text:
Ku Langutana Ni Swiphiqo Leswi Vaka Kona Loko Munhu A Yima Ku Ya eNkarhini
“A ndzi titwa ndzi ri ni gome leri a ndzi nga swi tivi leswaku ri vangiwa hi yini kumbe ri fika hi xitshuketa. A ndzi rila kutani ndzi tivutisa leswaku a ndzi ngo sungula ku penga.”—Rondro, * la nga ni malembe ya 50.
“U pfuka nimixo kutani u kuma yindlu ya wena yi hlanga-hlanganile. Loko u lava swilo swa wena a wu swi kumi. Swilo leswi a swi ku olovela ku swi endla ku ringana malembe yo tala, swa ku tikela swinene ku swi endla sweswi, naswona a wu swi tivi leswaku ha yini swi ri tano.”—Hanta, la nga ni malembe ya 55.
VAVASATI lava a va nga vabyi. Ku ri na sweswo, a va ri kusuhi ni ku yima ku ya enkarhini, ku nga ku cinca ka ntumbuluko loku vaka kona eka vavasati ni ku hela ka nkarhi wa vona wo veleka. Loko u ri wansati, xana u le kusuhi ni ku fika eka xiyimo xexo? Xana se u le xiyin’weni xexo? Ku nga khathariseki leswaku u le xiyin’weni xihi, loko wena ni varhandziwa va wena mi ya mi tiva swo tala malunghana ni xiyimo lexi, mi ta swi kota ku langutana kahle ni swiphiqo leswi fambisanaka na xona.
Ku Yima Ku Ya eNkarhini
Minkarhi yin’wana, leswi swi endleka endzhaku ka tin’hweti ta 12 munhu a yime ku ya enkarhini. Hambiswiritano, leswi swikombiso leswi fambisanaka ni nkarhi wolowo hi ntolovelo swi endlekaka ka ha sele malembe ma nga ri mangani emahlweni ka kwalaho, hakanyingi xiga lexi xi tirhiseriwa ku hlamusela nkarhi wa le mahlweni ni le ndzhaku ka loko munhu a yime ku ya enkarhini.
Vavasati van’wana va sungula ku va ni swikombiso sweswo loko va ri ni malembe ya va-40, kambe van’wana va sungula loko va ri ni malembe ya va-60. Hakanyingi, va sungula ku nga ha yi kahle enkarhini hakatsongo-tsongo. Hikwalaho ka ku cinca ka ndlela leyi tihomoni ti humesiwaka ha yona, wansati a nga ha tlula tin’hweti tin’wana a nga yi enkarhini, a nga ha ya enkarhini hi ndlela leyi nga tolovelekangiki kumbe a nga ha ya nkarhi lowu tlulaka kan’we en’hwetini naswona a huma ngati yo tala. Vavasati va nga ri vangani va namba va yima ku ya enkarhini xikan’we-kan’we.
Buku leyi nge Menopause Guidebook yi ri: “Swiphiqo leswi vavasati va langutanaka na swona loko va yima ku ya enkarhini a swi fani.” Yi tlhela yi ku: “Xiphiqo lexi tolovelekeke loko munhu a yima ku ya enkarhini i ku twa ku hisa swinene,” laha endzhaku ka swona a nga ha twaka xirhami. Swiphiqo swoleswo swi nga ha endla leswaku munhu a nga etleli kahle swi tlhela swi n’wi heta matimba. Xana swiphiqo leswi swi teka nkarhi wo tanihi kwihi? Hi ku ya hi The Menopause Book, “vavasati va nga ri vangani va twa ku hisa swinene ku ringana lembe kumbe malembe mambirhi loko va ri ekusuhi ni ku yima ku ya enkarhini. Van’wana va twa ku hisa swinene ku ringana malembe yo tala, naswona va nga ri vangani va ku twa vutomi bya vona hinkwabyo.” *
Hikwalaho ka ku cinca ka tihomoni, wansati a nga ha va ni ntshikilelo a tlhela a va ni swipfukela, ivi a rhandza ku rila naswona a nga swi koti ku dzikisa mianakanyo ya yena eka swilo swo karhi a tlhela a tala ku rivala. Hambiswiritano, The Menopause Book yi vula leswaku “a hi vavasati hinkwavo lava nga ta va ni swiphiqo swoleswo hinkwaswo.” Entiyisweni, van’wana va va ni swiphiqo swi nga ri swingani kasi van’wana a va vi na swona.
Ndlela Yo Langutana Na Swona
Ku cinca mahanyelo ya wena swi nga hunguta swiphiqo swin’wana. Hi xikombiso, vavasati lava dzahaka va nga hunguta ku twa ku hisa swinene hi ku tshika ku dzaha. Vavasati vo tala va pfuneka loko va cinca swilo leswi va swi dyaka, swo tanihi ku hunguta kumbe ku papalata byala, khafeyini ni swakudya leswi cheriweke swo swi nandzihisa kumbe leswi nga ni chukele, leswi nga endlaka leswaku munhu a twa ku hisa swinene. Entiyisweni, i swa nkoka ku dya kahle, leswi vulaka ku dya swakudya swo hambana-hambana leswi nga ni rihanyo.
Ku endla vutiolori na kona ku nga pfuna swinene eku hunguteni ka swiphiqo leswi fambisanaka ni ku yima ku ya enkarhini. Hi xikombiso, ku nga hunguta nkelunkelu ku tlhela ku yi antswisa swinene ndlela leyi u titwaka ha yona, ku tiyisa ni marhambu ya wena ni ku endla leswaku u va ni rihanyo lerinene. *
Vulavurisana Ni Vanhu Hi Ku Ntshunxeka
Rondro loyi se ku vulavuriweke ha yena u te: “A ku na xivangelo xo miyela ni swiphiqo swa wena. Loko u vulavula hi ku ntshunxeka ni varhandziwa va wena, a va nge vileli ngopfu loko va xiya leswi endlekaka eka wena.” Entiyisweni, va nga ha ku lehisela mbilu swinene va tlhela va twisisa. Vakorinto vo Sungula 13:4 yi ri: “Rirhandzu ri lehisa mbilu naswona ri ni musa.”—Good News Translation.
Vavasati vo tala va pfuniwa swinene hi xikhongelo, ku katsa ni lava nga ni gome hikwalaho ka leswi va nga taka va nga ha veleki. Bibele ya hi tiyisekisa yi ku: “[Xikwembu] xa hi chavelela eka swiphiqo swa hina hinkwaswo.” (2 Vakorinto 1:4, The New English Bible) Naswona nchumu wun’wana lowu chavelelaka i ku tiva leswaku swiphiqo leswi u langutanaka na swona loko u yima ku ya enkarhini i swa nkarhinyana. Endzhaku ka sweswo, vavasati lava yaka emahlweni va khathalela rihanyo ra vona va nga ha tlhela va va ni matimba naswona va tiphina hi vutomi lebyi tsakisaka ku ringana malembe yo tala.
^ ndzim. 2 Mavito ma cinciwile.
^ ndzim. 8 Mavabyi man’wana, ku katsa ni vuvabyi bya nxorhonxorho ni man’wana swin’we ni maphilisi yo karhi, na swona swi nga endla leswaku munhu a twa ku hisa swinene. Ku nga va vutlhari ku kambela swilo sweswo u nga si endla xiboho xa leswaku loko u twa ku hisa swinene hileswi u nga yima ku ya enkarhini.
^ ndzim. 12 Leswaku madokodela ma pfuna vavabyi va wona va kota ku langutana ni swiphiqo leswi vaka kona loko munhu a yima ku ya enkarhini, ma nga ha va tsalela leswaku va kuma swilo swo karhi, swo tanihi tihomoni, swiaki swin’wana eka swakudya ni maphilisi yo lawula ntshikilelo. Xalamuka! a yi seketeli muxaka wo karhi wa vutshunguri.


c: text/html

text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Samuwele 24:1-22
24 Hi ku hatlisa loko Sawulo a vuyile eku hlongoriseni ka Vafilisita,+ va ta va n’wi vikela, va ku: “Waswivo! Davhida u le mananga ya Eni-gedi.”+2 Sawulo a teka vavanuna va 3 000 lava hlawuriweke+ etikweni hinkwaro ra Israyele, va ya lava Davhida+ ni vavanuna vakwe ehenhla ka maribye lama nga erivaleni, ya tinhongo ta le tintshaveni.+3 Hi ku famba ka nkarhi a fika ematshangeni ya tinyimpfu lama endliweke hi maribye etlhelo ka gondzo, laha a ku ri ni bako. Kutani Sawulo a nghena a ya tipfuna+ kasi Davhida ni vavanuna vakwe a va ri endzeni ka bako+ endzhaku-ndzhaku, va tshame ehansi.4 Vavanuna va Davhida va ku eka yena: “Hi leri siku leri Yehovha a ku byelaka ha rona a ku, ‘Waswivo, ndzi nyiketa nala wa wena evokweni ra wena,+ u fanele u n’wi endla hilaha swi vonakaka swi ri swinene hakona ematihlweni ya wena.’”+ Hiloko Davhida a suka a yima, a nyandlamela a tsema dziva ra nguvu yo pfumala mavoko ya Sawulo.5 Kambe endzhaku ka sweswo mbilu ya Davhida yi tshamela ku n’wi ba+ hikwalaho ka leswi a tsemeke dziva ra nguvu yo pfumala mavoko ya Sawulo.6 Hikwalaho a byela vavanuna vakwe a ku: “A hi swinene eka mina, hi ku ya hi langutelo ra Yehovha leswaku ndzi endla nchumu lowu eka hosi yanga, mutotiwa+ wa Yehovha, hi ku tshambuluta voko ku lwa na yena, hikuva i mutotiwa wa Yehovha.”+7 Kutani Davhida a hangalasa vavanuna vakwe hi marito lawa, a nga va pfumelelanga leswaku va pfukela Sawulo.+ Loko ku ri Sawulo, a huma ebakweni a ya emahlweni ni ndlela yakwe.8 Kutani Davhida a suka a yima endzhaku ka sweswo a huma ebakweni, a huwelela Sawulo a ri endzhaku ka yena, a ku: “Hosi+ yanga leyi nga mufumi!” Hiloko Sawulo a languta endzhaku, Davhida a korhama, xikandza xakwe xi langute emisaveni,+ a tiwisela ehansi.9 Davhida a ya emahlweni a ku eka Sawulo: “Ha yini u yingisa marito ya munhu,+ lama nge, ‘Waswivo! Davhida u lava ku ku vavisa’?10 Sweswi esikwini leri, mahlo ya wena ma vone ndlela leyi Yehovha a ku nyiketeke ha yona namuntlha evokweni ra mina ebakweni; un’wana u vule leswaku u dlayiwa,+ kambe ndzi ve ni nsovo eka wena ndzi ku, ‘A ndzi nge pfuki ndzi tshambulute voko ra mina ndzi lwa ni hosi yanga, hikuva i mutotiwa+ wa Yehovha.’11 Tatana,+ vona, ina, vona dziva ra nguvu ya wena yo pfumala mavoko evokweni ra mina, hikuva loko ndzi tsema dziva ra nguvu ya wena yo pfumala mavoko a ndzi ku dlayanga. Swi tive u tlhela u vona leswaku a ku na vubihi+ kumbe xiendlo xa ku pfukela evokweni ra mina, a ndzi ku dyohelanga kasi wena u ndzi tumbelerile leswaku u susa moya-xiviri wa mina.+12 Onge Yehovha a nga avanyisa exikarhi ka mina na wena;+ Yehovha u fanele a ndzi rihisela+ eka wena, kambe voko ra mina a ri nge ti ehenhla ka wena.+13 Hilaha xivuriso xa khale xi nge, ‘Ku homboloka ku ta huma eka lavo homboloka,’+ kambe voko ra mina a ri nge ti ehenhla ka wena.14 Xana hosi ya Israyele yi hume yi hlongorisa mani? Xana u hlongorisa mani? Xana u hlongorisa mbyana leyi feke?+ Xana u hlongorisa dzedze rin’we?+15 Yehovha u fanele a va muavanyisi, u fanele a avanyisa exikarhi ka mina na wena, u ta swi vona naswona u ta ndzi kambisisela nandzu+ a ndzi avanyisa leswaku a ndzi ntshunxa evokweni ra wena.”16 Kuteloko Davhida a hete ku vula marito lawa eka Sawulo, Sawulo a ku: “Xana i rito ra wena n’wananga Davhida?”+ Kutani Sawulo a tlakusa rito rakwe a rila.+17 A ya emahlweni a ku eka Davhida: “U lulame ku ndzi tlula,+ hikuva hi wena la ndzi endleke leswinene,+ mina ndzi ku endle swo biha.18 Wena—namuntlha u vule leswinene leswi u ndzi endleleke swona hi ku va Yehovha a a ndzi nyikete evokweni+ ra wena kambe a wu ndzi dlayanga.19 Loko munhu a kuma nala wakwe, xana a nga n’wi tshika a famba hi gondzo lerinene?+ Kutani Yehovha u ta ku hakela hi leswinene+ hikwalaho ka leswi u swi endleke eka mina esikwini leri.20 Sweswi waswivo, ndzi swi tiva kahle leswaku hakunene u ta va hosi,+ nileswaku mfumo wa Israyele wu ta tshama wu ri kona hakunene evokweni ra wena.21 Sweswi, ndzi hlambanyele hi Yehovha+ leswaku u nge yi susi mbewu ya mina endzhaku ka mina nileswaku u nge ri lovisi vito ra mina endlwini ya tatana.”+22 Kutani Davhida a hlambanyela Sawulo, endzhaku ka sweswo Sawulo a muka.+ Loko ku ri Davhida ni vavanuna vakwe, va tlhandlukele endhawini leyi swi tikaka ku yi tshinelela.+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Nhlavutelo 20:1-15
20 Kutani ndzi vona ntsumi yi xika hi le tilweni yi ri ni xilotlelo xa khele ro enta+ ni nketana leyikulu evokweni ra yona.2 Kavaloko yi khoma dragona,+ nyoka+ ya khale, ku nga Diyavulosi+ na Sathana,+ yi n’wi boha ku ringana malembe ya 1 000.3 Kutani yi n’wi lahlela ekheleni+ ro enta, yi ri pfala yi ri tiyisa, leswaku a nga ha tshuki a hambukisa matiko kukondza ku hela malembe ya 1 000. Endzhaku ka swilo leswi, u fanele ku ntshunxiwa nkarhinyana.+4 Kavaloko ndzi vona swiluvelo,+ ku ri ni lava tshamiseke eka swona, kutani va nyikiwa+ matimba ya ku avanyisa. Ina, ndzi vona mimoya-xiviri ya lava dlayiweke hi xihloka hikwalaho ka vumbhoni lebyi va byi nyikeleke malunghana na Yesu ni hikwalaho ka ku vulavula hi Xikwembu, lava nga gandzelangiki xivandzana+ kumbe xifaniso+ xa xona, lava nga amukelangiki mfungho emimombyeni ya vona ni le mavokweni+ ya vona. Kutani va hanya nakambe, va va tihosi+ na Kreste ku ringana malembe ya 1 000.5 (Vafi+ lavan’wana hinkwavo a va hanyanga nakambe ku fikela loko ku hele malembe ya 1 000.)+ Loku i ku pfuka ko sungula+ ka vafi.6 Va tsaka+ naswona va kwetsima+ hinkwavo lava nga ni xiphemu eku pfukeni ko sungula ka vafi; rifu+ ra vumbirhi a ri na matimba+ eka vona, kambe va ta va vaprista+ va Xikwembu ni va Kreste, naswona va ta va tihosi swin’we na yena ku ringana malembe wolawo ya 1 000.+7 Kutani hi ku hatlisa loko ku hele malembe ya 1 000, Sathana u ta ntshunxiwa ekhotsweni rakwe,8 naswona u ta huma a ya hambukisa matiko lama nga etinhleni ta mune ta misava, yena Gogo na Magogo, leswaku a ma hlengeletela nyimpi. Nhlayo ya vona a yi kotisa sava ra lwandle.+9 Kutani va ya endhawini yo anama ya misava, va rhendzela mixaxa ya vakwetsimi+ ni muti+ lowu rhandzekaka. Kambe ndzilo wu xika hi le tilweni wu va lovisa.+10 Kavaloko Diyavulosi+ loyi a a va hambukisa a lahleriwa etiveni ra ndzilo ni xivavula, leri xivandzana+ ni muprofeta wa mavunwa havambirhi a va ri eka rona;+ kutani va ta xanisiwa vusiku ni nhlikanhi hi masiku ni masiku.11 Kavaloko ndzi vona xiluvelo lexikulu xo basa ni loyi a tshameke eka xona.+ Misava ni tilo swi nyamalala+ emahlweni ka yena, kutani ndhawu ya swona a ya ha kumekanga.12 Kavaloko ndzi vona vafi, lavakulu ni lavatsongo,+ va yime emahlweni ka xiluvelo, kutani ku pfuriwa tibuku-nsongwa. Kambe ku pfuriwa buku-nsongwa yin’wanyana; i buku-nsongwa ya vutomi.+ Vafi va avanyisiwa hi ku landza swilo leswi tsariweke eka tibuku-nsongwa hi ku ya hi swiendlo+ swa vona.13 Kutani lwandle ri humesa vafi lava nga eka rona, rifu ni Hayidesi swi humesa vafi+ lava nga eka swona, kavaloko munhu ni munhu a avanyisiwa hi ku ya hi swiendlo+ swa yena.14 Kutani rifu+ ni Hayidesi swi lahleriwa etiveni ra ndzilo. Tiva leri ra ndzilo+ ri vula rifu+ ra vumbirhi.15 Ku tlula kwalaho, mani na mani la kumekaka a nga tsariwanga ebukwini ya vutomi+ a a lahleriwa etiveni ra ndzilo.+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Tikronika 25:1-31
