text:
NDIMA YA VHUṰANU
Tshirengululi—Tshifhiwa tsha Ndeme Vhukuma tshi Bvaho ha Mudzimu
Tshirengululi ndi mini?
Tsho dzudzanywa hani?
Tshi nga ni thusa hani?
Ni nga sumbedza hani uri ni tshi dzhiela nṱha?
1, 2. (a) Ndi mini tshine tsha ita uri tshifhiwa tshi vhe tsha ndeme vhukuma kha inwi? (b) Ndi ngani hu tshi nga ambiwa uri tshirengululi ndi tshifhiwa tsha ndeme vhukuma u fhira zwoṱhe zwine na nga ṋewa zwone?
NDI tshifhio tshifhiwa tsha ndeme vhukuma tshe na vhuya na ṋewa tshone? A zwi vhuyi zwa ṱoḓa uri tshifhiwa tshi vhe tsha mutengo wa nṱha uri tshi vhe tsha ndeme. Zwi re zwone ndi uri ndeme ya vhukuma ya tshifhiwa a i ḓisendeki nga mutengo watsho. Nṱhani hazwo, tshifhiwa tshi vha tsha ndeme vhukuma musi tshi tshi ni takadza kana musi tshi tshithu tshe na vha ni tshi tshi shaya vhutshiloni haṋu.
2 Hu na tshifhiwa tshine tsha fhira zwoṱhe zwine na nga tama u ṋewa zwone. Ndi tshifhiwa tshe Mudzimu a tshi ṋea vhathu. Yehova o ri ṋea zwithu zwinzhi, fhedzi tshifhiwa tsha ndeme vhukuma tshe a ri ṋea tshone ndi tshiṱhavhelo tsha Murwa wawe, Yesu Kristo. (Mateo 20:28) Samusi ri tshi ḓo zwi vhala kha ino ndima, tshirengululi ndi tshifhiwa tsha ndeme vhukuma u fhira zwoṱhe zwine na nga ṋewa zwone, ngauri tshi nga ni ḓisela phaṱutshedzo nnzhi nahone tsha swikelela zwishaiwa zwaṋu zwa ndeme vhukuma. Vhukuma tshirengululi ndi musumbedzo muhulwanesa wa uri Yehova u a ni funa.
TSHIRENGULULI NDI MINI?
3. Tshirengululi ndi mini, nahone ri fanela u pfesesa mini u itela u dzhiela nṱha tshenetshi tshifhiwa tsha ndeme?
3 Nga hu leluwaho ri nga amba uri tshirengululi ndi ndugiselelo ya Yehova ya u vhofholola, kana u tshidza vhathu kha tshivhi na lufu. (Vha-Efesa 1:7) U itela u pfesesa yeneyi pfunzo ya Bivhili, ri fanela u humbula nga zwe zwa itea tsimuni ya Edeni. Arali ra pfesesa zwe Adamu a zwi xedza musi a tshi ita tshivhi, ri ḓo pfesesa zwi itaho uri tshirengululi tshi vhe tshifhiwa tsha ndeme nga u rali kha riṋe.
4. Vhutshilo ho fhelelaho he Adamu a vha e naho ho vha vhu hani?
4 Musi Yehova a tshi sika Adamu, o mu ṋea tshiṅwe tshithu tsha ndeme ngangoho—vhutshilo ho fhelelaho. Elekanyani zwe zwenezwo zwa amba zwone kha Adamu. Ngauri o vha o sikwa e na muvhili na muhumbulo zwo fhelelaho, o vha a sa ḓo vhuya a lwala, a vha mulala, kana a fa. Samusi o vha o fhelela, o vha e na vhushaka ho khetheaho na Yehova. Bivhili i amba uri Adamu o vha e ‘murwa wa Mudzimu.’ (Luka 3:38) Nga zwenezwo, Adamu o vha e na vhushaka vhuhulwane na Yehova Mudzimu, vhune ha fana na ha murwa na khotsi vha re na lufuno. Yehova o vha a tshi amba na Adamu, murwa wawe wa kha ḽifhasi, a mu ṋea mishumo i fushaho nahone a mu vhudza zwe zwa vha zwo lavhelelwa khae.—Genesi 1:28-30; 2:16, 17.
5. Bivhili i amba mini musi i tshi ri Adamu o sikwa ‘nga tshifanyiso tsha Mudzimu’?
5 Adamu o vha o sikwa ‘nga tshifanyiso tsha Mudzimu.’ (Genesi 1:27) Zwenezwo zwo vha zwi sa ambi uri Adamu o vha e na mbonalo ine ya fana na ya Mudzimu. Samusi ro zwi guda kha Ndima ya 1 ya yeneyi bugu, Yehova ndi muya u sa vhonali. (Yohane 4:24) Nga zwenezwo, Yehova ha na muvhili wa ṋama na malofha. U sikwa ha Adamu nga tshifanyiso tsha Mudzimu zwi amba uri Adamu o sikwa e na pfaneleo dzine dza fana na dza Mudzimu, dzi katelaho lufuno, vhuṱali, khaṱulokwayo, na maanḓa. Iṅwe nḓila ya ndeme ye Adamu a vha a tshi fana na Khotsi awe ngayo ndi uri o vha e na mbofholowo ya u ḓikhethela. Nga zwenezwo, Adamu o vha a sa fani na mutshini une wa ita zwe wa vhumbelwa zwone fhedzi. Nṱhani ha zwenezwo, o vha a tshi nga ḓiitela phetho, a khetha vhukati ha zwo lugaho na zwi songo lugaho. Arali o vha o khetha u thetshelesa Mudzimu, o vha a tshi ḓo vha o tshila tshoṱhe Paradisoni kha ḽifhasi.
6. Musi Adamu a tshi pfuka mulayo wa Mudzimu, o xelelwa nga mini, nahone vhana vhawe vho kwamea hani?
6 Nga zwenezwo-ha, zwi khagala uri musi Adamu a tshi pfuka mulayo wa Mudzimu nahone a haṱulelwa lufu, o xelelwa nga zwithu zwinzhi vhukuma. Tshivhi tshawe tsho ita uri a xelelwe nga vhutshilo ho fhelelaho kathihi na phaṱutshedzo dzaho dzoṱhe. (Genesi 3:17-19) Zwi ṱungufhadzaho ndi uri Adamu kathihi na vhana vhawe vha tshifhingani tshi ḓaho, vho xelelwa nga honovhu vhutshilo ho khetheaho. Ipfi ḽa Mudzimu ḽi ri: “Vhunga zwivhi zwó dzhena shangoni nga muthu muthihi [Adamu] zwivhi zwa ḓisa lufu, lufu lwo vhuya lwa ṱanganya vhathu vhoṱhe nge vhoṱhe vha tshinya.” (Vha-Roma 5:12) Ee, roṱhe ro mamela tshivhi kha Adamu. Nga zwenezwo, Bivhili i amba uri o ‘ḓirengisa’ nahone a rengisa na vhana vhawe kha vhupuli ha tshivhi na lufu. (Vha-Roma 7:14) Ho vha hu si na fulufhelo nga Adamu na Eva nga ṅwambo wa uri vho khetha u pfuka mulayo wa Mudzimu nga khole. Fhedzi ho vha hu tshi ḓo itea mini nga vhana vhavho, u katela na riṋe?
7, 8. Tshirengululi tshi katela zwithu zwifhio zwivhili?
7 Yehova o vhofholola vhathu nga tshirengululi. Tshirengululi ndi mini? Tshirengululi tshi katela zwithu zwivhili. Tsha u thoma, tshirengululi ndi mutengo une wa lifhiwa u itela u vhofholola kana u rengulula tshiṅwe tshithu. Tshi nga kha ḓi vhambedzwa na mutengo une wa lifhiwa u itela u vhofholola tshivhotshwa tsha nndwa. Tsha vhuvhili, tshirengululi ndi mutengo une wa tiba, kana u lifha, tshinyalelo ya tshiṅwe tshithu. Tshi fana na tshelede ine ya bviswa u itela u lifha tshinyalelo dzo bveledzwaho nga khombo. Sa tsumbo, arali muthu o bveledza khombo, o vha a tshi fanela u lifha tshelede ine ya lingana kokotolo na vhuhulwane ha zwo tshinyalaho.
8 Zwo vha zwi tshi nga konadzea hani u lifha tshinyalelo khulwane ye Adamu a dzhenisa muṅwe na muṅwe washu khayo nahone ro vha ri tshi ḓo vhofhololwa hani kha vhupuli ha tshivhi na lufu? Kha ri ṱhogomele tshirengululi tshe Yehova a tshi dzudzanya na nḓila ine tsha nga ni thusa ngayo.
NḒILA YE YEHOVA A DZUDZANYA NGAYO TSHIRENGULULI
9. Ho vha hu tshi ṱoḓea tshirengululi tsha mufuda-ḓe?
9 Samusi ho xedzwa vhutshilo ha muthu o fhelelaho, a huna vhutshilo ha muthu a songo fhelelaho he ha vha vhu tshi nga vhuya ha vhu rengulula. (Psalme ya 49:7, 8) Ho vha hu tshi ṱoḓea tshirengululi tshi re na ndeme i linganaho na zwe zwa xedzwa. Hezwi zwi tendelana na maitele a khaṱulokwayo yo fhelelaho a wanalaho kha Ipfi ḽa Mudzimu, ane a ri: “Vhutshilo vhu lixwa nga vhutshilo.” (Doiteronomio 19:21) Nga zwenezwo-ha, ndi mini tshe tsha vha tshi tshi nga lifha ndeme ya vhutshilo ho fhelelaho ha muthu he ha xedzwa nga Adamu? Ho vha hu tshi ṱoḓea vhuṅwe vhutshilo ho fhelelaho ha muthu uri vhu vhe tshirengululi tshi fanaho.—1 Timotheo 2:6.
10. Yehova o dzudzanya hani tshirengululi?
10 Yehova o dzudzanya hani tshirengululi? O ruma muṅwe wa vharwa vhawe vho fhelelaho vha muya uri a ḓe kha ḽifhasi. Fhedzi Yehova ho ngo sokou rumela tshivhumbiwa naho tshi tshifhio tsha muya. O rumela tshivhumbiwa tshawe tsha ndeme vhukuma, Murwa wawe mubebwa-eṱhe. (1 Yohane 4:9, 10) Onoyu Murwa o ṱutshela haya hawe ha ṱaḓulu nga u ḓifunela. (Vha-Filipi 2:7) Samusi ro zwi guda kha ndima yo fhiraho ya yeneyi bugu, Yehova o ita vhuṱolo musi a tshi fhirisela vhutshilo ha onoyu Murwa kha mbumbelo ya Maria. Muyamukhethwa wa Mudzimu wo ita uri Yesu a bebiwe e muthu o fhelelaho nahone o vha e si na tshivhi.—Luka 1:35.
11. Muthu muthihi o vha a tshi nga vha hani tshirengululi tsha vhathu vha dzimilioni?
11 Muthu muthihi o vha a tshi nga vha hani tshirengululi tsha vhathu vhanzhi, zwi re zwone ndi uri vhathu vha dzimilioni? Zwo ḓa hani u ri vhathu vha dzimilioni vha vhe vhaitazwivhi? Humbulani uri musi Adamu a tshi ita tshivhi, o xelelwa nga tshifhiwa tsha ndeme tshine tsha vha vhutshilo ho fhelelaho. Nga zwenezwo, ho ngo kona u vhu fhirisela kha vhana vhawe. Nṱhani hazwo, o fhirisela tshivhi na lufu fhedzi. Yesu, ane Bivhili ya mu vhidza “Adamu wa u khunyeledza,” o vha e na vhutshilo ho fhelelaho ha muthu, nahone ho ngo vhuya a ita tshivhi. (1 Vha-Korinta 15:45) Ri nga amba uri Yesu o dzhia vhuimo ha Adamu u itela u ri tshidza. Nga u ṋekedza vhutshilo hawe ho fhelelaho, na u dzula a tshi thetshelesa Mudzimu, Yesu o lifha mutengo wa tshivhi tsha Adamu. Nga zwenezwo, Yesu a ita uri vhana vha Adamu vha vhe na fulufhelo.—Vha-Roma 5:19; 1 Vha-Korinta 15:21, 22.
12. U shengela ha Yesu zwo sumbedza mini?
12 Bivhili i ṱalusa nga vhuḓalo tshengelo ye Yesu a i konḓelela a sa athu fa. O rwiwa lu vhavhaho nga tshimebi, a ombelwa nga nḓila ya tshiṱuhu, nahone a fa nga nḓila i khaulaho mbilu kha danda ḽa tshengedzo. (Yohane 19:1, 16-18, 30; Ṱhumetshedzo, masiaṱari 204-6) Ndi ngani zwo vha zwo fanela uri Yesu a shengele nga u ralo? Kha ndima dzi tevhelaho dza yeneyi bugu, ri ḓo guda uri Sathane o timatima arali Yehova e na vhashumeli vhane vha nga dzula vha tshi fulufhedzea musi vha tshi lingiwa. Nga u konḓelela hu sa londwi tshengelo khulwane, Yesu o ṋea phindulo yavhuḓi vhukuma kha khaedu ya Sathane. Yesu o sumbedza uri muthu o fhelelaho a re na mbofholowo ya u ḓikhethela a nga dzula a tshi fulufhedzea kha Mudzimu hu sa londwi milingo ine Diabolo a mu linga ngayo. Yehova u fanela u vha o takadzwa vhukuma nga u fulufhedzea ha Murwa wawe a funwaho!—Mirero 27:11.
13. Tshirengululi tsho lifhiwa hani?
13 Tshirengululi tsho lifhiwa hani? Nga ḓuvha ḽa vhu-14 ḽa ṅwedzi wa Tshiyuda wa Nisan nga ṅwaha wa 33 C.E., Mudzimu o tendela Murwa wawe o fhelelaho na a si na tshivhi uri a vhulahwe. Nga zwenezwo, Yesu o ṋekedza vhutshilo hawe ho fhelelaho “ka-thihi-tshoṱhe.” (Vha-Heberu 10:10) Nga ḓuvha ḽa vhuraru Yesu o no fa, Yehova o mu vusela vhutshiloni ha muya. Musi a tshi swika ṱaḓulu, Yesu o ṋekedza Mudzimu ndeme ya vhutshilo hawe ho fhelelaho ha muthu uri vhu vhe tshirengululi kha vhana vha Adamu. (Vha-Heberu 9:24) Yehova o ṱanganedza ndeme ya tshiṱhavhelo tsha Yesu tshe tsha vha tshi tshirengululi tshi ṱoḓeaho u itela u vhofholola vhathu kha vhupuli ha tshivhi na lufu.—Vha-Roma 3:23, 24.
NḒILA INE TSHIRENGULULI TSHA NGA NI THUSA NGAYO
14, 15. Ri fanela u ita mini uri ri ‘hangwelwe zwivhi’ zwashu?
14 Hu sa londwi vhuimo hashu ha tshivhi, ri nga wana phaṱutshedzo nnzhi nga ṅwambo wa tshirengululi. Kha ri ṱhogomele dziṅwe dza mbuyelo dza zwino na dza tshifhingani tshi ḓaho dza tshenetshi tshifhiwa tsha ndeme vhukuma tshi bvaho ha Mudzimu.
15 U hangwelwa zwivhi. Ri fanela u ḓidina vhukuma uri ri ite zwo lugaho nga ṅwambo wa u sa fhelela hashu he ra hu mamela. Roṱhe ri a khakha nga zwine ra zwi amba kana u zwi ita. Nga tshiṱhavhelo tsha Yesu tshi rengululaho, ri nga “hangwelwa zwivhi.” (Vha-Kolosa 1:13, 14) Naho zwo ralo, ri fanela u rembuluwa ngangoho u itela uri ri hangwelwe. Hafhu ri fanela u amba na Yehova nga u ḓiṱukufhadza, ri humbele uri a ri hangwele nga ṅwambo wa lutendo lune ra vha nalwo kha tshiṱhavhelo tshi rengululaho tsha Murwa wawe.—1 Yohane 1:8, 9.
16. Ndi mini zwine zwa ita uri ri kone u gwadamela Mudzimu nga luvalo lwo kunaho, nahone luvalo lwo raloho ndi lwa ndeme lungafhani?
16 Luvalo lwo kunaho phanḓa ha Mudzimu. Luvalo lune lwa ḓivhona mulandu lu nga ita uri ri fulufhuwe nahone ri ḓivhone ri si vha ndeme. Naho zwo ralo, nga u hangwelwa zwivhi hune ha konadzea nga tshirengululi, Yehova u ita uri nga vhulenda ri kone u mu gwadamela nga luvalo lwo kunaho hu sa londwi u sa fhelela hashu. (Vha-Heberu 9:13, 14) Hezwi zwi ita uri ri kone u amba na Yehova ro vhofholowa. Nga zwenezwo, ri nga amba nae nga thabelo ri sa ofhi tshithu. (Vha-Heberu 4:14-16) U dzula ri na luvalo lwo kunaho zwi ita uri ri vhe na mulalo wa ngelelo, zwi ṱuṱuwedza u ḓiṱhonifha, nahone zwi ḓisa dakalo.
17. Ndi phaṱutshedzo dzifhio dzine ra ḓo dzi wana nga ṅwambo wa uri Yesu o ri fela?
17 Fulufhelo ḽa vhutshilo vhu sa fheli paradisoni kha ḽifhasi. Vha-Roma 6:23 i ri: “Mulifho wa zwivhi ndi lufu.” Yeneyo ndimana i dovha ya ri: “Tshifhiwa tshiné ra ṋewa nga tshilidzi tsha Mudzimu ndi u tshila-tshoṱhe kha Kristo Yesu Murena washu.” Kha Ndima ya 3 ya yeneyi bugu, ro haseledza phaṱutshedzo dzine dza ḓo vha hone Paradisoni ine ya khou ḓa kha ḽifhasi. (Ndzumbululo 21:3, 4) Ri ḓo kona u wana dzenedzo phaṱutshedzo dzoṱhe dza tshifhingani tshi ḓaho, u katela na vhutshilo vhu sa fheli ri na mutakalo wo fhelelaho, nga ṅwambo wa uri Yesu o ri fela. Ri fanela u sumbedza uri ri dzhiela nṱha tshifhiwa tsha tshirengululi arali ri tshi ṱoḓa u wana dzenedzo phaṱutshedzo.
NI NGA SUMBEDZA HANI URI NI TSHI DZHIELA NṰHA?
18. Ndi ngani ri tshi fanela u livhuha Yehova nge a ri ṋea tshirengululi?
18 Ndi ngani ri tshi fanela u livhuha vhukuma Yehova nge a ri ṋea tshirengululi? Tshifhiwa tshi vha tsho khetheaho musi muthu we a tshi ṋea o shumisa tshifhinga, vhuḓidini, kana tshelede. Ri a takala vhukuma musi ri tshi ṱhogomela uri tshifhiwa tshe muthu a ri ṋea tshone tshi sumbedza uri u ri funa zwi tshi bva mbiluni. Tshirengululi ndi tshifhiwa tsho khetheaho u fhira zwoṱhe, nga uri Mudzimu o ḓidzima vhukuma musi a tshi tshi ṋea. Yohane 3:16 i ri: “Mudzimu o funa shango zwingafha-ngafha, a vhuya a ṋekedza Murwa wawe.” Tshirengululi ndi vhuṱanzi vhu swayeaho vhukuma ha uri Yehova u a ri funa. Hafhu ndi vhuṱanzi ha uri Yesu u a ri funa, ngauri o ṋekedza vhutshilo hawe nga u ḓifunela a tshi itela riṋe. (Yohane 15:13) Nga zwenezwo tshifhiwa tsha tshirengululi tshi fanela u ri ita uri ri vhone uri Yehova na Murwa wawe vha a ri funa.—Vha-Galata 2:20.
19, 20. Ni nga sumbedza hani uri ni dzhiela nṱha tshifhiwa tsha tshirengululi tshe Mudzimu a ni ṋea tshone?
19 Nga zwenezwo-ha, ni nga sumbedza hani uri ni livhuha tshifhiwa tsha tshirengululi tshe Mudzimu a ni ṋea tshone? Tsha thoma, itani vhuḓidini ha u ḓivha zwo engedzeaho nga ha Yehova, Muṋei Muhulwane. (Yohane 17:3) Ni ḓo zwi kona nga u guda Bivhili ni tshi shumisa yeneyi bugu. Musi nḓivho yaṋu nga ha Yehova i tshi engedzea, ni ḓo bvela phanḓa ni tshi mu funa nga ho khwaṱhaho. Lwonolwo lufuno lu ḓo ita uri ni ṱoḓe u mu takadza.—1 Yohane 5:3.
20 Ivhani na lutendo kha tshiṱhavhelo tsha Yesu tshi rengululaho. Yesu nga dzawe o ri: “A tendaho Murwa u na vhutshilo vhu sá fheli.” (Yohane 3:36) Ri nga tenda hani Yesu? Lutendo lwo raloho a lu sumbedzwi nga maipfi fhedzi. Yakobo 2:26 i ri: “Lutendo lu sí na mishumo lwo fa-vho.” Ee, lutendo lwa ngoho lu sumbedzwa nga “mishumo,” ndi uri nga zwiito zwashu. Iṅwe nḓila ine ra sumbedza uri ri na lutendo kha Yesu ndi nga u ita zwi re maanḓani ashu u itela u mu edzisa nga zwine ra zwi amba na u zwi ita.—Yohane 13:15.
21, 22. (a) Ndi ngani ri tshi fanela u vha hone vhuṱamboni ha ṅwaha muṅwe na muṅwe ha Tshilalelo tsha Murena? (b) Hu ḓo haseledzwa mini kha Ndima ya 6 na ya 7?
21 Ivhani hone kha vhuṱambo ha ṅwaha muṅwe na muṅwe ha Tshilalelo tsha Murena. Nga madekwana a ḽa 14 Nisan, 33 C.E., Yesu o thoma vhuṱambo ho khetheaho vhune Bivhili ya vhu vhidza “tshilalelo tsha Murena.” (1 Vha-Korinta 11:20; Mateo 26:26-28) Honovhu vhuṱambo vhu dovha ha vhidzwa Tshihumbudzo tsha lufu lwa Kristo. Yesu o vhu thoma u itela u thusa vhaapostola vhawe na Vhakriste vhoṱhe vha ngoho vhane vha ḓo ḓa nga murahu havho, uri vha humbule uri nga lufu lwawe sa muthu o fhelelaho, o ṋekedza muya-tshivhili wawe, kana vhutshilo hawe uri vhu vhe tshirengululi. Malugana na honovhu vhuṱambo, Yesu o laedza a ri: “Ni ite ngauralo, uri hu vhe u ṋyelelwa.” (Luka 22:19) U pembelela Tshihumbudzo zwi ri humbudza nga ha lufuno luhulwane lwo sumbedzwaho nga Yehova na Yesu malugana na tshirengululi. Ri nga sumbedza u dzhiela hashu nṱha tshirengululi nga u vha hone vhuṱamboni ha ṅwaha muṅwe na muṅwe ha Tshihumbudzo tsha lufu lwa Yesu. *
22 Vhukuma ndugiselelo ya Yehova ya tshirengululi ndi tshifhiwa tsha ndeme vhukuma. (2 Vha-Korinta 9:14, 15) Tshenetshi tshifhiwa tsha thengokhulu tshi nga vhuyedza na vho faho. Ndima ya 6 na ya 7 dzi ḓo ṱalutshedza nḓila ine zwa konadzea ngayo.
^ par. 21 U itela mafhungo o engedzeaho nga ha Tshilalelo tsha Murena, sedzani Ṱhumetshedzo, masiaṱari 206-8.


