti fanele ti endla xikombelo xa aphili ku nga si hela masiku ya 30 eka vaavanyisi vanharhu.
Media Contacts:
International: David A. Semonian, Office of Public Information, +1-845-524-3000
Russia: Yaroslav Sivulskiy, +7-911-087-8009


text:
Cuma
Muti waka Cuma i muti lowu kumekaka eka tindzimi ta ku tala emisaveni, laha hi ta hlamusela muti wa ka Cuma lowu kumekaka eka ririmi ra XiTsonga. eka xiTsonga muti lowu wu tiveka hi swi vongo swimbirhi, kunga Cuma na Moyane.
Xithopo xa muti
Xithopo lexi xi tirhisiwa ngopfu hi va Tsonga va ka Cuma lava tumbulukaka le ka Mabalani e Musambiki kunga vona va Cuma vo sungula eka vaTsonga.
Cuma...
Mpahleni...
Nghunyulu...
Moyane ...
Huchuza...
Va xwexwexwe...
Va mpanamana...
Va basa mahlo...
Va le vuxeni ka misinya ya ku tswala byala na nyama...
Lexi hi xona xi thopo lexi tivekaka xa muti lowu e ka ririmi ra xiTsonga.
Matimu ya muti
Muti wa ka Cuma wu tumbuluka e n'wa lungu wa Afrika, aku na vumbhoni lebyi kombaka tiko ro sungula kwale n'wa lungu. Va hangalake na matiko ya Afrika hi tindzimi to hambana hambana. Vo tala va tsala xivongo lexi hi ndlela leyi yi pfumelelanaka na ririmi leri va ri vulavulaka. Kambe vo tala va ha xi hlayisa xi ri Chuma (Cuma).
Va Tsonga va ka Cuma vona va huma eka Ntshinani le Musambiki, hi lomu va Cuma vo sungula loko va huma n'wa lungu wa Afrika va nga fikela kona. Ivi va pela nambu wa Lipompo (Miminthi) va ya tshama eka Mangende, leri i tiko ra vanhu va ka Cuma ntsena,xi vongo xin'wana lexi kumekaka eka tiko leri xi lo luvela. Tiko ra Ntshinani na Mangende ma le hansi ka xi fundza xa ka Mabalani.
Hi ko kwalaho ka tinyimpi na ku famba va handza ndlala, va Cuma (Chuma) va hangalake na matiko. Van'wana hi va kuma eka Maputsu (Maputo), va n'wana eka Xokwe, Afrika Dzonga (Malamulele, Giyani,Bushbuckridge, Elim na Joni).
Kuna va'wana va Chuma lava hi va vonaka va huma Nigeria, Malawi,Mali na matiko ma n'wana. Lava hi vona va Cuma vo rhanga eka tinxaka ta ka Cuma e misaveni.Va Tsonga va muti wa ka Cuma va vuriwa va le vuxeni ka misinya ya kutswala byala na nyama, hi kwalaho ka ku xonga ka tiko ra vona, leri nga na minala leyi humesaka vucema (palm wine),mikanyi leyi humesaka vukanyi(Marula),mimova leyi humesaka Thonthontho na makalavatla lama humesaka xikalavatlani. Kasi misinya leyi tswalaka nyama i magungu(mixanatsi) leyi tswalaka matomani(maxonje).
