text:
111
Hosi Solomoni ú rhandzene ni vavasati lavo tala va tinxaka timbe: Ehandle ka N'wa-Faro, ú tekile vasati exikarhi ka Vamowabu, ni Vaamoni, ni Vaedomu, ni Vasidoni, ni Vahiti. 2
Dut. 7:3-4
Vavasati lava a va huma etinxakeni leti HOSI Xikwembu xi leriseke Vaisraele ehenhla ka tona, loko xi te: “Mi nga tshuki mi tekana na vona, na vona va nga tshuki va tekana na n'wina, hikuva hakunene va ta hambukisa timbilu ta n'wina, mi hundzukela eka swikwembu swa vona.” Hambiswiritano, Solomoni a namarhela swikwembu leswi hi ku rhandzana ni vavasati. 3A a ri ni vasati va 700 vo huma emindyangwini ya tihosi, kun'we ni vasati lavatsongo va 300. Vasati lava va yena va hambukisa mbilu ya yena. 4Kutani loko a sungula ku dyuhala, hi ku hambukisiwa hi vasati lava va yena ni ku hundzukela eka swikwembu swimbe, a nga ha tshembanga HOSI Xikwembu xa yena hi ku hetiseka, tanihileswi Davhida tata wa yena a xi tshembeke. 5Solomoni a sungula ku gandzela Astarte xikwembukazi xa Vasidoni, na Milikomo xikwembu xa ndzhukano xa Vaamoni. 6Hikokwalaho, Solomoni a endla leswo biha emahlweni ka HOSI Xikwembu, a nga ha tshembeki hi ku hetiseka eka xona tanihilaha Davhida tata wa yena a a tshembekile hakona. 7Hiloko Solomoni a dzima gandzelo ra Kemoxi xikwembu xa ndzhukano xa le Mowabu, a dzima ni ra MilikomoVan'wana va ri: a dzima ni ra Moloko xikwembu xa ndzhukano xa Vaamoni, entshaveni ya le vuxeni bya Yerusalema. 8A tlhela a dzimela vasati ya yena hinkwavo va tinxaka timbe emagandzelo layo tano, va hisa mirhi ya risuna ka wona ni ku gandzela swikwembu swa vona kona.
9Kutani HOSI Xikwembu xi hlundzukela Solomoni, hikuva mbilu ya yena a yi fularherile xona Xikwembu xa Israele, hambileswi a xi tikombile kambirhi eka yena; 10naswona hambileswi a xi n'wi lerisile leswaku a nga tshuki a tinyiketa eka swikwembu swimbe, a nga hlayisanga leswi HOSI Xikwembu xi n'wi leriseke swona. 11Hikokwalaho, HOSI Xikwembu xi ku ka Solomoni: “Leswi u endleke ku rhandza ka wena, u nga hlayisangiki ntwanano exikarhi ka mina na wena ni swiletelo swa mina leswi ndzi ku leriseke swona, ndzi ta susa mfumo wa wena hakunene, ndzi wu nyika un'wana wa malandza ya wena. 12Kambe, hikwalaho ka Davhida tata wa wena, a ndzi nga swi endli enkarhini wa ku hanya ka wena; ndzi ta susa mfumo lowu emavokweni ya n'wana wa wena. 13Naswona ndzi nga ka ndzi nga susi mfumo hinkwawo, kambe ndzi ta endla leswaku n'wana wa wena a sala ni muganga wa nyimba yin'we, hikwalaho ka Davhida nandza wa mina, ni hikwalaho ka muti wa Yerusalema lowu ndzi wu hlawuleke.”
14Kutani HOSI Xikwembu xi pfuxela Solomoni enala, a nga Hadada Muedomu, wa yindlu ya vuhosi bya le Edomu. 15Mhaka hileswaku, enkarhini lowu Davhida a hlomeke ku ya hlasela le Edomu, Yowabu ndhunankulu ya mavuthu ya yena a a dlayile vaaki hinkwavo va xinuna va le Edomu, loko a yile ku ya lahla Vaisraele lava weke enyimpini. 16Yowabu swin'we ni mavuthu ya Israele, a va govile kona tin'hweti ta 6, va kondza va herisa vaaki hinkwavo va xinuna va le Edomu. 17Eminkarhini leyi, Hadada a a ha ri lontsongo, kutani a balekela le Egipta, swin'we ni Vaedomu van'wana va ntlawa wa malandza ya tata wa yena. 18Va suka eMidiyani, va hundza hi le Parani, laha va kumeke vavanuna va nga ri vangani, va suka na vona eParani, va ya le Egipta, eka Faro hosi ya kona. Kutani Faro a nyika Hadada eyindlu, a n'wi tshembisa swakudya, a n'wi avela ni masimu. 19Hadada ú tsakeriwile ngopfu hi Faro, lero ka Faro a n'wi tekisa namu wa yena, makwavo wa nkosikazi Tahapanese nsati wa yena. 20Makwavo wa nkosikazi Tahapanese a velekela Hadada en'wana wa mufana, loyi va nge i Genubata. Kutani Tahapanese a kurisa n'wana loyi emutini wa Faro. Genubata a kula ni vana va Faro va vafana, le ntsindza. 21Kambe siku rin'wana mahungu ma fika etindleveni ta Hadada le Egipta ya leswaku Davhida ú tietlelele, ni leswaku Yowabu ndhunankulu ya mavuthu ú lovile. Hiloko Hadada a kombela eka Faro a ku: “Ndzi tshike ndzi muka, ndzi tlhelela etikweni ra rikwerhu.” 22Faro a n'wi vutisa a ku: “Xana u pfumala yini laha ka mina, leswi u ehleketaka ku tlhelela etikweni ra rikwenu ke?” Hadada a n'wi hlamula a ku: “Wo ndzi tshika ndzi muka!”
23Xikwembu xi tlhela xi pfuxela Solomoni enala un'wana, a nga Rezoni n'wana Eliyada. Rezoni loyi a a balekele n'wini wa yena Hadadi-Ezere hosi ya le Soba, 24kutani a tihlengeletela vavanuna, a va mufambisi wa ntlawa wa vona wa swigevenga. Loko Davhida a ringetile ku va herisa, va tsutsumerile eDamaska, va aka kona, kutani va hlawurile Rezoni ku va hosi le Damaska. 25Rezoni ú vile nala wa Vaisraele evutomini hinkwabyo bya Solomoni, a hamba a va karhata tanihi Hadada, a vengana swinene na Vaisraele loko a ri karhi a fuma tiko ra Siriya.
26Yerobuwamu n'wana Nebati na yena a pfukela Solomoni; a a ri nandza wa hosi, a huma eSereda emagangeni ya Efrayimi; mana wa yena wa noni a a ri Seruwa. 27Mhaka leyi susumeteke Yerobuwamu ku pfukela hosi hi leyi: Solomoni a a ri eku akeni ka khokholo leri vuriwaka “Milo”, a hlanganisa ha rona rirhangu ra muti wa Davhida tata wa yena. 28Yerobuwamu a a ri munhu wa migingiriko wo tikarhata swinene. Loko Solomoni a vona ku gingirika ka jaha leri, a ri veka ku va mulanguteri wa vatirhela-xibalo hinkwavo va nyimba ya Yosefa. 29Enkarhini wolowo loko Yerobuwamu a huma emutini wa Yerusalema, a hlangana na muprofeta Ahiya wa le Xilo endleleni. Ahiya a a ambele xiambalo lexintshwa; a vo va vambirhi ntsena erivaleni ra kona. 30Hiloko Ahiya a hluvula xiambalo xa yena, kutani a xi handzulela, xi huma switlakati swa 12. 31Kutani a ku eka Yerobuwamu: “Pambula switlakati swa khume, hikuva HOSI Xikwembu xa Israele xi vula sweswo xi ri: ‘Yingisa! Ku nga ri khale, ndzi ta susa mfumo emavokweni ya Solomoni, ndzi ku nyika miganga ya tinyimba ta khume. 32Loko a ri Solomoni, ú ta sala ni muganga wa nyimba yin'we, hikwalaho ka nandza wa mina Davhida, ni hikwalaho ka Yerusalema, muti lowu ndzi wu hlawuleke eka miti ya tinyimba hinkwato ta Israele. 33Mhaka hileswaku va le Yerusalema va ndzi tshikileVan'wana va ri: Mhaka hileswaku Solomoni ú ndzi tshikile hi ku ya gandzela Astarte xikwembukazi xa Vasidoni, na Kemoxi xikwembu xa le Mowabu, na Milikomo xikwembu xa Vaamoni. A va hanyanga hi tindlela ta mina, ku nga ku endla leswi lulameke emahlweni ka mina ni ku hlayisa milawu ya mina ni swiletelo swa mina, tanihilaha Davhida tata wa vona a endleke hakona. 34Hambiswiritano, sweswi a ndzi tekeli Solomoni emfumo hinkwawo. Ndzi ta n'wi tshika a fuma masiku hinkwawo ya ku hanya ka yena, hikwalaho ka nandza wa mina Davhida loyi ndzi n'wi hlawuleke, loyi a hlayiseke swileriso swa mina ni milawu ya mina. 35Kambe mfumo lowa tinyimba ta khume, ndzi ta wu teka emavokweni ya n'wana wa yena, ndzi ku nyika wona. 36Loko a ri n'wana loyi wa yena, ndzi ta n'wi nyika nyimba yin'we, leswaku rixaka ra nandza wa mina Davhida ri nga tshuki ri tekeriwa vuhosi eYerusalema emutini lowu ndzi wu hlawuleke ku hlayisela kona vito ra mina. 37Kutani wena ndzi ta ku endla hosi; u ta fuma hinkwako lomu moya wa wena wu nga ta swi tsakela, naswona u ta va hosi ehenhla ka Israele. 38Tlhandlakambirhi, loko u yingisa hinkwaswo leswi ndzi ku lerisaka swona, ni loko u hanya etindleleni ta mina, u endla leswi lulameke emahlweni ka mina hi ku hlayisa milawu ya mina ni swileriso swa mina, tanihi Davhida nandza wa mina, ndzi ta va na wena; ndzi ta ku sungulela yindlu ya vuhosi leyi tiyeke, tanihileswi ndzi nga sungulela Davhida, kutani ndzi ta ku nyika tiko ra Israele. 39Hi ndlela leyi, ndzi ta va ndzi tsongahatile vatukulu va Davhida, kambe ku nga ri hilaha ku nga heriki.’ ”
40Solomoni a luka mano yo dlaya Yerobuwamu, kambe Yerobuwamu a pfuka a balekela Egipta, eka hosi ya kona leyi a va ku i Xixaka, a tshama kona ku kondza loko Solomoni a hundza emisaveni.
41Mintirho leyin'wana ya Solomoni, ni hinkwaswo leswi a swi endleke, ni vutlhari bya yena, swi tsariwile ebukwini ya “Matimu ya Solomoni”. 42Solomoni ú fumile tiko hinkwaro ra Israele malembe ya 40, a ri eYerusalema. 43Kutani Solomoni a tietlelela, a lahliwa emutini wa Davhida tata wa yena. Kutani Rhobuwamu n'wana Solomoni a sala a fuma.


c: text/html

text:
Xihahlu
Xihahlu a xi ri na mintirho yo hlawuleka, tani hi muako wa le kaya, ku hlayisa tihuku ti nga dyiwi hi swihadyana swo fana na vamanghovo, Magama na swiharhi swin’wana. Matandza ya tihuku na wona a ya hlayiseka swinene exihahlwini hikuva timbyana na swihadyana swin’wana a swi nga ya fikeleli.[1][2]
Maakelo ya Xihahlu[Lulamisa | edit source]
Muaki wa xihahlu u sungula a cela makhele ya khumembirhi ya enta nyana leswaku timhandzi leti nga ta hoxeteriwa emakheleni ti ta tiya loko ti gandiwa hi misava. Loko makhele ya lulamisiwile ku ya hoxeteriwa timhandzi ta swiphandzi hi yin’we-yin’we ti ri karhi ti gandliwa ti tiya. Endzhaku u teka timhandzi ta ntsevu to bumbula nyana a ti hingakanyela eka leta swiphandzi, loko a heta a teka leto lala to ka ti nga kwamuleriwangi byewu a nanekela kwale henhla etshakweni ra xihahlu. Loko a hetile u teka rimbalelo a boha timhandzi ta swiphandzi na leto nanekela hi byewu byo tsakama swi tiya, a tlhela a boha rimbalelo ra le xikarhi na ro hetelela a koma le henhla. Kutani a saha timhandzi kwale henhla ti ringanana.[1]
Mafulelelo ya xihahlu[Lulamisa | edit source]
Mufuleri wa xihahlu u sungula a teka tipala a ti hlanganisa hi tinhloko hi hala ku nga vatliwa a boha hi byewu swi tiya swinene. Endzhaku a teka timbalelo to betsa a sungula ku betsa, a sungula ehansi ka lwangu ku ya fika exinhlungwanini a ri karhi a boha hi byewu swi tiya. Naswona loko a fika exihlungwanini u tsondzela byewu a vuyavuyisa leswaku swi ta tiya. Loko a heta ku betsa timbalelo u phuphutela byanyi leswaku a ta luka makenya, ku ringana xihahlu lexi a lavaka ku fulela xona. Loko ya herile ku lukiwa u famba a ya tsondzela ehenhla ka timbalelo a ri karhi a lulama na tona ku kondza a ya fika exinhlungwanini a tsondzela hi makenya a vuyavuyisa leswaku mati ya nga ngheni loko ku na mpfula a tlhela a tiyisa hi byewu.[1]
Swin'wana[Lulamisa | edit source]
Xihahlu a xi ri xa nkoka ngopfu hikuva tihuku leti tshamaka exihahlwini hambi ti nga funghiwangi a ti lahleki ti hlayisekile. Tihuku leti a ti tshama exihahlwini a ti nga dyi xin’wana ni xin’wana a ti dya leswi a ti nyikiwa swona.
"Tihuku a ta ha endleriwi swihahlu swa xivumbeko xa xintu xa Vatsonga lexi xa ku akiwa emoyeni xi yimisiwa ehenhla ka timhandzi ku sivela tihuku ku va ti fikeriwa hi swihadyana leswi dyaka tihuku." -- Mhinga[2]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kutswariwa ka nwana exikarhi ka rixaka ra ma Zulu aswitshama swiri xivelelo eka vavasati ntsena, naswona vavanuna avanga pfumeleriwi kuva kona loko kutswariwa nwana. Lava pfunetaka eka kutswarisa wansati i vavasati lavakulu vale mutini (umuzi) lava vanga hundza eka xiyimo xaku tswala vana.
Endzhaku kaloko vana vatswariwile, vahlamiseriwa eka ndzhawu yohlawuleka endzhaku ka yindlu (umsamo) hi mati lawa yanga cheriwa murhi lowu hinge hi nte/ezi (murhi wohlawuleka), kutani vatiyisiwa hiku landzelela maendlelo yokarhi ya xintu naku totiwa mirhi yokarhi leyi tiyisaka vana. Kufikela namuntlha, hivumbirhi kavona mhani na nwana va vekiwa eka ndzhawu leyi hlawulekeke, hixitalo kufikela loko xinkavani xiwa.
Hinkarhi lowu mhani wa nwana u tekiwa anga basangi naswona anga tisa khombo eka valehansi valekava nuna wayena emutini. Avapfumeleriwi kukhoma switirhisiwa swantolovelo naswona vafanele kudya swakudya leswi lulamisiweke hi vavasati lavanga vapfuna ku bebula, kusuka eka xodyela xo hlawuleka, hiku tirhisa nkombe kumbe lepula ro hlawuleka.
Kuvekiwa eka ndzhawu leyi hlawulekeke switala ku teka kwalomu ka ntlhanu kuya eka khume ra masiku, endzhaku ka sweswo wabasisiwa: u fanele kuva a haxiwa hi intelezi loko angase sungula vutomi bya yena bya ntolovelo.
Yindlu leyi ava vekiwe eka yona ayi fanele kuva yibasisiwa kahle, ku sindziwa hi vulongo kutani kutshiveriwa ndzilo. Endzhaku kaleswi, nuna wayena anga nghena eka yindlu leyi anga eka yona rosungula leswaku aya vona n’wana rosungula, hambi leswi masiku lawa va tatana lava tirhaka ekule vatsandzeka ku fika eka mintirho yotani.
Byala bya swekiwa kutani kutlangeriwa xikan’we naku khensa vamanana lavanga pfuneta eka ku beburiwa ka n’wana. Leswi switlhela swiendliwa nakambe loko tata wa nwana avuyile ekaya kusuka emadorobeni leswaku ata hlangana na n’wana wayena rosungula.Translated by Ike Ngobeni


text:
97 Yehovha i Hosi!+Misava a yi tsake.+Swihlala swo tala a swi tsake.+2 U rhendzeriwe hi mapapa ni munyama lowukulu;+Xiluvelo xakwe xi sekeriwe eka ku lulama ni vululami.+3 Emahlweni ka yena ku ni ndzilo+Wu herisa valala vakwe matlhelo hinkwawo.+4 Rihati rakwe ri voninga tiko;Misava ya ri vona kutani yi rhurhumela.+5 Tintshava ta n’oka ku fana ni mhula* emahlweni ka Yehovha,+Emahlweni ka Hosi ya misava hinkwayo.6 Matilo ma twarisa ku lulama ka yena,Naswona vanhu hinkwavo va vona ku vangama kakwe.+7 Hinkwavo lava gandzelaka xifaniso lexi vatliweke a va khomiwe hi tingana,+Lava tibumaka hi swikwembu swa vona leswi nga pfuniki nchumu.+N’wina swikwembu hinkwaswo, khinsamani* eka yena.+8 Muti wa Siyoni wa swi twa, wu tsaka;+Swimitana* swa Yuda swi tsakileHikwalaho ka vuavanyisi bya wena, Yehovha Xikwembu xanga.+9 Hikuva wena Yehovha hi wena La Nge Henhlahenhla emisaveni hinkwayo;U tlakukile swinene eka swikwembu leswin’wana hinkwaswo.+10 N’wina lava rhandzaka Yehovha, vengani leswo biha.+U sirhelela vutomi bya vanhu vakwe lava tshembekaka;+Wa va ponisa evokweni* ra lavo homboloka.+11 Ku vonakala ku voningele lavo lulama+Naswona va tsaka lava nga ni timbilu letinene.12 N’wina lavo lulama tsakani eka Yehovha,Khensani vito* rakwe ro kwetsima.
Tinhlamuselo ta le hansi
^ Ku nga mafi lama damarhelaka lama kumekaka laha tinyoxi ti endlelaka xihlenge kona.