25 Ku tlula kwalaho, Davhida ni varhangeri+ va mintlawa+ ya vutirheli va hlawula vana van’wana va Asafa leswaku va endla vutirheli, Hemani+ na Yedutani,+ lava a va profeta hi tiharipa,+ hi swichayachayana swa switende+ ni hi swiphambati.+ Valawuri va vona a va ringana nhlayo ya vona.2 Eka vana va Asafa, a ku ri Zakuru, Yosefa,+ Nethaniya na Asarela,+ vana va Asafa lava a va lawuriwa hi Asafa+ loyi a a profeta ehansi ka ku lawuriwa hi hosi.3 Eka Yedutani:+ vana va Yedutani, a ku ri Gedaliya,+ Seri,+ Yexaya,+ Ximeyi, Haxabiya na Matitiya,+ va ri tsevu, ehansi ka ku lawuriwa hi tata wa vona Yedutani, loyi a a profeta hi haripa ya ku nkhensa ni ku dzunisa Yehovha.+4 Eka Hemani:+ vana va Hemani, a ku ri Bukiya,+ Mataniya,+ Uziyele,+ Xebuwele, Yerimoto, Hananiya,+ Hanane, Eliyata,+ Gidaliti,+ Rhomamiti-ezere,+ Yoxibekaxa,+ Maloti,+ Hotiri+ na Mahaziyoto.5 Hinkwavo lava a ku ri vana va Hemani, la vonaka swivono+ swa hosi eka swilo swa Xikwembu xa ntiyiso leswaku a tlakusa nanga yakwe; hikwalaho Xikwembu xa ntiyiso xi nyika Hemani vana va majaha va 14 ni va vanhwanyana vanharhu.+6 Lava hinkwavo a va lawuriwa hi tata wa vona hi risimu endlwini ya Yehovha, hi swiphambati,+ swichayachayana swa switende+ ni tiharipa+ ta ku tirhela yindlu ya Xikwembu xa ntiyiso.Lava a va lawuriwa hi hosi a ku ri Asafa, Yedutani na Hemani.+7 Nhlayo ya vona swin’we ni vamakwavo lava va leteriweke hi risimu eka Yehovha,+ hinkwavo va ri ni ntokoto,+ a va ri 288.8 Hiloko va hoxa vuhlolotwana+ malunghana ni swilo leswi swi faneleke swi khathaleriwa, lontsongo a fana ni lonkulu,+ la tivaka swin’we+ ni la dyondzaka.9 Vuhlolotwana byi huma: byo sungula byi va bya Asafa eka Yosefa,+ bya vumbirhi byi va bya Gedaliya+ (yena ni vamakwavo ni vana vakwe a va ri 12);10 bya vunharhu byi va bya Zakuru,+ vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;11 bya vumune byi va bya Izri,+ vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;12 bya vuntlhanu byi va bya Nethaniya,+ vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;13 bya vutsevu byi va bya Bukiya, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;14 bya vunkombo byi va bya Yexarela,+ vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;15 bya vunhungu byi va bya Yexaya, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;16 bya vukaye byi va bya Mataniya, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;17 bya vukhume byi va bya Ximeyi, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;18 bya vu-11 byi va bya Azarele,+ vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;19 bya vu-12 byi va bya Haxabiya, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;20 bya vu-13 byi va bya Xubayele,+ vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;21 bya vu-14 byi va bya Matitiya, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;22 bya vu-15 byi va bya Yeremoto, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;23 bya vu-16, byi va bya Hananiya, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;24 bya vu-17 byi va bya Yoxibekaxa, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;25 bya vu-18 byi va bya Hanane, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;26 bya vu-19 byi va bya Maloti, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;27 bya vu-20 byi va bya Eliyata, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;28 bya vu-21 byi va bya Hotiri, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;29 bya vu-22 byi va bya Gidaliti, vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;30 bya vu-23 byi va bya Mahaziyoto,+ vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12;31 bya vu-24 byi va bya Rhomamiti-ezere,+ vana vakwe ni vamakwavo, a va ri 12.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Luka 9:1-62
9 Kutani a vitanela lava 12 endhawini yin’we a va nyika matimba ni vulawuri ehenhla ka madimona ni ku hanyisa mavabyi.+2 Kutani a va rhuma ku ya chumayela hi mfumo wa Xikwembu ni ku horisa,3 a ku eka vona: “Mi nga rhwali nchumu xa riendzo, hambi yi ri nhonga kumbe nkwama wa swakudya, hambi xi ri xinkwa kumbe mali ya silivhere; mi nga tameli hambi ti ri tinguvu+ timbirhi ta le ndzeni.4 Kambe kaya rin’wana ni rin’wana leri mi nga ta nghena eka rona, tshamani kona, mi sukela kona.+5 Naswona kun’wana ni kun’wana laha vanhu va nga mi amukeriki, loko mi huma emutini+ wolowo phumunhani ritshuri emilengeni ya n’wina leswaku byi va vumbhoni eka vona.”+6 Kutani va suka va tsemakanya tiko hi ximutana ni ximutana, va vula mahungu lamanene va tlhela va hanyisa hinkwako-nkwako.+7 Kutani Heroda mufumi wa muganga a twa hi ta swilo hinkwaswo leswi endlekaka, naswona a a pfilunganyekile swinene hikwalaho ka leswi van’wana a va vula leswaku Yohane u pfuxiwile eka lava feke,+8 kambe van’wana va vula leswaku Eliya u humelerile, kambe van’wanyana va vula leswaku un’wana wa vaprofeta va khale u pfukile.9 Heroda a ku: “Yohane ndzi n’wi tseme nhloko.+ Kutani, i mani loyi ndzi twaka swilo swo tano malunghana na yena?” Kutani a a lava+ ku n’wi vona.10 Kuteloko vaapostola va vuya va n’wi rungulela swilo leswi va swi endleke.+ Hiloko a va teka va ya endhawini leyi tumbeleke+ emutini lowu vuriwaka Betsayida.11 Kambe kuteloko mintshungu yi swi tivile, yi n’wi landzela. Kutani a yi amukela hi musa, a sungula ku vulavula na yona hi mfumo wa Xikwembu,+ naswona a horisa lava a va lava ku hanyisiwa.+12 Kutani ri sungula ku pela. Enkarhini lowu lava 12 va ta ivi va ku eka yena: “Hangalasa ntshungu, leswaku wu ya eswimitanini ni le mantanghaleni lama nga ematlhelweni ya tiko wu ya lava byetlelo ni ku kuma swakudya, hikuva laha hi le nhoveni.”+13 Kambe a ku eka vona: “N’wina va nyikeni swakudya.”+ Va ku: “A hi na nchumu handle ka swinkwa swa ntlhanu ni tinhlampfi+ timbirhi, handle ka loko ho famba hi ya xava swakudya swa vanhu+ lava hinkwavo.”14 Entiyisweni, a ku ri ni vavanuna va kwalomu ka 5 000.+ Kambe a ku eka vadyondzisiwa vakwe: “Va byeleni va vurhama tanihi le swakudyeni, va tshama hi mintlawa ya kwalomu ka 50 ha wun’we.”+15 Hiloko va va byela, kutani hinkwavo va vurhama.16 Kutani a teka swinkwa swa ntlhanu ni tinhlampfi timbirhi, a languta ehenhla etilweni, a swi katekisa, a swi phemelela kutani a sungula ku nyika vadyondzisiwa leswaku va phamela ntshungu.+17 Xisweswo hinkwavo va dya va xurha, naswona masalela lawa a va ri na wona ma hlengeletiwa, swiphemu swa kona swi tata swirhundzu swa 12.+18 Endzhaku ka sweswo, loko a ri karhi a khongela a ri swakwe, vadyondzisiwa va ta swin’we eka yena, kutani a va vutisa, a ku: “Xana mintshungu yi ri ndzi mani?”+19 Kutani va angula va ku: “Yohane Mukhuvuri; kambe van’wana va ri, Eliya, kasi van’wanyana, va vula leswaku un’wana wa vaprofeta va khale u pfukile.”+20 Kutani a ku eka vona: “Kambe, n’wina mi ri ndzi mani?” Petro a angula a ku:+ “U Kreste+ wa Xikwembu.”21 Kutani hi mavulavulelo ya ku tshinya a va lerisa leswaku va nga swi byeli munhu,+22 kambe a ku: “N’wana wa munhu u fanele ku xanisiwa swinene ni ku bakanyiwa hi vakulukumba ni vaprista lavakulu ni vatsari, a dlayiwa,+ kutani a pfuxiwa+ hi siku ra vunharhu.”23 Kutani a ya emahlweni a va byela hinkwavo: “Loko munhu a lava ku ndzi landzela, a a titshike+ kutani a rhwala mhandzi yakwe ya nxaniso siku ni siku a ndzi landzela nkarhi hinkwawo.+24 Hikuva mani na mani loyi a lavaka ku ponisa moya-xiviri wakwe u ta lahlekeriwa hi wona; kambe mani na mani la lahlekeriwaka hi moya-xiviri wakwe hikwalaho ka mina hi yena loyi a nga ta wu ponisa.+25 Kunene, xana munhu u pfuneka ha yini loko a pindzula misava hinkwayo kambe a lahlekeriwa hi vuyena kumbe a vaviseka?+26 Hikuva mani na mani la khomiwaka hi tingana ha mina ni marito ya mina, N’wana wa munhu u ta khomiwa hi tingana ha yena loko a fika hi ku vangama kakwe ni ka Tatana ni ka tintsumi+ to kwetsima.27 Kambe ndzi mi byela ntiyiso, Ku ni van’wana lava yimeke laha lava nga ta ka va nga nantswi rifu nikatsongo va nga si rhanga va vona mfumo wa Xikwembu.”+28 Kahle-kahle, emasikwini ya kwalomu ka nhungu endzhaku ka marito lawa, a teka Petro na Yohane na Yakobo kutani a khandziya ehenhla ka ntshava ku ya khongela.+29 Kutani loko a ha khongela, ku languteka+ ka xikandza xakwe ku hundzuka naswona tinguvu takwe ti basa+ hi ku hatima.30 Nakambe waswivo, vavanuna vambirhi a va bula na yena, a ku ri Muxe na Eliya.+31 Vona va humelela hi ku vangama kutani va sungula ku vulavula hi ku famba ka yena loku a nga ta ku hetisisa eYerusalema.+32 Petro ni lava a va ri na yena a va tshikeleriwa hi vurhongo; kambe loko va xalamuke hi ku helela va vona ku vangama+ ka yena ni vavanuna vambirhi va yime na yena.33 Loko vona va hambanisiwe na yena, Petro a ku eka Yesu: “Muleteri, i swinene leswaku hi va laha, kutani hi pfumelele hi dzima mintsonga yinharhu, wun’wana wu va wa wena, wun’wana wu va wa Muxe, wun’wana wu va wa Eliya,” a a nga titwi leswaku u ri yini.+34 Kambe loko a ri karhi a vula swilo leswi ku va ni papa kutani ri sungula ku va funengeta. Loko va nghena epapeni, va khomiwa hi ku chava.+35 Kutani rito+ ri huma epapeni, ri ku: “Loyi i N’wananga, loyi a hlawuriweke.+ N’wi yingiseni.”+36 Loko rito ri twakala, Yesu u kumeke a ri swakwe.+ Kambe va miyela va nga vikeli munhu emasikwini wolawo swilo leswi va swi voneke.+37 Hi siku leri tlhandlamaka, loko va fika ehansi ka ntshava, ntshungu lowukulu wu hlangana na yena.+38 Kutani waswivo, munhu a huwelela a ri entshungwini, a ku: “Mudyondzisi, ndzi kombela u languta n’wana wa mina, hikuva hi yena a ri swakwe+ loyi ndzi n’wi tswaleke,+39 naswona, waswivo, moya+ wa n’wi teka, xikan’we-kan’we a huwelela, kutani wu n’wi rhurhumerisa a tlhutlha khuvi, wu suka hi ku nonon’hwa eka yena endzhaku ka ku n’wi vavisa.40 Ndzi kombele vadyondzisiwa va wena leswaku va wu hlongola, kambe va tsandzekile.”+41 Yesu a angula a ku: “N’wina xitukulwana+ xo pfumala ripfumelo ni xo homboloka, xana ndzi fanele ku ya emahlweni na n’wina ni ku mi lehisela mbilu ku fikela rini? Tisa n’wana wa wena laha.”+42 Kambe hambiloko a tshinela, dimona ri n’wi tlatlalata ehansi ivi ri n’wi rhurhumerisa hi matimba. Hambiswiritano, Yesu a tshinya moya lowu nga basangiki kutani a horisa mufana yoloye ivi a n’wi nyika tata+ wakwe.43 Kutani, hinkwavo va sungula ku hlamala hikwalaho ka matimba+ lamakulu ya Xikwembu.Xisweswo loko hinkwavo va ri karhi va hlamarisiwa hi swilo hinkwaswo leswi a a swi endla, a byela vadyondzisiwa vakwe a ku:44 “Rhurhelani marito lawa etindleveni ta n’wina, hikuva N’wana wa munhu u ta nyiketiwa emavokweni ya vanhu.”+45 Kambe va ya emahlweni va nga ri twisisi rito leri. Entiyisweni, a ri tumbeteriwe vona leswaku va nga ri twisisi, naswona a va chava ku n’wi vutisa hi ta rito leri.+46 Kutani va sungula ku vutisana hi voxe leswaku i mani lonkulu eka vona.+47 Yesu, hi ku tiva leswi a va swi anakanya etimbilwini ta vona, a teka n’wana lontsongo, a n’wi yimisa etlhelo ka yena+48 ivi a ku eka vona: “Mani na mani la amukelaka n’wana loyi lontsongo hi ku landza vito ra mina wa ndzi amukela na mina, naswona mani na mani loyi a ndzi amukelaka wa n’wi amukela ni loyi a ndzi rhumeke.+ Hikuva loyi a tikhomaka tanihi lontsongo+ exikarhi ka n’wina hinkwenu hi yena lonkulu.”+49 Yohane a angula a ku: “Muleteri, hi vone munhu un’wana a hlongola madimona+ hi ku tirhisa vito ra wena naswona hi ringete ku n’wi sivela,+ hikuva a nga ku landzeli swin’we na hina.”+50 Kambe Yesu a ku eka yena: “N’wina vavanuna mi nga tshuki mi ringeta ku n’wi sivela, hikuva loyi a nga mi kanetiki i wa n’wina.”+51 Kutani loko masiku ya leswaku a tlhandlukisiwa+ ma hlangana, a hundzuluxa xikandza xakwe leswaku a ya eYerusalema.52 Kutani a rhuma varhumiwa emahlweni ka yena. Hiloko va khoma ndlela va nghena eximutanini xa Vasamariya,+ leswaku va n’wi lunghiselela kona;53 kambe a va n’wi amukelanga, hikuva xikandza xakwe a xi kongome eYerusalema.+54 Loko vadyondzisiwa, Yakobo na Yohane+ va vona leswi va ku: “Hosi, xana u lava hi byela ndzilo+ wu xika hi le tilweni kutani wu va lovisa?”55 Kambe a hundzuluka a va tshinya.56 Hiloko va ya eximutanini xin’wanyana.57 Loko va famba egondzweni, un’wana a ku eka yena: “Ndzi ta ku landzela kun’wana ni kun’wana laha u nga ta ya kona.”+58 Kutani Yesu a ku eka yena: “Timhungubye ti ni mincele ni tinyenyana ta tilo ti ni byetlelo, kambe N’wana wa munhu a nga na ndhawu yo veka nhloko yakwe.”+59 Hiloko a ku eka un’wana: “Vana mulandzeri wa mina.” Munhu yoloye a ku: “Ndzi pfumelele ndzi rhanga hi ku ya lahla tata wa mina.”+60 Kambe a ku eka yena: “Tshika vafi+ va lahla vafi va vona, kambe wena famba u ya twarisa mfumo wa Xikwembu hinkwako-nkwako.”+61 Kutani un’wanyana a ku: “Ndzi ta ku landzela, Hosi; kambe ndzi pfumelele ndzi sungula ndzi ya lela+ vandyangu wa mina.”62 Yesu a ku eka yena: “A ku na munhu la vekaka voko ra yena eka puluho+ kutani a languta swilo swa le ndzhaku+ loyi a fanelekaka kahle emfun’weni wa Xikwembu.”