Rhavi eka swiyenge swa rixaka ra machangana
Hi ku ya hi Henri Junod va ka Cuma, va hlayiwa eka rhavi ra Va Hlengwe eka rixaka ra machangana. Leri i rhavi Leri kulu eka ma rhavi ya mune lawa Junod a tsaleke ha wona.[1]
Swivongo leswi yelanaka
Minkombo
- ↑ Henry Junod - Life of a South African Tribe - Vol 1, Pages 16 - 19


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Samuwele 18:1-30
18 Hi ku hatlisa loko a heta ku vulavula na Sawulo, moya-xiviri wa Yonathani+ wu namarhelana+ ni moya-xiviri wa Davhida, Yonathani a sungula ku n’wi rhandza kukota moya-xiviri wakwe.+2 Hiloko Sawulo a n’wi teka esikwini rero, a nga n’wi pfumelelanga ku tlhelela endlwini ya tata wakwe.+3 Yonathani na Davhida va endla ntwanano,+ hikwalaho ka leswi a a n’wi rhandza kukota moya-xiviri wakwe.+4 Ku tlula kwalaho, Yonathani a hluvula nguvu yakwe yo pfumala mavoko leyi a yi ri eka yena, a yi nyika Davhida, ni tinguvu takwe hambi ku ri banga rakwe ni vurha byakwe ni vamba rakwe.5 Davhida a huma. Kun’wana ni kun’wana laha Sawulo a a n’wi rhuma kona, a a endla hi vutlhari,+ lerova Sawulo a n’wi veka a lawula vavanuna vakwe va nyimpi;+ swi vonake swi ri swinene ematihlweni ya vanhu hinkwavo ni le matihlweni ya malandza ya Sawulo.6 Kuteloko va nghena, loko Davhida a vuyile eku dlayeni ka Vafilisita, vavasati va huma emitini hinkwayo ya Israyele hi tinsimu+ ni mincino, va ta hlangana na Sawulo lowa hosi hi swingomana+ ni hi ku tsaka+ ni hi swipendana.7 Vavasati lava a va ri eku tlangeleni, va hamba va phata, va ku:“Sawulo u dlaye magidi yakwe,Kambe Davhida u dlaye makume yakwe ya magidi.”+8 Kutani Sawulo a sungula ku hlundzuka swinene,+ marito lawa a ma nga ri manene hi ku ya hi langutelo rakwe lerova u te: “Va nyike Davhida makume ya magidi kambe mina va ndzi nyike magidi, ku lo sala ntsena leswaku va n’wi nyika vuhosi!”+9 Ku sukela esikwini rero ku ya emahlweni, Sawulo a a tshamela ku languta Davhida hi tihlo ro biha.+10 Kutani hi siku+ leri tlhandlamaka moya wo biha wa Xikwembu wu tirha ehenhla ka Sawulo+ lerova a tikhoma ku fana ni muprofeta+ endlwini yakwe loko Davhida a tlanga vuyimbeleri hi voko+ ku fana ni le masikwini ya khale; fumu a ri ri evokweni ra Sawulo.+11 Hiloko Sawulo a hoxa fumu,+ a ku: “Ndzi ta tlhava Davhida ndzi n’wi patsa ni khumbi,”+ kambe Davhida a bvutama emahlweni kakwe, kambirhi.+12 Sawulo a chava+ Davhida hikuva Yehovha u tikombe a ri na yena,+ kambe a a sukile eka Sawulo.+13 Hikwalaho Sawulo a n’wi susa eka yena,+ a n’wi veka a va murhangeri wa vanhu va 1 000 eka yena; a a hamba a huma ni ku nghena emahlweni ka vanhu.+14 Davhida a a hamba a endla hi vutlhari+ etindleleni takwe hinkwato, Yehovha a a ri na yena.+15 Sawulo a hambeta a swi vona leswaku a a endla hi vutlhari ngopfu,+ lerova a a n’wi chava.16 Kutani tiko hinkwaro ra Israyele ni ra Yuda a va rhandza Davhida, hikuva a a huma ni ku a nghena emahlweni ka vona.17 Eku heteleleni Sawulo a byela Davhida a ku: “Hi loyi n’wana wa mina wa nhwanyana lonkulu Meraba.+ Hi yena loyi ndzi nga ta ku nyika yena a va nsati wa wena.+ Ntsena tikombise u ri wanuna wa vurhena eka mina u lwa tinyimpi ta Yehovha.”+ Kambe loko ku ri Sawulo, u tibyele a ku: “U nga pfumeleli voko ra mina ri va ehenhla ka yena, kambe pfumelela voko ra Vafilisita ri va ehenhla ka yena.”+18 Hiloko Davhida a byela Sawulo a ku: “Xana ndzi mani naswona maxaka ya mina i va mani, ndyangu wa tatana eIsrayele lerova ndzi va mukon’wana wa hosi?”