text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Mintirho 4:1-37
4 Loko lava vambirhi va ha vulavula ni vanhu, vaprista lavakulu ni mufambisi wa tempele+ ni Vasaduki+ va va tela,2 va siringekile hileswi a va dyondzisa vanhu ni ku vulavula erivaleni hi ta ku pfuxiwa ka Yesu+ eka lava feke;3 hiloko va va khoma kutani va va nghenisa ekhotsweni ku fikela esikwini leri tlhandlamaka,+ hikuva se a ku ri madyambu.4 Hambiswiritano, vo tala lava va yingiseke mhaka yoloye va kholwa,+ kutani nhlayo ya vavanuna yi fika kwalomu ka 5 000.+5 Hi siku leri tlhandlamaka vafumi va vona ni vakulukumba ni vatsari+ va hlengeletana eYerusalema6 (swin’we na Anasi+ muprista lonkulu na Kayafasi+ na Yohane na Alekzanda ni hinkwavo lava a va ri kona lava nga maxaka ya muprista lonkulu),7 hiloko va va yimisa exikarhi ka vona va va vutisisa va ku: “Xana leswi mi swi endle hi matimba ya mani kumbe hi vito ra mani?”+8 Kutani Petro, a tale moya lowo kwetsima,+ a ku eka vona:“Vafumi va vanhu ni vakulukumba,9 loko namuntlha hi konanisiwa, hi ku landza xiendlo lexinene eka munhu la vabyaka,+ malunghana ni loyi a hanyiseke munhu loyi,10 swi tiveni n’wina hinkwenu ni vanhu hinkwavo va Israyele, leswaku hi vito ra Yesu Kreste wa Munazareta,+ loyi mi n’wi beleleke+ kambe loyi Xikwembu xi n’wi pfuxeke eka lava feke,+ munhu loyi u yime laha mahlweni ka n’wina a ri loyi a hanyeke hikwalaho ka yena.11 Leri i ‘ribye leri n’wina vaaki mi ri tekeke ri ri leri nga pfuniki nchumu leri veke nhloko ya yinhla.’+12 Ku tlula kwalaho, a ku na ku ponisiwa eka un’wana, hikuva ku hava vito+ rin’wana ehansi ka tilo leri nyikiweke vanhu leri hi faneleke ku ponisiwa+ ha rona.”13 Kuteloko va vona vurhena bya Petro na Yohane, ni ku xiya leswaku a va ri vanhu lava nga dyondzekangiki, lava tolovelekeke,+ va hlamala. Kutani va lemuka leswaku a va tshama va ri na Yesu;+14 naswona loko va languta munhu loyi a hanyisiweke a yime na vona,+ a va kumanga nchumu xo xi vula leswaku va kanetana+ na swona.15 Kutani va va lerisa leswaku va huma eholweni ya Sanedri, hiloko va sungula ku kanerisana,16 va ku: “Xana hi ta endla yini hi vanhu lava?+ Hikuva, entiyisweni, ku humelele singita leri xiyekaka ha vona, leri vonakeke eka vaaki hinkwavo va Yerusalema;+ naswona a hi nge ri landzuli.17 Nilokoswiritano, leswaku swi nga hangalaki hinkwako-nkwako exikarhi ka vanhu, a hi va xungeteni hi ku va byela leswaku va nga ha tlheli va vulavula ni munhu ni un’we hi ku landza vito leri.”+18 Hiloko va va vitana kutani va va lerisa leswaku ku nga tshuki ku va ni ndhawu leyi va vulavulaka eka yona kumbe ku dyondzisa eka yona hi ku landza vito ra Yesu.19 Kambe Petro na Yohane va ku eka vona: “Loko swi lulamile emahlweni ka Xikwembu ku yingisa n’wina ematshan’weni ya Xikwembu, avanyisani hi n’wexe.20 Kambe loko ku ri hina, a hi nge tshiki ku vulavula hi swilo leswi hi swi voneke ni leswi hi swi tweke.”+21 Kutani, loko va va xungetile nakambe, va va ntshunxa, hikwalaho ka leswi a va nga kumi xivangelo xo va xupula ni hikwalaho ka vanhu,+ hikuva hinkwavo a va vangamisa Xikwembu hikwalaho ka leswi humeleleke;22 hikuva munhu loyi singita leri ra ku horisa ri humeleleke eka yena a a ri ni malembe yo tlula 40 hi vukhale.23 Kuteloko va ntshunxiwile va ya eka vanhu+ va ka vona kutani va vika swilo leswi vaprista lavakulu ni vakulukumba va va byeleke swona.24 Loko va twa sweswo va tlakusela marito ya vona eka Xikwembu+ hi mianakanyo yin’we va ku:“Hosi Leyi Lawulaka,+ hi Wena la endleke tilo ni misava ni lwandle ni swilo hinkwaswo leswi nga eka swona,+25 ni loyi hi moya lowo kwetsima u vuleke hi nomu wa tata wa hina Davhida,+ nandza wa wena, ‘Ha yini matiko ma ve ni nkitsikitsi ni vanhu va anakanyisisa hi swilo swa hava?+26 Tihosi ta misava ti tserhamile ni vafumi va vungane swin’we tanihi munhu un’we va lwa na Yehovha ni mutotiwa wakwe.’+27 Hambiswiritano, Heroda swin’we na Pontiyo Pilato+ ni vanhu va matiko ni vanhu va Israyele kahle-kahle a va hlengeletane emutini lowu va lwa ni nandza wa wena wo kwetsima+ Yesu, loyi u n’wi toteke,+28 leswaku va endla swilo leswi voko ra wena ni xikongomelo xa wena swi lavaka leswaku swi humelela.+29 Kutani, Yehovha, xiyisisa minxungeto+ ya vona, u pfumelela mahlonga ya wena leswaku ma hambeta ma vula rito ra wena hi vurhena+ lebyi heleleke,30 u ri karhi u tshambuluta voko ra wena leswaku u horisa, ni masingita ni swihlamariso+ swi humelela hi vito+ ra nandza+ wa wena wo kwetsima Yesu.”31 Kuteloko va endle xikombelo, ndhawu leyi a va hlengeletane eka yona yi ninginika;+ kutani hinkwavo va tala moya lowo kwetsima+ va vula rito ra Xikwembu hi vurhena.+32 Ku tlula kwalaho, vunyingi bya lava va kholweke a byi ri ni mbilu yin’we ni moya-xiviri+ wun’we, naswona hambi ku ri un’we a nga kalanga a vula leswaku swilo leswi a a ri na swona a swi ri swakwe; kambe a va ri ni swilo hinkwaswo hi ku fanana.+33 Nakambe, hi matimba lamakulu vaapostola va hambeta va nyikela vumbhoni malunghana ni ku pfuxiwa eku feni ka Hosi Yesu;+ naswona musa lowu nga faneriwiki a wu ri eka vona hinkwavo hi mpimo lowukulu.34 Entiyisweni, a nga kona loyi a a pfumala+ exikarhi ka vona; hikuva hinkwavo lava a va ri ni masimu kumbe tindlu a va swi xavisa kutani va tisa xuma xa swilo leswi xavisiweke35 a va xi veka emilengeni ya vaapostola.+ A xi averiwa+ un’wana ni un’wana, hi ku ya hi xilaveko xa yena.36 Kutani Yosefa, loyi a thyiweke Barnaba+ hi vaapostola, leri loko ri hundzuluxeriwa ri nge, N’wana wa Nchavelelo, ku nga Mulevhi, la velekiweke eKipra,37 loyi a a ri ni xiphemu xa nsimu, a xi xavisa kutani a tisa mali ya kona, a yi veka emilengeni ya vaapostola.+


c: text/html

text:
SIERRA LEONE NA GUINEA
A Va N’wi Vitana “Bible” Brown
William R. Brown
U VELEKIWE HI 1879
U KHUVURIWE HI 1908
MATIMU YAKWE HI KU KOMISA U rhangele ntirho wo chumayela loko wu sunguriwa ematikweni ya le Vupela-dyambu bya Afrika.
LOKO a ha tirha ePanama Canal hi 1907, William u hatlane na nkulumo leyi a yi nyikeriwa hi Isaiah Richards ekhonweni ya xitarata, loyi a ri Xichudeni xa Bibele, hilaha Timbhoni ta Yehovha a ti vitaniwa hakona hi nkarhi wolowo. Richards u sekele nkulumo yakwe eka “Chati ya Tinguva,” ku nga xifaniso lexi a xi tirhisiwa ku hlamusela swikongomelo swa Xikwembu. Hi ku hatlisa William u amukele ntiyiso kutani a tlhelela eJamaica leswaku a ya chumayela mana wakwe ni makwavo wakwe wa xisati. Hi ku famba ka nkarhi, na vona va ve Swichudeni swa Bibele.
Ku ringana nkarhi wo karhi Makwerhu Brown u tirhe eDorobeni ra Panama, le Panama. Kwalaho u hlangane na Evander J. Coward, muyimeri la famba-fambaka wa Swichudeni swa Bibele loyi a endzele ePanama leswaku a ya nyikela nkulumo. Coward a a ri xivulavuri lexi hisekaka ni lexi tsakisaka naswona mintshungu a yi khitikana leswaku yi ya n’wi yingisela. Loko a vona leswaku William u hisekela ntiyiso, u n’wi rhambile leswaku a famba na yena va ya chumayela eTrinidad.
Eka malembe ya khume lama landzeleke kumbe ku tlula, William u famba-fambe eWest Indies, a phayona ni ku tiyisa mintlawa leyitsongo. Hi 1920, u tekane na Antonia, makwerhu wa xisati loyi a tshembekeke la nga Mukreste. Endzhaku ka masiku mambirhi ya ku tekana ka vona, William na Antonia va tlutele exihlaleni lexitsongo xa Montserrat lexi kumekaka eswihlaleni swa Leeward, va ri ni “Photo-Drama of Creation”—ku nga swiphemu swa mune swa swifaniso leswi tshukatshukaka ni nkombiso wa tisilayidi leyi sekeriweke eBibeleni. Va tlhele va chumayela eswihlaleni swa Barbados, Dominica na Grenada. Va tiphine hi masiku yo sungula ya vukati bya vona entirhweni wa Yehovha.
Endzhaku ka malembe mambirhi, William u tsalele Joseph F. Rutherford, loyi a rhangela ntirho wa vanhu va Yehovha hi nkarhi wolowo, a ku: “Ndzi kote ku chumayela eSwihlaleni swo tala swa le Kharibiya hikwalaho ko pfuniwa hi Yehovha naswona ndzi endle vanhu vo tala va va vadyondzisiwa. Xana ndzi nga tlhelela eka swona?” Ku nga si hela masiku ma nga ri mangani, Makwerhu Rutherford u te: “Doo, yana eSierra Leone, ematikweni ya le Vupela-dyambu bya Afrika swin’we ni nkataku ni n’wana.”
Eka malembe ya 27 lawa a ma heteke swin’we ni ndyangu wakwe a tirha ematikweni ya le Vupela-dyambu bya Afrika, Makwerhu Brown a a nga swi rhandzi ku tirha ehofisini. A a rhandza ku ya ensin’wini a ya chumayela. Leswi a a kandziyisa nkoka wa ku tirhisa Bibele, vanhu va sungule ku n’wi vitana “Bible” Brown.
Hi 1950, loko a ri ni malembe ya 71, William Brown ni nsati wakwe va tlhelele eJamaica leswaku va ya phayona kona. William u phayone kukondza a heta pfhumba rakwe ra laha misaveni hi 1967. Hakunene a a swi rhandza ku phayona! A a teka vuphayona tanihi rin’wana ra malunghelo lamakulu ku tlula hinkwawo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Curaçao
Seroe Loraweg 142A
WILLEMSTAD
CURAÇAO
+599 9-461-7528
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:00 a.m. ku ya eka 11:00 a.m. na 1:15 p.m. ku ya eka 4:00 p.m.
Swi teka awara
Hi Ku Komisa
Ri langutela ntirho wa Timbhoni ta Yehovha eka swihlala swa Aruba, Bonaire na Curaçao. Ku hundzuluxeriwa minkandziyiso ya Bibele hi tindlela timbirhi ta ririmi ra Xipapiamento.


text:
1Se ni to wona ngelozi yi txi txhika ngu nzumami, manzani yi di ni khiya ya diphala do hokoma ni txhini ya hombe. 2Ngelozi yi to ├▒ola mwamilambo, mnyoka wa kale - i ku Dhiabhulosi mwendo Sathane - yi mu sunga ngu txhini kasiku e zumba digumi da mazana a malembe (1.000). 3Yi mu rinza diphalani ko hokoma, adiya yi nga di khubhunyeta, yi di lema ngu txixambanyo, kasiku a si engeti e kanganyisa mifumo kala me guma malembe a digumi da mazana. Msana keto a fanete kuthukunyulwa ngu mbimwanyana. 4Konako ni to wona sikhalo sa wukoma. Se avava va nga ti khalahatshile ka sona va to nimgwa mtamo wo lamula. Ni to wona kambe mimoya ya vale va nga wilwa misungo ngu mhaka ya wufakazi wa Jesu ni Dipswi da Txizimu; ni vale va nga mbi khizamela txikalana ni txithombe txa txona. Kambe kha va amukela txixambanyo txa txona ha timbanza kwawe mwendo manzani kwawe. Vona va tshumete ve hanya ve fuma kumweko ni Kristu, txipimo txa digumi da mazana a malembe (1.000). 5Aniko vamwane vafi, kha va tshumela ve hanya kala kuza ku guma digumi da mazana a malembe. Akuwa ngu kona kuwuka ko khata ka vafi. 6Va katekile ni ku sawuleka avale va manako txiavelo txa kuwuka ko khata ka vafi. Txitimwi kwawe lifo la wumbidi kha li nga ni mtamo, vona va na va vaphaxeli va Txizimu ni va Kristu, va na fuma nayo digumi da mazana a malembe (1.000). 7Ngako ma di tshanganile malembe yale a digumi da mazana, Sathane a na thukunyulwa kusungwani kwakwe, 8a na huma kasiku e kanganyisa mifumo ya mune wa matshelo a mafu, Goge ni Magoge, e va tshanganisa kasiku ve lwa yimbi; mtengo wawe wu ti dingana ni kutala ka mafu a linene. 9Va to huma ve hangalaka ni dotshe ditiko ve randela midhute ya vasawuleki ni didhoropa do randeka; kambe ku to txhika mndilo ngu nzumani wu txi ta va heta. 10Dhiabhulosi wu a nga ti va xengetela a to vinzwa txizivani ka mndilo ni txivavula, amu se txi nga titi kona txikalana ni mprofeti wa makuhu. Va na zumba ve dyiswa mihumbo wusiku ni mtshikari, ngu hawa ku si gumiko. 11Ngu msana ni to wona txikhalo txa hombe txa wukoma txo basa ni wule a khalahatshako ka txona. Nzuma ni mafu si tutuma si mu thava, ku si sali txikombiso txa hawa si nga ti kona. 12Se ni to wona vafi vahombe ni vavadhoto, va di emile masoni ka txikhalo txa wukoma, se me tulwa mabhuku. Ku tutwe kambe dimwane dibhuku, dibhuku da wutomi. Vafi va to lamulwa madingano ni mithumo yawe, nga ti ti nga ti bhalisilwe tona mabhukuni. 13Linene li to tshumeta vafi va va nga ti ka lona. Lifo ni Hadhesi si to ningela vafi va va nga ti ka sona, se mmwane ni mmwane a to lamulwa mandingano ni mithumo yakwe. 14Lifo ni Hadhesi si to vinzwa txizivani ka mndilo. Aliya i lifo la wumbidi: Txiziva txa mndilo. 15Se avale va nga ti sa bhalwa dibhukuni ka wutomi va to vinzwa nivona txizivani ka mndilo.
Copyright
Learn More


text:
Vatswari
—Letelani Vana Va N’wina Ku Sukela Loko Va Ha Ri Tincece
BIBELE yi ri: “Waswivo! Vana i ndzhaka leyi humaka eka Yehovha; mbhandzu wa khwiri i hakelo.” (Ps. 127:3) Kutani, a swi hlamarisi leswi vatswari lava nga Vakreste va tsakaka swinene loko va ha ku kuma n’wana.