c: text/html

text:
Xipanze 6: Kupswalwa Ka Jesu Kala Kufeni Kakwe
A ngelosi Gabrieli yi rumelwe ka nhwana wa mu nene a vitwako Maria. Yona yi lo mu byela ku ngalo yena i wa ta pswala a nwanana a nga wa ta fuma kota hosi kala kupinzuka. A nwanana, Jesu, i pswalilwe lomu rangeni, laha a varisi va nga ta mu wonela kona. Anzhako, a nyeleti yo kari yi lo komba ndlela vavanuna vo kari kusukela Mutsuwuka-gambo kala laha a nwanana tsongwani a nga hi kona. Hi pola loyi a mahileko lezaku vona va wona a nyeleti leyo, ni lezi Jesu a nga ponisiswa zona hi ka mizamo ya ku mu daya.
Hi kulanzela, hi kuma Jesu, a xikhati lexi a nga hi tangeni ya 12 wa malembe, na a wulawula ni vagonzisi lomu tempeleni. Jesu i bapatizilwe na ku hunzile a khume ga malembe ni ntlhanu ni manharu anzhako ka lezo, niku zalezo i lo sangula a ntiro wa kuchumayela a Mufumo ni wa kugonzisa lowu Nungungulu a mu rumeleko wona misaveni akuva a wu maha. Kasi ku mu vuna ntirweni lowo, Jesu i lo hlawula a 12 wa vavanuna a va maha vapostoli vakwe.
Jesu i mahile zihlamaliso zo tala kambe. Yena i phamelile makume ya mazana ya vanhu hi tinjhanjhi titsongwani ntsena ni zibaba zitsongwani. I hanyisile vababyi a tlhela a vuxa ni vafileko. Hi kugumesa, hi tiva zilo zo tala zi nga humelela Jesu ka siku go gumesa ga kuhanya kakwe, ni lezi a nga dayiswa zona. Jesu i chumayelile a xipimo xa malembe manharu ni khihlanya, hikwalaho a XIPANZE 6 xi eneta a xikhati xa ku hunzanyana a 34 wa malembe.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gazaland
Mfumo wa le kaGaza a wu simekiwe laha namunthla ku nga Mozambhiki na Zimbabwe, kusukela e ka nambu wa Nkomathi kuya e ka Nambu wa phungwe.
Leswinga ndzeni
Matimu ya Mfumo wa kaGaza[Lulamisa | edit source]
Kutumbuluka (1820 - 1858)[Lulamisa | edit source]
Mfumo wale kaGaza wu sungule hi lembe ra 1828 hinkarhi ma lembeya Matiwani [1] loko Soshangana Manukosi (Manukuza) a tsutsumela e n'walungu wa Afrika-Dzonga endzhaku ka ku hluriwa ka mavuthu ya ka Ndwandwe hi mavuthu ya Shaka e hansi ka vurhangeri bya Zwide, enambyeni wa Mhlathuzi. Hi 1835 Soshangana u fikile a aka e ribuweni ra nambu wa Tembe e ku suhi a tiko ra Swaziland. Shaka u rhumele phfumba ra hakelo kuya hlasela vatsuvuki lava, hikwalaho soshangana na machangana lawa a amarhangela marhurhele e xifundzeni xa Limpopo ma kongoma enwalungu ku kondza vaya fika enambyeni wa Zambezi. Hilaha va fikeke va hlangana na vasuvuki va va ngoni lava rhangeke, Zwangendaba na Xaba. Endzaku ka tinyimpi timbirhi laha Soshangana a hluleke kona, u rhurhele e Musapa e tikweni ra Zimbabwe laha va akeke kona[2].Hiloko kusungula mfumo wa Gaza, lowu ntsindza wa wona wosungula wuveke Musapa. Mfumo lowu Soshangana a wusimekeke u wu chule vito ra Gaza leria kuri vito ra kokwa-xindhue wakwe.
Hi lembe ra 1838, mfumo wa kaGaza wu lahlekeriwe hi mavuthu yo tala lawa ma dlaweke hi ntungu wa mpondzo lowu hlaseleke tiko hinkwaro, leswi endleke leswaku Soshangana a rhurhisa mfumo wakwe a thlelela e Limpopo laha a fikeke a aka e Chayimeti e Massurize lowu veke ntsidza wa mfumo wa kaGazahi 1840.Tiko ra kaGaza anase ri aname kwalomu ka 56 000km². Eku fambafambeni loku Soshangana u hoxe tinxaka-nxaka ta vanhu lava a vahluleke e hansi ka mfumo wakwe, votalavavanhu lava a vari matsonga lava a va kumeka e limpopo. Vaboheke ku amukela ndlela yo hanya ya xizulu, kumbe xingoni. Majaha ya matsonga ama tirhisiwa e mavuthwiniya soshangana tani hi mabulandlela kumbe lava pfulaka ndlela [3].
Tanihileswi mfumo wa kaGaza anase wu ndlandlamuke kusukel e n'walungwini wa Swaziland kuya fikela e dzonge wa Nyembane leyi akuri ndhzawu ya maphutukezi,wusungule kuva mfumo wavumbirhi hivukulu kulandzela mfumo wa Shaka. Mfumo wa maphutukezi, wu rhumele phfumba rakurhula eka soshngana hi siku ra vu 18 e n'whetini ya mhawurihi lembe ra 1840. Pfhumba leri a ri rhangeriwe hi Caetano Pinto dos Santos loyi a a lerisiwe ku endla ntwanano wa kurhula na Soshangan. Hikakunene, u amukeriwile e hubyweni ya Soshangana e Chayimeti laha a nyikeleke hi nyiko ya Banga na bandi, naswona Soshangana u nyikele hi Zagiya na xivhiko xayena. Kambe kuhava ntwanano lowu fungiweke exikarhi kavona.


text:
Nganea 108: Nḓilani ya u ya Damaseko
Ni a ḓivha uri uḽa o lalaho fhasi ndi nnyi? Ndi Saulo. Humbulani, ndi ene we a linda madzhasi a vhanna vho kanḓaho Stefano nga matombo. Vhonani tshiḽa tshedza! Hu khou itea mini?
Stefano o no vhulawa, Saulo a ranga phanḓa kha u zwima vhatevheli vha Yesu uri a vha vhaise. A dzhena nḓuni dzoṱhe a vha kokodzela nnḓa a vha dzhenisa dzhele. Vhunzhi ha vhafunziwa vha shavhela kha miṅwe miḓi vha thoma u huwelela “mafhungo maḓifha” henengei. Fhedzi Saulo a ya kha miṅwe miḓi uri a wane vhatevheli vha Yesu. Zwino o vha e nḓilani ya u ya Damaseko. Fhedzi, nḓilani, ha itea hezwi:
Nga u ṱavhanya tshedza tshi bvaho lutomboni tsha penyela Saulo. A wela fhasi, samusi ri tshi zwi vhona afha. Zwenezwo ipfi ḽa ri: ‘Saulo, Saulo! U mmbaiselani?’ Vhanna vhe vha vha vhe na Saulo vha vhona tshedza na u pfa ipfi, fhedzi vha si pfesese zwe zwa vha zwi tshi khou ambiwa.
Saulo a vhudzisa: ‘U nnyi, Murena?’
Ipfi ḽa ri: ‘Ndi nṋe Yesu, ane wa khou mu vhaisa.’ Yesu o amba izwi ngauri musi Saulo a tshi vhaisa vhatevheli vha Yesu, Yesu o vha a tshi ḓipfa a tshi nga o vha a tshi khou vhaiswa.
Saulo a vhudzisa: ‘Ndi ḓo ita mini, Murena?’
Yesu a ri: ‘Vuwa u dzhene Damaseko. Henengei u ḓo vhudzwa zwine wa fanela u ita.’ Musi Saulo a tshi vula maṱo awe, a si kone u vhona tshithu. O vha e bofu! Vhanna vhe vha vha vhe nae vha mu fara nga tshanḓa vha mu dzhenisa Damaseko.
Zwenezwo Yesu a amba na muṅwe wa vhafunziwa vhawe Damaseko, a ri: ‘Takuwa, Anania. Iya tshiṱaraṱani tshi vhidzwaho tsho Lugaho. Nḓuni ya Yuda u vhudzise hu re na munna a no pfi Saulo. Ndo mu nanga uri a vhe muḓinḓa wanga o khetheaho.’
Anania a ya. Musi a tshi ṱangana na Saulo, a vhea zwanḓa zwawe khae a ri: ‘Murena o nthuma uri u dovhe u vhone u ḓadzwe nga muya mukhethwa.’ Nga u ṱavhanya ha wa zwithu zwi ngaho zwikwati maṱoni a Saulo, nahone a dovha a kona u vhona.
Saulo o shumiswa nga nḓila ya maanḓa u ṱanziela kha vhathu vha tshaka nnzhi. A ḓivhiwa sa muapostola Paulo, ane ra ḓo guda zwinzhi zwo engedzeaho nga hae. Fhedzi tsha u thoma, kha ri vhone zwe Mudzimu a rumela Petro uri a zwi ite.
Mishumo 8:1-4; 9:1-20; 22:6-16; 26:8-20.
Mbudziso
- Saulo o ita mini nga murahu ha musi Stefano o no vhulahwa?
- Musi Saulo a tshi khou ya Damaseko, ndi tshithu tshifhio tshi mangadzaho tsho iteaho?
- Yesu o vhudza Saulo uri a ite mini?
- Ndi ndaela dzifhio dze Yesu a dzi ṋea Anania, nahone Saulo o dovha a kona hani u vhona?
- Saulo o vho ḓo ḓivhiwa nga dzina ḽifhio, nahone o shumiswa hani?
Mbudziso dzo engedzeaho
- Vhalani Mishumo 8:1-4.
U tovholwa huhulwane he ha thoma tshivhidzoni tshiswa tsha Vhukriste ho shuma hani u itela uri lutendo lwa Vhukriste lu phaḓalale, nahone ndi tshithu tshifhio tshi fanaho tshe tsha itea misini yashu? (Mish. 8:4; Yes. 54:17)
- Vhalani Mishumo 9:1-20.
Ndi mishumo ifhio miraru ye Yesu a i dzumbulula uri u ḓo i ṋea Saulo? (Mish. 9:15; 13:5; 26:1; 27:24; Vha-Roma 11:13)
- Vhalani Mishumo 22:6-16.
Ri nga fana hani na Anania, nahone ndi ngani zwenezwo zwi zwa ndeme? (Mish. 22:12; 1 Tim. 3:7; 1 Pet. 1:14-16; 2:12)
- Vhalani Mishumo 26:8-20.
U rembulutshela ha Saulo kha Vhukriste hu ṱuṱuwedza hani vha re na vhafarisi vha si vhatendi ṋamusi? (Mish. 26:11; 1 Tim. 1:14-16; 2 Tim. 4:2; 1 Pet. 3:1-3)


text:
Xana Ma Pfumela Eka Yesu?
Ina. Hi pfumela eka Yesu hikuva u te: “
Hi mina ndlela ni ntiyiso ni vutomi. A nga kona loyi a taka eka Tatana handle ko ta ha mina.” (Yohane 14:6) Ha tshemba leswaku Yesu u suke etilweni a ta emisaveni naswona a ta nyikela hi vutomi byakwe lebyi hetisekeke leswaku byi va xitlhavelo xa nkutsulo. (Matewu 20:28) Rifu ni ku pfuxiwa ka yena swi endle leswaku lava kombisaka ripfumelo eka yena va kuma vutomi lebyi nga heriki. (Yohane 3:16) Nakambe, ha tshemba leswaku Yesu sweswi u fuma tanihi Hosi ya Mfumo wa Xikwembu wa le tilweni, lowu ku nga ri khale wu nga ta tisa ku rhula emisaveni hinkwayo. (Nhlavutelo 11:15) Hambiswiritano, hi tsundzuka marito ya Yesu loko a ku: “
Tatana u nkulu eka mina.” (Yohane 14:28) Hikwalaho, leswi Yesu a nga riki Xikwembu xa Matimba Hinkwawo, a hi n’wi gandzeli.