text:
Nkwakwa
Nkwakwa, (Strychnos madagascariensis, Hi kuya hi xi Griki) i nsinya lowu kumekaka e dzongeni ra Afrika, e vupela-dyambu bya Afrika, na le Madagascar. Hambileswi nsinya lowu wu nga kuriki wu leha, kambe wu anamisa magaca ya wona lama hlayeke. Mihandzu ya wona wu nandzika ngopfu, naswona tinyunge ta muhandzu lowu, tinga tirhisiwa ku basisi mati.[1][2]
Nsinya lowu wuna matluka ya vurhendzevutana naswona yathlela ya olova no va na voya, naswona wu hava mi mintwa, hambi leswi wunga languteka wu ri na mimintwa hile kule. Mihandzu ya wona yi vupfa exikarhi ka Hukuri[3], yi na muvala wa xitshopana naswona wu tele vitamin C na Citric Acid, naswona wu rhandziwa ngopfu hi vanhu na timfenhe, hi swona leswi endlaka wu toloveleka ku vitiwa hi xinghezi leswaku i "Monkey Orange". Endzeni ka makwakwa kuna tinyunge leyi khomeke timongo. Timongo ta makwakwa ti na vufungu na swona ta dlaya.
Tinyunge ta makwakwa a titirhisiwa ku ringela tihlampfi, hikwalaho ka leswi tinga na vuxungu. Vanhu a va gayela tinyunge ivi va ti haxa e matini laha ku ngana tihlampfi, endzhaku ka nkarhi, tihlampfu leti feke ti sungula ku tlakuka ti ta ehenhla ka mati. Ndlela leyi yo ringela, yi yirisiwile e matikweni yo tala hi kwalaho ka vuxungu lebyi dlayaka swiharhi swotala ematini. Tihlampfi leti khomiwaka hi ndlela leyi, ti fanele ku swekiwa leswaku vuxungu byi hela.[4][5]
Matirhisele ya makwakwa[Lulamisa | edit source]
Hikuya hi Henri Junod, makwakwa ama tirhisiwa ku endla floro (mapa), hindlela leyi landzelaka:
Muhandzu lowu rhendzeleke tinyunge, wu swekiwa hindlela yo karhi ivi wu avanyisiwa hi ti nyhasi, leti anekiwaka e misinyeni leswaku ti oma naswoma ti hundzuku mimfuma. Mimfuma leyi omisiwake, ya gayiwa yi endliwa mapa, lama hlayisiwaka leswaku ku swekiwa hi wona loko nguva yo tshovela mavele yitshika yi hlwela."[6]
Junod, u ya e mahlweni a hlamusela swiyilana leswi a swi fambisana na malayisele ya makwakwa:
Tinyunge ta makwakwa, ti tiviwa ti vitana rihati, hi kuvula ka vakhegula va tiko. Loko ku endliwa Mfuma, tinyunge ta makwakwa a ti fanelanga ku tshikiwa e rivaleni, hi kuva ti ta vanga tilo na rihati."[6]
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ http://plants.jstor.org/flora/fz5563
- ↑ "Archive copy". Archived from the original on 2015-09-24. Retrieved 2016-06-21.
- ↑ Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 2
- ↑ "Archive copy". Archived from the original on 2016-06-22. Retrieved 2016-06-21.
- ↑ "Annotated Bibliography of Strychnos (1990-2004)"
- ↑ 6.0 6.1 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 2, Page 17


text:
Ku Voniwa ka Xikunguva
Xikunguva xinga tisa kulahlekeriwa lokukulu swinene eka swifuwo xikan’we na swibyariwa, mihandzu na mapurasi ya madiriva. Tinhlayo leti tlakukaka swivanga kuva na swivilelo swikulu eka swikokovi, swinyenyani leswintsongo na tinxaka tin’wana.
Kambe aswi bihangi ngopfu. Kuya hiva Endangered Wildlife Trust, xikunguva xina xiave xikulu lexingana nkoka xa ecology tani hiti scavengers, laha ya dyaka mintsumbu ya swihari laha swipfunetaka ku sivela kuhangalaka ka mavabyi. Xitlhela xi pfuneta kulawula nhlayo ya makondlo na timbeva naswona swisaka swa tona switirhisiwa hiti cuckoos tofana na Greater Kestrels na Lanner Falcons.
Magama na Xikhozani
Xikunguva (Corvus albus) na xikhozani (Corvus albicollis) hiswona swivangaka mpfilu-mpfilu swinene emapurasini. Xikunguva lexikulu ixa muhlovo wantima miri hinkwawo, ehandle ka vala robasa laha nkolweni na laha henhla laha vala leri ri enhlaka kuya e xifuveni na laha hansi, nalaha e tlhelo ka miri.
Xikunguva lexikulu xikwalomu ka 45 cm hiku leha, laha ku leha ka wona ku hambanaka kuya hi switeji na vukhale bya xinyenyani lexi. Ya kumeka hinkwako e Dzongeni wa Afrika, kambe ya tshama ngopfu ekusuhi na mapurasi, savanna, emadorobeni, laha ku lahliwaka malakatsa, emakumu ka patu nale kusuhi na swiporo.
Xikunguva lexi baseke laha nkolweni rina muhlowo wohatima wa ntima riva na muhlovo wobasa la nhanwini. Xina nomo lowukulu wo leha wa ntima lowungana muhlovo wobasa emakumu ka wona. Lexikulu xikwalomu ka 50 kuya eka 54 cm hiku leha, laha timpapa tinga kwalomu ka 48 kuya eka 43 cm. Xikumeka hinkwako laha tikweni ra Afrika Dzonga, ngopfu ngopfu e tintshaveni, minkova nalaha kunga tlhuma, kasi ku lava swakudya swi endliwa laha kunga pfuleka laha tikweni.
Tinxaka hi timbirhi ti endla masangu vutomi hinkwabyo. Swisaka swa wona swikulu swinene laha swivaka swi endliwe hi swirhabyani na timintsu, laha endzeni kaswona ku ndlaleriwaka hi ndhope kumbe vulongo hambi kuri byasi. Nkarhi wa masangu wahambana kuya hi xiyimo xa maxelo, kambe switala kuva hi July kuya fikela November eka leri ra nkolo wobasa kutani July kuya eka January eka xikhozani. Xa xisati xitshikela kwalomu ka 4 kuya eka 5 wa matandza hinkarhi.
Mandlelo yo Dlaya no Phamela
Swikhozani na magama swinga vanga nhlaselo wo hlamarisa swinene. Milomo yaswona ayi tontswangi ngopfu kuringanela ku boxa nyama, se ya rhandza ku jovota matihlo ya swinyimpfana kumbe tinyimpfu ta xisati leti taha kutswalaka, laha tisalaka tingaha voni. Leswi swivanga ku lahlekeriwa swinene eka swifuwo, ngopfu ngopfu himinkarhi ya dyandza.
Ntsumbu lowu wungana matihlo lawa ya pfulekeke, nomo, xirho xo humesa vulongo, switala kuva swikombiso swaleswaku ndyangu wa magama awuri karhi wutiphina hi xihari xexo.
Vulawuri
Switika ngopfu ku lawula magama. Aya weli eka tinxaka leti sirheleriweke, leswivulaka leswaku yanga hlotiwa e purasini, kungari e patwini kumbe eka ndzhawu leyi welaka ehansi ka masipala. Van’wamapurasi vanwana vatirhisa swochaya na swivumbeko kuva va chavisa magama, xikombiso kunga tirhisiwa ti reflectors ku chavisa tinyenyani eka swifuwo leswinga hlaseriwaka kumbe swibyariwa, laha van’wana vavekelaka ti net ehenhla ka swibyariwa swa vona kuswisirhelela eka nhlaselo wa tinyenyena. Ku tirhisiwa ka phoyizeni aswile nawini, hikuva switala ku herisa na swihari leswi aswinga languteriwangi kukatsa na leswi kalaka xikan’we nati scavenger.
Vulawuri byo angarhela, byi sungula hiku hunguta ku kumeka ka swakudya. Leswi swivula leswaku aku fanelanga kuva na thyaka leri lahliwaka kumbe rihatla risusiwa, ngopfu ngopfu laha kungana mikhukhu, laha ku lahliwaka malakatsa nale ka ti abattoirs. Kufanele kuva na swibye swo chela thyaka, swo phamela kona tinyenyani swifanele ku nghenisiwa endzeni. Leswi swivula ku teka vulawuri bya kahle bya mdorho tani hileswi tinyenyani leti ti tekiwaka tani hi swihangalasi nkulu swa midorho eka tindzhawu ta Nama Karoo.
Xavumbirhi, swikatsa nsirhelelo wo antswa eka swifuwo leswi hlaseriwaka. Tinyimpfu letinga biha emirini tifanele ku yisiwa eka tinkamba letintsongo, laha swi olovaka kuva murisi a risa tinyimpfu leti, kuringana mavhiki nyana loko tingase tswala naswona tifanele ku tshama kona kuringana mavhiki endzhaku ko tswala, kuya fikela loko swinyimpfana swingahari e khombyeni rohlaseriwa.
Xisaka na matandza swinga hahluriwa, kambe leswi swita endla leswaku ku tshikeriwa matandza yotala swinene. Leswi swi endla leswaku switwala swirikahle kuva ku susiwa ti embryos kutani ku tlheriseriwa matandza e xisakeni.
Kukuma vuxokoxoko tihlanganise na Predation Management Forum Secretariat.
Translated by Ike Ngobeni


