text:
DOMINICAN REPUBLIC
Vanhu Va 22 Va Tshike Kereke
GERMAN GOMERA a a ri n’wana wa vumbirhi wo hetelela eka vana va 11. Endzhaku ka loko tata wakwe ni vasesi vakwe vambirhi va file, mana wakwe, Luisa, u rhurhe ni ndyangu wakwe va ya tshama edorobeni. Kwalaho, va sungule ku nghena Kereke ya Ma-mennonite, leyi vabuti wa Luisa ni mindyangu ya vona a va nghena yona.
German u ri: “Hi 1962, ku fike mpatswa lowu nga maphayona yo hlawuleka edorobeni ra hina.” A ku vuriwa leswaku mpatswa wolowo a wu onha vanhu va doroba rero hi ‘tidyondzo leti nga riki tinene.’ Nilokoswiritano, loko mpatswa wolowo wu fika endyangwini wa ka Piña, wu amukeriwile. Ndyangu wa ka Piña a wu ri wukulu. Wu hlamarisiwe hi musa ni xinghana lexi maphayona wolawo a ma ri na xona, kutani wu yingisele rungula ra wona hi vurhon’wana. Hikwalaho ka riendzo rero, ndyangu wa ka Piña swin’we ni vasesi va mina vanharhu va sungule ku dyondza.
German u ya emahlweni a ku: “Siku rin’wana loko maphayona ma endzela ndyangu wa ka Piña”, Manana na yena u vitaniwile. Ma hlaye tindzimana ta Bibele leti kandziyisaka ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki laha misaveni. Manana u ma vutise a ku, ‘Kutani ha yini ekerekeni ya mina va vula leswaku hi ya etilweni?’ Endzhaku ka loko makwerhu a n’wi hlamule hi ku tirhisa Bibele kutani a hlamusela leswi Matsalwa ma swi vulaka hi ku pfuxiwa ka vanhu lava feke emisaveni, Manana u amukele rungula rero kutani a sungula ku byela van’wana hileswi a swi dyondzeke.
“Loko vafundhisi va Kereke ya Ma-mennonite va kuma leswaku swirho swa vona swi dyondza ni Timbhoni ta Yehovha, va ringete ku swi kucetela leswaku swi tshika ku dyondza na tona. Hambiswiritano, va endle tano hi ku tirhisa vukarhi ni ku swi xungeta. Maximina, loyi a nga manana wa ka Piña, u te, ‘Vonani laha! A ndzi n’wana ndza swi kota ku tiendlela swiboho!’
German u ri: “Eku heteleleni, vanhu va 22 va tshike Kereke ya Ma-mennonite kutani va sungula ku ya eminhlanganweni ya vandlha ekaya leri hirhiweke. Manana u khuvuriwe hi 1965 kutani mina ndzi khuvuriwe endzhakunyana ka malembe ya mune hi 1969 loko ndzi ri ni malembe ya 13.”


c: text/html

text:
Dyondzo 59: Lexi Endlaka Davhida A Boheka Ku Baleka
Endzhaku ka loko Davhida a dlaye Goliyadi, Abinere ndhuna ya nyimpi ya Israyele u n’wi yise eka Sawulo. Sawulo a a n’wi tsakela swinene Davhida. A n’wi veka ndhuna ya nyimpi a tlhela a n’wi teka a tshama na yena endlwini ya hosi.
Endzhakunyana, loko vuthu ri vuya eku lweni ni Vafilisita, vavasati a va yimbelela va ku: ‘Sawulo u dlaye magidi, kambe Davhida u dlaye makume ya magidi.’ Sweswo swi endle leswaku Sawulo a va ni mavondzo, hikuva Davhida a a dzunisiwa ku tlula yena. Kambe Yonathani n’wana Sawulo a a nga ri na mavondzo. A a rhandza Davhida swinene, na Davhida a a rhandza Yonathani. Kutani lavambirhi va twanana leswaku va ta va vanghana hi masiku.
Davhida a a ri ni vuswikoti byo tlanga haripa, naswona Sawulo a a tsakela tinsimu leti a a ti tlanga. Kambe siku rin’wana mavondzo ya Sawulo ma n’wi vangele ku endla nchumu wo biha. Loko Davhida a ri karhi a tlanga haripa, Sawulo u teke tlhari rakwe a ri hoxa, a ku: ‘Ndzi ta tlhava Davhida ndzi n’wi patsa ni khumbi!’ Kambe Davhida a vhika, tlhari ri n’wi hupa. Endzhakunyana Sawulo a tlhela a hupa Davhida hi tlhari. Kutani Davhida a swi vona leswaku u fanele ku xiya-xiya.
Xana wa xi tsundzuka xitshembiso lexi Sawulo a xi endleke? U vule leswaku munhu loyi a nga ta dlaya Goliyadi u ta n’wi nyika n’wana wa yena wa nhwanyana a va nsati wakwe. Eku heteleleni Sawulo u byele Davhida leswaku a nga teka n’wana wakwe Mikala, kambe u fanele ku rhanga a dlaya valala va yena va Vafilisita va 100. Anakanya hi sweswo! Sawulo a a anakanya leswaku Vafilisita va ta dlaya Davhida. Kambe a va n’wi dlayanga, kutani Sawulo a nyika Davhida n’wana wakwe a va nsati wa yena.
Siku rin’wana Sawulo a byela Yonathani ni malandza yakwe hinkwawo leswaku u lava ku dlaya Davhida. Kambe Yonathani a ku eka tata wakwe: ‘U nga n’wi dlayi Davhida. A nga si tshama a ku dyohela ha nchumu. Kambe, hinkwaswo leswi a swi endleke swi ku pfune swinene. U veke vutomi byakwe ekhombyeni loko a dlaya Goliyadi, naswona loko u swi vona a wu tsakile.’
Sawulo u yingise n’wana wa yena, naswona a tshembisa leswaku a nge n’wi dlayi Davhida. Davhida u vuyisiwile kutani a tirhela Sawulo endlwini yakwe ku fana ni le ku sunguleni. Hambiswiritano, siku rin’wana loko Davhida a ri karhi a tlanga haripa, Sawulo u tlhele a hoxa Davhida hi tlhari. Davhida u vhikile, tlhari ri tlhava khumbi. Leswi a swi endleka ra vunharhu! Hiloko Davhida a swi vona leswaku a fanele ku baleka!
Vusiku byebyo Davhida u ye endlwini yakwe. Kambe Sawulo a rhumela vavanuna leswaku va ya n’wi dlaya. Mikala a a swi tiva leswaku tata wakwe a a kunguhata ku endla yini. Kutani a byela nuna wakwe a ku: ‘Loko u nga baleki namuntlha, mundzuku u ta va u ri ntsumbu.’ Hi vusiku byebyo Mikala a pfuna Davhida ku huma hi fasitere a baleka. Ku hele malembe ya kwalomu ka nkombo Davhida a boheka ku tumbela etindhawini to hambana-hambana leswaku Sawulo a nga n’wi kumi.
1 Samuwele 18:1-30; 19:1-18.
Swivutiso
- Ha yini Sawulo a a ri ni mavondzo eka Davhida, kambe n’wana wa yena Yonathani a a hambane njhani na yena?
- Ku humelele yini siku rin’wana loko Davhida a ri karhi a tlangela Sawulo haripa?
- Sawulo u vule leswaku Davhida u fanele ku endla yini loko a nga si teka n’wana wakwe Mikala a va nsati wakwe, naswona ha yini Sawulo a vula leswi?
- Loko Davhida a tlangela Sawulo haripa, i yini lexi humeleleke ra vunharhu, hilaha xifaniso xi swi kombisaka hakona?
- Xana Mikala u byi ponise njhani vutomi bya Davhida, naswona Davhida a a fanele a endla yini ku ringana malembe ya nkombo?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya 1 Samuwele 18:1-30.
Ndlela leyikulu leyi Yonathani a a rhandza Davhida ha yona yi ri fanekisela njhani rirhandzu leri nga kona exikarhi ka “tinyimpfu tin’wana” ni “ntlhambinyana”?
Leswi Yonathani a a ta va mudyandzhaka wa Sawulo hi ku ya hi nawu, xana 1 Samuwele 18:4 yi swi kombisa njhani leswaku Yonathani u titsongahatele loyi a hlawuriweke ku va hosi?
Xana xikombiso xa Sawulo xi swi kombisa njhani leswaku mavondzo ma nga yisa eka xidyoho lexikulu, naswona swi hi lemukisa yini leswi?
- Hlaya 1 Samuwele 19:1-17.
Xana Yonathani u veke vutomi bya yena ekhombyeni hi ndlela yihi loko a vulavula na Sawulo?
DYONDZA SWO TALA
Davhida A A Tshembe Xikwembu
Davhida u endle swihoxo leswikulu evuton’wini bya yena a tlhela a langutana ni mintlhontlho yo tala kambe a nga tshikanga ku tirhela Xikwembu. Xikombiso xa yena lexinene xi nga ku pfuna leswaku u tshama u tshembekile.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yoxuwa 10:1-43
10 Hi ku hatlisa loko Adoni-zedeki hosi ya Yerusalema a twa leswaku Yoxuwa u teke Ayi+ a wu nyikela endzovisweni,+ hilaha a endleke hakona hi Yeriko+ ni hosi ya wona,+ u endlise sweswo eka Ayi ni hosi ya wona,+ nileswaku vaaki va Gibiyoni va endle ku rhula ni Vaisrayele+ naswona a va tshama exikarhi ka vona,2 hiloko a chava swinene,+ hikuva Gibiyoni a wu ri muti lowukulu, ku fana ni miti ya vuhosi, hikuva a wu ri wukulu eka Ayi,+ ni vavanuna va wona hinkwavo a va ri vanhu va matimba.3 Hikwalaho Adoni-zedeki hosi ya Yerusalema+ a rhumela rito eka Hohamu hosi ya Hebroni+ na Piramu hosi ya Yaramutu+ ni le ka Yafiya hosi ya Lakixi+ na Debiri hosi ya Egiloni,+ a ku,4 “Tanani eka mina mi ta ndzi pfuna ndzi hlasela Gibiyoni, hikuva u endle ku rhula na Yoxuwa ni vana va Israyele.”+5 Hiloko va hlengeletana kutani va tlhandluka, tihosi ta ntlhanu ta Vaamori,+ hosi ya Yerusalema, hosi ya Hebroni, hosi ya Yaramutu, hosi ya Lakixi, hosi ya Egiloni, tona ni vanhu va tona hinkwavo va le mixaxeni, ti gova ti rhendzela Gibiyoni, ti lwa na wona.6 Hiloko vavanuna va Gibiyoni va rhumela rito eka Yoxuwa va ri emixaxeni ya Giligala,+ va ku: “U nga khondleli mahlonga ya wena mavoko.+ Tana eka hina hi ku hatlisa, u hi ponisa, u hi pfuna, hikuva tihosi hinkwato ta Vaamori leti tshamaka endhawini ya tintshava ti hlengeletanele ku lwa na hina.”7 Kutani Yoxuwa a tlhandluka a suka eGiligala, yena ni vanhu hinkwavo va nyimpi lava a va ri na yena+ ni vavanuna hinkwavo va vurhena lava nga ni matimba.+8 Hiloko Yehovha a byela Yoxuwa a ku: “U nga va chavi,+ hikuva ndzi va nyikete evokweni ra wena.+ Ku hava munhu wa vona la nga ta lwa na wena.”+9 Kutani Yoxuwa a fika eka vona hi xitshuketa. U fambe vusiku hinkwabyo a huma eGiligala.10 Yehovha a va pfilunganya emahlweni ka Israyele,+ kutani va dlaya vanhu vo tala eGibiyoni+ ni ku va hlongorisa hi ndlela leyi tlhandlukaka ya Beta-horoni, va va dlaya ku fikela eAzeka+ ni le Makeda.+11 Kuteloko va ha baleka emahlweni ka Israyele naswona va rhelela eBeta-horoni, Yehovha a chulula maribye+ lamakulu ehenhla ka vona ku ya fikela eAzeka, ma huma etilweni lerova va fa. A va tele lava dlayiweke hi xihangu ku tlula lava vana va Israyele va va dlayeke hi banga.12 Hi rona siku leri Yoxuwa a vulavuleke na Yehovha ha rona, siku leri Yehovha a nyiketeke Vaamori eka vana va Israyele, kutani a vulavula ematihlweni ya Israyele a ku:“Dyambu,+ yima ehenhla ka Gibiyoni,+Ni n’weti, ehenhla ka rivala ra le hansi ra Ayaloni.”+13 Kutani dyambu ri yima, ni n’weti wu yima wu nga fambi, kukondza tiko ri tirihisela eka valala va rona.+ Xana a swi tsariwanga ebukwini ya Yaxara?+ Dyambu ri yima exikarhi ka matilo, a ri hatlanga ri pela, nkarhi wo lava ku ringana siku hinkwaro.+14 A ri kona siku leri a ri fana ni rero, hambi ku ri emahlweni ka rona kumbe endzhaku ka rona, leri Yehovha a nga yingisa rito ra munhu,+ hikuva Yehovha a a lwela Israyele.+15 Endzhaku ka sweswo Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele leri a ri ri na yena va tlhelela enxaxeni wa Giligala.+16 Hi nkarhi wolowo tihosi leta ntlhanu ti baleka+ ti ya tumbela ebakweni ra Makeda.+17 Hiloko ku vikiwa eka Yoxuwa, va ku: “Tihosi leta ntlhanu ti kumiwe ti tifihle ebakweni ra Makeda.”+18 Kutani Yoxuwa a ku: “Khunguluxelani maribye lamakulu enon’wini wa bako kutani mi veka vavanuna va ti rindza.19 Loko ku ri n’wina, mi nga yimi. Hlongorisani valala va n’wina, mi va hlasela hi le ndzhaku.+ Mi nga va pfumeleli va nghena emitini ya vona, hikuva Yehovha Xikwembu xa n’wina u va nyikete emavokweni ya n’wina.”+20 Hi ku hatlisa loko Yoxuwa ni vana va Israyele va hete ku dlaya vanhu vo tala ngopfu, ku fikela loko va herile,+ naswona lava va poneke va baleke va ya nghena emitini leyi tiyisiweke,+21 vanhu hinkwavo va vuyela enxaxeni, eka Yoxuwa eMakeda hi ku rhula. A nga kona munhu la kariheleke vana va Israyele hi ririmi rakwe.+22 Hiloko Yoxuwa a ku: “Pfulani nomu wa bako mi humesa tihosi leta ntlhanu ebakweni mi ti tisa eka mina.”23 Kutani va endla tano va humesa tihosi leta ntlhanu va ti yisa eka yena, hosi ya Yerusalema,+ hosi ya Hebroni,+ hosi ya Yaramutu, hosi ya Lakixi+ ni hosi ya Egiloni.+24 Hi ku hatlisa loko va tise tihosi leti eka Yoxuwa, Yoxuwa a vitana vavanuna hinkwavo va Israyele, kutani a byela tindhuna ta nyimpi leti humeke na yena a ku: “Tshinelani. Vekani milenge ya n’wina etinhan’wini ta tihosi leti.”+ Hiloko va ta ivi va veka milenge etinhan’wini ta tona.+25 Hiloko Yoxuwa a ya emahlweni a va byela a ku: “Mi nga chavi kumbe ku tshuka.+ Vanani ni xivindzi ni matimba, hikuva Yehovha u ta endla hi ndlela yoleyo eka valala hinkwavo lava mi lwaka na vona.”+26 Endzhaku ka sweswo Yoxuwa a ti tlhava a ti dlaya ivi a ti hayeka etimhandzini ta ntlhanu, ti lenga-lenga etimhandzini ku fikela nimadyambu.+27 Kutani hi nkarhi wa ku pela ka dyambu, Yoxuwa a humesa xileriso, hiloko va ti hawula etimhandzini,+ kutani va ti lahlela ebakweni leri a ti tifihle eka rona. Hiloko va veka maribye lamakulu enon’wini wa bako—ku fikela esikwini leri.28 Yoxuwa a teka Makeda+ hi siku rero kutani a wu hlasela hi banga. Loko ku ri hosi ya wona, a yi nyikela endzovisweni+ yona ni moya-xiviri wun’wana ni wun’wana lowu a wu ri eka wona. A nga siyanga munhu la poneke. Hosi ya Makeda+ u yi endle hilaha a endleke hosi ya Yeriko hakona.29 Hiloko Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele va hundza eMakeda va ya eLibna, va lwa na Libna.+30 Kutani Yehovha a wu nyikela na wona ni hosi ya wona evokweni ra Israyele, ivi va wu hlasela hi banga, wona ni moya-xiviri wun’wana ni wun’wana lowu a wu ri eka wona. A va siyanga munhu la poneke. Hosi ya Makeda va yi endle hilaha va endleke hosi ya Yeriko hakona.+31 Ku suka kwalaho Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele va hundza eLibna va ya eLakixi,+ va dzima nxaxa, va wu rhendzela ni ku lwa na wona.32 Kutani Yehovha a nyikela Lakixi evokweni ra Israyele lerova va wu teka hi siku ra vumbirhi, hiloko va wu hlasela hi banga+ wona ni moya-xiviri wun’wana ni wun’wana lowu a wu ri eka wona, hi ku landza hinkwaswo leswi va swi endleke eka Libna.33 Hi wona nkarhi lowu Horamu hosi ya Gezere+ a tlhandlukeke ha wona a ya pfuna Lakixi. Hiloko Yoxuwa a n’wi dlaya yena ni vanhu vakwe kukondza a nga ha siyi munhu wakwe la poneke.+34 Hiloko Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele leri a ri ri na yena va suka eLakixi va ya aEgiloni,+ va dzima mixaxa va wu rhendzela, va lwa na wona.35 Kutani va wu teka hi siku rero, va wu hlasela hi banga, va nyikela moya-xiviri wun’wana ni wun’wana lowu a wu ri eka wona endzovisweni hi siku rero, hilaha va endleke hakona eLakixi.+36 Hiloko Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele leri a ri ri na yena va suka aEgiloni va ya eHebroni+ ku ya lwa na wona.37 Kutani va wu teka, va wu hlasela hi banga, wona ni hosi ya wona ni miti ya wona hinkwayo ni moya-xiviri wun’wana ni wun’wana. A nga siyanga munhu la poneke, hi ku landza hinkwaswo leswi a swi endleke eka Egiloni. Hi ndlela yoleyo u nyikele moya-xiviri wun’wana ni wun’wana lowu a wu ri eka wona endzovisweni.+38 Eku heteleleni Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele leri a ri ri na yena va vuyela eDebiri,+ va sungula ku lwa na wona.39 Kutani a wu teka wona ni hosi ya wona ni miti ya wona hinkwayo, va va hlasela hi banga kutani va nyikela moya-xiviri wun’wana ni wun’wana lowu a wu ri eka wona endzovisweni.+ A nga siyanga munhu la poneke.+ Hilaha a endleke hakona eka Hebroni, u endle tano eka Debiri ni hosi ya wona, kukota leswi a endliseke xiswona eka Libna ni hosi ya wona.+40 Kutani Yoxuwa a hlasela tiko hinkwaro ra tindhawu ta tintshava+ na Negebu+ na Xefela+ ni magiyagiya+ ni tihosi ta rona hinkwato. A nga siyanga munhu la poneke, hinkwaswo leswi hefemulaka+ u swi nyikele endzovisweni,+ hilaha Yehovha Xikwembu xa Israyele a leriseke hakona.+41 Yoxuwa a va hlasela ku suka eKadexi-baniya+ ku ya eGaza+ ni tiko hinkwaro ra Goxeni+ ni ku tlhandlukela eGibiyoni.+42 Kutani Yoxuwa a teka tihosi leti hinkwato ni tiko ra tona hi nkarhi wun’we,+ hikuva i Yehovha Xikwembu xa Israyele loyi a a lwela Israyele.+43 Endzhaku ka sweswo Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele leri a ri ri na yena va tlhelela enxaxeni le Giligala.+