text:
Nganea 33: U Wela Lwanzhe Lutswuku
Vhonani zwine zwa khou itea! Ndi Mushe a re na lubaḓa lwo sumbaho nṱha ha Lwanzhe Lutswuku. Vhane vha vha nae kha iṅwe thungo vho vhulungea ndi Vhaisiraele. Fhedzi Farao na mmbi yawe vha khou nwela khothe lwanzheni. Kha ri vhone uri izwi zwo itea hani.
Samusi ro guda, Farao o vhudza Vhaisiraele u ṱuwa Egipita nga murahu Mudzimu o no ḓisa ṱhamu ya vhufumi kha Vhaegipita. Vhanna vha ṱoḓaho u vha 600 000 vha Vhaisiraele vha ṱuwa, khathihi na vhasadzi vhanzhi na vhana. Na vhaṅwe vhathu vhanzhi, vhe vha vha vhatendi kha Yehova, vha ṱuwa na Vhaisiraele. Vhoṱhe vha ṱuwa na nngu dzavho na mbudzi na kholomo.
Vhaisiraele vha sa athu u ṱuwa vha humbela Vhaegipita zwiambaro na zwithu zwo itwaho nga musuku na maseṱha. Vhaegipita vho vha vho tshuwa zwihulu, nga iḽa ṱhamu ya u fhedza nṱha havho. Ngauralo vha fha Vhaisiraele zwe vha humbela.
Nga murahu ha maḓuvhanyana Vhaisiraele vha ḓa Lwanzheni Lutswuku. Vha awela henefho. Zwenezwo. Farao na vhanna vhawe vha thoma u ḓisola nge vha vha vho ṱuwisa Vhaisiraele. Vha ri: ‘Ro litsha phuli dzashu dza ṱuwa!’
Ngauralo Farao a dovha a shandula ngelelo yawe. A ṱavhanya a lugisa goloi dzawe dza nndwa na mmbi yawe. Zwenezwo a thoma u pandamedza Vhaisiraele nga goloi dza 600 dzo khetheaho, na dziṅwe goloi dzoṱhe dza Egipita.
Musi Vhaisiraele vha tshi vhona Farao na mmbi yawe vha tshi khou ḓa murahu havho, vha ofha zwihulu. Ho vha hu si na nḓila ya u shavha. Lwanzhe Lutswuku lwo vha lu phanḓa havho, na Vhaegipita khevha vha tshi khou ḓa nga murahu. Fhedzi Yehova a vhea gole vhukati ha vhathu vhawe na Vhaegipita. Ngauralo Vhaegipita vho vha vha sa koni u vhona Vhaisiraele.
Zwenezwo Yehova a vhudza Mushe uri a imise lubaḓa lwawe kha Lwanzhe Lutswuku. Musi o ita ngauralo, Yehova a ita uri hu vhe na muya muhulu wa vhubvaḓuvha. Maḓi a lwanzhe a fhandakana, maḓi a farwa thungo dzoṱhe.
Zwenezwo Vhaisiraele vha thoma u tshimbila vhukati ha lwanzhe kha mavu o omaho. Zwa dzhia tshifhinga uri vha wele lwanzhe ngauri vho vha vhe vhanzhi-vhanzhi. Mafheleloni Vhaegipita vha konou vhona Vhaisiraele. Phuli dzavho dzo vha dzi tshi khou ṱuwa! Ngauralo vha dzhena lwanzheni vha vha tevhela.
Musi vha tshi vha tevhela, Mudzimu a ita uri milinga ya dzigoloi dzavho i we. Vhaegipita vha ofha zwihulu vha thoma u lila: ‘Yehova u khou lwela Vhaisiraele. Kha ri bve afha!’ Fhedzi ho vha ho no vha u lenga.
Ndi ha musi Yehova a tshi vhudza Mushe u imisa lubaḓa lwawe kha Lwanzhe Lutswuku, samusi no zwi vhona tshifanyisoni. Zwenezwo mbondo dza maḓi dza thoma u vhuya dza tiba Vhaegipita na goloi dzavho. Mmbi yoṱhe yo vha yo tevhela Vhaisiraele lwanzheni. A hu na na muthihi wa Vhaegipita we a tshila!
Vhathu vha Mudzimu vha takala hani nge vha tshila! Vhanna vha imba luimbo lwa u livhuha Yehova, vha tshi ri: ‘Yehova o wana gundo ḽihulu. O posa dzibere na vhanameli vhadzo lwanzheni.’ Khaladzi a Mushe, Miriama a dzhia murumba wawe, na vhasadzi vhoṱhe vha mu tevhela nga mirumba yavho. Vha tshi khou tshina nga dakalo, vha imba luimbo lu fanaho na lwa vhanna: ‘Yehova o wana gundo ḽihulu. O posa dzibere na vhanameli vhadzo lwanzheni.’
Ekisodo dzindima 12 a ya kha 15.
Mbudziso
- Ndi vhanna vhangana vha Vhaisiraele, khathihi na vhafumakadzi na vhana vhe vha bva Egipita, nahone ndi vhonnyi vhe vha ṱuwa navho?
- Farao o ḓipfa hani musi o tendela Vhaisiraele uri vha ṱuwe, nahone o ita mini?
- Yehova o ita mini u itela uri Vhaegipita vha si kone u vutshela vhathu vhawe?
- Ho itea mini musi Mushe a tshi imisa lubaḓa lwawe kha Lwanzhe Lutswuku, nahone Vhaisiraele vho ita mini?
- Ho itea mini musi Vhaegipita vha tshi dzhena lwanzheni vha tshi khou tevhela Vhaisiraele?
- Vhaisiraele vho sumbedza hani uri vho vha vho takala na u livhuha Yehova nge a vha tshidza?
Mbudziso dzo engedzeaho
- Vhalani Ekisodo 12:33-36.
Yehova o vhona zwo fanela nga nḓila-ḓe uri vhathu vhawe a vha lambedze nge vha dzula miṅwaha minzhi vhe vhupulini nga fhasi ha Vhaegipita? (Ek. 3:21, 22; 12:35, 36)
- Vhalani Ekisodo 14:1-31.
Mafhungo a Mushe o ṅwalwaho kha Ekisodo 14:13, 14 a kwama hani vhashumeli vha Yehova ṋamusi samusi vho sedzana na nndwa ine ya khou ḓa ya Haramagedo? (2 Koron. 20:17; Ps. 91:8)
- Vhalani Ekisodo 15:1-8, 20, 21.
Ndi ngani vhashumeli vha Yehova vha tshi fanela u mu imbela nyimbo dza thendo? (Ek. 15:1, 2; Ps. 105:2, 3; Ndzumb. 15:3, 4)
Ndi tsumbo ifhio ya u renda Yehova ye Miriama na vhaṅwe vhafumakadzi ngei Lwanzheni Lutswuku vha i vhetshela vhafumakadzi vha Vhakriste ṋamusi? (Ek. 15:20, 21; Ps. 68:11)


text:
Naa ni nga takalela u vhala iyi thero kha %%?
EeHai
Bivhili kha Inthanethe
ṰHALUTSHEDZELO YA SHANGO ḼISWA YA MAṄWALO A TSHIKRISTE A LUGERIKA
Naa ni nga takalela u vhala iyi thero kha %%?
EeHai
2 Petro 3:1-18
3 Vhafunwa, hovhu ndi vhurifhi ha vhuvhili vhune nda khou ni ṅwalela hone, vhune ha fana na ha u thoma, ndi khou dzivhulusa maanḓa aṋu a u humbula nga u ni humbudza,2 uri ni fanela u humbula zwe zwa ambiwa kale nga vhaporofita vhakhethwa na ndaela ya Murena na Mutshidzi a tshi shumisa vhaapostola vhaṋu.3 Tsha u thoma, ḓivhani uri maḓuvhani a vhufhelo hu ḓo vha na vhagoḓi vhane vha ḓo ni goḓa, vha tshi langwa nga nyemulo dzavho4 nahone vha ri: “Zwe zwa fulufhedziswa nga ha u vha hone hawe zwi ngafhi? U bva nga ḓuvha ḽe vhomakhulukuku washu vha fa, zwithu zwoṱhe zwi kha ḓi bvela phanḓa nga nḓila i fanaho na musi zwithu zwi tshi thoma u sikwa.”5 Ngauri vha nyadza nga khole uri kale-kale ho vha hu na maṱaḓulu na ḽifhasi ḽo bvaho maḓini nga ipfi ḽa Mudzimu;6 nahone shango ḽa tshenetsho tshifhinga ḽo lozwiwa musi ḽi tshi kumbiwa nga maḓi.7 Nga ḽeneḽo ipfi maṱaḓulu na ḽifhasi zwine zwa vha hone zwino zwo vhulungelwa mulilo nahone zwo vhetshelwa ḓuvha ḽa khaṱulo na u lozwiwa ha vhathu vha sa ofhi Mudzimu.8 Naho zwo ralo, vhafunwa, zwine na fanela u zwi ṱhogomela ndi hezwi, uri ḓuvha ḽithihi kha Yehova ḽi nga miṅwaha ya tshigidi na miṅwaha ya tshigidi i nga ḓuvha ḽithihi.9 Yehova ha ongolowi u ita zwe a fulufhedzisa, samusi vhaṅwe vhathu vha tshi mu dzhia sa ane a ongolowa, fhedzi ha ni fheleli mbilu ngauri ha ṱoḓi muthu naho e ufhio a tshi lozwiwa, fhedzi u tama vhoṱhe vha tshi rembuluwa.10 Naho zwo ralo, ḓuvha ḽa Yehova ḽi ḓo ḓa sa mbava, hune maṱaḓulu a ḓo fhira nga mubvumo u songo lavhelelwaho, hone thikho dzi ḓo swa dza ṋoka, ḽifhasi na mishumo i re khaḽo zwi ḓo bviselwa khagala.11 Samusi zwenezwi zwithu zwoṱhe zwi tshi ḓo ṋokiswa nga yeneyi nḓila, ni humbule uri ni ṱoḓa u vha vhathu vha mufuda-ḓe kha mishumo mikhethwa ya vhuḓifari na kha mishumo ya u ḓikumedza kha Mudzimu,12 vhunga no lindela na u dzula ni tshi humbula u vha hone ha ḓuvha ḽa Yehova, nga tshifhinga tshine maṱaḓulu a ḓo fhiswa nga mulilo, na thikho dza ṋokiswa nga mulilo u fhisaho zwihulu!13 Fhedzi hu na maṱaḓulu maswa na ḽifhasi ḽiswa zwe ra zwi lindela u ya nga zwe a zwi fulufhedzisa, nahone u luga hu ḓo dzula khazwo.14 Ngauralo vhafunwa, samusi no lindela zwenezwi zwithu, itani zwine na nga kona uri mafheleloni ni wanwe ni si na madondo ni sa solei nahone ni na mulalo.15 Zwiṅwe hafhu, ni dzhie u sa fhela mbilu ha Murena washu sa u tshidzwa, vhunga wahashu a funwaho Paulo na ene o ni ṅwalela u ya nga vhuṱali he a ṋewa hone,16 musi a tshi amba nga ha zwenezwi zwithu samusi a tshi ita nga u ralo kha marifhi awe oṱhe. Naho zwo ralo, zwiṅwe khao zwi a konḓa u zwi pfesesa, huno vhathu vha sa ḓivhi na vha sa imi fhethu huthihi vha khou shanda zwenezwi zwithu, samusi vha tshi ita nga u ralo kha Maṅwalo oṱhe, ha vha u ḓilozwa vhone vhaṋe.17 Ngauralo vhafunwa, samusi no dzula ni na yeneyi nḓivho, ni ṱhogomele uri ni si xedzwe navho nga vhutshinyi ha vhathu vha si na mulayo nahone zwa ita uri ni si ime no khwaṱha.18 Aiwa, bvelani phanḓa ni tshi aluwa kha vhuthu vhuhulu na nḓivho ya Murena na Mutshidzi washu Yesu Kristo. Vhugala nga vhu vhe hawe zwino na nga hu sa fheli.