Hambileswi swi tsakisaka ku kuma n’wana kambe swi tlhela swi tisa vutihlamuleri lebyikulu. Leswaku n’wana a ta kula a hanye kahle, u fanele a nyikiwa swakudya leswi nga ni rihanyo nkarhi ni nkarhi. Leswaku n’wana a ta kota ku yimela vugandzeri bya ntiyiso hi xivindzi, u fanele a wundliwa hi tlhelo ra moya a tlhela a kuma nkongomiso wa vatswari lava tikarhatelaka ku n’wi dyondzisa milawu ya Xikwembu. (Swiv. 1:8) Wu fanele wu sungula rini ndzetelo wo tano naswona wu fanele wu katsa yini?
VATSWARI VA FANELE VA KUMA NKONGOMISO
Anakanya hi mhaka ya Manowa loyi a a ri wa ndyangu wa Dani, loyi a a tshama emutini wa Sora eIsrayele wa khale. Ntsumi ya Yehovha yi byele nsati wa Manowa loyi a a ri mhika leswaku a a ta veleka n’wana wa jaha. (Vaav. 13:2, 3) A swi kanakanisi leswaku Manowa wo tshembeka swin’we ni nsati wakwe va tsake ngopfu loko va twa mhaka leyi. Hambiswiritano, a ku ri na swin’wana leswi a swi va karhata swinene. Kutani Manowa u khongerile a ku: “Ndzi khomele Yehovha. Hi kombela munhu wa Xikwembu xa ntiyiso loyi wa ha ku n’wi rhumaka, leswaku a vuya eka hina a ta hi letela ndlela leyi hi faneleke hi n’wi khoma ha yona n’wana la nga ta velekiwa.” (Vaav. 13:8) Manowa ni nsati wakwe a va kharhateke hi ndlela leyi a va fanele va n’wi kurisa ha yona n’wana wa vona. A swi kanakanisi leswaku va dyondzise n’wana wa vona Samsoni nawu wa Xikwembu, naswona matshalatshala ya vona ma ve ni vuyelo lebyinene. Bibele yi vula leswaku “hi ku famba ka nkarhi, moya wa Yehovha wu . . . susumeta [Samsoni].” Hikwalaho ka sweswo, Samsoni u endle mintirho yo tala ya matimba loko a ri muavanyisi eIsrayele.—Vaav. 13:25; 14:5, 6; 15:14, 15.
Xana n’wana u fanele a sungula rini ku leteriwa? “Ku sukela loko [a] ha ri ricece” Timotiya u leteriwe hi “matsalwa yo kwetsima” hi mana wakwe Yunisi ni hi kokwa wakwe wa xisati Luwisa. (2 Tim. 1:5; 3:15) Swi le rivaleni leswaku Timotiya u sungule ku dyondzisiwa Matsalwa loko a ha ri ntsongo.
I vutlhari leswaku vatswari lava nga Vakreste va khongelela nkongomiso ni ku hlela ka ha ri emahlweni leswaku va ta kota ku sungula ku letela n’wana wa vona “ku sukela loko [a] ha ri ricece.” Swivuriso 21:5 yi ri: “Kunene makungu ya lava va gingiritekaka ma endla leswi pfunaka.” A swi kanakanisi leswaku vatswari va ta tilunghiselela kahle loko n’wana wa vona a nga si velekiwa. Va nga ha tlhela va swi tsala ehansi swilo leswi n’wana a nga ta swi lava. Nakambe i swa nkoka leswaku va hlela ndlela leyi va nga ta n’wi letela ha yona hi tlhelo ra moya. Pakani ya vona ku fanele ku va ku tiyimisela ku sungula ku letela n’wana wa vona loko a ha ku velekiwa.
Buku leyi nge Early Childhood Counts—A Programming Guide on Early Childhood Care for Development yi ri: “Tin’hweti to sungula loko n’wana a ha ku velekiwa i ta nkoka swinene loko swi ta emhakeni ya ku kula ka byongo. Hi nkarhi lowu nhlayo ya mahlangano ya tisele ta switwi—ku nga fambiselo leri endlaka leswaku swi koteka ku dyondza—yi engeteleka hi minkarhi leyi andzisiweke ka 20.” Hakunene ku ta va vutlhari eka vatswari ku tirhisa xinkadyana lexi xa ku kula ka byongo bya n’wana wa vona leswaku va sungula ku n’wi dyondzisa hi tlhelo ra moya ni ku n’wi dyondzisa mahanyelo lamanene!
Manana un’wana la nga phayona, loko a vulavula hi xinhwanyetana xakwe u te: “Ndzi sungule ku famba na xona ensin’wini ku sukela loko xa ha ri ni n’hweti ntsena. Hambileswi a xi nga swi twisisi leswi a swi endleka, ndza tiyiseka leswaku sweswo swi ve ni vuyelo lebyinene eka xona. Loko xi ri ni malembe mambirhi, a xi nyika vanhu lava a hi hlangana na vona ensin’wini swiphephana hi xivindzi.”
Ku letela n’wana a ha ri ntsongo swi va ni vuyelo lebyinene. Hambiswiritano, vatswari va swi tiva leswaku ku letela vana va vona hi tlhelo ra moya a swi olovi minkarhi hinkwayo.
‘TIXAVELENI NKARHI LOWUNENE’
Ku nga tshamiseki ka n’wana kumbe ku hatlisa ku karhala ku yingisela, swi nga ha va ntlhontlho lowukulu eka vatswari. Miehleketo ya n’wana yi nga ha famba-famba hi ku hatlisa. Phela, vana va lava ku tiva naswona va ringeta ku twisisa swilo leswi va rhendzeleke. Vatswari va nga endla yini leswaku va pfuna n’wana wa vona leswaku a nyikela nyingiso eka leswi va ringetaka ku n’wi dyondzisa swona?
Xiya leswi Muxe a swi vuleke. Deteronoma 6:6, 7 yi ri: “Marito lawa ndzi ku lerisaka wona namuntlha ma fanele ma va embilwini ya wena; u fanele u ma dyondzisa n’wana wa wena hi ku phindha-phindha naswona u vulavula ha wona loko u tshama endlwini ya wena, loko u famba egondzweni, loko u etlela niloko u pfuka.” Rito “dyondzisa” ri vula ku phindha-phindha leswi u swi dyondzisaka. N’wana lontsongo u fana ni ximilana lexi lavaka ku cheletiwa nkarhi na nkarhi. Tanihi leswi ku phindha-phindha ku pfunaka vanhu lavakulu ku tsundzuka timhaka ta nkoka, a swi kanakanisi leswaku swi ta pfuna ni vana lavatsongo!
Leswaku vatswari va dyondzisa vana va vona ntiyiso wa Xikwembu swi lava leswaku va tinyika nkarhi wo tshama na vona. Emisaveni ya namuntlha laha hakanyingi va tshamaka va khomekile, ku tivekela nkarhi wo tano swi nga ha va ntlhontlho hakunene. Kambe muapostola Pawulo u khutaze vatswari leswaku va “tixavela nkarhi lowunene” wa ku endla swilo swa nkoka swa Vukreste. (Efe. 5:15, 16) Va nga swi endlisa ku yini leswi? Mukreste un’wana loyi a nga nkulu naswona nsati wakwe a khomekeke hileswi a nga phayona ra nkarhi hinkwawo, u fanele a kunguhata kahle leswaku a ta heta nkarhi lowu ringaneke a letela n’wana wa vona, a hetisisa vutihlamuleri bya vandlha ni ku tirha ntirho wo tihanyisa. Va tinyika njhani nkarhi wo letela n’wana wa vona? Tata wa n’wana loyi u ri: “Mpundzu wun’wana ni wun’wana loko ndzi nga si ya entirhweni, mina ni nsati wa mina hi n’wi hlayela Buku Yanga Ya Timhaka Ta Bibele kumbe xibukwana lexi nge Ku Kambisisa Matsalwa Siku Ni Siku. Kasi nimadyambu, ha tiyiseka leswaku hi n’wi hlayela swo karhi a nga si ya eku etleleni naswona loko hi ya ensin’wini hi famba na yena. Hi lava ku sungula sweswi a ha ri ntsongo ku n’wi dyondzisa.”
‘VANA VA FANA NI MISEVE’
Hi lava leswaku vana va hina loko va kurile va va ni vutihlamuleri. Hambiswiritano, xivangelo-nkulu xa hina xo va letela hi leswaku hi lava va rhandza Xikwembu hi timbilu ta vona hinkwato.—Mar. 12:28-30.
Pisalema 127:4 yi ri: “Ku fana ni miseve evokweni ra wanuna wa matimba, va tano vana va vuntshwa.” Xisweswo vana va fanisiwa ni miseve leyi faneleke yi copa endhawini leyi faneleke. Mucopi a nge he wu teki nseve loko wo kala wu huma eka vurha byakwe. Vatswari va ni “miseve”—vana va vona—ku ringana nkarhinyana wo karhi. Nkarhi wolowo va fanele va wu tirhisela ku nghenisa milawu ya Xikwembu emianakanyweni ni le timbilwini ta vana va vona.
Malunghana ni vana vakwe va moya, muapostola Yohane u tsale a ku: “Ndzi hava xivangelo lexikulu xa ku nkhensa ku tlula swilo leswi, ku twa leswaku vana va mina va tama va famba entiyisweni.” (3 Yoh. 4) Vatswari lava nga Vakreste va nga kombisa ku tlangela loku fanaka loko va vona vana va vona va “tama va famba entiyisweni.”


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Ku Lulamisa Timholovo
Fernando u ri: “Endzhaku ka loko ndzi tekane na Sarah * hi tshame ni vatswari va mina. Siku rin’wana ntombhi ya ndzisana ya mina yi ndzi kombele leswaku ndzi yi heleketa ekaya hi movha wa hina. Ndzi pfumerile kutani ndzi famba ni xifanyetana xa mina. Kambe loko ndzi vuya ekaya, Sarah a a hlundzuke ngopfu. Hi sungule ku holova, hiloko a ndzi byela leswaku ndzi rhandza vavasati emahlweni ka vatswari va mina. Ndzi tsandzeke ku tikhoma hiloko ndzi sungula ku n’wi byela xo mita hi huku lerova a hlundzuka ku tlula mpimo.”
Sarah u ri: “Xifanyetana xa hina a xi vabya swinene naswona hi nkarhi wolowo a hi nga ri na mali kahle. Kutani loko Fernando ni n’wana wa hina va heleketa ntombhi ya ndzisana yakwe swi ndzi khunguvanyisile. Kutani loko a vuya ndzi n’wi hoxe hi tona. Hi holove ngopfu. Kambe ndzi tisorile endzhaku ka sweswo.”
LOKO vatekani va holova, xana swi vula leswaku a va ha rhandzani? Doo! Fernando na Sarah lava tshahiweke laha henhla va rhandzana ngopfu. Kambe hambi ku ri vatekani lava rhandzanaka ngopfu va pfa va holova.
Hikwalaho ka yini vatekani va holova, naswona va nga endla yini leswaku timholovo ti nga dlayi vukati bya vona? Leswi vukati byi simekiweke hi Xikwembu, i vutlhari ku kambisisa leswi Rito ra xona ku nga Bibele ri swi vulaka mayelana ni mhaka leyi.—Genesa 2:21, 22; 2 Timotiya 3:16, 17.
Ku Twisisa Swiphiqo Leswi Nga Kona
Vatekani vo tala va lava ku khomana kahle hi rirhandzu ni musa. Kambe Bibele yi swi veka erivaleni leswaku vanhu “hinkwavo va dyohile, naswona va kayivela ku vangama ka Xikwembu.” (Varhoma 3:23) Kutani loko vatekani va nga twanani hi mhaka yo karhi va nga ha tsandzeka ku tikhoma. Loko va sungula ku holova, swi nga ha va tikela ku papalata mikhuva yo biha yo fana ni ku hokoloka ni ku vula marito lama tlhavaka. (Varhoma 7:21; Vaefesa 4:31) Hi swihi swilo swin’wana leswi nga vangaka swiphiqo?
Vatekani va tala ku vulavula hi tindlela leti hambaneke. Michiko u ri: “Loko se hi tekanile ni nuna wa mina, ndzi xiye leswaku ndlela leyi hi vulavulaka timhaka ha yona yi hambanile swinene. Mina ndzi rhandza ku hlamusela mhaka hi vuenti. Kasi nuna wa mina u lava ku twa ntsena leswaku mhaka ya kona yi hele njhani.”
Xiphiqo lexi Michiko a nga na xona xi tolovelekile. Eka vatekani vo tala, un’wana a nga ha rhandza ku vulavula hi vuenti hi xiphiqo xo karhi kasi loyi un’wana a nga ha va munhu loyi a nga rhandziki timholovo kutani a nga lavi ku bula hi xiphiqo xa kona. Minkarhi yin’wana loko loyi un’wana a sindzisa leswaku va bula hi xiphiqo lexi nga kona, munghana wa yena a nga ha ya a kokela etlhelo. Xana mhaka yo fana ni leyi ya humelela endyangwini wa wena? Xana un’wana wa n’wina minkarhi hinkwayo u lava ku bula hi xiphiqo kasi loyi un’wana a nga swi lavi?
Mhaka yin’wana leyi faneleke yi tekeriwa enhlokweni hileswaku, ndlela leyi munhu a kurisiweke ha yona yi nga ha khumba ndlela leyi a vulavulaka ha yona ni nkatakwe. Justin loyi a nga ni malembe ya ntlhanu a tekile u ri: “Mina ndzi huma endyangwini lowu nga vulavuriki ngopfu kutani swa ndzi tikela ku phofula ndlela leyi ndzi titwaka ha yona. Nsati wa mina wa karhateka hi mhaka leyi. Ndyangu wa ka vona wu kota ku tiphofula, kutani a swi n’wi tikeli ku ndzi byela ndlela leyi a titwaka ha yona.”
Ha Yini Mi Fanele Mi Tikarhatela Ku Tlhantlha Swiphiqo?
Valavisisi lava dyondzeke timhaka ta vukati va kume leswaku nchumu lowu kombaka leswaku vatekani va tsakile evukatini bya vona a hi loko va tshamela ku byelana leswaku va rhandzana. Ku eneriseka eka timhaka ta masangu ni ku va ni mali yo tala a swi endli leswaku vukati byi tsakisa. Ku ri na sweswo, leswi kombaka leswaku vukati bya humelela i ndlela leyi nuna na nsati va kotaka ku lulamisa swiphiqo ha yona.
Ku engetela kwalaho, Yesu u vule leswaku loko mpatswa wu tekana wu va wu paniwa hi Xikwembu ku nga ri hi munhu wo karhi. (Matewu 19:4-6) Xisweswo, vukati lebyinene byi dzunisa Xikwembu. Kasi loko wanuna a tsandzeka ku rhandza nsati wakwe ni ku n’wi anakanyela, Yehovha Xikwembu a nge swi yingisi swikhongelo swakwe. (1 Petro 3:7) Loko wansati a nga xiximi nuna wakwe, swi fana ni loko a delela Yehovha loyi ku nga yena a vekeke wanuna ku va nhloko ya ndyangu.—1 Vakorinto 11:3.
Tindlela To Kuma Ntsako—Papalatani Mavulavulelo Lama Tlhavaka
Ku nga khathariseki ndlela leyi u kurisiweke ha yona kumbe ndlela leyi u vulavulaka ha yona, ku ni mavulavulelo lama tlhavaka lama faneleke ma papalatiwa leswaku u ta kota ku tirhisa milawu ya Bibele ni ku tlhantlha swiphiqo hi ndlela leyinene. Tivutise swivutiso leswi landzelaka:
‘Xana ndzi ringeta ku tikhoma leswaku ndzi nga hlamuli hi marito lama tlhavaka?’
Xivuriso xin’wana xi ri: “Ku kama nhompfu swi humesa ngati ni ku hlohlotela ku hlundzuka swi pfuxa ku holova.” (Swivuriso 30:33) Xana leswi swi vula yini? Xiya xikombiso lexi. Ku va ni mavonelo lama hambaneke malunghana ni ku hlayisa mali (“hi fanele hi hunguta ku xava hi xikweleti”) swi nga endla leswaku vatekani va sungula ku hlaselana hi marito (“a wu swi koti ku tirhisa mali”). I ntiyiso leswaku loko nkataku a “ku kama nhompfu” hi ku ku hlasela hi marito, na wena u nga ha lava ku tlherisela hi ku n’wi “kama nhompfu.” Hambiswiritano, ku rihisela a swi lulamisi timhaka kambe swo ti nyanyisa.
Yakobo, un’wana wa vatsari va Bibele, u te: “Waswivo! Swi lava ndzilonyana lowutsongo ku lumeka khwati lerikulu swinene! Kunene, ririmi i ndzilo.” (Yakobo 3:5, 6) Loko vatekani va tsandzeka ku lawula ririmi ra vona, timhaka letitsongo ti nga hundzuka timholovo letikulu. Vatekani lava tshamelaka ku holova, swi nga va tikela ku rhandzana.