text:
201Loko ku hundzile malembe ya 7 hi ri evukhumbini, vakulukumba va nga ri vangani va Israele va tile eka mina ku ta ndzi vutisa ku rhandza ka HOSI Xikwembu, va fika va tshama hansi; siku ra kona a ri ri ra vukhume ra n'hweti ya vuntlhanu. 2Kutani HOSI Xikwembu xi vulavula na mina xi ku: 3“Wena munhu, u fanele ku fikisa rito ra mina eka vakulukumba lava va Israele, u va vutisa loko hakunene va tile ku ta kambisisa ku rhandza ka mina, hikuva mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi tiyisa hi ku hlambanya leswaku ndzi nga ka ndzi nga pfumeli ku ta vutisiwa timhaka hi vanhu volavo! 4Tilulamise, we Ezekiele, u va komba nandzu wa vona; u nga chavi ku va avanyisa, u va tsundzuxa manyala lawa vatata wa vona va ma endleke. 5
Va tivise leswaku mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ni rito eka vona leri nge: Siku leri ndzi hlawuleke va ka Yakobo va nga vona Vaisraele, ndzi tikombile eka vona loko va ha ri etikweni ra Egipta, ndzi tlhela ndzi tiboha eka vona hi ku hlambanya leswaku ndzi ta va Xikwembu xa vona mina HOSI. 6Enkarhini wolowo ndzi va tshembisile hi ku hlambanya leswaku ndzi ta va humesa etikweni ra Egipta, ndzi va yisa etikweni leri ndzi nga va hlawulela rona, ri nga tiko ro khuluka ntswamba ni vulombe, leri sasekeke ku tlula matiko man'wana hinkwawo. 7Kutani ndzi va byerile ku hambana ni swikwembu swa hava swa Vaegipta, va tshika ku tshemba swilo leswi swa manyala, va nga tinyamisi ha swona, kambe va chava mina HOSI Xikwembu xa vona. 8Khombo hileswaku va tiarisile, va ala ku ndzi yingisa; a va hambananga ni swilo swa manyala leswi a va swi tshemba; hinkwavo va arile ku tshika swikwembu swa hava swa Vaegipta.
“Ndzi ehleketile ku chululela vukari bya mina ehenhla ka vona, ndzi va ba ndzi hlundzukile loko va ha ri etikweni ra Egipta. 9Kambe leswi a ndzi swi endlanga, hikuva a ndzi lavanga ku sorisa vito ra mina exikarhi ka vamatiko lava hanyeke na Vaisraele, va nga vanhu lava va nga ndzi vona loko ndzi humesa Vaisraele etikweni ra Egipta. 10Loko ndzi humesile Vaisraele etikweni ra Egipta, ndzi va fikisile emananga, 11
kutani ndzi va nyikile milawu ni swiletelo, leswaku un'wana ni un'wana wa vona loyi a swi hlayisaka, a ta kuma ku hanya. 12
Ndzi va nyikile ni masiku ya Savata, leswaku ma va mfungho wa ntwanano wa mina na vona, va ta tiva leswaku loyi a va hlawulekisaka, hi mina HOSI. 13Kambe Vaisraele va tiarisile kwale mananga, va ala ku ndzi yingisa. A va hlayisanga milawu ya mina, va bakanya swiletelo swa mina leswi a va fanele ku kuma ku hanya ha swona, va nyamisa ni masiku ya mina ya Savata.
“Kutani ndzi ehleketile ku chululela vukari bya mina ehenhla ka vona, ndzi va herisa loko va ha ri emananga, 14kambe leswi a ndzi swi endlanga, hikuva a ndzi lavanga ku sorisa vito ra mina exikarhi ka vamatiko, va nga vanhu lava va ndzi voneke loko ndzi humesa Vaisraele etikweni ra Egipta. 15
Hambiswiritano, loko Vaisraele va ha ri emananga, ndzi tibohile hi ku hlambanya leswaku tiko leri a ndzi va hlawulerile rona, ro khuluka ntswamba ni vulombe, ro saseka ku tlula matiko man'wana hinkwawo, ndzi nga ka ndzi nga va fikisi eka rona, 16hikuva a va bakanyile swiletelo swa mina, va tlula milawu ya mina, va nyamisa ni masiku ya mina ya Savata hi ku khongela swikwembu swa vona swa hava. 17Hambiswiritano ndzi va tsetselerile, a ndzi va dlayanga kumbe ku va herisela makumu emananga.
18“Loko Vaisraele va ha ri emananga, ndzi vulavurile ni vana va vona, ndzi va byela leswaku va nga tekeleli mikhuva ya vatata wa vona, ni swiletelo swa vona va nga swi yingisi, kumbe ku tinyamisa hi ku khongela swikwembu swa hava swa vatata wa vona. 19Mina HOSI Xikwembu xa vona, ndzi va tsundzuxile ku hlayisa milawu ya mina ni swiletelo swa mina, va hanya ha swona. 20Ndzi va byele ni ku hlayisa masiku ya mina ya Savata leswaku wu va mfungho wa ntwanano wa mina na vona, va ta tiva leswaku mina HOSI ndzi Xikwembu xa vona. 21Kambe vana lava, na vona va tiarisile, a va hlayisanga milawu ya mina, va bakanyile ni swiletelo swa mina leswi a va ta hanya ha swona, va nyamisa ni masiku ya mina ya Savata.
“Kutani ndzi ehleketile ku chululela vukari bya mina ehenhla ka vona, ndzi va ba ndzi hlundzukile loko va ha ri emananga. 22Kambe leswi a ndzi swi endlanga hikuva a ndzi lavanga ku sorisa vito ra mina exikarhi ka vamatiko, va nga vanhu lava va ndzi voneke loko ndzi humesa Vaisraele etikweni ra Egipta. 23
Hambiswiritano ndzi vulavurile na Vaisraele loko va ha ri emananga, ndzi tiboha hi ku hlambanya ku va hangalasa va ya ematikweni hinkwawo ya misava, 24hikuva a va arile ku hlayisa swiletelo swa mina, va bakanya milawu ya mina, va nyamisa ni masiku ya mina ya Savata, kutani va khongela swikwembu swa hava ku fana ni vatata wa vona. 25Ndzi engete ndzi va nyika ni milawu yin'wana leyi yi nga va pfunangiki nchumu, ni swiletelo leswi swi nga va tiselangiki ku hanya. 26Ndzi va tshikile va tinyamisa hi ku humesa magandzelo ya vona, va dlaya vana va vona va mativula va va hisela swikwembu swa hava; ndzi va khomisile tingana letikulu ha swona, ndzi endlela ku va komba leswaku HOSI Xikwembu, hi mina!
27“Hikokwalaho wena munhu, vulavula na Vaisraele, u va tivisa leswaku mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ni rito eka vona, leri nge: Vatata wa n'wina va tlhele va ndzi dyohela hi ku ka va nga tshembeki eka mina. 28Ndzi lo na va fikisa etikweni leri ndzi hlambanyeke ku va nyika rona, vona vo sungula ku tsakela switsunga leswo tlakuka ni mirhi leyi tlhumeke, kutani va ya gandzela kona swikwembu swa hava, va ndzi hlundzukisa hi ku yisa kona magandzelo ya vona, ma nga lama hisiwaka ni layo nun'hwela ni ya swakunwa. 29Ndzi vutisile Vaisraele ndzi ku: Xana eswitsungeni leswi, mo yela yini ke? (Ku fikela namuntlha, switsunga swa kona swi vuriwa ‘leswo hlawuleka’!)
30“Hikokwalaho u fanela ku byela Vaisraele leswaku mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ri: Xana mi lava ku tinyamisa ku fana ni vatata wa n'wina, mi hambuka endleleni mi ya gandzela swilo leswi swa manyala xana? 31Hakunene loko mi ri karhi mi humesa magandzelo ya n'wina ni loko mi dlaya vana va n'wina, mi va hisa emahlweni ka swikwembu swa n'wina hinkwaswo leswa hava, mi le ku tinyamiseni! Hikokwalaho swi tiveni n'wina Vaisraele: Ndzi tiyisa hi ku hlambanya leswaku ndzi nga ka ndzi nga pfumeri ku vutisiwa timhaka hi n'wina.
32“Mi pfa mi anakanya leswaku swi nga saseka loko mi fana ni vanhu va matiko man'wana hinkwawo, mi tiendlela swikwembu swa mintsandza ni maribye; kambe tivani leswaku mhaka yo tano yi nge pfuki yi endlekile!
33“Mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndza tiyisa hi ku hlambanya leswaku ndzi ta mi fuma hi ntamu lowukulu ni mintirho ya mina ya matimba, ndzi chululela vukari bya mina ehenhla ka n'wina. 34Ina, ndzi ta mi komba ntamu wa mina lowukulu ni mintirho ya mina ya matimba hi ku chulula vukari bya mina, ndzi mi humesa exikarhi ka vamatiko, ndzi mi hlengeleta mi huma ematikweni lawa mi hangalasiweke mi ya eka wona. 35Kutani ndzi ta mi yisa emananga kule ni vamatiko volavo, ndzi fika ndzi mi avanyisela kona hi langutanile mina na n'wina. 36Ndzi ta komba nandzu wa n'wina kukota leswi ndzi kombeke nandzu wa vatata wa n'wina le mananga ya tiko ra Egipta. Ndzi vula sweswo mina HOSI N'wini wa hinkwaswo. 37Ndzi ta mi fuma hi nhonga, ndzi mi sindzisa ku hlayisa swiboho swa ntwanano wa mina na n'wina.Van'wana va ri: ndzi ri karhi ndzi mi hlaya ha un'we un'we 38Ndzi ta hlawula lava tiarisaka ni lava va ndzi dyoheleke, ndzi va humesa etikweni leri va luveleke eka rona, kambe etikweni ra Israele va nga ka va nga ngheni, kutani mi ta tiva leswaku HOSI Xikwembu, hi mina!
39“Mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ri, fambani n'wina hinkwenu Vaisraele, mi ya tirhela swikwembu swa n'wina swa hava namuntlha ni mundzuku, loko mi nga lavi ku ndzi yingisa; kambe mina a ndzi nga ha pfumeli leswaku mi nyamisa vito ra mina hi magandzelo ya swikwembu swa n'wina swa hava.
40“Mina HOSI N'wini wa hinkwaswo ndzi ri, hinkwenu mi ta ndzi tirhela etikweni ra mina, mi ri entshaveni ya mina leyo hlawuleka yi nga ntshava leyo leha ya n'wina Vaisraele, kutani ndzi ta mi amukela kona; ndzi ta langutela ku tiseriwa hi n'wina minkhenso ni tinyiko ni magandzelo lamanene ya swilo leswo hlawuleka. 41Loko ndzi ta va ndzi mi humesile exikarhi ka vamatiko, ndzi ta mi hlengeleta mi suka ematikweni lawa mi hangalasiweke mi ya eka wona, ndzi mi amukela; eka mina mi ta fana ni magandzelo layo nun'hwela, kutani vamatiko va ta vona ku hlawuleka ka mina exikarhi ka n'wina. 42Mi ta pfumela leswaku HOSI hi mina, siku ndzi mi fikisaka etikweni leri ndzi ri tshembiseke vatata wa n'wina hi ku hlambanya. 43Loko mi ri etikweni rero, mi ta tsundzuka hinkwaswo leswi mi swi endleke, leswi mi tinyamiseke ha swona, kutani mi ta tisola ehenhla ka mintirho ya n'wina hinkwayo leyo biha. 44N'wina Vaisraele, siku ndzi mi rivalelaka ematshan'wini ya ku mi bela mintirho ya n'wina leyo homboloka ya manyala, ndzi ta endlela ku twarisa vito ra mina, kutani mi ta tiva leswaku HOSI Xikwembu, hi mina! Ndzi vula sweswo mina HOSI N'wini wa hinkwaswo.”
45Kutani HOSI Xikwembu xi vulavula na mina xi ku:Eka Xiheveru kavanyisa 21 ku sungula kwala 46“Wena munhu, languta leswi humelelaka edzongeni, u tshinya vanhu va kona, u dyondzisa ni swihlahla swa kona; 47byela swihlahla leswi swa le dzongeni leswaku swi yingisa rito leri ndzi nga na rona mina HOSI N'wini wa hinkwaswo, leri nge: Ndzi ta vanga ndzilo lowu nga ta hisa mirhi hinkwayo, leyi tsakamaka ni leyi omeke, malangavi ya kona ma nga timeki; wu ta vuvumela ku sukela edzongeni wu ya fika en'walungwini, kutani munhu un'wana ni un'wana ú ta twa ku hisa ka wona. 48Vanhu hinkwavo va ta tiva leswaku ndzilo lowu wu vangiwile hi mina HOSI, kutani a wu nga timeki!”
49Kutani mina Ezekiele ndzi ku: “We HOSI N'wini wa hinkwaswo, vanhu lava va ri, ndzo vulavula mintsheketo ntsena!”


text:
ל [Lamed]10 Yehovha Xikwembu xanga, hikwalaho ka yini u yimela ekule?Hikwalaho ka yini u tifihla hi mikarhi ya maxangu?+2 Hi ku tikukumuxa lowo homboloka u xanisa la nga riki na mupfuni,+Kambe u ta phasiwa hi marhengu yakwe.+3 Hikuva lowo homboloka u tibuma hi leswaku a nga tiendlela ku rhandza+U katekisa la nga ni makwanga;*נ [Nun]U delela Yehovha.4 Hikwalaho ka manyunyu lowo homboloka a nga lavisisi;U tibyela a ku: “A ku na Xikwembu.”+5 Leswi a swi endlaka swi tshamela ku humelela,+Kambe a nga yi twisisi milawu ya wena;+U venga valala vakwe hinkwavo.6 U tibyela leswi: “A ndzi nge pfuki ndzi tsekatsekisiwile;A ndzi nge pfuki ndzi weriwe hi khombo+Hilaha ku nga heriki.”פ [Pe]7 Nomu wakwe wu tele nhlambha, mavunwa ni ku chavisa van’wana;+Ririmi rakwe ri vanga maxangu.+8 U tshama a tumbelerile ekusuhi ni swimitana;U tumbelela munhu la nga riki na nandzu a n’wi dlaya.+ע [Ayin]Matihlo yakwe ma lavana ni loyi a nga weriwaka hi khombo.+9 U tumbelela ku fana ni nghala leyi nga ekhwatini.+U tumbelela leswaku a ta khoma loyi a nga riki na mupfuni.U khoma loyi a nga riki na mupfuni hi nete yakwe.+10 Loyi a khomiwaka wa hluriwa a wela ehansi;Loyi a weriwaka hi khombo wa bvanganyetiwa.11 U tibyela a ku: “Xikwembu xi swi rivele.+Xi tumbete xikandza xa xona.A xi nge pfuki xi swi vonile.”+ק [Qoph]12 Humelela, Yehovha.+ Wena Xikwembu xanga, tlakusa voko ra wena.+U nga va rivali lava nga riki na mupfuni.+13 Hikwalaho ka yini lowo homboloka a delela Xikwembu?U tibyela a ku: “A wu nge ndzi voni nandzu.”ר [Resh]14 Kambe wena wa ma vona maxangu ni ku karhateka.Loyi a xanisekaka u tsutsumela eka wena.+Wa n’wi languta kutani u n’wi lamulela.+U mupfuni wa n’wana loyi a nga riki na tatana.+ש [Shin]15 Tshova voko ra lowo homboloka ni lowo biha,+Leswaku loko u lavisisa vuhomboloki byakwe,U nga ha byi kumi.16 Yehovha i Hosi hilaha ku nga heriki.+Matiko ma lovile emisaveni.+ת [Taw]17 Kambe u ta twa xikombelo xa lavo rhula, wena Yehovha.+U ta tiyisa timbilu ta vona+ u tlhela u va yingisela.+18 U ta lwela n’wana la nga riki na tatana ni lava tshikileriwaka,+Leswaku va nga ha chavisiwi hi munhu.+
Tinhlamuselo ta le hansi
^ Kumbexana “Loyi a nga ni makwanga wa tikatekisa.”
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA (NKANDZIYISO LOWU PFUXETIWEKE WA 2020 )


text:
431Kuteloko Yeremiya a hetile ku byela vanhu hinkwavo marito lawa hinkwawo, ma nga lawa HOSI Xikwembu xa vona xi n'wi leriseke ku ya va tivisa wona, 2Azariya n'wana Hoxaya, na Yohanani n'wana Kariyaka, ni vanhu lavan'wana hinkwavo, va hlamula Yeremiya hi ku titshemba va ku: “Wa hemba! HOSI Xikwembu xa hina a xi ku rhumanga ku ta hi byela leswaku hi nga yi le Egipta hi ya tshama kona. 3Kambe wena u kuceteriwile hi Baruku n'wana Neriya ku lwa na hina, leswaku hi ta wela emavokweni ya Vakalediya. Kutani vona va ta hi dlaya, kumbe va ta hi khoma va hi yisa evukhumbini le Babilona.” 4Hi ndlela yoleyo, Yohanani n'wana Kariyaka, ni vafambisi hinkwavo va mavuthu, ni vanhu lavan'wana hinkwavo, va bakanya marito ya HOSI Xikwembu, va nga pfumeli ku tshama etikweni ra Yuda. 5
Kutani Yohanani n'wana Kariyaka, ni vafambisi hinkwavo va mavuthu, va teka masalela hinkwawo ya va ka Yuda va famba na vona, va nga vanhu lava vuyeke etikweni ra Yuda va huma ematikweni lawa a va hangalasiwile va ya eka wona. 6Masalela ya kona, a va ri vavanuna ni vavasati ni vana ni vanhwana va le ntsindza, va nga vanhu hinkwavo lava Nebuzaradani ndhuna ya vasirheleri a va siyeke emavokweni ya Gedaliya n'wana Ahikama wa Xafani. Yohanani a teka na muprofeta Yeremiya, na Baruku n'wana Neriya, a famba na vona. 7Yeremiya na Baruku va rhurhela etikweni ra Egipta hikwalaho ka varikwavo lava aleke ku yingisa marito ya HOSI Xikwembu, kutani va ya fika emutini wa Tahapanese.
8Kutani HOSI Xikwembu xi vulavula na Yeremiya le Tahapanese, xi ku: 9“Teka maribye lamakulu, u ma yimisa emisaveni ya vumba, erivaleni leri nga kusuhi ni nyangwa ya muti wa Faro eTahapanese. U fanele ku endla sweswo va ka Yuda va ri karhi va swi vona. 10Kutani u ta va byela leswaku mina HOSI ya matimba hinkwawo, Xikwembu xa Israele, ndzi ni rito eka vona leri nge: ‘Yingisani! Ndzi ta vitana nandza wa mina yena Nebukadnetsara hosi ya Babilona, kutani ndzi ta yimisa xiluvelo xa yenaVan'wana va ri: ú ta yimisa xiluvelo xa yena ehenhla ka maribye lama simekiweke lawa; yena ú ta dzima ntsonga wa yena wa vuhosi ehenhla ka wona. 11Ú ta fika a hlasela tiko ra Egipta: Lava faneleke ku fa hi ntungu, va ta dlawa hi wona; lava faneleke ku yisiwa evukhumbini, va ta yisiwa kona; ni lava faneleke ku dlawa hi tlhari, va ta dlawa hi rona. 12Ndzi ta herisa hi ndziloVan'wana va ri: Ú ta herisa hi ndzilo tindlu ta swikwembu swa le Egipta: Nebukadnetsara ú ta hisa swikwembu swa kona, swin'wana ú ta swi phangha a famba na swona. Ú ta basisa tiko ra Egipta ku fana ni murisi loko a susa swigalana eswiambalweni swa yena. Kutani ú ta timukela hi ku rhula. 13Ú ta faya maribye lamakulu ya vukhongeri emutini wa Beta-XemexeKumbe: emutini wa Heliyopolisi lowu nga tikweni ra Egipta, a hisa ni tindlu ta swikwembu swa kona.’ ”