+19 Hambiswiritano, enkarhini lowu Meraba n’wana wa Sawulo wa nhwanyana a nyikiweke Davhida ha wona, ana se a a nyikiwe Adriyele+ lowa Muavele-mehola+ a va nsati wakwe.20 Kutani Mikala+ n’wana wa Sawulo wa nhwanyana a a rhandzana na Davhida, hiloko va swi vika eka Sawulo, mhaka leyi a a yi rhandza.21 Hikwalaho Sawulo a ku: “Ndzi ta n’wi nyika yena leswaku a va ntlhamu eka yena+ nileswaku voko ra Vafilisita ri va ehenhla ka yena.” Hiloko Sawulo a byela Davhida a ku: “U ta endla ntwanano wa vukati na mina namuntlha hi un’wana wa vavasati lava vambirhi.”22 Ku tlula kwalaho, Sawulo a lerisa malandza yakwe a ku: “Vulavulani na Davhida exihundleni mi ku, ‘Waswivo! Hosi ya ku tsakela, malandza ya yona hinkwawo ma ku rhandza. Sweswi, endla ntwanano wa vukati ni hosi.’”23 Hiloko malandza ya Sawulo ma sungula ku vulavula marito lawa etindleveni ta Davhida, kambe Davhida a ku: “Xana i nchumu wo olova ematihlweni ya n’wina ku endla ntwanano wa vukati ni hosi loko mina ndzi ri munhu la pfumalaka,+ la pfumalaka xindzhuti?”+24 Kutani malandza ya Sawulo ma n’wi vikela, ma ku: “Davhida u vulavule marito yo fana ni lawa.”25 Hiloko Sawulo a ku: “N’wina mi ta byela Davhida mi ku, ‘Hosi a yi tsakeli mali ya ndzovolo+ kambe yi tsakela minsuvu+ ya 100 ya Vafilisita, leswaku yi tirihisela+ eka valala va hosi.’” Kambe loko ku ri Sawulo, a a bohe kungu ra leswaku Davhida a wa hi voko ra Vafilisita.26 Kutani malandza yakwe ma vikela Davhida marito lawa, hiloko mhaka leyi yi rhandziwa hi Davhida, leswaku a endla ntwanano+ wa vukati ni hosi, masiku a ma nga si hela.27 Kutani Davhida a pfuka a famba, yena ni vavanuna vakwe va ya dlaya+ vavanuna va 200 exikarhi ka Vafilisita, Davhida a vuya a tisa minsuvu+ ya vona, a yi nyika hosi yi ri nhlayo leyi heleleke leswaku a endla ntwanano wa vukati ni hosi. Hiloko Sawulo a n’wi nyika Mikala n’wana wakwe a va nsati wa yena.+28 Sawulo a swi vona naswona a swi tiva leswaku Yehovha a a ri na Davhida.+ Loko ku ri Mikala n’wana wa Sawulo a a n’wi rhandza.+29 Sawulo a tlhela a n’wi chava swinene Davhida, kutani Sawulo a va nala wa Davhida nkarhi hinkwawo.+30 Tihosana+ ta Vafilisita a ti huma, nkarhi hinkwawo loko ti huma, Davhida a a endla hi vutlhari+ ku tlula malandza hinkwawo ya Sawulo; vito rakwe ri va ra risima swinene.+


text:
TSHIINGAMO—TSHI GUDWAHO November 2016
Heyi khandiso i na thero dzi gudwaho u bva nga ḽa 26 December2016 u swika nga ḽa 29 January2017.
Ipfi Ḽe Ḽa Vha Ḽi Ḽa Ndeme Vhukuma!
Ndi ifhio nḓila ye Yesu a amba ngayo i sumbedzaho ṱhonifho?
“Dzulani Ni Tshi Ṱuṱuwedzana Ḓuvha Ḽiṅwe Na Ḽiṅwe”
Ndi ngani u ṱuṱuwedza zwi zwa ndeme? Ndi mini zwine ra nga zwi guda kha nḓila ye Yehova, Yesu na Paulo vha ṱuṱuwedza ngayo vhaṅwe? Nahone ni nga ṱuṱuwedza hani nga hu bvelelaho?
U Dzudzanyea Hu Tshimbidzanaho Na Ipfi Ḽa Mudzimu
Yehova ndi Mudzimu o dzudzanyeaho. Naa ri a lavhelela uri vhagwadameli vhawe vha dzudzanyee?
Naa Ni A Ṱhonifha Ipfi Ḽa Yehova?
Hu vha na mvelelo dzavhuḓi musi vhathu vha Mudzimu vha tshi ita vhuḓidini ha u shumisa nyeletshedzo i wanalaho Ipfini ḽawe na u tikedza ndangulo yawe nga u fulufhedzea.
“Mushumo Wone Ndi Muhulu”
Ni na ndugelo ya u tikedza wonoyo mushumo.
No Vhidzwa Ni Swiswini
Vhathu vha Mudzimu vho vha hani swiswini ḓanani ḽa vhuvhili ḽa miṅwaha C.E.? Vho thoma hani u vhonetshelwa nga tshedza nahone lini?
Vho Bva Kha Vhurereli Ha Mazwifhi
Vhathu vha Mudzimu vho vhofhololwa lini lwa tshoṱhe vhuthubwani ha Babele?
“Vhahuweleli Vha Muvhuso Vha Ngei Britain
—Fhaṱuwani!!”
A ho ngo vha na nyengedzeo kha tshivhalo tsha vhahuweleli vha Muvhuso vha ngei Britain lwa miṅwaha ya fumi! Ndi mini zwo itaho uri hu vhe na tshanduko?