Ematshan’weni yo tlherisa swo biha hi swo biha, xana u nga swi kota ku tekelela Yesu loyi loko a tseketseriwa ‘a nga tlheriselangiki hi ku tseketsela’? (1 Petro 2:23) Ndlela leyinene yo hunguta ku holova i ku twisisa vonelo ra nkataku ni ku kombela ndzivalelo hikwalaho ka leswi u swi vuleke.
RINGETA LESWI: Loko mi tlhela mi holova, tivutise: ‘Xana a ndzi fanelanga ndzi yingisa swirilo swa nkatanga? I yini leswi ndzi swi endleke lerova ku kala ku va ni xiphiqo lexi? Xana xi kona lexi ndzi sivelaka ku kombela ku rivaleriwa swihoxo swa mina?’
‘Xana a ndzi na mhaka ni ndlela leyi nkatanga a titwaka ha yona?’
Rito ra Xikwembu ri ri: “N’wina hinkwenu mi fanele ku va ni moya wun’we, mi twelana vusiwana.” (1 Petro 3:8) Hi leswi swivangelo swimbirhi leswi nga endlaka leswaku u tsandzeka ku tirhisa ndzayo leyi. Xo sungula u nga ha tsandzeka ku twisisa ndlela leyi nkataku a titwaka ha yona. Hi xikombiso, loko ku ri ni mhaka yo karhi leyi n’wi karhataka swinene nkataku leyi wena yi nga ku toviki helo, u nga ha ku, “U karhatiwa hi nchumu wutsongo.” U nga ha va u vula sweswo hi xikongomelo xo lava ku n’wi pfuna leswaku a nga karhateki. Kambe marito yo tano a ma tali ku khutaza. Vavanuna ni vavasati va khutazeka loko va tiva leswaku vanhu lava va va rhandzaka va khathala hi ndlela leyi va titwaka ha yona.
Ku va munhu la tikukumuxaka ngopfu swi endla leswaku u tekela van’wana ehansi. Munhu loyi a tikukumuxaka u titlakusa hi ku kandziyela van’wana. A nga ha endla sweswo hi ku va poyila. Xiya xikombiso xa Vafarisi ni vatsari va le minkarhini ya Yesu. Loko munhu un’wana hambi Mufarisi-kulobye o va ni mavonelo yo karhi lama hambaneke ni ya lavan’wana, a va n’wi poyila. (Yohane 7:45-52) Yesu a a nga ri tano. Loko munhu a vulavula na yena, a a twelana na yena a n’wi khutaza.—Matewu 20:29-34; Marka 5:25-34.
Xana u endla yini loko nkataku a ku byela leswi n’wi karhataka? Xana ndlela u hlamulaka ha yona ni ndlela leyi xikandza xa wena xi langutekaka ha yona swi kombisa leswaku u n’wi twela-vusiwana? Kumbe u tolovele ku n’wi nghena enon’wini?
RINGETA LESWI: Eka mavhiki lama landzelaka, xiya ndlela leyi u vulavulaka ni nkataku ha yona. Loko ku ri hi leswaku u hatla u n’wi nghena enon’wini kumbe u n’wi poyila, hatla u kombela ndzivalelo.
‘Xana ndzi tshamela ku anakanya leswaku nkatanga u ni vutianakanyi?’
“Xana Yobo wo chava Xikwembu swa ntsena-ntsena? Xana wena a wu vekanga rihlampfu ku n’wi sirhelela ni ku sirhelela yindlu yakwe ni hinkwaswo leswi a nga na swona matlhelo hinkwawo?” (Yobo 1:9, 10) Hi marito wolawo, Sathana a a vula leswaku Yobo wanuna wo tshembeka a a gandzela Xikwembu hikwalaho ko lava ku vuyeriwa.
Vatekani va nga ha tikuma va wele endzingweni lowu fanaka loko va nga vi na vuxiya-xiya. Hi xikombiso, loko nkataku a ku endlela nchumu wo karhi lowunene, xana u tivutisa leswaku ku ni swin’wana leswi yena a swi lavaka kumbe ku ni swo karhi leswi a ringetaka ku swi pfala-pfala? Loko a endla xihoxo xo karhi, xana u swi teka ku ri xitiyisekiso xa leswaku u ni vutianakanyi naswona a nga khathali? Xana u hatla u tsundzuka swihoxo leswi a swi endleke enkarhini lowu hundzeke kutani u tibyela leswaku na xona xihoxo lexi a xi endleke sweswi u nge xi rivali?
RINGETA LESWI: Tsala swilo leswinene leswi nkataku a ku endleleke swona u tlhela u ringeta ni ku tsala ni swivangelo swa kona leswinene leswi endleke leswaku a endla tano.
Muapostola Pawulo u tsarile: “Rirhandzu . . . a ri hlayisi mhaka yo biha.” (1 Vakorinto 13:4, 5) Rirhandzu ra xiviri ra swi tiva leswaku a hi hetisekanga naswona hi endla swihoxo. Hambiswiritano a ri hlayisi mhaka yo biha. Pawulo u tlhele a vula leswaku rirhandzu “ri kholwa swilo hinkwaswo.” (1 Vakorinto 13:7) Leswi a swi vuli leswaku rirhandzu ri endla leswaku munhu a tekeka hi ku olova, kambe ri n’wi endla leswaku a amukela swilo hi vunene. A ri pfumali ntshembo kumbe ku tshamela ku xopa-xopa swihoxo. Rirhandzu leri Bibele yi hi khutazaka ku va na rona ri hi endla leswaku hi ehleketelela van’wana leswinene ku ri ni ku va ehleketelela leswo biha. (Pisalema 86:5; Vaefesa 4:32) Loko vatekani va rhandzana hi ndlela leyi, va ta va ni vukati lebyinene.
TIVUTISE . . .
Xana hi xihi xihoxo lexi endliweke hi vatekani lava tshahiweke eku sunguleni ka xihloko lexi?
Xana ndzi nga swi papalata njhani ku endla swihoxo leswi fanaka evukatini bya mina?
Hi tihi tinhla leti kombisiweke exihlokweni lexi leti ndzi faneleke ndzi tirhela eka tona?
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
DYONDZA SWO TALA
Ndlela Yo Lulamisa Swiphiqo
Maendlelo lama faneleke ma nga endla leswaku vukati byi tiya ni ku tsakisa kumbe byi tsana ni ku nga tsakisi.


text:
Huvo Leyi Fumaka Yi Khutaza Timbhoni Ta Le Rhaxiya Ni Le Ukraine
Wansati un’wana wa le Ukraine loyi a a yingisele papila ra nkoka leri hlayiweke hi Stephen Lett loyi a nga xirho xa Huvo leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha, u te: “Hi kombisiwe rirhandzu lerikulu!” Wansati yoloye a a ri un’wana wa Timbhoni ta 165 000 leti yingiseleke Makwerhu Lett loyi a vulavula hi nhlokomhaka leyi sekeriweke eBibeleni loko a endzele tiko rero hi mahelovhiki ya May 10 na 11, 2014.
Tinhlokomhaka leti sekeriweke eMatsalweni ni papila leri hlayiweke swi tolokiwe hi tindzimi ta ntlhanu laha swi tlheleke swi hlaleriwa eTiholweni ta Mfumo ta kwalomu ka 700 etikweni hinkwaro ra Ukraine.
Hi mahelovhiki wolawo, Mark Sanderson, loyi a nga xirho xa Huvo leyi Fumaka, u hlayele vamakwerhu hinkwavo va le Rhaxiya papila. Nongonoko wolowo wu tolokiwe hi tindzimi ta 14 naswona vanhu va 180 413 lava a va ri kona emavandlheni yo tlula 2 500 ya le Belarus na Rhaxiya a va wu hlalele kunene eka Internet.
Papila leri humaka eka Huvo leyi Fumaka ri hlayeriwe mavandlha hinkwawo ya le Rhaxiya ni le Ukraine. Makwerhu Sanderson u ri hlaye hi Xirhaxiya, leswi susumeteleke rhavi ra le Rhaxiya ku tsala ri ku: “Vamakwerhu va tsakisiwe swinene hi ku tiva leswaku Huvo leyi Fumaka ya khathala swinene ha vona tanihi leswi va nga xiphemu xa vamakwerhu emisaveni hinkwayo. Hinkwerhu ka hina hi titwe onge hi vukarhiwe hi Huvo leyi Fumaka.”
Papila rero a ri tsaleriwe ku khutaza ni ku tiyisa Timbhoni ta le xifundzheni lexi a ku ri ni hasahasa ya tipolitiki eka xona. Ri khutaze vamakwerhu leswaku va hambeta va nga vi “xiphemu xa misava” hi ku nga katseki eka tipolitiki.—Yohane 17:16.
Loko ri gimeta, Huvo leyi Fumaka yi khutaze Timbhoni teto leswaku ti tshama ti ri ni vuxaka lebyinene na Yehovha hi ku khongela, ku dyondza ni ku anakanyisisa hi Rito ra Xikwembu. Vayingiseri va tsundzuxiwe leswaku ku nga khathariseki miringo leyi va nga langutanaka na yona, va nga tshemba xitshembiso xa Xikwembu lexi kumekaka eka Esaya 54:17 lexi nge: “Tlhari rihi ni rihi leri nga ta endleriwa ku ku hlasela a ri nge humeleli.”
Huvo leyi Fumaka yi gimete papila ra yona hi marito lama nge: “Hinkwenu ha mi rhandza swinene. Tiyisekani leswaku nkarhi ni nkarhi hi anakanyisisa hi n’wina naswona ha mi khongelela eka Yehovha.”
Rhavi ra Timbhoni ta Yehovha ra le Ukraine ri tsale ri ku: “Vamakwerhu va tsakisiwe swinene hi ndlela leyi Huvo leyi Fumaka yi va rhandzaka ha yona ni ku khathala ha vona. Ku va Makwerhu Lett na Sanderson va endzele eUkraine ni le Rhaxiya hi mahelovhiki wolawo a ku ri vumbhoni lebyi nga lo dlaa, bya vun’we lebyi vanhu va Xikwembu va nga na byona ni ku komba vamakwerhu ndlela leyi Yehovha na Yesu va va khathalelaka ha yona. Hinkwerhu ka hina hi pfumerile leswaku lowu a ku ri nkarhi lowunene wo hi endzela naswona hi titwe hi tiyisiwile leswaku hi hambeta hi tirhela Yehovha ku nga khathariseki swiphiqo leswi hi nga ha langutanaka na swona.”
DYONDZA SWO TALA
Ha Yini Ku Nga Ri Na Ku Rhula Emisaveni?
Matshalatshala ya vanhu yo tisa rhula emisaveni ma tsandzekile. Xiya swivangelo swo hlayanyana.
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Hlanganyeli Eka Tipolitiki?
Xana ti xungeta vuhlayiseki bya tiko?


text:
Pfumelela Ku Tshinyiwa Hi Yehovha Ku Ku Vumba
“U ta ndzi kongomisa hi xitsundzuxo xa wena, kutani endzhaku ka sweswo u ta ndzi vangamisa.”—PS. 73:24.
1, 2. (a) Hi fanele hi endla yini leswaku hi va ni vuxaka lebyinene na Yehovha? (b) Hi ta vuyeriwa njhani loko hi kambisisa marungula ya le Matsalweni ya ndlela leyi vanhu va anguleke ha yona loko va tshinyiwa hi Xikwembu?
“LOKO ku ri mina, ku tshinela eka Xikwembu i swinene eka mina. Ndzi veke vutumbelo bya mina eka Yehovha, Hosi leyi Lawulaka.” (Ps. 73:28) Hi marito wolawo mupisalema a a kombisa leswaku u tshemba Xikwembu. I yini leswi n’wi endleke a vula marito wolawo? Loko mupisalema a xiye leswaku vanhu vo homboloka va ni ku rhula, eku sunguleni u karhatekile embilwini. U titshandzile a ku: “Ndzi yi basisele swa hava mbilu ya mina nileswi ndzi hlambeke mavoko hikwalaho ka ku pfumala nandzu.” (Ps. 73:2, 3, 13, 21) Hambiswiritano, loko a ye “evukwetsimelweni lebyikulu bya Xikwembu,” u swi kotile ku lulamisa mianakanyo ya yena kutani a tshama a ri ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu. (Ps. 73:16-18) Ntokoto lowu wu dyondzise wanuna yoloye la chavaka Xikwembu dyondzo ya nkoka: Loko munhu a lava ku va ni vuxaka lebyikulu na Yehovha, u fanele a va un’wana wa vanhu va Xikwembu, a amukela ndzayo a tlhela a yi tirhisa.—Ps. 73:24.
2 Na hina ha swi lava ku va ni vuxaka lebyikulu ni Xikwembu xa ntiyiso lexi hanyaka. Leswaku hi kota ku va ni vuxaka byolebyo, i swa nkoka leswaku hi amukela xitsundzuxo kumbe ndzayo ya xona leswaku hi ta va vanhu lava xi tsakisaka. Enkarhini lowu hundzeke, Xikwembu xi kombise vanhu tintswalo naswona minkarhi yin’wana a xi swi kombisa eka matiko hi ku ma nyika nkarhi wo amukela ndzayo ya xona. Ndlela leyi va anguleke ha yona yi tsariwe eBibeleni “ku letela hina” nileswaku yi “va xilemukiso eka hina lava hi fikeriweke hi makumu ya mafambiselo ya swilo.” (Rhom. 15:4; 1 Kor. 10:11) Ku kambisisa marungula lawa hi vukheta swi ta endla hi twisisa vumunhu bya Yehovha swi tlhela swi hi komba ndlela leyi hi nga vuyeriwaka ha yona loko a hi vumba.
NDLELA LEYI MUVUMBI A TIRHISAKA VULAWURI BYA YENA HA YONA
3. Eka Esaya 64:8 ni le ka Yeremiya 18:1-6, vulawuri bya Yehovha eka vanhu va yena byi hlamuseriwa njhani? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
3 Loko Esaya 64:8 yi hlamusela vulawuri lebyi Yehovha a nga na byona eka vanhu ni matiko hi ndlela yo fanekisela, yi ri: “Wena Yehovha, u Tata wa hina. Hina hi vumba, wena u Muvumbi; hina hinkwerhu hi endliwe hi mavoko ya wena.” Muvumbi a nga endla nchumu wihi na wihi lowu a lavaka ku wu endla hi vumba bya yena. Vumba a byi nge n’wi byeli muvumbi leswaku a vumba yini. Swi tano hi vanhu ni Xikwembu. A hi na mfanelo yo byela Xikwembu leswaku xi hi vumba njhani, tanihi leswi vumba byi nga taka byi nga n’wi byeli muvumbi leswaku a endla xibya xa muxaka muni hi byona.—Hlaya Yeremiya 18:1-6.
4. Xana Xikwembu xi sindzisa vanhu kumbe matiko ku pfumela ku vumbiwa hi xona? Hlamusela.
4 Yehovha u vumbe Vaisrayele va khale hilaha muvumbi a endlaka hakona eka vumba. Kambe ku ni ku hambana lokukulu eka yena ni muvumbi la nga munhu. Muvumbi a nga vumba xibya xihi na xihi lexi a kotaka ku xi endla a tirhisa vumba. Xana Yehovha u sindzisa vanhu kumbe matiko ku pfumela ku vumbiwa hi yena, a endla van’wana va va lavanene van’wana a va endla lavo biha? Nhlamulo ya le Bibeleni i e-e. Yehovha u nyike vanhu nyiko ya risima swinene, ku nga nyiko ya ku tihlawulela. A nga tirhisi vulawuri bya yena hi ndlela leyi nga ta endla leswaku nyiko ya yena yi nga ha tirhi. Vanhu va fanele va hlawula ku vumbiwa hi Muvumbi wa vona Yehovha.—Hlaya Yeremiya 18:7-10.