text:
341Josiasi a tshi vha khosi o vha e na miṅwaha miṱanu na miraru, a vhusa e Jerusalema a fhedza miṅwaha ya 31. 2Josiasi o ita zwe zwa vha zwi tshi takadza Muṋe washu, a kanda vhuṱalani ha makhulukuku wawe Dafita, a si vhuye a pambutshela thungo ya tshauḽa kana tshamonde.
3Nga ṅwaha wa vhuṱanu na vhuraru wa muvhuso wa Josiasi, musi a tshi kha ḓi vha nga hawe, a thoma u shumela Mudzimu wa makhulukuku wawe Dafita. Nga ṅwaha wa 12 wa muvhuso wawe a thoma u thutha zwitembele zwa midzimu Juda na Jerusalema, a thutha zwifanyiso zwa thanda zwa Ashera mudzimu wa tshisadzi na zwitungulo zwo vhaḓwaho na zwifanyiso zwo fulwaho nga tsimbi. 4A bvisa ndaela ha thuthwa aḽiṱari dza Vhobaali, a tumukanya aḽiṱari dza zwioro dze dza vha dzi nṱha hadzo, a pwashekanya zwifanyiso zwa thanda zwa Ashera mudzimu wa tshisadzi na zwitungulo na zwiṅwe zwifanyiso. Hezwo a zwi pwashekanya zwa tshakekana a zwi kuya a dzhia buse ḽazwo a ṋuṋedza zwaloni zwa vhe vha vha vha tshi zwi ṋekedza nduvho. 5A fhisa marambo a vhotshifhe vhazwo kha aḽiṱari dzazwo, ngauralo a vha o kumulula Juda na Jerusalema. 6Miḓini ya Manase na Efraimi na Simioni, u vhuya u swika Nafuthali na matumbani u mona nayo, 7a thutha dziaḽiṱari na zwifanyiso zwa thanda zwa Ashera mudzimu wa tshisadzi, a kuyekanya zwitungulo zwa vha luvhanda, a tumukanya aḽiṱari dzoṱhe dza zwioro shangoni ḽoṱhe ḽa Israele dza tshakekana. Ndi hone a tshi vhuelela Jerusalema.
8Nga ṅwaha wa 18 wa muvhuso wa khosi Josiasi, e kha u kumulula shango na thembele, a ruma Shafani ṅwana wa Atsalia na Maaseya ṋegota wa muḓi, vhe na Jua ṅwana wa Juasi, tshanḓa tsha khosi, u yo lugisa thembele ya Muṋe washu Mudzimu wawe. 9Vha ya ha tshifhe muhulu Hilikia, vha mu ṋea tshelede ye ya vha yo ḓiswa thembeleni ya Mudzimu, ndi ye Vhalivi vhe vha vha vhe vhalindamiṋango vha i kuvhanganya i tshi bva kha vhathu vha Manase na Efraimi na tsalela dzoṱhe dza Israele na kha vhathu vhoṱhe vha Juda na Benyamini na vhadzulapo vha Jerusalema. 10Ndi hone vha tshi i kumedza vhanna vhararu vhe vha vha vha tshi langa mushumo wa thembele ya Muṋe washu. Avho vhanna vha holela vhashumi vhe vha lugisa thembele ngayo. 11Iṅwe vha ṋea vhavhaḓi na vhafhaṱi uri vha renge matombo o vhaḓiwaho na matanda a phuphu dza nnḓu dze mahosi a Juda a dzi litsha dzi tshi vha matumba. 12Avho vhanna vha shuma uyo mushumo vha tshi fulufhedzea. Vho vha vha tshi langwa nga Jahathi na Obadia, Vhalivi vha lutsinga lwa Mirari, na Zakaria na Mishulamu, vha lutsinga lwa Kehathi. Vhalivi vhoṱhe vho vha vhe vhomakone kha u imba nga zwilidzo. 13Vhenevho vho vha vha tshi langa vhahwali, vha tshi ingamela na vhashumi vhoṱhe vha mushumo muṅwe na muṅwe. Vhaṅwe Vhalivi vho vha vhe vhaṅwaleli na vhamaṅwalo na vhalindamiṋango.
14Musi vha tshi khou bvisa tshelede ye ya vha yo iswa thembeleni ya Muṋe washu, tshifhe Hilikia a tumbula bugu ya Mulayo wa Muṋe washu ye vha vha vho ṋewa nga Mushe. 15Hilikia a vhudza Shafani muṅwali wa tsengoni a ri, “Ndo tumbula Bugu ya Mulayo thembeleni ya Muṋe washu.” Hilikia a dzhia iyo bugu a ṋea Shafani. 16Ndi hone Shafani a tshi dzhia iyo bugu a i isa ha khosi, a swikisa mafhungo a ri, “Vhalanda vhavho vha khou ita zwoṱhe zwe ha pfi vha zwi shume. 17Vho bvisa iḽa tshelede ye ya vha i thembeleni ya Muṋe washu vha i ṋea vhaingameli na vhashumi.” 18Ndi hone Shafani muṅwali wa tsengoni a tshi ḓivhadza khosi a ri, “Tshifhe Hilikia o nṋea bugu.” Shafani a vhalela khosi iyo bugu.
19Musi khosi i tshi pfa maipfi a Bugu ya Mulayo, ya kherukanya zwiambaro zwayo. 20Josiasi a laya tshifhe Hilikia na Ahikamu ṅwana wa Shafani na Abudoni ṅwana wa Mika na Shafani muṅwali wa tsengoni na Asaya ndumi ya khosi a ri, 21“Iyani u mmbudzisela ha Muṋe washu, ni vhudzisele na tsalela dza Israele na vhathu vha Juda zwo ṅwalwaho buguni hei yo tumbulwaho. Muṋe washu o ri sinyutshela zwihulu nge vhomakhulukuku washu vha si thetshelese maipfi a Muṋe washu, a vho ngo tevhedza zwoṱhe zwo ṅwalwaho buguni hei.”
22Hilikia na vhanna vhe khosi ya vha yo vha ruma nae vha yo amba na Huluda muporofita wa musadzi, we a vha e musadzi wa Shalumu ṅwana wa Thokohathi, ṅwana wa Hasina, mulondoli wa zwiambaro zwa thembeleni. Huluda o vha a tshi dzula Jerusalema dzinguni ḽa vhuvhili. 23Huluda a vha vhudza a ri, “Muṋe washu Mudzimu wa Israele u ri, ‘Vhudzani munna o ni rumaho ha Nṋe ni ri: 24Yahavee u ri: Fhano fhethu ndi ḓo hu ḓisela khombo, ya wela na vhathu vhaho, vha ḓo welwa nga madeketelo oṱhe o ṅwalwaho buguni yo vhalelwaho khosi ya Juda. 25Ndi uri vhathu vho nndandula, vha nṱunga nga u dubisela miṅwe midzimu zwioro, nda sinyuwa nga mulandu wa midzimu yoṱhe ye vha ḓiitela nga zwanḓa zwavho; ndi ḓo sinyutshela fhano fhethu mbiti dzanga dza tou duga ha si vhe na a dzi dzimaho. 26Vhudza khosi ya Juda we a u ruma uri u ḓe u vhudzise Yahavee u ri: Yahavee Mudzimu wa Israele a tshi amba nga maipfi e wa a pfa u ri: 27Iwe wo ḓisola wa ḓiṱukufhadza phanḓa ha Mudzimu musi u tshi pfa zwe a amba a tshi teketela fhano fhethu na vhathu vhaho, zwino nge iwe wa ḓiṱukufhadza phanḓa hanga, wa kherukanya zwiambaro zwau, wa tsengisa miṱodzi phanḓa hanga, ndo pfa thabelo yau, Yahavee u ralo. 28Zwenezwo ndi ḓo u litsha wa fa wa swiṱwa nga mulalo. A u nga vhoni khombo ine nda ḓo i ḓisa fhano fhethu ya wela na vha no dzula fhano.’ ”
Ndi hone vhanna avho vha tshi ṱuwa na phindulo iyo vha i swikisa ha khosi Josiasi.
29Khosi Josiasi a ramba vhahulwane vhoṱhe vha Juda na Jerusalema. 30A ya thembeleni ya Muṋe washu e na vhanna vha Juda na vhathu vha Jerusalema na vhotshifhe na Vhalivi, vhathu vhoṱhe, vha nyadzeaho na vhaḓivhalea. Josiasi a dzhia bugu ye ya vha yo tumbulwa thembeleni ya Muṋe washu a vhala maipfi oṱhe a Bugu ya Mulanga vhathu vhoṱhe vha tshi zwi pfa. 31Khosi ya ima vhuimoni hayo ya vusulusa mulanga phanḓa ha Muṋe washu, a ri u ḓo tevhela Muṋe washu, a vhulunga ndayo na ndaela dzawe nga mbilu yawe yoṱhe na nga zwoṱhe zwine a vha zwone, na u thetshelesa maipfi a mulanga o ṅwalwaho buguni iyo. 32Ndi hone a tshi ita uri muṅwe na muṅwe a re Jerusalema na kha ḽa Benyamini a fulufhedzise uri u ḓo vhulunga mulanga, vhathu vha Jerusalema vha zwi ita vha tshi tevhedza mulanga wa Mudzimu, Ene Mudzimu wa vhokhotsi avho. 33Khosi Josiasi a thutha zwitungulo zwoṱhe zwi nengisaho shangoni ḽoṱhe ḽa Vhaisraele, a kombetshedza uri vhoṱhe vhe vha vha vha tshi dzula Israele vha shumele Muṋe washu Mudzimu wavho. Musi a tshi kha ḓi tshila, a vho ngo kundwa u tevhela Muṋe washu Mudzimu wa vhokhotsi avho.


text:
Leri hi rin’wana ra matsalwa ya xitsari xa hina xo rhandzeka, xa vutshila na vutumbuluxi bya xiyimo xa le henhla. Tsalwa leri ri dyondzisa no tlhela ri hlohlotela muhlayi ku va na xivono no tlhela a tirha hi matimba leswaku a kelela leswi a navelaka ku va swona evuton’wini. Magaisa u ri hambi loko vutomi byi nga hi nandzihela ka njhani, hambi loko masiku ya ku hanya ya nga hi xinga ka njhani; emakumu swa boha ri ta pela. Hambi hi nga khongela Xikwembu xa matilo hi titsona swakudya; kumbe hi tlhava homu na mbuti hi phahla vakokwana, emakumu swa boha ri ta pela. Hi dya hi xurha kumbe hi etlela hi hlaya tinyeleti; emakumu swi nge tsandzi ri ta pela. Kunene ri ta pela, ri ta pelela mina na wena, hinkwerhu ka hina swa boha ri hi pelela, u xigwili kumbe xisiwana swa fana. Xivutiso hileswaku: Xana ri ta hi pelela kwihi mina na wena?
Naswona hi ri njhani?
This eBook is in ePDF format, which enables you to:
- View the entire book offline on desktop or tablet;
- Search for and highlight text; and
- Add and edit personal notes directly in your eBook.


text:
Tswayo Tsine dza vha kha Tshiga tsha Coat of Arms Afrika Tshipembe
Zwiambaro zwiswa zwa Afrika Tshipembe zwa masole zwo itwa nga zwithu zwivhli, zwine zwa vhidziwa the oval shape of foundation na the oval shape of ascendance, fhasi ndi dzi tswayo dzine dza vha uri dzo ṋangiwa zwine zwa thusa kha u amba nga ha Afrika Tshipembe na u ḓa ha mbofholowo kha vhathu vhoṱhe.
The Oval Shape of FoundationThe Motto
– 'wo nwaliwa nga luambo lwa Khoisan lwa vhathu vha Xam, !ke e: /xarra //ke,zwine zwa amba uri vhuthihi'.
Nga tshikalo tsha muthu muthihi, zwi vha zwi tshi khou amba u farana vhukati ha muhumbulo na zwiito. Nga muhumbulo wa vhathu vho vhalaho zwi vha zwi tshi khou amba uri sa tshi tshavha ri fanela u farana ra vha tshithu tshithihi na u kona u ḓivha hune ra bva na u ḓihudza nga hune ra bva hone.Maṋanga a nḓou
– nḓou dzi ḓivhelwa u vha na vhuṱali na maandḓa. Kha tshiga, dzi vha dzi tshi khou sumbedza vhukwamani na vhuthihi.Ndevhe dza Wheat
– wheat i vha i tshi khou sumbedza u kona u bveledza. U mela ha mbeu zwine kha tshitshavha tshashu zwa vha zwi tshi khou amba u hula na na u swikelela zwi sa gumiho. I dovha hafhu ya vha na vhushaka na u tamisa ha vhathu na u sumbedza vhundeme ha zwa vhulumi.Murunzi
– huna mishumo mivhili kha tshiambaro tsha masole. I sumbedza maanḓa a u kona u ḓiimelela lwa tshi muya lwa kha tshitshavha tshashu, ya hwala na zwiga zwine zwa vha zwi tshi khou imelela na uri ṱalusa.Zwiga zwa vhathu
– hezwi zwiga zwi vha zwi tshi khou bva kha tombo ḽine ḽa vha uri ḽi a ḓivhea vhukuma ḽa ḽifhasi ḽa Afrika Tshipembe ḽine ḽa wanala Linton, ḽine zwa zwino ḽi khou wanala ṱanoni ḽa Cape town. Sa tshithu thine tsha vha tshihulwane tshine tsha khou wanala kha shango ḽashu, vha Khoisan, ndi vhone vhane vha nga kona u tou ṱanziela vhuthu hashu na vhufa sa vhathu vha Afrika Tshipembe. Zwiga kha zwifanyiso zwi vha zwi tshi khou itelwa nga nḓila ya u kona u lumelisana, zwi vha zwi tshi khou sumbedza vhuthu. Zwa dovha zwa sumbedza lwendo lwa muthu muthihi atshi khou shanduka a wela kha zwithu zwihulwane zwa vhuthu.Pfumo na tshithivhela pfumo
– hezwi zwi vha zwi tshi khou sumbedza u kona u ḓiimelela na vhathu, zwa dovha zwa sumbedza milenzhe ine ya vha yo khwaṱha ya tshiṋoni. Sa pfumo na tsha u thivhela zwo lala fhasi, zwi sumbedza mulalo.
The Oval Shape of AscendanceThe Protea
– hu vha hu tshiga tshine tsha vha tshi tshi khou sumbedza u naka ha shango ḽashu, hune maluvha a vha atshi khou sumbedza zwine shango ḽashu ḽa vha zwone kha lunako na u tevhela u ima ha shango. Zwi sumbedza u hula ubva shangoni na u nyoriwa ubva nnṱha. Mivhala ine ya tou ḓivhea vhukuma ya Afrika yo vhewa kha dzi protea, mudala, musuku, mutsuku na mutsu.The Secretary Bird
– kha tshiga tshiṋoni tshi vha tshi tshi khou ḓivhelwa u fhufha, na u hula na luvhilo. Tshiṋoni tshine tsha vha na maanḓa, milenzhe i khou imelewa nga pfumo na tsha u thivhela, zwa thusa kha u ṱoḓa ṋowa, zwine wa vha zwi tshi khou sumbedza u tsireledzea kha maswina oṱhe.
Tshiṋoni ndi thunwa ya ṱaḓulu, tshi vha tshi tshi khou sumbedza maanḓa a nnṱhesa, mabesu musi atshi khou ima zwi hone kha tshiga tsha u gonyiswa ha tshitshavha tshashu. Ngeno zwi tshi dovha zwa tsireledza. Tshiṋoni tshi vha tshi tshi khou dzhiiwa sa musuku, hu tshi khou sumbedzwa vhukwamani na ḓuvha na maanḓa ane avha uri annṱha.U bva ha ḓuvha
– ḓuvha ḽi vha ḽi tshi khou sumbedza u ṱavha, tshedza na maanḓa. Ḽa sumbedza nḓivho u kona u haṱula, maanḓa a u funa, maanḓa a u kona u do vha hafhu u bebiwa. Ndi hone hune ha bva hone vhutshilo na u sumbedza u fhelela ha vhuthu hoṱhe.
Zwoṱhe zwiga zwi ya ṱangana zwa sika zwithu zwa nnṱha na zwa fhasi. Ubva musi ḓuvha ḽi tshi bva na u sikiwa ha tshivhumbeo tsha kumba hune havha hu tshiṋoni, tshi
Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
271
U nga tshuki u tidzunisa hi leswi nga ta humelela mundzuku,
hikuva a wu tivi leswaku siku ra kona ri ta ta na yini.
2A ku ve vanhu van'wana va ku dzunisaka, u nga tidzunisi hi wexe,
a ku vule van'wana, ku nga ri wena n'winyi.
3Maribye ni sava, a hi ku tika ka swona,
kambe ku pfukeriwa hi xiphukuphuku, swi tika ku tlula sweswo.
4Ku kariheriwa ni ku hlundzukeriwa ngopfu, swa vava;
kambe ku vondzokiwa, swi nga tiyela hi mani xana?
5Munhu loyi a nga chaviki ku ku tshinya,
ú tlula loyi a ku rhandzaka kambe a nga ku tsundzuxi.
6Ku boxiwa timbanga hi loyi a nga munghana, swa antswa,
ku ri ni ku ntswontswiwa hi nala wa wena.
7Loyi a xurheke, ú nyenya ni vulombe,
kasi loyi a nga ni ndlala, hambi swakudya leswi bavaka, swa n'wi nandzihela.
8Munhu loyi a tshikaka muti wa yena,
ú fana ni xinyanyana lexi tshikaka xisaka xa xona.
9Mafurha ni mirhi ya risuna, a hi ku tsakisa ka swona,
swi tano ni switsundzuxo leswi humaka embilwini ya munghana wa wena.Van'wana va ri: kasi maxangu, ma tshova matimba
10Vanghana va wena ni vanghana va tata wa wena, u nga va tshiki;
u nga tikarhati hi ku ya emutini wa makwenu hi siku ra khombo,
hikuva makwenu la nga kule, ú tlula hi munhu loyi u vandzakaneke na yena.
11N'wananga, loko wo tlhariha, mbilu ya mina yi ta tsaka,
lava va ndzi hlekaka, ndzi ta va pfala nomo.
12Munhu la twisisaka, ú vona khombo ra ha ri kule kutani a tumbela,
kasi lowo-ke-mano, ú tihoxa eka rona, kutani endzhaku a tilaya.
13Loko munhu a tiboha ku hakela milandzu ya loyi a nga n'wi tiviki, a a tekeriwe xiambalo;
loko a tshembisa ku hakelela vanhu vambe eswikweleti, a a humese xo khomela ha xona.
14Ku vindzuka, u ya xeweta muakelani u ri karhi u ba huwa,
swi fana ni loko u n'wi rhuketela.
15Ku va ni nsati wo kariha,
swi fana ni ku tshama endlwini yo pfuta ngopfu loko mpfula yi na;
16ku miyeta yena, swi fana ni ku miyeta moya,
kumbe ku fumbarhela mafurha!
17Nsimbhi yi lota nsimbhi,
na yena munhu, ú tlharihisa hi van'wana.
18Loyi a hlayisaka nkuwa wa yena, ú ta dya mihandzu ya wona;
swi tano ni loyi a hlayisaka n'wini wa yena, ú ta nkhensiwa.
19Munhu la langutaka embilwini ya yena, wa titiva leswaku hi yena mani,
ku fana ni xikandza lexi tivonaka ematini.
20Xivandla xa vafi ehansi ka misava a xi xurhi,
mahlo ya munhu na wona a ma kolwi.
21Nsuku ni silivhere swi kamberiwa hi ndzilo,
munhu ú kamberiwa hi ku duma ka yena.
22Xiphukuphuku, hambi u nga xi kandza ni mavele etshurini,
a xi nga pfuki xi hambane ni vuphukuphuku bya xona.
23Tikarhatele ku tiva mintlhambi ya swifuwo swa wena,
leswitsongo ni leswikulu, u swi hlayisa swinene,
24hikuva mali ya hela,
na xona xuma, a xi tshami hilaha ku nga heriki;Van'wana va ri: na yona harhi ya vuhosi a yi tshami hilaha ku nga heriki
25loko byanyi byi herile, kutani byin'wana byi ri karhi byi hluka,
yisa swifuwo swi ya dya entshaveni;
26tinyimpfu ti nga ku ambexa,
hambi yi ri nsimu, u nga yi kuma hi ku xavisa timbuti;
27ntswamba wa timbuti, mi ta dya mi siya, wena ni ndyangu wa wena,
ku tlhela ku va ni wo hlayisa malandza ya wena ya xisati.