text:
Dyondzisa Vana Va Wena
Xeme U Vone Vubihi Bya Switukulwana Swimbirhi
XEME n’wana wa Nowa u ponile loko ku lovisiwa xitukulwana xo sungula lexi a a hanya eka xona, kutani a hanya eka lexi landzeleke. Xana wa swi tiva leswaku ha yini xitukulwana xo sungula lexi Xeme a a hanya eka xona xi lovisiwile, nileswaku yena swin’we ni ndyangu wa ka vona hinkwawo va swi kotise ku yini ku hanya eka xitukulwana lexi landzeleke?— * A hi buleni hi mhaka leyi.
Loko Xeme a ha ri ntsongo, Bibele yi vula leswaku “vubihi bya munhu” a byi ri byikulu. Swilo hinkwaswo leswi vanhu a va swi anakanya a swi “bihile nkarhi hinkwawo.” Hikwalaho, xana wa swi tiva leswaku Xikwembu xi endle yini?— Xi tise ndhambi leyi loviseke xitukulwana xexo xo homboloka. Muapostola Petro u tsale a ku: “Misava ya nkarhi wolowo yi lovisiwile ha wona loko mati [ya ndhambi] ma yi khubumeta.”—Genesa 6:5; 2 Petro 3:6.
Xana wa swi twisisa leswaku ha yini Xikwembu xi lovise xitukulwana xexo?— Vanhu a va hombolokile naswona leswi a va swi anakanya a swi “bihile nkarhi hinkwawo.” Yesu u vulavule hi mhaka leyi. U vule leswaku “[e]mahlweni ka ndhambi,” vanhu a va tiphina hikuva a ‘va dya va tlhela va nwa’ naswona “vavanuna va teka . . . vavasati va hlomisiwa.” Yesu u engetele a ku: ‘A va lemukangi nchumu ku fikela loko ndhambi yi fika yi va kukula hinkwavo.’—Matewu 24:37-39.
Xana i yini leswi vanhu volavo va tsandzekeke ku swi lemuka kumbe ku swi vona?— Nowa, tata wa Xeme a a ri “muchumayeri wa leswo lulama,” kambe vanhu a va n’wi yingisanga. Nowa u yingise Xikwembu kutani a aka ngalava, ku nga nchumu lowu phaphamalaka lowu a wu ta sirhelela yena swin’we ni ndyangu wakwe eka Ndhambi. Yena ni nsati wakwe swin’we ni vana va vona, ku nga Xeme, Hamu na Yafeta ni vasati va vona, hi vona ntsena lava lemukeke leswi Xikwembu a xi lava leswaku va swi endla. Kasi vanhu lavan’wana hinkwavo a va tiendlela leswi va swi rhandzaka, kutani va kukuriwe hi Ndhambi.—2 Petro 2:5; 1 Petro 3:20.
Kwalomu ka lembe endzhaku ka loko Ndhambi yi sungurile, loko Xeme ni ndyangu wakwe va huma engalaveni misava a yi omile. Vanhu hinkwavo vo homboloka va lovisiwile, kambe sweswo a swi tlhaveriwanga hi dyambu. Kanana, n’wana wa Hamu buti wa Xeme, u endle nchumu wo karhi wo biha lerova Nowa a kala a ku: “A ku rhukaniwe Kanana.” Nimrodo, ntukulu wa Hamu na yena a a hombolokile. U kanete Yehovha Xikwembu xa ntiyiso ni ku byela vanhu leswaku va aka xihondzo xo leha lexi vuriwaka Babele leswaku va tiendlela ndhuma. Xana u ehleketa leswaku mhaka leyi yi n’wi khumbe njhani Xeme ni tata wakwe?—Genesa 9:25; 10:6-10; 11:4, 5.
Leswi swi twise vona na Yehovha ku vava. Xana wa swi tiva leswi Yehovha a swi endleke?— U pfilunganye ririmi ra vanhu leswaku va nga ha twanani. Xisweswo vanhu va boheke ku tshika ku aka kutani va hangalaka va ya etindhawini to hambana-hambana ni vanhu lava vulavulaka ririmi leri fanaka ni ra vona. (Genesa 11:6-9) Kambe Xikwembu a xi ri cincanga ririmi ra Xeme ni ndyangu wakwe. Kutani a va ta kota ku tshama swin’we naswona va pfunana leswaku va xi tirhela. Xana u tshame u tivutisa leswaku Xeme u tirhele Yehovha nkarhi wo tanihi kwihi?—
Malembe hinkwawo lama Xeme a ma hanyeke a ma ri 600. U hanye malembe ya 98 emahlweni ka Ndhambi ivi endzhaku ka yona a hanya malembe ya 502. Hi nga tiyiseka leswaku u pfune Nowa ku aka ngalava ni ku lemukisa vanhu hi Ndhambi leyi a yi ri eku teni. Kambe xana u ehleketa leswaku Xeme u endle yini eka malembe yo tlula 500 lama a ma hanyeke endzhaku ka Ndhambi?— Nowa u vitane Yehovha tanihi “Xikwembu xa Xeme.” Xeme u fanele a hambete a tirhela Yehovha ni ku pfuna swirho swa ndyangu wa ka vona ku endla hilaha ku fanaka. Endzhakunyana, ndyangu wa Xeme wu katse Abrahama, Sara na Isaka.—Genesa 9:26; 11:10-31; 21:1-3.
Sweswi anakanya hi xitukulwana xa namuntlha lexi yaka emahlweni xi nyanya ku endla vuhomboloki ku sukela esikwini ra Xeme. I yini leswi nga ta humelela eka xona?— Bibele yi vula leswaku xa “hundza.” Kambe xiya xitshembiso lexi nge: “Loyi a endlaka ku rhandza ka Xikwembu u tshama hi masiku.” Kutani loko hi endla ku rhandza ka Xikwembu, hi nga ha va exikarhi ka lava nga ta pona kutani va nghena emisaveni leyintshwa ya Xikwembu. Hikwalaho ko pfuniwa hi Xikwembu hi nga swi kota ku hanya hilaha ku nga heriki hi tsakile emisaveni!—1 Yohane 2:17; Pisalema 37:29; Esaya 65:17.
^ ndzim. 3 Loko u hlayela vana, mfungho lowu wu endleriwe ku ku tsundzuxa leswaku u yima, kutani u rindzela leswaku va hlamula xivutiso xa kona.


text:
XIHONDZO XO RINDZA JUNE 2013
Xana Misava Leyi Nga Riki Na Xihlawuhlawu Yi Ta Fika Rini?
I Xikwembu ntsena lexi nga xi herisaka hi ku helela xihlawuhlawu. Xana xi ta swi endla njhani leswi naswona rini?
Xihlawuhlawu—I Xiphiqo Lexi Nga Kona eMisaveni Hinkwayo
I yini xihlawuhlawu? Ha yini xi tolovelekile emisaveni hinkwayo?
Xana Misava Leyi Nga Riki Na Xihlawuhlawu Yi Ta Fika Rini?
Mintokoto leyi kombisaka ndlela leyi Bibele yi va pfunaka ha yona vanhu ku tshika xihlawuhlawu. Hi rini laha xi nga ta heriseriwa makumu?
Yehovha ‘A Nga Yi Hi Nghohe’
Xikwembu xi yingisa swikhongelo swa vagandzeri va xona ku nga khathariseki rixaka, tiko kumbe xiyimo xa vona xa timali. Hi swi tiva njhani sweswo?
Bibele Leyi A Yi Nga Tiveki Ku Ringana Malembe-xidzana
Dyondza ndlela leyi vuhundzuluxeri bya khale bya Bibele ya ririmi ra Xigeorgia byi tshuburiweke ha yona.
Xana Hi Fanele Hi Khongela Vakwetsimi?
Langutelo ra Matsalwa hi ku khongela eka vakwetsimi ri katsa nhlamulo ya xivutiso lexi nge: Xana u fanele u chava ku tshinelela Xikwembu?
Xana Hi Nga Dyondza Yini Eka Xigevenga?
Loko Yesu a ri ekusuhi ni ku fa, u tshembise xigevenga lexi a xi ri eku feni etlhelo kakwe vutomi eParadeyisini. Xana Yesu a a vula yini naswona Paradeyisi yoleyo yi ta va yi ri njhani?
Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Bibele
Ku nga khathariseki matshalatshala ya vanhu vo tala, vanhu a va swi koti ku tisa ku rhula emisaveni. Kuma xivangelo xa kona.
Swin'wana Leswi Nga Kona Eka Website Leyi
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Byi Xixima Vukhongeri Byin’wana?
Vona ndlela leyi ku xixima ku va hambanisaka ha yona Vakreste va ntiyiso ni van’wana.


text:
1Se yimweyo ka tingelozi ta mtxhanu ni timbidi ti nga ti ñote mtxhanu wa magombe ni mambidi yi to ta yi ta ni gela tiya: “Ngono, ni ta ku komba kulamulwa ka digelegele da hombe, di nga khalahatsha ha mabambe ka mati o tala, 2vafumeli va mafu va mahile wungango nado, se vaaki va ha mafuni va levile ngu vhinya ya wugelegele wa dona.” 3Ngelozi yi to ni teka ngu mu ka moya yi ni yisa txiwulani, ahawa ni nga ya wona wamsikati a di khalahatshile txitimwi ka txikalana txo bhilivila, txi di tate ngu matina o ruketela, txi di ni mtxhanu wa misungo ni mimbidi ni digumi da titxheho. 4Wamsikati a ti ni siambalo sa masilika o bhilivila, a di bombile ngu nzalama, ni marigwi a lisima la hombe ni maperola; manzani a ti ni digombe do mahwa ngu nzalama, di di tate ngu sa manyala: i nzambwa ya wugelegle wakwe. 5Ha mbanza kwakwe ku ti bhatwe ditina da msisalo, da ku: “Bhabhilona wa Hombe, mame wa magelegele ni wa sa manyala sa ha mafuni.” 6Se ni to wona ti to wamsikati a ti levile ngu mnoha wa vasawuleki ni mnoha wa tifakazi ta Jesu. Ngako ni txi mu wona ni to tala ngu kuxamala ngutu. 7Aniko ngelozi yi ni gete yi txi: “U xamala txani kani?” Ani ni na ku txhamusela ta msisalo wa wamsikati wuwa ni wa txikalana txiya txa mtxhanu wa misungo ni yimbidi ni digumi da titxheho, atxiya txi nga mu rwala. 8Txikalana txi u nga txi wona, txi titi ho, aniko kha txi swi txi di ho; txi hafuhi ni kuhuma ngu Diphalani ko hokoma, kambe txi ya kulovani: Vaaki va ha mafuni, avava matina awe ma nga mbi bhalwa dibhukuni ka wutomi, kukhukhela ditiko di tumbuluka, va na xamala mbimo yi va no wona txikalana, nguko txona txi titi ho, konaku kha txi swi txi di ho, aniko txi na tshumela txi humelela. 9Ahawa ku laveka mapimo a wuzivi: Misungo yiya ya mtxhanu ni yimbidi i mtxhanu wa mimango ni yimbidi, ahawa wu wamsikati a nga khalahatsha kona. Kambe i mtxhanu wa vafumeli ni vambidi. 10mtxhanu wa vona va wite, mmweyo a ngadi ho, mmwane kha nzi kuta; kambe mbimo yi a no ta, a na ta fungala mbimo ya yidotho. 11Txikalana txi txi nga ti ho, atxiya se txi ku si nga ho, ngu txona i ku mfumeli wa wutxhanu ni vararu; txona njimwetxo txa sile sa mtxhanu ni simbidi, aniko txi ya kulovani. 12“Titxheho tile ta digumi u nga ti wona ndigumi da vafumeli va si nziko kuamukela mfumo. Kambe vona va na amukela wukoma kota vafumeli txipimo txa txikhati tximwetxo dwe, kumweko ni txikalana. 13Vafumeli vava vana ni kupima kumweko: Kuningela wufumeli wawe ni wukoma wawe ka Txikalana. 14Va na lwa ni Txinvutana, aniko Txinvutana txi na va xula, nguko txona i Mkoma wa vakoma ni Mfumeli wa vafumeli, se kumweko natxo kambe va na xula, avale va nga dhanwa, avale va nga sawulwa, ni makholwa.” 15Ngelozi yi to engeta yi txi: Mati yawa u nga ma wona, ahawa digelegele di nga khala kona, i matiko ni mabutho a vathu, mifumo ni tidimi. 16Titxheho ti ta digumi u nga ti wona kumweko ni txikalana, si na vengela wu wa digelegele, si na m'tshambula tinguwo, si mu leka i di tximbwiri; si na dya nyama yakwe, si mu hisa ngu mndilo, 17Nguko Txizimu txi si ningile mbilu ya kumaha makungo a txona, ngu mapimo mamwane: Kuningela wukoma wa digelegele ka txikalana, kala kuza mapswi a Txizimu me hetiseka. 18“Ngu kugwitisa, wamsikati wu u nga mu wona, i didhoropa da hombe di fumako vafumeli va mafu.”
Copyright
Learn More