text:
Swivutiso Swa Vahlayi
A ku ri vamani “vana va Xikwembu xa ntiyiso” lava boxiweke eka Genesa 6:2, 4 lava hanyeke emahlweni ka Ndhambi?
Vumbhoni byi kombisa leswaku xiga lexi xi kombetela eka vana va Xikwembu va moya. Hi byihi vumbhoni bya kona?
Ndzimana yo sungula eka tindzimana teto yi hlayeka hi ndlela leyi: “Vana va Xikwembu xa ntiyiso va sungula ku vona leswaku vana va vanhwanyana va vanhu va sasekile; hiloko va ya teka vasati eka vona, ku nga hinkwavo lava va va hlawuleke.”—Gen. 6:2.
Eka Matsalwa ya Xiheveru, xiga lexi nge “vana va Xikwembu xa ntiyiso” ni lexi nge “vana va Xikwembu” swi humelela eka Genesa 6:2, 4; Yobo 1:6; 2:1; 38:7; na Pisalema 89:6. Tindzimana toleto ti kombisa yini malunghana ni “vana [volavo] va Xikwembu”?
Swi le rivaleni leswaku “vana va Xikwembu xa ntiyiso” lava hi hlayaka ha vona eka Yobo 1:6 a ku ri swivumbiwa swa moya leswi a swi hlengeletane emahlweni ka Xikwembu. Exikarhi ka vona a ku ri na Sathana, loyi a ri karhi a “famba-famba emisaveni.” (Yobo 1:7; 2:1, 2) Hilaha ku fanaka, eka Yobo 38:4-7, hi hlaya hi “vana va Xikwembu” lava ‘huweleleke va dzunisa’ loko Xikwembu xi ‘veka ribye ra le yinhleni’ ra misava. Ku fanele ku ri tintsumi hikuva vanhu a va nga si vumbiwa. Swi le rivaleni leswaku “vana va Xikwembu” lava boxiweke eka Pisalema 89:6 i tintsumi leti a ti ri etilweni ni Xikwembu, ku nga ri vanhu.
Kutani i vamani “vana va Xikwembu xa ntiyiso” lava boxiweke eka Genesa 6:2, 4? Hi ku pfumelelana ni Matsalwa lama boxiweke laha henhla, swa twala ku gimeta hileswaku eka tindzimana leti ku kombeteriwa eka tintsumi leti teke laha misaveni.
Van’wana swa va tikela ku pfumela leswaku tintsumi a ti ta navela ku endla timhaka ta masangu ni vanhu. Marito ya Yesu lama kumekaka eka Matewu 22:30 ma kombisa leswaku vukati ni timhaka ta masangu a swi endliwi etilweni. Kambe, tintsumi minkarhi yin’wana a ti tihundzula vanhu, ti dya ni ku nwa ni vanhu. (Gen. 18:1-8; 19:1-3) Xisweswo, swa twala ku gimeta hileswaku loko ti ri ni xivumbeko xo tano, a ti ta hlanganyela timhaka ta masangu ni vavasati.
Ku ni swivangelo leswi sekeriweke eBibeleni swo tshemba mhaka ya leswaku tintsumi tin’wana ti swi endlile sweswo. Yudha 6, 7 yi teka xidyoho lexi endliweke hi vavanuna va le Sodoma, lava a va mbombomele va twelela eku eneriseni ka ku navela ka nyama ya vona hi ndlela leyi nga riki ya ntumbuluko, yi xi fanisa ni xidyoho lexi endliweke hi “tintsumi leti nga hlayisangiki xiyimo xa tona xo sungula kambe ti fularheleke vutshamo bya tona lebyi faneleke.” Ku fana loku nga kona exikarhi ka tintsumi ni vanhu va le Sodoma hileswaku hinkwavo va ‘endle vumbhisa hilaha ku hundzeletiweke ni ku mukisana ni nyama leswaku va yi tirhisa hi ndlela leyi nga riki ya ntumbuluko.’ Ndzimana leyi yelanaka ni leyi eka 1 Petro 3:19, 20 yi fanisa tintsumi leti nga yingisangiki ni ‘masiku ya Nowa.’ (2 Pet. 2:4, 5) Xisweswo, leswi tintsumi leti nga yingisangiki ta le nkarhini wa Nowa ti swi endleke, swi nga fanisiwa ni xidyoho lexi endliweke hi vanhu va le Sodoma na Gomora.
Kutani swa twisiseka ku gimeta hi ku vula leswaku “vana va Xikwembu xa ntiyiso” lava boxiweke eka Genesa 6:2, 4 a ku ri tintsumi leti tihundzuleke vanhu va nyama naswona ti endleke vumbhisa ni vavasati.
Bibele yi vula leswaku Yesu u “[chumayele] mimoya leyi nga ekhotsweni.” (1 Pet. 3:19) Xana leswi swi vula yini?
Muapostola Petro u vule leswaku mimoya leyi hi “leyi khale a yi nga yingisi loko Xikwembu xa ha rindzile hi ku lehisa mbilu emasikwini ya Nowa.” (1 Pet. 3:20) Swi le rivaleni leswaku Petro a a kombetela eka swivumbiwa swa moya leswi hlawuleke ku xandzuka na Sathana. Yudha u vulavule hi tintsumi leti “nga hlayisangiki xiyimo xa tona xo sungula kambe ti fularheleke vutshamo bya tona lebyi faneleke,” a vula leswaku Xikwembu xi “ti bohe hi timpecana leti nga riki na makumu emunyameni lowukulu, [xi] ti vekela vuavanyisi bya siku lerikulu.”—Yudha 6.
Swivumbiwa swa moya a swi yingisanga enkarhini wa Nowa hi ndlela yihi? Ku nga si fika Ndhambi, mimoya leyo homboloka yi tihundzule vanhu—ku nga nchumu lowu a ku nga ri xikongomelo xa Xikwembu. (Gen. 6:2, 4) Ku tlula kwalaho, tintsumi teto leti veke ni vuxaka bya rimbewu ni vavasati a ti endla nchumu lowu nga riki wa ntumbuluko. Xikwembu a xi tumbuluxanga swivumbiwa swa moya leswaku swi endla vuxaka bya rimbewu ni vavasati. (Gen. 5:2) Tintsumi leti to homboloka leti nga yingisangiki ti ta lovisiwa hi nkarhi lowu faneleke wa Xikwembu. Hilaha Yudha a vuleke hakona, sweswi ti le ‘munyameni lowukulu’ ku nga khotso ra moya.
Yesu u yi chumayele rini “mimoya leyi [leyi] nga ekhotsweni” naswona u yi chumayele njhani? Petro u tsale leswaku leswi swi humelele endzhaku ka loko Yesu a ta va ‘a hanyisiwe a ri wa moya.’ (1 Pet. 3:18, 19) Nakambe xiya leswaku, Petro u vula leswaku Yesu u ‘chumayerile.’ Rito leri Petro a ri tirhiseke ri kombisa leswaku ku chumayela koloko ku endleke a nga si tsala papila ra yena ro sungula. Kutani, swi tikomba onge endzhaku ka loko Yesu a pfuxiwile eku feni, u tivise mimoya yoleyo yo homboloka malunghana ni nxupulo lowu wu yi fanelaka lowu yi nga ta xupuriwa ha wona. Ku chumayela koloko a ku nga yi nyiki ntshembo. A ku ri ku chumayela ka vuavanyisi. (Yon. 1:1, 2) Loko Yesu a kombise ripfumelo a tlhela a tshembeka ku fikela loko a fa ivi a pfuxiwa eku feni—a kombisa leswaku Diyavulosi a nge n’wi endli nchumu—Yesu a a ri ni xisekelo xo vula vuavanyisi byolebyo.—Yoh. 14:30; 16:8-11.
Enkarhini lowu taka, Yesu u ta boha Sathana ni tintsumi toleto a va hoxa ekheleni ro enta. (Luka 8:30, 31; Nhlav. 20:1-3) Ku fikela enkarhini wolowo, tintsumi leti leti nga yingisangiki ti le munyameni wa moya lowukulu naswona ti ta loviseriwa makumu.—Nhlav. 20:7-10.


text:
Dyondzo 83: Marhangu Ya Yerusalema
Languta ntirho lowu endliwaka laha. Vaisrayele a va gingiriteka, va aka marhangu ya Yerusalema. Loko Hosi Nebukadnetsara a lovise Yerusalema emalembeni ya 152 lama hundzeke, u wise marhangu a tlhela a hisa tigede ta muti. Vaisrayele a va ma pfuxanga marhangu wolawo loko va vuyela eBabilona.
Xana u anakanya leswaku vanhu a va titwa njhani ku tshama malembe yo tani emutini lowu nga riki na marhangu? A va nga titwi va hlayisekile. Valala va vona a va ta nghena hi ku olova va va hlasela. Kambe sweswi wanuna la vuriwaka Nehemiya u pfune vanhu leswaku va pfuxelela marhangu. Xana wa swi tiva leswaku Nehemiya i mani?
Nehemiya a a ri Muisrayele la humaka emutini wa Xuxani, laha Mordekayi na Estere a va tshama kona. Nehemiya a a tirha endlwini ya hosi, hikwalaho swi nga ha endleka a a ri munghana lonkulu wa Mordekayi na Nkosikazi Estere. Kambe Bibele a yi vuli leswaku Nehemiya a a tirhela nuna wa Estere, Hosi Ahasuwerusi. U tirhele hosi leyi tlhandlameke, ku nga Hosi Atazekiseki.
Tsundzuka, Atazekiseki a a ri hosi leyinene leyi nyikeke Ezra mali leswaku a tlhelela eYerusalema a ya pfuxeta tempele ya Yehovha. Kambe Ezra a nga ri akanga rirhangu ra muti leri weke. A hi voneni leswaku swi tise ku yini leswaku ri akiwa hi Nehemiya.
Ku hundze malembe ya 13 Atazekiseki a nyike Ezra mali yo pfuxeta tempele. Nehemiya a a ri mucheri wa vhinyo wa Hosi Atazekiseki. Leswi swi vula leswaku a a chelela hosi vhinyo, ni ku vona leswaku ku hava munhu la ringetaka ku chelela hosi chefu. A ku ri ntirho wa nkoka swinene.
Siku rin’wana Hanane makwavo wa Nehemiya swin’we ni vavanuna van’wana lava humaka etikweni ra Israyele va endzele Nehemiya. Va n’wi byele hi swiphiqo leswi Vaisrayele va langutaneke na swona, nileswaku marhangu ya Yerusalema a ma si pfuxiwa. Mhaka leyi yi n’wi hlundzukise ngopfu Nehemiya, kutani u khongele eka Yehovha ha yona.
Siku rin’wana hosi yi xiye leswaku Nehemiya a a nga tsakanga, kutani yi n’wi vutise yi ku: ‘Ha yini u languteka u nga tsakanga?’ Nehemiya u vule leswaku hileswi muti wa Yerusalema wu nga le ka xiyimo xo biha naswona marhangu ya wona a ma si lunghisiwa. Hiloko hosi yi vutisa yi ku: ‘Xana u lava yini?’
Nehemiya u te: ‘Ndzi pfumelele ndzi ya eYerusalema, leswaku ndzi ta ya pfuxelela marhangu ya wona.’ Hosi Atazekiseki u n’wi kombise tintswalo. U vule leswaku Nehemiya a nga famba, naswona u n’wi tshembise ku n’wi pfuna ku kuma timhandzi ta ku aka. Loko Nehemiya a fika eYerusalema, u byele vanhu hi ta makungu yakwe. Va ma amukerile makungu wolawo, kutani va ku: ‘A hi sunguleni ku aka.’
Loko valala va Vaisrayele va vona rirhangu ri tlakuka, va te: ‘Hi ta tlhandluka hi ya va dlaya, hi va tshikisa ntirho wo aka.’ Kambe Nehemiya a a swi twa, kutani u nyike vatirhi matlhari ni masavula. Kutani a ku: ‘Mi nga va chavi valala va hina. Lwelani vamakwenu, vana va n’wina, vasati va n’wina ni mindyangu ya n’wina.’
Vanhu va ve ni xivindzi. Va tshame va lunghise matlhari ya vona nhlikanhi ni vusiku, va ya emahlweni va aka. Xisweswo va hete ntirho lowu hi masiku ya 52 ntsena. Kutani vanhu a va titwa va sirhelelekile endzeni ka muti. Nehemiya na Ezra va dyondzise vanhu nawu wa Xikwembu, naswona vanhu a va tsakile.
Kambe swilo a swi nga ha fani ni le ku sunguleni loko Vaisrayele va nga si yisiwa evuhlongeni eBabilona. Vanhu a va fumiwa hi hosi ya Peresiya naswona a va fanele va yi tirhela. Kambe Yehovha u tshembise leswaku u ta rhumela hosi leyintshwa, nileswaku hosi leyi yi ta tisa ku rhula evanhwini. Xana a ku ri mani hosi ya kona? Xana a yi ta ku tisa njhani ku rhula emisaveni? Ku hundze malembe ya kwalomu ka 450 ku nga si tiviwa nchumu hi hosi leyi. Endzhaku ka sweswo yi velekiwile hosi leyi ya nkoka. Kambe leyi i mhaka yin’wana yo leha.
Nehemiya tindzima 1 ku ya eka 6.
Swivutiso
- Xana Vaisrayele a va titwa njhani hi ku tshama va nga ri na marhangu emutini wa vona wa Yerusalema?
- Nehemiya a a ri mani?
- Nehemiya a a tirha yini, naswona ha yihi a ku ri ntirho wa nkoka?
- Hi rihi rungula leri hlundzukiseke Nehemiya, naswona u endle yini?
- Xana Hosi Atazekiseki u kombise musa eka Nehemiya hi ndlela yihi?
- Xana Nehemiya u wu hlele njhani ntirho wo aka leswaku valala va Vaisrayele va nga swi koti ku wu yimisa?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Nehemiya 1:4-6 na 2:1-20.
Xana Nehemiya u wu lave njhani nkongomiso wa Yehovha?
- Hlaya Nehemiya 3:3-5.
Xana vakulu ni malandza ya vutirheli va nga dyondza yini eka ku hambana loku nga kona exikarhi ka vanhu va le Tekowa ni “lavakulu va vona”?
- Hlaya Nehemiya 4:1-23.
I yini lexi khutazeke Vaisrayele ku hambeta va aka ku nga khathariseki nkaneto lowukulu?
Xana xikombiso xa Vaisrayele xi hi khutaza hi ndlela yihi namuntlha?
- Hlaya Nehemiya 6:15.
Xana mhaka ya leswaku rirhangu ra Yerusalema ri hetiwe ku nga si hela tin’hweti timbirhi yi kombisa yini malunghana ni matimba ya ripfumelo?