text: Eka mufambisi. Miloti ya Davhida.31 Yehovha Xikwembu xanga, ndzi tumbele eka wena.+Onge ndzi nga tshama ndzi nga khomisiwi tingana.+Ndzi ponise hikwalaho ka ku lulama ka wena.+2 Korhama u ndzi yingisa.Hatlisa u ta ndzi ponisa.+Vana ntshava leyi ndzi nga ta tumbela eka yona,Ndhawu leyi sirhelelekeke leyi nga ta ndzi ponisa.+3 Hikuva u ribye ra mina ni khokholo ra mina;+U ta ndzi rhangela u ndzi kongomisa+ hikwalaho ka vito ra wena.+4 U ta ndzi ponisa eneteni leyi va ndzi fihleleke yona,+Hikuva u xisirhelelo xa mina.+5 Ndzi veka moya wa mina evokweni ra wena.+U ndzi ponisile, Yehovha Xikwembu xa ntiyiso.*+6 Ndzi venga lava gandzelaka swifaniso leswi nga pfuniki nchumu,Kambe loko ku ri mina, ndzi tshemba Yehovha.7 Ndzi ta tsaka swinene hikwalaho ka rirhandzu ra wena,Hikuva u vone ku xaniseka ka mina;+Wa ma tiva maxangu ya mina.8 A wu ndzi nyiketanga eka nala.Kambe u endle leswaku ndzi yima endhawini leyi sirhelelekeke.*9 Yehovha Xikwembu xanga, ndzi twele vusiwana hikuva ndzi le khombyeni.Matihlo ya mina ni miri wa mina hinkwawo swi tsanile+ hikwalaho ka maxangu.+10 Vutomi bya mina byi hetiwa hi gome,+Ni malembe ya mina ma hetiwa hi nhlomulo.+Xidyoho xa mina xi ndzi heta matimba;Marhambu ya mina ma tsanile.+11 Valala va mina hinkwavo va ndzi hleka,+Ngopfungopfu vaakelani va mina.Vanghana va mina va ndzi chava;Loko va ndzi vona va ndzi baleka.+12 Va ndzi humesile etimbilwini* ta vona, va ndzi rivala onge hiloko ndzi file;Ndzi fana ni khuwana leri fayekeke.13 Ndzi twe mavarivari yo tala yo biha;Ndzi rhendzeriwe hi ku chava.+Loko va hlanganaVa boha makungu yo ndzi dlaya.+14 Kambe ndzi tshemba wena Yehovha.+Ndzi ri: “U Xikwembu xa mina.”+15 Masiku ya mina ma le vokweni ra wena.Ndzi ponise eka valala va mina ni le ka lava ndzi xanisaka.+16 Komba nandza wa wena musa.+Ndzi ponise hi rirhandzu ra wena.17 Yehovha, u nga pfumeli ndzi khomiwa hi tingana loko ndzi ku vitana.+Tingana a ti khome lavo homboloka;+A va miyetiwe eSirheni.*+18 Milomu leyi hembaka yi nga ha vulavuli,+Milomu leyi titlakusaka ni ku delela, leyi lwaka ni lowo lulama.19 Vunene bya wena byi tele swinene,+U byi vekele lava ku chavaka,+Naswona u byi kombe vanhu hinkwavo hikwalaho ka lava tumbelaka eka wena.+20 U ta va fihla endhawini ya wena leyi tumbeleke+Eka makungu ya vanhu;U ta va tumbeta endhawini ya wenaEka vanhu lava va lumbetaka.+21 Yehovha a a dzunisiwe,Hikuva u ndzi kombe rirhandzu ro hlamarisa+ loko ndzi ri emutini lowu rhendzeriweke.+22 Loko ku ri mina ndzi chuhile hiloko ndzi ku:“Ndzi ta lovisiwa emahlweni ka wena.”+Kambe u twe xirilo xa mina xo kombela mpfuno.+23 Rhandzani Yehovha, hinkwenu lava tshembekaka eka yena.+Yehovha u sirhelela lava tshembekaka,+Kambe u va xupula ku vava lava tikurisaka.+24 Vanani ni xivindzi, mi tiya timbilu,+N’wina hinkwenu lava rindzeleke Yehovha.+


text:
Athomu
Athomu i xiyenge lexi ntsongo ngopfu xa Xiaka-Swilo naswona xiri na swihlawulekisi swo karhi. Nsimbhi, mati kumbe moya wun'wana na wun'wana wu endliwe hi ti athomu ta wona to hlawuleka. Athomu iyi tsongo ngopfu naswona ayivoneki hi mahlo. Tiathomu itintsongo ngopfu lero ku vhumba mafambele yatona, swilava ku tirhisa muxaka wokarhi wa tidyondzo ta Fiziksi.
Dalton i un'wana wa vanhu lava ava pfumela leswaku tidyondzo ta tiathomu tinga kota kuhlamusela xivangelo lexi endlaka leswaku mati ya khoma mimoya yokarhi hikuhambana.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Dalton, John. "On the Absorption of Gases by Water and Other Liquids", in Memoirs of the Literary and Philosophical Society of Manchester. 1803. Retrieved on August 29, 2007.


text:
21Vha hashu, ni a zwi ḓivha inwi vhaṋe uri zwe ra ḓela zwone ngeo zwo sala zwi tshi aṋwa mitshelo. 2
17:1-3
Ni ḓivha na uri ri tshi ḓa ngeo ro vha ri kha ḓi bva u levhelwa na u tambudzwa Filipi; hone-ha naho zwo ralo Mudzimu o ri ṋea maanḓa ra ḓivhadza mafhungo maḓifha awe ri sa ofhi na vhuhali ha vha ri pikisaho. 3Riṋe ri tshi ni kwengweledza ho vha hu si u ṱoḓa u ni xedza; ro vha ri si na vhumbulu kana vhukwila. 4
Mudzimu o vhona ro fanela u hweswa mushumo wa u ḓivhadza mafhungo maḓifha awe, nazwino ndi eneo ane ra amba, ri sa ambeli u takadza vhathu, ri tshi lwela u takadza Mudzimu, Ene Muṱoli wa mbilu dzashu.
5Na inwi vhaṋe ni a zwi ḓivha uri a ro ngo vhuya ra ni hoya na ḓuvha na ḽithihi; a ri athu vhuya ra pila tseḓa nga maipfi, ngoho Mudzimu ndi ṱhanzi. 6Nahone a ro ngo vhuya ra ṱoḓa u sokou khoḓwa nga vhathu, nangwe hu inwi, kana vhaṅwe-vho. 7Zwino ḓivhani uri sa vhaapostola vha Khristo ro vha ri na pfanelo ya u huliswa; naho zwo ralo a ro ngo zwi ṱoḓa,Dziṅwe ṱhanzi dzi ri, “musi ri na inwi ro nga vhana ...” ro tou ni itela vhuthu sa mme a tshi lela vhana vhawe vhe a vha beba. 8Ro vha ro ni ṱuvha, ra ni ḓisela mafhungo maḓifha, ra ita na u ḓikumedza inwi, ngauri ro vha ri sa ni funi zwone. 9
2 Thes. 3:8
Vha hashu, ni kha ḓi humbula uḽa mushumo na u ḓinetisa hashu, zwiḽa ri tshi ḓipalela nga u shuma vhusiku na masiari uri ri si lemedze muthu musi ri tshi ni ḓivhadza mafhungo maḓifha a Mudzimu. 10Inwi vhaṋe khathihi na Mudzimu ni ṱhanzi dza uri ro vha ri tshi tshilisana hani na inwi vhatendi, ri si na vhumbulu, ri sa ni khakheli ri sa solisei. 11
Ni a zwi ḓivha uri muṅwe na muṅwe waṋu ro mu tonda unga khotsi a tshi tonda ṅwana wawe vhukuma, 12
1 Thes. 4:1
ri tshi ni khuthadza ra ni kwengweledza ra tou ombedzela uri ni tshile lwo fanelaho vhathu vha Mudzimu, Ene we a ni vhidza uri ni dzhene muvhusoni na vhugalani hawe.
13
Ndi zwine riṋe ri si fhidze u livhuha Mudzimu ngazwo, nga u vhona uri ni tshi ṱanganedza ipfi ḽa Mudzimu ḽe na ḽi pfa nga riṋe a no ngo ḽi ṱanganedza ḽa nga ndi fhungo ḽa vhathu zwavho, no ḽi ṱanganedza ḽi ipfi ḽa Mudzimu. Nazwino vhukuma ndi ḽone, zwi tou vhonala na nga zwine ḽa bveledza kha inwi vhe na vha vhatendi. 14
1 Thes. 4:1
2 Thes. 1:4-5
Ndi tshi ralo vha hashu ndi uri no kanda-vho vhuṱalani ha zwivhidzo zwa Mudzimu zwa vha re vha Khristo Yesu zwi re Judia: inwi no tambudzwa-vho nga lushaka lwa haṋu unga vhaḽa vho ḓi tambudzwa nga Majuda vha havho. 15
Mish. 7:52
Vhenevho Majuda ndi vhone-ha vhe vha vhulaha Muṋe washu Yesu na vhaporofita; na riṋe vho ri tovhola; a vha iti zwi takadzaho Mudzimu; na kha vhathu a hu na na muthihi ane vha sa lwe nae; 16
17:5,13
22:21-23
Mat. 23:32
vha edzisa na u ri kundisa u vhudza vhannḓa mafhungo ane vha nga tshidzwa ngao, ha vha hone u ḓadzisa muelo wa vhutshinyi havho wa tou ima muṱumba. Ndi hone-ha vho guma; zwino Mudzimu ndi hone a tshi ḓo vha rwa.
17
A vha riṋe vha hashu, hezwiḽa ri tshi kha ḓi tou bva u phinyela maṱoni aṋu – hone hó tou ṱuwa muvhili fhedzi, mbilu dzone dza sala – ra ni ṱuvha lwe ra edzisa nga nungo dzoṱhe uri ri ni vhone. 18Ndi zwe ra vho funa u dovha u ni dalela; a vha nṋe Paulo ndo edzisa nda dovha; ra ro kundiswa nga ene Saṱhane. 19
Tshe ra tshi ṱulutshela, tshine tsha ri takadza, wone muṅene washu une ra ḓo u ṱongisa musi ro ima phanḓa ha Muṋe washu Yesu a tshi vhuya ndi ufhio-ha arali e si inwi? 20Iṱali e inwi khuliso yashu na dakalo ḽashu.


text:
Vukati
Vukati i vuxaka lebyi akiwaka e xikarhi xa vanhu, lava vuriwaka mpatswa kumbe vatekani, lebyi akaka timfanelo na vutihlamuleri e xikarhi ka vona, na vana va vona, na maxaka.[1] Nhlamuselo ya vukati ya hambana hi kuya hi matiko ya misava, hi kuya hi ndzhavuko, vukhongeri na vundzhawu. Hintolovelo, vukati byi katekisa vuxaka bya rimbewu exikarhi ka vanhu va mbirhi. Eka mindzhavuko yo karhi, vukati i xiboho xo sungula naswona lexi languteriweke leswaku vanhu va hlanganela vuxaka bya masangu hi kuya hi nawu. Vukati loko byi hlamuseriwa hi ku angarhela , byi voniwa tani hi xisungulo xa mindzhavuko hinkwayo. Xirhapa xa vu 16 xa Timfanelo ta vumunhu emisaveni, xi vika leswaku "Wanuna na n'wansati lava tiyeleke, vana mfanelo yo aka ndyangu wa vona, handle ka ku siveriwa hikwalaho ka nhlonge, vutiko kumbe vukhongeri. Vana timfanelo leti ringanaka kunghenela vukati, evukatini na kudlaya vukati. Vukati byi ngheneriwa ntsena hi vanhu lava vantshuxekeke naswona hi ku tirhandzela na ku pfumelelana."[2]
Vanhu votala va nghenela vukati hikwalaho ka swivangelo swo tala,leswi hlanganisaka nawu, xiyimo, switwi, minthlaveko, rifuwo kumbe swivangelo swa vukhongeri. Malanghele ya munghana wa vukati ma nga ha hlohloteriwa hi rimbewu, swi yilana swo teka makwavo, milawu leyi fambisaka matekanele ya vukati, ku rhandza ka vatswari kumbe ku navela ka munhu hi yexe. E tindzhawini tin'wana ta misava, vukati byo lulamiseleriwa, vukati byo teka vana lava tsongo, vukati bya tshengwe naswona minkarhi yin'wana vukati byo sindzisiwa, byi nga va byi kuceteriwa hi kuya hi ndzhavuko.[3] Hambiswiritano, tinxaka teleto ta vukati a tile nawini naswona e tinzhawini to tala e misaveni tani hi laha ti voniwaka tani hi nxaniso wa vavasati kumbe vana kumbe hi kwalaho ka nawu wa misava. Kuve na mapfhumba yo hambana hambana yo hlohlotela ku ringana ka timfanelo eka va vasati endzeni ka vukati ku hlanganisa na ku pfumelela hi nawu ka vukati e xikarhi ka vanhu va vukhongeri byo hambana, va nhlonge yo hambana, na va rimbewu le ri fanaka.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Haviland, William A.; Prins, Harald E.L.; McBride, Bunny; Walrath, Dana (2011). Cultural Anthropology: The Human Challenge (13th ed.). Cengage Learning. ISBN 978-0-495-81178-7.
- ↑ "The Universal Declaration of Human Rights". United Nations. Retrieved 26 December 2013.
- ↑ Country Reports on Human Rights Practices for 2008, Vol. 1, p. 1353, US Department of State.


text:
Fhethu ha Robben Island
Lwendo Luṱuku lwa Musi wo bva Maḓini Cape Town
Robben Island i fhethu hune havha huṱuku musi u tshi khou bva Cape Town. Ndi tsini na hune wa vha u tshi khou vhona Table Bay, Bloubergstrand, Sea Point na Camps Bay, nahone huya vhonala musi u nnṱha haTable Mountain. Yo dzula 10km u bva V&A Waterfront, na 7kms ubva kha beach ya Bloubergstrand. Ri songo sedza uri ndi tsini na Cape Town, tshiṱangadzime tsho khethuluwa ubva kha shango nga lwendo lupfufhi hune ha rothola ha dovha ha vha na lwanzhe lwo vulea. Ndi zwone hezwi zwo itaho uri hu kone u itwaho Robben island khotho ine ya ḓo vha na mbuyelo.
Fhethu hu hulwane tshiṱangadzimeni ndi Minto Hill, hu vha ho ima 30 metres nnṱha ha lwanzhe, havha na Lighthouse ine ya kunga vhukuma ine ya vhonala vhukuma kha fhethu hune ha vha uri hu fhasi. U tsela fhasi ha lwanzhe vhukati ha Robben Island na shangoni 30 meters, nahone tshiṱangadzime tshi a swika hune tsha ṱangana na shango nga nga madi ane avha atshi khou bva.
Ndo vha na mashudu nge nda wana tshikhala tsha u ita hezwi zwithu nga nṋe muṋe, nahone ndi nga amba hezwi ndi sa shavhi uri u tshimbila hanga tshiṱangadzimeni zwina zwinzhi zwe zwa ita kha nṋe....more
Hune havha na vhashumi vha Museum, vhaendedzi vha khothoni, vhashumi vha u ṱhogomela zwiendedzi zwa maḓini, vhano ṱhogomela Lighthouse, vhashumi vha u shuma u thola vhathu na miṱa ya kale na kale....more
Vhaeni vha ya tendelwa u fhira seleni na u dzhia zwifanyiso, fhedzi tshifanyiso tshi nga si tou ṱalutshedza nga vhuḓalo zwa seleni....more
Mavhala anngwe nga ha lwendo lwa tshiṱangadzimeni hune ha vha hu tshi khou tshimbiliwa nga tshikepe....more
Lwendo lwa mulayo u fhedza tshifhinga tshono lingana awara tharu kana nṋa ho kateliwa na lwendo lwa tshikepe....more
Nga murahu ha lwendo lwa bisi, vhathu vho ḓaho u dala vha ya swika vha tsitsiwa muṋangoni wa khotho ya khulwane hu tshi khou itela vho kwameyaho na vhane vho vha na mutsiko nga mulandu wa u dalela dzhele....more
Nga 1948, ḽihoro ḽa Nationalist Party ḽo thuba (vhatshena) khetho dza tshitshavha nahone Smuts ovha si tshena maanḓa....more
Nyimelo tshiḽangadzimeni nga vho1700 zwi a konḓa u tou zwi amba nga mafhungo a ṱhahalelo ya zwo fodiwaho, na usa vha hone ha zwinwe zwifhaṱo, fhedzi muthu a nga kona u zwihumbulela uri vhutshilo ho vha hu songo leluwa....more
Nga 1986, ho mbo ḓi bva mulayo muswa nga ha mbingano ya vhathu vho ṱanganelaho, na wa basa une wa vhengeswa vhukuma....more
Vharangaphanḓa vha African National Congress na vha imeleli ndi vhone vha u thoma u fariwa....more
Robben Island ho thoma u shumiswa nga vhathu vha ubva Europe nga nḓowelo vho ima nga nḓila vha tshi khou rea khovhe vha tshi bva devhula....more
Tshiḽangadzimeni hu a fhisa vhukuma musi hu tshilimo ha rothola vhukuma hu vhuria. Musi hu saathu ḓa vhathu tshiḽangadzimeni, miri ya mvelo ho vha ho ḓalesa mahatsi na zwiri zwipfufhi....more
Hu ḓivhea sa fhethu he vho-Nelson Mandela vha fhedza minwaha yo no ṱoḓa u swika kha 30, Robben Island ho isa phanḓa na u ṱalusa ḓivhazwakela ya Afrika Tshipembe....more
U gwalaba, u oliwa ha Gateway a si vhukhakhi. U tou bva nga tombo ḽo vuleaho zwitepisini wa tshimbila wa ya kha muṋango mulapfu wa ngilasi lwendo lwaṋu lwa uya Robben Island lwo thoma....more
Robben Island ho vha hu fhethu ha vhuḓi ha u rumela vhathu vhane vha vha na vhulwadze ha muhumbulo, u tambula hu sa fheli na u lwala zwa vhukuma vhane vha nga tsikeledza vhathu vhane vha sa vhe na vhulwadze na vhuthihi vha Afrika Tshipembe....more
Minwaha ya ubva kha 1936 uya kha 1960 ndi yone minwaha ine tshiṱangadzime tsha ṱangana na zwithu zwilapfu zwo no konḓa....more
Ho vha hu tshi kha ḓi vha khotho ine ya shuma nga hetshiḽa tshifhinga, nahone zwine nda zwihumbula ndi zwa swiswi na fhethu hune zwithu zwine zwa sa vhe na mushumo zwa vha zwo sokou nembelela tshikhalani....more