text:
NDZIMA 4
Yesu Kreste I Mani?
1, 2. (a) Xana hakunene wa n’wi tiva munhu loyi a dumeke loko u tiva vito rakwe ntsena? Hlamusela. (b) Xana vanhu va ri yini hi Yesu?
KU NI vanhu vo tala lava dumeke emisaveni. Swi nga ha endleka u tiva vito ra munhu wo karhi loyi a dumeke. Kambe ku tiva ntsena vito rakwe a swi vuli swona leswaku u n’wi tiva kahle. A swi vuli swona leswaku u tiva vuxokoxoko hinkwabyo bya vutomi byakwe ni leswi a nga swona hakunene.
2 Swi nga ha endleka u twe hi ta Yesu Kreste, hambi leswi a hanyeke emisaveni eka malembe ya kwalomu ka 2 000 lama hundzeke. Kambe vanhu vo tala a va swi tivi leswaku a a ri munhu wa njhani. Van’wana va vula leswaku a a ri munhu lonene, van’wana va vula leswaku a a ri muprofeta kasi van’wana va tshemba leswaku i Xikwembu. Wena u ri yini?—Vona Nhlamuselo ya le hansi 12.
3. Ha yini swi ri swa nkoka ku tiva Yehovha Xikwembu na Yesu Kreste?
3 I swa nkoka leswaku u tiva ntiyiso hi Yesu. Ha yini? Bibele yi hi byela leswi: “Leswi swi vula vutomi lebyi nga heriki, ku nghenisa ka vona vutivi ha wena, Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso, ni loyi u n’wi rhumeke, Yesu Kreste.” (Yohane 17:3) Loko u tiva ntiyiso hi Yehovha na Yesu, u nga hanya hilaha ku nga heriki emisaveni leyi nga paradeyisi. (Yohane 14:6) Nakambe, ku dyondza hi Yesu swi ta ku pfuna hikuva i xikombiso lexinene xa ndlela leyi u nga hanyaka ha yona ni leyi u faneleke u hanyisana ni van’wana ha yona. (Yohane 13:34, 35) Eka Ndzima 1, hi dyondze ntiyiso hi Xikwembu. Sweswi hi ta dyondza leswi Bibele yi swi dyondzisaka hi Yesu.
HI KUME MESIYA!
4. Xana rito leri nge “Mesiya” ni leri nge “Kreste” ma vula yini?
4 Loko ka ha sale malembe yo tala leswaku Yesu a velekiwa, eBibeleni Yehovha u tshembise leswaku a a ta rhumela Mesiya kumbe Kreste. Rito leri nge “Mesiya” ri huma eka ririmi ra Xiheveru naswona rito leri nge “Kreste” ri huma eka Xigriki. Marito lama hamambirhi ma vula leswaku Xikwembu a xi ta hlawula Mesiya loyi a tshembisiweke ni ku n’wi nyika xikhundlha xo hlawuleka. Mesiya a a ta endla leswaku switshembiso hinkwaswo swa Xikwembu swi hetiseka. Yesu a nga tlhela a ku pfuna sweswi. Kambe emahlweni ko va Yesu a velekiwa, vanhu vo tala a va lava ku tiva leswaku, ‘I mani loyi a a ta va Mesiya?’
5. Xana vadyondzisiwa va Yesu a va tshemba leswaku a a ri Mesiya?
5 Vadyondzisiwa va Yesu a va nga kanakani leswaku a a ri Mesiya loyi a tshembisiweke. (Yohane 1:41) Hi xikombiso, Simoni Petro u byele Yesu a ku: “U Kreste.” (Matewu 16:16) Hi nga tiyiseka njhani leswaku Yesu i Mesiya?
6. Xana Yehovha u va pfune njhani vanhu va timbilu letinene leswaku va tiva Mesiya?
6 Loko ka ha sale malembe yo tala leswaku Yesu a velekiwa, vaprofeta va Xikwembu va tsale vuxokoxoko byo tala lebyi a byi ta pfuna vanhu ku tiva Mesiya. Leswi a swi ta va pfuna njhani? A hi nge u komberiwa ku landza munhu loyi u nga si tshamaka u hlangana na yena exitichini xa mabazi lexi teleke hi vanhu. A wu ta kota ku kuma munhu yoloye ntsena loko a wu byeriwe swo karhi hi yena. Hilaha ku fanaka, Yehovha u tirhise vaprofeta leswaku va hi byela hi leswi Mesiya a a ta swi endla ni leswi a swi ta n’wi humelela. Ku hetiseka ka vuprofeta byebyo hinkwabyo ku pfuna vanhu va timbilu letinene leswaku va tiva leswaku Yesu i Mesiya.