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Tikronika 33:1-25
33 Manase+ a a ri ni malembe ya 12 hi vukhale loko a sungula ku fuma, u fume malembe ya 55 eYerusalema.+2 U endle swo biha ematihlweni ya Yehovha,+ hi ku landza swilo swo nyenyetsa+ swa matiko lawa Yehovha a ma hlongoleke emahlweni ka vana va Israyele.+3 Kutani a pfuxa tindhawu leti tlakukeke+ leti tata wakwe Hezekiya a ti hirimuxeke,+ a yimisela Vabali+ tialitari,+ a endla timhandzi to kwetsima,+ a sungula ku nkhinsamela+ vuthu hinkwaro ra le matilweni,+ a ri tirhela.+4 U ake tialitari+ endlwini ya Yehovha, leti Yehovha a vuleke malunghana na tona a ku: “Vito ra mina ri ta va eYerusalema hilaha ku nga riki na makumu.”+5 A ya emahlweni a aka tialitari ta vuthu hinkwaro ra le matilweni+ eswivaveni swimbirhi+ swa yindlu ya Yehovha.+6 Yena u hundzise vana vakwe endzilweni+ enkoveni wa n’wana wa Hinomu,+ a endla masalamusi+ ni ku hlahluva+ ni vuloyi,+ a veka vangoma+ ni vavhumbhi-nkulu+ va swiendlakalo. A endla swilo swo biha hi mpimo lowukulu ematihlweni ya Yehovha, ku n’wi hlundzukisa.+7 Ku tlula kwalaho, a veka xifaniso lexi vatliweke+ lexi a xi endleke, a xi veka endlwini ya Xikwembu xa ntiyiso,+ leyi Xikwembu xi byeleke Davhida ha yona na Solomoni n’wana wakwe xi ku: “Endlwini leyi ni le Yerusalema, leyi ndzi yi hlawuleke+ etinyimbeni hinkwato ta Israyele, ndzi ta veka vito+ ra mina hilaha ku nga riki na makumu.+8 A ndzi nge he tlheli ndzi wu susa nenge wa Israyele emisaveni leyi ndzi yi nyikeke+ vatata wa vona,+ ntsena loko vo khathalela ku endla hinkwaswo leswi ndzi va leriseke+ swona malunghana ni nawu+ hinkwawo ni swileriso+ ni swiboho swa vuavanyisi,+ hi voko ra Muxe.”+9 Manase+ a hambeta a kanganyisa Yuda+ ni vaaki va Yerusalema ku endla leswi biheke+ ngopfu ku tlula matiko lawa Yehovha a ma loviseke emahlweni ka vana va Israyele.+10 Yehovha a hambeta a vulavula na Manase ni vanhu vakwe, kambe a va yingisanga.+11 Eku heteleleni Yehovha a va tisela+ tindhuna ta vuthu ra hosi ya Asiriya,+ kutani ti teka Manase emagoveni,+ ti n’wi boha+ hi tinketana timbirhi ta koporo, ti n’wi yisa eBabilona.12 Hi ku hatlisa loko swi n’wi vangela ku karhateka,+ a tsakisa Yehovha Xikwembu xakwe,+ a hambeta a titsongahata+ ngopfu eka Xikwembu xa vatata wakwe.13 A hambeta a N’wi khongela, lerova Yena a pfumela leswaku a n’wi kombela,+ kutani Yena a twa xikombelo xakwe xa tintswalo, a n’wi vuyisela eYerusalema evuhosini byakwe;+ Manase a tiva leswaku Yehovha i Xikwembu xa ntiyiso.+14 Endzhaku ka leswi a aka rirhangu ra le handle+ ra Muti wa Davhida+ evupela-dyambu bya Gihoni+ enkoveni ni ku ya eNyangweni ya Tinhlampfi,+ a ri fambisa ku ya eOfeli,+ a ri tlakusa ngopfu. Ku tlula kwalaho, a veka tindhuna ta vandla ra nyimpi ematlhelo hinkwawo ya miti leyi tiyisiweke eYuda.+15 A susa swikwembu swimbe+ ni xivumbeko xa xifaniso xa hava+ endlwini ya Yehovha ni tialitari+ hinkwato leti a ti akeke entshaveni ya yindlu ya Yehovha ni le Yerusalema, a swi cukumeta ehandle ka muti.16 Tlhandlakambirhi, a lunghiselela alitari ya Yehovha,+ a sungula ku humesa switlhavelo swa xinakulobye+ eka yona ni switlhavelo swo nkhensa,+ a ya emahlweni a byela Yuda leswaku ri tirhela Yehovha Xikwembu xa Israyele.+17 Nilokoswiritano, vanhu a va ha humesa switlhavelo etindhawini leti tlakukeke;+ ntsena a va swi humesela Yehovha Xikwembu xa vona.18 Loko ku ri timhaka letin’wana ta Manase ni xikhongelo+ xakwe lexi yaka eka Xikwembu xakwe ni marito ya lava va vonaka swivono,+ lawa va hambeteke va n’wi byela wona hi vito ra Yehovha Xikwembu xa Israyele, ma le xikarhi ka timhaka ta tihosi ta Israyele.+19 Loko ku ri xikhongelo+ xakwe ni ndlela leyi a hlamuriweke ha yona xikombelo+ xakwe ni xidyoho+ xakwe hinkwaxo ni ku pfumala ku tshembeka+ kakwe ni laha a akeke kona tindhawu leti tlakukeke+ ni ku yimisa timhandzi to kwetsima+ ni swifaniso leswi vatliweke+ loko a nga si titsongahata,+ swi tsariwile exikarhi ka marito ya lava va vonaka swivono swakwe.20 Eku heteleleni, Manase a etlela ni vatata wakwe,+ kutani va n’wi lahla+ endlwini yakwe; Amoni+ n’wana wakwe a sungula ku fuma ematshan’weni yakwe.21 Amoni+ a a ri ni malembe ya 22 hi vukhale loko a sungula ku fuma, u fume malembe mambirhi eYerusalema.+22 U ye emahlweni a endla swo biha ematihlweni ya Yehovha,+ hilaha Manase tata wakwe a endleke hakona;+ Amoni a humesa switlhavelo,+ a swi humesela swifaniso hinkwaswo leswi vatliweke,+ leswi Manase+ tata wakwe a swi endleke, a ya emahlweni a swi tirhela.+23 A nga titsongahatanga+ eka Yehovha ku hambana ni tata wakwe Manase loyi a titsongahateke,+ hikuva Amoni hi yena la endleke leswaku nandzu wu va wukulu.+24 Eku heteleleni, malandza yakwe ma n’wi khira,+ ma n’wi dlayela endlwini yakwe.+25 Kambe vanhu va tiko va dlaya+ hinkwavo lava va khireke+ Hosi Amoni,+ vanhu+ va tiko va endla Yosiya+ n’wana wakwe a va hosi ematshan’weni yakwe.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Samuwele 26:1-25
26 Hi ku famba ka nkarhi vavanuna va Sifi+ va fika eka Sawulo eGibiya,+ va ku: “Xana Davhida a nga tumbelanga exitsungeni xa Hakila,+ lowu languteke eYeximoni?”+2 Sawulo a suka a yima+ a rhelela emananga ya Sifi, a ri ni vavanuna va 3 000,+ lava hlawuriweke va Israyele leswaku va ya lava Davhida emananga ya Sifi.3 Sawulo a dzima nxaxa exitsungeni xa Hakila lexi languteke eYeximoni, ekusuhi ni gondzo, kasi Davhida a a tshama emananga. Kutani a swi vona leswaku Sawulo u n’wi landzelele emananga.4 Hiloko Davhida a rhumela tinhlori+ leswaku a ta swi tiva leswaku entiyisweni Sawulo u tile.5 Endzhaku Davhida a suka a yima a ya endhawini leyi Sawulo a a dzime nxaxa eka yona, Davhida a vona ndhawu leyi Sawulo a a etlele eka yona, swin’we na Abinere+ n’wana wa Nere, murhangeri wa vuthu ra Sawulo; Sawulo a a etlele enxaxeni lowu nga biyeriwa,+ vanhu va n’wi rhendzele hinkwako.6 Kutani Davhida a hlamula Ahimeleke lowa Muheti+ na Abixayi+ n’wana wa Seruya,+ makwavo wa Yowabu a ku: “I mani la nga ta rhelela na mina hi ya eka Sawulo enxaxeni?” Hiloko Abixayi a ku: “Mina ndzi ta rhelela na wena.”+7 Davhida a famba na Abixayi nivusiku va ya eka vanhu lava; kutani waswivo, Sawulo a a etlele endzeni ka nxaxa lowu nga biyeriwa ni fumu rakwe ri dzimiwe emisaveni etinhlokweni takwe, Abinere ni vanhu a va etlele va n’wi rhendzela hinkwako.8 Sweswi Abixayi a ku eka Davhida: “Namuntlha Xikwembu xi nyikete nala wa wena evokweni ra wena.+ Ndzi kombela sweswi u ndzi pfumelela ndzi n’wi tlhava ndzi n’wi patsa ni misava hi fumu kan’we ntsena, a ndzi nge swi endli ra vumbirhi eka yena.”9 Kambe Davhida a ku eka Abixayi: “U nga n’wi dlayi, hikuva i mani la tshambuluteke voko rakwe eka mutotiwa wa Yehovha+ ivi a tshama a nga ri na nandzu?”+10 Davhida a ya emahlweni a ku: “Leswi Yehovha a hanyaka,+ Yehovha hi yexe u ta n’wi twisa ku vava;+ kumbe siku rakwe ri ta ta+ kutani u ta fa, kumbe u ta rhelela a ya enyimpini,+ kunene u ta kukuriwa.+11 A hi swinene+ eka mina hi ku ya hi langutelo+ ra Yehovha leswaku ndzi tshambuluta+ voko ra mina ndzi lwa ni mutotiwa wa Yehovha!+ Hikwalaho, ndza ku kombela sweswi, teka fumu rakwe leri nga etinhlokweni takwe ni gula ra mati, hi famba.”12 Hikwalaho Davhida a teka fumu ni gula ra mati etinhlokweni ta Sawulo, kutani va khoma ndlela; a ku nga ri na munhu la swi vonaka+ kumbe munhu la swi lemukaka kumbe munhu la pfukaka, hinkwavo a va etlele, hikuva a va weriwe hi vurhongo lebyikulu+ lebyi humaka eka Yehovha.13 Kutani Davhida a hundzela etlhelo lerin’wana, a yima ehenhla ka ntshava a ri ekule, mpfhuka lowu a wu ri exikarhi ka tona wu ri wukulu.14 Davhida a sungula ku huwelela vanhu na Abinere n’wana wa Nere, a ku: “Ha yini u nga anguli Abinere?” Abinere+ a hlamula a ku: “Hi wena mani u huwelelaka hosi?”15 Davhida a ya emahlweni a ku eka Abinere: “Xana a wu wanuna? I mani la fanaka na wena eIsrayele? Kutani, ha yini u nga rindzanga hosi ya wena leyi nga mufumi? Hikuva munhu un’wana u fikile a ta dlaya+ hosi ya wena leyi nga mufumi.16 Nchumu lowu u wu endleke a hi wunene. Leswi Yehovha a hanyaka,+ n’wina mi faneriwa hi ku fa,+ a mi yi rindzanga+ hosi ya n’wina, a mi n’wi rindzanga mutotiwa wa Yehovha.+ Sweswi vonani laha fumu ra hosi ni gula ra mati+ swi nga kona, leswi a swi ri etinhlokweni ta yona.”17 Sawulo a sungula ku tiva rito ra Davhida hi mavulavulelo yakwe, a ku: “Xana leri i rito ra wena n’wananga Davhida?”+ Hiloko Davhida a ku: “I rito ra mina hosi yanga leyi nga mufumi.”18 A engeta a ku: “Ha yini hosi yanga yi hlongorisa nandza wa yona,+ ndzi endle yini naswona ndzi ni vubihi byihi evokweni ra mina?+19 Sweswi ndzi kombela hosi yanga leyi nga mufumi yi yingisa marito ya nandza wa yona: Loko ku ri Yehovha la ku hlohloteleke ku lwa na mina, a a twe nun’hwelo wa gandzelo ra mavele.+ Kambe loko ku ri vana va vanhu,+ va rhukaniwile emahlweni ka Yehovha,+ hikuva namuntlha va ndzi hlongorile leswaku ndzi titwa ndzi hlanganisiwe ni ndzhaka ya Yehovha,+ va ku, ‘Famba u ya tirhela swikwembu swin’wana!’+20 Sweswi u nga pfumeleli ngati ya mina yi wela emisaveni emahlweni ka xikandza xa Yehovha;+ hikuva hosi ya Israyele yi humile ku ya lava dzedze rin’we,+ hilaha munhu a hlongorisaka n’hwari ehenhla ka tintshava hakona.”+21 Hiloko Sawulo a ku: “Ndzi dyohile.+ Vuya n’wananga Davhida, hikuva a ndzi nge he pfuki ndzi ku endle swilo swo biha, hikwalaho ka leswi moya-xiviri wa mina a wu ri wa risima+ ematihlweni ya wena esikwini leri. Waswivo, ndzi endle vuphukuphuku naswona ndzi endle xihoxo lexikulu swinene.”22 Kutani Davhida a hlamula a ku: “Hi leri fumu ra hosi, un’wana wa majaha ya hosi a a te a ta ri teka.23 Yehovha hi yena la nga ta tlherisela un’wana ni un’wana ku lulama+ kakwe ni vutshembeki byakwe, hi ku va Yehovha a ku nyikete evokweni ra mina namuntlha, a ndzi swi lavanga ku tshambuluta voko ra mina ndzi lwa ni mutotiwa wa Yehovha.+24 Kutani waswivo, hilaha moya-xiviri wa wena a wu ri wukulu hakona ematihlweni ya mina, hikwalaho onge moya-xiviri wa mina wu nga va wukulu ematihlweni ya Yehovha,+ leswaku a ndzi kutsula emaxangwini hinkwawo.”+25 Hiloko Sawulo a ku eka Davhida: “Onge u nga kateka n’wananga Davhida. Hakunene a wu nge tirhi ntsena, kambe u ta tlhela u va muhluri hakunene.”+ Kutani Davhida a khoma ndlela yakwe; loko ku ri Sawulo, a tlhelela endhawini yakwe.+


text:
XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) DECEMBER 2015
Nkandziyiso lowu wu ni swihloko leswi dyondziwaka evandlheni ku sukela hi February 1 ku ya ka 28, 2016.
Yehovha, Xikwembu Lexi Vulavurisanaka Ni Vanhu
Ku va Xikwembu xi tirhisa tindzimi to hambanahambana swi endla leswaku hi dyondza ntiyiso.
Bibele Leyi Twisisekaka Hi Ku Olova
Ku ni milawu yinharhu leyi landzeleriweke hi Komiti ya Vuhundzuluxeri bya Bibele ya Misava Leyintshwa.
Kombisa Ku Tlangela Ku Hanana Ka Yehovha
Bibele yi vulavula hi ku nyikela hi xikongomelo lexinene kumbe lexi nga riki xinene hi nkarhi, matimba ni rifuwo ra hina.
Ri Tirhise Kahle Ririmi Ra Wena
Xikombiso xa Yesu xi nga ku pfuna njhani ku tiva nkarhi, leswi u nga ta swi vula ni ndlela leyi u nga ta swi vula ha yona?
Yehovha U Ta Ku Seketela
Hi fanele hi ma languta njhani mavabyi naswona hi fanele hi endla yini loko hi vabya?
Ndzi Ni Ku Rhula Ni Xikwembu Na Manana
Loko Michiyo Kumagai a tshika ku gandzela vakokwa wakwe lava feke, yena ni mana wakwe va sungule ku nga ha kumani. Xana Michiyo u swi kotise ku yini ku endla ku rhula ni mana wakwe?


text:
XANA RI LO ENDLIWA?
Rivoni Ra Xitsayitsayi Lexi Vuriwaka Photuris
RIVONI ra muxaka wo karhi wa xitsayitsayi lexi vuriwaka Photuris lexi tsayitelaka ri funengetiwe hi mahakatimba yo tontswa lama engetelaka ku vangama ka ku vonakala loku humaka emirini wa xona. *
Xiya: Valavisisi va kume leswaku mahakatimba lamatsongo lama kumekaka eka switsayitsayi swin’wana ma yime ku fana ni mazenge, kumbe mahakatimba ya nhlampfi. Mahakatimba lawa ma tlakukela ehenhla hi kwalomu ka ti-micrometer tinharhu—nhlayo leyi nga ehansi ka milimitara ya ku tsindziyela ka nsisi wa munhu. Kambe ku tlakuka loku kutsongo ka mahakatimba ku endla leswaku rivoni leri ri voninga ngopfu ku tlula ndlela leyi a ri ta voninga ha yona loko mahakatimba lawa a ma nga tlakukanga!
Xana endlelo rero ri nga antswisa ndlela leyi mavoni lama vuriwaka light emitting diodes (LED), lama tirhisiwaka eka swilo swa elektroniki ma vangamaka ha yona? Leswaku van’wasayense va kumisisa mhaka yoleyo, va funengete mavoni ya LED hi xifunengeto lexi yelanaka ni xa rivoni ra xitsayitsayi. Xana ku endleke yini? Mavoni ya LED ma humese ku vonakala loku tlulakanyana ka xitsayitsayi xexo! Annick Bay, mutivi wa sayense ya swilo swa ntumbuluko u ri: “Nchumu wa nkoka ngopfu wa ntirho lowu hileswaku wu kombisa leswaku hi nga dyondza swo tala hi ku langutisisa ntumbuluko.”
U anakanya yini? Xana rivoni leri tsayitelaka ra switsayitsayi leswi vuriwaka Photuris ri lo tiendlekela kumbe ri lo endliwa?
^ ndzim. 3 Van’wasayense a va si kambisisa tinxaka hinkwato ta xitsayitsayi lexi.


text:
Ku Tsundzuka Nhlengeletano Ya “Misava Hinkwayo”
Emalembeni ya 50 lama hundzeke, Timbhoni ta Yehovha ta 583 ti teke riendzo leri tekeke mavhiki ya khume leri a ri ta endla leswaku ti endzela misava hinkwayo. Kambe Timbhoni teto a ti nga ri vavalangi. Xikongomelo-nkulu xa tona a ku ri kuma vunghana lebyi khutazaka bya Vukreste eka ntlhandlamano wa Minhlangano leyi nga ni nhloko-mhaka leyi nge, “Mahungu Lamanene Lama Nga Heriki,” leyi khomiweke hi 1963. Leswi Timbhoni ti fambeke ku ya hlangana ni Timbhoni-kulobye ematikweni lama tlulaka 20, ntlhandlamano wa mintsombano leyi yi tshyiwe Nhlengeletano ya “Misava Hinkwayo.”