text:
Mhangana
Mhangana i nsinya lowu kumeka ngopfu-ngopfu e Afrika-Dzonga. Nsinya lowu wu hava mihandzu, kambe wuna makamba lama taleke mati naswona wu veka swiluva swotshuka. Murhi wa Mhangana wu tirhisiwa ngopfu ku horisa vuvabyi bya Nchuluko,[1] na swona mati ya wona wa tirhisiwa ku endla mafurha yo tola xikandza.[2]
Kuhangalaka[Lulamisa | edit source]
Nsinya lowu wu kumeka ngopfu e misaveni leyi omeke naswona yiri na maribye. Wa kumeka e makhwatini ya mananga, naswona wuthlela wukumeka e ribuweni ra Kapa ra vuxa-dyambu kufikela e Natala, kuya e nwalungwini e Mzambhiki, e Swazini na Zimbabwe.[2]
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ "Aloe ferox". Floridata. Archived from the original on 1 May 2009. Retrieved 14 May 2009.
- ↑ 2.0 2.1 "Aloe ferox Mill.". PlantzAfrica. Archived from the original on 7 May 2009. Retrieved 14 May 2009.


text:
U Zwima nga Ndila ya u Langa dzi Phondi
Zwa u thuntsha dzi phondi na zwone zwi fanela u vha zwithu zwa u fhedzisa kha u itwa, nga uri zwi ya sia zwi tshi khou tshinyadza. Azwi ho mulayoni u vhulaha kana u fara dzinwe dza dzi tshaka dza zwifuwo u songo thoma wa wana mabammbiri ane a vha uri o tea. U fanela uvha na linwalo.
Uri hu kone uvha na mvelelo dza vhudi, muzwimi u fanea uvha muthu ane akona vhukuma zwa u thuntsha arali atshi khou toda ushuma nga ndila yau kona u langa dzi phondi. Vhane vha sa kone u thuntsha vha vha vha tshi khou engedza vhuthada. Zwa u zwima zwi fanela u itwa nga u tavhanya nga murahu ha musi ho kona u vhoniwa phondi nga zwenezwo zwifhinga, u itela uri phukha yo itaho zwenezwo i fariwe.
The Landmark Foundation kha Predators on Livestock Farms, a Practical Farmers’ Manual for Non-lethal, Holistic Ecological Acceptable and Ethical Management, vha tsivhudza vhafuwi kha u litsha zwa u badela muzwimi ane akona nge a vhulaha phondi nnthihi, ngauri hezwi zwitutuwedza vhazwimi uri vha vhulahe dzi phondi nga nnda ha u tou tshinyadza dzine dza khou khakhisa dzinwe.
U Zwima Vhusiku
Uya nga vha Predation Management Manual, zwa u zwima vhusiku ndi zwone zwine zwa vha na mbuyelo, ngauri zwi ya kona u nanga lushaka lune dza khou toda nahone unga tavhanya wa shuma zwezwo ho vha na vhuthada. Hu fanela uvha na maga ane a fanela u dzhiwa kha u tshinyadza tshifuwo tshine tsha khou tshinyadza wasa thuntshe dzi bat-eared foxes, aardwolves kana African Wild Cats. Mavhone ane avha ana zwithu zwitsuku ashuma khwine vhukuma. Zwiita uri zwifuwo zwi tshuwe zwi dade.
U Zwima u tshi khou Shumisa Helicopter
Vhafuwi vha fanela uvha vha na linwalo arali vha tshi khou toda u zwima vha tshi khou shumisa Helicopter, sa vhunga hu tshi vha na milayo kha u fhambana ha mavundu. Naho zwauri u zwima u tshi khou shumisa Helcoper zwi tshi shuma fhedzi zwi ya konda uri u swikelele fhethu arali hu fhethu huhulwane, nahone ndi zwithu zwine zwa dura na u dura.
U Zwima nga dzi Mmbwa
Mmbwa dzi shuma fhedzi u tou fembedza uri phukha i gai ine ya khou todea a dzi vhulai adzi kwami phondi. Mmbwa dzi fanela uvha dzo pfumbudziwa zwone uri u kone u vhona uri adzi khou vhanga tshinyalelo kha zwinwe zwifuwo musi dzi tshi khou fembedzana na dziphondi.
Vha Predation Management Manual vha tsivhudza vhafuwi uri mmbwa dzi fanela u dzula muhungoni u swikea tshifuwo tshine tsha vha uri tshi khou todea tshi tshi wanala, wa kona u vhofholola dzi mmbwa uri dzi kone u tevhela. Mmbwa hedzo dzi fanela u thogomelwa dza fhiwa na zwiliwa hu tshi khou shavhiwa uri dzi songo tevhela tshipuka nga mulandu wa ndala. Tshinwe tshifhiga mmbwa dzi ya sokou ima dzi tshi khou shavha u tshinyadza.
U Zwima kha Bere
Vha zwimi vha nga vala tshikhala tshinzhi vhukuma vha tshi khou itela u fara tshifuwo nga bere u fhira u tshimbila nga mulenzhe, nga maanda fhethu huna havha uri huna mutavha Kalahari. Vha nga shumisa na dzi mmbwa uri dzi vha thuse kha u fara tshipuka.
Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
Badama
Badama (Badama-va-ku-secha) i byalwa lebyi endliwaka hi ku hlanganisa mugayo na vudyangwana. Byalwa lebyi byi fana na muqombhoti. Xikongomelo xa kona a kuri ku loko u nwile u ta tsandzeka ku famba kutani u vumbuluka kunene hansi vanhu va ku secha u nga twi nchumu. Mihlovo wa kona wu fana na muqombhoti. Byalwa lebyi byi rhandza hi vakhegula na vakhalabye.[1]
Maswekelo[Lulamisa | edit source]
Byalwa lebyi byi swekiwa hi ku loveka vudyangwana vhiki hinkwaro. Endzhaku ka vhiki swi ta va swi virile. Loko swi virile musweki a ta swi twa swi bava loko a swi ringeta. Kutani musweki u ta swi chela endzeni ka poto a tseleka swi vila ku kondza swi phyaphyarha. Loko swi vupifile musweki u ta phula a swi veka swi hola, ivi a teka comela hi xinkambana a kandzela, ivi a hlanganisela kahle swi hlangana kutani a swi veka swi vila.[1]
Loko swi virile swi ta phuphuma khuvi, kutani musweki a teka sefo ya byalwa a hluta, a cheletela emakhuwanini, kutani byi keleriwa hi mindzheko byi cheleteriwa emikhelweni byi nwiwa. Byalwa lebyi byi thyiwe vito leri ra badama-va-ku-secha hikuva ku vuriwa leswaku loko byi ku bile a wa ha koti no yima, u to badama ehansi va ku secha hi ku rhandza u nga twi nchumu.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 Nukeri, Emilinah Reginah (2012). "Nkanelo wa yin'wana ya mindhavuko ya ririmi ra Vatsonga/Machangana hi ku kongomisa eka swakunwa swa ndhavuko". University of Limpopo.


text:
Tshiga ndi yone tswayo ya shango, ya tou vha yone, khulwanesa kha shango ḽashu. Nga mvelo yo vha i tshi shuma u isa mulaedza uri u pfale arali u khou nyadzea na u kona u sumbedza uri ndi nnyi o nwalaho mulaedza.
Namusi i shumiswa u sumbedza uri mabambiri o tendelwa nga vha muvhuso wa Afrika tshipembe muprisidennthe zwi ya fha maanḓa kha mabammbiri heneo ndi ngazwo tshiga hetshi tsha vha hone tshi fha tshirunzi.
Tshiga tshiswa tsho rwelwa ṱari nga 27 Lambamai 200, nga ḓuvha ḽa mbofholowo. U shandukiswa ha tshiga hetshi, ho vha hu u sumbedza u shanduka ha democracy na u sumbedza vhuthu kha vhoṱhe vha Afrika Tshipembe.
Nga dzi 7 Khubvumedzi 1993, ho vha na nyambedzano nga vha council ya Afrika tshipembe he vha ḓo ta uri vha dzi tswayo vha fanela u thoma u ṱoḓa vhathu vha u ola Afrika tshipembe ngauri hu khou tea uvha na tshiga tshiswa.
Vha humbela vha South African general public uri vha ḓe na mihumbulo, ubva kha hei mihumbulo ho katelwa na cabinet, ha kona u vha na zwine zwa nwaliwa fhasi.
Ha tiwa vhaoli vhararu uri vha rumele zwithu zwavho, vha Government Communication and Information System, GCIS, ndi vhone vho yaho vha kwama vha oli havho vhahulwane. Ho fhedza ho ṋangiwa mishumo ya vho Mr Iaan Bekker uri ndi vhone vhane vha ḓo ola tshiga tshiswa. Ndi vhone vhane vha vha director kha Foote, Cone & Belding Group.
U oliwa ha tshiga zwi itwa nga zwishumiswa zwa zwigwada zwo dzudzanyiwaho nga nga tshivhumbeo tsha kumba tsho vhewa zwo ṋamelana. Kumba ḽa nga fhasi ḽi vha li tshi khou sumbedza vhubvo ya itwa nga zwithu zwa 7. Tsha u thoma ndi motto - ‘!ke e:/xarra //ke’ – zwine zwa vha zwi tshi khou amba vhuthihi.
Hezwi zwo vhewa kha tshipulumbu tshi songo fhelelaho. Tsha vha tshi tshi khou fhedzisa tshipulumbu havha nḓou dzo imisa misingo hanefho kha tshipulumbu tshi songo fhelelaho huna nḓevhe dza wheat, zwine zwa ita murunzi wa musuku. Murunzi wa u sumbedza ngoma wa vhewa nga ngomu ha tshipulumbuihuna zwithu zwine zwa nga vhathu vho oliwa nga nḓila ya vhaoli vha Khoisan.
Nga nnṱha ha murunzi huna pfumo na tshithivhela pfumo zwo fhira sa tshithu tshithihi. Hezwi zwithu zwiita tshivhumbeo tsha u ṱandavhuwela matungo, mathomo. Nṱha ri tshi tou bva mathomoni hu ya vha na tshivhumbeo tshoṱandavhuwelaho matungo tshi tshi khou gonya, hune nhe tsha thoma hone ho itwa nga khosi protea.
Protea tshivhumbeo tsha hone ndi triangular i tshi lhou disa craft ya Afrika. Nnṱha ha protea huna tshiṋoni na protea zwi tshi khou sika ḓamu. Tshiṋoni tsho imisa mafhafha atsho, zwine zwa vala nga nnṱha. Ha vha na ḓuvha ḽi khou bvaho ḽi vhukati ha mafhafha a tshiṋoni, zwine zwa lumba zwa fhedza tshivhumbeo tsho tanḓavhuwelaho matungo. U ṱanganiswa ha hezwi zwithu zwivhili zwi sika zwithu zwine zwa sa vunḓee vhukati ha dzi element zwine zwa nga kha bugu ya nganea na muoli wa nga nnḓa.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
Vito ra Xikwembu ri ta dzunisiwa hilaha ku nga heriki (19)
Pisalema leyi vulavulaka hi Solomoni.72 Xikwembu xanga, dyondzisa hosi milawu ya wena,Dyondzisa ni n’wana wa hosi ku lulama ka wena.+2 Onge yi nga lwela vanhu va wena hi ku lulama,Ni swisiwana swa wena hi vululami.+3 Tintshava a ti tisele vanhu ku rhula,Ni swintshabyana a swi tise ku lulama.4 A yi lwele* swisiwana,A yi ponise vana va la pfumalaka,A yi pfotlose mudyeleri.+5 Va ta ku chava ntsena loko dyambu ra ha ri kona,Ntsena loko n’weti wa ha ri kona,Hilaha ku nga heriki.+6 Yi ta fana ni mpfula leyi nelaka byanyi lebyi tsemetiweke,Ku fana ni swimpfulana leswi cheletaka misava.+7 Lowo lulama u ta hluka hi nkarhi wa ku fuma ka yona,+Ku ta va ni ku rhula+ kukondza n’weti wu nga ha vi kona.8 Yi ta fuma ku suka elwandle rin’wana ku ya eka rin’wanaNi ku suka eNambyeni* ku ya fika emakumu ka misava.+9 Lava tshamaka emananga va ta yi khinsamela,Yi ta hlula valala va yona.*+10 Tihosi ta Taraxixi ni ta le swihlaleni ti ta hakela xibalo.+Tihosi ta le Xeba ni ta le Seba ti ta tisa tinyiko.+11 Tihosi hinkwato ti ta yi khinsamela,Ni matiko hinkwawo ma ta yi tirhela.12 Hikuva yi ta pfuna swisiwana leswi kombelaka mpfuno,Ni lava pfumalaka ni un’wana ni un’wana la nga riki na mupfuni.13 Yi ta va ni musa eka swisiwana ni lava pfumalaka,Yi ta sirhelela vutomi bya swisiwana.14 Yi ta swi ponisa eku tshikileriweni ni le madzolongeni,Ngati* ya swona yi ta va ya nkoka eka yona.15 A yi hanye nkarhi wo leha, yi nyikiwa nsuku wa le Xeba.+A yi khongeleriwe hi masiku,Naswona a yi katekisiwe mikarhi hinkwayo.16 Ku ta va ni ndzalo ya mavele emisaveni;+Ma ta va ma tele ni le henhla ka tintshava.Yi ta va ni mihandzu yo tala ku fana ni ya le Lebanoni,+Naswona emitini ku ta va ni vanhu vo tala ku fana ni byanyi.+17 Vito ra yona a ri tshame hilaha ku nga heriki,+A ri tshame ri ri kona ku fana ni dyambu.Vanhu a va katekisiwe hikwalaho ka yona;+Matiko hinkwawo a ma yi vule leyi tsakeke.18 A ku dzunisiwe Yehovha Xikwembu, Xikwembu xa Israyele,+Ku nga yena ntsena la endlaka swilo swo hlamarisa.+19 A ku dzunisiwe vito rakwe hilaha ku nga heriki,+Ku vangama ka yena a ku tate misava hinkwayo.+Amen, Amen.20 Swikhongelo swa Davhida, n’wana wa Yese,+ swi helela kwala.