text:
1Ani, Paulo ngu wutumbu wangu, na mi khongotela ngu kudikha, ni wunene wa Kristu, ani ni ti vekako hahatshi masoni kwanu, kambe ni mahako wurena ni di kule ni nanu. 2Na mi kombela ti to mi si ni kurumeti kuta maha wurena ngako ni di bwakile kheyo kwanu kufana ni ti mi pimisako kumahisa txona ka vamwane va va wombako ti to hi tsimbila ngu kulondetela sa mmidi. 3Hakunene hi hanya ha mafuni, kambe yimbi yi hi lwako yona, hi nga ya kulwela sa ha mafuni. 4Ngukusa, matxhari awa hi lwako ngu ona hi nga a kuthumiswa ngu vathu, aniko mtamo wa ona wu ta ngu ka Txizimu. Athu ha hasamula makungo a mipalavanya; 5ni wotshe mtamo wa ku ti kulisa wu wu lwako ni kuziva ka Txizimu. Ha khozisa mialakanyo yotshe yi txi maha ya kuengisa Kristu. 6Hi ti emisete kutsayisa txieyiso txihi ni txihi ngako ku di hetisekile kuengisa kwanu. 7Wonani ti ti ku ha kubasani masoni kwanu: Ngako mthu a txi ti themba ti to a lumba Kristu a na ti zive ngu kumweko ti to nanathu hi lumba Kristu. 8Hambi idiku no ti dhumisa ka kudotho ngu kota ya mtamo wu ni nga ningwa ngu Mkoma, kasiku ni txi mi aka, i singa ku mi hasamula, na mi si wiswi tingana. 9Kha ni lavi ku mi txi alakanya ku nga no mi dhukisela ngu mapapilo angu. 10Nguko va khona, mapapilo akwe ma nemela, ma ni mtamo, aniko a di ho ene ngu wutumbu hagari kwathu, kha nga ni mtamo, ni mapswi akwe kha ma vhuni txilo. 11Awu a wombisakoto, a na ti zive ti to ku walo kuhambana hagari ka ti hi bhalako mapapiloni kwathu hi di kule, ni ti hi no ta ti maha ngako hi txi na ta kheyo kwanu. 12Kha hi tsani ku ti dinganisa mwendo ku ti fananisa ni vava va ti dhumisako vapune. Vona, ngu ku ti dinganisa vapune ni ku ti fananisa vapune, vo ti maha va ku ambi ziva. 13I di athu, kha hi ti dhumisi ngu kupinda mpimo, aniko hi na ti dhumisa ngu mpimo wu hi nga kombwa wona ngu Txizimu, awu wu nga hi hokisa kwanu. 14Kha ha pindisa mpimo wu hi nga vekelwa wona ngako hi di mi hokete, nguko kha ditshuri, ngathu vo khata ku mi nehele Evhangeli ya Kristu. 15Kha hi ti dhumisi ko pinda mpimo ka mthumo wa vamwane vathu, aniko ha themba ti to kukholwa kwanu ku di andile, athu hi na kuliswa hagari kwanu, kasiku mpimo wathu wu txi engetelwa, 16Kasiku hi txhumayela Evhangeli ni ka maphambo awa ma ku masoni ka ditiko danu, hi si wuleli tithembweni ka vamwane kasiku hi si ti dhumisi ngu mithumo ya vamwane. 17Awu a ti dhumisako a na ti dhumise ditinani ka Mkoma. 18Ngukusa, awu a ti dhumisako kha amukelwi, hahanze ka wu a dhumiswako ngu Mkoma.
Copyright
Learn More


text:
1A to engeta a txi khene kwawe: “Kha ditshuri na mi gela, ni khani: Vamwane va va ku ho konahawa kha va na mbi pfa lifo, va si nzi kuwona Mfumo wa Txizimu, wu txi ta ngu mtamo.” 2Ku di pindile mtxhanu wa masiku ni dimwedo, Jesu a to teka Pedro ni Jakobe ni Johane, e tsula navo, vona vokha, ka mmango wa kulapha ngutu, se a txi hinduka mmidi wakwe masoni kwawe. 3Tinguwo takwe ti hinduka ti txi phatima, ti txi basa ngutu, ti to kha nga ho ha ditikoni awu a si kotako ku ti kuwula, ti txi basisa ku nga toneto. 4Se ku to woneka masoni kwawe Elija ni Mosi na va txi wombawomba ni Jesu. 5Pedro a to womba ka Jesu a txi khene: “Mgondisi, ndinene ti to hi nzumba konahawa; hi na aka midhute miraru: Wumwewo mbwako, wumwane mbwa Mosi ni wumwane mbwa Elija.” 6Nguko ene a si ti zivi ti a nga txi womba tona, nguko va ti ni dizowa da hombe. 7Senikoko, ku to humelela direfu, adi di nga ta va fenengeta ngu mtsudi wa dona, se ngu ka dona ku to pfala dipswi di txi: “Awuwa i Mwanana wangu ni mu randako. Mu engiseni.” 8Se kunukunuko, mbimo yi va nga rumaruma, kha va wona mmwane mthu hahanze ka Jesu ekha, a nga ti navo. 9Mbimo yi va nga txi relela ngu mmangoni, a to va tsimba ti to va si geli mthu ati va nga ti wona kala Mwanana wa Mthu e wuka ka vakufa. 10Vona va to yi veketa mhaka yiya, kambe va txi kanetisana ngu txawe ngu kulava kuziva ti to ti womba txani kuwuka ngu ka vakufa. 11Se ve mu wotisa, va txi: “Vabhali va womba ngu txani ti to Elija a fanete kuthanga e ta kani?” 12A to va angula a txi khene: “Kha ditshuri Elija a na ta kuthanga, a ta wuseta sotshe; kambe ti bhalisilwe ku txani ngu mhaka ya Mwanana wa Mthu, ti ta ku a fanete kuxaniseka ngutu ni kunyenywa kani? 13Kambe na mi gela ti ta ku Elija a tile, se va mu mahile totshe ti va nga ti lava, kota nga ti ti nga bhalwa ngu mhaka yakwe.” 14Kutingako va di hokile ka vagondiswa, va to wona dibutho da hombe di di va randete, ni vabhali, va txi kanetisana navo. 15Ngako dibutho di txi wona Jesu, di to xamala ngutu, se ve mu tutumela kuya mu losa. 16Ene a to va wotisa a txi khene: “Mi kanetisana navo ngu txani?” 17Mmweyo hagari ka dibutho a to xamula a txi khene: “Mgondisi, ni tisile mwanana wangu kwako; ana ni moya wa wuduma. 18Hani ni hani wu mu ñolako, wo mu ginyalata hahatshi, se ene e pupumela diphutu, e gegeresela makwasa se a txi woma sihango. Ni kombete vagondiswa ti to ve wu tovela, kambe va tandekile!” 19Jesu a to xamula a txi khene: “Anu, lixaka liya li si kholwiko, ni na va ni nanu kala mbimo muni? Ni na timisela ngu nganu kala txikhati muni kani? Mu neheni kwangu.” 20Se va to mu yisa ka Jesu. Se ngako moya wu txi wona Jesu, wu to txherukisa ngutu mfana, a txi wa hahatshi e puluwunda ni kupupuma diphutu. 21Jesu a to wotisa tate wakwe, a txi khene: “Ti mu khatile mbimo muni tiya kani?” A txi khene: “Kukhukhela ha wananani kwakwe. 22Se sikhati sa singi wu mu tshotshile mndiloni ni matini kasi ku mu lovisa. Kambe ngako u txi si kota, hi vhune, hi pfele wusiwana.” 23Jesu a ti khene kwakwe: “Ngako u txi si kota! Totshe ta koteka ka wu a kholwako.” 24Se tate wa mwanana a to kwangula, a txi khene: “Na kholwa! Aniko ni vhune ku ambi kholwa kwangu.” 25Jesu ngako a txi wona dibutho di txi mu tutumela, a to kawuka moya wa nzambwa a txi khene: “Awe moya wa wuduma ni wa wuphanzeve, na ku ruma: Huma, u nga swe u txi wulela kwakwe.” 26Wona wu to peka huwa, wu txi mu zuzazuza ngutu, wu txi huma; se mfana a to tsivala, se vavangi ve pimisa ti to a fite. 27Kambe Jesu a to mu ñola ngu diwoko, a txi mu wusa, se ene a txi ema. 28Kutingako Jesu a di wulete nyumbani, vagondiswa vakwe va to mu wotisa va di vokha, va txi khona: “Athu hi tandekisile ku txani ku wu tovela kani?” 29Jesu a ti khene kwawe: “Lixaka liya kha li humiswi ngu tximwane txilo, hahanze ka kukhongela.” 30Ngako va di khukhile haleya, va to tshawunyeta ngu Galileya. Ene Jesu a si ti lavi ti to ti txi ziwa ngu mthu, 31nguko a ti lava kugondisa vagondiswa vakwe. A txi va gela ku khene: “Mwanana wa Mthu a na ningelwa manzani ka vathu. Vona va na mu daya, kambe ma di pindile masiku mararu msana ka kufa kwakwe, ene a na wuka.” 32Vona va si ma manisisi mapswi awa, kambe va ti thava ku mu wotisa. 33Se ve hoka Kapernawume. Jesu, ngako va di tshanganile nyumbani a to va wotisa a txi khene: “I mhaka muni mi nga txi kanetisana ngu yona ha nzila kani?” 34Vona va to malala, nguko mhaka yi va nga txi kanetisana ngu yona i ti yo lava kuziva ti to, hagari kwawe, wahombe ngu mani. 35Ti di mahile eto, Jesu a to khalahatsha, ngu msana e dhana va digumi ni vambidi, a txi va gela ku khene: “Awu a lavako kumaha wo khata, a na ti mahe wo gwitisa ka votshelele ni txithumi txa votshelele.” 36Msana keto, a to teka mwanana wa mdotho, a txi mu veka hagari kwawe, a txi mu singarela, a txi va gela a txi khene: 37“Awu a no amukela tximwananana txo nga tiya ngu ditina dangu, ngani a ni amukelako. Se awu a ni amukelako, kha amukeli ani, aniko a amukela awule a nga ni ruma.” 38Johane a ti khene kwakwe: “Mgondisi, hi woni mthu a txi tovela madhimoni ngu ditina dako. Ngako a si tsimbiliko kumweko ni nathu, hi mu tsimbile.” 39Jesu a to angula a txi khene: “Mi nga mu tsimbeni, nguko kha nga ho mthu a si kotako kumaha txixamaliso ngu mtamo wa ditina dangu, e tshumela ngu msana a txi wombawomba kubiha ngu ngani. 40Awule a si lwiko ni nathu, a ema ni nathu. 41Awule a no mi ninga muhindo wa mati o sela ngu kota ya kuva mi di vagondiswa va Kristu, kha ditshuri na mi gela ti to kha na mbi mwalalelwa ngu dihelo yakwe. 42“Wuhi ni wuhi a khuvekisako mmweyo wa sivananana siya si kholwako kwangu, ti nga va i di tshuko kwakwe, ngako va txi mu sunga dirigwi da txigayo mkoloni, se ngu msana va txi mu rinza digovani. 43Ngako dianza dako di txi ku mahisa txiwonho, di wile, nguko ta vhuna ngutu kwako, kuwulela kuhanyiswani u di txilema, kupinda kuyiswa, u di ni otshe manza ako a mambidi Gehena ka mndilo wo mbi timeka, 44[ahawa mbungu yawe yi si fiko, ni mndilo wu si timekiko.] 45Ngako mkondo wako wu txi ku mahisa txiwonho, wu wile; ta vhuna ngutu kwako kuwulela kuhanyiswani na u txi khwita, kupinda kuyiswa Gehena u di ni yotshe mikondo yako, 46[ahawa mbungu yawe yi si fiko, ni mndilo wu si timekiko.] 47Se ngako diso dako di txi ku yisa txiwonhoni, di thavise; ta vhuna ngutu kwako kuwulela Mfumoni ka Txizimu ni diso dimwedo, kupinda kuyiswa Gehena u di ni maso ako a mambidi; 48ahawa mbungu yawe yi si fiko, ni mndilo wu si timekiko. 49“Ngukuva mmwane ni mmwane a na lungwa ngu mndilo, kufana ni mhamba yi lungwako ngu mnyu. 50M'nyu njilo txo tshamba, aniko ngako m'nyu wu txi guma mtamo, mi na wu lunga ngu txani wona kani? Zumbani ni m'nyu mndani kwanu, mi txi va ni kudikha mmweyo ni mmweyo.”
Copyright
Learn More


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tinhlayo 10:1-36
10 Yehovha a ya emahlweni a byela Muxe a ku:2 “Tiendlele timhalamhala+ timbirhi ta silivhere. U ta ti fula hi hamula, ti fanele ti va evutirhelini bya wena, ti va ta ku hlengeleta+ ntshungu ni ku hahlula mixaxa.3 Va fanele va ti yimba hatimbirhi ka tona, kutani ntshungu hinkwawo wu fanele wu hlangana na wena enyangweni ya ntsonga wa nhlangano+ hilaha mi twaneke hakona.4 Loko vo yimba yin’we ntsena, kutani tindhuna tanihi varhangeri va vanhu van’wana ni van’wana va magidi va Israyele, ti fanele ti hlangana na wena hilaha mi twaneke hakona.+5 “Mi fanele mi yimba mpfumawulo lowu nga ringaniki, kutani mixaxa ya lava va dzimeke etlhelo ra le vuxeni+ yi fanele yi suka.6 Mi fanele mi yimba mpfumawulo lowu nga ringaniki ra vumbirhi, kutani mixaxa ya lava va dzimeke etlhelo ra le dzongeni+ yi fanele yi suka. Va ta yimba mpfumawulo lowu nga ringaniki nkarhi wun’wana ni wun’wana loko wun’wana wa yona wu suka.7 “Kutani loko mi vitana nhlengeletano, mi ta yimba,+ kambe mi nga tshuki mi yimba mpfumawulo lowu nga ringaniki.8 Vana va Aroni, lava va nga vaprista va ta yimba timhalamhala,+ kutani ku tirhisiwa ka tona ku fanele ku va nawu wa hilaha ku nga riki na makumu eka n’wina, eswitukulwaneni swa n’wina.9 “Loko mo tshuka mi lava ku nghenela nyimpi etikweni ra n’wina, mi lwa ni mutshikileri loyi a mi karhataka,+ mi ta ba hungwe ra nyimpi hi timhalamhala,+ kunene mi ta tsundzukiwa emahlweni ka Yehovha Xikwembu xa n’wina, mi ponisiwa eka valala+ va n’wina.10 “Kutani hi siku ra ku tsaka+ ka n’wina ni hi minkarhi+ ya n’wina leyi vekiweke ya ntsako ni le ku sunguleni ka tin’hweti+ ta n’wina, mi fanele mi yimba timhalamhala ta n’wina, mi ti yimba hikwalaho ka magandzelo ya n’wina yo hisiwa+ ni switlhavelo swa n’wina swa xinakulobye;+ ku tirhisiwa ka tona ku ta va xitsundzuxo xa n’wina, emahlweni ka Xikwembu xa n’wina. Hi mina Yehovha Xikwembu+ xa n’wina.”11 Kutani hi lembe ra vumbirhi, en’hwetini ya vumbirhi, hi siku ra vu-20 ra n’hweti,+ papa ri tlakuka ehenhla ka tabernakela+ ya Vumbhoni.12 Hiloko vana va Israyele va suka hi mukhuva wa mafambelo+ ya vona loko va suka emananga ya Sinayi, kutani papa ri tshama emananga ya Parani.+13 Hiloko va suka ro sungula hi ku landza xileriso xa Yehovha ha Muxe.+14 Kutani ntlawa wa tinyimba tinharhu wa nxaxa wa vana va Yuda wu va wo sungula ku suka hi mavuthu+ ya wona, Nasoni+ n’wana wa Aminadaba a a rhangele vuthu ra wona.15 Loyi a a rhangele vuthu ra nyimba ya vana va Isakara a ku ri Nethanele+ n’wana wa Suwara.16 Loyi a a rhangele vuthu ra nyimba ya vana va Zebuloni a ku ri Eliyabu n’wana wa Heloni.+17 Kutani tabernakela yi hahluriwa,+ naswona vana va Gerixoni+ ni vana va Merari+ lava va nga varhwali va tabernakela va suka.18 Hiloko ntlawa wa tinyimba tinharhu wa nxaxa wa Ruveni+ hi mavuthu ya wona wu suka, Elizuri+ n’wana wa Xidewuru a a rhangele vuthu ra wona.19 Loyi a a rhangele vuthu ra nyimba ya vana va Simiyoni+ a ku ri Xelumiyele+ n’wana wa Zurixadayi.20 Loyi a a rhangele vuthu ra nyimba ya vana va Gadi a ku ri Eliyasafa+ n’wana wa Duwele.21 Kutani Vakohata tanihi varhwali va vukwetsimelo+ va suka, hikuva a va ta yimisa tabernakela loko va fika.22 Hiloko ntlawa wa tinyimba tinharhu wa nxaxa wa vana va Efrayimi+ hi mavuthu ya wona wu suka, Elixama+ n’wana wa Amihudi a a rhangele vuthu ra wona.23 Loyi a a rhangele vuthu ra nyimba ya vana va Manase+ a ku ri Gamaliyele+ n’wana wa Pedasuru.24 Loyi a a rhangele vuthu ra nyimba ya vana va Benjamini+ a ku ri Abidana+ n’wana wa Gideyoni.25 Hiloko ntlawa wa tinyimba tinharhu wa nxaxa wa vana va Dani+ wu suka, wu ri murindzi+ wa le ndzhaku wa mixaxa hinkwayo ni mavuthu ya yona, Ahiyezere+ n’wana wa Amixadayi a a rhangele vuthu ra wona.26 Loyi a a rhangele vuthu ra nyimba ya vana va Axere+ a ku ri Pagiyele+ n’wana wa Okirani.27 Loyi a a rhangele vuthu ra nyimba ya vana va Neftali+ a ku ri Ahira+ n’wana wa Enana.28 Vana va Israyele va fambe hi ndlela leyi hi mavuthu ya vona loko va suka.+29 Kutani Muxe a byela Hobabu n’wana wa Rhuwele+ lowa Mumidiyani, mukon’wana wa Muxe a ku: “Hi ya endhawini leyi Yehovha a vuleke ha yona a ku, ‘Ndzi ta mi nyika yona.’+ Famba na hina, kunene hi ta endla leswinene eka wena,+ hikuva Yehovha u vule leswinene malunghana na Israyele.”+30 Kambe a ku eka yena: “A ndzi nge fambi, kambe ndzi ta ya etikweni+ ra ka hina ni le maxakeni ya mina.”31 Hiloko yena a ku: “Ndza ku kombela, u nga hi siyi, hikuva hikwalaho ka leswi u ku tivaka kahle laha hi nga dzimaka kona mixaxa emananga, u fanele u va mahlo ya hina.32 Kutani loko wo famba na hina,+ ina, hi vunene lebyi Yehovha a nga ta hi endlela leswinene ha byona, hilaha ku fanaka, na hina hi ta ku endlela leswinene.”33 Kutani va famba riendzo ra masiku manharhu va suka entshaveni ya Yehovha,+ areka ya ntwanano+ wa Yehovha a yi famba emahlweni ka vona eriendzweni ra masiku manharhu, yi va lavela ndhawu yo wisela eka yona.+34 Papa+ ra Yehovha a ri ri ehenhla ka vona ninhlikanhi loko va suka laha a va dzime mixaxa kona.35 Kutani loko Areka yi suka, Muxe a a vula a ku: “Oho Yehovha, humelela, valala va wena a va hangalasiwe;+ lava va ku vengaka swinene a va baleke emahlweni ka wena.”+36 Kutani loko yi wisa, a a vula a ku: “Oho Yehovha, vuya eka timiriyadi ta magidi ta Israyele.”+