text:
NYAMBEDZANO NA MUHURA
Naa Ṱhanzi Dza Yehova Dzi A Tenda Kha Yesu?
Hu tevhela nyambedzano yo ḓoweleaho ine muṅwe wa Ṱhanzi dza Yehova a nga vha nayo na muhura. Kha ri ri muṅwe wa Ṱhanzi ane a pfi Anthony o ya hayani ha muṅwe munna ane a pfi Tim.
U TENDA KHA YESU NDI ZWA NDEME
Anthony: Ndaa! Tim. Ndi takalela u dovha nda ni vhona.
Tim: Na nṋe ndi takalela u ni vhona.
Anthony: Ndo ni ḓisela khandiso ntswa dza Tshiingamo na Awake! Ndi vhona u nga ni ḓo takalela u vhala thero dzi re kha dzenedzi magazini.
Tim: Ndo livhuha. Ngoho ndi ya uri ndo takala no ḓa ṋamusi ngauri ndi khou ṱoḓa u ni vhudzisa zwiṅwe zwithu.
Anthony: Ho luga, ni nga vhudzisa.
Tim: Ḽiṅwe ḓuvha ndo vha ndi tshi khou amba na mushumisani na nṋe. Ndo mu vhudza nga ha zwibammbiri zwe na nṋea zwone na nḓila ine zwa takadza ngayo. Fhedzi o ri ndi songo zwi vhala ngauri Ṱhanzi dza Yehova a dzi tendi kha Yesu. Naa zwenezwo ndi ngoho? Ndo vhudza mushumisani na nṋe uri ndi ḓo ni vhudzisa musi ni tshi ḓa u ndalela.
Anthony: Ndi a livhuha nge na mmbudzisa. Ndi zwavhuḓi ngauri ni khou vhudzisa kha muṋe wa mafhungo. Ndi ifhio nḓila ya khwine ya u kona u ḓivha zwine muthu a tenda khazwo arali ni songo zwi pfa kha ene muṋe wa mafhungo?
Tim: Ndi zwe nda vha ndo zwi humbula.
Anthony: Ngoho ndi ya uri Ṱhanzi dza Yehova dzi a tenda kha Yesu. Zwi re zwone ndi uri ri a zwi ḓivha uri u vha na lutendo kha Yesu ndi zwa ndeme u itela u tshidzwa.
Tim: Ndo vha ndi tshi humbula nga u ralo, fhedzi musi mushumisani na nṋe a tshi mmbudza uri a ni tendi kha Yesu, zwo ita uri ndi ṱoḓe u ḓivha. Nṋe na inwi a ro ngo vhuya ra amba nga hazwo.
Anthony: Naa ndi nga ni sumbedza ndimana dza Bivhili dzine dza ombedzela ndeme ya u vha na lutendo kha Yesu? Dzenedzi ndi ndimana dzine Ṱhanzi dza Yehova dza anzela u dzi shumisa vhuḓinḓani hadzo.
Tim: Zwo luga.
Anthony: Kha ri thome nga maipfi a Yesu a wanalaho kha Yohane 14:6. Eneo maipfi ndi e Yesu a amba na muṅwe wa vhaapostola vhawe. I ri: “Yesu a amba nae a ri: ‘Ndi nṋe nḓila na ngoho na vhutshilo. A hu na ane a nga ḓa ha Khotsi a songo fhira kha nṋe.’” U ya nga yeneyi ndimana ndi ifhio nḓila i yoṱhe ya u amba na Khotsi?
Tim: Ndi nga Yesu.
Anthony: Ndi ngoho. Nahone Ṱhanzi dza Yehova dzi tenda kha zwenezwo. Ndi khou humbela u ni vhudzisa: Kha zwine na zwi ḓivha nga ha zwine Mudzimu a zwi ṱoḓa, musi muthu a tshi rabela, u fanela u rabela dzinani ḽa nnyi?
Tim: Dzinani ḽa Yesu.
Anthony: Ndi ngoho. Ndi ngazwo ndi tshi rabela thabelo iṅwe na iṅwe dzinani ḽa Yesu. Na Ṱhanzi dza Yehova dzoṱhe dzi ita nga u ralo.
Tim: Ndi zwavhuḓi u ḓivha zwenezwo.
Anthony: Luṅwe luṅwalo lune ra nga lu ṱolisisa ndi lwa Yohane 3:16. Yeneyo ndimana ndi ya ndeme vhukuma lune ya vhidzwa Evangeli yo ṱukufhadzwaho. Nga maṅwe maipfi heyi ndimana i nweledza zwoṱhe zwe zwa ṅwalwa nga ha vhutshilo ha Yesu musi a tshi kha ḓi vha kha ḽifhasi na vhuḓinḓa hawe. Khamusi ni nga takalela u vhala lwonolu luṅwalo.
Tim: Zwo luga. Lu ri: “Ngauri Mudzimu o funa shango zwihuluhulu a vhuya a kumedza Murwa wawe mubebwa e eṱhe, uri muṅwe na muṅwe ane a vha na lutendo khae a si fheliswe, fhedzi a wane vhutshilo vhu sa fheli.”
Anthony: Ndo livhuha. Naa ni a i ḓivha yeneyi ndimana?
Tim: Ee, ndo no i pfa lunzhi, nahone kanzhi ndi i vhona yo ṅwalwa kha tswayo na bodo dza badani.
Anthony: Ndi ndimana i ḓivheaho vhukuma. Musi ni tshi i lavhelesa zwavhuḓi, ṱhogomelani zwe Yesu a zwi amba. O amba uri lufuno lwa Mudzimu lwo ita uri zwi konadzee u ḓiphina nga vhutshilo vhu sa fheli—fhedzi ri fanela u ita mini?
Tim: Ri fanela u vha na lutendo.
Anthony: Ee. Zwihuluhulu u vha na lutendo kha Murwa wawe mubebwa e eṱhe ane a vha Yesu Kristo. Nahone yeneyo mbuno—i sumbedza uri u vha na lutendo kha Yesu zwi ita uri ri wane vhutshilo vhu sa fheli—nahone zwi kha siaṱari ḽa vhuvhili ḽa wonoyu magazini we nda ni ḓisela wone. Malugana na ndivho ya Tshiingamo, tshi amba uri wonoyu magazini u ri ṱuṱuwedza uri ri “tende Yesu Kristo, we a fa u itela uri ri wane vhutshilo vhu sa fheli, ane zwino a khou vhusa sa Khosi ya Muvhuso wa Mudzimu.”
Tim: Khezwo. Magazini waṋu u sumbedza uri Ṱhanzi dza Yehova dzi tenda kha Yesu.
Anthony: Ndi ngoho.
Tim: Fhedzi ndi ngani vhathu vha tshi amba uri a ni tendi kha Yesu?
Anthony: Khamusi hu na zwiitisi zwinzhi zwa uri ndi ngani vha tshi amba nga u ralo. Kha ḽiṅwe sia, vhathu vha sokou zwi amba nga u pfa vhaṅwe. Kana vha nga vha vho funzwa eneo mazwifhi nga vhafunzi vhavho.
Tim: Ndi khou sokou humbulela—uri khamusi vhaṅwe vhathu vha amba uri a ni tendi kha Yesu ngauri ni ḓivhidza Ṱhanzi dza Yehova, hu si Ṱhanzi dza Yesu.
Anthony: Tshenetsho tshi nga vha tshi tshiṅwe tsha tshiitisi.
Tim: Ndi ngani ni tshi amba nga ha Yehova nga maanḓa?
“NDO VHA ḒIVHADZA DZINA ḼAU”
Anthony: Tsha u thoma, ri tenda uri ndi zwa ndeme u shumisa dzina ḽa Mudzimu ḽine ḽa vha Yehova—u fana na zwe Murwa wawe Yesu a zwi ita. Ṱhogomelani zwe Yesu a zwi amba musi a tshi khou rabela kha Khotsi awe. Zwo ṅwalwa kha Yohane 17:26. Ndi khou humbela uri ni vhale yeneyi ndimana.
Tim: Zwo luga. I ri: “Ndo vha ḓivhadza dzina ḽau nahone ndi ḓo ḓi ḽi ḓivhadza, uri vha vhe na lufuno lwe wa mpfuna ngalwo nahone ndi vhe na vhuthihi navho.”
Anthony: Ndo livhuha. Ṱhogomelani uri Yesu o amba uri o ita uri dzina ḽa Mudzimu ḽi ḓivhiwe. Ni vhona u nga ndi ngani o ita nga u ralo?
Tim: Hmm. A thi na vhuṱanzi.
U vha na lutendo kha Yesu ndi zwa ndeme u itela u tshidzwa
Anthony: Khamusi ri nga sedza luṅwe luṅwalo lune lwa bvisela khagala enea mafhungo. Lwonolo luṅwalo ndi Mishumo 2:21. I vhalea nga hei nḓila: “Muṅwe na muṅwe ane a vhidzelela dzina ḽa Yehova u ḓo tshidzwa.” Zwino ndi na vhuṱanzi ha uri ni a tenda uri arali u vhidzelela dzina Yehova hu zwone zwine zwa ita uri ri tshidzwe, a zwi timatimisi uri Yesu o vha a tshi zwi ḓivha zwenezwo.
Tim: Ee, ndi zwa vhukuma.
Anthony: Nga zwenezwo, u tshidzwa ha vhatevheli vhawe ndi tshiṅwe tsha tshiitisi tsha ndeme tshe tsha ita uri Yesu a vha ḓivhadze na u vha vhudza uri vha shumise dzina ḽa Mudzimu. Nahone ndi tshiṅwe tsha tshiitisi tshine tsha ita uri ri ambe nga ha Yehova nga maanḓa. Ri vhona zwi zwa ndeme u ḓivhadza dzina ḽa Mudzimu na u thusa vhaṅwe uri vha ḽi vhidzelele.
Tim: Naho vhathu vha sa ḓivhi dzina ḽa Mudzimu kana u ḽi shumisa nga ho livhaho, fhedzi vha a ḓivha ane vha khou amba nga hae musi vha tshi amba nga ha Mudzimu.
Anthony: Zwenezwi zwi nga kha ḓi vha zwi ngoho. Naho zwo ralo, nga u ri vhudza dzina ḽawe, Mudzimu o ita uri zwi leluwe uri ri sendele tsini nae.
Tim: Ni khou ṱoḓa uri mini ni tshi ralo?
Anthony: Humbulani nga heyi nḓila: Zwo vha zwi sa ṱoḓei uri ri ḓivhe dzina ḽa Mushe. Ro vha ri tshi nga sokou mu ḓivha sa munna we a fhandekanya Lwanzhe Lutswuku kana munna we a ṋewa Milayo ya Fumi. U fana na Noaxe—ndi ngani ro vha ri tshi fanela u ḓivha dzina ḽawe? O vha a tshi ḓo vha o ṱaluswa sa munna o fhaṱaho gungwa na we a tshidza muṱa wawe na zwipuka. Nga zwenezwo, na Yesu Kristo o vha a tshi ḓo sokou ḓivhiwa sa munna o ḓaho a tshi bva ṱaḓulu na we a fela zwivhi zwashu. A si zwone kani?
Tim: Ndi humbula nga u ralo.
Anthony: Fhedzi Mudzimu o ita vhungoho ha uri ri ḓivhe dzina ḽa muṅwe na muṅwe wa vhenevho vhathu. U ḓivha madzina avho zwi ita uri mafhungo avho a vhe a ngoho kha riṋe. Naho ri sa athu u vhuya ra ṱangana na Mushe, Noaxe kana Yesu, fhedzi u ḓivha madzina avho zwi ita uri vha vhe vha vhukuma kha riṋe.
Tim: Ndo vha ndi sa zwi vhoni nga yeneyo nḓila, fhedzi zwi a pfala!
Anthony: Tshenetsho ndi tshiṅwe tsha tshiitisi tsha uri Ṱhanzi dza Yehova dzi shumise dzina ḽa Mudzimu. Ri ṱoḓa u thusa vhathu uri vha vhe na lutendo kha Yehova Mudzimu nahone vha mu dzhie sa Muthu wa vhukuma ane vha nga kona u sendela tsini nae. Zwiṅwe hafhu, ri ombedzela zwine Yesu a zwi ita u itela uri ri tshidzwe. Khamusi ri nga vhala luṅwalo luthihi lune lwa ombedzela ndeme ya enea mafhungo.
Tim: Zwo luga.
Anthony: Mathomoni ro vhala Yohane 14:6. Humbulani uri Yesu o amba uri ndi ene “nḓila na ngoho na vhutshilo.” Kha ri vhale ndimana dzi si gathi dzo fhiraho nahone ri ṱhogomele maipfi a re kha Yohane 14:1. Ndi khou humbela uri ni vhale zwe Yesu a zwi amba mafheleloni a yeneyo ndimana.
Tim: Zwo luga. I ri: “Ivhani na lutendo kha Mudzimu, ni dovhe ni vhe na lutendo kha nṋe.”
Anthony: Ndo livhuha. Nga zwenezwo, u itela uri ni vhone arali ni na lutendo lwa vhukuma, naa ni fanela u khetha u vha na lutendo kha Yehova kana kha Yesu?
Tim: Hai. Yesu o ri ri vhe na lutendo kha vhoṱhe.
Anthony: Khezwo. Ndi na vhungoho ha uri ni a tenda uri a zwo ngo eḓana u sokou amba uri ri na lutendo kha Mudzimu na kha Yesu. Vhukuma, ri fanela u tshila nga nḓila ine ya sumbedza uri ri na lutendo khavho.
Tim: Ndi ngoho.
Anthony: Fhedzi muthu u sumbedza hani uri u na lutendo zwa vhukuma kha Mudzimu na kha Yesu? Khamusi ri nga haseledza yeneyo mbudziso tshifhingani tshi ḓaho. *
Tim: Ndi nga zwi takalela.
Naa hu na thero i bvaho Bivhilini ine ya ni vhilaedzisa? Naa ni ṱoḓa u ḓivha nga ha zwiṅwe zwine Ṱhanzi dza Yehova dza zwi tenda kana maṅwe maitele adzo a vhurereli? Arali zwo ralo, ni songo timatima u vhudzisa muṅwe wa Ṱhanzi dza Yehova. U ḓo takalela u haseledza na inwi eneo mafhungo.
^ par. 60 U itela u wana mafhungo o engedzeaho, sedzani ndima 12 ya bugu Bivhili I Funza Mini zwa Vhukuma? yo gandiswaho nga Ṱhanzi dza Yehova.