text:
Nga tshifhinga tsha u vhusa tsha Shaka na vhane vha mutevhela, ho vha na u hula ha ha zwa tshisole na zwa vhukoni. Zwa vhusole zwo vha zwo dzudzaniwa nga ndila ine ya vhidziwa upfi ukubuthwa (u langea) zwine zwo ita na mishumo minzhi ya dzi ngoma.
Uya nga ha kuitele kwavho, vhathu vhane vha vha uri vha ya edena, hu vha hu zwigwada zwa vhanna vhane vha vha uri vha ya edana (ibuthi a muthihi, amabutho vha vhanzhi) Ukubuthwa zwi ya ambelwa na vhasidzana, fhedzi kanzhi vha vha vha tshi khou kaliwa nga minwaha u fhira nga u huliswa.
Vha amabutho vho vha vha tshitanganedziwa kha zwa tshisole (ikhanda amuthihi, amakhanda vha vhanzhi) u mona na muvhuso wothe zwine zwo vha zwi tshi langiwa nga mashaka a khosi a tsini kana munwe ane a vha uri o nangiwa ngae.
Vha barrack vho vha vha tshi fana nga kuambarele na nga nzulelo ya midi fhedzi kha fhethu hune ha vha uri ndi huhulwane. U tshi nga engedza kha mishumo ya tshisole, vha izinsizwa (vhathannga vhatuku) vho vha vha tshi di dzhenisa kha zwa u lugisa na u kona u thogomela zwa baracks na madzulo a musanda.
Mushumo wavho ho vha hu tshi vha hu u londa ma danga, dzi thunwa dza khosi na mapholisa a hayani. Zwinwe zwa ndeme nga hezwi ndi uri ho vha hu tshi vha huna vhanna vhane vha vha vha tshi khou pfumbudziwa tshifhinga tshothe, zwo vha zwi tshi leluwela khosi uri i kone u dzula ina mushumo lwa tshihadu.
Zwithavhane zwine zwa vha uri zwo itwa nga Shaka zwo vha zwo khethea nahone zwo ita mushumo muhulwane vhukuma kha u hula ha mmbi ya ma Zulu na maanda azwa polotiki. Zwithu zwa u thoma zwe Shaka aita ho vha hu u shandukisa zwithu zwine zwa shuma kha u lwa.
Zwi tshi khou bva kha tshifhinga tshe ado vha khosi ngatsho, ho vha huna mmbi ye ya vha i tshi khou mulwisa, vha tshithaselana nga mapfumo. Shaka adisa ndila dza u lwa no sedzana atshi khou shumisa mapfumo malapfu, ane apfa vhukuma. Afhungudza tshithivhela pfumo uri tshithu tshivhe tshi tshi khou kona u langea, avha pfumbudza uri vha kone u tshi shumisa kha u di tsireledza, hezwi zwi vha zwi tshi khou thusa mmbi ya ma Zulu kha u nga fhenya.
Adovha a gudisa vhanna vhawe uri musi vha tshi lwa vha vha vha tshi khoun edzisa thoho ya buffalo. Vhukati kana kha khana ho vha hu tshi vha hone hune vhanna vha tou fombe khaho, vha tshi khou sedza vhalwi vhane vha vha na tshenzhemo. Vho vha tshiima nga mitalo mivhili, uri masole ane avha uri a phanda a ḓovha a khou vhona maswina, vhane vha vha nga nnda, vhanwe vha vha vho dzumbama.
Hei ndila yo itwa hu tshi khou itelwa u fhura maswina, uri vha vhone uri vho vha vha tshi khou lwa na mmbi thukhu, na uri masole ane avha uri o dzumbama kana u sala murahu aya kona u thadula vhane vha vha uri vha phanda vha nga vha vho no neta nga ulwa. Sa vhunga vha tshi do vha vha saathu neta, vha ya kona u vhona na zwine zwa vha zwi tshi khou itea vha kule.
U swika nga khana ho vha hutshi vha huna mananga mavhili ane o vha atshi vha a u tingeledza swina. Musi vha tshi thasela, ho vha hu tshi vha ho ya ṋanga lithihi, ngeno linwe lo sala dakani mahatsi a vala zwa sala zwi sa vhonali.
Ndi zwone zwithu zwo itaho uri mmbi ya ma Zulu i ofhiwe vhukuma ivhe na maanda. Musi vhathu havha vhono kunda milandu yavho yothe kha khosi, zwine zwi ya swika kha minwaha ya 10, khosi inga kona u amba uri lugwada holu lu nga kona u mala. Dzinwe dza mvelelo dza u kona u langa minwaha ine munna a fanela u mala ngayo ndi u hula ha tshi tshavha na u vha hone ha zwishumiswa.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
Tiyindlu tale Kwarrielaagte i xikombiso xo angarhela xa vaaki xikan’we navun’we exikarhi ka rixaka ra Ntwana. Tiyindlu ta vona i ndzhawu leyikulu ya vaaki naswoan yiyimela misava ya xihundla eka ndyangu lowunga eka ndzhawu leyikulu ya vaaki. Kungheniwa hi nyangwa wun’we lowu tivekaka tani hi khoro (kgoro) ya ndyangu leyi hundzaka hilaha kuhundzaka mani na mani, yitisa kuvonakala eka mimiti yimbirhi kumbe yinharhu.
Vavasati va Ntwana vapfumeleriwa kuva na muti wa vona endzhaku kaloko vatswarile nwana wosungula. Eka xiyimo lexi wanuna angina kutlula nsati wun’we (vavanuna va Ntwana va rhandza ku teka tshengwe), mimiti yimbirhi kumbe yinharhu ya akiwa yilandzelelana. Vavasati va Ntwana vata khavisa maguva ya miti ya vona endzeni nale handle va endla leswaku ku saseka.
Maguva lawa ya endliwaka naku phamiwa hi vavasati, makhumbi lawa ya endliwa hi vulongo na misava kukatsa na maribye. Ya khavisiwa emakumu ka ntshovelo, eku sunguleni kanguva yo oma xikan’we nale xikarhi ka nkarhi waku tshovela swibyariwa naku byariwa ka swibyariwa swa lembe leri landzelaka. Nkhaviso lowu i yinwani ya mintirho yosungula leyi endliwaka hi wansati loko ahaku tekiwa emutini, kambe ahi ntirho lowu lowu endliwaka hi munhu un’we hikuva maxaka ya xisati yakota ku pfuna.
Misava ya mihlovo yotshuka, yobasa na yantima ya hlanganisiwa, laha yitirhisiwaka ku khavisa maguva naswona switirha tani hi nsirhelelo eka vuloyi. Loko mihlovo leyi yihlanganisiwile, vavasati va penda hiyona maguva hiku tirhisa rintiho kumbe rimhandzi.
Swinga fani na mapendelo yama Ndebele lawa ya muhlovo wovangama lowungana kutumbuluxa kotsakisa, maendlelo ya rixaka ra Ntwana rina nkhaviso wo hangalaka, laha ku tirhisiwaka muhlovo wun’we, laha kungana maendlelo ya geometry kumbe milayeni leyi hlanganaka.
Loko xikongomelo nkulu kuri ku khavisa muti, tinxaka ta misava leyi tirhisiwaka titekiwa tiri na murhi lowu sirhelelaka kumbe vuswikoti byo horisa. Muhlovo lowu fanaka (wotshuka, wobasa na wa wasi/wantima) wavuyelela eka ndzhavuko wa switirhisiwa swa rixaka ra Ntwana, xikan’we naswinwana swotala leswi fambelanaka na vutumbuluxi kumbe swivonaka hi mihlovo leyi yitirhisiwaka ngopfu eka swiyimo swa siku na siku xikan’we na ku phahla.
Hambiswiritano, ntlawa wa vuxaka lebyi nharhu wutekiwa ku hundza eka mhaka ya ngoma kuya eka miphahlo leyi endliwaka evanhwini. Yitlhela yivonaka eka swiambalo swa vavasati va Ntwana, eka vuhlalu lebyinga eswi ambalwini hile mahlweni nale ndzhaku, xikan’we nale ka xiambalo lexifanaka na bilomu lexi ambariwaka hile tlhelo enhlokweni ya wansati wa Ntwana.
Kuyisa emahlweni, leswi swi hlnganeke eka misava leyitirhisiwaka eka maguva ya muti wa Ntwana yina masalamusi yokarhi, vukhongeri byi vula nsirhelelo eka swilo swa ntumbuluko xikan’we naleswi swihlamarisaka leswi vangaka khombo.Translated by Ike Ngobeni


text:
1181
II Tikr. 5:13
7:3
Ezr. 3:11
Ps. 100:5
106:1
107:1
136:1
Yer. 33:11
Tlangelani HOSI, hikuva yi ni vunene,
rirhandzu ra yona a ri na ku hela.
2Vaisraele a va vule sweswo va ku:
“Rirhandzu ra yona hi leri nga heriki.”
3Va ka Aroni a va vule va ku:
“Rirhandzu ra yona hi leri nga heriki.”
4Lava chavaka HOSI, a va vule va ku:
“Rirhandzu ra yona hi leri nga heriki.”
5Loko ndzi ri khombyeni, ndzi huwelerile eka HOSI Xikwembu,
kutani xi yingisile xikhongelo xa mina xi ndzi ntshunxa.
6
A ndzi chavi nchumu, hikuva HOSI Xikwembu xi na mina,
xana munhu a nga ndzi endla yini xana?
7HOSI Xikwembu xi yima na mina, xi ndzi nyika vapfuni,
ndzi ta vona ku hluriwa ka lava va ndzi vengaka.
8Ku tumbela eka HOSI Xikwembu,
swi tlula ku tshemba munhu wa misava leyi.
9Ku tumbela eka HOSI Xikwembu,
swi tlula ku tshemba vanhu va swiyimo swa le henhla.
10Vanhu hinkwavo va matiko a va ndzi rhendzerile,
kambe hi vito ra HOSI, ndzi va hlurile.
11A va ndzi rhendzerile matlhelo hinkwawo,
kambe ndzi va hlurile hi vito ra HOSI.
12Va ndzi hlengerile kukota tinyoxi,
kambe va hatle va nyamalala,Van'wana va ri: kambe va tshwile onge i ndzilo wa mavivi.
Ndzi va hlurile hi vito ra HOSI.
13A va lava ku ndzi wisela hansi va ndzi kandziyela,
kambe HOSI Xikwembu xi ndzi lamulerile.
14
Es. 12:2
HOSI Xikwembu hi xona xi ndzi tiyiseke, xi ndzi lwela,Van'wana va ri: hi xona matimba yanga ni risimu ranga
ndzi ponisiwile hi xona.
15Twanani huwa ya ntsako leyi humaka emintsongeni ya lavo lulama;Kumbe: emintsongeni ya lava hluleke
va ri: “HOSI Xikwembu xi tirhile hi matimba ya xona,
16HOSI Xikwembu xi hlurile,
xi tirhile hi matimba ya xona!”
17A ndzi nga fi,
ndzi ta hanya leswaku ndzi twarisa mintirho ya HOSI Xikwembu.
18Xi ndzi bile ngopfu,
kambe a xi pfumelanga leswaku ndzi fa.
19Ndzi pfuleleni tinyangwa ta lavo lulama,
hikuva ndzi lava ku nghena ha tona eTempeleni,
ndzi ya tlangela HOSI Xikwembu.
20Leyi hi yona nyangwa yo ya eka xona,
lavo lulama va nghena ha yona!
21We HOSI, ndza ku nkhensa,
hikuva u ndzi hlamurile, u ndzi ponisa.
22
Mk. 12:10-11
Lk. 20:17
Mint. 4:11
I Pet. 2:7
Ribye leri nyenyiweke hi vaaki,
ri hundzukile ribye lerikulu ra yinhla.
23Swilo leswi swi endliwe hi HOSI,
i mhaka leyi hlamarisaka loko hi yi languta.
24Leri i siku leri vekiweke hi HOSI,
a hi tlangeleni, hi tiphina ha rona.
25
Mk. 11:9
Yoh. 12:13
We HOSI, ha ku kombela, hi ponise!
Ha kombela we HOSI, hi katekise!
26
23:39
Mk. 11:9
Lk. 13:35
19:38
Yoh. 12:13
A ku katekisiwe munhu la taka hi vito ra HOSI.Kumbe: Loyi a nghenaka eTempeleni, a a katekisiwe hi HOSI
Hi mi navelela minkateko hi ri eTempeleni ya yona.
27HOSI i Xikwembu, xa hi voninga.
Endlani nkuvo mi longoloka mi khomile switluka, ku kondza mi ya fika etimhondzweni ta alitari.
28Xikwembu xa mina hi wena, ndzi ta ku tlangela,
U Xikwembu xa mina, ndzi ta ku twarisa.
29Nkhensani HOSI, hikuva yi ni vunene,
rirhandzu ra yona hi leri nga heriki.


text:
Tangs/Surgeonfish
Vito ra ntolovelo ra xindyangu
Tangs/Surgeonfish
Vito ra xi science
Zebrasoma
Size
Ku fika eka 30cm, hintolovelo 18cm
Nhlamuselo
Yina miri wo phambarhala na xivumbeko xa disk lowungana nomo na nhompfu swotontswa. Yikulu yitlhela yiva na ti dorsal nati anal fins to leha. Yina rhambu rotontswa swinene eka caudal penducle (lencileni) kufana na tihlampfi tinwana ta muxaka lowu. Ti caudal fins tikomile. Mihlovo ya hambana swinene kusuka eka buraweni wodzwihala kuya eka xitshopani.
Vuxokoxoko
Ndyangu wa yona wa Zebrasoma wuna 7 watinxakaxaka. Ndyangu lowu wa Surgeonfish. Yikumeka emakorhweni himintlawa leyintsongo kumbe tiri timbirhi. Yitirhisa rhambu leringa eka ncila wa yona kuva yiti sirhelela loko yiri e khombyeni, loko yo tsema yi chela vuxungu. Ti dorsal nati anal fins ta leti ntsongo tikurile loko ti pimanisiwa na miri wa tona. Titshikela matandza kuva ti andzisana.
Swakudya
Swakudya swayona swikatsa nkuxu, detritus na swimilani leswi milaka ematini. Yi hanya hi swimilani.
Kuhangalaka
Yikumeka eka tinxaka hinkwato ta malwandle ya laha misaveni.
Common species
Spotted tang - Zebrasoma gemmatum
Yellow tang - Zebrasoma flavescens
Yellowtail tang - Zebrasoma xanthurum


text:
111Zwino nkonḓeleleni zwaṋu ndi tshi amba zwa vhutsilunyana. Nkonḓeleleninyana nandi! 2
21:2
Hos. 1:2
Ndi uri a thi ṱoḓi ni tshi vha vha muṅwe, unga na Ene muṋe Mudzimu a sa zwi ṱoḓi. Inwi ni nga muselwa we nda mu ambisela munna muthihi fhedzi. Ndi khou ṱoḓa u mu kumedza munna wawe a tshee wavhuḓi. Munna onoyo ndi Khristo. 3
Tshine mbilu yanga ya tshi swela ndi uri unga ṋowa yo fhura Efa nga vhukwila hayo khamusi na inwi mihumbulo yaṋu i nga xedzwa ni sa tsha ḓo ḓikumedza Khristo nga mbilu nthihi yo ṱambaho. 4
Ndi tshi ralo ndi uri arali ha ḓa muthu a ni ḓivhadza Yesu muṅwe e si we ra ni ḓivhadza, a ni ḓela na muya muṅwe e si Muya Mukhethwa we na mu ṱanganedza, a ni ḓela na mafhungo maṅwe a si aḽa mafhungo maḓifha e na thoma u a ṱanganedza, ni kanya u sokou mu konḓelela na fhumula. 5
Vhenevho vhaapostola vhaṋu vha maṱhakheni nṋe thi vhoni na muthihi wavho a tshi mphira! 6
Naho ndi si muambi makone zwanga, nḓivho ndi nayo, hufha no zwi pfa misi yoṱhe nga zwoṱhe zwe ra funza henengeo.
7
Ndo ni ḓivhadza mafhungo maḓifha nga fhedzi nda ḓiṱukufhadza ndi tshi ri inwi ni ḓivhee. Kani-ha u thakha ho vha hu u tshinya? 8
Ndo ḽeledza zwiṅwe zwivhidzo ngauri vho nkholela ngeno ndi tshi khou shumela inwi. 9
Musi ndi tshi dzula na inwi nde u ṱahelelwa ndi si ni lemedze nga u ni humbela tshelede; vhe vha mpfarisa nga zwoṱhe zwe nda ṱahelelwa ngazwo ndi vha hashu vha bvaho Makedonia. Vhunga ndi songo ranga nda ni lemedza, na zwino a thi nga ni lemedzi. 10Ndi zwenezwo zwine nda zwi zuwa. Nahone nga ngoho ya Khristo ine nda vha nayo ndi ri: kha ḽoṱhe ḽa Akhaya a hu na na muthihi ane nda ḓo ṱanganedza muholo wawe nda vho ḓo kundwa u zuwa. 11
12:15
Kani-ha ndi tshi ralo ndi uri a thi ni funi? Mudzimu u a ḓivha uri ndi a ni funa.
12
Zwine nda khou ita a thi nga litshi u zwi ita, uri havho vhaṅwe vha si kone u zuwa vha ri vha shuma u fana na riṋe. 13
20:29-30
Gal. 1:7
2:4
Filip. 1:15
3:2,18
Havho vhathu ndi vhaapostola vha khole-khole; vha fhura vhathu nga u ḓiita vhaapostola vha Khristo. 14Huno a zwi kanukisi; na Saṱhane ene muṋe u a ḓikhakhisa a ḓiita muruṅwa wa tshedza. 15
Zwino a zwi kanukisi-vho arali vhaḓinḓa vhawe vha tshi nga ḓikhakhisa vha ḓiita vhaḓinḓa vha zwivhuya. Vha ḓo fhedza nga u kaṋa zwe vha zwala.
16Ndi a dovha nda ri: hu songo vha na ane a ri nṋe ndi tsilu. Huno arali ni tshi ri ndi tsilu, nnyiteni zwanga tsilu, ndi hone ndi tshi ḓo kona u zuwanyana. 17Ḓivhani uri zwine nda khou zwi amba zwino a si zwi bvaho ha Muṋe washu, ndi vho tou amba sa tsilu ḽine ḽa ḓitika nga mazuwo. 18Vhunga hu na vhanzhi vhane vha zuwa zwa vhathu, na nṋe ndi ḓo ralo. 19Hufha inwi vhaṱali ni tshi konḓelela matsilu ni sa fheli mbilu. 20
Ndi ralo ngauri ni konḓelela vha ni itaho dziphuli na vhane vha ni ḽeledza na vhane vha ni fasha na vhane vha ni nyadza na vhane vha ni mapha. 21Ndi pfa ndi na ṱhoni ndi tshi tenda uri riṋe a ro ngo kona u ita zwingafho. Zwino litshani ndi ambe zwanga sa tsilu: Ndi ri arali muṅwe e na tshine a nga zuwa, na nṋe ndi natsho. 22
Rom. 11:1
Arali vha ri, “Ri Vhaheberu”,Paulo a tsh ri “Muheberu” u amba Mujuda nga ndavhuko; a tshi ri “Muisraele” u amba Mujuda ane a tshila nga kutshilele kwa Tshijuda. na nṋe ndi onoyo. Arali vha ri, “Ri Vhaisraele”, na nṋe ndi onoyo. Arali vha ri, “Ri vhaḓuhulu vha Abrahamu”, na nṋe ndi ene. 23
Arali vha tshi ri, “Ri vhaḓinḓa vha Khristo”, (ndi tshi ralo ndi nga ndi vho tou penga tshoṱhe, ndi tshi ri), nṋe ndi vha fhira kule nga u shuma, na nga u hoṋelwa dzhele lu si na mbalo, na nga u rweswa, na u ṱolou ponyoka lufu. 24
Ndi na luṱanu Majuda vha tshi nthwa ṱhamu dza 39; 25nda vhundulwa nga ḽivhala luraru lwoṱhe; ḽiṅwe ḓuvha nda vhuya nda kanḓwa na nga matombo. Ndi na luraru ndi tshi vunḓetshelwa nga tshikepe, holu luṅwe nda lala lwanzheni vhusiku hoṱhe, ḽa tsha nda dovha nda ṱwa hone ḓuvha ḽoṱhe. 26
14:5
17:5
21:31
Gal. 2:4
Nyendoni dzenedzi dzanga dzi sa fheli nda ḓi ṱangana na khombo nnzhi: hu miḓalo ya maḓi, ha ri mavemu, he Majuda vha hashu, he vhannḓa, he miḓini, he sogani, he lwanzheni, he Vhakhriste vha muhoyo. 27Ndo shuma nda tambula; ndi kanzhi ndi tshi ḓidzima khofhe; nda tambula nga nḓala na ḓora, nda ṱwa na nḓala, nda shengela nga tsiku na phepho. 28
Zwi si izwo fhedzi, na mbilu yanga a i ruli ndi tshi humbula zwivhidzo zwoṱhe. 29
Arali muṅwe washu a tshi shaya nungo, na nṋe ndi pfa ndo tou kulea miraḓo; arali muṅwe washu a khakhiswa, na nṋe ndi pfa mbilu yanga i tshi tou swa.
30
Hone-ha arali hu na uri ndi ḓikhoḓe ndi ḓo ḓikhoḓela u shaya hanga nungo. 31Mudzimu wa Muṋe washu Yesu Khristo, Ene a re Khotsi awe, murendwa wa lini na lini, onoyo u a zwi ḓivha uri thi zwifhi. 32
Zwiḽa ndi ngei Damasko, gota ḽa Khosi Arithasi ḽo ri muḓi u lindwe uri vha mpfare; 33hone nda tsiswa nga ḽivhona ḽa mutsheṱoni ndi tshirunduni ha mbo vha u ponyoka.