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | XANA SATHANA U KONA?
Xana Sathana U Kona?
“Ndzi kulele aEl Salvador. Loko ndzi nga n’wi yingisi manana a a tala ku vula leswaku, ‘Sathana u le ku teni a ta ku teka.’ A ndzi n’wi hlamula ndzi ku, ‘N’wi tshike a ta,’ mina ndzi tshembela eka Xikwembu, ku nga ri eka Sathana.”—ROGELIO.
Xana u pfumelelana na xona xifanyetana lexi vuriwaka Rogelio? Hi rihi vonelo leri u vonaka ri twala eka lama landzelaka?
Sathana a nga kona; ko va vuhomboloki byo karhi.
Sathana u kona, kambe a nga na mhaka ni vanhu.
Sathana i xivumbiwa xa moya lexi nga ni matimba lexi nga ni nkucetelo lowukulu eka vanhu.
Ku ni vanhu lava seketelaka mavonelo lawa. Kambe, xana swi ni mhaka leswaku hi rihi vonelo leri nga ra ntiyiso? Loko ku ri leswaku Sathana a nga kona, swi vula leswaku vanhu lava kholwaka leswaku u kona va kanganyisiwile. Loko ku ri leswaku Sathana u kona kambe a nga na mhaka ni vanhu, swi vula leswaku vanhu vo tala vo chava ntsena swi nga fanelanga. Kambe, loko ku ri leswaku Sathana i mukanganyisi loyi a nga ni vutshila, swi vula leswaku u ni khombo swinene ku tlula ndlela leyi vanhu vo tala va anakanyaka ha yona.
A hi kambisiseni ndlela leyi Matsalwa yo Kwetsima ma swi hlamulaka ha yona swivutiso leswi landzelaka: Sathana i mani—i vuhomboloki byo karhi kumbe i munhu wa moya? Loko ku ri leswaku i munhu wa moya, xana swi vula leswaku Sathana u ni khombo eka wena? Loko swi ri tano, u nga tisirhelela njhani?


text:
“N’wina Mi Timbhoni Ta Mina”
“‘N’wina mi timbhoni ta mina,’ ku vula Yehovha.”—ESA. 43:10.
1, 2. (a) Swi vula yini ku va mbhoni, naswona i yini leswi vahaxi va mahungu va misava leyi va nga swi byelangiki vanhu? (b) Ha yini Yehovha a nga titsheganga hi vahaxi va mahungu va misava leyi?
SWI vula yini ku va mbhoni? Xihlamusela-marito xin’wana xi nyikela nhlamuselo leyi: “I munhu la vonaka xiendlakalo xo karhi ivi a vika leswi humeleleke.” Hi xikombiso, edorobeni ra Pietermaritzburg, eAfrika Dzonga, phepha-hungu leri sweswi ri vuriwaka The Witness, se ri ni malembe ya 160 ri ri karhi ri humesiwa. Vito rero ra fanela, tanihi leswi xikongomelo xa phepha-hungu rolero ku nga ku vika swilo leswi nga ntiyiso malunghana ni swiendlakalo leswi endlekaka emisaveni. Muhleri la sunguleke phepha-hungu leri ra The Witness u tshembisile leswaku ri ta vika “ntiyiso ntsena.”
2 Kambe, khombo ra kona vahaxi va mahungu emisaveni hinkwayo a va viki ntiyiso eka swiendlakalo swo tala kumbe va soholote ni ntiyiso wa nkoka swinene hi matimu ya vanhu. Xikwembu xa matimba hinkwawo xi tirhise Ezekiyele muprofeta wa xona wa khale ku tsala a ku: “Matiko ma ta tiva leswaku hi mina Yehovha.” (Ezek. 39:7) Kambe Mufumi la Tlakukeke wa vuako hinkwabyo a nga titsheganga hi vahaxi va mahungu va misava leyi. U ni Timbhoni ta kwalomu ka timiliyoni ta nhungu leti byelaka vanhu va matiko hinkwawo malunghana na yena ni leswi a swi endleleke vanhu enkarhini lowu hundzeke ni leswi a swi endlaka sweswi. Vuthu leri ra Timbhoni ri tlhela ri twarisa leswi Xikwembu xi tshembisaka ku swi endlela vanhu enkarhini lowu taka. Loko hi teka ntirho lowu wo chumayela wu ri wa nkoka, hi kombisa leswaku ha faneleka ku vitaniwa hi vito leri Xikwembu xi hi nyikeke rona, hilaha ri hlamuseriweke hakona eka Esaya 43:10 leyi nge: “‘N’wina mi timbhoni ta mina,’ ku vula Yehovha, ‘nandza wa mina loyi ndzi n’wi hlawuleke.’”
3, 4. (a) Swichudeni swa Bibele swi sungule rini ku tirhisa vito ra swona lerintshwa, naswona swi titwe njhani hi rona? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.) (b) Hi swihi swivutiso leswi hi nga ta swi tlhuvutsa sweswi?
3 Mawaku lunghelo ra ku vitaniwa hi vito ra Yehovha, hikuva i “Hosi leyi nga riki na makumu,” leyi nge: “Leri i vito ra mina ra hilaha ku nga riki na makumu, naswona lexi i xitsundzuxo xa mina ku suka eka xitukulwana xin’wana ku ya eka xitukulwana xin’wana.” (1 Tim. 1:17; Eks. 3:15; ringanisa na Eklesiasta 2:16.) Hi 1931, Swichudeni swa Bibele swi sungule ku tirhisa vito leri nge Timbhoni ta Yehovha. Endzhaku ka sweswo, ku kandziyisiwe mapapila yo tala yo tlangela eka magazini lowu. Vandlha rin’wana ra le Canada ri tsarile ri ku: “Mahungu lamanene ya leswaku hi ‘timbhoni ta Yehovha’ ma hi tsakisile, naswona ma endle leswaku hi tiyimisela swinene ku hanya hi ndlela leyi nga ta fanela vito rolero lerintshwa.”
4 U nga swi kombisa njhani leswaku wa ri tlangela lunghelo ra ku vitaniwa hi vito ra Xikwembu? Nakambe, xana u nga hlamusela leswaku ha yini Yehovha a hi vitana Timbhoni ta yena hilaha hi hlayaka hakona ebukwini ya Esaya?
TIMBHONI TA XIKWEMBU EMINKARHINI YA KHALE
5, 6. (a) Vatswari lava nga Vaisrayele a va fanele va va timbhoni ta Yehovha hi ndlela yihi? (b) I yini swin’wana leswi vatswari lava nga Vaisrayele va lerisiweke ku swi endla, naswona ha yini vatswari namuntlha va fanele va endla leswi fanaka?
5 Muisrayele ha un’we wa le nkarhini wa Esaya a a ri ‘mbhoni’ ya Yehovha, naswona tiko rolero hinkwaro a ri ri “nandza” wa Xikwembu. (Esa. 43:10) Ndlela yin’wana leyi vatswari lava nga Vaisrayele a va chumayela ha yona a ku ri hi ku dyondzisa vana va vona malunghana ni ndlela leyi Xikwembu xi tirhisaneke ha yona ni vakokwa wa vona. Hi xikombiso, loko va lerisiwa ku tlangela Paseka lembe na lembe, va byeriwe leswi: “Loko vana va n’wina va ku eka n’wina, ‘Vutirheli lebyi byi vula yini eka n’wina?’ kutani mi ta ku, ‘I xitlhavelo xa paseka ya Yehovha, loyi a nga hundza ehenhla ka tindlu ta vana va Israyele aEgipta loko a tisa khombo eka Vaegipta, kambe a kutsula tindlu ta hina.’” (Eks. 12:26, 27) Vatswari volavo va fanele va va hlamuserile vana va vona leswaku loko Muxe a ya ro sungula eka Faro hosi ya le Egipta leswaku a ya kombela mpfumelelo wa leswaku Vaisrayele va ya gandzela Yehovha emananga, Faro u te: “I mani Yehovha leswaku ndzi yingisa rito rakwe ndzi tshika Israyele a famba?” (Eks. 5:2) Swi nga ha endleka va tlhele va va hlamusela leswaku endzhaku ka loko makhombo ya khume ma hlasele tiko rolero ni le ndzhaku ka loko Vaisrayele va kutsuriwile eka vuthu ra le Egipta eLwandle ro Tshwuka, nhlamulo ya xivutiso xa Faro yi ve erivaleni eka vanhu hinkwavo. Yehovha a a ri wa Matimba Hinkwawo naswona wa ha ri yena. Nakambe, tiko ra Israyele ri swi vonile leswaku Yehovha i Xikwembu xa ntiyiso ni Muhetisisi wa switshembiso swa yena.
6 A swi kanakanisi leswaku Vaisrayele lava a va ri tlangela lunghelo ra ku vitaniwa hi vito ra Yehovha va byele vana va vona hi swilo leswi swo hlamarisa va tlhela va byela vanhu vambe lava veke mahlonga emindyangwini ya vona. Xin’wana xa nkoka hileswaku Vaisrayele a va lerisiwe ku dyondzisa vana va vona ku yingisa milawu ya Xikwembu ya ku kwetsima. Yehovha u te: “Mi fanele mi tikombisa mi ri lava kwetsimaka, hikuva mina Yehovha Xikwembu xa n’wina ndza kwetsima.” (Lev. 19:2; Det. 6:6, 7) Lexi i xikombiso lexinene eka vatswari lava nga Vakreste namuntlha, hikuva na vona va fanele va dyondzisa vana va vona tindlela to kwetsima, xisweswo va va pfuna ku yisa ku dzuneka eka vito ra Xikwembu leri kwetsimaka!—Hlaya Swivuriso 1:8; Vaefesa 6:4.
7. (a) Loko Vaisrayele va tshembeka eka Yehovha, a ku va ni vuyelo byihi eka matiko lama va rhendzeleke? (b) Hi byihi vutihlamuleri lebyi vanhu hinkwavo lava vitaniwaka hi vito ra Xikwembu va nga na byona?
7 Hikwalaho, loko Vaisrayele va tshembeka a va nyikela vumbhoni lebyinene evitweni ra Xikwembu. A va byeriwe leswi: “Vanhu hinkwavo va misava va fanele va swi vona leswaku vito ra Yehovha ri vitaniwile ehenhla ka wena, hakunene va ta ku chava.” (Det. 28:10) Hambiswiritano, khombo ra kona nkarhi wo tala ematin’wini ya vona a va nga tshembeki. Nkarhi na nkarhi a va tlhelela evugandzerini bya swikwembu leswi endliweke hi vanhu. Ku tlula kwalaho, ku fana ni swikwembu swa Vakanana leswi a va swi gandzela, va ve ni tihanyi, va endla magandzelo hi vana va vona va tlhela va khoma swisiwana hi ndlela yo biha. Leyi i dyondzo ya nkoka eka hina leswaku minkarhi hinkwayo hi tikarhatela ku va lava kwetsimaka hi tekelela Lowo Kwetsima Ngopfu, loyi hi vitaniwaka hi vito rakwe.
“MASWIVO! NDZI ENDLA NCHUMU LOWUNTSHWA”
8. Yehovha u byele Esaya leswaku a endla yini, naswona Esaya u angule njhani?
8 Yehovha u profete ndlela yo hlamarisa leyi a a ta ri kutsula ha yona tiko ra Israyele evuhlongeni. (Esa. 43:19) Eka tindzima to sungula ta tsevu ta buku ya Esaya ku vulavuriwa ngopfu hi swilemukiso malunghana ni khombo ro karhi leri a ri ta wela muti wa Yerusalema ni miti leyi wu rhendzeleke. Yehovha, loyi a kotaka ku vona timbilu hi ku helela, u byele Esaya leswaku a ya emahlweni a twarisa xilemukiso lexi, hambiloko vanhu va nga hundzuki. Esaya u tsemeke nhlana naswona a a lava ku tiva leswaku tiko ra Xikwembu a ri ta tshama ri nga hundzuki ku fikela rini. Xikwembu xi n’wi hlamule njhani? Xi te: “Ku fikela loko miti yi wa yi va marhumbi, yi nga vi na vaaki, ni tindlu ti nga vi na munhu wa la misaveni, ni misava yi onheteriwa.”—Hlaya Esaya 6:8-11.
9. (a) Vuprofeta bya Esaya malunghana ni muti wa Yerusalema byi hetiseke rini? (b) Hi xihi xitsundzuxo lexi hi faneleke hi xi yingisa namuntlha?
9 Esaya u kume xiavelo lexi hi lembe ro hetelela ra ku fuma ka Hosi Uzhiya, kumbe kwalomu ka 778 B.C.E. U ye emahlweni ni ntirho wa yena wo profeta ku ringana malembe ya kwalomu ka 46 ku fikela endzhaku ka 732 B.C.E., hi nkarhi wa ku fuma ka Hosi Hezekiya. A ka ha sale malembe ya 125 leswaku muti wa Yerusalema wu lovisiwa hi 607 B.C.E. Hikwalaho, vanhu va Xikwembu va tsundzuxiwile ku ringana malembe yo tala malunghana ni leswi a swi ta endleka eka tiko ra vona enkarhini lowu taka. Ninamuntlha, Yehovha u tirhise vanhu va yena leswaku va tsundzuxa van’wana hi leswi nga ta endleka enkarhini lowu taka. Ku ringana malembe ya 135, ku sukela eka nkandziyiso wa xona wo sungula, Xihondzo xo Rindza xi byele vahlayi va xona leswaku ku nga ri khale vulawuri byo homboloka bya Sathana byi ta hela kutani byi siviwa hi Mfumo wa Gidi ra Malembe wa Yesu Kreste.—Nhlav. 20:1-3, 6.
10, 11. I ku hetiseka ka vuprofeta byihi bya Esaya loku Vaisrayele lava a va ri eBabilona va ku voneke?
10 Vayuda vo tala lava yingisaka lava tinyiketeke eka Vababilona va ponile loko ku lovisiwa Yerusalema naswona va yisiwe evuhlongeni eBabilona. (Yer. 27:11, 12) Endzhaku ka malembe ya 70, vanhu va Xikwembu va vone ku hetiseka ka vuprofeta byin’wana lebyi hlamarisaka: “Yehovha Mukutsuri wa n’wina, Mukwetsimi wa Israyele u te: ‘Hikwalaho ka n’wina ndzi ta rhumela eBabilona, ndzi endla leswaku ku wisiwa swigogo swa makhotso.’”—Esa. 43:14.
11 Hi ku pfumelelana ni vuprofeta byolebyo, siku rin’wana eku sunguleni ka October hi 539 B.C.E. ku ve ni xiendlakalo xin’wana lexi hlamariseke misava. Loko hosi ya Babilona ni vanhu va yona va xiyimo xa le henhla va ri karhi va nwa vhinyo hi swibya swo kwetsima leswi tekiweke etempeleni ya le Yerusalema naswona va ri karhi va dzunisa swikwembu swa vona leswi endliweke hi vanhu, mavuthu ya Vameda ni Vaperesiya ma hlule Babilona. Hi 538 kumbe hi 537 B.C.E., Korexe la hluleke Babilona, u lerise Vayuda leswaku va tlhelela ka rikwavo naswona va ya pfuxa tempele ya Xikwembu eYerusalema. Swilo leswi hinkwaswo swi profetiwe hi Esaya, ku katsa ni xitshembiso xa Yehovha xa leswaku u ta phamela vanhu va yena lava hundzukeke a tlhela a va sirhelela loko va tlhelela eYerusalema. Xikwembu xi va vitane “vanhu lava ndzi tivumbeleke vona, leswaku va rungula ku dzuneka ka mina.” (Esa. 43:21; 44:26-28) Loko vanhu lava a va ri evuhlongeni va tlhelele ka rikwavo naswona va pfuxe tempele ya Yehovha eYerusalema, va ve timbhoni emhakeni ya leswaku Yehovha, Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso, minkarhi hinkwayo u hetisisa leswi a swi vuleke.
12, 13. (a) I vamani lava hlanganyeleke ni Vaisrayele eku vuyeteleni ka vugandzeri bya Yehovha? (b) I yini leswi languteriweke eka “tinyimpfu tin’wana” loko ti ri karhi ti seketela “Israyele wa Xikwembu,” naswona hi wihi ntshembo lowu ti nga na wona?
12 Loko Vaisrayele va tlhelela ka rikwavo leswaku va ya pfuxa tempele, magidi ya vanhu vambe ma sungule ku gandzela Yehovha na vona. (Ezra 2:58, 64, 65; Est. 8:17) Namuntlha, “ntshungu lowukulu” wa “tinyimpfu tin’wana” ta Yesu wu va seketela hi ku tshembeka Vakreste lava totiweke, lava vumbaka “Israyele wa Xikwembu.” (Nhlav. 7:9, 10; Yoh. 10:16; Gal. 6:16) Ntshungu lowukulu na wona wu vitaniwa hi vito rero leri humaka eka Xikwembu ra Timbhoni ta Yehovha.
13 Hi nkarhi wa Mfumo wa Kreste wa Gidi ra Malembe, ntshungu lowukulu wu ta va ni lunghelo lerikulu ro hlamusela vanhu lava pfuxiweke leswaku a swi ri njhani ku va Mbhoni ya Yehovha emasikwini yo hetelela ya mafambiselo lawa ya swilo. Kambe hi ta kota ku endla sweswo loko ntsena hi hanya hi ku pfumelelana ni vito ra hina sweswi naswona hi tikarhatela ku tshama hi kwetsima. Nakambe, ku nga khathariseki leswaku hi tikarhata ku fikela kwihi, siku ni siku hi fanele hi kombela ku rivaleriwa hikwalaho ka leswi hi tsandzekeke ku tshama hi ri karhi hi kwetsima, hi swi tsundzuka leswaku hi vadyohi ni leswaku i lunghelo lerikulu swinene ku pfumeleriwa ku vitaniwa hi vito leri kwetsimaka ra Xikwembu.—Hlaya 1 Yohane 1:8, 9.
LESWI VITO RA XIKWEMBU RI VULAKA SWONA
14. Vito leri nge Yehovha ri vula yini?
14 Leswaku hi kurisa ku tlangela ka hina lunghelo ra ku vitaniwa hi vito ra Xikwembu, i swinene leswaku hi anakanyisisa hi leswi ri vulaka swona. Vito ra Xikwembu leri hi ntolovelo ri hundzuluxeriwaka ri va “Yehovha,” ri huma eka riendli ra Xiheveru leri nga hlamuselaka xiendlo naswona ri nga hundzuluxeriwa ri va “ku va kona.” Hikwalaho, swa twala leswi vito leri nge Yehovha ri vulaka leswaku “U Endla Leswaku Swi Va Kona.” Nhlamuselo leyi yi wu fanela kahle ntirho wa Yehovha wa ku va Mutumbuluxi wa vuako hinkwabyo ni swivumbiwa swo tlhariha ni wa ku va Muhetisisi wa xikongomelo xa yena. U ya emahlweni a endla leswaku ku rhandza ka yena ni xikongomelo xa yena swi hetiseka ku nga khathariseki leswi mukaneti wihi na wihi, wo tanihi Sathana a nga swi endlaka leswaku a ringeta ku sivela ku hetiseka ka ku rhandza ka Xikwembu.
15. Hi nga dyondza yini hi vito ra Yehovha eka leswi a swi byeleke Muxe? (Vona bokisi leri nge “ Vito Leri Nga Ni Nhlamuselo Leyi Enteke.”)
15 Loko Yehovha a lerisa Muxe leswaku a rhangela vanhu va Yena va huma aEgipta, u paluxe swin’wana malunghana ni vumunhu bya yena hi ku tirhisa riendli leri yelanaka na rona leswaku a hlamusela vito ra yena, a kombetela eka yena n’wini. Bibele yi ri: “Xikwembu xi byela Muxe xi ku: ‘Ndzi Ta Tikombisa Ndzi Ri Lexi Ndzi Nga Ta Tikombisa Ndzi Ri Xona’ [kumbe, Ndzi Ta Va Lexi Ndzi Hlawulaka Ku Va Xona]. Kutani xi engeta xi ku: ‘U ta byela vana va Israyele u ku, “Ndzi Ta Tikombisa u ndzi rhume eka n’wina.”’” (Eks. 3:14) Hikwalaho Yehovha u ta va lexi a faneleke a va xona leswaku a hetisisa xikongomelo xa yena. Eka Vaisrayele lava tshameke va va mahlonga, u ve Mukutsuri, Musirheleri, Mukongomisi ni Munyiki wa swilo hinkwaswo leswi a va swi pfumala leswaku va kota ku hanya va tlhela va tiyisa ripfumelo ra vona.
NDLELA LEYI HI NGA KOMBISAKA KU TLANGELA HA YONA
16, 17. (a) Hi nga swi kombisa njhani leswaku ha ri tlangela lunghelo ra ku vitaniwa hi vito ra Xikwembu? (b) Hi ta tlhuvutsa yini exihlokweni lexi landzelaka?
16 Namuntlha, Yehovha u ya emahlweni a endla swilo hi ku pfumelelana ni nhlamuselo ya vito ra yena hi ku hi nyika leswi hi swi lavaka leswaku hi tiyisa ripfumelo ra hina ni leswi hi swi pfumalaka siku ni siku. Kambe, vito ra Xikwembu a ri vuli ntsena lexi xi hlawulaka ku va xona. Ri katsa leswi xi endlaka leswaku swi endleka malunghana ni ntirho wa Timbhoni ta xona eku hetisiseni ka xikongomelo xa xona. Ku anakanyisisa hi mhaka leyi swi ta hi susumetela ku xi yimela kahle. Kåre wa malembe ya 84, loyi a nga ni malembe ya 70 a ri Mbhoni leyi hisekaka le Norway u ri: “Ndzi swi teka ku ri lunghelo lerikulu ku tirhela Yehovha, Hosi leyi nga riki na makumu, ni ku va xiphemu xa vanhu lava vitaniwaka hi vito ra yena ro kwetsima. I lunghelo lerikulu minkarhi hinkwayo ku hlamusela van’wana ntiyiso wa le Bibeleni ni ku va vona va tsaka va tlhela va twisisa. Hi xikombiso, ndza tsaka swinene loko ndzi va dyondzisa ndlela leyi gandzelo ra nkutsulo ra Kreste ri tirhaka ha yona ni ndlela leyi va nga kumaka vutomi lebyi nga heriki emisaveni leyintshwa yo rhula ni leyo lulama, hikwalaho ka rona.”
17 Etindhawini tin’wana swi tika swinene ku kuma vanhu lava navelaka ku dyondza hi Xikwembu. Nilokoswiritano, ku fana na Kåre, xana a wu tsaki swinene loko u kuma munhu la yingiselaka naswona u tlhela u kota ku n’wi dyondzisa hi vito ra Yehovha? Kambe swi nga koteka njhani leswaku hi va Timbhoni ta Yehovha hi tlhela hi va timbhoni ta Yesu? Xivutiso xolexo xi ta tlhuvutsiwa exihlokweni xa hina lexi landzelaka.