5. Loko vanhu va ala ku vumbiwa hi Yehovha, u endla yini?
5 Ku vuriwa yini loko vanhu va ala hi vomu ku pfumela ku vumbiwa hi Muvumbi Lonkulu? Kutani, u byi tirhisa njhani vulawuri bya yena? Anakanya hi leswi humelelaka eka vumba loko swi nga ha koteki ku vumba nchumu lowu muvumbi a a lava ku wu endla ha byona. Phela, muvumbi a nga ha vumba xibya xo karhi ha byona kumbe a byi lahla! Kambe, loko vumba byi nga ha pfuni nchumu hi ntolovelo xihoxo xi va xi ri ni muvumbi. Sweswo a swi tano hi Muvumbi wa hina. (Det. 32:4) Loko munhu a nga pfumeli ku vumbiwa hi Yehovha, minkarhi hinkwayo xihoxo xi va xi ri ni munhu yoloye. Yehovha u tirhisa vulawuri bya yena lebyi fanaka ni bya muvumbi eka vanhu hi ku cinca ndlela leyi a va vumbaka ha yona hi ku ya hi ndlela leyi va angulaka ha yona. Lava va n’wi yingisaka, va va va nkoka eka yena. Hi xikombiso, Vakreste lava totiweke i “swibya swa tintswalo” leswi vumbiweke swi va ‘swibya leswi tirhiseriwaka swilo leswi xiximekaka.’ Hi hala tlhelo, lava va alaka ku yingisa Xikwembu va ta va “swibya swa vukarhi leswi endliweke swi faneriwa hi ku lovisiwa.”—Rhom. 9:19-23.
6, 7. Hosi Davhida na Hosi Sawulo va ku kombise njhani ku hambana eka ndlela leyi va anguleke ha yona eka ndzayo ya Yehovha?
6 Ndlela yin’wana leyi Yehovha a vumbaka vanhu ha yona i ku tirhisa xitsundzuxo kumbe ndzayo. Hi nga vona ndlela leyi a byi tirhisaka ha yona vulawuri bya yena eka lava a va vumbaka hi ku kambisisa vutomi bya tihosi timbirhi to sungula ta le Israyele, ku nga Sawulo na Davhida. Loko Hosi Davhida a endle vuoswi na Bati-xeba, ku ve ni vuyelo byo biha lebyi khumbeke yena ni van’wana. Hambileswi Davhida a a ri hosi, Yehovha a nga tshikanga ku n’wi nyika ndzayo ya matimba. Xikwembu xi rhumele muprofeta wa xona Natani eka Davhida a ya n’wi byela rungula leri tsemaka nhlana. (2 Sam. 12:1-12) Davhida u angule njhani? U tisorile swinene hileswi a swi endleke a tlhela a hundzuka. Davhida u kombisiwe tintswalo hi Xikwembu.—Hlaya 2 Samuwele 12:13.
7 Ku hambana na yena, Hosi Sawulo loyi a fumeke emahlweni ka Davhida a nga yi yingisanga ndzayo. Yehovha u lerise Sawulo hi ku kongoma a tirhisa muprofeta Samuwele a ku: Lovisa Vaamaleke hinkwavo ni swifuwo swa vona. Sawulo a nga xi yingisanga xileriso xexo xa Xikwembu. A nga n’wi dlayanga hosi Agaga swin’we ni swifuwo leswinene ngopfu. Ha yini? A a lava ku tiendlela vito. (1 Sam. 15:1-3, 7-9, 12) Loko a nyikiwa ndzayo, Sawulo a a fanele a yi yingisile kutani a pfumela ku vumbiwa hi Muvumbi Lonkulu. Ku ri na sweswo, Sawulo u arile ku vumbiwa. U tiyimelerile. A a anakanya leswaku leswi a swi endleke a swi pfumeleleka hikuva a a tibyele leswaku swifuwo swoleswo a swi ta tirhiseriwa ku endla gandzelo, naswona u yi tekele ehansi ndzayo ya Samuwele. Yehovha u fularhele Sawulo tanihi hosi, naswona Sawulo a nga ha tlhelanga a va ni vuxaka lebyinene ni Xikwembu xa ntiyiso.—Hlaya 1 Samuwele 15:13-15, 20-23.
XIKWEMBU A XI YI HI NGHOHE
8. Hi nga dyondza yini eka ndlela leyi tiko ra Israyele ri anguleke ha yona loko Yehovha a ri vumba?
8 Yehovha a nga nyiki vanhu ntsena nkarhi wo n’wi yingisa kambe u nyika ni matiko. Hi 1513 B.C.E., vana va Israyele, lava ntshunxiweke evuhlongeni aEgipta va endle ntwanano ni Xikwembu. Vaisrayele a va ri tiko ra xona leri xi ri hlawuleke naswona va ve ni lunghelo ra ku vumbiwa hi xona, onge hiloko va ri eka vhilwa ra Muvumbi Lonkulu. Hambiswiritano, vanhu volavo va ye emahlweni va endla leswo biha emahlweni ka Yehovha, va tlhela va gandzela swikwembu swa matiko lama va rhendzeleke. Yehovha u rhumele vaprofeta ko tala eka Vaisrayele leswaku va va pfuna va cinca mahanyelo ya vona kambe a va yingisanga. (Yer. 35:12-15) Vaisrayele va tshinyiwe hi ndlela yo vava hikwalaho ka ku sihalala ka vona. Ku fana ni xibya lexi faneriwaka hi ku lovisiwa, mfumo wa le n’walungwini wa tinyimba ta khume wu hluriwe hi Vaasiriya kasi mfumo wa le dzongeni wa tinyimba timbirhi wu hluriwe hi Vababilona. Leswi swi fanele swi hi dyondzisa dyondzo ya nkoka! Ndlela yin’we ntsena leyi hi nga vuyeriwaka ha yona loko Yehovha a hi vumba hiloko hi amukela ndzayo ya yena.
9, 10. Vaninivha va angule njhani loko Xikwembu xi va nyika xitsundzuxo?
9 Yehovha u tlhele a nyika Vaasiriya va le Ninivha nkarhi wo yingisa ndzayo ya yena. U byele Yonasi a ku: “Suka u yima, u ya emutini lowukulu wa Ninivha, u huwelela, u wu byela leswaku vubihi bya wona byi fikile emahlweni ka mina.” Muti wa Ninivha a wu fanele wu lovisiwa.—Yon. 1:1, 2; 3:1-4.
10 Hambiswiritano, loko Yonasi a twarise rungula ra ku avanyisa, “vanhu va Ninivha va sungula ku pfumela eka Xikwembu, va twarisa ku titsona swakudya, va ambala nguvu yo khwaxa, ku suka eka lonkulu wa vona ku ya eka lontsongo wa vona.” Hosi ya vona “yi tlakuka exiluvelweni xa yona kutani yi hluvula nguvu ya yona ya ximfumo, yi tifunengeta nguvu yo khwaxa, yi tshama enkumeni.” Vaninivha va pfumele ku vumbiwa hi Yehovha kutani va hundzuka. Hikwalaho, Yehovha a nga wu lovisanga muti wolowo.—Yon. 3:5-10.
11. Hi yihi mfanelo ya Yehovha leyi tikombeke eka ndlela leyi a khomeke Vaisrayele ni Vaninivha ha yona?
11 Hambileswi Vaisrayele a va ri tiko leri hlawuriweke, Yehovha u boheke ku va tshinya. Hi hala tlhelo, Vaninivha a va nga endlanga ntwanano ni Xikwembu. Nilokoswiritano, Yehovha u twarise rungula ra yena ra ku avanyisa eka vona naswona u va kombe tintswalo loko va tikombe va fana ni vumba lebyi olovaka emavokweni ya yena. Swikombiso leswi swimbirhi swi swi kombisa kahle leswaku Yehovha Xikwembu xa hina ‘a xi hlawuli.’—Det. 10:17.
YEHOVHA WA ANAKANYELA NASWONA U PFUMELELANA NI SWIYIMO
12, 13. (a) Ha yini Xikwembu xi cince swiboho swa xona loko vanhu va pfumele ku vumbiwa hi xona? (b) Yi kombisa yini ndlela leyi Yehovha a nga “tisola” ha yona emhakeni ya Sawulo? ni ya Vaninivha?
12 Ndlela leyi Xikwembu xi tiyimiseleke ha yona ku hi vumba yi kombisa leswaku xa anakanyela naswona xi pfumelelana ni swiyimo. Sweswo swi vonake loko Yehovha a tiyimisele ku teka goza hikwalaho ka ku avanyisa ka yena lokunene ka vanhu kambe a cinceke swiboho swa yena hikwalaho ka ndlela leyi va anguleke ha yona. Matsalwa ma vula leswi malunghana ni hosi yo sungula ya le Israyele leswaku Yehovha ‘u tisorile leswi a endleke leswaku Sawulo a va hosi.’ (1 Sam. 15:11) Loko vanhu va le Ninivha va hundzukile kutani va tshika ndlela ya vona yo homboloka, Bibele yi ri: “Xikwembu xa ntiyiso xi tisola hikwalaho ka khombo leri xi vuleke leswaku xi ta va tisela rona; hikwalaho a xi ri tisanga.”—Yon. 3:10.
13 Xiga xa Xiheveru lexi hundzuluxeriweke xi va “tisola” entiyisweni xi fambisana ni ku cinca langutelo kumbe xikongomelo. Yehovha u tshame a tsakela Sawulo kambe loko Sawulo a nga ha yingisi, u n’wi fularherile. Ku cinca loku a ku humelelanga hileswi Yehovha a endleke xihoxo hileswi a hlawuleke Sawulo, kambe hikwalaho ka leswi Sawulo a kombiseke ku pfumala ripfumelo kutani a nga ha yingisi. Xikwembu xa ntiyiso xi tisorile hikwalaho ka Vaninivha; hileswaku xi cince xikongomelo xa xona malunghana na vona. Hakunene swa chavelela ku tiva leswaku Yehovha Muvumbi wa hina wa anakanyela naswona u pfumelelana ni swiyimo, u ni musa ni tintswalo, u tiyimisele ku cinca loko vanhu lava dyoheke va hundzuka!
HI NGA YI FULARHELI NDZAYO YA YEHOVHA
14. (a) Yehovha u hi vumba njhani namuntlha? (b) Hi fanele hi endla yini loko Xikwembu xi hi vumba?
14 Yehovha namuntlha ngopfu-ngopfu u tirhisa Rito ra yena ku nga Bibele swin’we ni nhlengeletano ya yena leswaku a hi vumba. (2 Tim. 3:16, 17) Xana a hi fanelanga hi amukela xitsundzuxo kumbe ndzayo yihi ni yihi leyi hi yi kumaka hi ku tirhisa tindlela toleto? Ku nga khathariseki leswaku hi ni nkarhi wo tanihi kwihi hi khuvuriwile kumbe hi ni malunghelo yo tanihi kwihi, hi fanele hi ya emahlweni hi amukela ndzayo leyi humaka eka Yehovha, hi yi pfumelela yi hi endla swibya leswi nga ta tirhiseriwa leswi xiximekaka.
15, 16. (a) Munhu a nga ha titwa njhani loko a tekeriwa malunghelo evandlheni? Kombisa. (b) I yini lexi nga hi pfunaka ku langutana ni ku khomiwa hi tingana loko hi nyikiwe ndzayo?
15 Hi nga ha tshinyiwa hi ku va lava nyikiwaka swiletelo kumbe ndzulamiso. Kambe minkarhi yin’wana, hi nga ha lava ku tshinyiwa hileswi hi endleke swilo leswi hoxeke. Ku tshinyiwa koloko ku nga ha katsa ku tekeriwa malunghelo. Anakanya hi xikombiso xa Dennis * loyi a a ri nkulu. U dyohile hileswi a endleke xiboho lexi hoxeke malunghana ni timhaka ta mabindzu, hikwalaho u soriwile. Xana Dennis u titwe njhani hi vusiku lebyi ku nga tivisiwa ha byona evandlheni leswaku a a nga ha ri nkulu? U te: “A ndzi titwa ndzi ri mutsandzeki lonkulu. Emalembeni ya 30 lama hundzeke, ndzi ve ni malunghelo yo tala. Ndzi ve phayona ra nkarhi hinkwawo, ndzi tirhe eBethele, ndzi hlawuriwe leswaku ndzi va nandza wa vutirheli ivi endzhaku ka sweswo ndzi va nkulu. Nakambe a ndza ha ku nyikela nkulumo ya mina yo sungula entsombanweni wa muganga. Hi xitshuketa malunghelo wolawo hinkwawo a ma fambile. A ndzi khomiwe hi tingana naswona a ndzi vona onge a ndzi nga ha ri na ndhawu enhlengeletanweni.”
16 Dennis a a fanele a cinca mahanyelo ya yena, a tshika swilo swo biha leswi endleke leswaku a tshinyiwa. Kambe i yini leswi n’wi pfuneke leswaku a langutana ni ku khomiwa hi tingana koloko? U te: “A ndzi tiyimiserile ku tshama ndzi ri ni xiyimiso lexinene xo aka vuxaka bya mina na Yehovha. Nakambe nchumu wun’wana wa nkoka a ku ri nseketelo lowu ndzi wu kumeke eka vamakwerhu lava nga Vakreste ni xikhutazo lexi ndzi xi kumeke eminkandziyisweni ya hina. Xihloko lexi nge ‘Xana U Tshame U Va Ni Lunghelo Ro Karhi eVandlheni? Xana U Nga Tlhela U Tikarhatela Ku Ri Kuma?’ eka Xihondzo xo Rindza xa August 15, 2009, a xi fana ni papila leri a ri hlamula swikhongelo swa mina. Ndzayo leyi ndzi yi tlangeleke swinene hi leyi nge, ‘Leswi u nga ha riki na byona vutihlamuleri lebyi engetelekeke evandlheni, tiyisa vuxaka bya wena na Yehovha.’” Dennis u vuyeriwe njhani eka ndzayo yoleyo? Endzhaku ka malembe yo hlaya, u te: “Yehovha u tlhele a ndzi katekisa hi lunghelo ra ku va nandza wa vutirheli.”
17. Ku susiwa evandlheni ku nga n’wi pfuna njhani mudyohi? Kombisa.
17 Ku susa munhu evandlheni i muxaka wun’wana wa ndzayo leyi humaka eka Yehovha. Swi sirhelela vandlha eka nkucetelo wo biha naswona swi nga pfuna mudyohi leswaku a hundzuka. (1 Kor. 5:6, 7, 11) Robert u hete malembe ya kwalomu ka 16 a susiwile evandlheni, laha vatswari va yena ni vamakwavo va yena va tirhiseke ndzayo leyi kumekaka eRitweni ra Xikwembu ya leswaku va tshika ku tihlanganisa ni vadyohi, naswona va nga va pfuxeli. Robert se u ni malembe a vuyiseriwile evandlheni naswona u endla nhluvuko lowunene hi tlhelo ra moya. Loko a vutisiwile leswaku i yini lexi n’wi susumeteleke ku tlhelela eka Yehovha ni vanhu va Yena endzhaku ka nkarhi wo leha hi ndlela yoleyo, u vule leswaku leswi ndyangu wa ka vona a wu nga pfumeli ku tihlanganisa na yena swi n’wi khumbe ngopfu. “Loko ndyangu wa ka hina a wu tihlanganise na mina hambi ku ri swa xinkarhana, kumbexana va lava ku tiva leswaku ndzi pfuke njhani, sweswo a swi ta va swi ndzi enerisile naswona a ndzi ta va ndzi nga susumetelekanga ku tlhelela eka Xikwembu.”
18. Hi fanele hi tikombisa hi ri vumba bya njhani emavokweni ya Muvumbi Lonkulu?
18 Swi nga ha endleka swi nga lavi hi kala hi tshinyiwa hi ndlela yoleyo, kambe hi ta tikombisa hi ri vumba bya njhani emavokweni ya Muvumbi Lonkulu? Hi ta angula njhani loko hi tshinyiwa? Xana hi ta fana na Davhida kumbe hi ta fana na Sawulo? Muvumbi Lonkulu i Tata wa hina. U nga rivali leswaku “loyi Yehovha a n’wi rhandzaka wa n’wi tshinya, hilaha tatana a endlaka hakona eka n’wana wakwe la n’wi tsakisaka.” Hikwalaho, “u nga yi bakanyi ndzayo ya Yehovha; [naswona] u nga ku nyenyi ku tshinya kakwe.”—Swiv. 3:11, 12.