7. Hi byihi vuprofeta byimbirhi lebyi kombisaka leswaku Yesu i Mesiya?
7 Hi lebyi vuprofeta byin’wana. Xo sungula, byi kombisa leswaku loko ka ha sale malembe ya 700 leswaku Yesu a velekiwa, Mikiya u profete leswaku Mesiya a a ta velekiwa eximutanini xa Betlehema. (Mikiya 5:2) Hakunene hi kona laha Yesu a velekiweke kona! (Matewu 2:1, 3-9) Xa vumbirhi, byi kombisa leswaku Daniyele u profete leswaku Mesiya a a ta humelela hi lembe ra 29 C.E. (Daniyele 9:25) Lebyi i vuprofeta byimbirhi ntsena eka vuprofeta byo tala lebyi kombisaka leswaku Yesu i Mesiya loyi a tshembisiweke.—Vona Nhlamuselo ya le hansie 13.
8, 9. I yini leswi humeleleke loko Yesu a khuvuriwa leswi kombiseke leswaku i Mesiya?
8 Yehovha u swi veke erivaleni leswaku Yesu i Mesiya. Xikwembu xi tshembise ku nyika Yohane lowo Khuvula xikombiso lexi a xi ta n’wi pfuna ku tiva Mesiya. Loko Yesu a ya eka Yohane leswaku a n’wi khuvula eNambyeni wa Yordani hi lembe ra 29 C.E., Yohane u vone xikombiso xexo. Bibele yi hi byela leswi endlekeke: “Loko Yesu a khuvuriwile, a huma hi ku hatlisa ematini; kutani waswivo, matilo ma pfuleka, a vona moya wa Xikwembu wu xika ku fana ni tuva wu ta ehenhla ka yena. Waswivo! Nakambe, ku huma rito ematilweni, ri ku: ‘Loyi i N’wananga, la rhandzekaka, loyi ndzi n’wi amukeleke.’” (Matewu 3:16, 17) Loko Yohane a vona ni ku twa xikombiso lexi, u nambe a swi tiva leswaku Yesu a a ri Mesiya. (Yohane 1:32-34) Hi siku rero, loko Yehovha a chululela moya wakwe eka yena, Yesu u ve Mesiya. A ku ri yena loyi Xikwembu xi n’wi hlawuleke leswaku a va Murhangeri ni Hosi.—Esaya 55:4.
9 Vuprofeta bya Bibele, marito ya Yehovha ni xikombiso lexi A xi nyikeleke loko Yesu a khuvuriwa swi kombise leswaku Yesu i Mesiya. Kambe xana Yesu a a huma kwihi naswona a a ri munhu wa njhani? A hi voneni leswi Bibele yi swi vulaka.
YESU A A HUMA KWIHI?
10. Xana Bibele yi hi dyondzisa yini hi Yesu loko a nga si ta emisaveni?
10 Bibele yi dyondzisa leswaku Yesu u tshame etilweni ku ringana nkarhi wo leha a nga si ta emisaveni. Mikiya u vule leswaku Mesiya a a hanya ‘ku sukela eminkarhini yo sungula.’ (Mikiya 5:2) Yesu hi byakwe u vule ko tala leswaku a a tshama etilweni a nga si velekiwa tanihi munhu wa nyama. (Hlaya Yohane 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5.) Hambi loko a nga si ta emisaveni, Yesu a a ri ni vuxaka byo hlawuleka na Yehovha.
11. Ha yini Yesu a ri wa risima swinene eka Yehovha?
11 Yesu i wa risima swinene eka Yehovha. Ha yini? Hikuva Xikwembu xi n’wi vumbe emahlweni ko va ku vumbiwa swilo hinkwaswo ni vanhu hinkwavo. Kutani Yesu u vitaniwa “mativula ya ntumbuluko hinkwawo.” * (Vakolosa 1:15) Nakambe Yesu i wa risima eka Yehovha hikuva hi yena ntsena loyi a n’wi vumbeke hi ku kongoma. Hi yona mhaka leyi a vitaniwaka ‘N’wana la tswariweke a ri swakwe.’ (Yohane 3:16) Nakambe Yesu hi yena ntsena loyi Yehovha a n’wi tirhiseke ku vumba swilo leswin’wana hinkwaswo. (Vakolosa 1:16) Yesu hi yena ntsena loyi a vitaniwaka “Rito,” hikuva Yehovha u tirhise yena ku hundzisa marungula ni swileriso eka tintsumi ni vanhu.—Yohane 1:14.