text:
Dyondzisa Vana Va Wena
Xana U Pfa U Va Ni Mavondzo? Vamakwavo Va Yosefa A Va N’wi Vondzoka
A HI vulavuleni hi leswi ku va ni mavondzo swi vulaka swona. Xana u tshame u kuma swi ku tikela ku rhandza munhu hileswi van’wana va vuleke leswaku u lulamile, u sasekile kumbe u tlharihile? *— Sweswo swi nga humelela loko u vondzoka munhu un’wana.
N’wana a nga va ni mavondzo loko vatswari va nga n’wi rhandzi swinene ku fana ni vana lavan’wana. Bibele yi vulavula hi ndyangu wun’wana lowu veke ni xiphiqo lexikulu hikwalaho ka mavondzo. A hi kambisiseni vuyelo lebyi vangiweke hi xiphiqo xexo ni leswi hi nga swi dyondzaka emhakeni leyi.
Yosefa a a ri n’wana wa vu-11 wa Yakobe, naswona vamakwavo va Yosefa hi tatana a va n’wi vondzoka. Xana wa swi tiva leswaku ha yini va n’wi vondzokile?— Swi vangiwe hileswi tata wa vona Yakobe a a rhandza Yosefa. Hi xikombiso, Yakobe u endlele Yosefa nguvu yo leha ya mikhwalalati. Yakobe a a n’wi rhandza swinene Yosefa hileswi “a a ri n’wana wa malembe yakwe ya vudyuhari” tlhelo mativula ya nsati wakwe la rhandzekaka Rahele.
Bibele yi vula leswaku ‘loko vamakwavo va Yosefa va vona leswaku tata wa vona u rhandza yena swinene, va sungula ku n’wi venga.’ Hiloko siku rin’wana Yosefa a byela ndyangu wa ka vona leswaku u lorhe hinkwavo ka vona va n’wi nkhinsamela ku katsa ni tata wakwe. Bibele yi vula leswaku “vamakwavo va n’wi [vondzokile]” naswona hambi ku ri tata wakwe u n’wi tshinyile hileswi a va byeleke norho wolowo.—Genesa 37:1-11.
Endzhaku ka sweswo, loko Yosefa a ri ni malembe ya 17, vamakwavo vakwe a va ri ekule swinene ni le kaya va ri eku riseni ka tinyimpfu ni timbuti ta ka vona. Kutani Yakobe u rhume Yosefa ku ya va vona loko va ha hlayisekile. Xana wa swi tiva leswi vamakwavo vakwe vo tala a va lava ku swi endla loko va n’wi vona a ri eku teni?— A va lava ku n’wi dlaya! Kambe vamakwavo vakwe vambirhi, Ruveni na Yuda, a va nga swi lavi leswaku a dlayiwa.
Loko van’wamabindzu van’wana lava a va ya aEgipta va hundza hi laha a va ri kona, Yuda u te: “A hi n’wi xaviseni.” Kutani va endla tano. Hiloko va dlaya mbuti va peta nguvu ya Yosefa engatini ya yona. Endzhakunyana ka sweswo, loko va kombe tata wa vona nguvu yoleyo, u ririle a ku: “[Yosefa] u fanele a dyiwe hi xivandzana xo leva!”—Genesa 37:12-36.
Hi ku famba ka nkarhi, Yosefa u rhandziwe hi Faro, hosi ya le Egipta. Leswi swi vangiwe hileswi a koteke ku hlamusela milorho mimbirhi ya Faro hi ku pfuniwa hi Xikwembu. Norho wo sungula a wu ri wa tihomu ta nkombo leti noneke leti landzeriweke hi tihomu ta nkombo leti vabyaka. Norho wa vumbirhi a wu ri wa min’oko leyinene ya nkombo leyi nga ni tindzoho ni min’oko leyi khwanyaneke. Yosefa u vule leswaku milorho yoleyo hayimbirhi a yi vula leswaku a ku ta va ni malembe ya nkombo ya ndzalo lama nga ta landzeriwa hi malembe ya nkombo ya ndlala. Faro u lerise leswaku Yosefa a rhangela eka tsima ra ku hlengeleta swakudya eka malembe wolawo ya ndzalo leswaku va lunghekela malembe ya ndlala.
Loko ndlala yi fika, ndyangu wa ka va Yosefa, lowu a wu tshama ekule swinene, a wu lava swakudya. Yakobe u rhume vamakwavo va Yosefa va khume aEgipta leswaku va ya kuma swakudya. Loko va fika va kume Yosefa kambe a va swi xiyanga leswaku hi yena. Handle ko vula leswaku hi yena mani, Yosefa u va ringile hiloko a kuma leswaku a va tisola hileswi va n’wi khomeke hi ndlela yo biha. Hiloko Yosefa a va byela leswaku hi yena mani. Hakunene va tsakile va tlhela va angarhana!—Genesa ndzima 40 ku ya eka 45.
Xana u nga dyondza yini hi mavondzo eka mhaka leyi ya le Bibeleni?— Mavondzo ma nga hi hoxa ekhombyeni naswona ma nga kala ma susumetela munhu leswaku a lava ku vavisa makwavo! A hi hlayeni Mintirho 5:17, 18 na Mintirho 7:54-59 kutani hi vona leswi mavondzo ma susumeteleke vanhu leswaku va swi endla eka vadyondzisiwa va Yesu.— Endzhaku ko hlaya tindzimana leti, xana wa swi vona leswaku ha yini hi nga fanelanga hi va ni mavondzo?—
Yosefa u hanye a kala a va ni malembe ya 110. U kurise vana lava n’wi velekeleke vatukulu lava na vona va n’wi velekeleke vatukulu-xinguwe. Hi nga tiyiseka leswaku Yosefa a a tala ku dyondzisa vatukulu volavo ku rhandzana ni ku papalata mavondzo.—Genesa 50:22, 23, 26.
^ ndzim. 3 Loko u ri karhi u hlayela n’wana, mfungho lowu wu komba leswaku u fanele u yimanyana kutani u n’wi khutaza ku hlamula.


