text:
1Mphaxeli wa hombe a to mu wotisa, a txi khene: “Timhaketo ngu tona kani?” 2Sitefane a to xamula, a txi khene: “Anu vanathu ni nanu vatata, ni engiseni! Txizimu txa wudhumo txi ti kombisile ka tate wathu Abrahamu, na a di ngadi Mesopotamiya, na a si nzi kuaka Karani, 3txi txi mu gela ku: ‘Rura ditikoni kwanu ni ka lixaka lako, u txi ya ka ditiko di ni no ku komba dona.’ 4Se ene a to khukha ditikoni ka Vakaldheya, e ya aka Karani. Kambe ngako tate wakwe a di fite, Txizimu txi mu rurisile txi mu tisa ka ditiko di anu mi nga aka ka dona konkuwa. 5Aniko kha txa mu ninga thembwe kona hambi wukhaloanyana wu wu dinganako ku kandwa ngu mkondo; txi to mu thembisa dwe ti to txi na mu ninga dona di maha thomba yakwe ni ya vatukulu vakwe msana kwakwe, hambiko a nga ti sa nzi kuva ni mwanana. 6Txizimu txi mu gete, txi txi kha txona: ‘Vatukulu vako va na ya luvela ditikoni ka vane, ve mahwa tikhumbi, ve xaniswa mndani ka mune wa mazana a malembe. 7Aniko ditiko di di nga va maha tikhumbi ni na di abanisa, kha Txizimu; se msana keto, va na huma va ta ni khozela ka wukhalo wuwa.’ 8Se Txizimu txi to mu ninga txitumelelano txa wukwera. Ngu konaho, Abrahamu, a di velekile Isaake a mu yisile wukwerani ngu ditshiku da wutxhanu ni mararu. Isaake a mahisile toneto ka Jakobe, se Jakobe nene e mahisa toneto ka vanana vakwe i ku vanyampande va tihunzu ta digumi ni timbidi ta Israyeli. 9“Se vanana vava va Jakobe i ku vanyampande vathu va to va ni wukwele ka Josefa, ve mu xavisa, e yiswa Egipta, kambe Txizimu txi ti ni nene. 10Txi to mu hulusa ka otshe makhombo akwe, txi mu ninga kateko ni wuzivi masoni ka Faro, mkoma wa Egipta; se ene mkoma a mu mahile mfumeli wa Egipta ni wa yotshe nyumba yakwe. 11Se ku to humelela paya ni kuxaniseka ka hombe ditikoni ka Egipta ni Kanana, se vatate vathu ve pwata sakudya. 12Kambe, kutingako Jakobe a di engisile ti to sakudya si ho Egipta a to rumela kona vatate vathu do khata. 13Se ngako va di yite da wumbidi, Josefa a ti zivisile ka vanawe, se li txi ziveka ka Faro lixaka lakwe. 14Se Josefa a to rumela vathu ve ya teka Jakobe, tate wakwe, ni otshe maxaka akwe, mtengo wawe i nga ti mtxhanu wa makumi ni makumi mambidi ni mtxhanu wa vathu. 15Se Jakobe a to kwitima e ya Egipta, e ya fela kona, ene ni vatate vathu. 16Kambe sirumbi sawe si rwatwe si yiswa Sikeme, si ya tshotshwa diyivani ka Abrahamu, adiya a nga ti di xavile ngu male ya silivhela ka vanana va Hemori, tate wa Sikeme. 17“Ngako yi nga ti hafuhi mbimo ya kutatiseka ka txithembiso txi Txizimu txi nga xambanyela Abrahamu, lixaka lathu li to kula ni kuanda Egipta, 18kala kuza ku humelela mmwane mfumeli a nga ti sa mu ziva Josefa. 19Mkomeyo a xanisile lixaka lathu ngu mano: tshofu yakwe yi mahile ti to vatate vathu ve tshotsha vanana vawe vapune kasiku va si ngadi ve hanya. 20Ngu yoneyo mbimo a to velekwa Mosi; ene i ti mwanana wo tshura masoni ka Txizimu. Se a wunjilwe mitxima miraru nyumbani ka tate wakwe. 21Msana ka kuva a di tshotshilwe, mwanana wa muhorana wa Faro, a to mu rola e ya mu fuya kasiku e maha mwanana wakwe. 22Mosi a gondisilwe wotshe wuzivi wa Vaegipta. Se i ti mthu wa mtamo amu ka mapswi ni mu ka mithumo. 23“Kutingako a di hokile ka tanga ya mune wa makumi a malembe, a to pimisa mbiluni kwakwe kuendela vanawe vanana va Israyeli. 24Se ngako a txi wona mmweyo wawe a txi xaniswa, a to mu emela e pharela ngu kudaya muegipta. 25A titi alakanya ti to vanawe va na ti pfisisa ngu mamahelo ale ti to Txizimu txi na va hulusa ngu diwoko dakwe; aniko vona kha va ti pfisisa. 26Ngu ditshiku di di londetako, a to mana vamwane vavambidi va txi lwa, se e va khongotela ngu ku va kamba, a txi khene: ‘Vavamna, mi va lixaka limwelo! Mi lwela txani kani?’ 27Aniko awu a nga ti xanisa mkwawe a to retha Mosi, a txi khene: ‘I mani wu a nga ku maha mfumeli ni mlamuli wathu kani? 28U lava ku ni daya nga ku u nga daya muEgipta nyamnova kani?’ 29Konaho Mosi a to thava e ya maha muwuyi ditikoni ka Midhiyani; koneyo a ti ya veleka vanana vambidi va sizambiana. 30“Kutingako ku di pindile mune wa makumi a malembe, ngelozi yi to ti wonekisa kwakwe txiwulani, mmangoni ka Sinayi, yi di mdhikilani ka txipopo txi nga ti tura. 31Mosi ngako a txi wona tiya, a to xamala; se ngako a di tshuketile hafuhi kasiku e wonisisa, ku to pfala dipswi da Mkoma, di txi: 32‘Ngani Txizimu txa vatate vako, Txizimu txa Abrahamu ni txa Isaake ni txa Jakobe’ Mosi a to dhudhumela, a si tsani ni kuwona. 33Se Mkoma a txi khene kwakwe: ‘Thavisa masandazi mikondoni kwako, ngukuva wukhalo wu u nga ema ka wona i mafu o sawuleka. 34Ni woni kuxaniseka ka vathu vangu Egipta, ni kuwowola kwawe ni ku pfite, se ni txhikile kutela ku ta va hulusa, se konkuwa ngono ni ta ku ruma Egipta.’ 35“Mosi wuwa ngene wu va nga mu kanyisa, va txi khona: ‘I mani wu a nga ku maha mfumeli ni mlamuli wathu kani?’ ” Ngene wu a nga rumwa ngu Txizimu kumaha mfumeli ni mteruli wawe, ngu mtamo wa ngelozi yi yi nga mu humela txipoponi. 36Ngene a nga va humisa ngu kumaha sidiwukiso ni sikombiso ditikoni ka Egipta ni Lineneni ko Bhilivila ni txiwulani mndani ka mune wa makumi a malembe. 37I ngadi ene Mosi awu a nga womba ka vanana va Israyeli, a txi khene: Txizimu txi na wusa hagari ka vananu mprofeti wo nga ani. 38Ngu mbimo ya kusengeletana ka va ka Israyeli txiwulani, ngene Mosi a nga ema ni ngelozi, ayi yi nga wombawomba nayo mmangoni ka Sinayi, kumweko ni vatate vathu; ngene a nga amukela mapswi a wutomi, kasi kuta hi ninga ona. 39“Kambe vatate vathu va lambile ku mu engisa, senikoko va to mu rethela kule, ve tshumelela Egipta ngu mialakanyo yawe, 40va txi khona ka Aroni: ‘Hi mahele sizimu si si no hi thangelela masoni nguko Mosi wu a nga hi humisa ditikoni ka Egipta kha hi ti zivi ti ti nga mu humelela.’ 41Ka oneyo masiku, va to wumba dirole ve phaxa mhamba masoni ka txithombe, ve khozela ngu kutsaka mthumo wa manza awe. 42Ngu konaho, Txizimu txi to va tshuralela txi va ningeta kukhozelani ka sikwata sa tiyimbi sa nzuma, nga ti ti nga bhalwa dibhukuni ka Vaprofeti, va txi: ‘Anu va nyumba ya ka Israyeli, ina mi ni mahete magandelo ni timhamba txiwulani, mndani ka malembe a mune wa makumi kani? 43Kambe mi rwate mdhute wa Moloko ni nyeleti ya txikwembu txanu Refani.I ku sithombe si mi nga si maha kasi ku si khizamela. Ngu konaho ni na mi payula ni mi yisa ka kupinda Bhabhilona.’ 44“Vatate vathu va ti ni Ditenda da Wufakazi, txiwulani amuwa va nga ti veka kona sileti sa Mlayo. Ditenda diya di mahilwe madingano ni ti txi nga leletisa tona Txizimu, ngako txi txi wombawomba ni Mosi, txi mu leleta kambe kumaha nga txifananiso txi Mosi a nga txi wona. 45Vona vatate vathu, ngako va di di amukete ditenda diya, va to wulela nado, na va txi thangelwa ngu Joxuwa, ka ditiko da vamatiko, avava Txizimu txi nga ti va tovete, masoni ka vatate vathu; dona di zumbile konaho kala kuhoka masiku a Dhavhidha. 46Ene Dhavhidha a mani kateko masoni ka Txizimu, se e kombela dithomo do akela nyumba Txizimu txa Jakobe. 47Aniko Solomoni ngene a nga txi akela nyumba. 48“Kambe Nyatxitimwi kha na kuzumba ka tinyumba to mahwa ngu manza a vathu, madingano ni kuwomba ka Mprofeti a nga khene: 49‘Nzuma njikhalo txangu txa wukoma, mafu njikhigelo txa mikondo yangu. I nyumba muni mi no ni akela kani, kha Mkoma, ni wukhalo wa kuhumula kwangu i nga va wuhi kani? 50Ina hi nga diwoko dangu di nga maha sotsheso kani.’ 51“Anu va tithamo to banga, makhutu a timbilu ni a tinzeve, anu ma kanyisa yotshe mbimo Moya wo Sawuleka: mi fana ni vatate vanu. 52Ngu wuhi mprofeti wu vatate vanu va nga mbi mu xanisa kani? Va date ni vava kukhatani va nga zivisa kuta ka Mlulami, ene anu konkuwa mi nga mu ningela ni ku mu daya; 53Anu mi nga amukela mlayo manzani ka tingelozi, kambe kha ma wu xayisa.” 54Kutingako va di pfite timhaketo ta Sitefane, va to henya ngutu timbiluni kwawe se ve gegeresela makwasa ngu txiviti nayo 55Kambe Sitefane, a di tate ngu Moya wo Sawuleka, a to gula maso e wona nzumani, e wona kuphatima ka Txizimu ni Jesu a nga ti emile txineneni ka txona; 56Se atxi: “Ma ti wona, ani ni wona nzuma yi di tulekile, ni Mwanana wa Mthu a di emile txineneni ka Txizimu.” 57Se va to maha diguwa da hombe, ve ti tsiva tinzeve, va txi ya mu pfinya. 58Se va to mu ruruvisa ve mu yisa hahanze ka didhoropa, ve ya mu balisela ngu marigwi. Tifakazi titi vekile tinguwo ta tona minengeni ka dijaha di di dhanwako ku i Sawule. 59Mbimo yi va nga ti mu balisela, Sitefane a to khongela, a txi khene: “Mkoma Jesu, amukela moya wangu!” 60Se e khizama a txi kwangula ngu dipswi da hombe, atxi: “Mkoma u nga va alakanyele txiwonho txiya.” Ngako a di wombile tiya, a to fa.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
XANA YI LO ENDLIWA?
Ndlela Leyi Chele Leri Vuriwaka Gastric Brooding Ri Velekaka Ha Yona
MACHELE ya le Australia lawa ma vuriwaka gastric brooding, lawa a ku ehleketiwa leswaku ma hele hi 2002, a ma veleka hi ndlela yo hlamarisa. Chele ra xisati ri mita matandza ya rona lawa se ma nonisiweke kutani ri ma hlayisa ekhwirini kwalomu ka mavhiki ya tsevu. Hi ku famba ka nkarhi ri hlanta swichelana.
Leswaku ri nga gayeli matandza ya rona, a ri tshika ku dya ri tlhela ri yima ku humesa asidi ya le Khwirini. Tikhemikhali leti humesiwaka hi matandza ni swichelana leswa ha ku tlhorhaka swi sivela ku huma ka asidi.
Chele ra xisati a ri mita matandza ya kwalomu ka 24. Hi nkarhi wa rona wa ku veleka, swichelana a swi va swi tika kwalomu ka 40 wa tiphesente ta ntiko wa rona. Leswi hi nga swi fanisa ni wansati loyi a a tika 68 wa tikhilogiramu loko a nga si va ni khwiri ra vana va 24 lava ha un’we wa vona a tikaka 1.8 wa tikhilogiramu. Swichelana swi ndlandlamuxa khwiri ra mana wa swona ku kondza a nga ha swi koti ku hefemula hi mahahu ivi a boheka ku hefemula hi miri.
Swichelana hi ntolovelo a swi hlantiwa endzhaku ka masiku loko nkarhi wa swona se wu fikile. Kambe loko chele leri tikeke ro vona leswaku ku ni khombo, a a ri swi hlanta hi ku hatlisa. Valavisisi va tshame va vona chele ra xisati ri tidliva ri hlanta swichelana swa tsevu hi nkarhi wun’we, swi ya wela empfhukeni lowu endlaka mitara.
Vanhu van’wana va vula leswaku loko chele leri ri tikile, a a ri cinca xivumbeko ni mahanyelo ya rona hi nkarhi wun’we. Michael J. Tyler, mutivi wa sayense ni wa dyondzo ya hundzuluko u tsale a ku: “Swa tika ku twisisa ku cinca ka chele leri loko ri tikile. Swa endleka ri cinca kumbe ri nga cinci hi ku helela.” U tlhele a ku: “Leswaku u kota ku twisisa mhaka leyi u fanele u twisisa nchumu wun’wana wa nkoka.” Van’wana va nga ha vula leswaku nchumu wolowo wa nkoka wu vuriwa ntumbuluko. *
U anakanya yini? Xana ndlela leyi chele leri vuriwaka gastric brooding ri velekaka ha yona yi lo endliwa kumbe yi lo tiendlekela?