text:
Tshivenda
Home > ... > ... > Village Poultry in South Africa > Tshivenda
Tshivenda
Ndila I Leluwaho Ya u Langula Vhufuwa Khuhu Dzapo Fhano Africa Tshipembe (Trans. Edward Nesamvuni)
Illustration: Susan Powell
MVULATSWINGA
Muhumbulo muhulwane wa bugu iyi ndi u thusa mita ya mahayani ine ya vha na khuhu dzi si nnzhi, ine ya kundelwa u wana ngeletshedzo ya u bveledza nama na makumba kha khuhu dze vha fuwa. Nama na makumba zwi nea phuroteini ine ya todea kha nyaluwo ya vhana. Zwi dovha hafhu zwa ita uri maluvhi a aluwe zwavhudi uri vhana vhagude zwavhudi. Ndi zwa ndeme uri vho mme a vhana musi vha tshi khou thogomela vhana vha vhe na phuroteini dza maimo a ntha dzi bvaho kha makumba na nama ya khuhu. Pfushi dzavhudi dzi a todea kha u vha na mutakalo wavhudi.
Bugu iyi yo nwalelwa u engedza mveledziso dza khuhu dza po dzine dza kona u di todela zwiliwa na u di thogomela dzone dzine. Izwi zwi do konadzea nga u shumisa maitele a sa kondi a ku fuwele na u shumisa tshomedzo dzi sa duri. Kanzhi vho mme vha thogomela khuhu dzavho vha tshi vhona ndeme ya nama na makumba khau nea pfushi dzavhudi na mutakalo wavhudi kha vhone na vhana vhavho. U fuwa khuhu zwi a kona u disa masheleni manzhi. Khuhu dza po dzi anzela u vha na mutengo wavhudi fhano Afrika Tshipembe. Makumba adzo a rengisea zwavhudi na kha vhahura.
Bugu-pfariwa iyi ina zwipida zwitanu:
- Tshitumba tsha khuhu
- U nanga khuhu dzavhudi na u Thothonya
- Kualusele na Kulangulele
- U nea zwiliwa
- Mutakalo
Dzindivhuho
Illustration: Susan Powell
Dzindivhuho dzi ya kha vhathu havha vhe vha ita uri mushumo hoyu u bvele phanda: Dr. A.E. Nesamvuni vha University ya Venda, Muhasho wa Animal Science, Mrs. F. J. Mudzanani vhe vha thusa nga thalutshedzo ya Tshivenda na Mr. K. A. Tshikolomo, vhe vha vhalulula mushumo wothe.
D.J. FARRELL
The University of Queensland
April, 2000
Tshitumba tsha khuhu
Illustration: Susan Powell
- Khuhu dzi toda tshitumba tshavhudi tsho khwathaho. Dzi tea u honelwa vhusiku u itela u dzi tsireledza kha mutsho u si wavhudi, zwivhanda na mbava. Tshitumba tsha khuhu tshi tea u tendela u tolwa hadzo na u dzi thathuvha kha malwadze. Tshitumba tshavhudi tshi tea u tendela uri mukumba a kone u dzhiwa a tshi bva fhethu huthihi.
- Mufuwi u tea u dzudzanya zwavhudi fhethu hune tshitumba tsha khuhu tsha tea u dzula hone. Fhethu afho hu tea u vha na murunzi, ho oma, ho tsireledzwa, na fhasi ho adza u itela uri hu di dzula ho oma na musi wa mvula. Zwi nga vha zwavhudi u bwa mulonga wa madi u mona na tshitumba, kana u takulela ntha tshitumba u thoma, u itela uri hune khuhu dza dzula hone hu si nukale musi wa mvula.
- Tshitumba tsha khuhu tshi nga itwa nga zwi shumiswa zwi sa duri zwire henefho hayani, u fana na thanda, thanga na hatsi. Mufuwi u tea u sedza zwishumiswa zwire hone henefho tsini.Tshitumba tshi tea u vha tsini na mudi wavho, nahone hatsi na zwitaka zwi tea u vha zwo khwaedzelwa zwavhudi. Zwikhala zwa u ya matungo atsho othe zwi tea u vha mithara miraru u thivhela dzinowa na vhukhohe. Zwinwe zwitumba zwi fhatwa kha dzithanda ntha ha mavu. Hezwi zwi tsereledza khuhu kha zwi dzi laho sa mmbwa, mbevha, khohe na nowa.
- Vhuhulu ha tshitumba vhu do laulwa ngauri vhana khuhu nngana. Kha khuhu khulwane dza fumi uya kha fumi na nthanu, vhuhulu ha tshitumba vhu tea u vha henefha zwikhala zwivhili uya matungo na zwivhili u lapfa. Zwi vha kwine uri tshitumba tshi vhe tshihulwane u fhira u vha tshituku.
Illustration: Susan Powell
- Tshitumba tshi tea u vha na vothi li tsireledzaho lo khwathaho, tshi tea u kona u dzhenisa tshedza tshinzhi na muya u fhefhedaho. Tshi tea u sa dzhenisa madi, hone-ha tshi tea u tsireledza kha madumbu. Hu tea u vha na vhurala ntha vhunga khuhu dzi tshi ita dzi tshi funa u edela ntha.
- Tshitumba tshi tea u vha na mudzio wa madi. Hezwi zwi a konadzea nga u tiba gokoko kana mvuvhelo vhukati ha mudzio wo tandavhuwaho. Tshinwelo itshi tshi tea u ita tshi tshi sudzuluswa u itela uri fhasi hu sa nukale.
- Khuhu zwi toda u vha na zwitaha zwa u kudzelela khazwo. Zwitaha zwiraru zwo lugela phambo dza fumi u swika fumi na nthanu. Zwitaha izwi zwi tea uvha fhethu ho khudaho nga ngomu tshitumbani, vhulapfu vhu edane na u swika kha gona. Vha nga shumisa tshithatha kana gokoko lo tsheiwaho. Vha dadze tshitaha nga hatsi kana matanga avhudi. Vha nga kuvhanganya makumba duvha linwe na linwe, manwe vha a isa kha phambo dza u alamela uri a thothonye (zwi do sumbedzwa nga murahu).
- Tshitumbani tsha khuhu hu tea u dzula hu tshi kunakisiwa tshifhinga tshothe, kana vha engedza tshakwane sa magerelo a dzithanda kana hatsi arali i hone. Manyoro na tshakwane zwi tea u dzula zwi tshi bviswa, hu nga vha luthihi nga nwedzi, vha lindela uri a sine musi vha saathu shela ngadeni. Zwimela zwavho zwi do aluwa zwavhudi nga maanda.
U nanga khuhu dzavhudi na u Thothonya
Illustration: Susan Powell
- Vha tea u sedza uri ndi dzi fhio khuhu dzi kudzelaho makumba manzhi, dzi dzula hani kha makumba, dzi alusa hani zwikukwana, u itela uri vha kone u nanga phambo dzine dza vha vho mme avhudi. Vha vhulunge khukhwana dza phambo dzina zwitaluli zwavhudi.
- Vha vhulunge phambo dzine dza thothonya zwikukwana zwo khwathaho, zwi aluwaho u tavhanya u itela nama na hedzo dzi aluwaho dza vha khulu. Zwikukwana zwine zwa aluwa zwa vha khuhu khulwane zwi anzela uvha mikukulume, zwenezwo zwo lugela u liwa.
- Phambo dzi tea u gombiwa nga mikukulume mihulwane. Vha do toda mikukulume mivhili ya u gomba phambo dza fumi. Vha rengise kana vha thavhe mikukulume ine ya sa khou aluwa zwavhudi. Vha songo i vhetshela u andisa lushaka (tshitumba).
- Ndi zwavhudi tshinwe tshifhinga u hadzimana na miledzani wavho wa kule mukukulume muthihi kana mivhili na phambo nyana, u itela u di bveledza khuhu dzavhudi. Hezwi ndi u thivhela khotsi, vhananyana, mme na dzikhaladzi uri dzi sa gombane nga tshadzo. U dzhenelelana (ngombana nga tshadzo) uhu ha tshishaka hu ita uri khuhu dzi sa aluwe zwavhudi, nahone hu vha na makumba a si manzhi.
- Vha nangele thungo phambo inwe na inwe ine isa kudzele makumba zwavhudi, ngauri dzi khou la zwiliwa ngeno dzi sa bveledzi tshithu (vha sedze tshipida III nga murahu).
Illustration:Susan Powell
- Vha vhetshele thungo tshitaha, tshi vhe ntha u itela phambo dzi alamelaho, dzine dza toda u thothonya makumba. Vha nga shumisa tshithatha kana tshithu tshinwe na tshinwe tsho tou lukiwaho. Vha tshi adzele hatsi ho edanelaho ho omaho, vha tavhedze mutavha mutuku-nyana vha fhedzisele nga luvhemba lwa matanga kana hatsi ha u fulela. Ndi hone makumba a sa do pwashea, nahone a do thothonyea e manzhi.
- Tshitaha tshi tea u vhewa fhethu ho khudao, bvungwi, nahone kule na vhuedelo ha dzinwe khuhu nga ngomu tshitumbani. Khuhu dzine dza khou alamela dzi tea u newa madi na zwiliwa tshifhinga tshothe.
- Vha bvise makumba othe ane a khou kudzelwa duvha linwe na linwe. Musi phambo yo teaho u alamela itshi ya u alamela vha i vhetshele makumba matanu na lithihi u ya kha matanu na mararu, uri a thothonye. Phambo dzi kona fhedzi u alusa zwikukwana zwi si zwinzhi zwavhudi. Makumba a tea u bva kha phambo dzine dza kudzela makumba manzhi, kana dzine zwikukwana zwadzo zwa aluwa nga u tavhanya, zwa vha khuhu dza nama nnzhi. Zwikukwana zwi do thothonyiwa nga murahu ha vhege tharu.
- A si phambo dzothe dzi alamelaho dzine dza tea u newa makumba a u alamela. Ndi idzo fhedzi dzine dza vha vho mme vhavhudi. Arali vha nga vhea phambo i alamelaho i yothe kha tshithatha tsho nembeledzwaho, hu re na murunzi, maduvha mana uya kha matanu vha tshi ifha zwiliwa na madi, i do litsha u alamela ya vho thoma u kudzela makumba.
Kualusele na Kulangulele
Illustration: Susan Powell
Kualusele kwa khuhu
- Zwikukwana zwi kha di bvaho u thothonywa zwi toda thogomelo vhukuma. Phambo dzinwe dzi vha vhomme vhavhudi u fhira dzinwe, nahone dzi a kona u alusa zwikukwana zwinzhi zwo khwathaho, zwo takalaho.
- Vhege tharu u ya kha nna dza u thoma ndi dza ndeme, nahone zwikukwana zwi toda tsireledzo khulu kha malakhuhu na kha mutsho. Zwikukwana zwi tea uvhewa tshitumbani tshazwo u itela tsireledzo. Tshitumba itsho tshi tea u vha tshi sudzuluseaho nahone tsho hula lune zwikukwana zwa do kona u pala na mme azwo. Tshitumba tshi tea u sudzuluselwa fhethu huswa duvha linwe na linwe, nahone hu tea u vha na zwiliwa zwo linganaho tshifhinga tshothe.
- Zwikukwana zwi tea u dzula ho omaho hu re na vhududo. Ndi zwa vhuthogwa uri zwi gude u pala zwiliwa zwi kha mme azwo. Li tshi kovhela zwikukwana na mme azwo zwi tea u valelwa tshitumbani tsho tsireledzwaho nga maanda.
- Nga masiari zwikukwana zwi tea u newa zwiliwa zwa nyengedzedzo. Zwau thoma hu nga vha makumba o vhiliswaho vhukuma (o tshakekanyiwa), ha tevhela vhuse vhusekene vhukuma, ha tevhela matshakatshaka a vhurotho, ha tevhela matshakatshaka a vhuswa kana mugayo. Nga murahu ha maduvha a fumi, vha nee zwikukwana zwiliwa luvhili nga duvha nahone zwi newe zwiliwa zwine zwa do fhedza, uri zwiliwa zwi sa tambisee.
- Mme a zwikukwana i songo la zwiliwa zwa vhana. Hune ha dzula zwiliwa zwa zwikukwana hu tea u vha hutuku-tuku lune mme ya sa kone u dzhena.
- Madi avhudi a tea u dzula e hone kha tshinwelo tsha madi, fhedzi zwikukwana zwi songo tendelwa u dzhena zwa nukala. Vha nga vhea matombo a vhudi nga ngomu u itela uri zwi sa wele madini.
- Vha tavhanye u bvisa tshikukwana arali tsho fa vha tshi bwele kule na tshitumba tsha khuhu.
- Musi zwikukwana zwina vhege tharu u ya kha nna, zwi nga bviswa kha kutumba kwazwo u itela uri zwi ye u pala na mme azwo. Zwi do di toda u newa zwiliwa zwa nyengedzedzo zwi zwothe u itela uri zwi aluwe zwavhudi na uri zwi vhe na mutakalo tshifhinga tshothe.
- Musi zwo no vha na vhege nna, vha do kona u fhambanyisa mikukulume na phambo nga tou zwi lavhelesa. Mikukulume i do aluwa u tavhanya nahone itea u newa zwiliwa zwinzhi. U itela nyaluwo kha vha lingedze u i kanzwa i yothe tshifhinga tshi linganaho hafu ya iri duvha linwe na linwe.
- Mikukulume itea u liwa kana u rengiswa i saathu u aluwesa ya vhuya ya vhina. Hezwi zwi thusa uri vha vhulunge zwiliwa zwa khuhu, nahone vha do vha na zwiliwa zwinzhi zwa u nea dzenedzo khuhu.
Kulangulele kwa phambo
Illustration: Susan Powell
- Phambo dzine dza khou kudzela dzi na tshigula tshitswuku vhukuma tshi penyaho. Phambo ine isa khou kudzela ina tshigula tsho putekanaho tsha dovha tsha tshenuluwa. Phambo dzi dzulela u kudzela na u awela kha u kudzela, zwenezwo zwi ita uri tshigula tshi dzule tshi tshi shandukisa mbonalelo na muvhala.
- Luthihi nga duvha kha vha kuvhanganye makumba o kudzelwaho. Sa musi zwo ambiwa murahu, vha vhee makumba matanu na lithihi uya kha matanu na mararu kha khuhu ye vha nanga uri i alamele.
- Vha songo vhea makumba fhethu hu dudelaho. Kha vha shumise kana u rengisa makumba avho hu saathu u fhela maduvha matanu kana matanu na mavhili, zwa sa ralo vhunzhi hao a nga sina nahone asa thothonye naho o alamelwa.
- Vha nange makumba mahulwane avhudi a re na zwikwangwa zwavhudi, avhe one a alamelwa. Makumba a re na zwikwangwa zwisekene kana o fhanduwaho ha nga thothonyi. Makumba mahulwane a do bveledza zwikukwana zwihulwane zwo takalaho zwi fulufhedzisaho u vha khuhu khulwane.
- Musi phambo dzi na minwaha mivhili uya kha miraru, dzi nga ima u kudzela kana dza kudzela makumba a si manzhi. Zwenezwo zwi amba uri dzi vha dzi tshi khou vha fhedzela zwiliwa ngeno dzi sa vhuisi tshithu. Vha tea u dzi thavha kana vha dzi rengisa, vha toda dzinwe phambo thuku dzine dza do da dza kudzela makumba manzhi.
U nea zwiliwa
Illustration: Susan Powell
- Khuhu dzi toda zwiliwa zwa muvango wavhudi zwi bvaho kha zwiliwa zwo fhambanaho, uri dzi aluwe zwavhudi na ubveledza makumba manzhi. Dzi dovha dza toda madi avhudi tshifhinga tshothe.
- Dzi do wana zwinwe zwa zwiliwa musi dzi tshi pala fhasi, musi dzi tshi toda vhusudu, zwikhokhonono, thoro, zwivhungu, mbeu, hatsi na zwinwe zwimela. Hoyu ndi muvango wavhudi, fhedzi a wo ngo tou lingana zwi tshi da kha uri dzi bveledze zwavhudi. Dzi toda u dovha dza newa zwinwe zwiliwa.
- Arali vha tshi nga kona u swikela u renga zwiliwa zwituku-tuku, vha rengele zwikukwana zwavho. Zwi do toda zwiliwa zwituku zwa u thoma (nyaluwo) kana thoro dzi bvaho mavuni, u swika zwi tshi vha na vhege nna uya kha thanu. Hezwi zwi rengiwa vhengeleni la zwiliwa zwa khuhu. Vha songo tenda khuhu khulwane dzi tshi la zwiliwa hezwi. Zwi khou duresa nahone ndi zwa nthesa khadzo. Vha nga tanganyisa tshelede ya u renga zwiliwa hezwi na mudzula-tsini wavho, arali vha tshi vhona saga i tshi vha durela kana i khulu.
- Vha songo dadzesa zwiliwa fhethu hune vha khou shela hone zwiliwa khuhu dzi sa do palela nnda zwa tambisea.
- Phambo kanzhi a dzi na khalisiamu yo linganelaho ya u ita zwikwangwa zwo khwathaho zwa makumba. Dzi i wana kha khumba, fhedzi tombo la phemba (Limestone) a li duri. Phemba itea u vhewa kha tshidongo tshayo thungo fhethu hu songo nukalaho. Zwikwangwa zwa makumba zwo tshakekanaho zwi tea u newa phambo u itela uri dzi vhe na khalisiamu, fhedzi a tea u vha o thoma a vhiliswa na miroho mivhisi u itela uri zwikwangwa zwa makumba zwa sa dzhenise vhulwadze kha khuhu.
Illustration: Susan Powell
- Zwiliwa zwine zwa sa tsha liwa zwa hayani ndi zwa vhuthogwa. Zwi tea u vheiwa zwavhudi zwa newa khuhu zwi tshi kha di vha zwavhudi duvha linwe na linwe. Arali vhe na miroho yavhudi ingaho madabula, kherotsi, khavhishi na zwinwe vha si tsha zwi shumisa, ndi khwine u zwi bikela khuhu uri dzi sa kondelwe u zwi gaya. Miomva yo vhibvaho na minwe mitshelo ndi ya vhudi kha khuhu. Ndi muhumbulo wavhudi u nea khuhu matshakatshaka o salaho kha zwiliwa zwavho musi vha tshi dzi valela tshitumbani nga madekwana. Hezwi zwi dzitutuwedza uri dzi pale musi dzi tshi do bva nga matsheloni.
- Marambo a bvaho kha khuhu na kha zwinwe zwifuwo o bikwaho, a nga omiswa duvhani a kuyiwa nga tombo u swika a tshi nga vhukhopfu a dovha a newa khuhu. Marambo haya a vha o dala minerala nnzhi hu tshi katelwa na khalisiamu u itela uri khuhu dzavho dzi dzule dzo takala.
- Mufumbu wa mavhele na gorou u a wanalesa tshinwe tshifhinga. Hezwi ndi zwiliwa zwavhudi zwa khuhu khulwane, fhedzi vha tea u dzula vha tshi toda zwinwe zwiliwa zwa u engedzedza, ngauri mufumbu a u na pfushi dzo linganelaho.
Mutakalo
Illustration: Susan Powell
- ndi yone khono ya u vha na khuhu dzo takalaho. Ndi khuhu fhedzi dzo takalaho dzine dza do kudzela makumba manzhi na u aluwa zwavhudi.
- U ita uri khuhu dzi vhe na mutakalo wavhudi, vha tea u dzi nea madi avhudi, zwidongo zwau nwela madi nau lela khazwo zwi tea u vha zwo kunaho khathihi na tshitumba.
- Khuhu dzi tea u dzula dzi tshi tolwa u vhona arali hu na inwe ine ya khou lwala.
- Khuhu dzi lwalaho dzi tea u bviswa vhukati ha dzinwe, dza vheiwa thungo dza newa madi avhudi na zwiliwa zwinzhi. Arali dzi tshi kha di vha thuku dzi tea u vheiwa fhethu hu dudelaho ho omaho. Arali dza sa fhola ubva kha maduvha mana uya kha matanu, dzi tea u vhulahiwa dza bwelwa fhasi.
- Tshikukwana tshi lwalaho atshi li zwiliwa. Tshi do thuvhea mathenga, nahone tshi nga bvisa vhutoko ha tshiludi vhuna malofha. Khuhu khulwane i lwalaho i nga vha na mathenga a re na tshika kha tshibesu. Hu nga vha na zwipundu kha tshigula na fhasi ha mukulo. Dzinwe khuhu dzi a kundelwa u tshimbila zwavhudi. Milendzhe i shayaho nungo, na zwikukwana zwo putekanaho i vha yone thaidzo. Arali dzi sa koni u tshimbila kha zwi vhulahiwe ngauri dzi do di fhedza dzo fa.
Illustration: Susan Powell
- Khuhu inwe na inwe ine ya fa itea u bvisiwa tshitumbani ngau tavhanya ya fhisiwa kana ya bwelwa fhasi, vha songo ila ngauri i do nea muta wavho malwadze.
- Khuhu dzavho dzi tea u dzula dzo takala, arali vha tshi kha di toda uri dzi aluwe zwavhudi na u kudzela makumba manzhi. Manwe malwadze a wanala henefho muvhunduni wa havho tshifhinga tshothe, ngauralo khuhu dzavho dzi tea u tsireledzwa nga u dzi thavhela.
- Vhulwadze vhune ha pfi Kwingwi (Newcastle) vhu nga vhulaya khuhu dzavho nga u tavhanya. Ndi nga zwo zwi zwa vhuthogwa uri vha thavhele khuhu dzavho. Vha do tea u wana ngeletshedzo i bvaho kha ofisi ya vha eletshedzi vha vhufuwa-khuhu vhavho vha tsini nga ha u thavhela kana u thivhela vhulwadze ha khuhu. Arali vha sa ralo vha nga lovhelwa nga khuhu dzavho dzothe ngau tavhanya.
- Arali vha nga vha na khuhu dzi lwalaho dzi nnzhi, vha nga toda ngeletshedzo ngau tavhanya kha are makone kha vhulwadze ha khuhu. Vha nga kona-ha u lingedza mishonga ya maimo a ntha kha khuhu dzavho.
Back to Top


text:
Tlhatlhambuto 43: Joxua A Maha Murangeli
MOSI wa zi lava ku enghena Kanani ni vaIsraeli. Hizalezo yena i kombela aku: ‘Jehova, nzi vumele nzi tlhatuka a Congo wa Jordani nzi ya wona a tiko go saseka.’ Kanilezi Jehova aku: ‘Zi ku enele! U nga engeti u kumbuka a mhaka leyo!’ Wa zi tiva a ku hikuyini Jehova a wulileko lezo?
Hi mhaka ya lezi zi nga maheka a xikhati lexi Mosi a ngaba a ribye. Khumbula, yena na Aroni a va dzunzangi Jehova. A va tlhamuselangi a vanhu a ku ku wa hi Jehova a nga wa humesa mati hi laha ribyeni. Hi xigelo lexo Jehova i te ngalo i wa nga ta va tsika va enghena Kanani.
Zonake loku ku hunzile tihweti titsongwani na Aroni a file, Jehova i byela Mosi aku: ‘Teka Joxua, u mu yimisa mahlweni ka mupristi Eliazare ni ka vanhu. Kwalaho mahlweni ka vona vontlhe, va byele uku Joxua hi yena murangeli wa muswa.’ Mosi i maha khwatsi hi lezi Jehova a wulako, kota lezi u zi wonako laha ka mufananiso.
Makunu Jehova i byela Joxua aku: ‘Tiya, u nga chavi. U ta rangela vaIsraeli kala tikweni ga Kanani legi nzi va tsumbisileko gona, nzi tava zinwe na wena.’
Anzhako Jehova i byela Mosi a ku kanziha le hehla ka Xitsunga xa Nebo le tikweni ga Moabi. Hi kwale hehla Mosi wa zi kota ku cuwuka tlhatuko wa Congo wa Jordani a wona a tiko go saseka ga Kanani. Jehova aku: ‘Legi hi gona a tiko nzi tsumbisileko ku gi nyika ka vana va Abrahama, Isaka na Jakobe. Nzi ku tsikile u gi wona, kanilezi nzi nga ta ku tsika u enghena ka gona.’
Mosi ifa kwale hehla ka Xitsunga xa Nebo. Yena i wa hi ni tanga ya 120 wa malembe. I wa ha tiyile, ni mahlo yakwe ma wa ha wona khwatsi. A vanhu va bayiseka nguvu va tlhela va rila hi lezi Mosi a fileko. Kanilezi va tsakile hakuva va na na Joxua kota murangeli wabye wa muswa.
Mitsengo 27:12-23; Deuteronome 3:23-29; 31:1-8, 14-23; 32:45-52; 34:1-12.
Ziwutiso
- Laha mufananisweni, hi vamani a vavanuna lava va vambiri va yimileko zinwe na Mosi?
- Zini lezi Jehova a byelako Joxua?
- Hikuyini Mosi a kanzihako le hehla ka Xitsunga xa Nebo, niku zini lezi Jehova a wulako ka yena?
- I na ni tanga muni Mosi a xikhati lexi a fako?
- Hikuyini a vanhu va bayisekako, kanilezi xigelo muni va nga naxo xa kuva va tsaka?
Ziwutiso zo engetela
- Gonza Mitsengo 27:12-23.
Xiavelo muni xo binza lexi Joxua a xi amukeleko hi ka Jehova, niku ku kombisiwa hi ndlela muni a kukhatala ka Jehova hi vanhu Vakwe inyamutlha? (Mitse. 27:15-19; Miti. 20:28; Maheb. 13:7)
- Gonza Deuteronome 3:23-29.
Hikuyini Jehova a nga vumelangiko Mosi na Aroni a kuva va tlhatuka va ya tikweni ga xitsumbiso, niku xigonzo muni hi zi kotako ku xi kuma hi lezo? (Deut. 3:25-27; Mitse. 20:12, 13)
- Gonza Deuteronome 31:1-8, 14-23.
Xana a magezu ya Mosi ya ku salisa Israeli ma kombisa kuyini a ku yena i vumele a kutsayisa ka Jehova hi kutitsongahata? (Deut. 31:6-8, 23)
- Gonza Deuteronome 32:45-52.
Xana a Mhaka ya Nungungulu yi fanele ku khumbisa kuyini wutomi ga hina? (Deut. 32:47; Levi 18:5; Maheb. 4:12)
- Gonza Deuteronome 34:1-12.
Hambulezi Mosi a nga tshukangiko a wona Jehova hi wutsumbu Gakwe, zini lezi zi kombiwako hi Deuteronome 34:10 xungetano hi kuzwanana kakwe na Jehova? (Ekso. 33:11, 20; Mitse. 12:8)