Nchumu lowu tsakiseke swinene enhlengeletanweni ha yin’we a ku ri nkulumo leyi nga ni nhloko-mhaka leyi nge “Loko Xikwembu Xi Va Hosi eMisaveni Hinkwayo.” Nathan Knorr wa le ntsindza wa Timbhoni ta Yehovha, u nyikele nkulumo leyi eka tinhlengeletano to tala. U hlamusele swiyimo swa misava leswi yaka swi nyanya a tlhela a vulavula hi xitshembiso lexikulu xa ku vuyetela Paradeyisi emisaveni. Emisaveni hinkwayo, loko ku hlanganisiwa nhlayo ya lava yingiseleke nkulumo leyi etinhlengeletanweni hinkwato a yi ri 580 509.
Ku Hlanganisa “Misava Hinkwayo” Hi Mavhiki Ya Khume
Tinhlengeletano ti sungule eMilwaukee, Wisconsin le U.S.A. Loko vaendzi va suka kwalaho, va ye evuxeni. Endzhaku ka nhlengeletano ya le New York, va ye eNghilandhi, eSweden, eJarimani ni le Italy. Ematikweni wolawo va kume tindlela to chumayela mahungu lamanene lawa ku vulavuriwaka ha wona eBibeleni.
Vanhu vo tala va kwalaho va tsake swinene hileswi Timbhoni ti tikarhateleke ku va endzela. Nhwanyana un’wana wa le Stockholm eSweden, u te: “Riendzo ra n’wina a ndzi nge ri rivali vutomi bya mina hinkwabyo. . . . Xana hakunene mi teke riendzo ro leha swonghasi leswaku mi ta vulavula na mina hi ripfumelo ra n’wina eka Xikwembu? Hakunene ma hlamarisa.”
Vaendzi va tshoveke timbilu loko va fika eAthens le Greece. Leswi hulumendhe yi pfumeleke ku sindzisiwa hi vafundhisi va kwalaho, yi sule ntwanano wa leswaku nhlengeletano yi khomiwa eXitediyamu xa Panathinaikos. Kambe sweswo a swi ti hetanga matimba Timbhoni leti hisekaka. Eku heleni ka August, vanhu va kwalomu ka 10 000 va kote ku khoma nhlengeletano yoleyo emakaya ni le mavandlheni ya kwalaho.
Loko vaendzi va suka eAthens, va ye eLebanon, eJordan, eIsrael ni le Cyprus. Vakreste-kulobye va va amukele hi mandla mambirhi naswona minkarhi yin’wana a ku humelela timhaka to hlekisa. Le Nicosia eCyprus, muendzi un’wana u hlamusele mhaka yo hlamarisa hi tintanghu takwe. U te: “Minkarhi hinkwayo loko ndzi tlhelela ekaya ra [loyi a ndzi rhurheleke] ivi ndzi hluvula tintanghu . . . , a ti nyamalala . . . , ivi ti vuya ku nga si hela timinete ta ntlhanu, ti polichiwile ti tlhela ti hatima!”
Xiphemu xo hetelela xa riendzo a xi katsa matiko ya le Asia ni le Pacific. Matiko lama rhurheleke vaendzi swin’we ni magidi ya Timbhoni ta kwalaho a ku ri Indiya, Burma (sweswi ku nga Myanmar), Thailand, Hong Kong, Singapore, Philippines, Indonesia, Australia, Taiwan, Japani, New Zealand, Fiji na Korea. Vanhu vo tala va hlele swiyimo swa vona hi vuntshwa leswaku va ya enhlengeletanweni kambe ku hava lava hleleke swiyimo swa vona ku fana ni mpatswa lowu a wa ha ri wuntshwa lowu vutaneke wa le Yokosuka le Japani. Loko jaha ra kona ri kombele muthori wa rona leswaku ri teka masiku entirhweni leswaku ri ta ya enhlengeletanweni eKyoto, ri byeriwe leswaku vatirhi va pfumeleriwa ku teka masiku entirhweni ntsena loko va ya eswilahlweni ni le micatweni. Leswi mpatswa lowu ana se wu lunghiselela mucato, wu hlele ku hatla wu tekana. Wu hete masiku ya wona yo sungula ya vukati enhlengeletanweni!
Riendzo ri ye eku chaputeni ka rona eku sunguleni ka September loko ku khomiwa tinhlengeletano eHawaii ni le California eU.S.A. EPasadena le California, ku nga ndhawu yo hetelela laha nhlengeletano yi khomeriweke kona, nhlayo ya vanhu lava veke kona yi hundze leyi a yi languteriwile. Hikwalaho ka sweswo, ku ve ni ntlimbano lowukulu wa timovha endzhaku ka nhlengeletano. Hambiswiritano, phepha-hungu ra kwalaho ri tshahe murhangeri wa maphorisa la vuleke leswaku “a nga si tshama a vona ntsombano wo tano hi vukulu lowu vanhu va kona a va tikhome kahle swonghasi.”
Vuyelo Lebyi Nga Rivalekiki
Vuyelo bya tinhlengeletano teto bya ha tsundzukiwa ni sweswi. Enhlengeletanweni yoleyo ku humesiwe buku leyi hlamuselaka Bibele leyi nge “Matsalwa Hinkwawo Ma Huhuteriwe Hi Xikwembu Naswona Ma Pfuna” naswona ninamuntlha ya ha tirhisiwa eminhlanganweni ya Timbhoni ta Yehovha.
Enhlengeletanweni ya le New York ku humesiwe risimu lerintshwa. Ri tsariwe hi Harold King, Mbhoni leyi ntshunxiweke ekhotsweni le China hi 1963. A yi ri ni nhloko-mhaka leyi nge “From Door to Door.” Harold King u qambhe risimu leri loko a pfaleriwe a ri yexe ekhotsweni naswona Timbhoni ta Yehovha ta ha ri yimbelela risimu leri, leri sweswi ri nga ni nhloko-mhaka leyi nge “Hi Yindlu Ni Yindlu.”
Namuntlha, mintsombano ya Timbhoni ta Yehovha yi hambanile ni leya khale. Tindhawu letitsongo ti lunghiseleriwa nhlayo leyitsongo ya vanhu. Loko ku va ni tindhawu to tala to khomelela eka tona tinhlengeletano swi endla leswaku vanhu va nga fambi nkarhi wo leha. Malunghiselelo lawa lama olovisaka swilo ma endla leswaku vanhu vo tala va yingisela hi vukheta nongonoko. Timbhoni ta Yehovha leti tlulaka nkombo wa timiliyoni swin’we ni vaendzi va tona, va va kona emintsombanweni lembe ni lembe. Xana u nga swi tsakela ku va na hina entsombanweni lowu taka? Kuma ndhawu ya ntsombano leyi nga ekusuhi na wena.
DYONDZA SWO TALA
Ha Yini Timbhoni ta Yehovha Ti Ya eTinhlengeletanweni Letikulu?
Lembe ni lembe, hi va ni tinhlengeletano tinharhu to hlawuleka. U nga vuyeriwa njhani eka tinhlengeletano leti?


text:
SIERRA LEONE NA GUINEA
1945 Ku Ya Fika Hi 1990 ‘Va Tisa Vo Tala Eku Lulameni’
—Dan. 12:3. (Xiyenge 4)
Ku Lwisana Ni Ku Nga Koti Ku Hlaya Ni Ku Tsala
Eku sunguleni ka 1963, eka riendzo rakwe ra vumbirhi ro ya eSierra Leone, Milton Henschel, u vulavule hi xilaveko lexi rhavi a ku ri khale ri ri karhi ri ringeta ku xi endla. U khutaze vamakwerhu leswaku va endla matshalatshala yo lwisana ni ku nga koti ku hlaya ni ku tsala.
Mavandlha man’wana a ma ri karhi ma fambisa titlilasi to dyondzisa ku hlaya ni ku tsala hi Xinghezi. Kambe endzhaku ka riendzo ra Makwerhu Henschel, vamakwerhu va sungule ku dyondzisa swichudeni ku hlaya ni ku tsala hi ririmi ra swona. Mavandlha man’wana a ma ri ni titlilasi leti dyondzisaka hi tindzimi timbirhi kumbe tinharhu. Titlilasi leti a ti dumile naswona vo tala va ye eka tona.
Hi 1966, vamakwerhu va le Liberia va endle xibukwana hi ririmi ra Xikisi xo dyondzisa ku hlaya. Loko va xi komba valawuri va hulumendhe ya le Liberia, xi va tsakisile lerova va endla xiboho xo xi kandziyisa ni ku xi fambisa handle ko hakerisa. Xibukwana xexo xi fambisiwe eGuinea, Liberia ni le Sierra Leone naswona xi pfune vanhu va madzana lava vulavulaka Xikisi leswaku va dyondza ku hlaya ni ku tsala. Endzhakunyana, ku endliwe swibukwana swa tindzimi tin’wana, leswaku swi pfuna vanhu vo tala ku dyondza ku hlaya ni ku tsala.
Sia a a hlayela xiviko xakwe xa ntirho wa nsimu hi ku tirhisa ntambhu ya ntima ni yo tshwuka
Titlilasi to dyondzisa ku hlaya ni ku tsala a ti dyondzisanga vanhu ntsena ku hlaya ni ku tsala kambe ti tlhele ti va pfuna leswaku va endla nhluvuko hi tlhelo ra moya. Xiya xikombiso xa Sia Ngallah, ku nga muhuweleri loyi a nga khuvuriwangiki loyi a nga ni malembe ya 50 loyi a a nga swi koti ku hlaya ni ku tsala. Sia a a hlayela xiviko xakwe xa ntirho wa nsimu hi ku tirhisa ntambhu ya ntima ni yo tshwuka. Endzhaku ko chumayela awara, a a boha fundzu eka ntambhu ya ntima. Endzhaku ko endla riendzo ro vuyela, a a boha fundzu eka ntambhu yo tshwuka. Sia u ye eka tlilasi yo dyondzisa ku hlaya ni ku tsala, leyi n’wi pfuneke leswaku a kota ku xi hlayela kahle xiviko xakwe xa ntirho wa nsimu. Nakambe u fanelekele ku khuvuriwa kutani a va muchumayeri la hisekaka swinene.
Ninamuntlha, mavandlha yo tala ya le Sierra Leone ni le Guinea ma ha fambisa titlilasi to dyondzisa ku hlaya ni ku tsala. Mulawuri lonkulu wa hulumendhe ya le Sierra Leone u byele vamakwerhu va le rhavini a ku, “Ku engetela eka ntirho wa n’wina wo dyondzisa vanhu Bibele, mi endla ntirho wo hlamarisa wo pfuna vanhu etikweni leri leswaku va kota ku hlaya ni ku tsala.”
“Maribye” Ma Huwelela
Loko vanhu vo tala lava humaka eka tinxaka to hambana-hambana va ri karhi va dyondza ku hlaya, xilaveko xa vuhundzuluxeri xi ye xi engeteleka. Vanhu va tinxaka to tala a va ri hava minkandziyiso hi ririmi ra vona. Vanhu lava dyondzekeke va le Sierra Leone a va hlaya Xinghezi, loko lava tshamaka eGuinea va hlaya Xifurwa. I yini leswi a swi fanele swi endliwa leswaku va kuma minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni hi ririmi ra vona?
Hi 1959, mathwasana mambirhi ya le Giliyadi ma hundzuluxele xiphephana ni xibukwana hi Ximende, kambe ku fambisiwe tikopi ti nga ri tingani ntsena. Endzhakunyana ka malembe ya khume, ku hundzuluxeriwe xibukwana lexi nge “This Good News of the Kingdom” ni lexi nge Living in Hope of a Righteous New World hi Xikisi. Ku fambisiwe swibukwana swa kwalomu ka 30 000 naswona swin’wana swi tirhisiwe ku fambisa tidyondzo ta Bibele.
Hi 1975, rhavi ri sungule ku kandziyisa swihloko swa Xihondzo xo Rindza leswi dyondziwaka evandlheni hi Xikisi. Vahuweleri lava vulavulaka Xikisi a va tsakile! Makwerhu un’wana u tsale a ku: “Yehovha u hi endlele nchumu lowu hlamarisaka swinene. Ku hava ni un’we wa hina loyi a tshameke a ya exikolweni. A hi fana ni maribye—a hi nga swi koti ku vulavula. Sweswo hileswi a hi ri xiswona, kambe sweswi hi ni Xihondzo xo Rindza hi Xikisi, hi kota ku vulavula hi mintirho leyikulu ya Yehovha.” (Luka 19:40) Ku tlhele ku hundzuluxeriwa minkandziyiso yin’wana yo hlayanyana hi Xikisi.
Ninamuntlha, vanhu vo tala va le Sierra Leone na le Guinea va ha hlaya minkandziyiso ya hina hi Xinghezi kumbe Xifurwa, ku nga tindzimi leti tirhisiwaka eminhlanganweni ya vandlha. Kambe sweswinyana minkandziyiso yo hlayanyana ya tindzimi ta xintu yi andze hi ndlela leyi hlamarisaka. Sweswi minkandziyiso leyi sekeriweke eBibeleni yi kumeka hi Xiguerze, Xikisi, Xikrio, Ximaninkakan, Ximende, Xipular ni Xisusu. Broxara leyi nge Yingisa Xikwembu Kutani U Hanya Hilaha Ku Nga Heriki ni leyi nge Yingisa Xikwembu ta kumeka hi tindzimi leti hinkwato. Tibroxara leti, leti olovaka ku ti tirhisa ti le ku pfuneni ka vanhu vo tala lava nga swi kotiki ku hlaya leswaku va twisisa ni ku tlangela rungula ra Bibele leri tsakisaka.
Ku Akiwa Rhavi
Eku sunguleni ka va-1960, vamakwerhu va le Freetown a va ri karhi va lava ndhawu leyi eka yona a va ta aka rhavi lerintshwa. Eku heteleleni, hi 1965 va kume ndhawu eGondzweni ra Wilkinson. Ndhawu leyi yi langutane ni lwandle naswona yi le ka tin’wana ta tindhawu to tshama eka tona to saseka ta doroba.
Pulani ya kona a yi katsa Holo ya Mfumo, kaya ra varhumiwa ni tihofisi to tirhela eka tona leti a ti ri eka muako lowu kokaka mahlo. Hi nkarhi wa ku aka, ntlimbano wa timovha lowu a wu ri eGondzweni ra Wilkinson hakanyingi a wu endla leswaku ti hunguta rivilo lerova ti kala ti yima kutani vachayeri ni vakhandziyi va kota ku wu vona kahle muako wolowo. Muako wolowo wu nyiketeriwe hi August 19, 1967. Vanhu va kwalomu ka 300 va ve kona eka nongonoko, ku katsa ni vachaviseki va kwalaho ni vanhu vo hlayanyana lava khuvuriweke hi “Bible” Brown hi 1923.
Muako wa rhavi lerintshwa wu endle leswaku ntirho wa Timbhoni ta Yehovha wu tsakeriwa hi vanhu vo tala. Wu tlhele wu swi veka erivaleni leswaku leswi a swi vuriwa hi vaxopaxopi van’wana va vukhongeri swa leswaku Timbhoni ta Yehovha a ti nge tlhaveriwi hi dyambu eSierra Leone a ku nga ri swona. Muako lowuntshwa a ku ri vumbhoni bya leswaku ku hava laha Timbhoni ta Yehovha ti nga ta ya kona.
Varhumiwa Lava Hisekaka Va Andzisa Ntirho Wo Chumayela
Ku sukela exikarhi ka va-1970 ku ya emahlweni, varhumiwa va le Giliyadi lava leteriweke va seketele ntirho wo chumayela wa le Sierra Leone na le Guinea. Van’wana va vona a va tirha eka matiko man’wana ya le Afrika naswona va hatle va tolovelana ni swiyimo swa kwalaho. Van’wana a ku ri ro sungula va ta eAfrika. Xana a va ta swi kotisa ku yini ku tshama endhawini leyi valungu a va nga tiyiseli ku tshama eka yona? Xiya swin’wana swa leswi va swi vuleke.
“Vanhu va kona a va titsongahata naswona a va ri ni ndlala hi tlhelo ra moya. Ku vona ntiyiso wu antswisa vutomi bya vona swi ndzi endle ndzi eneriseka swinene.”—Hannelore Altmeyer.
“Ku langutana ni maxelo yo hisa ni mavabyi a ku ri xiphiqo. Kambe ntsako wa ku pfuna vanhu lava nga ni timbilu letinene lesweku va tirhela Yehovha a wu ri wa nkoka.”—Cheryl Ferguson
“Ndzi dyondze ku lehisa mbilu. Loko ndzi vutisa makwerhu wa xisati leswaku vaendzi vakwe va ta fika rini, u hlamule a ku: ‘Kumbexana namuntlha. Kumbexana mundzuku. Kumbexana mundlwana.’ Kambe loko a ndzi languta a vona leswaku swa ndzi hlamarisa u vule hi ku phikelela a ku, ‘Kambe va ta ta!’”—Christine Jones.