^ ndzim. 7 Eka buku yakwe leyi nge Origin of Species, Charles Darwin u te: “Swivumbiwa swa ntumbuluko swa ti cinca-cincela hi ku ya hi swiyimo swo hambana-hambana, kambe chele leri a ri cinci.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tipisalema 44:1-26
Eka mufambisi. Ya vana va Kora.+ Maskili.44 Oho Xikwembu, hi switwile hi tindleve tahina,Vatata wa hina va hi rungulerile+Ntirho lowu u wu endleke emasikwini ya vona,+Emasikwini ya khale swinene.+2 U hlongole matiko hi voko ra wena,+Kutani u va byala ematshan’weni ya wona.+U hangalase vanhu va matiko u va hlongola.+3 Hikuva a va tekanga tiko hi banga ra vona,+Naswona voko ra vona a hi rona ri va poniseke.+Hikuva a ku ri voko ra wena ra xinene ni xandla+ xa wena ni ku vonakala ka xikandza xa wena,Hikuva u va tsakerile.+4 Wena u Hosi yanga, Wena Xikwembu.+Lerisa ku ponisa lokukulu eka Yakobe.+5 Ha wena hi ta susumeta swirha swa hina;+Hi vito ra wena hi ta va kandziyela ehansi lava va hi pfukelaka.+6 Hikuva a ndzi tshembanga vurha bya mina+Naswona a ndzi ponisiwanga hi banga ra mina.+7 Hikuva u hi ponisile eka swirha swa hina,+Naswona u va khomise tingana+ lava va hi vengaka swinene.8 Hi ta dzunisa Xikwembu siku hinkwaro,+Naswona hi ta vonga vito ra wena hilaha ku nga riki na makumu.+Se′lah.9 Kambe sweswi u hi cukumetile naswona u tshamela ku hi tsongahata,+Naswona a wu humi ni mavuthu+ ya hina.10 U tshamela ku hi endla hi tlhentlha eka xirha,+Naswona lava va hi vengaka swinene va phange swilo.+11 U hi nyikele kukota tinyimpfu, ku fana ni nchumu lowu dyiwaka,+Naswona u hi hangalasile exikarhi ka matiko.+12 U xavisa vanhu va wena hi nxavo wa le hansi swinene,+Naswona a wu endlanga rifuwo hi nxavo wa vona.13 U hi veke hi va ndzhukano eka vaakelani va hina,+Xihlekulo ni xisandzu eka lava va hi rhendzeleke.+14 U hi veke hi va xihlekulo exikarhi ka matiko,+Vanhu va matiko va hi hlakahlela tinhloko.+15 Ku tsongahatiwa ka mina ku le mahlweni ka mina siku hinkwaro,Naswona tingana ti funengete mombo wa mina,+16 Hikwalaho ka rito ra loyi a ndzi rhukanaka ni la vulaka swo biha,Hikwalaho ka nala ni loyi a tirihiselaka.+17 Leswi hinkwaswo hi swona swi hi weleke ehenhla, naswona a hi ku rivalanga,+A hi endlanga hi vuxisi eka ntwanano+ wa wena.18 Mbilu ya hina a yi ku fularhelanga hi ku pfumala ripfumelo,+Hambi ku ri milenge ya hina a yi hambukanga endleleni ya wena.+19 Hikuva u hi pfotlosile endhawini ya timhungubye,+Naswona u hi funengete hi ndzhuti lowukulu.+20 Loko hi rivele vito ra Xikwembu xa hina,Kumbe hi tshambulute swandla swa hina eka xikwembu ximbe,+21 Xana Xikwembu a xi nge swi lavisisi leswi?+Hikuva xa swi vona swihundla swa le mbilwini.+22 Kambe hikwalaho ka wena hi dlayiwile siku hinkwaro;Hi tekiwe ku fana ni tinyimpfu leti yaka eku tlhaviweni.+23 Pfuka. Ha yini u ya emahlweni u etlela, Wena Yehovha?+Pfuka. U nga hi cukumeti hilaha ku nga heriki.+24 Ha yini u tshama u tumbete xikandza xa wena?Ha yini u rivala ku xaniseka ka hina ni ntshikilelo wa hina?+25 Hikuva moya-xiviri wa hina wu nkhinsame entshurini;+Makhwiri ya hina ma namarhele misava.26 Pfuka u hi pfuna+U hi kutsula hikwalaho ka musa wa wena wa rirhandzu.+


text:
1Pawulo ni Bharnabha, na va vbohide Ikoniya, va di bela nyumbani nya nombelo nya Vajudha, va gu ganela khu tshivba. Vathu nya vangi va di khodwa, Vajudha ni Vagreki. 2Aholu, Vajudha vale va nga bomba gukhodwa, va di kutsedzela mahedheni gu wugela vandruye. 3Aholu Pawulo ni Bharnabha va di khala dhoropani mule matshigu nya mangi, na va gu tumba Pfhumu, a nga bani a gu tadzisela tshumayelo yawe khu siwonegiso ni siliwugiso si nga bani si girega khu mandza yawe. 4Aholu, vathu va dhoropani va di kabanega. Vambe va di ema ni Vajudha, vambe va gu ema ni vapostoli. 5Mahedheni ni Vajudha na va gu thangedwa khu vafumeli vawe, va di hunga gikungu nya gu va poyile ni gu va pfara khu siwindri. 6Na va dzitide, vapostoli va di thavela tigoni ga Likawoniya, madhoropani ya Listra ni Dherbhe, ni mayigwana ya vbafuvbi. 7Iyo va nga ya tshumayela Ivhangeli. 8Listra a di gu vbanya mwama moyo nya guhase mawundru, gukhugela guvelegwa gwaye adiri gigoha, nyamba gimbila. 9A di yingisa Pawulo na gu ganela. Uye Pawulo a di khusa maho a mu khedza a wona gu khuye a na ni gukhodwa nya guyele guhawulugiswa, 10a di mu embela khu lito nya likhongolo khuye: "Khuga u lulame khu mawundru yago." Uye a di ndraga a khuga a gimbila. 11Na va wonile esi si nga girwago khu Pawulo, gidzemo gi di gira ligwaha gi gu ganela khu lidimi la Likawoniya khigyo: "Vanungungulu va tshigidego gwathu khu giemo nya wuthu" 12Va di rana Bharnabha khavo khu Jupiteri, Pawulo khavo khu Hermesi kholu adiri uye a nga bani a gu ganela gwawe. 13Vaphasi nya mhamba ya Jupiteri va nga bani vari ni nyumba yawe vbavbandze nya libhiyo nya lidhoropa, va dita ni dzimombe nya vamatune ni matamo nya senge vbalidimbatunu, na va gu vbweta gu gira mhamba gumogo ni gidzemo. 14Na va pwide silo sesi, vapostoli Bharnabha ni Pawulo, va di pferula dzingandzu dzawe va gu bela vbakari nya gidzemo va ganela khu tshivba khavo: 15"Madhota, khu ginani mu gira esi! Ethu nethu hi vathu kha nga enu, hi na ni mavbanyelo mamowo ni enu, ha gu mi tivisa Ivhangeli gasi mu vbindrugedza mavbanyelo mu gu diga vanungungulu nya liphanga, mu khodwa ga Nungungulu a vbanyago, Uye a nga gira mafu ni ndzadzi, ni yiphwa ni satshavbo si guromo umo. 16Ga mimela yi vbindridego dzumedzisile gu khuye vathu va gimbile khu dzindzila nya tumbunuko wawe; 17Kha diga gu dzi yeyedza khu wukustumunyu nya esi nya sadi a nga girago; a resa khu vbatshani ndzadzi, ndzinango nya dzimbewu, a gu mi khurisa, a tadza myonyo yanu khu gunengela." 18Ambari ulo, kha sa va vbevbugela gu digisa gidzemo gu va girela mhamba. 19Va di ta Vajudha khu Antiyokiya ni Ikoniya va ta kutsedzela vathu gu va wugela. Va di veta Pawulo khu siwindri, va mu ndrindra va gu duga naye vbavbandze nya lidhoropa khavo fude. 20Na randredwe khu vapizane, a di khuga a ema a gu bela dhoropani. Khu mindru gakone va di phara ndzila gumogo ni Bharnabha va gu hongola dhoropani ga Dherbhe. 21Hwane nya gu na va tshumayede Ivhangeli dhoropani mule, ni gu gira vapizane nya vangi, va di bwelela Listra, Ikoniya ni Antiyokiya. 22Va di tiyisela myonyo nya vapizane, va gu va khongotela gu tiya gukhodwani gwawe, kholu, va di gu ganela khavo: "Gu vbwetega guvbindra khu sigaradzoni nya singi gasi gu bela Mufumoni wa Nungungulu." 23Na va girile milombelo ni gu hala, va di hatha madhota khu libandla ni libandla va gu ma vega mandzani ga Pfhumu va khodwego gwaye. 24Khavbo avbo, na va tsemakanyile Pisidiya, va di vboha Panfiliya. 25Hwane nya gu bani va tivisile mahungu ya Nungungulu tigoni ga Perga, va di relela Ataliya, 26va ya khilela ngalava va gu bwelela Antiyokiya, eyi va nga khuga khiyo, na va lombeledwe wuhigo wa Nungungulu gasi gu ya thuma thumo va nga rigu gu wu gira. 27Na va vbohile, va di tombanisa libandla va gu va embedzela satshavbo iso Nungungulu a nga girago navo, ni edzi Nungungulu a nga tulelago khidzo ndzila nya gukhodwe va nya mayigo. 28Va di khala ni vapizane matshigu nya mangi.
Copyright
Learn More


text:
INDONESIA
Ku Andza Ka Ntirho
Loko varhangeri va tikereke ta Vujagana va twa leswaku Timbhoni ta Yehovha ti nyikiwe ntshunxeko wo gandzela, a va hlundzukile swinene. Vafundhisi vo tlula 700 swin’we ni varhangeri lava humaka etikerekeni ta nkombo ta Maprotestente va khome seminara eJakarta leswaku va kombela hulumendhe ku tlhela yi yirisa ntirho wa Timbhoni. Kambe hulumendhe a yi yimanga na yona mhaka yoleyo.
Loko mahungu ma ri karhi ma hangalaka ni tiko hinkwaro leswaku ku yirisiwa ku herisiwile, vanhu vo tala lava tsakelaka va tsalele rhavi va kombela minkandziyiso kumbe ku fambiseriwa tidyondzo ta Bibele. Hi 2003, vanhu vo tlula 42 000 va ve kona eXitsundzuxweni, laha swi endleke leswaku nhlayo leyi yi hundza ya vahuweleri lava nga kona etikweni ku tlula kambirhi. Kwalomu ka vanhu va 10 000 va ve kona enhlengeletanweni ya le Jakarta, ku katsa ni mutirhelamfumo loyi a tlakukeke wa le ka Ndzawulo ya Timhaka ta Vukhongeri. Mutirhelamfumo u hlamarisiwe hi ku vona vanhu lavakulu ni lavatsongo lava a va ri kona va ri karhi va pfula matsalwa eTibibeleni ta vona. U tiyisekise vamakwerhu leswaku u tiyimisele ku lulamisa leswi Timbhoni ta Yehovha ti hehliwaka ha swona.
Ku herisiwa ka ku yirisiwa swi tlhele swi endla leswaku varhumiwa va vuya eIndonesia. Varhumiwa vo sungula ku vuya a ku ri Josef na Herawati Neuhardt * (lava humaka eSwihlaleni swa Solomon), Esa na Wilhelmina Tarhonen (lava humaka eTaiwan), Rainer na Felomena Teichmann (lava humaka eTaiwan) na Bill swin’we na Nena Perrie (lava humaka eJapani). Va landzeriwe hi varhumiwa lavantshwa lava humaka eGiliyadi lava a va averiwe ku ya eNorth Sumatra, Kalimantan, North Sulawesi ni le tindhawini tin’wana leti nga ekule.
Hi 2005, rhavi ri fambise titlilasi timbirhi ta swikolo leswintshwa. Un’wana wa valeteri va Xikolo xa Ndzetelo wa Vutirheli (lexi sweswi xi vitaniwaka Xikolo Xa Vachumayeri Va Mfumo), Julianus Benig u ri: “Hakunene ndza swi rhandza ku pfuna swichudeni leswaku swi antswisa ndlela leyi swi dyondzisaka ha yona ni ndlela leyi swi vulavulaka ha yona leswaku swi ta tirhisiwa swinene hi nhlengeletano.” Sweswi mathwasana yo tala ya xikolo lexi i maphayona yo hlawuleka kumbe valanguteri va miganga. Vamakwerhu vo tala lava yeke eka tlilasi yo sungula ya Xikolo xa Valanguteri lava Fambafambaka * va leteriwe hi nkarhi lowu ntirho a wa ha yirisiwile. Xikolo lexintshwa xi va pfune leswaku va hetisisa swiavelo swa vona endzhaku ka loko ku yirisiwa ku herisiwile. Ponco Pracoyo, loyi a yeke eka tlilasi yo sungula u ri: “Xikolo xi ndzi pfune leswaku ndzi va ni ntwelavusiwana ni ku tlhela ndzi va ni vutihlamuleri lebyi engetelekeke eku hetisiseni ka xiavelo xa mina tanihi mulanguteri wa muganga. A xi phyuphyisa xi tlhela xi khutaza!”