text:
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
InaE-e
Bibele Eka Web Site Leyi
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
InaE-e
1 Samuwele 16:1-23
16 Eku heteleleni Yehovha a vutisa Samuwele a ku: “Xana u ta rilela Sawulo+ ku fikela rini, loko mina hi tlhelo lerin’wana ndzi n’wi bakanyile leswaku a nga vi hosi ya Israyele?+ Tata rimhondzo ra wena hi mafurha+ u famba. Ndzi ta ku rhuma eka Yese+ lowa le Betlehema, hikuva ndzi tihlawulele hosi exikarhi ka vana vakwe.”+2 Kambe Samuwele a ku: “Xana ndzi ta fambisa ku yini? Xikan’we-kan’we loko Sawulo a swi twa, kunene u ta ndzi dlaya.”+ Yehovha a ya emahlweni a ku: “U fanele u teka xihon’wana xa ntlhambi u famba na xona, u ku, ‘Ndzi tele ku ta endlela Yehovha xitlhavelo.’+3 U fanele u vitanela Yese exitlhavelweni; kutani loko ku ri mina, ndzi ta ku tivisa leswi u faneleke u swi endla,+ u fanele u ndzi totela+ loyi ndzi nga ta ku komba yena.”4 Samuwele a endla leswi Yehovha a swi vuleke. Loko a fika eBetlehema,+ vakulukumba va muti va sungula ku rhurhumela+ loko va hlangana na yena, kutani va ku: “Xana ku ta ka wena ku vula ku rhula?”+5 Hiloko a ku: “Ku vula ku rhula. Ndzi tele ku ta endlela Yehovha xitlhavelo. Tihlawulekiseni,+ mi ya na mina exitlhavelweni.” Kutani a hlawulekisa Yese ni vana vakwe, endzhaku ka sweswo a va vitanela exitlhavelweni.6 Kuteloko va nghena naswona a vone Eliyabu,+ xikan’we-kan’we a ku: “Hakunene mutotiwa wakwe u le mahlweni ka Yehovha.”7 Kambe Yehovha a ku eka Samuwele: “U nga languti ku languteka kakwe ni ku tlakuka ka xiyimo xakwe,+ hikuva ndzi n’wi bakanyile. Hikuva [Xikwembu a xi voni] hi ndlela leyi munhu a vonaka ha yona,+ hikuva munhu u vona ntsena leswi vonakaka ematihlweni;+ kambe loko ku ri Yehovha, u vona leswi mbilu+ yi nga swona.”8 Hiloko Yese a vitana Abinadaba,+ a n’wi hundzisa emahlweni ka Samuwele, kambe yena a ku: “Hambi ku ri loyi, Yehovha a nga n’wi hlawulanga.”9 Endzhaku ka sweswo, Yese a hundzisa Xamaha,+ kambe yena a ku: “Hambi ku ri loyi, Yehovha a nga n’wi hlawulanga.”10 Kutani Yese a hundzisa vana vakwe va nkombo emahlweni ka Samuwele; Samuwele a byela Yese nakambe a ku: “Yehovha a nga va hlawulanga lava.”11 Eku heteleleni Samuwele a byela Yese a ku: “Xana hi vona vafana hinkwavo lava?” Hiloko a ku: “Lontsongo eka hinkwavo u sele ku ta fikela sweswi,+ kutani waswivo, u byisa tinyimpfu.”+ Samuwele a byela Yese a ku: “Rhumela rito leswaku va ya n’wi landza, hikuva a hi nge tshami ehansi hi dya a nga si fika laha.”12 Hiloko a rhumela rito leswaku a landziwa. Yena a a ri wa ribungwana,+ jaha leri nga ni mahlo yo saseka, ri sasekile. Kutani Yehovha a ku: “Suka u yima, n’wi tote, hikuva loyi hi yena!”+13 Hikwalaho Samuwele a teka rimhondzo ra mafurha,+ a n’wi tota exikarhi ka vamakwavo. Kutani moya wa Yehovha wu sungula ku tirha ehenhla ka Davhida ku sukela esikwini rero ku ya emahlweni.+ Endzhaku Samuwele a pfuka a khoma ndlela a ya eRhama.+14 Moya wa Yehovha wu suka+ eka Sawulo, kutani moya wo biha+ lowu humaka eka Yehovha wu n’wi hlasela.15 Malandza ya Sawulo ma ku eka yena: “Waswivo, sweswi moya wo biha wa Xikwembu wa ku hlasela.16 Hi kombela leswaku hosi ya hina yi lerisa malandza ya wena emahlweni ka wena leswaku va lava munhu la nga ni vuswikoti+ bya ku chaya haripa.+ Kutaku loko moya wo biha wa Xikwembu wu va ehenhla ka wena, yena u ta yi chaya hi voko, kunene swi ta ku fambela kahle.”17 Kutani Sawulo a byela malandza yakwe a ku: “Ndzi kombela mi ndzi nyika munhu la tivaka ku chaya kahle, mi fanele mi n’wi tisa eka mina.”+18 Un’wana wa vatirhi a hlamula a ku: “Waswivo, ndzi vone ndlela leyi n’wana wa Yese lowa le Betlehema a nga ni vuswikoti bya ku chaya ha yona,+ i wanuna wa vurhena ni matimba+ naswona i wanuna wa nyimpi+ ni xivulavuri xo tlhariha,+ wanuna la vumbekeke kahle,+ naswona Yehovha u na yena.”+19 Hiloko Sawulo a rhuma varhumiwa eka Yese, a ku: “Ndzi rhumelele Davhida n’wana wa wena, loyi a risaka ntlhambi.”+20 Kutani Yese a teka mbhongolo, xinkwa, gula ra dzovo+ ra vhinyo ni ximbutana, a swi rhumela eka Sawulo hi voko ra Davhida n’wana wakwe.+21 Hiloko Davhida a fika eka Sawulo a n’wi tirhela;+ kutani a n’wi rhandza swinene, naswona a n’wi endla murhwali wa swihlomo swakwe swa nyimpi.+22 Kutani Sawulo a rhumela rito eka Yese, a ku: “Ndzi kombela leswaku Davhida a ya emahlweni a ndzi tirhela, hikuva u kume tintswalo ematihlweni ya mina.”23 Kutani, loko moya wa Xikwembu wu va ehenhla ka Sawulo, Davhida a teka haripa, a yi chaya; Sawulo a kuma ku wisa naswona a swi n’wi fambela kahle, moya wo biha wu suka ehenhla ka yena.+


text:
Hi nga yi kuma kwihi a mihlamulo ya ziwutiso za lisima za wutomi?
Hi nga yi kuma ka . . .
siensia?
filozofia?
Biblia?
A MUTSALI WA BIBLIA I TE NGALO KA NUNGUNGULU
‘Nzihe kupimisisa . . .a mhaka ya wena lisine.’
A Biblia ga hlamula a ziwutiso za vanhu va timiliyoni.
Xana wa zi lava kuva munwe wabye?
A site jw.org yi nga ku vuna.
LERA a timhaka leti ka internet
HLALELA a tividiyu ti seketelwako ka Biblia
Maha a DOWNLOAD ya mabhuku lawa
Broxura Mahungu Yo Saseka Ya Nungungulu!
Marevista A Murinzeli ni Despertai!
KA ZIWUTISO LEZI, HI XIHI XI KU KARATAKO NGUVU?
Xana Nungungulu i na ni nanzu hi kota ya kuxaniseka ka hina?
Kuma a mihlamulo ya Biblia ya ziwutiso lezi ka jw.org/tsc.
(Nghena ka ENSINOS BÍBLICOS > PERGUNTAS BÍBLICAS RESPONDIDAS)


text:
Dyondzo 74: Wanuna La Nga Chaviki
Vona vanhu lava va hleka jaha leri. Xana wa ri tiva? I Yeremiya. I muprofeta wa nkoka swinene wa Xikwembu.
Endzhakunyana ka loko Hosi Yosiya a sungule ku herisa swifaniso swa hava etikweni, Yehovha u byele Yeremiya leswaku a va muprofeta Wakwe. Hambiswiritano, Yeremiya a a anakanya leswaku wa ha ri ntsongo ku va muprofeta. Kambe Yehovha u vule leswaku Yena u ta n’wi pfuna.
Yeremiya u byele Vaisrayele leswaku va tshika ku endla swilo swo biha. U te: ‘Vanhu va matiko va gandzela swikwembu swa mavunwa.’ Kambe Vaisrayele vo tala a va hlawula ku gandzela swifaniso swa hava ematshan’weni yo gandzela Yehovha Xikwembu xa ntiyiso. Loko Yeremiya a byela vanhu leswaku Xikwembu xi ta va xupula hikwalaho ka vubihi bya vona, va lo n’wi hleka.
Ku hundze malembe. Yosiya a fa, endzhaku ka tin’hweti tinharhu n’wana wakwe Yoyakimi a va hosi. Yeremiya a a hambeta a byela vanhu a ku: ‘Yerusalema ri ta lovisiwa loko mi nga hundzuki etindleleni ta n’wina to homboloka.’ Vaprista va bvunga Yeremiya kutani va huwelela va ku: ‘U fanele ku dlawa hikwalaho ko vula swilo leswi.’ Kutani va byela tihosana ta Israyele va ku: ‘Yeremiya u fanele a dlawa hikuva u rhukane muti wa hina.’
Xana Yeremiya a a ta endla yini hi nkarhi wolowo? A a nga chavi! U va byele hinkwavo a ku: ‘Yehovha u ndzi rhumile leswaku ndzi ta mi byela timhaka leti. Loko mi nga hundzuki etindleleni ta n’wina to homboloka, Yehovha u ta lovisa Yerusalema. Kambe tivani leswi: Loko mi ndzi dlaya, mi ta va mi dlaya munhu la nga riki na nandzu.’
Tihosana ti tshike Yeremiya a ya emahlweni a hanya, kambe Vaisrayele a va hundzukanga. Endzhakunyana, Nebukadnetsara hosi ya le Babilona u tile a ta hlasela Yerusalema. Eku heteleleni Nebukadnetsara u endle Vaisrayele va va malandza yakwe. U teke vo tala a va yisa eBabilona. Anakanya leswaku a swi ta va njhani loko vanhu lava u nga va tiviki va ku teka va ku yisa etikweni leri u nga ri tiviki!
Yeremiya 1:1-8; 10:1-5; 26:1-16; 2 Tihosi 24:1-17.
Swivutiso
- I mani jaha leri nga exifanisweni lexi?
- Xana Yeremiya u anakanya yini hi ku va muprofeta, kambe Yehovha u te yini eka yena?
- Hi rihi rungula leri Yeremiya a tshamelaka ku ri byela vanhu?
- Xana vaprista va ringete njhani ku miyeta Yeremiya, kambe u kombise njhani leswaku a nga chavi?
- Xana ku humelele yini loko Vaisrayele va nga cinci tindlela ta vona to homboloka?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Yeremiya 1:1-8.
Hi ku ya hi xikombiso xa Yeremiya, i yini lexi endlaka leswaku munhu a faneleka entirhweni wa Yehovha?
Xikombiso xa Yeremiya xi va khutaza njhani vantshwa lava nga Vakreste namuntlha?
- Hlaya Yeremiya 10:1-5.
Hi xihi xikombiso lexi pfunaka swinene lexi Yeremiya a xi tirhiseke ku kombisa vuhava bya ku tshembela eka swifaniso?
- Hlaya Yeremiya 26:1-16.
Loko ma twarisiwa rungula ra xitsundzuxo namuntlha, xana masalela lama totiweke ma xi tekele njhani enhlokweni xileriso lexi Yehovha a xi nyikeke Yeremiya xa ku ka ‘a nga susi rito ni rin’we’?
Hi xihi xikombiso lexinene lexi Yeremiya a xi vekeleke Timbhoni ta Yehovha namuntlha xa ku twarisa xilemukiso xa Yehovha etinxakeni ta vanhu?
- Hlaya 2 Tihosi 24:1-17.
Hi byihi vuyelo byo biha lebyi kumiweke hi Vayuda lava nga tshembekangiki eka Yehovha?


text:
Spaniya
Spaniya (Spanish: España, IPA: [es'paɲa]) i tiko ra le dzongeni ka yuropa, laha ku vulavuriwaka Xipaniya. Tiko leri ri hlanganisa Xipaniya xa le ribuweni exikarhi ka Lwandle ra Atlantiki na ra Meditera, Swihlala-ntsongo swi mbirhi eka malwandle lama angarheke, kuhlanganisa na swi-mutana leswi tiyimeleke e Nwalungwini wa Afrika. Tiko ra Xipaniya ri le xikarhi ka Lwandle ra Meditera e dzongeni na vuxa, Lwandle ra Kantabrika enwalungu na lwandle ra Atlantika e vupela-dyambu. Xipaniya xihleriwe hi Phalamende ya xi demokrasi naswona itiko leri tifumaka. Xipaniya xile ka ntlawa wa Nhlangano wa matiko ya Yuropa ku sukela hi lembe ra 1986 naswona i tiko leri hluvukeke leri nga ra vunkaye hi kufuwa e misaveni hinkwayo, kasi riri ra vunthlanu e Yuropa. Xipaniya, Portugal na Andora i matiko lama vumbaka ribuwa-nkulu ra Iberiya, naswona ma hlanganisa vu anamo bya kwalomu ka 504,030 km², Hi rona tiko leri anameke ngopfu e vupela-dyambu bya Yuropa(kulandzela Furhwa).
Xipaniya xi hlakarherile e hansi ka mfumo wa rhoma Hispaniya, hikwalaho xi va ri nwana ra matiko ya nkoka e nkarhini wolowo. E minkarhini leyi landzeleke, Xipaniya ri fumiwile hi Jarimani, endhzaku ri ta fumiwa hi mufumi wa mu Islamu. Xipaniya ri hlaserile Furhwa hi 1793 loko mafurhwa ma dlayile hosi ya wona Luwi wa vu Khume-ntsevu, kambe ri hluriwa kufika laha ri kondleteleke kurhula na furhwa hi 1795.


text:
Hi Vamani Hina Timbhoni Ta Yehovha?
Hi vanhu va tinxaka-nxaka lava vulavulaka tindzimi to hambana-hambana, kambe hi hlanganisiwa hi swilo leswi fanaka. Ngopfu-ngopfu hi tiyimisele ku dzunisa Yehovha, ku nga Xikwembu lexi tsaleke Bibele tlhelo Muvumbi wa swilo hinkwaswo. Hi endla hinkwaswo leswi nga ematimbeni ya hina leswaku hi tekelela Yesu Kreste naswona ha tinyungubyisa hileswi hi vitaniwaka Vakreste. Hi ntolovelo un’wana ni un’wana wa hina u tirhisa nkarhi wakwe leswaku a pfuna vanhu leswaku va dyondza Bibele ni hi Mfumo wa Xikwembu. Kutani leswi hi chumayelaka kumbe hi vulavulaka hi Yehovha Xikwembu ni Mfumo wa yena, hi tiviwa tanihi Timbhoni ta Yehovha.
Valanga website ya hina. Hlaya Bibele eka website leyi. Dyondza leswi engetelekeke malunghana na hina ni leswi hi swi pfumelaka.


text:
Dyondzo 60: Abigayele Na Davhida
Xana wa n’wi tiva wansati loyi wo saseka loyi a hlangavetaka Davhida? Vito rakwe i Abigayele. A a tlharihile, naswona u sivele Davhida leswaku a nga endli swilo swo biha. Kambe hi nga si dyondza hi sweswo, a hi rhangeni hi vona leswi humeleleke hi Davhida.
Endzhaku ka loko Davhida a balekele Sawulo, u tumbele ebakwini. Vamakwavo ni ndyangu wa ka vona hinkwawo va ye laha a a ri kona. Vavanuna va kwalomu ka 400 va ye laha a a ri kona, kutani Davhida u ve murhangeri wa vona. Kutani Davhida u ye eka hosi ya Mowabu a ku: ‘Ndzi kombela u tshama na tatana na manana kukondza ndzi vona leswaku ku endleka yini hi mina.’ Endzhakunyana, Davhida ni vavanuna lava a a ri na vona va tifihle eswintshabyanini.
Endzhaku ka sweswo Davhida u hlangane na Abigayele. Nabali, nuna wakwe a a fuwile swinene. A a ri ni tinyimpfu ta 3 000 ni timbuti ta 1 000. Nabali a a ri ni nsele. Kambe nsati wakwe Abigayele a a saseke ngopfu. Nakambe Abigayele a a swi kota ku endla leswinene. Siku rin’wana u tshame a ponisa ndyangu wa yena. A hi voneni leswaku u swi endlise ku yini.
Davhida ni vavanuna lava a a ri na vona va ve ni tintswalo eka Nabali. Va n’wi pfune ku sirhelela tinyimpfu ta yena. Kutani siku rin’wana Davhida u rhume vavanuna lava a a ri na vona leswaku va ya kombela mpfuno eka Nabali. Vavanuna lava a va ri na Davhida va fike va kuma Nabali ni vapfuni va yena va ri karhi va tsemeta voya bya tinyimpfu. A ku ri siku ra nkhuvo, naswona Nabali a a ri ni swakudya swo tala leswinene. Kutani vavanuna va Davhida va fike va n’wi byela va ku: ‘Hi ve ni tintswalo eka wena. A hi ti yivanga tinyimpfu ta wena, kambe hi pfunile eku tihlayiseni. Sweswi, hi kombela u hi nyika swakudya.’
Nabali u te: ‘A ndzi nge va nyiki vanhu vo fana na n’wina swakudya swa mina.’ U va delerile a tlhela a rhukana Davhida. Loko vavanuna lava va vuya kutani va byela Davhida timhaka leti, Davhida u hlundzuke swinene. U byele vavanuna lava a ku: ‘Tekani mabanga ya n’wina!’ Kutani va khoma ndlela va lava ku ya dlaya Nabali ni vavanuna lava a a ri na vona.
Un’wana wa vavanuna lava a va ri na Nabali, la swi tweke loko Nabali a vula marito yo delela, u byele Abigayele leswi endlekeke. Hi ku hatlisa Abigayele u lulamise swakudya. U swi khandziyise etimbhongolweni kutani a nghena ndleleni. Loko a hlangana na Davhida, u xike embhongolweni yakwe kutani a nkhisama, a ku: ‘Ndza ku kombela hosi yanga, u nga n’wi tekeli nhlokweni nuna wa mina Nabali. I xiphukuphuku naswona u endla swilo swa vuphukuphuku. Hi leyi nyiko. Ndzi kombela u yi teka, naswona u hi rivalela eka leswi endlekeke.’
Davhida a hlamula a ku: ‘U wansati wo tlhariha. U endle leswaku ndzi nga dlayi Nabali hikwalaho ka vuphukuphuku byakwe. Muka hi ku rhula.’ Endzhakunyana ka loko Nabali a file, Abigayele u ve un’wana wa vasati va Davhida.
1 Samuwele 22:1-4; 25:1-43.
Swivutiso
- I mani vito ra wansati loyi a hlangavetaka Davhida laha xifanisweni, naswona i munhu wa njhani?
- Nabali a a ri mani?
- Ha yini Davhida a rhume vavanuna lava a ri na vona ku ya kombela mpfuno eka Nabali?
- Xana Nabali u va byele yini vavanuna lava a va ri na Davhida, naswona Davhida u angule hi ndlela yihi?
- Xana Abigayele u swi kombise njhani leswaku i wansati wo tlhariha?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya 1 Samuwele 22:1-4.
Xana vandyangu wa Davhida va veke xikombiso lexinene hi ndlela yihi malunghana ni ndlela leyi hi faneleke hi seketelana ha yona ni Vakreste-kulorhi?
- Hlaya 1 Samuwele 25:1-43.
Ha yini Nabali a a sandziwa hi ndlela leyi?
Namuntlha vavasati lava nga Vakreste va nga dyondza yini eka xikombiso xa Abigayele?
Hi swihi swilo swimbirhi swo biha leswi Abigayele a siveleke Davhida ku swi endla?
Xana ndlela leyi Davhida a n’wi anguleke ha yona Abigayele yi va pfuna njhani vavanuna namuntlha leswaku va va ni langutelo ra Yehovha hi vavasati?