text:
June 6-
12
TIPISALEMA 34–37
Risimu 95 Ni Xikhongelo
Marito Yo Pfula (u nga hundzi timinete tinharhu)
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
“Tshemba Yehovha U Endla Leswinene”: (10 min.)
Ps 37:1, 2
—Dzikisa mianakanyo ya wena eku gandzeleni ka Yehovha, ku nga ri ku vilela hi ku humelela ka lavo biha (w03 12/1 9-10 ¶3-6)
Ps 37:3-6
—Tshemba Yehovha, u endla leswinene kutani u ta katekisiwa (w03 12/1 10-12 ¶7-15)
Ps 37:7-11
—Lehisa mbilu leswaku Yehovha a herisa lavo biha (w03 12/1 13 ¶16-20)
-
Endla Ndzavisiso: (8 min.)
Ps 34:18
—Yehovha u va pfuna njhani lava “tshovekeke mbilu” ni lava “pfotlokeke emoyeni”? (w11 6/1 19)
Ps 34:20
—Xana vuprofeta lebyi byi hetiseke njhani eka Yesu? (w13 12/15 21 ¶19)
Ku hlaya ka Bibele ka vhiki leri ku ndzi dyondzisa yini hi Yehovha?
Hi tihi tinhla leti ndzi ti kumeke eka ku hlaya ka Bibele ka vhiki leri leti ndzi nga ti tirhisaka ensin’wini?
-
Ku Hlaya Ka Bibele: (u nga hundzi timinete ta mune) Ps 35:19–36:12
NDZETELO WA NTIRHO WO CHUMAYELA
Lunghiselela Swingheniso Swa N’hweti Leyi: (15 min.) Bulo ni vayingiseri. Tlanga vhidiyo ha yin’we ya xingheniso kutani mi bula hi tinhla leti mi nga ti tirhisaka. Khutaza vahuweleri leswaku va ti tsalela xingheniso xa vona.
MAHANYELO YA VAKRESTE
Risimu 93
“Ku Antswisa Vutshila Bya Hina eNsin’wini—Ku Tirhisa Tivhidiyo Leswaku Hi Dyondzisa”: (15 min.) Bulo ni vayingiseri. Leswaku u kandziyisa tinhla leti nga ehansi ka xihlokwana lexi nge “Ndlela Leyi U Nga Swi Endlaka Ha Yona,” tirhisa vhidiyo leyi nga eka jw.org leyi nge Who Is the Author of the Bible? (Nghena ehansi ka nhlokomhaka leyi nge MINKANDZIYISO > TIBUKU NI TIBROXARA. Kutani u lava broxara leyi nge Mahungu Lamanene. Vhidiyo leyi yi kumeka ehansi ka dyondzo leyi nga ni xihloko lexi nge “Xana Mahungu Lamanene Ma Huma Eka Xikwembu Hakunene?”)
Dyondzo Ya Bibele Ya Vandlha: (30 min.) ia ndz. 17 ¶1-13
Gimeta Hi Ku Vutisa Xivutiso Xa Mpfuxeto Xa Vhiki Leri U Tlhela U Vutisa Ni Lexi Nga Ta Kambisisiwa Vhiki Leri Landzelaka (3 min.)
Risimu 61 Ni Xikhongelo


text:
May 2-
8
YOBO 38-42
Risimu 63 Ni Xikhongelo
Marito Yo Pfula (u nga hundzi timinete tinharhu)
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
“Ku Khongelela Van’wana Swi Tsakisa Yehovha”: (10 min.)
Yobo 42:7, 8—Yehovha a a lava leswaku Yobo a khongelela Elifazi, Bilidadi na Sofara (w13 6/15 21 ¶17; w98 5/1 30 ¶3-6)
Yobo 42:10
—Yehovha u endle leswaku Yobo a va ni rihanyo lerinene endzhaku ka loko a va khongelerile (w98 5/1 31 ¶3)
Yobo 42:10-17—Yehovha u n’wi katekise swinene Yobo hikwalaho ka ripfumelo ni ku tiyisela kakwe (w94 11/15 20 ¶19-20)
-
Endla Ndzavisiso: (8 min.)
Yobo 38:4-7
—I yini “tinyeleti ta nimixo” naswona hi tiva yini hi tona? (bh 97 ¶3)
Yobo 42:3-5—Hi fanele hi endla yini ku vona ndlela leyi Xikwembu xi hi pfunaka ha yona ku fana na Yobo? (w15 10/15 7-8 ¶16-17)
Ku hlaya ka Bibele ka vhiki leri ku ndzi dyondzisa yini hi Yehovha?
Hi tihi tinhla leti ndzi ti kumeke eka ku hlaya ka Bibele ka vhiki leri leti ndzi nga ti tirhisaka ensin’wini?
-
Ku Hlaya Ka Bibele: (u nga hundzi timinete ta mune) Yb 41:1-26
NDZETELO WA NTIRHO WO CHUMAYELA
Lunghiselela Swingheniso Swa N’hweti Leyi: (15 min.) Bulo ni vayingiseri. Tlanga vhidiyo ha yin’we ya xingheniso kutani mi bula hi tinhla leti mi nga ti tirhisaka. Bulani katsongo hi nhlokomhaka leyi nge “Tindlela To Tirhisa JW Library” loko mi vulavula hi ndlela yo tirhisa switirhisiwa swa elektroniki. Tsundzuxa vahuweleri leswaku n’hweti ni n’hweti va vika nkarhi lowu va wu heteke va ri karhi va komba vanhu vhidiyo ensin’wini. Khutaza vahuweleri leswaku va titsalela xingheniso xa vona.
MAHANYELO YA VAKRESTE
Risimu 60
“Xana Wa Yi Tirhisa JW Library?”: (15 min.) Tirhisani timinete ta ntlhanu mi bula hi xihloko lexi. Kutani tlangani mi tlhela mi bula hi vhidiyo leyi nge Start Using “JW Library.” Endzhaku, endlani hilaha ku fanaka eka vhidiyo leyi nge Download and Manage Publications ni leyi nge Customize the Reading Experience. Khutaza hinkwavo lava nga swi kotaka leswaku va nghenisa JW Library app ni ku kopa minkandziyiso eka switirhisiwa swa vona swa elektroniki emahlweni ko va ku dyondziwa xihloko lexi nge “Tindlela To Tirhisa JW Library” eka vhiki leri sungulaka hi May 16.
Dyondzo Ya Bibele Ya Vandlha: (30 min.) ia ndz. 14 ¶14-22 ni mpfuxeto eka tl. 124
Katsakanya Leswi Dyondziweke Ni Ku Vula Leswi Nga Ta Dyondziwa Eka Vhiki Leri Landzelaka (3 min.)
Risimu 77 Ni Xikhongelo


text:
Dyondza Eka Rito Ra Xikwembu
Xana Xikwembu Xi Ta Simeka Hulumendhe Ya Misava Hinkwayo?
Xihloko lexi xi tlakusa swivutiso leswi u nga ha vaka u tivutisa swona ni ku ku komba laha tinhlamulo u nga ti kumaka kona eBibeleni ya wena. Timbhoni ta Yehovha ti ta swi tsakela ku bula na wena hi tinhlamulo ta kona.
1. Ha yini vanhu va lava hulumendhe ya misava hinkwayo?
Hakanyingi swiphiqo swa vanhu namuntlha swa fana emisaveni hinkwayo. Ematikweni man’wana, vanhu vo tala i swisiwana naswona va tshikileriwa. Eka man’wana, swi tikomba onge vanhu vo tala i swigwili. I mfumo wa misava hinkwayo lowu nga kotaka ku avela vanhu swilo hi ndlela leyinene.—Hlaya Eklesiasta 4:1; 8:9.
2. I mani la nyikiweke vutihlamuleri byo fuma hulumendhe ya misava hinkwayo?
Mhaka leyi ya mufumi wa misava a yi amukeriwi hikuva a ku na wanuna kumbe wansati loyi a nga kotaka ku wu endla kahle ntirho wolowo. Ku hava munhu la nga tsakeriwaka hi vanhu hinkwavo. Loko munhu a kuma xikhundlha, u endla swilo swa vukanganyisi. Mhaka ya leswaku mufumi un’we la nga ni tihanyi a fuma vanhu hinkwavo yi tsema nhlana.—Hlaya Swivuriso 29:2; Yeremiya 10:23.
Yehovha Xikwembu u hlawule N’wana wakwe, Yesu, leswaku a fuma vanhu hilaha ku nga heriki. (Luka 1:32, 33) Yesu wa swi tiva leswaku swi njhani ku hanya emisaveni. Loko a ri laha misaveni, u horise lava vabyaka, a dyondzisa lavo rhula a tlhela a heta nkarhi ni vana. (Marka 1:40-42; 6:34; 10:13-16) Kutani Yesu i Mufumi la fanelekaka.—Hlaya Yohane 1:14.
3. Xana swa koteka leswaku ku va ni hulumendhe leyi fumaka misava hinkwayo?
Xikwembu xi veke N’wana wa xona leswaku a fuma misava a ri etilweni. (Daniyele 7:13, 14) Tanihi leswi munhu wa nyama swi nga bohiki leswaku a va etikweni rin’wana ni rin’wana leri a ri fumaka, Yesu na yena a nga boheki leswaku a va laha misaveni hi xiviri leswaku a kota ku fuma vanhu.—Hlaya Matewu 8:5-9, 13.
Xana munhu un’wana ni un’wana u ta amukela Yesu tanihi Mufumi? Doo! I vanhu lava rhandzaka leswinene lava nga ta n’wi amukela. Yehovha u ta lovisa lava alaka Mufumi loyi a n’wi vekeke loyi a nga ni rirhandzu ni vululami.—Hlaya Matewu 25:31-33, 46.
4. Xana Mufumi wa misava u ta endla yini?
Ku fana ni murisi loyi a hlengeletaka tinyimpfu, Yesu se u sungule ku hlengeleta vanhu vo rhula lava humaka eka matiko hinkwawo ni ku va dyondzisa tindlela ta Xikwembu ta rirhandzu. (Yohane 10:16; 13:34) Vanhu vo tano va va vaseketeri lava hisekaka va Yesu ni mfumo wakwe. (Pisalema 72:8; Matewu 4:19, 20) Emisaveni hinkwayo, vaseketeri va Yesu lava tshembekaka va twarisa hi vun’we leswaku Yesu se i Hosi.—Hlaya Matewu 24:14.
Ku nga ri khale, Yesu u ta tirhisa matimba yakwe leswaku a ntshunxa vanhu ehansi ka hulumendhe leyi nga ni vukanganyisi. U hlawule valandzeri vakwe van’wana lava tshembekaka leswaku va fuma na yena tanihi tihosi etilweni. (Daniyele 2:44; 7:27) Mfumo wa Yesu wu ta tata misava hinkwayo hi ku tiva Yehovha naswona wu ta simeka paradeyisi leyi lahlekeke eku sunguleni ka matimu ya vanhu.—Hlaya Esaya 11:3, 9; Matewu 19:28.
DYONDZA SWO TALA
Mfumo Wa Xikwembu I Yini?
Vanhu vo tala va tiva Xikhongelo xa Hosi. Xana marito lama nge: “Mfumo wa wena a wu te” ma vula yini?