Ku Akiwa Ka Tiholo Ta Mfumo Leti A Ti Laveka Hi Xihatla
Eka malembe ya 25 ya ku yirisiwa, mavandlha yo tala eIndonesia a ma hlangana emakaya lamatsongo ya vamakwerhu leswaku ma gandzela. I mavandlha ma nga ri mangani lawa a ma kota ku aka Holo ya Mfumo naswona a swi nga olovi ku kuma maphepha yo aka tindhawu letintshwa to gandzela. Leswi mavandlha yo tala a ma andza hi ku hatlisa, rhavi ri simeke Ndzawulo yo Aka Tiholo ta Mfumo (leyi sweswi yi vitaniwaka Ndzawulo yo Pulana ni ku Aka ya le Tikweni) leswaku yi langutela xilaveko lexi xa xihatla.
Yin’wana ya tindhawu to sungula ku vuyeriwa eka tsima leri, lerintshwa ro aka i Xihlala xa Nias lexi nga eNorth Sumatra. Haogo’aro Gea, xirho xa Vandlha ra Gunungsitoli lexi nga ni nkarhi wo leha u ri: “Loko hi twa leswaku hi ta va ni Holo ya Mfumo leyintshwa, a hi tsakile swinene. Rhavi ri rhumele vatirhi va nkombo va ku tirhandzela leswaku va ta langutela tsima leri. Holo yi hele hi 2001.” Faonasökhi Laoli, xirho xa komiti yo aka ya kwalaho u ri: “Enkarhini lowu nga hundza a hi hlangana emakaya lamatsongo ya vamakwerhu naswona vaakatiko a va langutela Timbhoni ta Yehovha ehansi. Kambe hi ku hatlisa loko hi hete Holo ya Mfumo, nhlayo ya vanhu lava a va va kona eminhlanganweni yi andze ku suka eka 20 ku ya eka 40. Ku nga si hela tin’hweti ta 12, a yi andze hi tiphesente to tlula 500. Kwalaho ndhawu ya hina yo gandzela i ndhawu leyi xiximekaka naswona vaakatiko va xixima Timbhoni ta Yehovha.”
Hi 2006, eBandung, le West Java, vamakwerhu va sungule ku lava ndhawu leyi a va ta aka Holo yo sungula ya Mfumo edorobeni rero. Singap Panjaitan, nkulu loyi a a tirha eka komiti yo aka u ri: “Swi teke tin’hweti ta 12 leswaku hi kuma ndhawu leyi fanelekaka. Kambe a hi lava vanhu va kwalomu ka 60 lava nga riki Timbhoni leswaku va hi nyika mpfumelelo eka tsima leri emahlweni ko va vatirhelamfumo va hi nyika phepha ro aka. Vanhu va 76 va ri seketerile tsima leri, ku katsa ni wansati un’wana loyi eku sunguleni a hi kaneta swinene. Loko holo yi herile, hi rhambe vaakelani va hina swin’we ni meyara wa le Bandung leswaku va ta yi vona. Meyara u te: ‘Ndhawu leyi ya vukhongeri, leyi baseke ni ku tlhela yi hleleka yi vekela tikereke hinkwato xikombiso lexi ti faneleke ti xi tekelela.’” Holo ya Mfumo leyi nga ni swithezi swimbirhi yi nyiketeriwe hi 2010.
Ku sukela hi 2001, ku akiwe Tiholo ta Mfumo to tlula 100 eIndonesia, kambe ni sweswi ka ha laveka leti engetelekeke.
^ ndzim. 3 Matimu ya Herawati Neuhardt ma kumeka eka Xalamuka! ya February 2011.
^ ndzim. 1 Sweswi xi vitaniwa Xikolo Xa Valanguteri Va Miganga Swin’we Ni Vasati Va Vona.


text:
Ku Hlanganisiwa Hi Dyondzo Ya Xikwembu
Mintsombano ya matiko ya Timbhoni ta Yehovha leyi a khomiwe ematikweni yo hambana-hambana hi 1993, a yi ri ni nhloko-mhaka leyi nge “Dyondzo Ya Xikwembu.” Vanhu vo hambana-hambana swin’we ni mindyangu leyi humaka eka mindhavuko yo hambana-hambana yi vuyeriwe swinene hi ku leteriwa hi vutlhari bya Xikwembu. Loko u ri karhi u hlalela vhidiyo leyi, u ta vona ndlela leyi ntsako, rirhandzu ni xinghana swi kombisiweke ha yona hi vamakwerhu lava humaka ematikweni yo hambana-hambana.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tinhlayo 26:1-65
26 Endzhaku ka ntungu,+ Yehovha a ya emahlweni a byela Muxe na Eliyazara n’wana wa Aroni lowa muprista, a ku:2 “Hlayani ntsengo wa ntshungu hinkwawo wa vana va Israyele ku sukela eka malembe ya 20 hi vukhale ku ya ehenhla, hi ku ya hi yindlu ya vatata wa vona, hinkwavo lava va yaka enyimpini eIsrayele.”+3 Kutani Muxe na Eliyazara+ lowa muprista va va byela etimbaleni ta le kwandzasini ra Mowabu+ ekusuhi ni Yordani eYeriko,+ va ku:4 “[Hlayani ntsengo wa vona] ku sukela eka malembe ya 20 hi vukhale ku ya ehenhla, hilaha Yehovha a leriseke Muxe hakona.”+Vana va Israyele lava humeke etikweni ra Egipta a ku ri:5 Ruveni mativula ya Israyele;+ vana va Ruveni: Eka Hanoko,+ ndyangu wa ka Hanoko; eka Palu,+ ndyangu wa va ka Palu;6 eka Hezroni,+ ndyangu wa va ka Hezroni; eka Karimi,+ ndyangu wa va ka Karimi.7 Leyi a ku ri mindyangu ya va ka Ruveni, kutani lava va tsarisiweke va vona a va ringana 43 730.+8 N’wana wa Palu a ku ri Eliyabu.9 Vana va Eliyabu: Nemuwele na Dathani na Abirama. Dathani+ loyi na Abirama+ a va ri lava vitaniweke va ntshungu, lava va lweke na Muxe na Aroni entshungwini wa Kora,+ enkarhini lowu a va lwa na Yehovha.10 Kutani misava yi pfula nomu yi va mita.+ Loko ku ri Kora u fe eku herisiweni ka ntshungu loko ndzilo wu hisa vanhu va 250.+ Kutani va va xikombiso.+11 Kambe vana va Kora a va fanga.+12 Vana va Simiyoni+ hi mindyangu ya vona: Eka Nemuwele,+ ndyangu wa va ka Nemuwele; eka Yamini,+ ndyangu wa va ka Yamini; eka Yakini,+ ndyangu wa va ka Yakini;13 eka Zara, ndyangu wa va ka Zara; eka Xawulo,+ ndyangu wa va ka Xawulo.14 Leyi a ku ri mindyangu ya va ka Simiyoni: 22 200.+15 Vana va Gadi+ hi mindyangu ya vona: Eka Zefoni, ndyangu wa va ka Zefoni; eka Hagi, ndyangu wa va ka Hagi; eka Xuni, ndyangu wa va ka Xuni;16 eka Ozni, ndyangu wa va ka Ozni; eka Eri, ndyangu wa va ka Eri;17 eka Arodi, ndyangu wa va ka Arodi; eka Areli,+ ndyangu wa va ka Areli.18 Leyi a ku ri mindyangu ya vana va Gadi, ya lava va tsarisiweke va vona: 40 500.+19 Vana va Yuda+ a ku ri Ere+ na Onani.+ Kambe Ere na Onani va fele etikweni ra Kanana.+20 Kutani vana va Yuda a ku ri lava hi mindyangu ya vona: Eka Xela,+ ndyangu wa va ka Xela; eka Faresi,+ ndyangu wa va ka Faresi; eka Zara,+ ndyangu wa va ka Zara.21 Kutani vana va Faresi a ku ri lava: Eka Hezroni,+ ndyangu wa va ka Hezroni; eka Hamula,+ ndyangu wa va ka Hamula.22 Leyi a ku ri mindyangu ya Yuda,+ ya lava va tsarisiweke va vona: 76 500.+23 Vana va Isakara+ hi mindyangu ya vona a ku ri: Eka Tola,+ ndyangu wa va ka Tola; eka Puvha, ndyangu wa va ka Puvha;24 eka Yaxubu, ndyangu wa va ka Yaxubu; eka Ximroni,+ ndyangu wa va ka Ximroni.25 Leyi a ku ri mindyangu ya Isakara, ya lava va tsarisiweke va vona: 64 300.+26 Vana va Zebuloni+ hi mindyangu ya vona a ku ri: Eka Seredi, ndyangu wa va ka Seredi; eka Elone, ndyangu wa va ka Elone; eka Yahaliyele,+ ndyangu wa va ka Yahaliyele.27 Leyi a ku ri mindyangu ya va ka Zebuloni, ya lava va tsarisiweke va vona: 60 500.+28 Vana va Yosefa+ hi mindyangu ya vona a ku ri Manase na Efrayimi.+29 Vana va Manase+ a ku ri: Eka Makiri,+ ndyangu wa va ka Makiri. Makiri u ve tata wa Giliyadi.+ Eka Giliyadi, ndyangu wa va ka Giliyadi.30 Lava a va ri vana va Giliyadi: Eka Iyezere,+ ndyangu wa va ka Iyezere; eka Heleke, ndyangu wa va ka Heleke;31 eka Asiriyele, ndyangu wa va ka Asiriyele; eka Xikeme, ndyangu wa va ka Xikeme;32 eka Xemida,+ ndyangu wa va ka Xemida; eka Hefere,+ ndyangu wa va ka Hefere.33 Selofehada n’wana wa Hefere a nga vanga ni vana va majaha, kambe u ve ni vana va vanhwanyana,+ mavito ya vana va vanhwanyana va Selofehada a ku ri Mahela na Nowa, Hogila, Milka na Tirisa.+34 Leyi a ku ri mindyangu ya Manase kutani lava va tsarisiweke va vona a va ri 52 700.+35 Lava a ku ri vana va Efrayimi+ hi mindyangu ya vona: Eka Xutela,+ ndyangu wa va ka Xutela; eka Bekere, ndyangu wa va ka Bekere; eka Tahani,+ ndyangu wa va ka Tahani.36 Kutani lava a va ri vana va Xutela: Eka Erani, ndyangu wa va ka Erani.37 Leyi a ku ri mindyangu ya vana va Efrayimi,+ ya lava va tsarisiweke va vona: 32 500. Lava a va ri vana va Yosefa hi mindyangu ya vona.+38 Vana va Benjamini+ hi mindyangu ya vona a ku ri: Eka Bela,+ ndyangu wa va ka Bela; eka Axabela,+ ndyangu wa va ka Axabela; eka Ahiramu, ndyangu wa va ka Ahiramu;39 eka Xefufami, ndyangu wa va ka Xupimi; eka Hufamu,+ ndyangu wa va ka Hufamu.40 Vana va Bela a ku ri Aridi na Namani:+ Eka Aridi, ndyangu wa va ka Aridi; eka Namani, ndyangu wa va ka Namani.41 Lava a va ri vana va Benjamini+ hi mindyangu ya vona, kutani lava va tsarisiweke va vona a va ri 45 600.+42 Lava a va ri vana va Dani+ hi mindyangu ya vona: Eka Xuhamu, ndyangu wa va ka Xuhamu. Leyi a ku ri mindyangu ya Dani+ hi mindyangu ya yona.43 Mindyangu hinkwayo ya va ka Xuhamu, ya lava va tsarisiweke va vona a yi ri 64 400.+44 Vana va Axere+ hi mindyangu ya vona a ku ri: Eka Imina,+ ndyangu wa va ka Imina; eka Ixivhi,+ ndyangu wa va ka Ixivhi; eka Beriya, ndyangu wa va ka Beriya;45 eka vana va Beriya: Eka Hevere, ndyangu wa va ka Hevere; eka Malikiyele,+ ndyangu wa va ka Malikiyele.46 Kutani vito ra n’wana wa nhwanyana wa Axere a ku ri Sera.+47 Leyi a ku ri mindyangu ya vana va Axere,+ ya lava va tsarisiweke va vona: 53 400.+48 Vana va Neftali+ hi mindyangu ya vona a ku ri: Eka Yahazili,+ ndyangu wa va ka Yahazili; eka Guni,+ ndyangu wa va ka Guni;49 eka Yezere,+ ndyangu wa va ka Yezere; eka Xalemi,+ ndyangu wa va ka Xalemi.50 Leyi a ku ri mindyangu ya Neftali+ hi mindyangu ya yona, kutani lava va tsarisiweke va vona a va ri 45 400.+51 Lava a va ri lava tsarisiweke va vana va Israyele: 601 730.+52 Endzhaku ka sweswo Yehovha a byela Muxe a ku:53 “Tiko ri fanele ri averiwa lava, leswaku ri va ndzhaka hi ku ya hi nhlayo ya mavito.+54 U fanele u engetela ndzhaka ya munhu hi ku ya hi nhlayo ya yena leyikulu, naswona u ta hunguta ndzhaka+ ya munhu hi ku ya hi nhlayo ya yena leyitsongo. Ndzhaka ya un’wana ni un’wana yi ta nyikiwa hi ku ya hi lava va tsarisiweke vakwe.55 Tiko ri ta aviwa hi vuhlolotwana+ ntsena. Va fanele va kuma ndzhaka hi ku ya hi mavito ya tinyimba ta vatata wa vona.56 Ndzhaka ya un’wana ni un’wana yi ta aviwa exikarhi ka lavo tala ni lava va nga riki vangani hi ku ya hi xiboho lexi tiyeke xa vuhlolotwana.”57 Kutani lava a va ri lava va tsarisiweke eka Valevhi+ hi mindyangu ya vona: Eka Gerixoni,+ ndyangu wa va ka Gerixoni; eka Kohata,+ ndyangu wa va ka Kohata; eka Merari,+ ndyangu wa va ka Merari.58 Leyi a ku ri mindyangu ya Valevhi: ndyangu wa va ka Libni,+ ndyangu wa va ka Hebroni,+ ndyangu wa va ka Maheli,+ ndyangu wa va ka Muxi+ ni ndyangu wa va ka Kora.+Kutani Kohata+ a va tata wa Amirama.+59 Vito ra nsati wa Amirama a ku ri Yokebedi,+ n’wana wa Levhi loyi nsati wakwe a nga n’wi tswalela Levhi aEgipta. Hi ku famba ka nkarhi a tswalela Amirama, Aroni na Muxe na Meriyamu makwavo wa xisati.+60 Kutani Aroni a velekeriwa Nadabu na Abihu+ na Eliyazara na Ithamara.+61 Kambe Nadabu na Abihu va file hikwalaho ka ku nyikela ka vona ndzilo lowu nga riki enawini emahlweni ka Yehovha.+62 Kutani lava va tsarisiweke va vona a va ringana 23 000, ku ri vaxinuna hinkwavo ku sukela eka n’hweti yin’we hi vukhale ku ya ehenhla.+ A va tsarisiwanga exikarhi ka vana va Israyele,+ hikuva a ku nga ri na ndzhaka leyi a va ta nyikiwa yona exikarhi ka vana va Israyele.+63 Lava hi vona va tsarisiweke hi Muxe na Eliyazara lowa muprista loko va tsarisa vana va Israyele etimbaleni ta le kwandzasini ra Mowabu ekusuhi na Yordani eYeriko.+64 Kambe exikarhi ka lava, a ku vanga ni wanuna wa lava va tsarisiweke hi Muxe na Aroni lowa muprista loko va tsarise vana va Israyele emananga ya Sinayi.+65 Hikuva Yehovha a a vurile malunghana na vona a ku: “Kunene va ta fela emananga.”+ Hikwalaho a ku na wanuna eka vona loyi a a sele handle ka Kalebe n’wana wa Yefune na Yoxuwa n’wana wa Nuni.+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Vakorinto 6:1-20