text:
11
Ndi nṋe Paulo we nda hoṋelwa dzhele nge nda vha wa Khristo Yesu, ndi khou ṅwala ndi na Timoti wa hashu.
Ndi ṅwalela inwi Filimoni khonani yashu ane ra shuma roṱhe, 2
na khaladzi ashu Afia na Akhiphosi ḽiswole nga riṋe ḽa Khristo, khathihi na tshivhidzo tshi kuvhanganaho henefho nḓuni yaṋu. Ndi a ni resha ndi ri: 3Ngavhe Mudzimu Khotsi ashu na Muṋe washu Yesu Khristo vha tshi ni itela vhuthu na vha na mulalo.
4
Misi yoṱhe ndi tshi rabela ndi livhuha Mudzimu wanga ndi tshi ni elelwa, 5nge nda pfa uri vhakhethwa vhoṱhe vha Mudzimu a ni vha funi zwone na uri Muṋe washu Yesu a no ngo mu fulufhela zwone. 6Ri vha lutendo luthihi; zwino thabelo yanga ndi ya uri ngavhe ni tshi ṱalukanya zwivhuya zwoṱhe zwine ra nga itela Khristo, na kona u ita zwenezwo. 7Murathu wanga, lufuno lwaṋu lwo ntakadza lwa dovha lwa nṱuṱuwedza nga maanḓa. Zwe na ita zwo tou rudza mbilu dza vhakhethwa vha Mudzimu.
8Ndi zwine naho nga Khristo ndi na maanḓa a u ni vhudza zwine na fanela u ita, nda si ralo. 9Tshine nda ita ndi u tou ni kwengweledza ngauri ri a funana. Hafhu zwino ni khou kwengweledzwa nga nṋe Paulo mukalaha ane a khou amba o hoṋelwa dzhele nge nda vha wa Khristo Yesu.Kana: “nṋe Paulo muḓinḓa wa Khristo Yesu ndo hoṋelwa dzhele zwino nge nda vha wawe.” 10
1 Korint. 4:15
Ndi khou pfumelela Onesimasi ṅwananga we nda mu beba fhano dzhele. 11Naho kale o vha a si na tshine a ni shumela, zwino o no vha na tshine a ri shumela roṱhe nṋe na inwi.Onesimasi zwi amba uri “Muthu a farisaho”.
12Ndi zwine nda ri a humele ngeo kha inwi; hone u ṱuwa hawe ndi tshifa ho ṱuwa mbilu yanga. 13Ndo vha ndi tshi funa uri a ḓi dzula na nṋe fhano a tshi nyitela zwe nda vha ndo fanela u itelwa nga inwi zwino ndi tshee ndo hoṋelwa fhano dzhele nge nda ḓivhadza mafhungo maḓifha. 14Naho zwo ralo ndo vha ndi sa funi u ita tshithu arali ni sa pfani natsho, ndi zwine nda si fune ni tshi ntonda nga u tou kombetshedzwa, ndi ṱoḓa ni tshi zwi ita nga u funa haṋu. 15Khamusi ndi zwe na vhona Onesimasi o thoma u ni ṱutshela tshifhinganyana, uri ni vho ḓo kona u dzula nae lini na lini. 16Hafhu zwino a ri tsha mu sedza sa phuli, ha tsha nga phuli, o no tou vha murathu mufunwa. Hone kha nṋe a thi tsha amba, sa muthu na sa mutendi o no tou vha murathu wanga vhukuma. Huno inwi u kundwa ngani-ha u vha murathu waṋu-vho?
17Zwino arali nṋe ni tshi vhona ndi mutendi nga inwi, mu ṱanganedzeni-ha ni nge ni khou ṱanganedza nṋe. 18Arali o vhuya a ni khakhela kana a pamba tshiṅwe kha inwi a zwi dini, ndi ḓo ni lifhela. 19Hafha zwino ndi tou ṅwala nga tshanḓa tshanga hetshi, ndi tou rali: nṋe paulo ndi ḓo ni lifhela.
Hafhu ndi vhona zwi songo vhuya zwa fanela ndi tshi ni humbudza uri zwenezwo zwine na vha zwone no itwa nga nṋe.
20
Ndi zwone wa hashu, itani zwine nda ni humbela sa Mukhriste nga nṋe; rudzani mbilu yanga nge ra vha vha Khristo roṱhe.
21Ndi ṅwala ndi na fulufhelo ḽa uri ni ḓo zwi pfesesa. Vhukuma ndi a ḓivha uri ni ḓo ita na zwi fhiraho izwo. 22Ḽiṅwe ndi ḽa uri ni vhe ni tshi nndugisela vhudzulo henengeo, ngauri ndi fulufhela uri Mudzimu u ḓo pfa thabelo dzaṋu a dovha a ntswikisa henengeo nga vhuthu hawe.
23
Ephafrasi uyu we nda hoṋelwa nae dzhele nge ra vha vha Khristo Yesu u ri ni vhe hone. 24
Na havha vhaṅwe vhane ra shumisana navho vha ralo. Vhenevho ndi Markosi na Aristhakhosi na Demasi na Lukasi.
25Ngavhe Muṋe washu Yesu Khristo a tshi ni itela vhuthu noṱhe.


text:
Dzedzedze
Dzedzedze i vuvabyi lebyi khomaka vanhu na swiharhi swinwana, byi vangiwaka hi tinsuna leti ngana xitsongwatsongwana xa dzedzedze. Dzedzedze wu vanga swikombiso swofana na kuhisa ka miri, muzototo, kukarhala, kuhlanta na kuvava ka nhloko. Loko wunyanyile ngopfu, wunga thlela wu vanga nhlonge ya xitshopana, kutiluma, khoma kumbe rifu. Swikombiso swi tala ku vonakala endzhaku ka masiku ya 10 kuya eka 15 yo lumiwa hi tinsuna. Loko byinga tshunguriwanga kahle, byithlela byi hambeta nakambe endzhaku ka tin'wheti to hlaya. Eka lava vahaku hulukaka mavabyi lawa, kuthlela valumiwa swi tisa swikombiso swo antswanyana. Kusihalala loku kuya ku hunguteka loko munhu anga ha lumiwi hitinsuna eka enkarhi woleha.[1]
Vuvabyi byi hundzisiwa hi nsuna ya xisati, naswona byi ngena hi marha ya nsuna maya engatini loku yiluma. Xitsongwatsongwana xiya exivindzini, laha xifikaka xikula no tswalana. Kuna minxaka ya nthlanu ya xitsongwatsongwana lexi vangaka vuvabyi lebyi naswona lebyi hundzelaka eka vanhu. Dzedzedze yihahluviwa hi ku kambela ngati, kumbe hi ku tirhisa murhi wa xisivela. Ndlela yo tirhisa DNA ku hlahluva vuvabyi lebyi, ya tiviwa kambe ayi tirhisiwi ngopfu hikuva ya durha.[2]
Vuvabyi lebyi byinga siveriwa hi ku tirhisa swilwisani na switsongwatsongwani, ku pfala miri wa wena hi swiambalo, tinete ta tinsuna , na ku susa mati lawa ya yimeke laha tinsuna titswalaka kona. Kuna mirhi yo tala yo sivela Dzedzedze eka vachaki lava yaka etindzhawini leti ngana xitsongwatsongwana lexi. Hakanyingi murhi wa sulfadoxine/pyrimethamine wa tirhisiwa eka tincece kumbe vavasati lava tikeke kutlula tin'weti tinharhu, etindzhawini leti ngana xitsongwatsongwana lexi. Kuhava nthlavelo lowu tirhaka eka vuvabyi lebyi lowu tiviwaka. Vutshunguri lebyi khutaziwaka byi hlanganisa mpfangano wa mirhi yo tshungula ku katsa na artemisinin. Murhi wa vumbirhi wungava mefloquine, lumefantrine, kumbe sulfadoxine/pyrimethamine.[3] Quinine kuhlanganisa na doxycycline yinga tirhisiwa loko artemisinin yiherile. Kuna swibumabumelo leswaku vuvabyi lebyi byi tiyisisiwa eka muvabyi, kungasitirhisiwa mirhu eka tindzawu leti vuvabyi lebyi byi tolovelekeke, leswaku ku siveriwa ntolovelo wa mirhi. Switsongwatsongwana swin'wana swi sungule ku tolovela mirhi yotala, hixikombiso chloroquine yitsandzeka ku dlaya xivungu xa P. falciparum lexi vangaku dzedzedze etindzhawini to tala, artemisinin yikumana na thlonthlo wo hetisa switsongwatsongwana etindzhawini tin'wana ta ledzongeni bya vuxa wa Axiya.[4]
Vuvabyi lebyi byi hangalakile ematikweni yalexikarhi ya misava laha kuhisaka ngopfu. Matiko lawa mahlanganisa matiko yale Dzongeni bya Afrika, Axiya, na Amerika wale Dzongeni. Hi lembe ra 2015, akurina 296 wa timiliyoni ta swiviko swa vuvabyi lebyi emisaveni hinkwayo leswi vangeke kwalomu ka 731,000 wa mafu. Kwalomu ka 90% wa swiviko na mafu swi endleke e Afrika.[5] Swiviko swa vuvabyi lebyi swi sungule ku chika hikwalomu ka 37% kusukela hi lembe ra 2000 kuya eka 2015, kambe hi lembe ra 2014 kuve na kutlakuka loko kulu laha kuveke na swiviko swa kwalomu ka 198 wa timiliyoni swa vuvabyi lebyi.[4][1] Dzedzedze hakanyingi yi fambisana na vusiwana naswona yina nhlohlotelo eka nhluvuko wa ikhonomi hi kukongoma. E tikweni-nkulu ra Afrika, kulahleka kwalomu ka US$12 wa tibhiliyoni hikwalaho ka nstengo wa swa tarihanyo, ku tsandzeka ku tirha, na ku hunguteka ka vaendzi e tikweni.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Caraballo H (2014). "Emergency department management of mosquito-borne illness: Malaria, dengue, and west nile virus". Emergency Medicine Practice 16 (5).
- ↑ Nadjm B, Behrens RH (2012). "Malaria: An update for physicians". Infectious Disease Clinics of North America 26 (2).
- ↑ Organization, World Health (2010). Guidelines for the treatment of malaria (2nd ed.). Geneva: World Health Organization. p. ix. ISBN 978-92-4-154792-5.
- ↑ 4.0 4.1 "Malaria Fact sheet N°94". WHO. March 2014. Archived from the original on 3 September 2014. Retrieved 28 August 2014.
- ↑ "Malaria Fact sheet N°94". WHO. Retrieved 2 February 2016.


text:
Mbingano vhukati ha vha Ntwana asi zwithu zwa muthu muthihi zwi kwama zwigwada, hu ya itiwa zwithu zwa vhukuma nga u divhadza mashaka. Zwi ya ita uri na vhahulwane vha kone u divha nga ha havha vhavhili. Naho huna zwinwe zwine zwa sa fanele u itwa vhukati ha vha Ntwana, u malana ha vhazwala zwi kha di funiwa vhukuma. Munyanya wa mbingano uvha hone lwa maduvha mavhili, u thoma mudini wa mufumakdzi wa kona uya mudini wa wa munna.
Hu sina ndavha uri vhathu vhanzhi zwino vha vha Ntwana vho no vha vha kriste, mbingano dzi tshimbidzwa nga ndila ya vha Ntwana. Wa munna u ambara tshiambaro tshine tsha vha na bibi yo itwaho nga tshifuwo. Nga mulayo wa mufumakadzi ambara zwa hawe zwa tshithu, zwine zwa katela na tsha nntha tsha mithenga kha zwine zwa vha zwo itwa nga vhulungu kha thoho kanzhi zwi vha zwi zwi dala, zwitsuku kana zwi tshena.
U tshi nga engedza hu ya engedziwa nga apron ine ya sa anzele u wanala, u dovha a fuka na nguvho ine ya vha nntha ha mahada awe atshi khou dzhena mudini wa vho mazwale vhawe, hezwi zwi vha zwi tshi khou amba uri u fanela uvha na luvalo lwa tshiimo tshawe tshine tsha vha uri atshi divhei u swika mazwale wawe vha tshi muitela mushumo une wa vha u tshi khu amba uri ri na murado muswa wa mudini.
Fhedzi naho zwi tshi kha dzi ngudo, u ya fana kha tshiimo tsha munna wawe, u dzhiwa sa muthu wa ndeme ono vha na nwana wa tanzhe, ho no vhonala uri uya beba. Ndi hanefho hune uya kona u ambara zwithu zwawe zwa sialala zwa vhafumakdzi vha vha Ntwana- na apron ine yavha uri yo khavhiswa-duvha na duvha.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
HA NGO THETSHELESA KHONANI
Mashudu o vha e musidzana wa u talifha, fhedzi khonani dzawe dzo vha dzi tshi dzulela u mugaela musi e tshikoloni. Vho vha vha tshi mugaela nga ku ambarele kwawe. Sa vhunga vhabebi vhawe vha tshi shuma tshikhuwani, ho vha husina ane a nga muthogomela. Zwoluga ndi munwe wa tshigwada tsha u gaela Mashudu. Muyani wa Mashudu zwo vha zwi tshimuvhaisa vhukuma musi vhanwe vhana ma tshi muamba. Tshinwe tshifhinga o vha a sa tshafuna uya tshikoloni. Linwe duvha a tshi swika tshikoloni o wana tshila tshi gwada tsho mulindela. Vho mugaela ngauri ovha o ambara zwiambaro zwo kheruaho,fhedzi Rotondwa o vhudza khonani yawe Mashudu uri vhutshiloni huna vhathu vhane vhatoda u ima phanda mara inwi ni fanela u sedza bugu dzanu dza tshikolo.