^ ndzim. 15 Mavito ma cinciwile.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tipisalema 38:1-22
Miloti ya Davhida, ya ku tsundzuxa.38 Oho Yehovha, u nga ndzi tshinyi u hlundzukile,+Hambi ku ri ku ndzi lulamisa u karihile.+2 Hikuva miseve ya wena yi ndzi tlhave yi nghena endzenindzeni,+Ni voko ra wena ri xikele ehenhla ka mina.+3 A ku na ndhawu leyi hanyeke kahle enyameni ya mina hikwalaho ka xigwevo xa wena.+A ku na ku rhula emarhambyini ya mina hikwalaho ka xidyoho xa mina.+4 Hikuva swidyoho swa mina swi hundze nhloko ya mina;+Swa ndzi tikela ku fana ni ndzhwalo wo tika.+5 Timbanga ta mina ta nun’hwa, ti ni vopfu,Hikwalaho ka vuphukuphuku bya mina.+6 Ndzi pfilunganyekile, ndzi nkhinsame ngopfu;+Ndzi fambafambe siku hinkwaro ndzi hlunamile.+7 Hikuva masenge ya mina ma hisa swinene,Naswona a yi kona ndhawu leyi hanyeke kahle enyameni ya mina.+8 Ndzi heleriwe hi matimba kutani ndzi pfotloseka ku tlula mpimo;Ndzi vombile hikwalaho ka ku konya ka mbilu ya mina.+9 Oho Yehovha, ku navela ka mina hinkwako ku le mahlweni ka wena,Naswona nhlomulo wa mina a wu tumbelanga eka wena.+10 Mbilu ya mina yi ba hi matimba swinene, matimba ya mina ma ndzi siyile,Ni ku vonakala ka mahlo ya mina a ku kona eka mina.+11 Loko ku ri varhandziwa va mina ni vanakulorhi, va yimela le kule ni khombo ra mina,+Ni vanakulorhi lavakulu va yimele le kule.+12 Kambe lava lavaka moyaxiviri wa mina va rhiye swirimbana,+Ni lava va ndzi vangelaka maxangu va vulavule swo biha,+Va hambeta va vulavula vuxisi siku hinkwaro.+13 Loko ku ri mina, ku fana ni la feke tindleve, a ndzi nge yingisi;+Ku fana ni la nga vulavuriki, a ndzi nge wu pfuli nomu wa mina.+14 Se ndzi kotise munhu la nga twiki,Naswona a ku nga ri na tinhlamulo enon’wini wa mina.15 Oho Yehovha, ndzi rindzele wena;+Wena wa ndzi hlamula, Oho Yehovha Xikwembu xanga.+16 Hikuva ndzi te: “Loko swi nga ri tano va ta tsaka ha mina;+Loko nenge wa mina wu dedeleka,+ kunene va ta tikukumuxa eka mina.”+17 Hikuva a ndzi lunghekele ku khwita,+Ni xitlhavi xa mina a xi ri emahlweni ka mina nkarhi hinkwawo.+18 Hikuva ndzi vulavule hi xidyoho xa mina;+Ndzi vilela hikwalaho ka xidyoho xa mina.+19 Valala va mina lava hanyaka va ve ni matimba,+Ni lava va ndzi vengaka ku nga ri na xivangelo va tele.+20 A va ndzi hakela hi swo biha hikwalaho ka leswinene;+Va hambeta va lwa na mina ku ri hakelo ya leswi ndzi landzelelaka leswinene.+21 Oho Yehovha, u nga ndzi tshiki.Oho Xikwembu xanga, u nga vi ekule na mina.+22 Ndzi pfune hi ku anghwetla,+Oho Yehovha ku ponisiwa ka mina.+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Vakolosa 3:1-25
3 Hambiswiritano, loko mi pfuxiwe+ swin’we na Kreste, hambetani mi lava swilo swa le henhla,+ laha Kreste a tshameke kona evokweni ra xinene ra Xikwembu.+2 Hlayisani mianakanyo ya n’wina yi ri eka swilo swa le henhla,+ ku nga ri eka swilo swa la misaveni.+3 Hikuva mi file,+ kutani vutomi+ bya n’wina a byi fihliwe na Kreste evun’weni+ ni Xikwembu.4 Loko Kreste, vutomi+ bya hina, a kombisiwa, kutani na n’wina mi ta kombisiwa+ na yena eku vangameni.+5 Hikokwalaho, dlayani+ swirho+ swa miri wa n’wina leswi nga emisaveni malunghana ni vumbhisa, thyaka, ku navela ka vuxaka bya rimbewu,+ ku navela loku vavisaka, ni ku tshwa,+ ku nga ku gandzela swifaniso swa hava.6 Hikwalaho ka swilo sweswo vukarhi bya Xikwembu bya ta.+7 Na n’wina a mi famba eka swilo sweswo khale loko ma ha hanya eka swona.+8 Kambe hakunene sweswi cukumetani hinkwaswo ekule na n’wina,+ vukarhi, ku hlundzuka, vubihi, mavulavulelo ya nhlambha,+ ni mavulavulelo lama thyakeke+ ma suseni emilon’wini ya n’wina.9 Mi nga hembelani.+ Hluvulani vumunhu bya khale+ ni mikhuva ya byona,10 kutani mi tiambexa vumunhu lebyintshwa,+ lebyi hi vutivi lebyi kongomeke byi endliwaka byi va byintshwa hi ku ya hi xifaniso+ xa Loyi a byi tumbuluxeke,11 laha ku nga riki na Mugriki kumbe Muyuda, la yimbeke kumbe la nga yimbangiki, munhu wumbe, Muskita, hlonga, munhu loyi a ntshunxekeke,+ kambe Kreste i swilo hinkwaswo eka hinkwavo.+12 Hikwalaho, leswi mi nga vahlawuriwa+ va Xikwembu, vo kwetsima ni lava rhandziwaka, tiambexeni xinakulobye lexikulu xa tintswalo,+ musa, mianakanyo yo titsongahata,+ ku rhula,+ ni ku va ni mbilu yo leha.+13 Hambetani mi lehiselana mbilu ni ku rivalelana hi ku ntshunxeka+ loko un’wana a ri ni xivangelo xa ku vilerisiwa+ hi un’wanyana. Tanihi leswi Yehovha a mi+ rivaleleke hi ku ntshunxeka, na n’wina endlani sweswo.14 Kambe, handle ka swilo leswi hinkwaswo, ambalani rirhandzu,+ hikuva i xiboho+ lexi hetisekeke xa vun’we.15 Nakambe, ku rhula+ ka Kreste a ku mi lawule etimbilwini ta n’wina,+ hikuva entiyisweni a mi vitaneriwa kona hi miri+ wun’we. Kutani tikombeni mi ri ni ku nkhensa.16 Rito ra Kreste a ri tshame eka n’wina hilaha ku fuweke hi vutlhari hinkwabyo.+ Hambetani mi dyondzisana+ ni ku tsundzuxana hi tipisalema,+ marito yo dzunisa eka Xikwembu, tinsimu+ ta moya hi nsovo, mi yimbelelela Yehovha+ etimbilwini ta n’wina.17 Naswona xin’wana ni xin’wana lexi mi xi endlaka hi rito kumbe hi ntirho,+ endlani hinkwaswo hi vito ra Hosi Yesu,+ mi nkhensa+ Xikwembu Tatana ha yena.18 N’wina vavasati lava tekiweke, tivekeni+ ehansi ka vanuna va n’wina, tanihi leswi swi fanelaka eHosini.19 N’wina vavanuna lava tekeke, tshamani mi ri karhi mi rhandza vasati+ va n’wina naswona mi nga va hlundzukeli ku tlula mpimo.+20 N’wina vana, yingisani+ vatswari va n’wina eka xin’wana ni xin’wana, hikuva leswi swa tsakisa swinene eHosini.21 N’wina vatatana, mi nga dyisi vana+ va n’wina mbitsi, leswaku va nga heli mbilu.22 N’wina mahlonga, eka xin’wana ni xin’wana yingisani lava nga vini va n’wina hi tlhelo+ ra nyama, ku nga ri hi ku tirha loko mi vekiwe tihlo, ku fana ni lava tsakisaka+ vanhu, kambe hi mbilu yo tshembeka, hi ku chava Yehovha.+23 Xin’wana ni xin’wana lexi mi xi endlaka, xi endleni hi moya-xiviri+ hinkwawo kukota loko mi xi endlela Yehovha,+ ku nga ri vanhu,24 hikuva ma swi tiva leswaku eka Yehovha+ hi kona laha mi nga ta amukela hakelo leyi faneleke ya ndzhaka,+ mi va mahlonga ya N’wini wa n’wina, Kreste.+25 Hakunene loyi a endlaka leswi hoxeke u ta tlhela+ a amukela leswi a swi endleke hi ndlela leyi hoxeke, naswona ku hava ku ya hi nghohe.+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Genesa 39:1-23
39 Loko ku ri Yosefa, u rhelerisiwe aEgipta,+ kutani Potifaro,+ mutirhi wa le hubyeni ya Faro, murhangeri wa varindzi wa Muegipta, a n’wi xava evokweni ra Vaiximayele+ lava nga n’wi rhelerisela kwalaho.2 Kambe Yehovha a va na Yosefa, lerova a va munhu+ la humelelaka naswona a va wa le henhla endlwini ya n’wini wakwe wa Muegipta.3 N’wini wa yena a swi vona leswaku Yehovha a a ri na yena nileswaku hinkwaswo leswi a a swi endla, Yehovha a a swi humelerisa evokweni ra yena.4 Yosefa a hambeta a kuma ku tsakeriwa ematihlweni ya n’wini wakwe naswona a hamba a n’wi tirhela, lerova a n’wi veka a lawula yindlu+ ya yena, ni hinkwaswo leswi a swi ri swa yena a swi nyiketa evokweni rakwe.5 Ku sukela loko a vekiwile ku lawula yindlu ya yena ni ku langutela hinkwaswo leswi a swi ri swa yena, Yehovha a hambeta a katekisa yindlu ya Muegipta hikwalaho ka Yosefa, naswona mikateko ya Yehovha yi va eka hinkwaswo leswi a a ri na swona endlwini ni le masin’wini.+6 Hinkwaswo leswi a swi ri swa yena a hetelela hi ku swi siya evokweni+ ra Yosefa; a a nga swi tivi leswi a a ri na swona handle ka xinkwa lexi a a xi dya. Ku tlula kwalaho, Yosefa a kula a ri ni xivumbeko xo saseka naswona a languteka a sasekile.7 Endzhaku ka swilo leswi nsati wa n’wini wa yena a tlakusela mahlo+ eka Yosefa a ku: “Etlela na mina.”+8 Kambe a a tshamela ku ala,+ a byela nsati wa n’wini wa yena a ku: “N’wini wanga a nga swi tivi leswi ndzi nga na swona endlwini, naswona hinkwaswo leswi a nga na swona u swi veke evokweni+ ra mina.9 A nga kona lonkulu ku ndzi tlula endlwini leyi, naswona a nga ndzi alelanga nchumu handle ka wena ntsena, hikuva u nsati+ wa yena. Kutani ndzi nga byi endlisa ku yini vubihi lebyi lebyikulu ndzi dyohela Xikwembu+ hakunene?”10 Kutani loko a vulavule na Yosefa siku ni siku leswaku a etlela na yena, a tshama na yena,+ a nga n’wi yingisanga.11 Kambe esikwini leri ku fana ni masiku man’wana, a nghena endlwini yakwe ku ya endla ntirho wakwe, naswona a ku nga ri na munhu wa vanhu va yindlu loyi a a ri endlwini.+12 Kutani nsati wa n’wini wa yena a n’wi khoma hi nguvu+ ya yena, a ku: “Etlela na mina!”+ Kambe yena a siya nguvu ya yena evokweni rakwe a baleka a humela ehandle.+13 Loko a vona leswaku u siye nguvu yakwe evokweni ra yena a balekela ehandle,14 a huwelela vanhu va yindlu a ku eka vona: “Vonani! U hi tisele munhu, Muheveru, leswaku a ta hi endla xihlekiso. U tile a lava ku etlela na mina, kambe ndzi huwelela hi rito lerikulu.+15 Loko a ndzi twa ndzi tlakusa rito ra mina ndzi huwelela, a siya nguvu ya yena etlhelo ka mina a baleka a humela ehandle.”16 Endzhaku ka sweswo a hlayisa nguvu ya Yosefa etlhelo kakwe ku fikela loko n’wini wakwe a vuya endlwini+ yakwe.17 Kutani a vulavula na yena hi marito lawa, a ku: “Nandza wa Muheveru loyi u hi tiseleke yena u tile a ta ndzi endla xihlekiso.18 Kambe kuteloko ndzi tlakusa rito ndzi huwelela, a siya nguvu ya yena etlhelo ka mina a baleka a humela ehandle.”+19 Vuyelo byi ve leswaku loko n’wini wakwe a twa marito ya nsati wakwe lawa a n’wi byeleke wona a ku: “Nandza wa wena u ndzi endle leswi ni leswi,” hiloko a hlundzuka ngopfu.+20 Kutani n’wini wa Yosefa a n’wi teka a n’wi nyiketa endlwini ya khotso, endhawini leyi vakhotsiwa va hosi a va pfaleriwa eka yona, a tshama kwalaho, endlwini+ ya khotso.21 Hambiswiritano, Yehovha a hambeta a va na Yosefa naswona a n’wi engetela musa wa rirhandzu ni ku endla leswaku a kuma ku tsakeriwa ematihlweni ya mulanguteri lonkulu wa yindlu+ ya khotso.22 Kutani mulanguteri lonkulu wa yindlu ya khotso a nyikela vakhotsiwa hinkwavo lava a va ri endlwini ya khotso evokweni ra Yosefa; hinkwaswo leswi a va swi endla hi yena loyi a a lerisa leswaku swi endliwa.+23 Mulanguteri wa yindlu ya khotso a a nga ha languteli nchumu, hikuva Yehovha a a ri na Yosefa ni leswi a a swi endla, Yehovha a a endla leswaku swi humelela.+


text:
Nkatsakanyo Wa Tiko Ra Armenia
Timbhoni ta Yehovha ti gandzela ti ntshunxekile eTikweni ra Armenia naswona ti endla ntirho wa tona wa vukhongeri handle ko kavanyetiwa. Ti kume ntshunxeko hi October 2004.
Ku fika hi October 2013, xiphiqo lexikulu lexi Timbhoni ti langutaneke na xona eArmenia a ku ri ku va ti nga pfumeleriwi ku endla ntirho lowu nga fambisaniki ni vusocha, tanihi leswi Armenia a ri nyike masocha vutihlamuleri byo letela vanhu vusocha ni ku xupula lava alaka ku ya evusocheni. Ku sukela hi 1993, majaha yo tala ya Timbhoni ta Yehovha lama aleke ku ya evusocheni hileswi ripfalo ra wona ri nga ma pfumeleriki, ma gweviwe ku tshama ekhotsweni nkarhi wo leha ni ku tiyisela swiyimo swo tika. Eku heteleleni, hi June 8, 2013, Armenia ri endle Nawu wo Pfumelela Vanhu ku Endla Ntirho lowu nga Fambisaniki ni Vusocha leswaku wu pfumelelana ni milawu ya le Yuropa. Hi October 23, 2013, Huvo ya Tiko ra Armenia yi pasise xikombelo ro sungula xa Timbhoni ta Yehovha ta 51 xo endla ntirho lowu nga fambisaniki ni vusocha. Endlelo leri ri humelerile, hikuva a ri ti pfumelela ku tirhela tiko ra tona hi ripfalo lerinene.
Hambileswi endlelo leri ri fambaka kahle, Timbhoni ta Yehovha ti kombiwa xihlawuhlawu. Timasipala tin’wana ti tsona Timbhoni mpfumelelo wo aka miako yo gandzela eka yona, ti hakerisiwa swibalo swa le henhla eka minkandziyiso ya tona ya vukhongeri naswona ku haxiwa mavunwa ya rihlaza hi tona eka swihaxamahungu. Timbhoni ta Yehovha ti ye ti ya lava mpfuno ehubyeni ya rikwavo ni le ka huvo ya matiko.


text:
NDZIMA 29
“Ku Tiva Rirhandzu Ra Kreste”
1-3. (a) I yini lexi susumeteleke Yesu leswaku a lava ku fana ni Tata wakwe? (b) Hi tihi timfanelo ta rirhandzu ra Yesu leti hi nga ta tikambisisa?
XANA u tshame u vona xifanyetana xi ri karhi xi ringeta ku fana ni tata wa xona? Xifanyetana lexi xi nga ha ringeta ku tekelela ndlela leyi tata wa xona a fambaka ha yona, a vulavulaka ha yona kumbe ndlela leyi a endlaka swilo ha yona. Hi ku famba ka nkarhi xifanyetana lexi xi nga ha tekelela ni mahanyelo ya tata wa xona ni vumoya bya yena. Ina, rirhandzu leri n’wana a nga na rona hi tata wakwe ni ku navela ku fana na yena swi n’wi susumetela leswaku a tikarhatela ku fana na yena.