“Varhumiwa va 14 lava humaka eka tinxaka ni mindhavuko yo hambana-hambana a va tshama ekaya ra varhumiwa leri nga eFreetown. Hinkwerhu ka hina a hi tirhisa swihambukelo swimbirhi, xawara yin’we, muchini wun’we wo hlantswa ni khixi rin’we. Swakudya a swi nga talanga naswona a swi nga ri eka xiyimo lexinene. Gezi a ri pfa ri famba—minkarhi yin’wana a ku hundza masiku. Vo tala va hina a hi karhatiwa hi dari ni mavabyi man’wana ya le tindhawini leti hisaka. Hambileswi swi nga ha vonakaka onge a hi ta tsandzeka ku tiyisela, hi dyondze ku hanyisana, ku rivalelana ni ku va ni mabulo yo tsakisa hambiloko swiyimo swi tika. A swi tsakisa ku chumayela naswona hi ve vanghana lavakulu.”—Robert na Pauline Landis.
“Nkarhi lowu hi wu heteke eSierra Leone i wun’wana wa minkarhi yo tsakisa leyi hi veke na yona evuton’wini bya hina. A hi tisoli naswona a hi gunguli. Ha wu kumbuka swinene.”—Benjamin na Monica Martin
“Siku rin’wana, hi hete siku ni wansati loyi a tsakelaka loyi a hi nyikeke swakudya leswi hi nga swi tolovelangiki. U te: ‘I nyoka. Ndzi suse meno ya yona. Xana mi ta yi tsakela?’ Hambileswi hi aleke hi vutlhari, u hi sindzise leswaku hi dya. Ku nga khathariseki mintokoto yoleyo leyi chavisaka, hi ma tlangele swinene malwandla lawa vanhu lava hi amukeleke va hi kombiseke wona naswona hi ye hi va rhandza swinene.”—Frederick na Barbara Morrisey.
“Eka malembe ya mina ya 43 ya ntirho wa vurhumiwa, ndzi tshame ni varhumiwa van’wana vo tlula 100. Hakunene ku ve lunghelo ku tiva vanhu vo tala lava hinkwavo ka vona va nga na vumunhu lebyi nga faniki kambe hinkwavo ka vona va tirhaka hi xikongomelo xin’we! Hakunene swa tsakisa ku va vatirhi-kulobye ni Xikwembu ni ku vona vanhu va amukela ntiyiso wa Bibele!”—Lynette Peters.
“Hakunene swa tsakisa ku va vatirhi-kulobye ni Xikwembu ni ku vona vanhu va amukela ntiyiso wa Bibele!”
Ku sukela hi 1947, varhumiwa va 154 va tirhe eSierra Leone kasi va 88 eGuinea. Timbhoni tin’wana to tala ti sungule ku ya pfuna laha ku nga ni xilaveko lexikulu. Namuntlha, ku ni varhumiwa va 44 eSierra Leone kasi va 31 eGuinea. Matshalatshala ya vona ni ku tinyiketela ka vona loku pfumalaka vutianakanyi swi pfune vanhu vo tala. Alfred Gunn, loyi ku nga khale a ri xirho xa Komiti ya Rhavi u ri: “Hi anakanya hi rirhandzu ra vona lerikulu.”


text:
“Mi Hambeta Mi Va Komba Xichavo Vanhu Va Muxaka Wolowo”
KU SUKELA hi 1992, Huvo leyi Fumaka yi avele vakulu lava nga ni ntokoto va tlhela va wupfa leswaku va pfuneta eka tikomiti ta yona. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Vapfuneti lava, lava nga ntlawa wa “tinyimpfu tin’wana,” va yi pfuna swinene Huvo leyi Fumaka. (Yohane 10:16) Vhiki rin’wana ni rin’wana va va kona eka nhlangano wa komiti leyi va tirhaka eka yona. Ntirho wa vona i ku nyikela rungula leri lavekaka ni ku nyikela swiringanyeto. Swirho swa Huvo leyi Fumaka hi swona swi endlaka swiboho, kutani vapfuneti va swona va tiyiseka leswaku leswi swi bohiweke swa endliwa. Vamakwerhu lava va tiyimiserile ku endla ntirho wihi ni wihi lowu va averiwaka wona. Va famba ni swirho swa Huvo leyi Fumaka etinhlengeletanweni to hlawuleka ni ta matiko. Va tlhela va averiwa ku endzela marhavi va ri vayimeri lava humaka entsindza.
Makwerhu un’wana wa xinuna loyi a pfuneteke ku sukela hi 1992 u ri, “Loko ndzi endla ntirho lowu ndzi averiweke wona, Huvo leyi Fumaka yi kota ku dzika swinene eka timhaka ta moya.” Makwerhu un’wana wa xinuna loyi a veke mupfuneti ku ringana malembe ya 20 u ri, “A ku ri lunghelo leri tlulaka swilo hinkwaswo.”
Huvo leyi Fumaka yi nyike lava yi pfunaka vutihlamuleri lebyikulu naswona ya wu tlangela ntirho lowukulu lowu endliwaka hi vamakwerhu lava vo tshembeka. Hinkwerhu ka hina a hi “[hambeteni hi] va komba xichavo vanhu va muxaka wolowo.”—Vafilipiya 2:29.
^ ndzim. 2 Vona bokisi leri nge, “Ndlela Leyi Huvo Leyi Fumaka Yi Ti Khathalelaka Ha Yona Timhaka Ta Mfumo” leri nga eka ndzima 12 ya buku leyi nge, Mfumo Wa Xikwembu Wa Fuma! leswaku u ta kuma rungula leri engetelekeke mayelana ni vutihlamuleri bya tikomiti ta tsevu ta Huvo leyi Fumaka.


text:
Ku Valanga Ndhawu Ya Matimu
Hi October 2012, ku pfuriwe ndhawu leyi munhu a tivalangelaka yona leyi kombisaka matimu ya Timbhoni ta Yehovha leyi nga eyindlu-nkulu ya Timbhoni ta Yehovha eBrooklyn le New York. * Minkombiso yoleyo yi kombisa mintlhontlho, makhombo ni ku hlula loku kumiweke hi vanhu van’wana lava tikarhateleke ku hanya hi ndlela ya Vukreste.
Vaendzi va valanga matimu, ku sukela enkarhini wa Vakreste hi 33 C.E. ku fikela namuntlha. Minkombiso ya kona yi hleriwe hi swiyenge swa mune naswona swi katsa ntlhandlamano wa minkarhi leyi swi hlanganisaka swiyenge sweswo hinkwaswo. Xiyenge ha xin’we xi ni nhloko-mhaka ya Matsalwa naswona xi hlamuseriwa hi vhidiyo yo koma leyi nga hlaleriwaka hi Xinghezi leyi marito ya kona ma hundzuluxeriweke hi tindzimi ta tsevu
Swiyenge-nkulu Swa Minkombiso
Vito ra xiyenge xo sungula lexi nge “Vanhu Va Rhandze Munyama,” ri tshahiwe eka marito ya Yesu lama nga eka Yohane 3:19. Bibele yi profete leswaku a ku ta humelela vanhu vo biha lava nga ta “vulavula swilo leswi soholotiweke.” (Mintirho 20:30) Switsundzuxo malunghana ni swiendlo swa vanhu vo tano swi tsariwe eka ntlhandlamano wa minkarhi.
Xiyenge xa vumbirhi xi ni nhloko-mhaka leyi nge, “Ku Vonakala A Ku Voninge,” ku nga marito lama kumekaka eka 2 Vakorinto 4:6. Ntlhandlamano wa minkarhi wu kombisa leswaku nkarhi wolowo wu sungule eku heleni ka va-1800 ku ya eku sunguleni ka va-1900. Xiyenge lexi xi sungula hi xitori xa vavanuna va migingiriko lava sunguleke ku kambisisa Matsalwa hi vuntshwa, vutivi byo tala lebyi va byi kumeke ni ku andza ka vona emahlweni ka Nyimpi yo Sungula ya Misava.
Xiphemu xin’wana xa xiyenge lexi xa vumbirhi xi kombisa vhidiyo leyi dumeke swinene leyi vuriwaka “Photo-Drama of Creation.” Hi 1914, Swichudeni swa Bibele (hilaha Timbhoni ta Yehovha a ti tiviwa hakona enkarhini wolowo) swi sungule ku hlalerisa vanhu vhidiyo leyi ya “Photo-Drama,” leyi katsaka swifaniso leswi tshukatshukaka ni leswi nga tshukatshukiki swin’we ni mpfumawulo lowu rhekhodiweke. Endzhaku ka malembe yi humesiwile, vanhu va timiliyoni va khitikanile leswaku va ya yi hlalela. Nkombiso wa matimu wu katsa swifaniso swa xiviri swa yona, vhidiyo yo koma ya xingheniso ni tisilayidi ta mivalavala to tlula 500.
Xiyenge xa vunharhu xi ni nhloko-mhaka leyi nge ‘Dragona Yi Kariha,’ leyi tshahiweke eka Nhlavutelo 12:17. Xi vulavula hi ku xanisiwa ka valandzeri va Kreste eku sunguleni ka lembe-xidzana ra vu-20 ni timhaka leti khutazaka ta Vakreste lava nga hlanganyelangiki enyimpini hi minkarhi ya tinyimpi. Vhidiyo yin’wana yi kombisa xitori xa Remigio Cuminetti, Mbhoni leyi aleke ku ambala yunifomo ya vusocha ya le Italy kumbe ku ya lwa eNyimpini yo Sungula ya Misava. Yin’wana yi vulavula hi Alois Moser wa le Austria. U ale ku vula a ku, “Heil Hitler!” naswona hikwalaho ka sweswo u lahlekeriwe hi ntirho naswona eku heteleleni u yisiwe ekampeni ya nxaniso ya Dachau.
Ku kombisiwe khotso leri nga lo dzwi, laha ku nga ni swifaniso swa Timbhoni ta Yehovha leti a ti khomiwile hikwalaho ka ripfumelo ra tona ematikweni yo tanihi Greece, Japani, Poland na Serbia.
Xiyenge xo hetelela xi ni nhloko-mhaka leyi nge ‘Mahungu Lamanene Ya Matiko Hinkwawo,’ leyi sekeriweke eka Matewu 24:14 naswona xi vulavula hi ntirho wa Timbhoni ta Yehovha ku sukela hi 1950 ku fikela sweswi. Swifaniso swa mivalavala swi kombisa ku andza hi ku hatlisa, ku phikelela entirhweni wo chumayela ni rirhandzu ra vumakwerhu leri Timbhoni ta Yehovha ti tiviwaka ha rona.
Emahlweni ko va muendzi a famba, a nga langutisa xivumbeko xa Bible House na Brooklyn Tabernacle, ku nga miako leyi a yi tirhisiwa hi Timbhoni ta Yehovha emalembeni yo tlula 100 lama hundzeke.
Ha Yini Ku Akiwe Ndhawu Leyi?
Ku lunghiselela ndhawu leyi swi teke lembe naswona ku yi aka swi teka tin’hweti. Timbhoni leti humaka emisaveni hinkwayo ti nyikele hi swilo leswi a ti swi teka swi ri swa nkoka swinene ematin’wini.
Ha yini ku endliwe ntirho lowu hinkwawo? Loko xirho xin’wana xa Huvo leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha xi vutisiwe leswaku ti ta vuyeriwa njhani Timbhoni ta Yehovha hi ku valanga endhawini leyi, xi phindhe xiga lexi tolovelekeke lexi nge: “Leswaku hi tiva laha hi yaka kona, hi fanele hi tiva laha hi sukaka kona.”
^ ndzim. 2 Ndhawu leyi yi kumeka le 25 Columbia Heights, eBrooklyn, le New York naswona yi pfuriwa hi Musumbhunuku ku fikela hi Ravuntlhanu, hi 8:00 a.m. ku ya hi 5:00 p.m. Ku ngheniwa mahala.


text:
U Nga Pfumeleli Nchumu Xi Ku Sivela Ku Amukela Ku Vangama
“Loyi a titsongahataka emoyeni wakwe u ta vangama.”—SWIV. 29:23.
1, 2. (a) Hi yihi nhlamuselo ya marito lama vulaka ku “vangama” hi Xiheveru? (b) Hi swihi swivutiso leswi hi nga ta swi tlhuvutsa exihlokweni lexi?
LOKO u twa rito leri nge ku “vangama,” u anakanya yini? Xana u anakanya hi ku saseka lokukulu ka ntumbuluko? (Ps. 19:1) Kumbe xana u anakanya hi ku dzuneka loku nyikiwaka vanhu lava fuweke, lava tlhariheke kumbe lava swilo swi va fambelaka kahle? EMatsalweni, marito ya Xiheveru ya rito “vangama” ma vula ntiko. Eminkarhini ya khale—loko mali ya ha endliwa hi mintsopfu ya risima—loko yi tika ngopfu a yi ri na ntikelo lowukulu. Marito lama tirhisiwaka ku vula ntiko ma sungule ku twisisiwa hi ndlela yo fanekisela tanihi lama vulaka nchumu lowu tekiwaka wu ri wa risima kumbe lowu hlamarisaka.
2 Hambileswi hi nga ha hlamarisiwaka hi matimba, xikhundlha kumbe ndhuma ya munhu un’wana, i yini leswi Xikwembu xi swi langutaka evanhwini? Kahle-kahle Matsalwa ma vulavula hi ku vangama loku Xikwembu xi ku nyikaka vanhu. Hi xikombiso, Swivuriso 22:4 yi ri: “Ku titsongahata ni ku chava Yehovha swi tisa rifuwo, ku vangama ni vutomi.” Naswona mudyondzisiwa Yakobo u tsarile a ku: “Titsongahateni emahlweni ka Yehovha, kutani u ta mi tlakusa.” (Yak. 4:10) I yini ku vangama loku Yehovha a ku nyikaka vanhu? I yini lexi nga hi sivelaka ku ku kuma? Naswona hi nga va pfuna njhani van’wana leswaku va ku kuma?
3-5. I ku vangama ka njhani loku Yehovha a nga hi nyikaka kona?
3 Mupisalema a a pfumela leswaku Yehovha u ta n’wi khoma hi voko ra yena ra xinene kutani a n’wi nyika ku vangama ka xiviri. (Hlaya Pisalema 73:23, 24.) Yehovha u swi endlisa ku yini sweswo? U nyika malandza ya yena lama titsongahataka ku vangama hi ku ma katekisa hi tindlela to hambana-hambana. U ma pfuna leswaku ma twisisa ku rhandza ka yena. (1 Kor. 2:7) Lava va yingisaka rito ra yena va tlhela va n’wi yingisa u endla leswaku va va ni vuxaka lebyikulu na yena.—Yak. 4:8.
4 Yehovha u tlhela a nyika malandza ya yena xuma lexi vangamaka xa vutirheli bya Vukreste. (2 Kor. 4:1, 7) Naswona vutirheli lebyi byi tisa ku vangama. Yehovha u tshembisa lava va tirhisaka lunghelo ra vona ra ntirho leswaku va n’wi dzunisa ni ku vuyerisa van’wana, a ku: “Lava va ndzi xiximaka ndzi ta va xixima.” (1 Sam. 2:30) Vanhu vo tano va amukeleka eka Yehovha, naswona malandza man’wana ya yena ma ta vulavula kahle ha vona.—Swiv. 11:16; 22:1.
5 Ku vuriwa yini hi vumundzuku bya lava va ‘tshembaka Yehovha ni ku hlayisa ndlela yakwe’? Va tshembisiwa: “[Yehovha] u ta ku tlakusa leswaku u dya ndzhaka ya misava. U ta swi vona loko lavo homboloka va herisiwa.” (Ps. 37:34) Va langutele ku kuma ku dzuneka loku nga ringanisiwiki na nchumu ka vutomi lebyi nga heriki.—Ps. 37:29.
“A NDZI SWI AMUKELI KU VANGAMISIWA HI VANHU”
6, 7. Ha yini vo tala a va nga swi lavi ku pfumela eka Yesu?
6 I yini lexi nga hi sivelaka ku amukela ku vangama loku Yehovha a tiyimiseleke ku hi nyika kona? Nchumu wun’wana i ku teka mavonelo ya vanhu lava nga riki na vuxaka lebyinene ni Xikwembu tanihi lama nga ya nkoka swinene. Xiya leswi muapostola Yohane a swi tsaleke malunghana ni valawuri vo karhi va le nkarhini wa Yesu, u te: “Hambi ku ri vo tala va vafumi va pfumerile eka [Yesu], kambe hikwalaho ka Vafarisi a va nga n’wi vuli erivaleni, leswaku va nga hlongoriwi esinagogeni; hikuva va rhandza ku vangama ka vanhu ku tlula ku vangama ka Xikwembu.” (Yoh. 12:42, 43) Valawuri volavo a va nga fanelanga va teke mavonelo ya Vafarisi ma ri ya nkoka swinene.