12. Xana hi swi tivisa ku yini leswaku Yesu ni Xikwembu a hi munhu un’we?
12 Vanhu van’wana va tshemba leswaku Yesu ni Xikwembu i munhu un’we. Kambe sweswo a hi swona leswi Bibele yi swi dyondzisaka. Bibele yi vula leswaku Yesu u vumbiwile, leswi vulaka leswaku u na masungulo. Kambe Yehovha, loyi a vumbeke swilo hinkwaswo, a nga na masungulo. (Pisalema 90:2) Tanihi N’wana wa Xikwembu, Yesu a nga si tshama a ehleketa hi ku ringeta ku tiendla Xikwembu. Bibele yi dyondzisa leswaku Tatana i nkulu eka N’wana. (Hlaya Yohane 14:28; 1 Vakorinto 11:3.) Yehovha hi yena ntsena loyi a nga “Xikwembu xa Matimba Hinkwawo.” (Genesa 17:1) Hi yena a nga ni matimba hinkwawo evuakweni hinkwabyo.—Vona Nhlamuselo ya le hansi 14.
13. Ha yini Bibele yi vula leswaku Yesu i “xifaniso xa Xikwembu lexi nga vonakiki”?
13 Yehovha ni N’wana wakwe, Yesu, va hete malembe ya tibiliyoni va ri karhi va tirha swin’we emahlweni ko va ku vumbiwa tilo ni misava. A swi kanakanisi leswaku a va rhandzana ngopfu! (Yohane 3:35; 14:31) Yesu u ti tekelele kahle timfanelo ta tata wakwe lerova Bibele yi n’wi vitana “xifaniso xa Xikwembu lexi nga vonakiki.”—Vakolosa 1:15.
14. Swi tise ku yini leswaku N’wana wa Yehovha loyi a nga wa risima a velekiwa a ri munhu wa nyama?
14 N’wana wa Yehovha loyi a nga wa risima a a tiyimiserile ku suka etilweni kutani a velekiwa emisaveni a ri munhu wa nyama. Xana sweswo swi kotekise ku yini? Hi ndlela ya singita Yehovha u teke vutomi bya N’wana wakwe ku suka etilweni a byi nghenisa embelekweni wa nhwana loyi a vuriwaka Mariya. Kutani Yesu a nga kalanga a lava tatana wa nyama leswaku a velekiwa. Xisweswo Mariya u veleke n’wana loyi a hetisekeke kutani a n’wi thya vito ra Yesu.—Luka 1:30-35.
XANA YESU A A RI MUNHU WA NJHANI?
15. U nga endla njhani leswaku u tiva Yehovha kahle?
15 U nga dyondza swo tala hi Yesu, vutomi byakwe ni timfanelo takwe hi ku hlaya tibuku ta Bibele ta Matewu, Marka, Luka na Yohane. Tibuku leti ti vitaniwa Tievhangeli. Leswi Yesu a fanaka ni Tata wakwe, leswi u swi dyondzaka swi ta ku pfuna leswaku u n’wi tiva kahle Yehovha. Hi yona mhaka Yesu a vuleke leswi: “Loyi a ndzi voneke u vone na Tatana.”—Yohane 14:9.
16. Yesu u dyondzise yini? Xana leswi Yesu a a swi dyondzisa a swi huma kwihi?
16 Vanhu vo tala a va vitana Yesu “Mudyondzisi.” (Yohane 1:38; 13:13) Nchumu wun’wana wa nkoka swinene lowu a wu dyondziseke a ku ri “mahungu lamanene ya mfumo.” Mfumo lowu i yini? I mfumo wa Xikwembu lowu nga ta fuma misava hinkwayo ku suka etilweni ni ku tlhela wu tisela vanhu lava yingisaka Xikwembu mikateko. (Matewu 4:23) Swilo hinkwaswo leswi Yesu a a swi dyondzisa a swi huma eka Yehovha. Yesu u te: “Leswi ndzi swi dyondzisaka a hi swa mina, kambe i swa loyi a ndzi rhumeke.” (Yohane 7:16) Yesu a a swi tiva leswaku Yehovha u lava leswaku vanhu va twa mahungu lamanene ya leswaku Mfumo wa Xikwembu wu ta fuma misava.