6 Xana u kona un’wana eka n’wina loyi a nga ni mhaka+ ni un’wanyana la xinyataka a ya ehubyeni emahlweni ka vanhu+ lava nga lulamangiki, ematshan’weni yo ya emahlweni ka vakwetsimi ke?+2 Kumbe, xana a mi swi tivi leswaku vakwetsimi va ta avanyisa+ misava?+ Naswona loko misava yi ta avanyisiwa hi n’wina, xana a mi faneleki ku tenga timhaka letitsongo+ swinene?3 Xana a mi swi tivi leswaku hi ta avanyisa tintsumi?+ Kutani ha yini mi nga avanyisi timhaka ta vutomi lebyi?4 Loko mi ri ni timhaka ta vutomi lebyi leti fanelaka ku tengiwa,+ xana mi veka vanhu lava languteriwaka ehansi evandlheni leswaku va va vaavanyisi?+5 Leswi ndzi swi vulela ku mi khomisa tingana.+ Xana i ntiyiso leswaku a nga kona munhu+ wo tlhariha exikarhi ka n’wina loyi a nga ta kota ku avanyisa exikarhi ka vamakwavo,6 kambe makwavo u ya ehubyeni ni makwavo, emahlweni ka lava nga riki vapfumeri ke?+7 Kunene, swi vula leswaku mi hlulekile hi ku helela leswi mi mangalelanaka.+ Ku ri na sweswo, ha yini mi nga pfumeli ku hoxeriwa?+ Naswona ha yini mi nga pfumeli ku dyeleriwa?+8 Ku hambana ni sweswo, mi hoxela van’wana ni ku va dyelela, naswona mi swi endla eka vamakwenu.+9 Hawu! Xana a mi swi tivi leswaku vanhu lava nga lulamangiki a va nge yi dyi ndzhaka ya mfumo+ wa Xikwembu? Mi nga xisiwi. Loko ti ri timbhisa,+ kumbe vagandzeri va swifaniso swa hava,+ kumbe vaoswi,+ kumbe vanhu lava hlayiseriweke swikongomelo leswi nga riki swa ntumbuluko,+ kumbe vavanuna lava etlelaka ni vavanuna-kulobye,+10 kumbe makhamba, kumbe vanhu va makwanga,+ kumbe swidakwa,+ kumbe varhuketeri, kumbe vadyeleri, va nga ka va nga yi dyi ndzhaka ya mfumo+ wa Xikwembu.11 Kambe hi leswi van’wana va n’wina a mi ri swona.+ Kambe mi hlantswiwile mi basa,+ mi kwetsimisiwile,+ mi vuriwe lava lulameke+ hi vito ra Hosi ya hina Yesu Kreste+ ni hi moya wa Xikwembu+ xa hina.12 Swilo hinkwaswo swa pfumeleleka eka mina; kambe a hi hinkwaswo leswi pfunaka.+ Swilo hinkwaswo swa pfumeleleka+ eka mina; kambe a xi kona lexi ndzi nga ta pfumela ku lawuriwa hi xona.+13 Swakudya i swa khwiri, ni khwiri i ra swakudya;+ kambe Xikwembu xi ta herisa hinkwaswo.+ Kutani miri a hi wa vumbhisa kambe i wa Hosi;+ naswona Hosi i n’wini wa miri.+14 Kambe Xikwembu xi pfuxe Hosi+ naswona xi ta pfuxa na hina eku feni+ hi matimba+ ya xona.15 Xana a mi swi tivi leswaku mimiri ya n’wina i swirho+ swa Kreste?+ Kutani, xana ndzi ta teka swirho swa Kreste ndzi swi endla swirho swa nghwavava?+ Sweswo swi nga tshuki swi endleka!16 Hawu! Xana a mi swi tivi leswaku loyi a tihlanganisaka ni nghwavava u va miri wun’we na yona? Hikuva xi ri, “Lavambirhi va ta va nyama+ yin’we.”17 Kambe loyi a tihlanganisaka ni Hosi u va ni moya+ wun’we+ na yona.18 Balekelani vumbhisa.+ Xidyoho xin’wana ni xin’wana lexi munhu a nga xi endlaka xi le handle ka miri wa yena, kambe loyi a hanyaka hi vumbhisa u dyohela miri+ wa yena n’wini.19 Hawu! Xana a mi swi tivi leswaku miri wa n’wina i tempele+ ya moya lowo kwetsima lowu nga endzeni ka n’wina,+ lowu mi nga na wona lowu humaka eka Xikwembu? Nakambe, a mi tifumi,+20 hikuva mi xaviwile hi nxavo.+ Vangamisani Xikwembu+ swinene hi miri+ wa n’wina.


text:
XIPHEMU 9
Paradeyisi Yi Ta Fika Rini?
Maxangu lama nga kona emisaveni ma kombisa leswaku Mfumo wa Xikwembu wu ta teka goza ku nga ri khale. Luka 21:10, 11; 2 Timotiya 3:1-5
Bibele yi profete hi swilo swo tala leswi endlekaka namuntlha. Yi vule leswaku vanhu a va ta va varhandzi va mali, lava nga yingisiki vatswari, lava nga ni tihanyi ni lava rhandzaka mintsako.
Yi tlhele yi vula leswaku ku ta va ni ku tsekatseka lokukulu ka misava, tinyimpi, ku kayivela ka swakudya ni mavabyi. Swilo leswi swa endleka namuntlha.
Nakambe Yesu u vule leswaku mahungu lamanene ya Mfumo ma ta chumayeriwa emisaveni hinkwayo.—Matewu 24:14.
Mfumo lowu wu ta herisa vuhomboloki hinkwabyo. 2 Petro 3:13
Ku nga ri khale Yehovha u ta lovisa vanhu hinkwavo vo homboloka.
Sathana ni madimona va ta xupuriwa.
Lava yingisaka Xikwembu va ta pona kutani va hanya emisaveni leyintshwa yo lulama, a va nge he chavi, va ta tshembana naswona va ta rhandzana.
DYONDZA SWO TALA
Hi Xihi Xikongomelo Xa Xikwembu Hi Misava?
Bibele yi hlamusela xivangelo xo va Xikwembu xi tumbuluxe misava, nkarhi lowu ku xaniseka ku nga ta hela ni leswi vumundzuku byi yi khomeleke swona misava ni lava tshamaka eka yona.
Mfumo Wa Xikwembu I Yini?
I mani Hosi ya Mfumo wa Xikwembu naswona Mfumo wu ta hetisisa yini?


text:
XIENGETELO
Ntiyiso Malunghana Ni Tatana, N’wana Ni Moya Wo Kwetsima
VANHU lava pfumelaka dyondzo ya Vunharhu-un’we va vula leswaku Xikwembu i vanhu vanharhu—ku nga Tatana, N’wana ni Moya wo Kwetsima. Ku vuriwa leswaku vanhu lava hi vunharhu bya vona va ringana, va ni matimba hinkwawo naswona a va na masungulo. Hi ku ya hi dyondzo leyi ya Vunharhu-un’we, Tatana i Xikwembu, N’wana i Xikwembu ni Moya wo Kwetsima i Xikwembu, kambe hinkwavo i Xikwembu xin’we.
Vo tala lava pfumelaka dyondzo leyi a va yi kaneti mhaka ya leswaku na vona vini a va swi koti ku yi hlamusela. Hambiswiritano, va vula leswaku yi kumeka eBibeleni. Ntiyiso hi leswaku rito “Vunharhu-un’we” a ri kumeki helo eBibeleni. Kambe, xana ku kona laha ku vulavuriwaka hi mhaka leyi yelanaka na Vunharhu-un’we? Ku hlamula xivutiso xexo, a hi langute tsalwa leri lava pfumelaka dyondzo leyi va vulaka leswaku ri seketela Vunharhu-un’we.
“RITO A A RI XIKWEMBU”
Yohane 1:1 yi ri: “Eku sunguleni Rito a a ri kona, naswona Rito a a ri ni Xikwembu, Rito a a ri [Xikwembu].” Loko u ya mahlweni u hlaya ndzima leyi, u kuma laha muapostola Yohane a swi vekaka erivaleni leswaku “Rito” i Yesu. (Yohane 1:14) Hambiswiritano, leswi Rito a vuriwaka Xikwembu, van’wana va gimeta hi leswaku N’wana ni Tatana va fanele va ri Xikwembu xin’we.
U nga rivali leswaku eku sunguleni ndzimana leyi ya Bibele a yi tsariwe hi Xigriki. Kutani hi ku famba ka nkarhi vahundzuluxeri va yi hundzuluxela yi ya eka tindzimi tin’wana. Vahundzuluxeri vo hlayanyana va Bibele a va xi tirhisanga xivulwa lexi nge “Rito a a ri [Xikwembu].” Ha yini? Hi ku ya hi vutivi lebyi va nga na byona bya Xigriki, va gimete hi leswaku xivulwa lexi nge “Rito a a ri [Xikwembu]” xi fanele xi hundzuluxeriwa hi ndlela yin’wana. Njhani? Hi leswi swikombiso swi nga ri swingani: “Rito [Logos] a ri fana ni Xikwembu.” (A New Translation of the Bible) “Rito a ri ri xikwembu.” (The New Testament in an Improved Version) “Rito a ri ri ni Xikwembu naswona a ri fana na xona.” (The Translator’s New Testament) Hi ku ya hi vahundzuluxeri lava, Rito a ri nga ri Xikwembu hi xoxe. * Kambe, Rito ri vuriwa “xikwembu” hileswi ri nga ni xikhundlha lexi tlakukeke ku tlula swivumbiwa hinkwaswo swa Yehovha. Laha rito leri nge “xikwembu” ri vula “la nga ni matimba.”
KUMA TINHLA LETI ENGETELEKEKE
Vanhu vo tala a va xi tivi Xigriki lexi tsariweke eBibeleni. Kutani u nga swi tivisa ku yini leswi hakunene muapostola Yohane a a vula swona? Anakanya hi xikombiso lexi: Mudyondzisi u hlamusela swichudeni swa yena mhaka yo karhi. Endzhaku ka sweswo swichudeni swi yi twisisa hi tindlela to hambana-hambana. Xana swi nga xi tlhantlha njhani xiphiqo xexo? Swi nga xi tlhantlha hi ku kombela mudyondzisi leswaku a swi hlamusela mhaka yoleyo hi vuenti. A swi kanakanisi leswaku ku kuma tinhla leti engetelekeke ku ta swi pfuna leswaku swi yi twisisa kahle mhaka yoleyo. Hilaha ku fanaka, u nga swi kota ku twisisa nhlamuselo ya Yohane 1:1 hi ku kamba Evhangheli ya Yohane, xisweswo u ta ri twisisa kahle langutelo ra Yesu emhakeni leyi. Ku dyondza tinhla leti engetelekeke hi mhaka leyi swi ta ku pfuna leswaku u endla xiboho lexi faneleke.
Hi xikombiso, xiya leswi Yohane a hambeteke a swi tsala eka ndzima 1, ndzimana 18, a ku: “A ku na munhu la tshameke a vona Xikwembu [xa Matimba Hinkwawo].” Kambe vanhu va n’wi vonile Yesu, N’wana wa munhu hikuva Yohane u ri: “Rito [Yesu] u ve nyama ivi a tshama exikarhi ka hina, naswona hi vone ku vangama ka yena.” (Yohane 1:14) Kutani, swi nga kotekisa ku yini leswaku N’wana a va xiphemu xa Xikwembu xa Matimba Hinkwawo? Yohane u tlhela a vula leswaku Rito a a ri “ni Xikwembu.” Kambe, xana munhu a nga swi kota ku va ni munhu wo karhi kambe hi nkarhi lowu fanaka a ri munhu yoloye? Tlhandlakambirhi, hilaha swi tsariweke hakona eka Yohane 17:3, Yesu u swi veka erivaleni leswaku ku ni ku hambana exikarhi ka yena ni Tata wakwe wa le tilweni. U n’wi vitana “Xikwembu xi ri xin’we xa ntiyiso.” Kutani, loko Yohane a gimeta Evhangheli ya yena u ri: “Leswi swi tsaleriwe leswaku mi kholwa leswaku Yesu i Kreste N’wana wa Xikwembu.” (Yohane 20:31) Xiya leswaku Yesu a nga vitaniwi Xikwembu kambe u vitaniwa N’wana wa Xikwembu. Rungula leri engetelekeke leri kumekaka eka Evhangheli ya Yohane, ri kombisa ndlela leyi Yohane 1:1 yi faneleke yi twisisiwa ha yona. Yesu, ku nga Rito i “xikwembu” hileswi a nga ni xikhundlha lexi tlakukeke kambe a nga ringani ni Xikwembu xa Matimba Hinkwawo.