text:
Yehovha U Va Sirhelerile eMindzhutini Ya Tintshava
SIKU rin’wana nimixo, wansati un’wana u te loko a pfula nyangwa ya yindlu yakwe, hiloko a vona phasele ri vekiwe kwalaho. Kutani a ku ri nheku, a rhala-rhala, kambe a ku nga ri na munhu. Ri fanele ri siyiwe hi munhu wo karhi nivusiku. U hlometele leswi nga endzeni kutani a tlhentlha hi ku hatlisa, a pfala nyangwa. A a nga swi tshembi leswi a a swi vona! A ku ri minkandziyiso ya Bibele leyi yirisiweke! U vukarhe phasele rero, kutani a khongela hi mbilu, a khensa Yehovha hi swakudya swa nkoka swa moya leswi a swi kumeke.
A swi tolovelekile swiyimo swo tano eJarimani hi va-1930. Endzhaku ka loko Manazi ma teke mfumo hi 1933, ntirho wa Timbhoni ta Yehovha wu yirisiwile exiphen’wini lexikulu xa tiko rero. Richard Rudolph, * loyi sweswi a nga ni malembe yo tlula 100, u ri: “A hi tiyiseka leswaku a ku na nawu lowu endliweke hi munhu lowu nga sivelaka ku twarisiwa ka Yehovha ni vito rakwe. Nchumu wa nkoka lowu a wu hi pfuna eka dyondzo ya hina ya Bibele ni le ku chumayeleni a ku ri minkandziyiso ya Bibele. Kambe, a yi nga ha kumeki hi ku olova hikwalaho ka leswi a yi yirisiwile. A hi nga ha swi tivi leswaku hi ta chumayela njhani.” Ku nga ri kungani, Richard u kume leswaku a nga pfuna hi ndlela yin’wana leyi a yi nga tolovelekanga. Sweswo a a ta swi endla a nga voniwi hi munhu, emindzhutini ya tintshava.—Vaav. 9:36.
TINDLELA LETI VANGUNGUMERISI A VA FAMBA HA TONA
Loko u kongoma laha nambu wa Elbe (kumbe Labe) wu sungulaka kona, u ta hetelela u kume Tintshava Letikulu ta Krkonoše, laha sweswi ku nga ndzilakana wa Rhiphabliki ra Czech na Poland. Hambileswi tintshava leti ti leheke kwalomu ka 1 600 wa timitara ntsena, kambe ti vuriwa xihlala xa arctic lexi kumekaka exikarhi ka Yuropa. Gamboko leyi loko yi pimiwa yi endlaka timitara tinharhu, yi funengeta tintshava teto tin’hweti ta tsevu elembeni. Lava va nga ma tiviki kahle maxelo lawa, hi xitshuketa va nga ha tikuma va siveriwe hi nkungwa le tinhlohlorhini ta tintshava.
Hi ku famba ka malembe-xidzana, tintshava leti a ti endla mindzilakana ya swifundzha, ya mimfumo ni ya matiko. Enkarhini lowu hundzeke vangungumerisi vo tala lava tshamaka ekusuhi ni tintshava leti, a va ti tsemakanya va ngungumerisa swilo, tanihi leswi a swi nga olovi ku ti rindza. Hi va-1930, loko Tintshava leti Letikulu ti hambanisa Czechoslovakia na Jarimani, Timbhoni leti nga ni xivindzi ti sungule ku tirhisa tindlela ta khale ta vangungumerisi. A ti ti tirhisela yini? Ku ngungumerisa minkandziyiso ya risima ya Bibele ku suka lomu a yi kumeka kona hi ku olova. Un’wana wa Timbhoni teto a ku ri muntshwa la vuriwaka Richard.
“KU VALANGA TINTSHAVA” LOKU NGA NI KHOMBO
Richard u ri: “Hi mahelo-vhiki, a hi kongoma etintshaveni hi ri vamakwerhu lavantshwa lava ambaleke tanihi vavalangi va tintshava, hi ri mintlawa-ntlawa ya nkombo. Ku suka eJarimani, a hi famba kwalomu ka tiawara tinharhu ku tsemakanya tintshava leti ku ya eŠpindlerův Mlýn,” ku nga ndhawu ya vuhungasi leyi a swi teka kwalomu ka tikhilomitara ta 16 ni hafu ku suka eka yona ku ya endzilakaneni wa Czech. Eminkarhini yoleyo, vanhu vo tala va le Jarimani a va tshama kwalaho. Un’wana wa vanhu volavo a ku ri n’wamapurasi loyi a pfumeleke ku tirhisana ni vamakwerhu. A a rhwala mabokisi ya tibuku ku suka exidorobanini lexi nga kwalaho a tirhisa kalichi leyi a yi kokiwa hi tihanci, leyi hi ntolovelo a a yi tirhisa ku tleketla vanhu lava a va te eku wiseni. Mabokisi lawa a ma rhumeriwa hi xitimela ku suka ePrague. A a ma teka a ma yisa epurasini rakwe kutani a ma tumbeta eka furu, ivi a rindza vanhu lava nga ta ma landza va ma yisa eJarimani.
Richard u ya emahlweni a ku: “Loko hi fika epurasini rero, a hi paka minkandziyiso etibegeni ta hina, leti a ti endleriwe ku rhwala mindzwalo yo tika. Un’wana ni un’wana wa hina a a rhwala ndzhwalo wa kwalomu ka 50 wa tikhilogiramu.” A va ngwingwa nivusiku ku endlela leswaku va nga voniwi. Ernst Wiesner, loyi a a ri mulanguteri wa xifundzha eJarimani hi nkarhi wolowo, loko a hlamusela leswi a va swi endla leswaku va nga voniwi, u ri: “Vamakwerhu vambirhi a va rhanga emahlweni, loko va hlangana ni munhu wo karhi, a va namba va tivisa lavan’wana hi ku tsayita mathoci. Leswi a swi komba vamakwerhu lava rhwaleke mindzhwalo yo tika lava seleke endzhaku hi timitara ta kwalomu ka 100 leswaku va tumbela kukondza vamakwerhu lavambirhi lava a va rhange emahlweni va tlhela kutani va va kombisa hi ndlela yo karhi leswaku a ka ha ri na khombo, naswona a va swi endla hi tindlela to hambana vhiki ni vhiki.” Kambe khombo leri a va langutane na rona a ku nga ri maphorisa ya le Jarimani ntsena.
Richard u ri: “Siku rin’wana nimadyambu ndzi boheke ku tirha nkarhi wo leha, vamakwerhu lavan’wana se a ku ri khale va fambile loko mina ndzi kongoma eCzech. A ku lo dzwii, ku ri ni nkungwa, a ndzi rhurhumela loko ndzi ri karhi ndzi famba empfuleni leyo titimela swinene. Ndzi fike ndzi lahleka le makhwatini naswona ku hele tiawara to hlayanyana ndzi ri karhi ndzi kayakaya. Vanhu vo tala lava valangaka tintshava va fe hikwalaho ko lahleka. Eku heteleleni ndzi hlangane ni vamakwerhu hi mahlamba-ndlopfu loko va ri endleleni yo vuya.”
Vamakwerhu va nga ri vangani lava nga ni xivindzi a va ya etintshaveni vhiki ni vhiki ku ringana malembe manharhu. Hi xixika, a va tleketla mindzhwalo ya vona hi ku tirhisa xileyi xa le ayisini. Minkarhi yin’wana, vamakwerhu lava a va ri mintlawa ya kwalomu ka 20 a va tsemakanya mindzilakana ninhlikanhi, va famba hi swindledyana leswi a swi tirhisiwa hi vanhu lava valangaka tintshava. Leswaku swi nga tikombi leswaku a va ngungumerisa minkandziyiso leyi yirisiweke, a va famba ni vamakwerhu va xisati. Van’wana va vona a va famba emahlweni kutani va lahlela swihuku swa vona ehenhla loko va vona onge ku ni khombo.
A ku endliwa yini loko va vuya? A ku endliwa malunghiselelo ya leswaku minkandziyiso yi hangalasiwa hi ku hatlisa. Njhani? A yi pakiwa onge ku lo pakiwa xisibi kutani yi yisiwa exitichini xa xitimela eHirschberg. Endzhaku ka sweswo a yi rhumeriwa etindhawini to hambana-hambana ta le Jarimani, laha vamakwerhu a va fika va yi yisa emakaya ya vapfumeri-kulobye hilaha swi hlamuseriweke hakona eku sunguleni. Ndlela leyi minkandziyiso leyi a yi ngungumerisiwa ha yona a yi rharhangane swinene lerova loko maphorisa mo tshuka ma kume vuthala byo karhi, a swi ta onha swo tala. Kunene siku rin’wana va byi kumile.
Hi 1936 ku tshuburiwe ndhawu leyi minkandziyiso a yi fikela eka yona ekusuhi ni le Berlin. Swilo swin’wana leswi kumiweke a ku ri maphasela manharhu lawa a swi nga tiveki leswaku ma rhumeriwe hi mani eHirschberg. Maphorisa ma kambisise matsalelo ya kona kutani ma kuma leswaku i mani la ngungumerisaka minkandziyiso ivi ma n’wi khoma. Endzhakunyana ka sweswo, ku khomiwe vaehleketeleriwa van’wana vambirhi, ku katsa na Richard Rudolph. Leswi vamakwerhu volavo va pfumeleke nandzu wolowo, vamakwerhu lavan’wana va swi kotile ku ya emahlweni va ngungumerisa minkandziyiso nkarhinyana, va hoxa vutomi bya vona ekhombyeni.
LESWI HI SWI DYONDZAKA
Minkandziyiso leyi a yi rhumeriwa yi hundza hi le Tintshaveni Letikulu, yi pfune ngopfu leswaku Timbhoni ta le Jarimani ti kuma minkandziyiso ya Bibele. Kambe a ku nga tirhisiwi ndlela ya le Tintshaveni Letikuku ntsena. A ku ri ni tindlela tin’wana leti fanaka ni teto leti a ti tirhisiwa ku fikela hi 1939 loko mavuthu ya Jarimani ma ha lawula tiko ra Czechoslovakia. Ematikweni man’wana lawa a ma akelane na Jarimani, yo tanihi Furwa, Netherlands na Switzerland, Timbhoni a ti veka vutomi bya tona ekhombyeni leswaku ti yisa minkandziyiso eka vamakwavo lava a va xanisiwa kwalaho.
Namuntlha vo tala va hina hi nga kuma minkandziyiso ya Bibele yo tala hilaha hi lavaka hakona ni hi tindlela to hambana-hambana. Ku nga khathariseki leswaku u yi kuma eHolweni ya Mfumo kumbe u tikopela yona eka Web site ya jw.org/ts, i swa nkoka leswaku u anakanyisisa hi matshalatshala lama endliweke leswaku u yi kuma. Kumbexana a swi nga tiki ku fana ni ku tsemakanya tintshava leti nga ni gamboko exikarhi ka vusiku, kambe handle ko kanakana vamakwerhu vo tala va tirhe hi matimba leswaku u kuma minkandziyiso ya Bibele.
^ ndzim. 3 A a hlanganyela eVandlheni ra Hirschberg, eSilesia. Doroba ra Hirschberg sweswi ri vitaniwa Jelenia Góra, ri kumeka edzonga-vupela-dyambu bya Poland.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Ezra 9:1-15
9 Hi ku hatlisa loko swilo leswi swi herile, tihosana+ ti tshinela eka mina, ti ku: “Vanhu va Israyele ni vaprista ni Valevhi, a va tihambanisanga+ ni vanhu vamatiko eka swilo swa wona swo nyenyetsa,+ ku nga Vakanana,+ Vaheti,+ Vaperezi,+ Vayebusi,+ Vaamone,+ Vamowabu,+ Vaegipta+ ni Vaamori.+2 Hikuva va amukele vana va vona va vanhwanyana van’wana va va va vona ni va vana va vona;+ kutani vona, mbewu leyi yo kwetsima,+ va tihlanganise+ ni vanhu va matiko, voko ra tihosana ni vafumi lava va va khomeleke hi rona leri ri rhangeleke+ eku pfumaleni loku ka vutshembeki.”3 Hi ku hatlisa loko ndzi twa mhaka leyi, ndzi handzule nguvu+ ya mina hi le xikarhi ni nguvu ya mina yo pfumala mavoko, kutani ndzi tsuvula misisi yin’wana ya nhloko+ ya mina ni malepfu ya mina, ndzi tshama ndzi ri ni gome.+4 Hiloko va ta va ta hlengeletana, un’wana ni un’wana a rhurhumela+ hikwalaho ka marito ya Xikwembu xa Israyele yo lwa ni ku pfumala ku tshembeka ka vanhu lava va nga evukhumbini, mina ndzi tshama ndzi ri ni gome ku fikela egandzelweni ra mavele ra nimadyambu.+5 Hiloko ndzi suka ndzi yima eku tsongahatiweni ka mina hi nkarhi wa gandzelo ra mavele+ ra nimadyambu, nguvu ya mina ni nguvu ya mina yo pfumala mavoko yi handzuke hi le xikarhi, ndzi nkhinsama hi matsolo,+ ndzi tlakusela swandla swa mina eka Yehovha Xikwembu xanga.+6 Kutani ndzi ya emahlweni ndzi ku:+ “Oho Xikwembu xanga, ndzi khomiwe hi tingana+ naswona ndzi nyuma+ ku tlakusela xikandza eka wena, Wena Xikwembu xanga, hikuva swihoxo+ swa hina swi andzile ehenhla ka nhloko ya hina, naswona ku va ni nandzu ka hina i kukulu swinene ku ya fika ematilweni.+7 Ku sukela emasikwini ya vatatana+ hi ve ni nandzu lowukulu ku ta fika esikwini leri;+ naswona hikwalaho ka swihoxo swa hina, hina swin’we ni tihosi+ ta hina ni vaprista+ va hina hi nyiketiwe evokweni ra tihosi ta matiko hi banga,+ hi vukhumbi+ ni ku phangiwa+ ni tingana exikandzeni,+ ku fana ni le sikwini leri.8 Kutani sweswi, swa nkarhinyana hi kume musa+ wa Yehovha Xikwembu xa hina, hi ku hi siyela lava va balekeke+ ni hi ku hi nyika masalela endhawini yakwe yo kwetsima, ku endlela leswaku mahlo ya hina ma hatima,+ Wena Xikwembu xa hina, ni ku hi pfuxetanyana evuhlongeni bya hina.+9 Hikuva hi malandza;+ Xikwembu xa hina a xi hi siyanga evuhlongeni bya hina,+ kambe xi hi kombisa musa wa rirhandzu emahlweni ka tihosi ta Peresiya,+ leswaku xi hi pfuxelela hi xikongomelo xa leswaku hi aka yindlu ya Xikwembu+ xa hina ni ku vuyetela tindhawu ta yona leti nga marhumbi+ ni ku hi nyika rirhangu ra maribye+ eYuda ni le Yerusalema.10 “Oho Xikwembu xa hina, sweswi hi ta ku yini, endzhaku ka leswi? Hikuva hi tshike swileriso+ swa wena,11 leswi u swi leriseke hi malandza ya wena ku nga vaprofeta, u ku, ‘Tiko leri mi nghenaka eka rona ku ya tshama eka rona i tiko leri nyameke hikwalaho ka ku nyama ka vanhu va matiko,+ hikwalaho ka swilo swa vona swo nyenyetsa+ leswi va ri tateke ha swona ku suka emakumu man’wana ku ya emakumu+ man’wana hi thyaka+ ra vona.12 Mi nga tshuki mi nyika majaha ya vona vana va n’wina va vanhwanyana,+ ni vana va vona va vanhwanyana mi nga va tekeli majaha ya n’wina; mi nga tshuki mi tirhela ku rhula+ ka vona ni ku humelela ka vona, hilaha ku nga riki na makumu, ku endlela leswaku mi va ni matimba,+ kunene mi dya leswinene swa tiko, hakunene mi ri teka ri va ra n’wina ni ra vana va n’wina hilaha ku nga riki na makumu.’+13 Endzhaku ka hinkwaswo leswi swi hi weleke hikwalaho ka swiendlo swo biha+ ni nandzu wa hina lowukulu—hikuva wena, Wena Xikwembu xa hina, u xi tekele ehansi xihoxo xa hina,+ naswona u hi nyike lava va poneke kukota lava+—14 xana hi ta ya emahlweni hi tlula swileriso swa wena nakambe ni ku endla ntwanano wa vukati+ ni vanhu va swilo leswi swo nyenyetsa?+ Xana a wu nge hi hlundzukeli hi ku helela,+ lerova ku nga vi na munhu la salaka+ kumbe la balekaka?15 Oho Yehovha Xikwembu xa Israyele, u lulamile,+ hikuva hi sele hi ponile ku fikela esikwini leri. Sweswi hi yime emahlweni ka wena hikwalaho ka nandzu wa hina,+ hikuva a swi koteki leswaku hi yima emahlweni ka wena hikwalaho ka leswi.”+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tipisalema 144:1-15
Ya Davhida.144 A a dzunisiwe Yehovha Ribye ra mina,+Loyi a dyondzisaka mavoko ya mina ku lwa,+A dyondzisa tintiho ta mina nyimpi;2 Musa wa mina wa rirhandzu ni khokholo ra mina,+Xisirhelelo xa mina lexi tlakukeke ni Muponisi wa mina,+Xitlhangu+ xa mina ni Loyi ndzi tumbelaka eka yena,+Loyi a hlulaka vanhu lava nga ehansi ka mina.+3 Oho Yehovha, xana munhu wo va yini lerova u nga n’wi lemuka,+N’wana wa munhu wa nyama+ leswaku u nga n’wi tsundzuka?4 Munhu u fana ni moya wunene;+Masiku yakwe ma fana ni ndzhuti lowu hundzaka.+5 Oho Yehovha, voyamisa matilo ya wena leswaku u rhelela;+Khumba tintshava leswaku ti humesa musi.+6 Voninga hi rihati leswaku u va hangalasa;+Rhumela miseve ya wena leswaku va pfilunganyeka.+7 Tshambuluta mavoko ya wena eku tlakukeni;+Ndzi ntshunxe kutani u ndzi humesa ematini yo tala,+Evokweni ra vanhu vambe,+8 Lava nomu wa vona wu vulavuleke leswi nga riki ntiyiso+Lava voko ra vona ra xinene ri nga voko ra xinene ra mavunwa.+9 Oho Xikwembu, ndzi ta ku yimbelelela risimu lerintshwa.+Ndzi ta ku yimbelelela miloti eka xichayachayana xa switende swa miluko ya khume,+10 Loyi a ponisaka tihosi,+Loyi a ntshunxaka Davhida nandza wakwe ebangeni ro biha.+11 Ndzi ntshunxe u tlhela u ndzi kutsula evokweni ra vanhu vambe,+Lava nomu wa vona wu vulavuleke leswi nga riki ntiyiso+Lava voko ra vona ra xinene ri nga voko ra xinene ra mavunwa,+12 Loyi a nge: “Vana va hina va majaha va fana ni swimilana leswi kuleke evuntshweni bya swona,+Vana va hina va vanhwanyana va fana ni tinhla leti kovotliweke hi endlelo ra xigodlo,13 Vuhlayiselo bya hina byi tele swakudya swa mixaka-xaka,+Mintlhambi ya hina yi andza hi magidi, yin’we yi va khume ra magidi eswitarateni swa hina,14 Tihomu ta hina ta mitha, a ti humeli hi khwiri kumbe ku holota,+Hambi ku ri ku rila emintsendzeleni ya hina.+15 Va tsaka vanhu lava swi nga tano eka vona!”Va tsaka vanhu lava Xikwembu xa vona ku nga Yehovha!+


text:
INDONESIA
Ku Fika Varhumiwa Lava Engetelekeke
Hi July 9, 1964, Ndzawulo ya Vululami ya le Indonesia yi tsarise ximfumo Nhlangano Wa Swichudeni Swa Bibele, ku nga vandla leri nga enawini leri tirhisiwaka hi Timbhoni ta Yehovha. Leswaku vamakwerhu va kota ku kuma ntshunxeko lowu heleleke, a va fanele va tsarisa eka Ndzawulo ya Timhaka ta Vukhongeri. Ndzawulo leyi a yi kuma switsundzuxo leswi humaka eka Vakongomisi va Vukreste eTikweni, leyi a yi ri ni Maprotestente lawa a ma venga Timbhoni ta Yehovha.
Siku rin’wana makwerhu un’wana wa xinuna u hlangane ni mutirhelamfumo wa xiyimo xa le henhla loyi a tirha swin’we ni Holobye ya Timhaka ta Vukhongeri. Vavanuna lava va xiye leswaku va huma emugangeni wun’we kutani va ve ni bulo leri tsakisaka swinene hi ririmi ra manana. Loko makwerhu loyi a byele mutirhelamfumo hi swiphiqo leswi Timbhoni a ti langutana na swona ni Vakongomisi va Vukreste eTikweni, mutirhelamfumo loyi u hlele leswaku vamakwerhu vanharhu va hlangana ni holobye, loyi a ri ni xinghana tlhelo Mumoslem loyi a ri ni ntwelavusiwana. Hi May 11, 1968, holobye u tsale xitiviso xa le nawini lexi a xi tivisa Timbhoni ta Yehovha tanihi vukhongeri ni ku tiyisekisa lunghelo ra tona ra ku endla ntirho wa tona eIndonesia.
Mutirhelamfumo wa xiyimo xa le henhla u honise Vakongomisi va Vukreste eTikweni leswaku Timbhoni leti nga riki ta le tikweni rero ti kuma maphepha ya mpfumelelo ya vurhumiwa. Hi ku pfuniwa hi mininjhere, varhumiwa va 64 va averiwe ku ya tirha eIndonesia eka malembe ma nga ri mangani lama landzeleke.
Hi 1968, kwalomu ka varhumiwa va 300, maphayona yo hlawuleka ni vahuweleri vo tlula 1 200 a va chumayela mahungu lamanene etikweni hinkwaro ra Indonesia. Varhumiwa va letele vamakwerhu lava tshamaka kwalaho hi ndlela leyinene. Leswi swi pfune leswaku va endla nhluvuko hi tlhelo ra moya. Ndzetelo lowu a wu fike hi nkarhi hikuva a va ta langutana ni nxaniso.
“Nyiko Ya Khisimusi” Ya Vafundhisi
Hi 1974, Vakongomisi va Vukreste eTikweni va tlhele va sungula tsima ra vona ro yirisa ntirho lowu endliwaka hi Timbhoni ta Yehovha. Murhangeri wa ndzawulo yoleyo eka hofisi yin’wana ni yin’wana ya xifundzha eka Ndzawulo ya Timhaka ta Vukhongeri, a a vula mavunwa ya leswaku Timbhoni ta Yehovha a ti tiveki ximfumo endhawini yoleyo. U kombele valawuri va le ndhawini yoleyo leswaku va lwisana ni Timbhoni loko ti va vangela “swiphiqo,” leswaku a kuma ndlela yo xanisa vanhu va Yehovha. Valawuri vo tala a va xi yingisanga xikombelo xexo. Kambe van’wana va vone ku ri ndlela ya kahle yo yirisa minhlangano ni ku chumayela hi yindlu ni yindlu.
Hi nkarhi wolowo, Huvo ya Misava Hinkwayo ya Tikereke a yi kunguhate ku khoma nhlengeletano ya matiko eJakarta, ku nga kungu leri Mamoslem ya kwalaho a ma ri teka ri nga ri rinene. Hikwalaho ka mpfilumpfilu lowu a wu ri kona eka vukhongeri, Huvo ya Misava Hinkwayo ya Tikereke yi teke xiboho xo va nhlengeletano yi nga ha vi kona. Hambiswiritano, ku sindzisa vanhu leswaku va va Vakreste a ku ri mhaka leyikulu naswona van’watipolitiki vo tala a va khome hi rhumbyana. Hi ntolovelo wa vona, vafundhisi va ringete ku hehla Timbhoni ta Yehovha hi ku gungula hikwalaho ka ntirho wa tona wo chumayela. Leswi swi endle leswaku ni valawuri van’wana va teka Timbhoni hi ndlela yo biha.
Hi December 1975, loko mpfilumpfilu wa vukhongeri wu ya wu andza, mfumo wa Indonesia wu phange ndhawu ya East Timor (leyi sweswi yi vitaniwaka Timor-Leste), leyi a yi ri ehansi ka Maputukezi. Endzhaku ka tin’hweti ta nkombo, East Timor yi tekiwile, leswi endleke leswaku vanhu va hisekela ku sirhelela tiko. Vamakwerhu a va hlanganyelanga eka swa tipolitiki naswona va arile ku endla ntirho wa vusocha kumbe ku losa mujeko, ku nga xiboho lexi nga endla leswaku va vengiwa hi varhangeri va masocha. (Mat. 4:10; Yoh. 18:36) Leswi a va lava ku herisa Timbhoni, vafundhisi va sindzise mfumo leswaku wu endla swo karhi hi Timbhoni. Eku heteleleni, exikarhi ka December 1976, vafundhisi va kume “nyiko ya vona ya Khisimusi”—mfumo wu tivise leswaku Timbhoni ta Yehovha ti yirisiwile.