7 Eku sunguleni ka vutirheli bya yena, Yesu u swi hlamusele kahle leswaku ha yini vanhu vo tala a va nga ta n’wi amukela naswona va nga vi na ripfumelo eka yena. (Hlaya Yohane 5:39-44.) Tiko ra Israyele a ri ri ni madzana ya malembe ri langutele ku fika ka Mesiya. Loko Yesu a sungula ku dyondzisa, vanhu van’wana va nga ha va va swi xiyile eka vuprofeta bya Daniyele leswaku nkarhi lowu vekiweke wa ku fika ka Kreste a wu fikile. Eka tin’hweti ta le mahlweninyana loko Yohane lowo Khuvula a chumayela, vo tala a va ku: “Xana a nga va a ri Kreste?” (Luka 3:15) Sweswi Mesiya loyi a va ri na nkarhi wo leha va n’wi rindzile a a ri exikarhi ka vona a dyondzisa. Kambe lava a va dyondzisa Nawu a va n’wi amukelanga. Loko Yesu a hlamusela xivangelo xa kona, u va vutisile a ku: “Xana mi nga khorwisa ku yini, loko mi amukela ku vangama loku humaka eka van’wana naswona mi nga ku lavi ku vangama loku humaka eka Xikwembu lexi nga xin’we?”
8, 9. Kombisa ndlela leyi ku vangama ka vanhu ku nga vonakaka ku ri ka nkoka swinene ha yona eka hina ku tlula ku vangama loku humaka eka Xikwembu, u tirhisa xikombiso xa ku vonakala.
8 Ndlela leyi ku vangama ka vanhu ku nga vaka ka nkoka swinene ha yona eka hina ku tlula ku vangama loku humaka eka Xikwembu yi nga kombisiwa hi ku ringanisa ku vangama ni ku vonakala. Xibakabaka xa hina xi tele hi ku vonakala. Xana wa ha tsundzuka nkarhi lowu u tshameke u languta xibakabaka hi vusiku lebyi a ku nga ri na mapapa ivi u vona magidi ya tinyeleti? “Ku vangama ka tinyeleti” ka hlamarisa. (1 Kor. 15:40, 41) Kambe, loko wo tlhela u xi languta edorobeni leri nga ni mavoni, xi languteka njhani xibakabaka xolexo? Phela, mavoni ya le madorobeni ma endla leswaku hi nga swi koti kahle ku vona ku vonakala loku humesiwaka hi tinyeleti! Xana sweswo swi vangiwa hileswi ku vonakala loku humaka emagondzweni, eswitediyamu ni le miakweni ku nga ni matimba swinene kumbe ku sasekeke swinene ku tlula ku vonakala ka tinyeleti? Doo! Sweswo swi vangiwa hileswi mavoni ya le dorobeni ma nga le kusuhi na hina naswona ma endla leswaku swi hi tikela swinene ku vona ntumbuluko wa Yehovha. Leswaku hi vona vuxongi bya tinyeleti, hi fanele hi ya endhawini leyi nga ekule ni mavoni ya le dorobeni.
9 Hilaha ku fanaka, ku vangama ka vanhu ku nga endla ku vangama loku humaka eka Yehovha ku vonaka ku nga ri ka nkoka eka hina. Vo tala a va ri amukeli rungula ra Mfumo hikuva va chava leswaku vanhu lava va toloveleke kumbe swirho swa ndyangu swi ta anakanya yini hi vona. Kambe xana ku navela ku kuma ku vangama loku humaka eka vanhu ku nga khumba ni malandza lama tinyiketeleke ya Xikwembu? A hi nge jaha ro karhi ri averiwe ku chumayela endhawini leyi vanhu va kona va ri tivaka ngopfu kambe va nga swi tiviki leswaku i Mbhoni ya Yehovha. Xana ri ta chava ku chumayela? Kumbe ku vuriwa yini loko munhu wo karhi a hlekuriwa hileswi a lavaka ku endla leswi engetelekeke entirhweni wa Yehovha? Xana u ta pfumelela vanhu lava nga riki na langutelo lerinene ra moya va kucetela leswi a swi hlawulaka evuton’wini? Kumbexana Mukreste u endle xidyoho lexikulu. Xana u ta tumbeta xidyoho xa yena hikwalaho ka leswi a chavaka ku lahlekeriwa hi vutihlamuleri bya yena evandlheni kumbe hileswi a nga laviki ku khomisa ndyangu wa ka vona kumbe vanghana va yena tingana? Loko vunghana bya yena na Yehovha byi ri nchumu wa nkoka swinene eka yena u ta “[vitana] vakulukumba va vandlha” a lava mpfuno wa vona.—Hlaya Yakobo 5:14-16.
10. (a) Ku nga humelela yini loko hi karhateka swinene malunghana ni leswi van’wana va swi anakanyaka ha hina? (b) I yini lexi hi nga tiyisekaka ha xona loko hi titsongahata?
10 Swi nga ha endleka hi vona hi ri eku tirheni hi matimba leswaku hi va Vakreste vo antswa, kambe makwerhu wo karhi wa xinuna a tshamela ku hi nyika ndzayo. Ndzayo ya yena yi nga hi pfuna loko hi nga tiyimeleli hikwalaho ka ku tikukumuxa, ku karhateka swinene hi ndhuma, kumbe ku lava ku yimelela leswi hi swi endleke. Kumbe a hi nge u endla ntirho wo karhi ni mupfumeri-kuloni. Xana u ta karhateka malunghana ni leswaku i mani la nga ta dzunisiwa hikwalaho ka mavonelo lamanene kumbe ku tirha hi matimba? Loko u tikuma u ri eka xin’wana xa swiyimo leswi, tiyiseka leswaku “loyi a titsongahataka emoyeni wakwe u ta vangama.”—Swiv. 29:23.
11. Hi fanele hi titwa njhani loko van’wana va hi bumabumela, naswona ha yini?
11 Valanguteri ni lava ‘lwelaka ku fikelela’ ntirho wolowo na vona va fanele va tivonela leswaku va nga lavi ku dzunisiwa hi vanhu. (1 Tim. 3:1; 1 Tes. 2:6) Makwerhu wa xinuna u fanele a ku yini loko a bumabumeriwa swi huma embilwini hikwalaho ka ntirho lowu a wu endleke kahle? A nge tiakeli ribye ra xitsundzuxo ku fana na Hosi Sawulo. (1 Sam. 15:12) Hambiswiritano, xana wa swi xiya leswaku u kote ku endla swilo sweswo hikwalaho ka musa lowukulu wa Yehovha nileswaku ntshembo wihi na wihi wa ku humelela enkarhini lowu taka wu titshege hi ku katekisiwa ni ku pfuniwa hi Xikwembu? (1 Pet. 4:11) Ndlela leyi hi angulaka ha yona embilwini loko hi bumabumeriwa yi paluxa leswaku hi lava ku vangama ka muxaka muni.—Swiv. 27:21.
“MI NAVELA KU ENDLA KU NAVELA KA TATA WA N’WINA”
12. I yini lexi siveleke Vayuda van’wana ku yingisela Yesu?
12 Nchumu wun’wana lowu nga hi sivelaka ku amukela ku vangama loku humaka eka Xikwembu i ku navela ka hina. Ku navela loko biha ku nga hi endla hi nga lavi ku twa ntiyiso nikatsongo. (Hlaya Yohane 8:43-47.) Yesu u byele Vayuda van’wana leswaku a va nga ri yingiseli rungula ra yena hikuva ‘a va navela ku endla ku navela ka tata wa vona Diyavulosi.’
13, 14. (a) I yini leswi vakambisisi va swi vulaka malunghana ni byongo bya hina ni rito ra munhu? (b) Hi n’wi hlawula njhani loyi hi nga ta n’wi yingisela?
13 Leswi hi swi navelaka swi khumba ndlela leyi hi yingiselaka ha yona. (2 Pet. 3:5) Yehovha u hi vumbe hi ri ni vuswikoti lebyi hlamarisaka byo honisa pongo ro karhi. Yimanyana kutani u anakanya hi mimpfumawulo leyi u nga yi twaka sweswi. Swi nga ha endleka eka nkarhinyana lowu hundzeke yo tala ya yona a wu yi twanga. Hambileswi byongo bya wena byi nga ni vuswikoti byo twa mimpfumawulo yoleyo yo hambana-hambana, a byi ku pfuna leswaku u dzikisa mianakanyo eka nchumu wun’we ntsena. Kambe vakambisisi va kume leswaku swa byi tikela byongo ku hambanisa mimpfumawulo yo tala hi nkarhi wun’we loko hi ri ku yingiseleni ka van’wana loko va vulavula. Leswi swi vula leswaku loko vanhu vambirhi va vulavula na wena hi nkarhi wun’we, u fanele u hlawula loyi u nga ta n’wi yingisela. U ta hlawula ku yingisela loyi u lavaka ku n’wi yingisela. Vayuda lava a va navela ku endla ku navela ka tata wa vona, Diyavulosi, a va n’wi yingisanga Yesu.
14 Hi kuma marungula lama humaka ‘endlwini ya vutlhari’ ni le ‘ndlwini ya vuhunguki.’ (Swiv. 9:1-5, 13-17) Vutlhari ni vuhunguki swi tshamela ku hi huwelela, hi ndlela yo fanekisela, kutani sweswo swi endla hi boheka ku hlawula. Hi ta yingisela yini? Nhlamulo yi titshege hileswaku hi lava ku endla ku rhandza ka mani. Tinyimpfu ta Yesu ti yingisa rito ra yena kutani ti n’wi landzela. (Yoh. 10:16, 27) Ti le “[tlhelweni] ra ntiyiso.” (Yoh. 18:37) “A ti ri tivi rito ra vafambi.” (Yoh. 10:5) Vanhu vo tano lava titsongahataka va amukela ku vangama.—Swiv. 3:13, 16; 8:1, 18.
“LESWI SWI VULA KU VANGAMA EKA N’WINA”
15. Mahlomulo ya Pawulo a ma “vula ku vangama” eka van’wana hi ndlela yihi?
15 Ku tiyisela ka hina eku endleni ka ku rhandza ka Yehovha swi ta pfuna van’wana leswaku va vangama. Pawulo u tsalele vandlha ra le Efesa a ku: “Ndza mi kombela leswaku mi nga tshuki mi tshika hikwalaho ka mahlomulo lawa ya mina ematshan’weni ya n’wina, hikuva leswi swi vula ku vangama eka n’wina.” (Efe. 3:13) Mahlomulo ya Pawulo a ma “vula ku vangama” eka Vaefesa hi ndlela yihi? Ku lungheka ka Pawulo ku ya emahlweni a va tirhela ku nga khathariseki miringo swi kombise Vaefesa leswaku malunghelo lawa a va ri na wona tanihi Vakreste a ma ri ya nkoka swinene. Loko Pawulo a a lo lan’wa loko a xanisiwa, xana vamakwavo a va nga ta va va anakanye leswaku vuxaka bya vona na Yehovha, ntirho wa vona wa nsimu ni ntshembo wa vona a swi nga ri swa nkoka? Ku tiyisela ka Pawulo ku tlakuse Vukreste naswona ku kombise leswaku mudyondzisiwa u fanele a titsona swilo swo karhi.
16. I mahlomulo wahi lawa Pawulo a langutaneke na wona eListra?
16 Anakanya hi ndlela leyi ku hiseka ni ku tiyisela ka Pawulo swi va pfuneke ha yona van’wana. Mintirho 14:19, 20 yi ri: “Vayuda va fika va huma eAntiyoka ni le Ikoniya kutani va kucetela mintshungu, hiloko yi khandla Pawulo hi maribye, yi n’wi kokela ehandle ka muti [wa Listra], yi anakanya leswaku u file. Hambiswiritano, loko vadyondzisiwa va n’wi rhendzerile, a tlakuka a nghena emutini. Naswona esikwini leri tlhandlamaka a famba na Barnaba va ya eDerbe.” Anakanya u siyiwa ku anakanyiwa leswaku u file namuntlha ivi hi siku leri landzelaka u teka riendzo ra tikhilomitara ta 100 naswona u nga fambi hi swo famba swa manguva lawa!
17, 18. (a) Timotiya u swi landzelerisise njhani swiendlakalo swa ku xanisiwa ka Pawulo eListra? (b) Ku tiyisela ka Pawulo ku n’wi pfune njhani Timotiya?
17 Xana Timotiya a a ri un’wana wa “vadyondzisiwa” lava pfuneke Pawulo? Rungula leri nga ebukwini ya Mintirho a ri vuli hi ku kongoma, kambe swi nga endleka a a ri un’wana wa vona. Xiya leswi Pawulo a swi tsaleke eka papila ra yena ra vumbirhi leri yaka eka Timotiya, u te: “Wena u landzelerisise dyondzo ya mina, ndlela ya mina ya vutomi, . . . muxaka wa swilo leswi swi ndzi endlekeleke eAntiyoka [ku hlongoriwa emutini], eIkoniya [ku ringeta ku n’wi khandla hi maribye], eListra [ku khandliwa hi maribye], muxaka wa minxaniso leyi ndzi yi tiyiseleke; kambe Hosi yi ndzi kutsurile eka hinkwaswo.”—2 Tim. 3:10, 11; Mint. 13:50; 14:5, 19.
18 Timotiya “u landzelerisise” swiendlakalo swoleswo naswona a a ku tiva kahle ku tiyisela ka Pawulo. Sweswo swi endle Timotiya a dyondza swo tala eka xikombiso xa yena. Loko Pawulo a endzele eListra, u kume Timotiya a ri Mukreste la nga xikombiso lexinene, “ku vulavuriwa kahle ha yena hi vamakwavo va le Listra ni le Ikoniya.” (Mint. 16:1, 2) Hi ku famba ka nkarhi, Timotiya a a swi fanelekela ku amukela vutihlamuleri lebyikulu.—Filp. 2:19, 20; 1 Tim. 1:3.
19. Ku tiyisela ka hina ku nga va khumba njhani van’wana?
19 Ku tiyisela ka hina eku endleni ka ku rhandza ka Xikwembu ku nga va ni vuyelo lebyi fanaka eka van’wana—ngopfu-ngopfu vana, lava vo tala va vona va nga ta kula va va malandza ya nkoka ya Xikwembu. Vana va hi xiya va tlhela va dyondza eka ndlela leyi hi vulavulaka ha yona ni vanhu ensin’wini naswona va vuyeriwa loko va vona ndlela leyi hi angulaka ha yona eka swiyimo swo tika evuton’wini. Pawulo ‘u hambete a tiyisela swilo hinkwaswo’ leswaku hinkwavo lava tshamaka va tshembekile ‘va ta kuma ku ponisiwa ku katsa ni ku vangama loku nga heriki.’—2 Tim. 2:10.
20. Ha yini hi fanele hi ya emahlweni hi lava ku vangama loku humaka eka Xikwembu?
20 Hikwalaho, xana a hi fanelanga hi ya emahlweni hi “[lava] ku vangama loku humaka eka Xikwembu lexi nga xin’we”? (Yoh. 5:44; 7:18) Hi fanerile hi ku lava! (Hlaya Varhoma 2:6, 7.) Yehovha u nyika “vutomi lebyi nga heriki eka lava lavaka ku vangama.” Ku tlula kwalaho, “ku tiyisela [ka hina] entirhweni lowu nga wunene” ku khutaza van’wana leswaku va tshama va tshembekile, naswona va ta kuma vutomi lebyi nga heriki. Hikwalaho, u nga pfumeleli nchumu xi ku sivela ku amukela ku vangama loku humaka eka Xikwembu.


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Peru
Jirón El Cortijo 329
Monterrico Chico. Santiago de Surco
LIMA 33
PERU
+51 1-437-1285
+51 1-434-1474
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:00 a.m. ku ya eka 11:00 a.m. na 1:00 p.m. ku ya eka 4:00 p.m.