TIYISEKISA TINHLA LETI U TI KUMEKE
Tlhela u anakanya hi xikombiso xa mudyondzisi ni swichudeni. A hi nge swichudeni swin’wana swa ha yi kanakana mhaka leyi mudyondzisi a swi hlamuseleke yona, hambiloko a ringete ku yi hlamusela kahle. Xana swi fanele swi endla yini? Swi nga ha vutisa mudyondzisi un’wana. Loko mudyondzisi lon’wana a vula leswi fanaka ni leswi vuriweke hi lowo sungula, swichudeni swo tala swi nga ha eneriseka. Hilaha ku fanaka, loko u nga tiyiseki kahle hileswi Yohane lowa mutsari wa Bibele a swi vuleke hi vuxaka lebyi nga kona exikarhi ka Yesu ni Xikwembu xa Matimba Hinkwawo, u nga ha kamba leswi vuriweke hi mutsari un’wana wa Bibele leswaku u kuma rungula leri engetelekeke. Hi xikombiso, anakanya leswi vuriweke hi Matewu. Loko a vulavula hi ku hela ka mafambiselo lawa ya swilo, u tshaha Yesu a ku: “Malunghana ni siku ra kona ni nkarhi wa kona a ku na munhu la swi tivaka, hambi ku ri tintsumi ta le matilweni hambi ku ri N’wana, kambe swi tiviwa hi Tatana ntsena.” (Matewu 24:36) Xana marito lawa ma yi tiyisekisa njhani mhaka ya leswaku Yesu a hi Xikwembu xa Matimba Hinkwawo?
Yesu u vula leswaku Tatana u ni vutivi byo tala ku tlula N’wana. Phela, loko Yesu a a ri xiphemu xa Xikwembu xa Matimba Hinkwawo, a a ta va ni vutivi lebyi fanaka ni bya Tatana. Kutani, swi le rivaleni leswaku N’wana a nge ringani ni Tata wakwe. Kambe, van’wana va nga ha ku: ‘Yesu u hanye etilweni a tlhela a hanya la misaveni. Eka ndzimana leyi u vulavule a ri la misaveni.’ Loko swi ri tano, ku vuriwa yini hi moya wo kwetsima? Loko wu ri xiphemu xa xona Xikwembu lexi nga Tatana, ha yini Yesu a nga vuli leswaku wu ni vutivi lebyi fanaka ni bya Tatana?
Loko u ri karhi u dyondza Bibele u ta tolovelana ni matsalwa yo tala ya Bibele lama seketelaka mhaka leyi. Ma tiyisekisa ntiyiso lowu tiviwaka malunghana na Tatana, N’wana ni moya wo kwetsima.—Pisalema 90:2; Mintirho 7:55; Vakolosa 1:15.
^ ndzim. 3 Leswaku u kuma nhlamuselo leyi engetelekeke ya Yohane 1:1, vona matluka 24-25 ya Xihondzo xa Rindza xa November 1, 2008, lexi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
DYONDZA SWO TALA
Rito A Ri Ri “Xikwembu” Hi Ndlela Yihi?
Hi yihi ndlela leyinene yo twisisa Yohane 1:1?


text:
Nhlampfi Leyi Vuriwaka Hokwe
—Xana I Muchini Lowu Endlaka Sava?
SAVA ri endliwa njhani? Ri endliwa hi tindlela to tala, kambe ndlela leyi hlamuseriwaka eka xihloko lexi yi ta ku hlamarisa. Nhlampfi leyi vuriwaka hokwe yi gaya tikorale ti va sava leritsongo.
Nhlampfi leyi yi kumeka ematini ya tindhawu leti hisaka emisaveni hinkwayo. Endzhaku komita tikorale leti tshovekeke, yi hlawula swiphemu leswitsongo swa swakudya kutani yi hlanta hinkwaswo leswi saleke swi ri sava. Leswaku nhlampfi leyi yi endla ntirho wa yona, yi tirhisa tinhlaya ta yona to tiya leti fanaka ni nomu wa xinyenyana ni meno yo tiya ya le ndzhaku. Tinxaka tin’wana ta nhlampfi leyi ti nga hanya malembe ya 20 ti nga guleki meno.
Etindhawini tin’wana nhlampfi leyi yi ti ncakunya hi ku hatlisa tikorale leti feke, lerova yi humesa sava ro tala swinene ku tlula swilo swin’wana swa ntumbuluko leswi endlaka sava. Valavisisi van’wana va ringanyeta leswaku hokwe leyi tolovelekeke yi humesa madzana ya tikhilogiramu ta sava hi lembe.
Nhlampfi leyi yi endla ntirho wun’wana wa nkoka. Loko yi ri karhi yi dya hi xihatla nkuxu lowu feke lowu pfaleke tikorale ni swimilana, yi tlhela yi basisa tikorale. Ndlela yo hlawuleka leyi nhlampfi leyi yi dyaka ha yona yi endla leswaku maribye ma tshama ma ri eka xiyimo lexinene. Laha tinhlampfi leti ni swilo swin’wana leswi dyaka swimilana swi nga riki kona, maribye ma hatla ma pfariwa hi nkuxu ni swimilana swa le lwandle. Buku leyi nge, Reef Life yi vula leswaku “van’wana va vula leswaku maribye lama nga elwandle a ma nga ta languteka hi ndlela leyi ma nga xiswona loko a ku nga ri swihadyana leswi leswi dyaka swimilana.”
Mintirho leyi hinkwayo leyi nhlampfi leyi yi yi endlaka hi siku yi lava leswaku yi wisa kahle nivusiku naswona hi nkarhi wolowo yi endla swilo swo hlamarisa. Endzeni emaribyeni ku ni khombo nivusiku hikuva swihadyana leswi swi dyaka nhlampfi leyi swi va swi tele. Hi ntolovelo nhlampfi leyi loko yi etlela yi titumbeta ehansi ka maribye, kambe ku titumbeta endhawini yo tano a ku yi sirheleli minkarhi hinkwayo eka tinkavavangaheti leti nga ni ndlala.
Leswaku ti tisirhelela swinene, tinhlampfi leti ta tiphutsela nivusiku. Ti humesa marhimila lawa ti tiphutselaka ni ku tisirhelela ha wona lama langutekaka ku fana ni nguvu leyi vonikelaka swinene. Van’wasayense lava dyondzaka hi swilo swa le lwandle va tshemba leswaku marhimila lawa ya tona ya ku nun’hwa lawa ti tiphutselaka ha wona, ma tisirhelela eka swiharhi leswi swi ti dyaka.
Hokwe i nhlampfi ya le maribyeni leyi vonakaka hi ku olova yi tlhela yi koka mahlo. Tinhlampfi ta xinuna ni ta xisati ti famba hi ntlawa naswona ti ni mivala yo hambanahambana leyi cincaka loko ti ri karhi ti kula. Kambe lexi tsakisaka swinene hi leswaku swa olova ku fuwa tihokwe endhawini leyi nga riki ni tinhlampfi to tala. Sweswo swi endla leswaku swi hi olovela ku ti vona.
Ku tshinela ekusuhi na yona, u yi languta ni ku yi yingisela loko yi ri karhi yi ncakunya tikorale, i swilo leswi vavalangi va tikorale ta le maribyeni va nga ta ka va nga swi rivali. Loko ti ri karhi ti rhendzeleka endhawini ya tona yo saseka, ti endla leswaku endhawini yoleyo ku kota ku hanya ni swivumbiwa swin’wana swa le maribyeni ni leswaku vanhu va tsakela ku yi hlalela.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yeremiya 29:1-32
29 Lawa i marito ya papila leri muprofeta Yeremiya a ri rhumeleke a ri eYerusalema ri ya eka vakulukumba lava seleke va vanhu lava nga evukhumbini ni le ka vaprista ni le ka vaprofeta ni le ka vanhu hinkwavo, lava Nebukadnetsara a va yiseke evukhumbini ku suka eYerusalema va ya eBabilona,+2 endzhaku ka loko hosi Yekoniya+ ni wansati la xiximiwaka+ ni vatirhi va le hubyeni, tihosana ta Yuda na Yerusalema,+ ni lava tivaka ntirho wa mavoko ni vaaki va makhokholo+ va humile eYerusalema.3 A ku ri hi voko ra Elasa n’wana wa Xafani+ na Gemariya n’wana wa Hilkiya, loyi Sedekiyasi+ hosi ya Yuda a n’wi rhumeke eBabilona eka Nebukadnetsara hosi ya Babilona, a ku:4 “Yehovha wa mavuthu, Xikwembu xa Israyele, u byele vanhu hinkwavo lava nga evukhumbini, lava ndzi va yiseke evukhumbini+ ku suka eYerusalema va ya eBabilona, a ku,5 ‘Akani tindlu mi tshama eka tona, mi byala mintanga, mi dya mihandzu ya yona.+6 Tekani vavasati kutani mi tswala vana va majaha ni va vanhwanyana;+ naswona mi tekela vana va n’wina va majaha vavasati kutani vana va n’wina va vanhwanyana mi va nyika vavanuna, leswaku va veleka vana va majaha ni va vanhwanyana; mi tala kona, mi nga vi vatsongo.7 Nakambe, lavani ku rhula ka muti lowu ndzi mi yiseke eka wona evukhumbini, mi wu khongelela eka Yehovha, hikuva eku rhuleni ka wona ku ta va ni ku rhula ka n’wina.+8 Hikuva Yehovha wa mavuthu, Xikwembu xa Israyele, u te: “Mi nga pfumeli ku xisiwa+ hi vaprofeta lava nga exikarhi ka n’wina ni vangoma va n’wina, naswona mi nga yingisi milorho ya vona leyi va yi lorhaka.+9 Hikuva ‘va mi profetela mavunwa hi vito ra mina. A ndzi va rhumanga,’+ ku vula Yehovha.”’”10 “Hikuva Yehovha u te, ‘Hi ku landza ku hetiseka ka malembe ya 70 eBabilona ndzi ta hundzuluxela nyingiso wa mina eka n’wina,+ naswona ndzi ta simeka rito ra mina lerinene hi ku mi tlherisela endhawini leyi.’+11 “‘Hikuva ndzi yi tiva kahle miehleketo leyi ndzi yi ehleketaka malunghana na n’wina,’+ ku vula Yehovha, ‘miehleketo ya ku rhula, ku nga ri ya khombo,+ ku mi nyika vumundzuku ni ntshembo.+12 Kunene mi ta ndzi vitana, mi ta, mi tlhela mi ndzi khongela, kutani ndzi ta mi yingisa.’+13 “‘Entiyisweni mi ta ndzi lava mi tlhela mi ndzi kuma,+ hikuva mi ta ndzi lavisisa hi mbilu ya n’wina hinkwayo.+14 Kutani ndzi ta endla leswaku mi ndzi kuma,’+ ku vula Yehovha. ‘Naswona ndzi ta hlengeleta ntlawa wa n’wina wa makhumbi, ndzi mi hlengeleta ematikweni hinkwawo ni le tindhawini hinkwato leti ndzi mi hangalaseleke eka tona,’+ ku vula Yehovha. ‘Naswona ndzi ta mi tlherisela endhawini leyi a mi ri eka yona loko mi ya evukhumbini.’+15 “Kambe mi te, ‘Yehovha u hi vekele vaprofeta eBabilona.’16 “Hikuva Yehovha u byele hosi leyi tshameke exiluvelweni xa Davhida+ ni vanhu hinkwavo lava tshamaka emutini lowu, vamakwenu lava va nga yangiki na n’wina evukhumbini,+ a ku,17 ‘Yehovha wa mavuthu u te: “Maswivo, ndzi rhumela banga+ eka vona, ndlala+ ni ntungu,+ naswona ndzi ta va endla va fana ni makuwa lama pfulekeke lama nga dyekiki hi ku biha.”’+18 “‘Ndzi ta va hlongorisa hi banga, hi ndlala ni hi ntungu, ndzi va tsekatsekisa eka mimfumo hinkwayo ya misava,+ va va ndzhukano ni xihlamariso ni ku beriwa noti ni ku sandziwa exikarhi ka matiko hinkwawo lawa kunene ndzi nga ta va hangalasela eka wona,+19 hikwalaho ka leswi va nga ma yingisangiki marito ya mina,’ ku vula Yehovha, ‘lawa ndzi ma rhumeleke eka vona hi ku tirhisa malandza ya mina lama nga vaprofeta, ndzi pfuka nimpundzu swinene ndzi va rhuma.’+“‘Kambe n’wina a mi yingisanga,’+ ku vula Yehovha.20 “Loko ku ri n’wina, twanani rito ra Yehovha, n’wina hinkwenu lava nga evukhumbini,+ lava ndzi va fambiseke ku suka eYerusalema va ya eBabilona.+21 Yehovha wa mavuthu, Xikwembu xa Israyele, malunghana na Akabu n’wana wa Kolaya na Sedekiyasi n’wana wa Maseya, lava va mi profetelaka mavunwa hi vito ra mina,+ u te, ‘Maswivo, ndzi va nyiketa evokweni ra Nebukadretsara hosi ya Babilona, u ta va dlaya ematihlweni ya n’wina.+22 Kunene ntlawa hinkwawo wa lava va nga evukhumbini va tiko ra Yuda, lowu nga eBabilona, wu ta weriwa hi ndzhukano, va ku: “Onge Yehovha a nga ku endla u fana na Sedekiyasi na Akabu,+ lava hosi ya Babilona yi va hiseke hi ndzilo,”+23 hikwalaho ka leswi va endleke vuhunguki eIsrayele,+ naswona va tshamela ku endla vuoswi ni vasati va vanakulobye,+ va tshamela ku vulavula mavunwa hi vito ra mina, rito leri ndzi nga va lerisangiki rona.+“‘“Naswona hi mina Loyi a swi tivaka, ndzi mbhoni,”+ ku vula Yehovha.’”24 “Kutani u ta byela Xemaya+ wa Nehelamu u ku,25 ‘Yehovha wa mavuthu, Xikwembu xa Israyele, u te: “Hikwalaho ka leswi hi vito ra wena u rhumeleke mapapila+ ma ya eka vanhu hinkwavo lava nga eYerusalema, ni le ka Sofaniya+ n’wana wa Maseya, lowa muprista, ni le ka vaprista hinkwavo, u ku,26 ‘Yehovha hi byakwe u ku endle muprista ematshan’weni ya muprista Yoyada, leswaku u va mulanguteri lonkulu wa yindlu ya Yehovha+ eka munhu un’wana ni un’wana la pengaka,+ kambe a tiendlaka muprofeta, u fanele u n’wi nghenisa etingoleni ni le ka ngole ya nhloko ni mavoko;+27 kutani, sweswi, ha yini u nga n’wi tshinyanga Yeremiya wa Anathoti,+ loyi a tiendlaka muprofeta eka n’wina?+28 Hikuva hi yona mhaka leyi a rhumeleke rito eka hina eBabilona, a ku: “Ka ha sele nkarhi wo leha! Akani tindlu, mi tshama eka tona, mi byala mintanga, mi dya mihandzu ya yona,+—”’”’”29 Kutani muprista Sofaniya+ a hlaya papila leri etindleveni ta Yeremiya lowa muprofeta.30 Hiloko rito ra Yehovha ri fika eka Yeremiya, ri ku:31 “Rhumela rito eka vanhu hinkwavo lava nga evukhumbini,+ u ku, ‘Yehovha u vulavule malunghana na Xemaya wa Nehelamu a ku: “Hikwalaho ka leswi Xemaya a mi profeteleke, kambe mina ndzi nga n’wi rhumanga, a ringeta ku endla leswaku mi tshemba mavunwa,+32 hikokwalaho Yehovha u te, ‘Maswivo, ndzi hundzuluxela nyingiso eka Xemaya+ wa Nehelamu ni le ka vana va yena.’+“‘“‘A nge vi na munhu la tshamaka exikarhi ka vanhu lava;+ naswona a nge byi languti vunene lebyi ndzi byi endlelaka vanhu va mina,’+ ku vula Yehovha, ‘hikuva u pfukele Yehovha hi ku kongoma.’”’”+