text:
Dyondzo 63: Solomoni Hosi Yo Tlhariha
Solomoni a ha ri muntshwa loko a va hosi. A a rhandza Yehovha, naswona u landzele nkongomiso lowunene lowu Davhida tata wakwe a n’wi nyikeke wona. Yehovha a a tsaka hi Solomoni, kutani vusiku byin’wana u n’wi byele enorhweni a ku: ‘Solomoni, xana u lava leswaku ndzi ku nyika yini?’
Hiloko Solomoni a hlamula a ku: ‘Yehovha Xikwembu xanga, ndza ha ri ntsongo naswona a ndzi swi tivi leswaku ndzi fuma njhani. Kutani ndzi nyike vutlhari bya ku fuma vanhu va wena hi ndlela leyinene.’
Yehovha u swi tsakerile leswi Solomoni a swi kombeleke. Kutani u te: ‘Hikwalaho ka leswi u kombeleke vutlhari ku nga ri ku hanya nkarhi wo leha ngopfu kumbe rifuwo, ndzi ta ku nyika vutlhari lebyikulu ku tlula vanhu hinkwavo lava tshameke va hanya. Kambe ndzi ta tlhela ndzi ku nyika ni leswi u nga swi kombelangiki, rifuwo ni ku vangama.’
Endzhakunyana vavasati vambirhi va te eka Solomoni va ri ni xiphiqo lexikulu. Un’wana wa vona u te: ‘Mina ni wansati loyi hi tshama endlwini yin’we. Ndzi kume n’wana wa mufana, naswona endzhaku ka masiku mambirhi na yena a kuma n’wana wa mufana. Vusiku byin’wana n’wana wa yena u file. Kambe loko ndza ha etlele, u veke n’wana wa yena la feke etlhelo ka mina ivi a teka wa mina. Loko ndzi pfuka kutani ndzi languta n’wana la feke, ndzi swi vonile leswaku a a nga ri wa mina.’
Kutani wansati loyi un’wana a ku: ‘Doo! N’wana la hanyaka i wa mina, wa yena hi la feke!’ Wansati wo sungula u hlamule a ku: ‘Doo! N’wana la feke i wa wena, naswona loyi a hanyaka i wa mina!’ Vavasati volavo a va phikizana hi ndlela yoleyo. Xana Solomoni a a ta endla yini?
U kombele leswaku va n’wi tisela banga, loko va ri tisile, u te: ‘Tsemani n’wana la hanyaka hi le xikarhi, kutani un’wana ni un’wana mi n’wi nyika hafu.’
Loyi ku nga yena mana wa n’wana u huwelele a ku: ‘Doo! Mi nga n’wi dlayi n’wana loyi. N’wi nyikeni yena!’ Kambe wansati lowun’wana yena u te: ‘Mi nga n’wi nyiki munhu; n’wi tsemeni hi le xikarhi.’
Eku heteleleni Solomoni u te: ‘Mi nga dlayi n’wana! N’wi nyikeni wansati wo sungula. Hi yena mana wa n’wana loyi.’ Solomoni u swi tivile hikuva mana wa n’wana a a n’wi rhandza ngopfu n’wana loyi lerova a a tiyimisele ku n’wi nyika wansati yoloye leswaku a nga dlayiwi n’wana loyi. Loko vanhu va twa ndlela leyi Solomoni a xi tlhantlheke ha yona xiphiqo lexi, va swi tsakerile ku va ni hosi yo tlhariha hi ndlela yoleyo.
Hi nkarhi wa ku fuma ka Solomoni, Xikwembu xi katekise vanhu hi ku endla leswaku misava yi veka ndzalo ya koroni ni maxalana, madiriva ni makuwa ni swakudya swin’wana. Vanhu a va ambala timpahla to saseka naswona a va tshama ni le tindlwini ta kahle. Hinkwavo a va ri na swilo swo tala leswinene.
1 Tihosi 3:3-28; 4:29-34.
Swivutiso
- Yehovha u n’wi vutise yini Solomoni, naswona yena u hlamurise ku yini?
- Leswi xikombelo xa Solomoni xi tsakiseke Yehovha, xana u n’wi tshembise ku n’wi nyika yini?
- Hi xihi xiphiqo lexikulu lexi vavasati vambirhi va xi tiseke eka Solomoni?
- Hilaha u nga swi vonaka hakona laha xifanisweni, xana Solomoni u xi tlhantlha njhani xiphiqo lexi?
- Xana mfumo wa Solomoni a wu ri njhani naswona ha yini?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya 1 Tihosi 3:3-28.
Xana vavanuna lava nga ni vutihlamuleri enhlengeletanweni ya Xikwembu namuntlha va nga dyondza yini eka marito ya Solomoni lama humaka embilwini lama nga eka 1 Tihosi 3:7?
Xikombelo xa Solomoni i xikombiso lexinene xa swilo leswi faneleke ku khongeleriwa hi ndlela yihi?
Ndlela leyi Solomoni a xi tlhantlheke ha yona xiphiqo exikarhi ka vavasati vambirhi yi hi nyika ntshembo wihi malunghana ni vulawuri bya le nkarhini lowu taka bya Solomoni Lonkulu, Yesu Kreste?
- Hlaya 1 Tihosi 4:29-34.
Xana Yehovha u xi hlamule njhani xikombelo xa Solomoni xa mbilu leyi yingisaka?
Loko hi xiya matshalatshala lawa vanhu va ma endleke leswaku va ya twa vutlhari bya Solomoni, hi rihi langutelo leri hi faneleke hi va na rona malunghana ni ku dyondza Rito ra Xikwembu?


text:
Dyondzo 68: Ku Pfuxiwa Ka Vafana Vambirhi
Loko wo fa, xana mana wa wena a nga titwa njhani loko wo pfuxiwa? A nga tsaka swinene! Xana munhu la feke a nga tlhela a hanya? Xana swi tshame swi humelela?
Languta wanuna loyi laha, wansati loyi ni xifanyetana lexi. Wanuna loyi i muprofeta Eliya. Wansati loyi i noni ya le mutini wa Sarepta, kasi xifanyetana lexi i n’wana wa yena. Siku rin’wana mufana loyi u vabyile. U vabye swinene kukondza a fa. Eliya u byele wansati loyi a ku: ‘Tisa mufana loyi eka mina.’
Eliya u teke n’wana la feke a ya na yena ekamareni ra le henhla a fika a n’wi etlerisa emubedweni. Kutani a khongela a ku: ‘Oho Yehovha, pfuxa mufana loyi.’ Hiloko mufana loyi a sungula ku hefemula! Kutani Eliya a teka mufana loyi a ya na yena ekamareni ra le hansi kutani a ku eka wansati loyi: ‘Vona, n’wana wa wena wa hanya!’ Hi yona mhaka leyi manana loyi a tsakeke ngopfu.
Muprofeta un’wana wa Yehovha i Elixa. I mupfuni wa Eliya. Kambe hi ku famba ka nkarhi Yehovha u tirhise Elixa ku endla masingita. Siku rin’wana Elixa u ye emutini wa Xunemi, laha wansati un’wana a n’wi amukeleke hi malwandla. Endzhakunyana wansati loyi u kume n’wana wa mufana.
Siku rin’wana loko n’wana se a kurile, u fambile a ya tirha ni tata wakwe emasin’wini. Xikan’we-kan’we mufana u rilile a ku: ‘Nhloko ya mina ya pandza!’ Endzhaku ka loko va n’wi yise ekaya, u file. Mana wakwe u ve ni gome swinene! Hi ku hatlisa u fambile a ya vitana Elixa.
Loko Elixa a fika, u nghene ekamareni leri a ku ri ni n’wana la feke. U khongele eka Yehovha, kutani a pavalala ehenhla ka n’wana. Endzhakunyana miri wa mufana wu sungule ku kufumela, kutani a entshemula ka nkombo. Mana wakwe u tsake ngopfu loko a nghena kutani a kuma n’wana wakwe a hanya!
Vanhu vo tala ngopfu va file. Sweswo swi endle leswaku vandyangu ni vanghana va va ni gome swinene. A hi na wona matimba yo pfuxa lava feke. Kambe Yehovha u na wona. Hi ku famba ka nkarhi hi ta dyondza hi ndlela leyi a nga ta va pfuxa ha yona vanhu va timiliyoni lava feke.
1 Tihosi 17:8-24; 2 Tihosi 4:8-37.
Swivutiso
- I vamani vanhu lavanharhu laha xifanisweni, naswona ku humelela yini eka xifanyetana lexi?
- Xana Eliya u khongele a ku yini malunghana ni xifanyetana lexi, naswona i yini leswi humeleleke endzhaku ka sweswo?
- I mani vito ra mupfuni wa Eliya?
- Ha yini Elixa a vitaniwe ekaya ra wansati wa le Xunemi?
- Xana Elixa u endle yini, naswona ku humelela yini hi n’wana la feke?
- I matimba ya njhani lawa Yehovha a nga na wona, hilaha ma kombisiweke hakona hi ku tirhisa Eliya na Elixa?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya 1 Tihosi 17:8-24.
Xana ku yingisa ka Eliya swin’we ni ripfumelo rakwe swi ringiwe njhani?
Ha yini ripfumelo ra noni ya le Sarepta a ri hlamarisa?
Xana ntokoto wa noni ya le Sarepta wu swi kombise njhani leswaku marito ya Yesu lama rhekhodiweke eka Matewu 10:41, 42 i ntiyiso?
- Hlaya 2 Tihosi 4:8-37.
Xana wansati wa le Xunemi u hi dyondzisa yini malunghana ni malwandla?
Xana hi tihi tindlela leti hi nga kombisaka musa ha tona eka malandza ya Xikwembu namuntlha?


text:
Dyondzo 91: Yesu A Dyondzisa eNtshaveni
Hi luya Yesu a tshameke lahaya. A a dyondzisa vanhu volavo hinkwavo entshaveni ya Galeliya. Lava tshameke ekusuhi na yena a ku ri vadyondzisiwa vakwe. A a hlawule va 12 leswaku va va vaapostola. Vaapostola i vadyondzisiwa va Yesu vo hlawuleka. Xana wa ma tiva mavito ya vona?
A ku ri na Simoni Petro ni makwavo Andriya. Nakambe a ku ri na Yakobo na Yohane, lava na vona a va ri vana va munhu. A ku ri ni muapostola un’wana loyi na yena a vitaniwaka Yakobo naswona un’wana na yena a a vuriwa Simoni. A ku ri ni vaapostola vambirhi lava vuriwaka Yudasi. Un’wana a ku ri Yudasi Iskariyota kasi Yudasi lowun’wana a a vitaniwa Tadiya. Kutani a ku ri na Filipi na Nataniyele (loyi nakambe a a vuriwa Bartolomi) na Matewu na Tomasi.
Loko a vuyile eSamariya, Yesu u sungule ku chumayela ro sungula a ku: ‘Mfumo wa matilo wu tshinele.’ Xana wa wu tiva mfumo wolowo? I hulumendhe ya xiviri ya Xikwembu. Yesu i hosi ya yona. U ta fuma a ri etilweni naswona u ta tisa ku rhula emisaveni. Misava hinkwayo yi ta endliwa paradeyisi yo saseka hi mfumo wa Xikwembu.
Laha Yesu a a dyondzisa vanhu hi ta mfumo wolowo. U hlamusele a ku: ‘Mi fanele mi khongela hi ndlela leyi. Tata wa hina la nge matilweni, vito ra wena a ri xiximiwe. Mfumo wa wena a wu te. Ku rhandza ka wena a ku endliwe emisaveni ku fana ni le tilweni.’ Vanhu vo tala va xi vitana ‘Xikhongelo xa Hosi.’ Van’wana va ri i xikhongelo xa ‘Tata wa Hina.’ Xana wa xi tiva xikhongelo xexo hinkwaxo?
Nakambe Yesu u dyondzise vanhu ndlela leyi va faneleke ku khoma van’wana ha yona. U te: ‘Endlelani van’wana leswi mi lavaka va mi endlela swona.’ Xana a wu swi tsakeli loko vanhu van’wana va ku khoma hi ndlela ya tintswalo? Hikwalaho, Yesu u vula leswaku hi fanele hi khoma vanhu van’wana hi tintswalo. Xana a swi nge tsakisi eparadeyisini ya laha misaveni loko munhu un’wana ni un’wana a endla tano?
Matewu tindzima 5 ku ya eka 7; 10:1-4.
Swivutiso
- Laha xifanisweni, xana Yesu u dyondzisa kwihi, naswona i vamani lava tshameke ekusuhi na yena?
- I vamani vaapostola va 12?
- Hi wihi Mfumo lowu Yesu a dyondziseke ha wona?
- Yesu u dyondzise vanhu leswaku va khongelela yini?
- Yesu u vule leswaku vanhu va fanele va khomana njhani?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Matewu 5:1-12.
Hi nga swi kombisa njhani leswaku ha khathala hi xilaveko xa hina xa moya?
- Hlaya Matewu 5:21-26.
Xana Matewu 5:23, 24 yi swi kandziyisa njhani leswaku vuxaka bya hina ni vamakwerhu byi khumba vuxaka bya hina na Yehovha?
- Hlaya Matewu 6:1-8.
Hi tihi tindlela ta ku tiendla mululami leti Vakreste va faneleke va ti papalata?
- Hlaya Matewu 6:25-34.
Yesu u dyondzise yini malunghana ni ku tshemba Yehovha leswaku a hi phamela hi tlhelo ra nyama?
- Hlaya Matewu 7:1-11.
Xana xifaniso xo olova lexi kumekaka eka Matewu 7:5 xi hi dyondzisa yini?