2 Ku vuriwa yini hi vuxaka bya Yesu ni Tata wakwe wa le tilweni? “Ndza n’wi rhandza Tatana,” leswi swi vule hi Yesu eka xiendlakalo xin’wana. (Yohane 14:31) Ku hava ni un’we loyi a nga rhandzaka Yehovha ku tlula N’wana wakwe, loyi a heteke nkarhi wo leha a ri ni Tata wakwe, swivumbiwa leswin’wana hinkwaswo swi nga si va kona. Rirhandzu rero ri susumetele N’wana loyi a tinyiketeleke leswaku a lava ku fana ni Tata wakwe.—Yohane 14:9.
3 Eka tindzima to sungula ta buku leyi, hi bule hi ndlela leyi hetisekeke, leyi Yesu a ma tekeleleke ha yona matimba, vululami ni vutlharhi bya Yehovha. Xana Yesu u ri kombise njhani rirhandzu ra Tata wakwe? A hi kambisiseni timfanelo tinharhu ta rirhandzu ra Yesu—ku rhangisa ka yena swilaveko swa van’wana, ntwela-vusiwana wakwe lowukulu, ni ku tiyimisela kakwe ku rivalela.
“A Nga Kona La Nga Ni Rirhandzu Ro Tlula Leri”
4. Xana Yesu u xi veke njhani xikombiso lexinene xa ku rhangisa swilaveko swa van’wana?
4 Yesu u veke xikombiso lexi xiyekaka xa ku rhangisa swilaveko swa van’wana. Ku tinyiketela swi vula ku rhangisa swilaveko swa van’wana eka swa hina handle ka vutianakanyi. Xana Yesu u ri kombise njhani rirhandzu ro tano? Yena hi xiviri u te: “A nga kona la nga ni rirhandzu ro tlula leri, ra leswaku munhu a nyiketa moya-xiviri wakwe hikwalaho ka vanakulobye.” (Yohane 15:13) Yesu u nyikele vutomi byakwe lebyi hetisekeke hikwalaho ka hina, hi ku swi rhandza. A ku ri xikombiso lexikulu xa rirhandzu lexi nga si tshamaka xi endliwa hi munhu wa nyama. Kambe Yesu u rhangise swilaveko swa van’wana ni hi tindlela tin’wana.
5. Ha yini ku suka ka N’wana wa Xikwembu la nga yexe ematilweni, a ku ri xikombiso xa ku rhangisa swilaveko swa van’wana?
5 Loko a nga si va munhu wa nyama, N’wana wa Xikwembu loyi a nga swakwe, a a ri ni lunghelo ni xikhundla lexi tlakukeke ematilweni. A a ri ni vunakulobye na Yehovha swin’we ni swivumbiwa swa moya swa ntsandza-vahlayi. Hambileswi a a ri ni lunghelo leri, n’wana loyi a rhandzekaka “u tichulurile kutani a teka xivumbeko xa hlonga, a fana ni vanhu.” (Vafilipiya 2:7) Hi ku swi rhandza u te a ta tshama exikarhi ka vanhu lava nga ni vudyoho emisaveni leyi nge “hansi ka matimba ya lowo homboloka.” (1 Yohane 5:19) Xana N’wana wa Xikwembu a a nga kombisi leswaku u rhangisa swilaveko swa van’wana hi ku endla tano?
6, 7. (a) Xana Yesu u swi kombise njhani leswaku u rhangisa swilaveko swa van’wana loko a ha endla vutirheli bya yena bya laha misaveni? (b) Hi xihi xikombiso lexi xiyekaka swinene xa rirhandzu ro pfumala vutianakanyi, lexi tsariweke eka Yohane 19:25-27?
6 Loko Yesu a ri evutirhelini byakwe emisaveni, u kombise leswaku u rhangisa swilaveko swa van’wana hi tindlela to tala. A nga ri na vutianakanyi. A a tinyiketele ngopfu eka vutirheli bya yena lerova a a nga ri na mhaka ni vulovolovo lebyi vanhu a va byi toloverile. U te: “Timhungubye ti ni micele ni tinyenyana ta tilo ti ni byetlelo, kambe N’wana wa munhu a nga na ndhawu yo veka nhloko yakwe.” (Matewu 8:20) Leswi a a ri muvatli loyi a nga ni vutshila, Yesu a a ta va a tiakele kaya ra yena ra manyunyu kumbe a endla fanichara a yi xavisa leswaku a kuma mali yo tala. Kambe vutshila bya yena a nga byi tirhiselanga ku hlengeleta swilo leswi vonakaka.
7 Xikombiso xa Yesu lexi xiyekaka swinene, xa ku rhangisa swilaveko swa van’wana, xi tsariwe eka Yohane 19:25-27. Anakanya hi swilo swo tala leswi kumbexana Yesu a a anakanya ha swona ni ndlela leyi a a titwa ha yona hi ndzhenga wa siku leri a feke ha rona. Loko a ri karhi a xaniseka emhandzini, a a karhateka hi vadyondzisiwa vakwe, hi ntirho wo chumayela naswona a a karhateka ngopfu hi vutshembeki bya yena ni ndlela leyi byi nga ta ri khumba ha yona vito ra Tata wakwe. Phela vumundzuku bya vanhu hinkwavo a byi ri emakatleni yakwe! Hambiswiritano, loko Yesu a nga si fa, u tlhele a kombisa leswaku wa karhateka hi mana wakwe Mariya, loyi hi nkarhi wolowo a a ri noni. Yesu u kombele muapostola Yohane leswaku a n’wi hlayisela Mariya onge hiloko a ri mana wakwe, naswona endzhaku ka sweswo muapostola u fambe na Mariya ekaya rakwe. Xisweswo Yesu u lunghiselele leswaku mana wakwe a sala khathaleriwa hi tlhelo ra nyama ni ra moya. Mawaku xikombiso lexinene swonghasi xa rirhandzu ro pfumala vutianakanyi!
‘U Ve Ni Ntwela-vusiwana’
8. Xana hi yihi nhlamuselo ya rito ra Xigriki leri Bibele yi ri tirhisaka ku hlamusela ndlela leyi Yesu a titweke ha yona loko a vona vanhu va ri enhlomulweni?
8 Yesu a a ri ni ntwela vusiwana ku fana ni Tata wakwe. Matsalwa ma kombisa leswaku Yesu a a tikarhatela ku pfuna lava nga enhlomulweni hikuva a a va twela vusiwana. Bibele yi tirhisa rito ra Xigriki leri hundzuluxeriwaka va ku ‘ntwela-vusiwana’ leswaku yi hlamusela ndlela leyi Yesu a titweke ha yona loko a vona vanhu va ri enhlomulweni. Xidyondzi xin’wana xi ri: “Ri hlamusela . . . mintlhaveko leyi khumbaka xiviri xa munhu. Hi Xigriki, leri i rito leri ri wu hlamuselaka kahle ntlhaveko lowu munhu a vaka na wona, loko a twela munhu vusiwana.” Xiya swiyimo swin’wana leswi eka swona Yesu a nga susumetiwa hi ntwela-vusiwana lowukulu leswaku a teka goza.
9, 10. (a) I yini leswi endleke leswaku Yesu ni vaapostola vakwe va lava ndhawu leyi rhuleke? (b) Xana Yesu u endlise ku yini loko a kavanyetiwa a nga kumi ku wisa, naswona ha yini?
9 Wu n’wi susumetele ku pfuna loko ku ri ni swilaveko swa moya. Mhaka leyi nga eka Marka 6:30-34 yi swi kombisa kahle leswi susumeteleke Yesu leswaku a kombisa ntwela-vusiwana. Ringeta ku vona xivono lexi hi mahlo ya mianakanyo. Vaapostola a va tsake ngopfu hikuva a va ha ku heta pfhumba lerikulu ro chumayela. Va tlhelele eka Yesu kutani hi ku hiseka va n’wi vikela hinkwaswo leswi va swi voneke ni leswi va swi tweke. Kambe ku fike ntshungu lowukulu, wu endla leswaku Yesu ni vaapostola vakwe va nga kumi nkarhi wa ku dya. Leswi a a tshama a xalamukile, Yesu u xiye leswaku vaapostola a va karhele. Hiloko a ku eka vona: “Tanani, mi ri swenu hi ya enhoveni, mi wisanyana.” Va khandziye byatso, va tluta va ya en’walungwini wa Lwandle ra Galeliya, endhawini leyi rhuleke. Kutani ntshungu wu va vonile loko va famba. Van’wana va lo twa kunene. Hinkwavo va tsutsuma va lulama ni lwandle hi le n’walungwini kutani va rhangela byatso ku fika!
10 Xana Yesu u hlundzukile leswi a a kavanyetiwa a nga kumi nkarhi wa ku wisa? Nikatsongo! Mbilu ya yena yi khumbekile loko a vona ntshungu lowu a wu n’wi yimerile, lowu nhlayo ya wona a wu endla magidi. Marka u tsarile: “A vona ntshungu lowukulu, kambe a wu twela vusiwana, hikuva a wu fana ni tinyimpfu leti nga riki na murisi. Hiloko a sungula ku wu dyondzisa swilo swo tala.” Yesu u vone un’wana ni un’wana wa vanhu lava a ri loyi a nga ni swilaveko swa moya. A va fana ni tinyimpfu leti lahlekeke, leti nga riki na murisi wa ku ti kongomisa kumbe ku ti sirhelela. Yesu a a swi tiva leswaku vanhu lava a va honisiwa hi varhangeri va vukhongeri lava nga ni nsele, lava a va fanele va va varisi lava khathalelaka. (Yohane 7:47-49) Mbilu ya yena yi va twele vusiwana vanhu lava kutani a sungula ku va dyondzisa hi “mfumo wa Xikwembu.” (Luka 9:11) Xiya leswaku Yesu u twele ntshungu vusiwana hambileswi a a nga swi tivi leswaku wu ta angula njhani eka leswi a nga ta wu dyondzisa swona. Hi marito man’wana, ntshungu a nga wu twelanga vusiwana hi leswi se a wu dyondziseke, kambe ntwela-vusiwana hi wona wu n’wi susumeteleke leswaku a wu dyondzisa.
11, 12. (a) Xana vanhu lava nga ni nhlokonho a va khomiwa njhani eminkarhini ya Bibele, kambe Yesu u endle njhani loko a tshineleriwa hi wanuna loyi “a teleke nhlokonho”? (b) Xana munhu loyi a nga ni nhlokonho, loyi a khumbiweke hi Yesu u fanele a titwe njhani, naswona ntokoto wa dokodela un’wana wu swi kombisa njhani leswi?
11 Wu n’wi susumetele ku pfuna lava xanisekaka. Vanhu lava nga ni vuvabyi byo hambana-hambana va swi vonile leswaku Yesu a a ri ni ntwela-vusiwana, leswi swi va endle leswaku va ya eka yena. Leswi swi vonake kahle loko Yesu, loyi a ri karhi a landzeleriwa hi ntshungu, a tshineleriwa hi wanuna loyi “a teleke nhlokonho.” (Luka 5:12) Eminkarhini ya Bibele, vanhu lava a va ri ni nhlokonho a va tshamisiwa va ri voxe leswaku van’wana va nga tluleriwi hi vuvabyi lebyi. (Tinhlayo 5:1-4) Hambiswiritano, hi ku famba ka nkarhi, varhabi a va tikisa ngopfu loko swi ta etimhakeni ta lava nga ni nhlokonho, va tlhela va veka swinawana swa vona leswi tikaka. * Kambe, xiya leswaku Yesu u angurise ku yini eka munhu loyi a khomiweke hi nhlokonho: “Kwalaho ni wa nhlokonho a ta eka yena, a n’wi kombela a nkhinsame hi matsolo, a ku eka yena: ‘Loko u swi lava, u nga ndzi basisa.’ Hikwalaho ka sweswo a n’wi twela vusiwana, kutani a tshambuluta voko rakwe a n’wi khumba, a ku eka yena: ‘Ndza swi lava. Basisiwa.’ Hi ku hatlisa nhlokonho yi nyamalala eka yena, ivi a basa.” (Marka 1:40-42) Yesu a a swi tiva kahle leswaku hi ku ya hi nawu, munhu loyi a nga ni nhlokonho, a a nga pfumeleriwi ku va kwalaho. Kambe ematshan’weni yo n’wi hlongola Yesu a a khumbeke swinene lerova a susumeteleka ku endla swin’wana leswi a swi nga endliwi. Yesu u n’wi khumbile!
12 Anakanya leswaku u fanele a titwise ku yini loko a khumbiwa hi Yesu! Hi xikombiso, xiya ntokoto lowu landzelaka. Dr. Paul Brand, la nga ni ntokoto wo tshungula nhlokonho, u vulavula hi munhu loyi a n’wi tshunguleke eIndiya. Hi nkarhi wo kambela, dokodela u veke voko ra yena ekatleni ra munhu loyi a nga ni nhlokonho, kutani hi ku tirhisa mutoloki, a hlamusela vutshunguri lebyi wanuna yoloye a nga ta byi kuma. Hiloko munhu loyi a nga ni nhlokonho a ku xibuku, a rila. Dokodela u vutisile a ku: “Xana ndzi vule swin’wana leswi hoxeke?” Mutoloki u vutise jaha leri hi ririmi ra rona kutani a angula a ku: “A swi tano, dokodela. U ri u ririsiwa hileswi u vekeke voko ra wena ekatleni ra yena. U hete malembe yo tala a nga khumbi hi munhu.” Eka munhu la nga ni nhlokonho loyi a tshineleleke Yesu, ku khumbiwa ka yena swi n’wi vuyerise swinene ku tlula leswi endliweke hi dokodela. Endzhaku ka loko a khumbiwile, vuvabyi lebyi a byi endla leswaku a nyenyiwa hi vanhu byi nyamalarile!
13, 14. (a) Hi xihi xiendlakalo lexi Yesu a hlanganeke na xona loko a tshinelela muti wa Nayini naswona a ku ri yini leswi a swi endla xiyimo lexi xi hlomula mbilu swinene? (b) Ntwela-vusiwana wa Yesu wu n’wi susumetele leswaku a yi endlela yini noni ya le Nayini?
13 Wu n’wi susumetele ku herisa nhlomulo. Yesu a a karhateka swinene loko a vona van’wana va ri enhlomulweni. Hi xikombiso, xiya mhaka leyi nga eka Luka 7:11-15. Mhaka leyi yi endleke exikarhi ka vutirheli bya Yesu, loko a fika ekusuhi ni muti wa Galeliya lowu vuriwaka Nayini. Loko Yesu a tshinela ekusuhi ni nyangwa wa muti, u hlangane ni vakhandli va nhlonge. Xiyimo a xi hlomula mbilu swinene. A ku fe n’wana wa jaha loyi a velekiweke a ri swakwe naswona mana wa yena a a ri noni. Handle ko kanakana, manana loyi u tshame a va eka xiyimo xo fana ni lexi—eka nkosi wa nuna wakwe. Kambe sweswi a ku ri n’wana wa yena loyi kumbexana a a tshembe yena ntsena. Swi nga ha endleka leswaku exikarhi ka ntshungu lowu a a famba na wona, a ku ri ni vanhu lava a va ri karhi va tlanga swichayachayana ni ku yimbelela tinsimu ta swirilo. (Yeremiya 9:17, 18; Matewu 9:23) Hambiswiritano, tihlo ra Yesu a ri ri eka manana loyi a nga ni gome lerikulu, loyi handle ko kanakana a a ri karhi a famba etlhelo ka rihlaka leri a ri rhwale ntsumbu wa n’wana wakwe.
14 Yesu ‘u ve ni ntwela-vusiwana’ eka manana loyi a feriweke. Hi rito ro chavelela u vulavule na yena a ku: “Tshika ku rila.” Hiloko a ya a ya khumba rihlaka. Vatlakuri—kumbexana ni ntshungu hinkwawo—va yimile. Hi rito ra matimba Yesu u vulavule ni miri lowu a wu nga ha ri na vutomi a ku: “Jaha, ndzi ri eka wena, Pfuka!” Kutani ku humelele yini endzhaku ka sweswo? “Munhu loyi a feke a pfuka a tshama, a sungula ku vulavula” onge hiloko a pfuxiwe eka vurhongo lebyikulu! Kutani ku landzela mhaka leyi khumbaka swinene: ‘Yesu a n’wi yisa eka mana wa yena.’
15. (a) Timhaka ta Bibele leti kombisaka leswaku Yesu a a va twela vusiwana vanhu, ti ku kombisa njhani ku yelana exikarhi ka ntwela-vusiwana ni swiendlo? (b) Xana hi nga n’wi tekelela njhani Yesu emhakeni leyi?