text:
1Paulo, ni Silivhano, ni Timoti, ka Dibanza da Vatesalonika, ava va lumbako Txizimu Tate wathu, ni Mkoma Jesu Kristu. 2Kateko ni kudikha, si na ve ni nanu, si si tako ngu ka Txizimu Tate wathu ni ka Mkoma Jesu Kristu. 3Hi fanete kubonga Txizimu yotshe mbimo ngu mhaka yanu, vanathu, nguko eto ti lulamile, ngukusa likholo lanu la kula ngutu, ni kurandana ka engeteleka mndani ka mmweyo ni mmweyo wanu motshe. 4Ngu toneto, ha ti kulisa ngu nganu hagari ka mabanza a Txizimu, ngu mhaka ya kutimisela kwanu ni kukholwa kwanu amu ka sotshe sixaniso ni mihumbo yi mi yi rwalako. 5Sotshe siya, njikombiso txa kulamula ko lulama ka Txizimu; si humelela kasiku mi va ni fanelo ya Mfumo wa Txizimu, wu mi xanisekako ngu mhaka ya wona. 6Nguko ti lulamile ti to Txizimu txi tshumetela ngu sixaniso ava va mi xanisako. 7Kasiku anu mi xaniswako, mi txi ningwa kuhumula ni nathu ditshiku di Mkoma Jesu a no ta woneka, a txi ta ngu nzumani kumweko ni tingelozi ta mtamo wakwe, 8a di ha mdhikilani ka mndilo, kasiku e pharela ka vale va si txi ziviko Txizimu, ni ka va va si engisiko Evhangeli ya Mkoma wathu Jesu. 9Txitsayiso txawe ku na va kulova ko mbi guma, kha va na mbi kanga yi wona khohe ya Mkoma, hambi kuphatima ka wukoma wakwe, 10mbimo yi a no ta ka edo ditshiku, kasi kuta dhumiswa hagari ka vasawuleki vakwe, ni kuta xamalwa hagari ka vale va nga kholwa kwakwe, kufana ni nanu mi nga amukela wufakazi wathu. 11Ha mi kombelela yotshe mbimo, ti to Txizimu txathu txi txi mi maha ava va fanelwako ngu wutomi wu txi nga mi dhanela wona, txi txi thuma ngu mtamo wa txona ti to yotshe mixuvo yanu ya yinene yi txi tatiseka ngu kuenela, ni mthumo wa likholo lanu. 12Ngu nzileyo, ditina da Mkoma wathu Jesu Kristu di na dhumiswa kwanu nananu mi na dhumiswa madingano ni kateko ya Txizimu txathu ni ya Mkoma Jesu Kristu.
Copyright
Learn More


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Samuwele 5:1-25
5 Hi ku famba ka nkarhi tinyimba hinkwato ta Israyele ti ta eka Davhida+ eHebroni,+ ti ku: “Waswivo! Hina hi rhambu ra wena ni nyama ya wena.+2 Tolo ni le nkarhini lowu hundzeke,+ loko Sawulo a ha ri hosi ya hina, hi wena loyi a a rhangela Israyele, u n’wi humesa ni ku n’wi nghenisa.+ Yehovha a ku eka wena, ‘Wena u ta risa vanhu va mina,+ ku nga Israyele, naswona wena u ta va murhangeri+ wa Israyele.’”3 Hiloko vakulukumba+ hinkwavo va Israyele va ta eka hosi eHebroni, Hosi Davhida a endla ntwanano+ na vona eHebroni emahlweni ka Yehovha; endzhaku ka sweswo va tota+ Davhida a va hosi ya Israyele.+4 Davhida a a ri ni malembe ya 30 loko a va hosi. U ve hosi ku ringana malembe ya 40.+5 U ve hosi ya Yuda eHebroni ku ringana malembe ya nkombo ni tin’hweti ta tsevu;+ kasi eYerusalema+ u ve hosi ya tiko hinkwaro ra Israyele ni ra Yuda malembe ya 33.6 Kutani hosi ni vavanuna va yona va ya eYerusalema va ya lwa ni Vayebusi+ lava tshamaka etikweni rero, vona va sungula ku byela Davhida va ku: “Wena a wu nge ngheni laha, kambe vanhu lava feke mahlo ni lava lamaleke va ta ku tlherisa,”+ vona a va ehleketa va ku: “Davhida a nge ngheni laha.”7 Hambiswiritano, Davhida a teka khokholo ra Siyoni,+ ku nga Muti wa Davhida.+8 Hiloko Davhida a ku esikwini rero: “Un’wana ni un’wana la nga ta hlasela Vayebusi,+ hi mugerho lowu wa mati,+ a a hlangane ni vanhu lava feke mahlo ni lava lamaleke, lava vengiwaka hi moya-xiviri wa Davhida!” Hi yona mhaka leyi va vulaka va ku: “Vanhu lava feke mahlo ni lava lamaleke a va nge ngheni endlwini leyi.”9 Davhida a tshama ekhokholweni, kutani ri thyiwa Muti wa Davhida; Davhida a sungula ku aka a rhendzela hinkwako ku sukela eXitsungeni+ ni ku ya endzeni.10 Hikwalaho Davhida a ya emahlweni a kula,+ Yehovha Xikwembu xa mavuthu+ a a ri na yena.+11 Hiramu+ hosi ya Tiri a rhuma varhumiwa+ eka Davhida, swin’we ni mirhi ya mikedari+ ni vanhu lava va tirhaka hi ntsandza ni vanhu lava tirhaka hi maribye va endla makhumbi, va sungula ku akela Davhida yindlu.+12 Davhida a swi lemuka leswaku Yehovha u n’wi veke a tiya leswaku a va hosi ya Israyele+ nileswaku u tlakuse+ mfumo wakwe hikwalaho ka vanhu vakwe, ku nga Israyele.+13 Hi nkarhi wolowo Davhida a teka vavasati lavatsongo+ ni vavasati lavakulu+ lava engetelekeke va le Yerusalema, loko a fika a huma eHebroni; kutani Davhida a ya emahlweni a velekeriwa vana va majaha ni va vanhwanyana lava engetelekeke.14 Lawa i mavito ya lava a velekeriweke vona eYerusalema: Xamuwa,+ Xobabu,+ Natani+ na Solomoni,+15 Ibehari, Elixuwa,+ Nefege+ na Yafiya,+16 Elixama,+ Eliyadha na Elifalete.+17 Kutani Vafilisita va twa leswaku ku totiwe Davhida a va hosi ya Israyele.+ Hiloko Vafilisita hinkwavo va tlhandluka va ta lava Davhida. Loko Davhida a swi twile, a rhelela a ya endhawini leyi swi nonon’hwaka ku yi tshinelela.+18 Loko ku ri Vafilisita, va fike va famba-famba erivaleni ra le hansi ra Refayimi.+19 Davhida a vutisa+ Yehovha, a ku: “Xana ndzi tlhandluka ndzi lwa ni Vafilisita? Xana u ta va nyiketa evokweni ra mina?” Hiloko Yehovha a ku eka Davhida: “Tlhandluka, hakunene ndzi ta nyiketa Vafilisita emavokweni ya wena.”+20 Kutani Davhida a fika eBali-perazimi,+ Davhida a va dlayela kwalaho. Hiloko a ku: “Yehovha u fohle exikarhi ka valala va mina,+ emahlweni ka mina, ku fana ni vangwa leri endliweke hi mati.” Hi yona mhaka leyi a thyeke ndhawu yoleyo vito ra Bali-perazimi.+21 Hiloko va siya swifaniso+ swa vona swa hava kwalaho kutani Davhida ni vavanuna vakwe va swi susa.+22 Endzhaku Vafilisita va fika nakambe+ va famba-famba erivaleni ra le hansi ra Refayimi.+23 Hiloko Davhida a vutisa+ Yehovha, kambe yena a ku: “U nga tshuki u tlhandluka. Rhendzeleka u ya endzhaku ka vona, u fanele u fika u lwa na vona emahlweni ka swihlahla swa bakha.+24 Kutaku loko u twa mpfumawulo wa swigingi ehenhla ka swihlahla swa bakha, hi nkarhi wolowo u endla hi ku tiyimisela,+ hikuva hi nkarhi wolowo Yehovha u ta va a humile a ri emahlweni ka wena leswaku a ya dlaya lava nga enxaxeni wa Vafilisita.”+25 Hikwalaho Davhida a endla hi ndlela yoleyo, hilaha Yehovha a a n’wi lerise hakona,+ a dlaya+ Vafilisita ku sukela eGeba+ ku ya fika eGezere.+


text:
Goza 4—Sirhelela Rihanyo Ra Wena
“U tlharihile la voneke khombo kutani a tumbela.” (Swivuriso 22:3) Ku teka magoza yo olova yo tisirhelela swi nga ku pfuna leswaku u papalata mavabyi yo tala ni ntshikilelo ku katsa ni ku tlangisa nkarhi ni mali.
Tshama u basile. Tindzawulo to Lawula ni ku Sivela Mavabyi ta le United States, ti vike leswaku, “Ku hlamba mavoko i nchumu wa nkoka lowu u nga wu endlaka leswaku u papalata ku tluleriwa hi mavabyi ni leswaku u tshama u hanye kahle.” Ku vuriwa leswaku mavabyi yo tala lama endlaka 80 wa tiphesente ma tlulela hileswi ku nga hlambiwiki mavoko.” Xisweswo, hlamba mavoko nkarhi na nkarhi. Ma hlambe ngopfu-ngopfu loko u nga si dya, u nga si lunghiselela swakudya, u nga si ambala hambi ku ri ku khoma xilondza naswona endla tano endzhaku ko khoma xiharhi, ni loko u huma exihambukelweni kumbe endzhaku ko cinca n’wana lerhi.
Ku hlamba mavoko hi xisibi ni mati swa antswa swinene ku ri ni ku tirhisa swilo swo karhi leswi pfanganisiweke ni tikhemikhali. Vana va va lava hanyeke kahle loko vatswari va vona va va letela ku hlamba mavoko ni ku ka va nga khoma-khomi milomu ni matihlo ya vona. Ku hlamba siku ni siku ni ku hlantswa swiambalo ni malakani ya wena swi tshama swi basile swi ta endla leswaku u va ni rihanyo lerinene.
Papalata mavabyi lama tlulelaka. Papalata ku khumba kumbe ku dya swakudya ni vanhu lava nga ni mukhuhlwana. Marha ya vona ni marhimila swi nga ku vangela mavabyi. Vuvabyi lebyi nga engatini byo tanihi hepatitis B na C ni bya HIV na AIDS byi tlulela ngopfu hikwalaho ko hlanganyela timhaka ta masangu, ku tlhaveriwa swidzidziharisi emisiheni ni hi ku pomperiwa ngati. Nsawutiso wu nga pfuna ku sirhelela mavabyi man’wana, kambe munhu wo tlhariha u ta tama a landzela swiletelo swa nkoka loko ku ri ni munhu la nga ni mavabyi lama tlulelaka. Tisirhelele eka switsotswana. Loko ku ri ni tinsuna kumbe switsotswana swo karhi leswi vangelaka mavabyi, u nga tshami kumbe u etlela ehandle u nga ti sirhelelanga. Loko u etlela tisirhelele ngopfu-ngopfu u sirhelela vana hi ku tirhisa matavala ni ku va tota murhi wo tisirhelela eka switsotswana. *
Hlayisa kaya ra wena ri tshama ri basile. Endla matshalatshala lama engetelekeke hi laha u nga kotaka ha kona leswaku kaya ra wena ri tshama ri hlelekile ni ku basa endzeni ni le handle. Seletela ndhawu yin’wana ni yin’wana leyi mati ma nga ha yimaka eka yona ni laha tinsuna ti nga tswalanaka kona. Thyaka ni swakudya leswi nga funengetiwangiki swi nga vanga switsotswana ni tinhongana, swilo leswi hinkwaswo swi nga vanga switsongwatsongwana ni mavabyi. Aka xihambukelo lexi u nga tirhumaka eka xona ematshan’weni yo ya enhoveni. Vekela ni xipfalo xo sivela tinhongana leti vangaka vuvabyi bya mahlo ni mavabyi man’wana.