text:
Tindlela To Kuma Ntsako Endyangwini
Vulavula Ni Vana Va Wena Hi Timhaka Ta Masangu
Alicia, * laha ha riki muntshwa, u ri: “Minkarhi yin’wana ndzi lava ku tiva swo karhi hi timhaka ta masangu, kambe ndzi ehleketa leswaku loko ndzo vutisa vatswari va mina va ta ehleketa leswaku ku ni swilo swo biha leswi ndzi lavaka ku swi endla.”
Inez, mana wa Alicia, u ri: “Ndza swi lava ku tshama ehansi ndzi vulavula na yena hi timhaka ta masangu, kambe u tshama a khomekile swinene. Swa tika ku kuma nkarhi wo vulavula na yena.”
NAMUNTLHA rungula leri vulavulaka hi timhaka ta masangu ri kumeka kun’wana ni kun’wana—eka TV, eka tifilimi ni le ka swinavetisi. Swi vonaka onge swa ha tika ku va vatswari va bula ni vana va vona hi mhaka leyi. Muntshwa wa le Canada la vuriwaka Michael u ri: “Ndzi navela onge vatswari a va fanele va swi tiva leswaku swi khomisa tingana ku vulavula na vona hi timhaka ta masangu. Kambe swa olova ku vulavula ni munghana.”
Hakanyingi, vatswari swa va tikela ku vulavula ni vana va vona hi timhaka ta masangu. Ebukwini yakwe leyi nge Beyond the Big Talk, Debra W. Haffner, la nga muleteri wa ta rihanyo u ri: “Vatswari vo tala va xavela vana va vona tibuku leti vulavulaka hi timhaka ta masangu kumbe hi vantshwa lava nga emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi kutani va ti veka emakamareni ya vona, kambe va nga vulavuli na vona hi mhaka leyi.” Haffner u vula leswaku hi ku va vatswari va endla tano, va va va byela vana va vona leswi: “Hi lava leswaku mi tiva leswi nga ta endleka hi mimiri ya n’wina ni hi timhaka ta masangu; a hi lavi ku vulavula na n’wina hi timhaka leti.”
Loko u ri mutswari, a wu fanelanga u endla tano. I swa nkoka leswaku wena u vulavula ni vana va wena hi timhaka ta masangu. Xiya swivangelo swinharhu:
Ndlela leyi timhaka ta masangu ti langutiwaka ha yona namuntlha yi cincile. James la nga ni malembe ya 20 u ri: “Loko vanhu va ehleketa hi timhaka ta masangu a va ha ehleketi hi leti endliwaka hi wanuna ni wansati lava tekaneke ntsena. Namuntlha ku ni rimbewu ra nomu, ra hala mahosi, leri kumekaka eka khompyuta ni ku rhumelana marungula lama vulavulaka hi timhaka ta masangu kumbe swifaniso swa kona hi selfoni.”
Swi nga ha endleka leswaku vana va byeriwa rungula leri hoxeke va ha ri vatsongo. Manana la vuriwaka Sheila u ri: “Va sungula ku twa hi timhaka ta masangu loko va ha ku sungula ku nghena xikolo naswona a va nge tivi swona leswi wena a wu ta va byela swona.”
Ku ni swivutiso leswi vana va nga na swona malunghana ni timhaka ta masangu, kambe a va nge ku vutisi. Ana la tshamaka eBrazil naswona a nga ni malembe ya 15 u ri: “A ndzi swi tivi leswaku ndzi fanele ndzi sungula kwihi loko ndzi lava ku bula ni vatswari va mina hi timhaka ta masangu.”
Tanihi mutswari, ku vulavula ni vana va wena hi timhaka ta masangu swi teke tanihi vutihlamuleri lebyi u nyikiweke byona hi Xikwembu. (Vaefesa 6:4) I ntiyiso leswaku a swi nge mi oloveli leswaku wena ni n’wana wa wena mi bula hi timhaka leti. Kambe vantshwa vo tala va pfumelelana na Danielle la nga ni malembe ya 14 la nge: “Hi lava leswaku vatswari va hina ku va vona lava hi dyondzisaka hi timhaka ta masangu, ku nga ri vadyondzisi va hina kumbe minongonoko ya TV.” Xana u nga swi kotisa ku yini ku vulavula ni vana va wena hi mhaka leyi ya nkoka, hambileswi eka vatswari vo tala yi tikombaka yi nga olovi? *
Bula Na Vona Hi Ku Ya Hi Malembe Ya Vona
Vana va sungula ku twa hi timhaka ta masangu va ha ri vatsongo swinene. Lexi nyanyisaka timhaka hileswaku “emasikwini [lawa] yo hetelela,” vanhu vo homboloka va ya emahlweni va “nyanya evubihini bya vona.” (2 Timotiya 3:1, 13) Kutani vana vo tala va xanisiwa hi tlhelo ra rimbewu.
Xisweswo, i swa nkoka leswaku u sungula ku dyondzisa vana va wena va ha ri vatsongo. Manana wa le Jarimani la vuriwaka Renate u ri: “Loko wo va tshika u tibyela leswaku va ha kula, va nga ha chava ku vulavula na wena va ntshunxekile hikwalaho ka leswi se va nga emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi.” Xa nkoka, i ku dyondzisa vana va wena rungula leri va faneleke hi ku ya hi malembe ya vona.
Eka vana lava nghenaka xikolo xa tindzumulo:
Va dyondzise mavitanelo lamanene ya swirho swa rimbewu u tlhela u va byela leswaku ku hava munhu la faneleke a khoma swirho sweswo. Manana wa le Mexico la vuriwaka Julia u ri: “Ndzi sungule ku dyondzisa xifanyetana xa mina xa ha ri ni malembe manharhu hikuva a ndzi chava leswaku vadyondzisi, vanhu lava salaka na xona kumbe vana lavakulu eka xona va nga xi dyondzisa leswi hoxeke. A xi fanele xi tiva ndlela yo tisirhelela eka vanhu lava xi nga va tiviki.”
RINGETA LESWI: Dyondzisa n’wana wa wena ndlela yo hlamula loko munhu un’wana a ringeta ku tlanga hi swirho swakwe swa rimbewu. Hi xikombiso, u nga ha n’wi dyondzisa ku vula a ku: “Ndzi tshike! Ndzi ta byela mutswari wa mina!” Tiyisekisa n’wana wa wena leswaku i swa nkoka minkarhi hinkwayo ku vika timhaka to tano, hambiloko munhu wa kona a n’wi tshembisa tinyiko kumbe a n’wi xungeta. *
Eka vana lava nghenaka xikolo xa le hansi:
Engetela vutivi lebyi va nga na byona hakatsongo-tsongo. Tatana la vuriwaka Peter u ri: “Loko u nga si vulavula na vona, rhanga hi ku tiva leswi ana se va swi tivaka niloko va fanele va tiva leswi engetelekeke. U nga va sindzisi ku vulavula. Loko u tolovele ku tshama na vona mi tibulela, swi ta va olovela.”
RINGETA LESWI: Tshama u ri karhi u bula na vona ematshan’weni yo heta nkarhi wo leha u bula na vona. (Deteronoma 6:6-9) Leswi swi ta endla leswaku u nga va byeli rungula ro tala hi nkarhi wun’we. Ku tlula kwalaho, rungula leri ri ta va pfuna loko va ri karhi va kula hi ku ya hi malembe ya vona.
Eka vana lava nga emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi:
Sweswi i nkarhi wo va u tiyiseka leswaku n’wana wa wena u ni vutivi lebyi ringaneke malunghana ni timhaka ta masangu. Ana la tshahiweke laha henhla naswona a nga ni malembe ya 15 u ri: “Vantshwa lava nga exikolweni se va sungule ku jola. Ndzi ehleketa leswaku tanihi Mukreste, ndzi fanele ndzi kuma vutivi lebyi ringaneke hi mhaka leyi. Hambileswi swi khomisaka tingana ku vulavula hi timhaka ta masangu, ndzi fanele ndzi swi tiva.” *
Xilemukiso: Vantshwa va nga ha tshika ku vutisa swivutiso hikwalaho ko chava leswaku vatswari va vona va nga ehleketa leswaku ku ni swilo swo biha leswi va lavaka ku swi endla. Leswi hi leswi tatana un’wana la vuriwaka Steven a swi xiyeke. U ri: “N’wana wa hina wa jaha a a chava ku vulavula hi timhaka ta masangu. Kambe endzhakunyana hi kume leswaku a a vona onge hi ehleketa leswaku ku ni swilo swo biha leswi a swi endlaka. Hi swi veke erivaleni leswaku a hi nga buli hi timhaka leti hikwalaho ka leswi hi n’wi ehleketelelaka swo karhi; kambe a hi lava ku vona loko a ta swi kota ku langutana ni nkucetelo wo biha.”
RINGETA LESWI: Ematshan’weni yo tlhava n’wana wa wena hi swivutiso malunghana ni timhaka ta masangu, n’wi vutise leswaku swichudeni-kulobye swi yi languta njhani mhaka leyi. Hi xikombiso, u nga ha ku: “Vanhu vo tala va ehleketa leswaku ku endla rimbewu ra nomu swi hambanile ni ku endla timhaka ta masangu. Xana swichudeni-kulobye swi ri yini hi mhaka leyi?” Swivutiso swo tano leswi nga kongomangiki swi nga ha endla leswaku n’wana wa wena a vula mavonelo yakwe a ntshunxekile.
Ndlela Yo Hlula Swihinga
Ku vulavula ni vana hi timhaka ta masangu ku nga ha va yin’wana ya mintirho yo tika leyi vatswari va langutaneke na yona. Kambe swa vuyerisa ku endla tano. Manana la vuriwaka Diane u ri: “Hi ku famba ka nkarhi hi sungule ku ka hi nga ha chavi ku vulavula hi mhaka leyi naswona ku vulavula ni n’wana wa wena hi timhaka ta masangu swi tiyisa vuxaka bya n’wina.” Steven, loyi a tshahiweke laha henhla, u pfumelelana na yona mhaka leyi. U ri: “Swi ta ya swi mi olovela ku bula hi timhaka leti rharhanganeke to tanihi timhaka ta masangu loko mi ntshunxeka ku vulavula hi mhaka yin’wana ni yin’wana.” U ye emahlweni a ku: “Ku chava loku a mi ri na kona a ku suki hi ku helela, kambe ku tshama mi ri karhi mi burisana i swa nkoka emindyangwini ya Vakreste.”
^ ndzim. 3 Mavito lama nga exihlokweni lexi ma cinciwile.
^ ndzim. 11 Xihloko lexi xi ta kandziyisa nkoka wo vulavula ni vana va wena hi timhaka ta masangu. Xihloko lexi nga ta landzela lexi vulavulaka hi tindlela to kuma ntsako endyangwini, xi ta hlamusela ndlela leyi mi faneleke mi bula ha yona.
^ ndzim. 16 Rungula leri ri tekiwe eka tluka 171 ra buku leyi nge Dyondza Eka Mudyondzisi Lonkulu, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 19 Tirhisa tindzima 1-5, 28, 29 na 33 ta buku leyi nge Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka—Tinhlamulo Leti Tirhaka, Vholumo 2, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha, leswaku u bula ni n’wana wa wena la nga emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi hi timhaka ta masangu.
TIVUTISE . . .
Hlaya leswi vantshwa lava humaka ematikweni yo hambana-hambana va swi vulaka kutani u tivutisa swivutiso leswi nga laha hansi.
“Vatswari va mina va ndzi byela leswaku ndzi hlaya swihloko leswi vulavulaka hi timhaka ta masangu kutani ndzi va vutisa loko ndzi lava ku tiva swin’wana. Kambe ndzi navela onge va nga ndzi byela swo tala hi mhaka leyi.”—Ana wa le Brazil.
Ha yini u ehleketa leswaku i swa nkoka ku endla leswi engetelekeke ku tlula ku nyika n’wana wa wena tibuku leswaku a ti hlaya?
“Ndzi twe swilo swo tala leswi nga riki swinene hi timhaka ta masangu, naswona a ndzi tshembi leswaku Tatana wa swi tiva. Loko ndzo n’wi vutisa a nga hlamala.”—Ken wa le Canada.
I yini leswi nga endlaka leswaku n’wana wa wena a chava ku vulavula na wena hi leswi n’wi karhataka?
“Endzhaku ko va ndzi kume xivindzi xo vutisa vatswari va mina hi timhaka ta masangu, va ndzi sorile, kutani va ndzi vutisa va ku, ‘Ha yini u hi vutisa xivutiso xexo? Xana ku na leswi nga endleka?’”—Masami wa le Japani.
Loko n’wana wa wena a ku vutisa swo karhi malunghana ni timhaka ta masangu, xana ndlela leyi u angulaka ha yona yi nga endla njhani leswaku swi mi olovela ku bula enkarhini lowu taka kumbe swi nga mi oloveli?
“Swi nga va swinene loko vatswari va mina vo ndzi tiyisekisa leswaku loko va ha ringana na mina a va vutisa swivutiso leswi fanaka, kutani na mina ndzi nga va vutisa.”—Lisette wa le Furwa.
I yini leswi u nga swi endlaka leswaku n’wana wa wena a titwa a ntshunxekile ku vulavula na wena hi timhaka ta masangu?
“Loko Manana a ndzi vutisa swo karhi malunghana ni timhaka ta masangu u vulavula hi rito ra le hansi. Ndzi vona onge sweswo i swa nkoka naswona swi nga pfuna n’wana leswaku a nga titwi onge se wa tengisiwa.”—Gerald wa le Furwa.
Xana rito ra wena ri va ri ri njhani loko u vulavula ni n’wana wa wena hi timhaka ta masangu? Xana ku na laha u faneleke u antswisa kona?
DYONDZA SWO TALA
Dyondzisa Vana Va Wena Mahanyelo Lamanene
Xana n’wana wa wena wa wu tiva ntiyiso malunghana ni timhaka ta masangu? Kambisisa milawu ya Xikwembu ni leswi u faneleke u swi dyondzisa n’wana wa wena.