17. Xana Yesu a a dyondzisa kwihi? Ha yini a tirhe hi matimba leswaku a dyondzisa van’wana?
17 Xana Yesu a a dyondzisa kwihi? Kun’wana ni kun’wana laha a a kuma vanhu kona. A a dyondzisa ematikoxikaya, emadorobeni, etindhawini ta vuxaviselo, etindhawini ta vugandzeri ni le makaya ya vanhu. A a nga langutelanga leswaku vanhu va ta eka yena. Hakanyingi a a ya eka vona. (Marka 6:56; Luka 19:5, 6) Yesu u tirhe hi matimba ni ku tlhela a heta nkarhi wo tala leswaku a dyondzisa vanhu. Ha yini? Hikuva a a swi tiva leswaku Xikwembu a xi lava leswaku a endla tano ni hikwalaho ka leswi minkarhi hinkwayo a xi yingisa tanihi leswi xi nga Tata wakwe. (Yohane 8:28, 29) Nakambe Yesu u chumayele vanhu hikwalaho ka leswi a va twela vusiwana. (Hlaya Matewu 9:35, 36.) A a swi vona leswaku varhangeri va vukhongeri a va nga dyondzisi ntiyiso hi Xikwembu ni hi Mfumo wa xona. Kutani a a lava ku pfuna vanhu vo tala hilaha swi nga kotekaka hakona leswaku va twa mahungu lamanene.
18. Hi tihi timfanelo ta Yesu leti u ti rhandzaka swinene?
18 Yesu a rhandza vanhu ni ku tlhela a khathala hi vona. A a ri ni musa naswona a a ngheneka. Hambi ku ri vana a va swi rhandza ku va na yena. (Marka 10:13-16) Minkarhi hinkwayo Yesu a va khoma hi ndlela leyi fanaka. A a venga vukanganyisi ni vubihi. (Matewu 21:12, 13) U hanye enkarhini lowu vavasati a va nga ri na malunghelo yo tala naswona a va nga xiximiwi. Kambe minkarhi hinkwayo Yesu a a khoma vavasati hi ndlela ya xichavo. (Yohane 4:9, 27) Nakambe Yesu a a titsongahata swi suka embilwini. Hi xikombiso, siku rin’wana nimadyambu u hlambise vaapostola vakwe milenge, ku nga ntirho lowu hi ntolovelo a wu endliwa hi nandza.—Yohane 13:2-5, 12-17.
19. Hi swihi swikombiso leswi kombisaka leswaku Yesu a a swi tiva hakunene leswi vanhu va swi lavaka naswona a a lava ku va pfuna?
19 Yesu a a swi tiva hakunene leswi vanhu va swi lavaka kutani a lava ku va pfuna. Leswi swi vonake kahle loko a tirhisa matimba ya Xikwembu ku horisa vanhu hi singita. (Matewu 14:14) Hi xikombiso, wanuna loyi a a ri ni nhlokonho, u ye eka Yesu, a ku: “Loko u swi lava, u nga ndzi basisa.” Yesu u khumbekile loko a vona ku xaniseka ni ku twa ku vava ka wanuna yoloye. U n’wi twele vusiwana kutani a lava ku n’wi pfuna. Kutani Yesu u tshambulute voko rakwe, a khumba wanuna yoloye kutani a ku eka yena: “Ndza swi lava. Basisiwa.” Hiloko a hola! (Marka 1:40-42) Ehleketa ndlela leyi wanuna yoloye a titweke ha yona!
MINKARHI HINKWAYO A TSHEMBEKILE EKA TATA WAKWE
20, 21. Xana Yesu u hi vekele njhani xikombiso lexinene xo yingisa Xikwembu?
20 Yesu u hi vekele xikombiso lexinene xo yingisa Xikwembu. Ku nga khathariseki leswi endlekeke kumbe leswi valala vakwe va n’wi endleke swona, u tshame a tshembekile eka Tata wakwe. Hi xikombiso, Yesu a nga dyohanga loko Sathana a ringeta ku n’wi ringa. (Matewu 4:1-11) Swirho swin’wana swa ndyangu wa ka va Yesu a swi nga tshembi leswaku a a ri Mesiya xisweswo swi vule leswaku “wa hlanya,” kambe Yesu u ye emahlweni a endla ntirho wa Xikwembu. (Marka 3:21) Loko valala vakwe va n’wi xanisa, Yesu u tshame a tshembekile eka Xikwembu naswona a nga ringetanga ku tirihisela.—1 Petro 2:21-23.