Papalata ku tivavisa. Landzela milawu ya vuhlayiseki loko u tirha, u gada xikanyakanya kumbe xithuthuthu kumbe loko u chayela movha. Tiyiseka leswaku movha wa wena wu le xiyin’weni lexinene. Tirhisa switirhisiwa ni swiambalo leswi faneleke swo tisirhelela swo tanihi manghilazi yo sirhelela mahlo, xihuku xo tisirhelela ni tintangu u tlhela u boha bandhi ra vuhlayiseki ni swo sirhelela tindleve. Papalata ku tshama edyambyini hikuva ri nga ku vangela khensa ni ku khonyana ka nhlonge wa ha ri ntsongo. Loko u dzaha, tshika. Loko u tshika sweswi swi ta endla leswaku vuvabyi bya mbilu, khensa ya mahahu ni vuvabyi byo oma swirho swi nga ku khomi hi ku olova. *
^ ndzim. 5 Vona swihloko leswi tlhandlamanaka swa nhloko-mhaka leyi nge “When Insects Spread Disease,” leyi nga exifunengetweni xa Xalamuka! ya Xinghezi ya May 22 2003.
^ ndzim. 7 Vona swihloko leswi tlhandlamanaka swa nhloko-mhaka leyi nga exifunengetweni xa Xalamuka! ya May 2010 leyi nge “Ndlela Yo Tshika Ku Dzaha.”


text:
Dyondzo 12: Vanhu Va Aka Xihondzo Lexikulu
Ku hundze malembe yo tala. Kutani vana va Nowa va va ni vana vo tala. Naswona vana va vona va kurile kutani na vona va va ni vana vo tala. Hi ku hatlisa, vanhu a va tele emisaveni.
Un’wana wa vanhu lava a ku ri ntukulu-xinguwe wa Nowa la vuriwaka Nimrodo. A a ri wanuna wo homboloka loyi a a hlota ni ku dlaya swiharhi ni vanhu. Nakambe Nimrodo u tiendle hosi kutani a fuma vanhu van’wana. Xikwembu a xi nga n’wi rhandzi Nimrodo.
Enkarhini wolowo, vanhu hinkwavo a va vulavula ririmi rin’we. Nimrodo a a lava ku va hlanganisa hinkwavo leswaku a ta kota ku va fuma. Xana wa swi tiva leswaku u endle yini? U byele vanhu leswaku va aka muti lowu nga ni xihondzo lexikulu. Hi lavaya laha xifanisweni va karhi va foroma switina.
Yehovha Xikwembu a a nga wu tsakeli muako lowu. Xikwembu a xi lava leswaku vanhu va hangalaka va tata misava. Kambe vanhu a va ku: ‘Tanani! A hi akeni muti lowu nga ni xihondzo xo leha swinene lexi nhlohlorhi ya xona yi nga ta fika ematilweni. Kutani hi ta va ni ndhuma!’ Vanhu a va nga lavi ku dzunisa Xikwembu, kambe a va lava leswaku ku dzunisiwa vona.
Kutani Xikwembu xi endle leswaku vanhu va tshika ku aka xihondzo. Xana wa swi tiva leswaku xi va tshikise njhani? Hi ku endla leswaku vanhu va vulavula tindzimi to hambana-hambana ematshan’weni ya ririmi rin’we. Vanhu lava akaka a va nga ha twanani. Hi yona mhaka leyi muti wa vona wu thyiweke vito ra Babele kumbe Babilona, leri vulaka “Mpfilumpfilu.”
Hiloko vanhu va sungula ku suka eBabele. Vanhu lava vulavulaka ririmi leri fanaka va fambe swin’we va ya tshama swin’we etindhawini tin’wana ta misava.
Genesa 10:1, 8-10; 11:1-9.
Swivutiso
- Nimrodo a a ri mani, naswona Xikwembu a xi titwa njhani ha yena?
- Exifanisweni lexi, ha yini vanhu va endla switina?
- Ha yini Yehovha a a nga wu tsakeli ntirho wo aka muako lowu?
- Xana Xikwembu xi wu yimise njhani ntirho wo aka xihondzo?
- Xana muti lowu a wu thyiwe vito rihi, naswona vito rero a ri vula yini?
- Ku humelele yini hi vanhu endzhaku ka loko Xikwembu xi pfilunganye tindzimi ta vona?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Genesa 10:1, 8-10.
Xana Nimrodo a a ri munhu wa njhani, naswona leswi swi hi lemukisa yini?
- Hlaya Genesa 11:1-9.
A xi ri xihi xikongomelo xo aka xihondzo, naswona ha yini ntirho lowu wu nga ha yanga emahlweni?


text:
NDZIMA 22
Xana Wa Byi Tirhisa “Vutlhari Lebyi Humaka eHenhla”?
1-3. (a) Xana Solomoni u byi kombise njhani vutlhari lebyi hlamarisaka loko a tlhantlha nandzu wa n’wana? (b) Xana Yehovha u hi tshembisa yini, naswona ku tlakuka swivutiso swihi?
A KU ri nandzu wo tika—vavasati vambirhi a a va lwetana hi n’wana. Vavasati lava a va tshama eka yindlu yin’we naswona a va ha ku veleka vana, lava a vo siyana hi masikunyana. Wun’wana wa vana lava u file, kutani un’wana ni un’wana eka vavasati lava u vula leswaku n’wana loyi a hanyaka i wa yena. * A ku nga ri na timbhoni tin’wana leti nga vona leswi humeleleke. Swi le rivaleni leswaku nandzu lowu wu sungule ku tengiwa eka huvo leyitsongo, kambe wu va tsandza. Hi loko nandzu lowu wu hetelela wu yisiwe eka Solomoni hosi ya Israyele. Xana a yi ta swi kota ku kuma ntiyiso wa mhaka?
2 Endzhaku ko yingisela mholovo ya vavasati lava, Solomoni u kombele banga. Hiloko hi vurhena a lerisa leswaku n’wana loyi a pandziwa hi le xikarhi, leswaku un’wana ni un’wana a ta kuma hafu. Xikan’we-kan’we mana wa n’wana a kombela leswaku hosi yi teka n’wana loyi—n’wana wa yena la rhandzekaka—yi n’wi nyika wansati lon’wana. Kambe wansati lon’wana u sindzise leswaku n’wana a pandziwa hi le xikarhi. Hiloko Solomoni a vona ntiyiso wa mhaka. A wu tiva ntwela-vusiwana lowu manana a nga na wona hi n’wana loyi a humaka embelekweni wakwe, kutani u tirhise vutivi byebyo leswaku a tlhantlha xiphiqo lexi. Anakanya leswaku manana loyi u titwe njhani loko Solomoni a n’wi nyika n’wana wakwe kutani a ku: “Loyi i mana wakwe.”—1 Tihosi 3:16-27.
3 Lebyi i vutlhari byo hlamarisa hakunene! Loko vanhu va twa ndlela leyi Solomoni a tlhantlheke xiphiqo lexi ha yona, va tikhome milomu hi ku hlamala, “va swi vonile leswaku vutlhari bya Xikwembu a byi ri endzeni ka y[e]na.” Ina, vutlhari bya Solomoni a ku ri nyiko leyi humaka eka Xikwembu. Yehovha a a n’wi nyike “mbilu yo tlhariha ni leyi twisisaka.” (1 Tihosi 3:12, 28) Kambe, ku vuriwa yini hi hina? Xana na hina hi nga byi kuma vutlhari lebyi humaka eka Xikwembu? Ina, loko a huhuteriwile, Solomoni u tsale a ku: “Yehovha u nyika vutlhari.” (Swivuriso 2:6) Yehovha u tshembisa ku nyika vutlhari—ku nga vuswikoti byo tirhisa vutivi ni ku twisisa hi ndlela leyinene—eka lava va byi lavaka hi mbilu hinkwayo. Xana hi nga byi kumisa ku yini vutlhari lebyi humaka ehenhla? Naswona hi nga byi tirhisa njhani evuton’wini bya hina?
U Nga Byi ‘Kuma Njhani Vutlhari?’
4-7. Hi swihi swilo swa mune leswi lavekaka leswaku hi kuma vutlhari?
4 Xana hi fanele hi va tintlhari kumbe hi va swidyondzeki leswaku hi kuma vutlhari lebyi humaka eka Xikwembu? Nikatsongo. Yehovha u tiyimiserile ku hi nyika vutlhari bya yena ku nga khathariseki leswaku hi huma kwihi ni leswaku hi dyondzeke ku fikela kwihi. (1 Vakorinto 1:26-29) Kambe hi fanele hi endla swo karhi, hikuva Bibele yi hi khutaza leswaku hi “kuma vutlhari.” (Swivuriso 4:7) Hi nga byi kuma njhani?
5 Xo sungula, hi fanele hi chava Xikwembu. Swivuriso 9:10 yi ri: “Ku chava Yehovha i masungulo ya vutlhari [“i goza ro sungula ro kuma vutlhari,” The New English Bible].” Ku chava Xikwembu i masungulo ya vutlhari bya ntiyiso. Hikwalaho ka yini? Tsundzuka leswaku vutlhari byi katsa vuswikoti byo tirhisa vutivi hi ndlela leyi humelelaka. Ku chava Xikwembu a swi vuli ku rhurhumela emahlweni ka xona, kambe swi vula ku xi gandzela hikwalaho ka ku xi xixima ni ku xi tshemba. Ku chava koloko i kunene naswona ku nyika munhu matimba. Ku hi pfuna leswaku hi endla vutomi bya hina byi pfumelelana ni ku rhandza ka Xikwembu ni tindlela ta xona. A yi kona ndlela yo antswa ku tlula leyi, hikuva nkongomiso wa Xikwembu minkarhi hinkwayo wa va vuyerisa lava va wu landzelelaka.
6 Xa vumbirhi, hi fanele hi titsongahata. Loko munhu a nga titsongahati a nge byi kumi vutlhari bya Xikwembu. (Swivuriso 11:2) Hikwalaho ka yini? Loko hi titsongahata hi ta swi kota ku vona leswaku a hi na tona tinhlamulo ta swilo hinkwaswo, mavonelo ya hina a hi minkarhi hinkwayo ya nga kahle nileswaku hi fanele hi tiva ndlela leyi Yehovha a ti langutaka ha yona timhaka to karhi. Yehovha u kaneta “lava titlakusaka,” kambe u tiyimiserile ku nyika vutlhari eka lava va nga ni mbilu leyi titsongahataka.—Yakobo 4:6.
Leswaku hi va ni vutlhari bya Xikwembu, hi fanele hi tikarhata, hi byi lavisisa
7 Xilaveko xin’wana xa vunharhu i ku dyondza Rito ra Xikwembu leri tsariweke. Vutlhari bya Yehovha byi kumeka eRitweni ra yena. Loko hi lava vutlhari byebyo, hi fanele hi tikarhata, hi byi lavisisa. (Swivuriso 2:1-5) Xilaveko xa vumune i xikhongelo. Loko hi kombela vutlhari eka Xikwembu hi mbilu hinkwayo, xi ta hi nyika byona. (Yakobo 1:5) Xi ta swi hlamula swikhongelo swa hina swo kombela moya wa xona leswaku wu hi pfuna. Naswona moya wa xona wu nga hi pfuna leswaku hi kuma rifuwo leri nga eRitweni ra xona, leri nga hi pfunaka leswaku hi tlhantlha swiphiqo, hi papalata makhombo ni ku endla swiboho swa vutlhari.—Luka 11:13.
8. Loko hi ri ni vutlhari bya Xikwembu hakunene, swi ta vonaka njhani?
8 Hilaha hi swi xiyeke ha kona eka Ndzima 17, vutlhari bya Yehovha bya pfuna. Hikwalaho, loko hi ri ni vutlhari bya Xikwembu hakunene, swi ta vonaka eka ndlela leyi hi tikhomaka ha yona. Mudyondzisiwa Yakobo u hlamusele mihandzu ya vutlhari bya Xikwembu loko a tsale a ku: “Vutlhari lebyi humaka ehenhla xo sungula byi tengile, byi tlhela byi va ni ku rhula, ku anakanyela, ku tiyimisela ku yingisa, ku tala tintswalo ni mihandzu leyinene, a byi hambanisi vanhu hi xihlawuhlawu, a byi na vukanganyisi.” (Yakobo 3:17) Loko hi ri karhi hi kambisisa swikombiso leswi swa vutlhari bya Xikwembu ha xin’we-xin’we, hi nga ha tivutisa, ‘Xana vutlhari bya le henhla bya tirha eka mina?’
“Byi Tengile, Byi Tlhela Byi Va Ni Ku Rhula”
9. Ku tenga, xana swi vula yini, naswona ha yini ku tenga ku xaxametiwe tanihi mfanelo yo sungula ya vutlhari?
9 “Xo sungula byi tengile.” Ku tenga swi vula ku basa ni ku pfumala thyaka, ku nga ri ehandle ntsena kambe ni le ndzeni. Hi ku ya hi Bibele vutlhari byi fambisana ni mbilu, kambe vutlhari bya le tilweni a byi nge ngheni embilwini leyi thyakisiweke hi mianakanyo, ku navela ni minsusumeto leyo biha. (Swivuriso 2:10; Matewu 15:19, 20) Kambe loko mbilu ya hina yi tengile—hi mpimo lowu kotekaka eka vanhu lava nga hetisekangiki—hi ta “fularhela swo biha [hi] endla leswinene.” (Pisalema 37:27; Swivuriso 3:7) Xana a swi faneli leswi ku tenga ku xaxametiweke tanihi hi mfanelo yo sungula ya vutlhari? Phela loko hi nga basanga emahanyelweni ni le emoyeni, xana hi nga swi kotisa ku yini ku kombisa timfanelo tin’wana ta vutlhari bya le henhla?