Swi teka awara
Hi Ku Komisa
Ku hundzuluxeriwa minkandziyiso ya Bibele hi Xiquechua (Ancash), Xiquechua (Ayacucho), Xiquechua (Cuzco), Xishipibo-Conibo, Xiawajun ni Ririmi ra Mavoko ra le Peru.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yeremiya 25:1-38
25 Rito leri fikeke eka Yeremiya malunghana ni vanhu hinkwavo va Yuda elembeni ra vumune ra Yoyakimi+ n’wana wa Yosiya, hosi ya Yuda, ku nga lembe ro sungula ra Nebukadretsara hosi ya Babilona;2 leri muprofeta Yeremiya a ri vuleke malunghana ni vanhu hinkwavo va Yuda ni vaaki hinkwavo va Yerusalema, a ku:3 “Ku sukela elembeni ra vu-13 ra Yosiya+ n’wana wa Amoni, hosi ya Yuda, ku ta fika esikwini leri, emalembeni lawa ya 23 rito ra Yehovha ri fike eka mina, kutani ndzi hambete ndzi mi byela, ndzi pfuka ka ha ri mpundzu swinene ndzi vulavula, kambe a mi yingisanga.+4 Kutani Yehovha a mi rhumela malandza yakwe lama nga vaprofeta, a pfuka ka ha ri mpundzu swinene a ma rhuma, kambe n’wina a mi yingisanga,+ a mi rhiyanga ndleve mi yingisa,+5 vona va ku, ‘Hundzukani, ha mi kombela, un’wana ni un’wana endleleni yakwe yo biha ni le vubihini bya swiendlo swa n’wina,+ kutani mi hambeta mi tshama emisaveni leyi Yehovha a mi nyikeke yona swin’we ni vatata wa n’wina ku sukela khale swinene ku ya fika enkarhini wo leha lowu taka.+6 Mi nga landzeleli swikwembu swin’wana leswaku mi swi tirhela ni ku swi nkhinsamela, leswaku mi nga ndzi hlundzukisi hi ntirho wa mavoko ya n’wina, leswaku ndzi nga mi vangeli khombo.’+7 “‘Kambe a mi ndzi yingisanga,’ ku vula Yehovha, ‘leswaku mi ndzi hlundzukisa hi ntirho wa mavoko ya n’wina, mi tivangela khombo.’+8 “Hikokwalaho Yehovha wa mavuthu u te, ‘“Hikwalaho ka leswi mi nga ma yingisangiki marito ya mina,9 maswivo, ndza rhumela naswona ndzi ta teka mindyangu hinkwayo ya le n’walungwini,”+ ku vula Yehovha, “ndzi ta rhumela eka Nebukadretsara hosi ya Babilona, nandza wa mina,+ naswona ndzi ta va tisa va ta lwa ni tiko+ leri ni vaaki va rona ni marito lawa hinkwawo lama ri rhendzeleke;+ kutani ndzi ta va nyikela endzovisweni, ndzi va endla xihlamariso ni nchumu wo beriwa noti+ ni tindhawu leti onhakeke hilaha ku nga riki na makumu.+10 Kutani exikarhi ka vona ndzi ta herisa mpfumawulo wa ku khana ni mpfumawulo wa ku tsaka,+ rito ra muteki ni rito ra mutekiwa,+ mpfumawulo wa ribye ro sila+ ni ku vonakala ka rivoni.+11 Kutani tiko leri hinkwaro ri ta va ndhawu leyi onhakeke, ri va xihlamariso, kutani matiko lawa ma ta tirhela hosi ya Babilona malembe ya 70.”’+12 “‘Kutaku loko malembe ya 70 ma hetisekile+ ndzi ta endla leswaku hosi ya Babilona ni tiko rero+ va tihlamulela,’ ku vula Yehovha, ‘xihoxo xa vona, ni tiko ra Vakalidiya,+ ndzi ta ri endla rhumbi hilaha ku nga riki na makumu.+13 Kutani ehenhla ka tiko rero ndzi ta tisa marito ya mina hinkwawo lawa ndzi ma vuleke ehenhla ka rona, hinkwaswo leswi tsariweke ebukwini leyi Yeremiya a yi profeteke ku avanyisa matiko hinkwawo.+14 Hikuva wona, matiko yo tala ni tihosi letikulu,+ ma va tshikilerile kukota malandza;+ naswona ndzi ta ma tlherisela hi ku ya hi ntirho lowu ma wu endleke ni hi ku ya hi ntirho wa mavoko ya wona.’”+15 Hikuva Yehovha Xikwembu xa Israyele u ndzi byele a ku: “Teka xinwelo lexi xa vhinyo ya vukarhi evokweni ra mina, kutani u nwisa matiko hinkwawo lawa ndzi ku rhumaka eka wona.+16 Ma ta nwa kutani ma tshetsheleka, ma endla ku fana ni vanhu lava hlanganeke nhloko hikwalaho ka banga leri ndzi ri rhumelaka exikarhi ka wona.”+17 Hiloko ndzi teka xinwelo evokweni ra Yehovha kutani ndzi nwisa matiko hinkwawo lawa Yehovha a ndzi rhumeke eka wona:+18 ku nga, Yerusalema ni miti ya Yuda ni tihosi ta yena, tihosana ta yena, ku yi endla ndhawu leyi onhakeke, yi va xihlamariso,+ nchumu wo beriwa noti ni ndzhukano, ku fana ni le sikwini leri;+19 Faro hosi ya Egipta ni malandza ya yena ni tihosana ta yena ni vanhu va yena hinkwavo;+20 ni ntlawa hinkwawo lowu hlanganeke, ni tihosi hinkwato ta tiko ra Uzha,+ ni tihosi hinkwato ta tiko ra Vafilisita+ na Axikeloni+ na Gaza+ na Ekroni+ ni masalela ya Axidodo;+21 Edomu+ na Mowabu+ ni vana va Amone;+22 ni tihosi hinkwato ta Tiri+ ni tihosi hinkwato ta Sidoni+ ni tihosi ta xihlala lexi nga exifundzheni xa lwandle;23 na Dedani+ na Thema+ na Buzu ni hinkwavo lava misisi ya vona yi tsemetiweke exikarhi ka mahlo ni tindleve;+24 ni tihosi hinkwato ta Maarabiya+ ni tihosi hinkwato ta ntlawa lowu hlanganeke leti tshamaka emananga;25 ni tihosi hinkwato ta Zimri ni tihosi hinkwato ta Elami+ ni tihosi hinkwato ta Vameda;+26 ni tihosi hinkwato ta le n’walungwini leti nga ekusuhi ni leti nga ekule, hi ku landzelelana, ni mimfumo leyin’wana hinkwayo ya misava evuandlalweni bya misava; ni hosi ya Xixaki+ yi ta nwa endzhaku ka vona.27 “Naswona u fanele u va byele u ku, ‘Yehovha wa mavuthu, Xikwembu xa Israyele, u te: “Nwanani mi dakwa mi tlhela mi hlanta, mi wa lerova mi nga swi koti ni ku pfuka+ hikwalaho ka banga leri ndzi ri rhumelaka exikarhi ka n’wina.”’+28 Kutaku loko va ala ku teka xinwelo evokweni ra wena va nwa, wena u ta va byela u ku, ‘Yehovha wa mavuthu u te: “Kunene mi ta nwa.+29 Hikuva, maswivo, ndzi sungula hi muti lowu wu vitaniwaka hi vito ra mina ku wu tisela khombo,+ kutani, xana n’wina mi nga pona ku xupuriwa hi ndlela yo karhi?”’+“‘Mi nga ka mi nga poni ku xupuriwa, hikuva ku ni banga leri ndzi ri vitanelaka vaaki hinkwavo va misava,’ ku vula Yehovha wa mavuthu.30 “Loko ku ri wena, u ta va profetela marito lawa hinkwawo, u va byela u ku, ‘Yehovha u ta vomba+ a ri ehenhla, naswona u ta twarisa rito rakwe a ri endhawini yakwe yo kwetsima.+ Kunene u ta vomba a ri ehenhla ka ndhawu yakwe yo tshama eka yona. U ta huwelela ehenhla ka vaaki hinkwavo va misava kukota ku huwelela ka lava va pyanyaka xikamelo xa madiriva.’+31 “‘Kunene huwa yi ta fika exiphen’wini xa le kule xa misava, hikuva Yehovha u ni njhekanjhekisano ni matiko.+ Yena hi byakwe u fanele a avanyisa nyama hinkwayo.+ Loko ku ri lavo homboloka, u fanele a va nyikela ebangeni,’+ ku vula Yehovha.32 “Yehovha wa mavuthu u te, ‘Waswivo! Ku ni khombo leri sukaka etikweni rin’wana ri ya etikweni rin’wana,+ naswona ku ta pfuka xidzedze lexikulu ku suka etindhawini ta le kule ta misava.+33 Kunene lava dlayiweke hi Yehovha esikwini rero va ta suka emakun’wini ya misava ku ya fika emakun’wini man’wana ya misava.+ A va nge rileriwi, hambi ku ri ku hlengeletiwa kumbe ku lahliwa.+ Va ta kotisa vulongo evuandlalweni bya misava.’+34 “Rilani, n’wina varisi, mi huwelela!+ Mi vumbuluka-vumbuluka+ n’wina vakulukumba va ntlhambi,+ hikuva masiku ya n’wina ya ku tlhava ni ya ku hangalasa ma hetisekile,+ mi ta wa kukota xibya lexi navelekaka!+35 Naswona ndhawu yo balekela eka yona yi va helerile varisi, ni ndlela yo baleka ha yona ya vakulukumba va ntlhambi.+36 Yingisa! Xirilo xa varisi, ni ku kolola ka vakulukumba va ntlhambi, hikuva Yehovha u phanga madyelo ya vona.37 Tindhawu to tshama eka tona leti rhuleke a ta ha ri na vutomi hikwalaho ka ku hlundzuka lokukulu ka Yehovha.+38 U siye vutumbelo byakwe ku fana ni xinghalana xa ntshiva,+ hikuva tiko ra vona ri hundzuke xihlamariso hikwalaho ka banga ra tihanyi ni hikwalaho ka ku hlundzuka ka yena lokukulu.”+


text:
Leswi Nga Hi Pfunaka Ku Lehisa Mbilu
LESWI se u hlayeke swihloko leswi hundzeke, handle ko kanakana u ta pfumela leswaku loko u tikarhatela ku lehisa mbilu, u ta va ni rihanyo lerinene, u ta endla swiboho leswinene ni ku va ni vanghana lavanene. Kutani u nga swi kota njhani ku lehisa mbilu? Kambisisa swiringanyeto leswi landzelaka.
Kumisisa leswi ku endlaka u hela mbilu:
Hi swihi swilo kumbe swiyimo leswi ku endlaka u hela mbilu? Xana i vanhu vo karhi? Kumbexana i nsati kumbe nuna wa wena, vatswari kumbe vana va wena? Kumbe, xana i swilo leswi hakanyingi swi fambisanaka ni nkarhi? Hi xikombiso, xana u tala ku hela mbilu loko u fanele u rindza vanhu kumbe loko u siyiwe hi nkarhi? Xana u hela mbilu loko u karhele, u khomiwe hi ndlala, u khomiwe hi vurhongo kumbe loko u ri ehansi ka ntshikilelo wo karhi? Xana u tala ku hela mbilu loko u ri ekaya kumbe entirhweni?
Swi nga ku pfuna njhani ku tiva swilo leswi ku endlaka u hela mbilu? Hosi Solomoni u tsale a ku: “Munhu la twisisaka, u vona khombo ra ha ri kule, kutani a tumbela, kasi lowo-ke-mano, u tihoxa eka rona kutani endzhaku a tilaya.” (Swivuriso 22:3, Bibele—Mahungu Lamanene) Hilaha xivuriso lexi xa khale xa Bibele xi vulaka hakona, loko u swi ‘vona ka ha ri kule’ swiyimo leswi ku endlaka u hela mbilu, u nga ha kota ku swi papalata. Loko wa ha sungula, u nga ha boheka ku endla matshalatshala lama hleriweke kahle leswaku u kota ku lehisa mbilu, kambe hi ku famba ka nkarhi swi ta tiendlekela ku va ni mfanelo leyi.
Olovisa vutomi bya wena:
Profesa Noreen Herzfeld, loyi a dyondzisaka sayense ya khompyuta eYunivhesiti ya Saint John, eMinnesota, le U.S.A., u vule leswaku “vanhu a va nge swi koti ku endla mintirho yo tala hi nkarhi wun’we. Byongo a byi swi koti ku dzika eka mintirho yo tala hi nkarhi wun’we.” U tlhele a ku: “Hi ku famba ka nkarhi ku endla mintirho yo tala hi nkarhi wun’we swi endla leswaku hi nga ha swi koti ku dzikisa mianakanyo eka leswi hi swi endlaka naswona eku heteleleni sweswo swi endla leswaku hi nga ha vi na tona timfanelo to tanihi ku lehisa mbilu, ku tiyimisela, ku twisisa ni ku vuswikoti byo tlhantlha swiphiqo.”
Swa tika ku lehisa mbilu loko u tshikilelekile hileswi u nga ni swilo swo tala leswi u faneleke u swi endla, tindhawu to tala leti u faneleke ku ya eka tona ni ku va ni vanhu vo tala lava u faneleke u burisana na vona. Dok. Jennifer Hartstein, loyi a boxiweke eswihlokweni leswi swa nxaxamelo, wa hi lemukisa: “Entiyisweni, ntshikilelo wu vangiwa hi swilo swo tala leswi hi swi endlaka loko hi hela mbilu.”
Kutani tinyike nkarhi leswaku u tiphina hi vutomi. Tinyike nkarhi wo aka xinghana lexi tiyeke ni vanhu va nga ri vangani ematshan’weni yo aka xinghana lexi nga tiyangiki ni vanhu vo tala. Tivekele nkarhi lowu u nga ta wu tirhisa eka mintirho yo hambana-hambana naswona swi hlele hi vutlhari swilo leswi u swi rhangisaka evuton’wini. Papalata ku tihungasa hi swilo ni hi switirhisiwa swa elektroniki leswi dyaka nkarhi.
Leswaku u olovisa vutomi bya wena, u fanele u kambisisa swilo leswi u swi endlaka siku ni siku. Hi kwihi laha u nga hungutaka swilo leswi u swi endlaka? Xivuriso xa Bibele xi ri: “Xin’wana ni xin’wana xi ni nkarhi wa xona lowu vekiweke . . . , nkarhi wa ku hlayisa ni nkarhi wa ku cukumeta.” (Eklesiasta 3:1, 6) Kumbexana lowu hi wona nkarhi wo tshika ku endla swilo leswi dyaka nkarhi leswaku u nga khomeki ngopfu lerova u kala u hela mbilu.
Vana ni langutelo lerinene:
Vana ni langutelo lerinene hi vutomi. Xo sungula, evuton’wini a hi minkarhi hinkwayo swilo swi endlekaka hi ku hatlisa hilaha hi lavaka hakona. Tibyele leswaku nkarhi wu famba hi ndlela ya wona ku nga ri hi ndlela ya wena. Langutelo rero ri kombisa leswaku u lehisa mbilu.
Xa vumbirhi, tsundzuka leswaku a hi minkarhi hinkwayo u nga kotaka ku lawula swiyimo swa wena. Hosi yo tlhariha Solomoni u tsale a ku: “Xitsutsumi lexi nga ni rivilo lerikulu a hi minkarhi hinkwayo xi hlulaka mphikizano; vuthu leri nga ni matimba a hi minkarhi hinkwayo ri hlulaka nyimpi; wanuna wo tlhariha swinene a hi minkarhi hinkwayo a kumaka swakudya leswi n’wi faneleke; wanuna loyi a twisisaka swinene a hi minkarhi hinkwayo a kumaka rifuwo; naswona munhu loyi a dyondzekeke a hi minkarhi hinkwayo a kumaka ku ndhundhuzeriwa loku n’wi faneleke. Loko nkarhi wu fika, swilo swo biha swa va humelela hinkwavo! Munhu a nga swi tivi leswi nga ta n’wi humelela enkarhini lowu taka.”—Eklesiasta 9:11, 12, Holy Bible—Easy-to-Read Version.
Ematshan’weni yo hela mbilu hikwalaho ka swiyimo leswi nga ehenhla ka matimba ya wena, ringeta ku kumisisa swilo leswi u nga kotaka ku swi lawula. Hi xikombiso, ematshan’weni yo hlundzukisiwa hi bazi kumbe xitimela lexi hlwelaka ku fika, ringeta ndlela yin’wana leyi u nga yi tirhisaka leswaku u ya laha u lavaka ku ya kona. Hambi ku ri ku famba hi milenge swi nga ha antswa ku tlula ku va u hela mbilu ni ku kariha. Loko swi boha leswaku u rindza, tirhisa nkarhi wolowo leswaku u endla swilo swa nkoka, swo tanihi ku hlaya buku yo karhi kumbe u tsala mintirho leyi u nga ta yi endla enkarhini lowu taka.
Ntiyiso wa mhaka hileswaku a swi pfuni nchumu ku vilela hi swilo leswi u nga ta ka u nga swi koti ku swi lawula. Kutani swa fanela leswi Bibele yi nge: “Xana i mani eka n’wina la nga engetelaka nkarhinyana eka ntsengo wa malembe ya yena hi ku vilela ka yena?”—Luka 12:25, Bibele—Mahungu Lamanene.
Tiakele vuxaka ni Xikwembu:
Vanhu vo tala lava tshembaka Bibele va kume leswaku ku tirhisa milawu ya yona swi va pfuna ku lehisa mbilu. Hi ku ya hi Bibele, munhu loyi a hanyaka hi milawu ya yona u tala ku lehisa mbilu ni ku kombisa timfanelo tin’wana ta nkoka to tanihi rirhandzu, ntsako, ku rhula, ku olova ni ku tikhoma. (Vagalatiya 5:22, 23) Bibele yi ri: “Mi nga vileli ha nchumu, kambe eka hinkwaswo tivisani Xikwembu swikombelo swa n’wina hi xikhongelo ni xikombelo swin’we ni ku nkhensa swikombelo swa n’wina; kutani ku rhula ka Xikwembu loku tlulaka miehleketo hinkwayo ku ta rindza timbilu ta n’wina ni matimba ya n’wina ya mianakanyo.” (Vafilipiya 4:6, 7) Dyondza Bibele kutani u xiya tindlela leti u nga lehisaka mbilu ha tona handle ko vilela ngopfu.