15 Xana hi dyondza yini eka timhaka leti? Eka mhaka yin’wana ni yin’wana, xiya ku yelana loku nga kona exikarhi ka ntwela-vusiwana ni swiendlo. Nkarhi hinkwawo, loko Yesu a vona vanhu va xaniseka, a a va twela vusiwana naswona ntwela-vusiwana wa yena a a wu n’wi susumetela leswaku a endla xo karhi ku va pfuna. Xana hi nga xi landzelela njhani xikombiso xa yena? Tanihi Vakreste, hi ni ndzhwalo wo chumayela mahungu lamanene ni ku endla vadyondzisiwa. Lexi hi susumetaka swinene i ku rhandza Xikwembu. Kambe a hi tsundzukeni leswaku loko hi ri nkarhi hi chumayela hi va hi kombisa ntwela-vusiwana. Loko vanhu hi va twela vusiwana hilaha Yesu a a va tweleke ha kona, timbilu ta hina ti ta hi susumetela ku endla leswi nga ematimbeni ya hina leswaku hi va byela mahungu lamanene. (Matewu 22:37-39) Xana ku vuriwa yini hi ku kombisa ntwela-vusiwana eka vapfumeri-kulorhi lava xanisekaka kumbe lava nga enhlomulweni? A hi nge swi koti ku hanyisa vavabyi hi singita kumbe ku pfuxa lava feke. Hambiswiritano, hi nga kombisa ntwela-vusiwana, hi ku va chavelela ni hi ku va pfuna.—Vaefesa 4:32.
“Tatana, Va Rivalele”
16. Xana ku tiyimisela ka Yesu ku rivalela ku vonake njhani hambiloko a ri emhandzini ya nxaniso?
16 Yesu u kombise rirhandzu ra Tata wakwe hi ku hetiseka hi ndlela yin’wana ya nkoka—a “lunghekele ku rivalela.” (Pisalema 86:5) Ku tiyimisela ka yena ku rivalela ku vonakile hambiloko a ri emhandzini ya nxaniso. Loko a boheke ku fa rifu leri khomisaka tingana, a gongondzeriwa hi swipikiri emavokweni ni le milengeni, xana Yesu u te yini? Xana u kombele Yehovha leswaku a xupula vadlayi va yena? Ku hambana ni sweswo, swin’wana leswi Yesu a swi vuleke loko a fa, hi leswi: “Tatana, va rivalele, hikuva a va swi tivi leswi va swi endlaka.”—Luka 23:34. *
17-19. Xana Yesu u swi kombise njhani leswaku u n’wi rivalerile muapostola Petro hambileswi a N’wi landzuleke kanharhu?
17 Kumbexana, xikombiso lexikulu xa ndzivalelo wa Yesu xi nga ha voniwa eka ndlela leyi a khomeke muapostola Petro ha yona. A swi kanakanisi leswaku Petro a a rhandza Yesu hi mbilu ya yena hinkwayo. Hi Nisan 14, ku nga vusiku byo hetelela bya vutomi bya Yesu, Petro u vulavule na yena a ku: “Hosi, ndzi tiyimiserile ku famba na wena ekhotsweni ni le ku feni.” Kambe endzhaku ka tiawara ti nga ri tingani, Petro u landzule Yesu ka nharhu, a ku a nga n’wi tivi! Bibele ya hi byela leswaku ku humelele yini loko Petro a landzula ra vunharhu: “Hosi yi hundzuluka yi languta Petro.” Petro u tivone nandzu hikwalaho ka xidyoho xa yena, kutani “a humela ehandle, a rila hi xiviti.” Loko Yesu se a file, muapostola loyi a nga ha va a tivutisile, ‘Xana Hosi ya mina yi ndzi rivalerile?’—Luka 22:33, 61, 62.
18 Petro a nga rindzanga nkarhi wo leha leswaku a kuma nhlamulo. Yesu u pfuke hi mixo wa Nisan 16, naswona handle ko kanakana u endzele Petro hi siku rero. (Luka 24:34; 1 Vakorinto 15:4-8) Ha yini Yesu a tikarhate a endzela muapostola loyi, loyi a N’wi landzuleke swinene? Kumbexana Yesu a a lava ku tiyisekisa Petro loyi a tisoleke leswaku a ha rhandzeka ni leswaku wa ha ri wa nkoka eka Hosi ya yena. Kambe Yesu a nga endlanga leswi ntsena leswaku a tiyisekisa Petro.
19 Hi nkarhi wun’wana, Yesu u humelele eka vadyondzisiwa vakwe eLwandle ra Galeliya. Eka xiendlakalo lexi, Yesu u vutise Petro kanharhu (loyi a landzuleke Hosi ya yena kanharhu) a lava ku tiva loko Petro a n’wi rhandza. Endzhaku ko vutisa ra vunharhu, Petro u angurile: “Hosi, u tiva swilo hinkwaswo; wa swi lemuka leswaku ndzi ni xinakulobye eka wena.” Ina, Yesu loyi a swi kotaka ku hlaya timbilu ta vanhu, a a ri vona swinene rirhandzu ra Petro ni xinakulobye lexi a a ri na xona eka yena. Kambe Yesu u nyike Petro nkarhi wo kombisa rirhandzu ra yena. Ku engetela kwalaho, Yesu u nyike Petro ntirho wo “phamela” ni ku ‘risa tinyimpfu ta Yena letitsongo.’ (Yohane 21:15-17) Eku sunguleni Petro a a averiwe ntirho wo chumayela. (Luka 5:10) Kambe sweswi, Yesu u kombise leswaku wa n’wi tshemba, hi ku n’wi nyika vutihlamuleri lebyikulu—bya ku khathalela lava va nga ta va valandzeri va Kreste. Endzhakunyana ka sweswo, Yesu u nyike Petro vutihlamuleri lebyikulu entirhweni lowu a wu endliwa hi vadyondzisiwa. (Mintirho 2:1-41) Wa nga vona ntshunxeko lowu Petro a veke na wona loko a tiva leswaku Yesu u n’wi rivalerile naswona wa ha n’wi tshemba!
Xana Wa Ri “Tiva Rirhandzu Ra Kreste”?
20, 21. I yini lexi nga hi pfunaka leswaku hi ri “tiva [kahle] rirhandzu ra Kreste leri tlulaka vutivi”?
20 Hakunene, Rito ra Yehovha ri ri hlamusela kahle rirhandzu ra Kreste. Kambe, xana hi fanele hi titwisa ku yini hi rirhandzu ra Yesu? Bibele yi hi khutaza leswaku hi “tiva rirhandzu ra Kreste leri tlulaka vutivi.” (Vaefesa 3:19) Hilaha hi swi voneke hakona, timhaka ta Evhangeli ya vutomi bya Yesu ni vutirheli bya yena swi hi dyondzisa swo tala malunghana ni rirhandzu ra Kreste. Hambiswiritano, leswaku hi ri “tiva [kahle] rirhandzu ra Kreste,” a swi lavi leswaku hi dyondza ntsena leswi Bibele yi swi vulaka malunghana na yena.
21 Rito ra Xigriki leri hundzuluxeriweke va ku “ku tiva” ri vula ku tiva “nchumu kahle, u ri ni ntokoto wa wona.” Loko hi kombisa rirhandzu hi ndlela leyi Yesu a ri kombiseke ha yona—hi pfuna van’wana handle ka vutianakanyi, hi khathalela swilaveko swa vona, hi va rivalela hi mbilu hinkwayo—hi ta swi kota ku yi twisisa kahle mintlhaveko ya yena. Loko hi endla leswi, ntokoto lowu hi wu kumaka wu ta hi pfuna leswaku hi “tiva rirhandzu ra Kreste leri tlulaka vutivi.” Kutani hi nga rivali leswaku loko hi ya hi fana na Kreste hi ta ya hi tshinela swinene eka loyi Yesu a n’wi tekeleleke hi ku hetiseka, ku nga Xikwembu xa hina xa rirhandzu Yehovha.
^ ndzim. 11 Milawu ya varhabi a a yi vula leswaku a nga kona loyi a faneleke a tshinela ekusuhi ni munhu la khomiweke hi nhlokonho hi mpfhuka lowu ringanaka 1,8 wa timitara. Kambe loko moya wu hunga, munhu loyi a khomiweke hi nhlokonho a a fanele a va ekule hi timitara ta 45. Midrash Rabbah yi vulavula hi rabi un’wana loyi a a tumbela loko a vona vanhu lava nga ni nhlokonho ni un’wana loyi a hlongoleke vanhu lava nga ni nhlokonho hi ku va hoxetela hi maribye. Xisweswo vanhu lava nga ni nhlokonho a a va twa ku vava loko va nyenyiwa naswona va nga laviwi.
^ ndzim. 16 Xiyenge xo sungula xa Luka 23:34 xi susiwile eka matsalwa man’wana ya khale. Hambiswiritano, leswi marito lawa ma kumekaka eka matsalwa man’wana lama xiximiwaka, ma nghenisiwile eka Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa ni le ka vuhundzuluxeri byin’wana byo hlayanyana. Entiyisweni Yesu a a vulavula hi masocha ya le Rhoma lama nga n’wi belela emhandzini. A a va nga swi tivi leswi a va swi endla, hikuva a va nga swi xiyi leswaku Yesu entiyisweni a a ri mani. I ntiyiso, varhangeri va vukhongeri lava sunguleke mhaka leyi hi vona a va ri ni nandzu lowukulu, hikuva leswi a va swi endla a va swi tiva kambe a va susumetiwa hi rivengo. Hikwalaho vo tala va vona a va nga ta rivaleriwa.—Yohane 11:45-53.
DYONDZA SWO TALA
Ndlela Yo Tshama Hi Ri Ni Moya Wa Ku Tinyikela
Hi langutane ni nala la nga hi endlaka hi nga wu hisekeli moya wa ku tinyikela. Xihloko lexi xi vulavula hi nala yoloye xi tlhela xi kombisa ndlela leyi hi nga tirhisaka Bibele ha yona leswaku hi lwa ni nala yoloye.


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | HA YINI U FANELE U DYONDZA BIBELE?
Ha Yini U Fanele U Dyondza Bibele?
Xikongomelo xa vutomi i yini?
Ha yini vanhu va xaniseka va tlhela va fa?
Vumundzuku byi hi khomele yini?
Xana Xikwembu xa khathala hi mina?
Xana u tshame u tivutisa swivutiso swo fana ni leswi? Loko swi ri tano, a wu wexe. Vanhu emisaveni hinkwayo va le ku anakanyeni hi swivutiso leswi swa nkoka. Xana u nga tikuma tinhlamulo ta swona?
Timiliyoni ta vanhu ti nga ku, “Ina.” Ha yini? Hikuva tikume tinhlamulo leti enerisaka ta swivutiso swa tona eBibeleni. Xana u nga tsakela ku tiva leswi Bibele yi swi vulaka? U ta pfuneka swinene eka lunghiselelo ra dyondzo ya Bibele ya mahala ra Timbhoni ta Yehovha. *
I ntiyiso leswaku loko swi ta emhakeni yo dyondza Bibele, vanhu van’wana va ri: “Ndzi khomeke ngopfu.” “Swa tika.” “A ndzi lavi ku tiboha.” Kambe van’wana va ni mavonelo lama hambaneke. Va tinyika nkarhi wo dyondza leswi Bibele yi swi dyondzisaka. Xiya swikombiso swi nga ri swingani:
“A ndzi nghena kereke ya Khatoliki ni ya Protestente, etempeleni ya Sikh ni yindlu ya tinghwendza ya Mabudha naswona ndzi dyondze dyondzo leyi vulavulaka hi Xikwembu ni vukhongeri eyunivhesiti. Kambe swivutiso swa mina swo tala a swi hlamuriwanga. Mbhoni ya Yehovha yi ndzi endzerile ekaya. Leswi ndzi tsakisiweke hi tinhlamulo ta yona leti sekeriweke eBibeleni, ndzi amukele dyondzo ya Bibele.”—Gill wa le Nghilandhi.
“A ndzi ri ni swivutiso swo tala hi rifu, kambe tinhlamulo ta mufundhisi wa kereke ya mina a ti ndzi enerisanga. Hambiswiritano, un’wana wa Timbhoni ta Yehovha u hlamule swivutiso swa mina hi ku tirhisa Bibele ntsena. U ndzi vutisile loko ndzi ta swi tsakela ku dyondza leswi engetelekeke, ndzi swi amukele hi ntsako.”—Koffi wa le Benin.
A ndzi lava ku tiva swo tala hi xiyimo xa vafi. A ndzi pfumela leswaku vafi va nga vavisa lava hanyaka, kambe a ndzi lava ku tiva leswi Bibele yi swi vulaka. Hikwalaho ka sweswo, ndzi sungule ku dyondza Bibele ni munghana wa mina loyi a a ri Mbhoni.”—José wa le Brazil.
“Ndzi ringete ku hlaya Bibele kambe a ndzi nga yi twisisi. Kutani Timbhoni ta Yehovha ti ndzi endzerile naswona ti ndzi hlamusela vuprofeta byo hlayanyana lebyi nga eBibeleni hi ndlela leyi twisisekaka. Ndzi lava ku dyondza leswi engetelekeke.”—Dennize wa le Mexico.
“A ndzi tivutisa loko Xikwembu xi khathala hakunene hi mina. Kutani ndzi endle xiboho xo khongela eka Xikwembu xa le Bibeleni. Hi siku leri landzelaka Timbhoni ta Yehovha ti ndzi endzerile endlwini ya mina, kutani ndzi amukela dyondzo ya Bibele.”—Anju wa le Nepal.
Mintokoto leyi yi hi tsundzuxa marito ya Yesu lama nge: “Va tsaka lava khathalaka hi xilaveko xa vona xa moya, hikuva mfumo wa matilo i wa vona.” (Matewu 5:3) Ina, vanhu va vumbiwe va ri ni xilaveko xa swilo swa moya. I Xikwembu ntsena lexi nga enerisaka xilaveko xolexo naswona xi endla sweswo hi ku tirhisa Rito ra xona ku nga Bibele.
Hikwalaho, xana dyondzo ya Bibele yi katsa yini? Yi nga ku pfuna njhani? Swivutiso leswi swi ta hlamuriwa eka xihloko lexi landzelaka.
^ ndzim. 8 Yehovha i vito ra Xikwembu hilaha swi hlamuseriweke hakona eBibeleni.


text:
DOMINICAN REPUBLIC
Ti Kume Ntshunxeko, Ti Tlhela Ti Yirisiwa
Ti Ntshunxiwa Ti Nga Swi Langutelanga
Emalembeni hinkwawo yo tika lawa ntirho a wu yirisiwe ha wona, Lennart na Virginia Johnson swin’we na Roy na Juanita Brandt va hambete va tshama exiavelweni xa vona xa vurhumiwa. Lennart u ri: “Mina na Roy Brandt hi vitaniwe ximfumo leswaku hi ta konanisiwa. Vatirhela-mfumo va mfumo wa Trujillo eku sunguleni a va vitane Makwerhu Manuel Hierrezuelo leswaku a ta va vona.” Khombo ra kona, Manuel u dlayiwile hi nkarhi wa ku konanisiwa, xisweswo u tshame a tshembekile ku fikela eku feni. Kutani ku humelele yini hi Lennart na Roy? Lennart u ye emahlweni a ku: “Loko hi fika, un’wana ni un’wana wa hina u vutisiwe etlhelo a ri yexe kutani tinhlamulo ta hina ti ri karhi ti rhekhodiwa. Hi nkarhi wolowo a ku humelelanga nchumu, kambe endzhaku ka tin’hweti timbirhi maphepha-hungu ma tivise leswaku mfumo wa Trujillo wu herisa ku yirisiwa ka Timbhoni ta Yehovha ni leswaku hi nga ya emahlweni ni ntirho wa hina.”
Emahlweni ko va ti yirisiwa hi 1950, a ku ri ni vahuweleri va 261 lava a va katseka entirhweni wo chumayela eDominican Republic. Loko ku yirisiwa ka tona ku herisiwa hi August 1956, a ku ri ni vachumayeri va mahungu lamanene va 522. Vamakwerhu swi va tsakisile ku tiva leswaku a va ta endla ntirho wa vona wo chumayela hi ku ntshunxeka endzhaku ko heta malembe ya tsevu va ri karhi va khomiwa, va yirisiwa ni ku tshamela ku vekiwa tihlo.