text:
Ndi Ngani Ṱhanzi Dza Yehova Vha Sa Pembeleli Ḓuvha Ḽa Mabebo?
Ṱhanzi dza Yehova a vha pembeli ḓuvha ḽa mabebo ngauri ri tenda uri zwimima zwo raloho a zwi takadzi Mudzimu. Naho Bivhili i sa tou thivhela ngaho livhaho u pembelela ḓuvha ḽa mabebo, i a ri thusa u humbula nga ha zwithu zwine zwa itea kha zwenezwo zwiitea na mavhonele a Mudzimu nga hazwo. Ṱhogomelani masia maṋa a zwenezwo zwiitea na nḓila ine zwa tshimbidzana ngayo na maitele a Bivhili.
U pembelela ḓuvha ḽa mabebo zwi tshimbidzana na vhuhedeni. U ya nga bugu Funk & Wagnalls Standard Dictionary of Folklore, Mythology, na Legend, vhathu vha ita eneo mabembela vhe na lutendo lwa uri nga ḓuvha ḽa mabebo, “mimuya mivhi na ṱhuṱhuwedzo mmbi zwi na tshibuli tsha u vutshela vhane vha khou pembelela ḓuvha ḽa mabebo” na uri “u vha hone ha dzikhonani na mibulo ya u tamela mashudu zwi ḓo tsireledza muṋe wa ḓuvha ḽa mabebo.” Bugu The Lore of Birthdays i amba uri zwifhingani zwa kale, “ḓuvha ḽa mabebo ḽo vha ḽi ndeme u itela u bvumba vhumatshelo” u ya nga “ngudo dza mimuya dza dziṋaledzi.” Yeneyo bugu i dovha ya engedza uri “makhanḓela a ḓuvha ḽa mabebo, u ya nga pfunzothendwa dza u tenda zwi siho, zwi tshimbidzana na madambi a itaho uri muthu a vhe na mashudu.”
Naho zwo ralo, Bivhili i dzivhisa u shumisa madambi, u tungula, vhungome kana “zwithu zwi fanaho na zwenezwi.” (Doiteronomio 18:14; Vhagalata 5:19-21) Ngoho ndi ya uri tsho itaho uri Mudzimu a sande muḓi wa kale wa Babele ndi nge vhathu vha ita zwa vhungome ha dziṋaledzi, zwine zwa tshimbidzana na u tungula. (Yesaya 47:11-15) Ṱhanzi dza Yehova a dzuli vho farakanea nga u guda midzi ya mikhuvha yoṱhe; fhedzi musi Maṅwalo a tshi ri ṋea tsevho malugana na zwenezwo zwithu ri a i dzhiela nṱha.
Vhakriste vha u thoma a vho ngo pembelela ḓuvha ḽa mabebo. The World Book Encyclopedia i amba uri “vho dzhia u pembelela ḓuvha ḽa mabebo ḽa muthu naho e nnyi sa mukhuvha wa vhuhedeni.” Bivhili i sumbedza uri vhaapostola na vhaṅwe vhe vha funzwa nga Yesu vho tevhedza maitele ane Vhakriste vhoṱhe vha tea u a tevhedza.
—2 Vhathesalonika 3:6.
Tshihumbudzo tshithihi fhedzi tshine Vhakriste vha fanela u tshi humbula ndi tsha lufu lwa Yesu, hu si ḓuvha ḽawe ḽa mabebo. (Luke 22:17-
20) Zwenezwo a zwi tei u mangadza ngauri Bivhilli i ri “ḓuvha ḽa u fa hawe ḽi fhira ḽa u bebwa hawe.” (Muhuweleli 7:1) Musi Yesu e tsini na u fa kha ḽifhasi, o vha o ḓiitela dzina ḽavhuḓi na Mudzimu, zwenezwo zwo ita uri ḓuvha ḽa lufu lwawe ḽi vhe ḽa ndeme u fhira ḽa u bebwa hawe. —Vhaheberu 1:4.
Bivhili a i athu vhuya ya amba nga ha mushumeli wa Mudzimu we a pembelela ḓuvha ḽa mabebo. A si uri mafhungo a hone o tou hangwa u ṅwalwa, ngauri Bivhili i bula u pembelwa ha ḓuvha ḽa mabebo huvhili ha vhathu vha sa shumeli Mudzimu. Naho zwo ralo, kha zwenezwo zwiitea zwivhili ho itea zwithu zwi si zwavhuḓi.
—Genesi 40:20-22; Marko 6:21-29.
Naa vhana vha re na vhabebi vha Dziṱhanzi vha pfa vho dzimiwa zwiṅwe zwithu nga u sa pembelela ḓuvha ḽa mabebo?
U fana na vhabebi vhoṱhe vhavhuḓi, vhabebi vha Dziṱhanzi vha sumbedza vhana vhavho lufuno ṅwaha woṱhe, zwenezwo zwi katela u vha ṋea zwifhiwa na u fara mabembela a takadzaho. Vha lingedza u edzisa tsumbo yavhuḓi ya Mudzimu, ane a ṋea vhana vhawe zwifhiwa zwavhuḓi. (Mateo 7:11) Vhana vha re na vhabebi vha Dziṱhanzi a vha pfi vho dzimiwa zwiṅwe zwithu, samusi mibulo yavho i re afho fhasi i tshi zwi sumbedza:
“Zwi a takadza u ṋewa tshifhiwa u songo tshi lavhelela.”
—Tammy, a re na miṅwaha ya 12.
“Naho ndi sa ṋewi zwifhiwa nga ḓuvha ḽanga ḽa mabebo, vhabebi vhanga vha nthengela zwifhiwa nga zwiṅwe zwifhinga. Ndi a zwi takalela ngauri ndi vha ndi songo zwi lavhelela.”
—Gregory, a re na miṅwaha ya 11.
“Naa ni vhona u nga u fhedza mimunithi ya fumi, zwikhekhe, na luimbo ndi tshimima? Ni fanela u ndalela arali ni tshi ṱoḓa u vhona uri tshimima tsha vhukuma tsho tou ita hani!”
—Eric, a re na miṅwaha ya 6.


text:
Dyondzo 8: Swihontlovila eMisaveni
Loko wo vona munhu wo leha ku fika elwangwini a ta a ku kongomile, a wu ta ehleketa yini? Munhu wo tano i xihontlovila! Ku tshame ku va ni swihontlovila swa xiviri emisaveni. Bibele yi kombisa leswaku vatata wa swihontlovila leswi a ku ri tintsumi ta le tilweni. Kambe, swi endlekise ku yini sweswo?
Tsundzuka, ntsumi yo biha leyi vuriwaka Sathana a yi pfuxa hasahasa. A yi ringeta ni ku kucetela tintsumi ta Xikwembu leswaku ti endla swo biha. Hi ku famba ka nkarhi, tin’wana ta tintsumi leti ti sungule ku yingisa Sathana. Ti tshike ku endla ntirho lowu Xikwembu a xi ti nyike wona etilweni. Ti rhelele emisaveni ti ta tiendlela mimiri ya nyama. Xana wa swi tiva leswaku ha yini ti endle tano?
Bibele yi vula leswaku hileswi vana lava va Xikwembu va voneke vavasati vo saseka emisaveni kutani va lava ku tshama na vona. Kutani va tile emisaveni ivi va tekana ni vavasati lava. Bibele yi vula leswaku sweswo a swi hoxile, hikuva Xikwembu xi endle tintsumi leswaku ti tshama etilweni.
Loko tintsumi ti kuma vana ni vasati va tona, vana lava a va nga fani ni vana van’wana. A swi nga vonaki loko va ha ku velekiwa. Kambe va ye mahlweni va kula swinene, va va ni matimba ngopfu, kukondza va va swihontlovila.
Swihontlovila leswi a swi hombolokile. Naswona a swi vavisa vanhu hikuva a swi ri swikulu ngopfu naswona a swi ri ni matimba. Swi ringete ku sindzisa vanhu hinkwavo leswaku va fana na swona hi vubihi.
Enoko se a a file, kambe a ku ri ni wanuna un’wana emisaveni loyi na yena a a lulamile. Vito ra wanuna loyi a ku ri Nowa. Minkarhi hinkwayo a a endla leswi Xikwembu xi swi lavaka.
Siku rin’wana Xikwembu xi byele Nowa leswaku nkarhi wu fikile wa leswaku xi lovisa vanhu lavo homboloka. Kambe Xikwembu a xi ta ponisa Nowa, ndyangu wakwe ni swiharhi swo tala. A hi voneni leswaku Xikwembu xi swi endlise ku yini leswi.
Genesa 6:1-8; Yudha 6.
Swivutiso
- Ku humelele yini loko tintsumi tin’wana ta Xikwembu ti yingise Sathana?
- Ha yini tintsumi tin’wana ti tshike ntirho wa tona etilweni kutani ti ta emisaveni?
- Ha yini a swi hoxile leswaku tintsumi ti ta emisaveni kutani ti tihundzula vanhu?
- Xana vana va tintsumi a va hambane njhani ni vana van’wana?
- Hilaha u swi vonaka hakona laha xifanisweni, xana vana va tintsumi va endle yini loko se va ri swihontlovila?
- Endzhaku ka Enoko, i mani wanuna wo lulama loyi a hanyeke emisaveni naswona ha yini Xikwembu xi n’wi tsakerile?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Genesa 6:1-8.
Xana Genesa 6:6 yi swi kombisa njhani leswaku ndlela leyi hi hanyaka ha yona yi nga khumba mintlhaveko ya Yehovha?
- Hlaya Yudha 6.
Xana tintsumi letiya ti “nga hlayisangiki xiyimo xa tona xo sungula” esikwini ra Nowa i xitsundzuxo eka hina hi ndlela yihi?


text:
Dyondzo 61: Davhida A Endliwa Hosi
Sawulo u tlhele a ringeta ku khoma Davhida. U teka masocha yakwe ya 3 000 a ya lava Davhida. Loko Davhida a swi twa, u rhume tinhlori ti ya lava laha Sawulo ni vavanuna lava a a ri na vona va goveke kona vusiku byebyo. Hiloko Davhida a vutisa vavanuna lava a a ri na vona a ku: ‘I mani la nga ta famba na mina enxaxeni wa Sawulo?’
Abixayi u hlamule a ku: ‘Hi mina.’ Abixayi i n’wana wa sesi wa Davhida, la vuriwaka Seruya. Loko Sawulo ni vavanuna vakwe va ha etlele, Davhida na Abixayi va nyandlamele va nghena enxaxeni. Va teke tlhari ra Sawulo ni gula ra yena ra mati, leswi a swi ri ekusuhi ni nhloko ya Sawulo. A ku na loyi a va voneke kumbe a va tweke tanihi leswi hinkwavo a va file hi vurhongo.
Hi luya Davhida na Abixayi. Va balekile, naswona va hlayisekile ehenhla ka xintshabyana. Davhida u huwelele ndhuna ya nyimpi ya Israyele, a ku: ‘Abinere, ha yini u nga sirheleli n’wini wa wena, ku nga hosi? Languta! Ri kwihi tlhari ra yona ni gula ra yona ra mati?’
Hiloko Sawulo a pfuka. U twe rito ra Davhida, kutani a vutisa a ku: ‘Xana hi wena Davhida?’ Xana wa va vona Sawulo na Abinere lahaya hansi?
Davhida a hlamula Sawulo a ku: ‘Ina, hosi yanga.’ Kutani Davhida a vutisa a ku: ‘Ha yini u lava ku ndzi khoma? Xana ndzi dyohe yini? Hi leri tlhari ra wena, Wee hosi. Rhuma un’wana wa vavanuna lava nga na wena a ta ri teka.’
Sawulo u te: ‘Ndzi dyohile. Ndzi endle vuphukuphuku.’ Hiloko Davhida a tifambela, Sawulo na yena a tlhelela ekaya. Kambe Davhida a ku: ‘Siku rin’wana Sawulo u ta ndzi dlaya. Ndzi fanele ndzi balekela etikweni ra Vafilisita.’ Kutani a endla tano. Davhida u xise Vafilisita a endla onge se a a yima na vona.
Endzhakunyana Vafilisita va tlhandluke va ya lwa ni Vaisrayele. Sawulo na Yonathani va dlawa enyimpini ya kona. Leswi swi twise Davhida ku vava lokukulu, kutani u tsale risimu ro nandziha, a yimbelela a ku: ‘Ndzi karhatekile hikwalaho ka wena, makwerhu Yonathani. A ndzi ku rhandza ngopfu!’
Endzhaku ka sweswo Davhida u tlhelele eIsrayele emutini wa Hebroni. Ku ve ni nyimpi exikarhi ka vavanuna lava hlawuleke Ixi-boxeti n’wana Sawulo leswaku a va hosi ni lava a va lava leswaku Davhida a va hosi. Eku heteleleni lava hlawuleke Davhida va hlurile. Davhida a a ri ni malembe ya 30 loko a va hosi. U fume eHebroni ku ringana malembe ya nkombo ni hafu. Vana va yena van’wana a ku ri Aminoni, Absalomu na Adoniya.
Ku fike nkarhi lowu Davhida ni vavanuna lava a va ri na yena va fambeke va ya hlasela muti wo saseka wa Yerusalema. Yowabu n’wana un’wana wa Seruya sesi wa Davhida a a rhangela enyimpini yoleyo. Kutani Davhida u hakele Yowabu hi ku n’wi endla ndhuna ya nyimpi yakwe. Hiloko Davhida a sungula ku fuma emutini wa Yerusalema.
1 Samuwele 26:1-25; 27:1-7; 31:1-6; 2 Samuwele 1:26; 3:1-21; 5:1-10; 1 Tikronika 11:1-9.
Swivutiso
- Xana Davhida na Abixayi va endle yini loko Sawulo a ha etlele enxaxeni wa yena?
- I swivutiso swihi leswi Davhida a swi vutiseke Sawulo?
- Davhida u ye kwihi loko a hambana na Sawulo?
- I yini lexi twiseke Davhida ku vava swinene lerova a tsala risimu ro saseka?
- Davhida a a ri ni malembe mangani loko a vekiwa ku va hosi eHebroni, naswona i vamani mavito ya vana va yena van’wana?
- Xana Davhida u tlhele a va hosi kwihi?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya 1 Samuwele 26:1-25.
Marito ya Davhida lama tsariweke eka 1 Samuwele 26:11 ma kombisa langutelo rihi malunghana ni nkongomiso wa Xikwembu?
Loko hi endla matshalatshala yo kombisa tintswalo eka van’wana kambe va nga kombisi ku tlangela, xana marito ya Davhida lama kumekaka eka 1 Samuwele 26:23 ma nga hi pfuna njhani leswaku hi tshama hi ri ni langutelo lerinene?
- Hlaya 2 Samuwele 1:26.
Xana Vakreste namuntlha va nga ri hlakulela njhani “rirhandzu ro enta” leri Davhida na Yonathani a va ri na rona?
- Hlaya 2 Samuwele 5:1-10.
Xana Davhida u fume malembe mangani, naswona nkarhi wa ku fuma ka yena a wu avanyisiwe njhani?
I mani la endleke leswaku Davhida a va munhu wo xiximeka, naswona leswi swi tirha njhani tanihi xitsundzuxo eka hina namuntlha?


text:
Dyondzo 65: Mfumo Wu Avana
Xana wa swi tiva leswaku hikwalaho ka yini wanuna loyi a handzula nguvu ya yena yi va swiphemu-phemu? U byeriwe hi Yehovha leswaku a endla tano. Wanuna loyi i Ahiya, muprofeta wa Xikwembu. Xana wa swi tiva leswaku muprofeta i yini? I munhu loyi Xikwembu xi n’wi byelaka ka ha ri emahlweni leswi nga ta humelela.
Laha Ahiya a a vulavula na Yerobuwamu. Yerobuwamu i wanuna loyi Solomoni a n’wi hlawuleke leswaku a langutela ntirho wakwe wo aka. Loko Ahiya a hlangana na Yerobuwamu laha ndleleni, Ahiya u endle nchumu wo hlamarisa. U hluvule nguvu leyintshwa leyi a a yi ambarile a yi handzula yi va swiphemu swa 12. Kutani a ku eka Yerobuwamu: ‘Titekele swiphemu swa 10.’ Xana wa swi tiva leswaku hikwalaho ka yini Ahiya a nyike Yerobuwamu swiphemu swa 10?
Ahiya u vule leswaku Yehovha u ta tekela Solomoni vuhosi. U vule leswaku Yehovha u ta nyika Yerobuwamu tinyimba ta 10. Leswi vulaka leswaku ku ta sala tinyimba timbirhi ntsena leti nga ta fuma hi Rehobuwama n’wana Solomoni.
Loko Solomoni a twe leswi Ahiya a swi byeleke Yerobuwamu, u hlundzuke swinene. Kutani u ringete ku dlaya Yerobuwamu. Kambe Yerobuwamu u balekele Egipta. Endzhakunyana hiloko Solomoni a fa. U fume 40 wa malembe, naswona n’wana wakwe Rehobuwama u ve hosi endzhaku ka yena. Loko Yerobuwamu a ri aEgipta u twe leswaku Solomoni u file, u tlhelele eIsrayele.
Rehobuwama a a nga ri hosi leyinene. A a khome vanhu hi tihanyi ku tlula tata wakwe Solomoni. Yerobuwamu ni vakulukumba van’wana va ye eka Hosi Rehobuwama va ya n’wi kombela leswaku a khoma vanhu hi ndlela leyinene. Kambe Rehobuwama a nga yingisanga. Ematshan’weni ya sweswo, u ve ni tihanyi ku tlurisa. Kutani vanhu va endle Yerobuwamu a va hosi eka tinyimba ta 10, kambe Rehobuwama u fume tinyimba timbirhi, ya Benjamini ni ya Yuda.
Yerobuwamu a a nga swi lavi leswaku vanhu va yena va ya eYerusalema va ya gandzela etempeleni ya Yehovha. Hikwalaho u endle marhole mambirhi ya nsuku leswaku vanhu va tinyimba ta 10 va ma gandzela. Endzhakunyana tiko ri tale hi vugevenga ni tinyimpi.
Nakambe a ku ri ni xiphiqo ni le ka mfumo wa tinyimba timbirhi. Ku nga si hela ntlhanu wa malembe Rehobuwama a ri hosi, hosi ya Egipta yi hlasele Yerusalema. Yi teke rifuwo ro tala etempeleni ya Yehovha. Tempele yi tshame xinkarhana yi ri leswi a yi ri xiswona eku sunguleni.
1 Tihosi 11:26-43; 12:1-33; 14:21-31.
Swivutiso
- I vamani mavito ya vavanuna vambirhi lava nga laha xifanisweni, naswona ntirho wa vona i yini?
- Xana Ahiya u endle yini hi nguvu leyi a a yi ambarile, naswona xiendlo xexo a xi vula yini?
- Solomoni u ringete ku n’wi endla yini Yerobuwamu?
- Ha yini vanhu va endle Yerobuwamu hosi eka tinyimba ta khume?
- Ha yini Yerobuwamu a endle marhole mambirhi ya nsuku, naswona tiko ri endla yini endzhaku ka sweswo?
- Ku humelele yini hi mfumo wa tinyimba timbirhi swin’we ni tempele ya Yehovha eYerusalema?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya 1 Tihosi 11:26-43.
Yerobuwamu a a ri munhu wa njhani, naswona Yehovha u n’wi tshembise yini loko a hlayisa milawu yakwe?
- Hlaya 1 Tihosi 12:1-33.
Vatswari ni vakulu va nga dyondza yini eka xikombiso xo biha xa Rehobuwama malunghana ni ku tirhisa vulawuri hi ndlela yo biha?
Vantshwa namuntlha va fanele va lava nkongomiso lowu tshembekaka eka mani loko va endla swiboho leswikulu evuton’wini?
I yini lexi susumeteleke Yerobuwamu ku endla tindhawu timbirhi to gandzelela marhole eka tona, naswona sweswo swi kombise njhani leswaku a a nga n’wi tshembi Yehovha?
I mani loyi a vangeleke mfumo wa tinyimba ta khume leswaku wu xandzukela vugandzeri bya ntiyiso?