21 Hambileswi Yesu a feke hi ndlela yo vava, u tshame a tshembekile eka Yehovha. (Hlaya Vafilipiya 2:8.) Ehleketa leswi a fanele a swi tiyisela hi siku leri a feke ha rona. U khomiwile, a hehliwa hi ku va musandzi, vaavanyisi lava nga ni vukanganyisi va n’wi vone nandzu, mintshungu leyi pfukelaka yi n’wi hlekile naswona masocha ma n’wi xanisile ni ku tlhela ma n’wi belela emhandzini. Loko a fa u ririle kutani a ku: “Swi hetisisiwile.” (Yohane 19:30) Hi siku ra vunharhu Yesu a file, Yehovha u n’wi pfuxile kutani a n’wi nyika miri wa moya. (1 Petro 3:18) Endzhaku ka mavhiki ma nga ri mangani, u tlhelele etilweni, “a tshama evokweni ra xinene ra Xikwembu” kutani a yimela leswaku Xikwembu xi n’wi endla Hosi.—Vaheveru 10:12, 13.
22. Hi rihi lunghelo leri hi nga na rona sweswi hi leswi Yesu a tshameke a tshembekile eka Tata wakwe?
22 Leswi Yesu a tshameke a tshembekile eka Tata wakwe, sweswi hi ni lunghelo ro hanya hilaha ku nga heriki emisaveni leyi nga paradeyisi, hilaha xikongomelo xa Yehovha a xi ri hakona. Eka ndzima leyi landzelaka, hi ta bula hi ndlela leyi rifu ra Yesu ri swi endlaka ha yona leswaku swi koteka ku va hi hanya hilaha ku nga heriki.
^ ndzim. 11 Yehovha u vitaniwa Tatana hikuva i Muvumbi. (Esaya 64:8) Yesu u vitaniwa N’wana wa Xikwembu hikuva u vumbiwe hi Yehovha. Tintsumi swin’we na Adamu, na vona va vitaniwa vana va Xikwembu.—Yobo 1:6; Luka 3:38.


text:
U gi wonisa kuyini a Biblia?
Xana u taku . . .
i bhuku ga wutlhari ga vanhu?
i bhuku ga tikaringani ni matimu ya kuhanya?
i Mhaka ya Nungungulu?
LEZI A BIBLIA GI ZI WULAKO
‘Yontlhelele mitsalo yi pimisilwe hi Nungungulu.’
MABHINZU U MA KUMAKO HI KU KHOLWA LEZAKU A BIBLIA I MHAKA YA NUNGUNGULU
U ta kuma mihlamulo yo tsakisa ya ziwutiso zi ku karatako nguvu wutomini.
U ta kuma wurangeli go tsumbeka wutomini ga siku ni siku.
U ta kuma kutsumba ko tiya xungetano hi wumanziko.
XANA LEZI A BIBLIA GI ZI WULAKO ZA TSUMBEKA HAKUNENE?
Ina, hi zigelo zinharu hi wutsongwani ga kona:
Gi na ni kuzwanana ko hlamalisa. A Biblia gi tsalilwe hi xikhati xa ku hunza 1.600 wa malembe hi xipimo xa 40 wa vanhu. A kutala ka vona a va zangi va tivana. Hambulezo, a zipanze zontlhe zi wumbako Biblia za zwanana, niku zi na ni hloko ya mhaka yinwe!
Gi na ni matimu yo tsumbeka. A vatsali va matimu va tiko va tala ku fihla a zihoxo za vanhu vabye. Kuhambana ni lezo, a vatsali va Biblia va tsalile zihoxo zabye wutsumbu ni za tiko gabye na va nga fihli nchumu.
—2 Kronekele 36:15, 16; Tisimu 51:1-4.
Gi na ni ziprofeto zo tsumbeka. A Biblia gi profetile a kulobyiswa ka doropa ga kale ga Babuloni na ka ha kiyela a xipimo xa 200 wa malembe. (Isaya 13:17-22) A gi kombangi ntsena a ndlela leyi Babuloni a nga wa tawa ha yona, kanilezi gi wulile ni vito ga hosi leyi yi nga wa ta gi khozisa!
—Isaya 45:1-3.
A zinwani ziprofeto zo tala za Biblia zi tatisekile hi kumbhelela. Xana a hi zona lezi hi nga wa ta zi rinzela ka Mhaka ya Nungungulu?
ALAKANYELA LEZI
Xana a Mhaka ya Nungungulu yi nga gi chukwatisisa kuyini a wutomi ga wena?
A Biblia ga hlamula a xiwutiso lexi ka ISAYA 48:17, 18 ni ka 2 TIMOTE 3:16, 17.
GONZA ZINWANI
MAHUNGU YO SASEKA YA NUNGUNGULU!
Xana a mahungu yo saseka mata hi ka Nungungulu hakunene?
Hi nga tiyisekisa kuyini lezaku lezi a Biblia gi zi wulako lisine?