Xana vanhu va Yehovha va angule njhani eka ku cinca koloko loku hlamarisaka? Handle ko dya nkarhi, va sungule ku tlhela va hlela ntirho wo chumayela! Va lave tindhawu to hlanganyela eka tona tanihi mavandlha ni ku endla mimepe leyintshwa ya nsimu ni tifayili ta vandlha. Vamakwerhu a va tsakile hikuva a va ta swi kota ku oda ni ku tlhela va kuma minkandziyiso. Va ri tirhise hi ku hiseka lunghelo ra vona lerintshwa ra ku chumayela hi ku ntshunxeka. Hikwalaho ka sweswo, hi tin’hweti tinharhu ntsena, hi November 1956, a ku ri ni vahuweleri va 612 lava a va katseka entirhweni wo chumayela.
Tsima Ra Vafundhisi Leri Nga Riki Rinene
Hambiswiritano, hi ku hatlisa vafundhisi va Khatoliki va sungule ku luka mano yo onha Timbhoni vito. Hi ku seketeriwa hi ntwanano lowu Trujillo a wu sayineke na Vatican, vafundhisi va engetele matshalatshala ya vona yo kucetela mfumo leswaku wu herisa Timbhoni. Mufundhisi wa Khatoliki Oscar Robles Toledano u rhumele memorandhamu eka Matsalana wa Tiko, Virgilio Álvarez Pina, a kombela mfumo leswaku wu seketela matshalatshala yakwe “yo lemukisa vanhu va le Dominican eka makhombo lamakulu lama vangiwaka hi mpambukwa wa ‘Timbhoni ta Yehovha’.”
Toledano u hlamusele leswaku xikongomelo-nkulu xakwe a ku ri ku “endla leswaku tsima ro chumayela ra Timbhoni ta Yehovha ri nga humeleli.” Nakambe memorandhamu ya Toledano a yi lava leswaku minkandziyiso ya hina yi yirisiwa etikweni, “ngopfu-ngopfu buku leyi nge ‘The Truth Shall Make You Free’ ni magazini wa Xihondzo xo Rindza.”
Ti Tlhela Ti Yirisiwa
Hi ku seketeriwa hi mfumo wa Trujillo, varhangeri va vukhongeri va hlasele Timbhoni. Hi June 1957, Francisco Prats-Ramírez, loyi a nga presidente wa Vandla ra Dominican, u tsalele Trujillo memorandhamu, a ku: “Ndzi kunguhata minhlangano ya ku lwisana ni Timbhoni ta Yehovha.”
Xihehlo lexi xi ve ni vuyelo hi ku copeta ka tihlo, hilaha swi hlamuseriweke hakona ebukwini leyi nge Trujillo—Little Caesar of the Caribbean: “Hi tin’hweti ta ximumu xa 1957, phepha-hungu ra le Dominican ri kandziyise swihehlo leswi Vatirhela-mfumo lava tlakukeke va hehlaka Timbhoni ta Yehovha ha swona swa leswaku mintirho ya tona ‘a yi tshembekanga naswona yi hombolokile.’ Vanhu va angule hi tindlela leti nga faniki hi siku leri Mariano Vásquez Sanz loyi a nga mufundhisi wa Khatoliki a soleke mpambukwa eka xiya-ni-moya lexi lawuriwaka hi mfumo wa Trujillo, lexi vuriwaka La Voz Dominicana [Rito ra Dominican] tanihi malandza ya Makhomunisi ni ku vitana valandzeri va wona tanihi ‘vanhu lava hombolokeke, lava tlhariheleke etlhelo, lava nga swigevenga ni lava nga tshembekiki.’ Hi nkarhi wolowo, eka papila leri mufundhisi a ri tsaleleke kereke leri sayiniweke hi Ricardo Pittini na Octavio Antonio Beras, lava nga Vabixopo lavakulu, ku komberiwe leswaku vafundhisi va sirhelela vanhu lava nghenaka kereke ya vona eka ‘vagwinehi lava hombolokeke.’”
Matshalatshala ya Kereke ni Tiko ma humelerile. Hi July, Nhlangano wa Dominican Republic wu pasise nawu wo yirisa Timbhoni ta Yehovha. Hi ku hatlisa, vamakwerhu a va biwa ni ku tlhela va khomiwa hi ndlela ya tihanyi hi maphorisa. Vamakwerhu va kwalomu ka 150 va khotsiwile.


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO
Xana Vukhongeri A Bya Ha Rhandziwi?
Gaffar, loyi a velekiweke eTurkey, a a karhatiwa hi mhaka leyi a yi dyondzisiwa ekerekeni yakwe ya leswaku Xikwembu xa rihisela. Nsati wakwe Hediye u sungule ku va ni swivutiso hi kereke yakwe loko a ri ni malembe ya kaye. U te: “Ndzi dyondzisiwe ku pfumela eka dyondzo ya ku kunguhateriwa. Leswi a ndzi nga ri na vatswari, ndzi tivutise ndzi ku: ‘Xana ndzi dyohe yini?’ Minkarhi yo tala a ndzi rila vusiku hinkwabyo. Loko ndzi ri ni malembe ya 15 ndzi tshike kereke.”
XANA u tshike ku ya ekerekeni? Loko swi ri tano, mi tele. Ematikweni yo tala, nhlayo ya vanhu lava vulaka leswaku ‘a va ngheni kereke’ ya engeteleka, naswona sweswo swi endla leswaku vumundzuku bya vukhongeri byi nga tiveki. Man’wana ya matiko wolawo ma kombisiwile laha.
Ha Yini Vanhu Va Tshika Vukhongeri?
Vanhu va heleriwa hi ntshembo eka vukhongeri hikwalaho ka swivangelo swo tala. Leswi swi endliwa hi leswi vukhongeri byi pfumelelaka madzolonga, tihanyi ni ku tikhoma ko biha hi timhaka ta masangu loku endliwaka hi varhangeri va vukhongeri, ni swivangelo swin’wana. Swivangelo swa kona swi katsa leswi landzelaka:
Rifuwo: Buku leyi nge Global Index of Religion and Atheism yi ri: “Loko u ya u va ni mali u sungula ku tihambanisa ni vukhongeri.” Mhaka leyi i ntiyiso, hikuva matiko yo tala ma ya ma hluvuka. John V. C. Nye, profesa wa swa ikhonomi u vule leswaku, etindhawini tin’wana vanhu va hanya vutomi bya vulovolovo, “lebyi hambi ku ri tihosi leti fumeke emalembeni ya 200 lama hundzeke ti nga byi hanyangiki.”
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA: Bibele yi profete leswaku “emasikwini yo hetelela,” vanhu va ta rhandza mali ni mintsako ku tlula Xikwembu ni vaakelani va vona. (2 Timotiya 3:1-5) Leswi mutsari un’wana wa Bibele a a tiva makhombo lama vaka kona loko u ri ni rifuwo, u kombele Yehovha Xikwembu a ku: “U nga ndzi nyiki vusiwana kumbe rifuwo.” Ha yini a vule tano? U ye emahlweni a ku: “Leswaku ndzi nga xurhi kutani ndzi ku landzula.”—Swivuriso 30:8, 9.
Mindhavuko ni mahanyelo ya vukhongeri: Vanhu vo tala ngopfungopfu vantshwa va teka vukhongeri byi nga ri bya nkoka. Van’wana a va ha ri na ntshembo eka byona. Tim Maguire mulanguteri wa swihaxamahungu eka Vutivi Bya Timhaka Ta Vanhu wa le Scotland u te, “Loko u languta matikhomelo ya tikereke eminkarhini leyi hundzeke, vanhu va ti fularherile hikuva a va ha ri na ntshembo eka tona tanihi leswi swirho swa tona swi nga tikhomiki kahle.”
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA: Malunghana ni vadyondzisi va mavunwa, Yesu Kreste u hi lemukisile a ku: “Mi ta va vona hi mihandzu ya vona. . . . Murhi wun’wana ni wun’wana lowunene wu humesa mbhandzu lowunene, kambe murhi wun’wana ni wun’wana wo bola wu humesa mbhandzu lowu nga pfuniki nchumu.” (Matewu 7:15-18) “Mbhandzu lowu nga pfuniki nchumu” wu katsa ku va hi nghenelela eka swa tipolitiki ni ku hanya hi ndlela leyi nga xi tsakisiki Xikwembu, ku fana ni ku rhandzana ka vanhu va rimbewu leri fanaka. (Yohane 15:19; Varhoma 1:25-27) Leswi swi tlhela swi katsa ku va hi tlula milawu ya Xikwembu hi ku va hi tinghenisa eka mihivahivana ni mindhavuko ya tiko. (Matewu 15:3, 9) Yesu u te: “Phamela tinyimpfu ta mina letitsongo.” (Yohane 21:17) Hambiswiritano, namuntlha vanhu vo tala va sika hi tlhelo ra moya.
Vukhongeri ni mali: Hi ku ya hi ntlawa wa vakambisisi va nhlangano wa Pew Research Center, vanhu vo tala va vona onge vukhongeri byi hlongorisa ngopfu mali. Ku hambana ni valandzeri va vona, vafundhisi van’wana va vukhongeri va tiphina hi ku hanya emafurheni. Hi xikombiso, eka rin’wana ra madoroba ya le Jarimani laha vanhu vo tala lava nghenaka kereke lava hanyaka hi rikoko ra xilondza, ku vuriwa leswaku mufundhisi wa kwalaho u hanya emafurheni. Mhaka leyi yi khunguvanyise valandzeri vakwe lava tshamaka ekusuhi na yena. Nakambe, magazini lowu nge GEO wu vula leswaku eNigeria, “laha vanhu va 100 wa timiliyoni va nga swisiwana, vafundhisi van’wana va hanya vutomi bya vulovolovo.”
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA: Pawulo mutsari wa Bibele u te: “A hi vaxavisi va rito ra Xikwembu.” (2 Vakorinto 2:17) Hambileswi Pawulo a a ri murhumiwa la dumeke evandlheni ra Vakreste vo sungula, minkarhi yo tala a a tirha leswaku a nga tikiseli van’wana. (Mintirho 20:34) Sweswo a swi kombisa leswaku a a yingisa xileriso xa Yesu lexi nge: “Mi amukele mahala, nyikani mahala.”—Matewu 10:7, 8.
Hi ku fambisana ni milawu leyi, Timbhoni ta Yehovha a ti yi xavisi minkandziyiso ya tona. Naswona a ti kombeli vukhume kumbe minhlengo eminhlanganweni ya tona. Kambe, leswi faneleke swi xaviwa swi hakeleriwa hi minyikelo ya ku tirhandzela.—Matewu 6:2, 3.
Vukhongeri Bya Mavunwa Byi Ta Herisiwa!!
Ku nga si hundza malembe yo tala, vukhongeri lebyi nga kona sweswi byi ta va byi nga ha ri kona. Hambiswiritano, Xikwembu xi yi vone ka ha ri emahlweni mhaka leyi kutani xi yi tsala eBibeleni. Hi ku tirhisa marito yo fanekisela, Xikwembu xi fanise vukhongeri hinkwabyo lebyi nga tshembekangiki eka xona ni nghwavava, ku nga “Babilona Lonkulu.”—Nhlavutelo 17:1, 5.
Ku fanisa koloko ka fanela, hambileswi vukhongeri bya mavunwa byi vulaka leswaku byi tshembekile eka Xikwembu, kambe byi endla vuxaka ni vafumi va misava leswaku byi kuma matimba ni rifuwo. Nhlavutelo 18:9 yi ri: ‘Tihosi ta misava . . . ti endle vumbhisa na yena.’ Rito “Babilona” na rona ra fanela, hikuva swiendlo ni tidyondzo to tala ta vukhongeri bya mavunwa, to tanihi ku nga fi ka moya, vunharhuun’we ni vungoma, a swi dzime timitsu eBabilona, ku nga muti lowu a wu tele hi vukhongeri bya mavunwa ni mihivahivana. *—Esaya 47:1, 8-11.
Babilona Lonkulu u lovisiwe loko ku ‘phyisiwa’ Nambu wa Yufrata lowu a wu sirhelele muti, kutani ku pfuleka ndlela leyi endleke leswaku vuthu ra Vameda na Vaperesiya ri wu lovisa. (Yeremiya 50:1, 2, 38) Entiyisweni, muti wa Babilona wu lovisiwe hi vusiku byin’we!—Daniyele 5:7, 28, 30.
Babilona Lonkulu na yena u ‘tshame ematini yo tala.’ Bibele yi hi byela leswaku mati ma yimela “vanhu ni mintshungu,” ku nga timiliyoni ta vanhu lava seketelaka vukhongeri bya mavunwa. (Nhlavutelo 17:1, 15) Bibele yi profete leswaku mati lawa yo fanekisela ma ta phya, kutani xiendlakalo xexo xi ta endleka hi ku hatlisa kutani xi herisa Babilona Lonkulu. (Nhlavutelo 16:12; 18:8) Kambe i mani loyi a nga ta lovisa Babilona? Hi lava a tirhisanaka na vona eka swa tipolitiki, lava eku sunguleni a va n’wi rhandza kambe eku heteleleni va nga ta n’wi venga. Nakambe va ta n’wi yivela kumbe va dya nyama yakwe yo fanekisela.—Nhlavutelo 17:16, 17. *
“Humani Eka Yena”!
Tanihi leswi Babilona Lonkulu a nga ta lovisiwa ku nga ri khale, hi rirhandzu Xikwembu xi ri: “Humani eka yena, vanhu va mina, loko mi nga lavi ku hlanganyela na yena eswidyohweni swa yena, ni loko mi nga lavi ku amukela xiphemu xa makhombo ya yena.” (Nhlavutelo 18:4) Xiya leswaku rito leri nge “loko,” ri boxiwe kambirhi. Xilemukiso xa Xikwembu xi kongomisiwe eka vanhu lava kanganyisiwaka hi tidyondzo ta mavunwa naswona va lavaka ku amukeriwa hi Xikwembu—vanhu vo fana na Gaffar na Hediye lava ku vulavuriweke hi vona eku sunguleni.
Loko a nga si dyondza Bibele, Gaffar a a teka Xikwembu tanihi lexi faneleke xi yingisiwa hileswi xi chaviwaka. U ri: “Swi ndzi tsakisile ku dyondza leswaku Yehovha i Xikwembu xa rirhandzu ni leswaku xi lava hi xi yingisa hikwalaho ka leswi hi xi rhandzaka.” (1 Yohane 4:8; 5:3) Hediye u ve ni ku rhula loko a dyondza leswaku Xikwembu a hi xona lexi endleke leswaku a pfumala vatswari ni leswaku xiyimo lexi a langutaneke na xona a xi nga vangiwi hi ku va vutomi bya yena byi kunguhatiwile. U chaveleriwe hi rungula leri nga eBibeleni eka Yakobo 1:13, leyi vulaka leswaku Xikwembu a xi ringi vanhu hi swilo swo biha. Hediye na Gaffar va amukele ntiyiso kutani va tsema va ri vona eka “Babilona Lonkulu.”—Yohane 17:17.
Loko Babilona Lonkulu a lovisiwile, lava yingiseke kutani va huma eka yena leswaku va ta “gandzela Tatana hi moya ni ntiyiso” a va nge xanisiwi. (Yohane 4:23) Ntshembo wa vona i ku vona misava ‘yi tele hi ku tiva Yehovha kukota mati lama funengetaka lwandle.’—Esaya 11:9.
Hakunene, vukhongeri bya mavunwa ni swilo swa byona swo biha swi ta herisiwa, hikuva Xikwembu ‘a xi hembi.’ (Tito 1:2) Hi hala tlhelo, vukhongeri bya ntiyiso, byi ta tshama hilaha ku nga heriki!
^ ndzim. 16 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana na Babilona Lonkulu ni leswi Bibele yi swi vulaka hi xiyimo xa vafi, Xikwembu ni vungoma, hlaya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? Nakambe ya kumeka eka www.jw.org/ts
^ ndzim. 18 Hlaya nhlokomhaka leyi nge “Leswi Bibele Yi Swi Vulaka”—Ku Hela Ka Misava,” eka Xalamuka! leyi.
DYONDZA SWO TALA
Bibele Yi Ri Yini Hi Vukhongeri?
Bibele ya hlamusela leswaku ha yini ku ri ni vukhongeri byo tala.
Xana Vukhongeri Byin’wana Ni Byin’wana Byi Faneriwa Hi Ku Tshembiwa?
Xana u tshame u khomisiwa tingana hi vukhongeri? Loko swi ri tano, swi nga tika ku tshemba vukhongeri byin’wana ni byin’wana. Xana ku dyondza Bibele swi nga ku pfuna njhani?