10, 11. (a) Ha yini swi ri swa nkoka ku hanyisana ni van’wana hi ku rhula? (b) Loko u twa onge u khunguvanyise mugandzeri-kuloni, xana u nga swi kombisa njhani leswaku u lava ku endla ku rhula? (Nakambe vona nhlamuselo ya le hansi.)
10 “Byi tlhela byi va ni ku rhula.” Vutlhari bya le tilweni byi hi endla hi lwela ku hanyisana ni vanhu hi ku rhula, naswona lowu i mbhandzu wa moya wa Xikwembu. (Vagalatiya 5:22) Hi lwela ku papalata ku herisa ‘xiboho xa ku rhula’ lexi hlanganisaka vanhu va Yehovha. (Vaefesa 4:3) Hi tlhela hi endla leswi nga ematimbeni ya hina leswaku hi pfuxeta ku rhula loko ku va ni swiphiqo. Ha yini leswi swi ri swa nkoka? Bibele yi ri: “Yanani emahlweni . . . mi hanya hi ku rhula; kutani Xikwembu xa rirhandzu ni ku rhula xi ta va na n’wina.” (2 Vakorinto 13:11) Xikwembu xa ku rhula xi ta va na hina, ntsena loko hi ya emahlweni hi hanyisana hi ku rhula ni vanhu van’wana. Ndlela leyi hi khomaka vagandzeri-kulorhi ha yona, yi byi khumba hi ku kongoma vuxaka bya hina na Yehovha. Xana hi nga swi kombisa njhani leswaku hi vaendli va ku rhula? Xiya xikombiso lexi.
11 Xana u nga endla yini loko u vona onge u khunguvanyise mugandzeri-kuloni? Yesu u te: “Hikwalaho, loko u tisa nyiko ya wena ealitarini kutani u tsundzuka kwalaho leswaku ku ni mhaka leyi makwenu a ku hehlaka ha yona, siya nyiko ya wena kwalaho mahlweni ka alitari, u famba; u rhanga u ya endla ku rhula ni makwenu, kutani loko u vuya, u nyikela nyiko ya wena.” (Matewu 5:23, 24) U nga ha tirhisa ndzayo leyi hi ku ya eka makwenu. Hi xikongomelo xihi? Ku ya “endla ku rhula” na yena. * Leswaku u fikelela sweswo, swi nga ha lava leswaku u pfumela leswaku yena u khunguvanyekile, ku nga ri ku ya kaneta. Loko wo vulavula na yena hi xikongomelo xo endla ku rhula, naswona u tshama u ri ni langutelo rero swi ta olova leswaku xiphiqo xihi na xihi xi tlhantlhiwa, swi ta olova ku kombela ku rivaleriwa naswona swi ta olova ku rivalelana. Loko u ya endla ku rhula u kombisa leswaku u kongomisiwa hi vutlhari bya Xikwembu.
“Ku Anakanyela, Ku Tiyimisela Ku Yingisa”
12, 13. (a) Rito leri hundzuluxeriweke va ku, “ku anakanyela” eka Yakobo 3:17 ri vula yini? (b) Hi nga swi kombisa njhani leswaku ha anakanyela?
12 “Ku anakanyela.” Xana swi vula yini ku anakanyela? Hi ku ya hi swidyondzi swin’wana, rito ra Xigriki xo sungula, leri hundzuluxeriwaka va ku, “ku anakanyela” eka Yakobo 3:17 swa tika ku ri hundzuluxela. Vahundzuluxeri va tirhise marito yo tanihi lawa, “musa,” “ku lehisa mbilu,” na “ku anakanyela.” Hi ku kongoma, rito ra Xigriki ri vula “ku pfumelelana ni swiyimo.” Xana hi nga swi kombisa njhani leswaku vutlhari bya muxaka lowu bya tirha eka hina?
13 Vafilipiya 4:5 yi ri: “Ku anakanyela ka n’wina a ku tiviwe hi vanhu hinkwavo.” Vuhundzuluxeri byin’wana byi hlayeka hi ndlela leyi: “Vana ni ndhuma ya ku va la anakanyelaka.” (The New Testament in Modern English, hi J. B. Phillips) Xiya leswaku mhaka-nkulu a hi leswi hi tivonisaka xiswona; kambe xikulu hi leswi van’wana va hi vonisaka xiswona. Munhu la anakanyelaka a nga namarheli nawu ku tlula mpimo kumbe ku sindzisa leswaku swilo swi endliwa hi ndlela ya yena. Ematshan’weni ya sweswo, u tiyimisela ku yingisa van’wana, naswona loko swi fanela, u amukela leswi rhandziwaka hi vona. Nakambe u ni musa, a nga karihi loko a tirhisana ni van’wana. Leswi i swa nkoka eka Vakreste hinkwavo, kambe ngopfu-ngopfu eka vakulu. Musa wa rhandzeka, wu endla leswaku swi olova ku ya eka vakulu. (1 Vatesalonika 2:7, 8) Hinkwerhu hi fanele hi tivutisa, ‘Xana ndzi tiviwa ndzi ri munhu la anakanyelaka, la pfumelelanaka ni swiyimo ni la nga ni musa?’
14. Hi nga swi kombisa njhani leswaku hi ‘tiyimiserile ku yingisa’?
14 “Ku tiyimisela ku yingisa.” Rito ra Xigriki leri hundzuluxeriweke va ku “ku tiyimisela ku yingisa” a ku kona kun’wana laha ri kumekaka kona eMatsalweni ya Vukreste ya Xigriki. Hi ku ya hi xidyondzi xin’wana, rito leri “hakanyingi ri tirhisiwa eku leteleni ka masocha.” Ri vula “ku kuceteriwa hi ku olova” ni “ku titsongahata.” Loyi a lawuriwaka hi vutlharhi bya le henhla, u tiyimisela ku endla leswi Matsalwa ma vulaka swona. A nga tiviwi a ri loyi a tiendlelaka swiboho a tlhela a ala ku cinca loko ku ri ni xivangelo lexi lavaka leswaku a cinca swiboho swa yena. Ematshan’weni ya sweswo, a nga hlweli ku cinca loko a kombisiwa hi ku tirhisa Matsalwa leswaku u endle xihoxo kumbe leswaku u endle swiboho leswi hoxeke. Xana sweswo hi leswi van’wana va ku tivisaka xiswona?
“Ku Tala Tintswalo Ni Mihandzu Leyinene”
15. Xana tintswalo i yini, naswona ha yini swi fanela leswi “tintswalo” ni “mihandzu leyinene” swi patsiweke eka Yakobo 3:17?
15 “Ku tala tintswalo ni mihandzu leyinene.” * Tintswalo i xiphemu xa nkoka xa vutlharhi bya le henhla, hikuva vutlharhi byebyo ku vuriwa leswaku ‘byi tele tintswalo.’ Xiya leswaku “tintswalo” ni “mihandzu leyinene” swi patsiwile. Leswi swa fanela, hikuva eBibeleni, hakanyingi tintswalo ti kombisiwa hi ku endlela van’wana swo karhi, ntwela-vusiwana lowu susumetelaka munhu ku endlela van’wana leswinene. Buku yin’wana loko yi hlamusela tintswalo yi ri i “ku rila ni lava weriweke hi khombo ni ku ringeta ku va pfuna.” Hikwalaho, vutlharhi bya Xikwembu byi ni rirhandzu ni mintirho leyinene. Xana hi nga swi kombisa ku yini leswaku hi ni tintswalo?
16, 17. (a) Ku engetela eka ku rhandza ka hina Xikwembu, xana i yini lexi hi susumetelaka ku endla ntirho wo chumayela naswona ha yini? (b) Hi nga swi kombisa njhani leswaku hi ni tintswalo tonghasi?
16 Ndlela ya nkoka i ku byela van’wana mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu. I yini lexi hi susumetelaka leswaku hi endla ntirho lowu? Ngopfu-ngopfu hi leswi hi rhandzaka Xikwembu. Nakambe hi susumetiwa hi tintswalo, kumbe ku twela van’wana vusiwana. (Matewu 22:37-39) Namuntlha, vo tala va “vavisiwile ni ku tsalangana ku fana ni tinyimpfu leti nga riki na murisi.” (Matewu 9:36) Varisi va vukhongeri bya mavunwa va va honisile ni ku va pfala mahlo hi tlhelo ra moya. Hikwalaho, a va wu tivi nkongomiso wa vutlhari lowu kumekaka eRitweni ra Xikwembu kumbe mikateko leyi Mfumo wu nga ta yi tisa emisaveni ku nga ri khale. Xisweswo loko hi anakanyisisa hi swilaveko swa moya swa vanhu lava hi nga na vona, ntwela-vusiwana wa hina wu hi susumetela ku endla leswi nga ematimbeni ya hina leswaku hi va byela hi xikongomelo xa Yehovha xa rirhandzu.
17 Xana hi tihi tindlela tin’wana leti hi nga swi kombisaka ha tona leswaku hi ni tintswalo. Tsundzuka xifaniso xa Yesu xa Musamariya loyi a kumeke mufambi a etlele etlhelo ka ndlela, loyi a a tekeriwe swilo swa yena a tlhela a biwa. Hi ku susumetiwa hi ntwela-vusiwana Musamariya u ‘kombise tintswalo’ hi ku bohelela timbanga ta mufambi loyi ni ku n’wi khathalela. (Luka 10:29-37) Xana leswi a swi kombisi swona leswaku tintswalo ti katsa ku pfuna lava lavaka mpfuno? Bibele yi hi byela leswaku hi “endlel[a] hinkwavo leswi nga swinene, kambe ngopfu-ngopfu lava nga swin’we na hina eripfumelweni.” (Vagalatiya 6:10) Xiya swiyimo swin’wana leswi nga ha vaka kona. Mupfumeri-kulorhi loyi a dyuhaleke, a nga ha lava ku rhwariwa a yisiwa eminhlanganweni ya Vukreste. Noni leyi nga evandlheni yi nga ha lava ku lunghiseriwa swo karhi ekaya. (Yakobo 1:27) Munhu loyi a heleke matimba a nga ha lava ku khutaziwa hi “rito lerinene.” (Swivuriso 12:25) Loko hi kombisa tintswalo hi tindlela teto, hi nyikela vumbhoni bya leswaku vutlhari bya le henhla bya tirha eka hina.
“A Byi Hambanisi Vanhu Hi Xihlawuhlawu, A Byi Na Vukanganyisi”
18. Loko hi kongomisiwa hi vutlharhi bya le henhla, xana hi fanele hi lwela ku tsuvula yini etimbilwini ta hina, naswona ha yini?
18 “A byi hambanisi vanhu hi xihlawuhlawu.” Vutlhari bya Xikwembu a byi na xihlawuhlawu kumbe vutiko. Loko hi kongomisiwa hi vutlhari byebyo, hi ta tiyimisela ku tsuvula mukhuva wihi ni wihi wa ku ya hi nghohe etimbilwini ta hina. (Yakobo 2:9) A hi nge kombisi malwandla ya hina eka vanhu vo karhi hikwalaho ka dyondzo, timali kumbe vutihlamuleri bya vona bya le vandlheni; naswona a hi nge va tekeli ehansi vagandzeri-kulorhi hambiloko va vonaka va nga nyawuli. Loko Yehovha a va kombisa rirhandzu ra yena, na hina hi fanele hi va languta va ri lava faneriwaka hi rirhandzu ra hina.
19, 20. (a) Rito ra Xigriki leri hundzuluxeriwaka va ku “vukanganyisi” ri vula yini? (b) Xana hi nga xi kombisa njhani “xinakulobye xa vumakwerhu lexi nga riki na vukanganyisi,” naswona ha yini leswi swi ri swa nkoka?
19 “A byi na vukanganyisi.” Rito ra Xigriki leri nge “vukanganyisi” ri nga ha vula “mutlangi la tlangaka xiphemu xo karhi.” Eminkarhini ya khale, vatlangi va Magriki ni Varhoma a va ambala swipfala-nghohe loko va ri karhi va tlanga. Hikwalaho, rito ra Xigriki leri nge “vukanganyisi” a ri tirhisiwa eka munhu loyi a titumbetaka, kumbe la nga ni vuxisi. Xikombiso lexi xa vutlhari bya Xikwembu a xi fanelanga xi khumba ntsena ndlela leyi hi khomaka vagandzeri-kulorhi ha yona, kambe ni ndlela leyi hi titwaka ha yona ha vona.
20 Muapostola Petro u vule leswaku mihandzu ya “ku yingisa ntiyiso” yi fanele yi va “xinakulobye xa vumakwerhu lexi nga riki na vukanganyisi.” (1 Petro 1:22) Ina, rirhandzu leri hi rhandzaka vamakwerhu ha rona a ri fanelanga ri ri ro lava ku voniwa. A hi ambali swipfala-nghohe kumbe hi tiendlisa leswaku hi ta kanganyisa van’wana. Rirhandzu ra hina ri fanele ri va ra xiviri, ri huma embilwini. Loko hi endla tano, vapfumeri-kulorhi na vona va ta hi rhandza, hikuva va ta va va swi vona leswaku a hi na vukanganyisi. Vutshembeki byo tano byi endla leswaku vuxaka byi va byinene exikarhi ka Vakreste, naswona byi endla leswaku ku va ni moya wa ku tshembana evandlheni.
“Hlayisa Vutlhari Lebyi Pfunaka”
21, 22. (a) I yini leswi endleke leswaku Solomoni a tsandzeka ku hlayisa vutlhari? (b) Xana hi nga byi hlayisa njhani vutlhari, naswona hi ta vuyeriwa njhani?
21 Vutlhari bya Xikwembu i nyiko leyi humaka eka Yehovha, leyi hi faneleke hi yi hlayisa. Solomoni u te: “N’wananga, . . . hlayisa vutlhari lebyi pfunaka ni vuswikoti byo ehleketa.” (Swivuriso 3:21) Khombo ra kona, Solomoni hi byakwe u tsandzekile ku byi hlayisa. Ku yingisa hi kona ntsena a ku n’wi endla a tshama a tlharihile. Kambe eku heteleleni, vasati va yena vambe va hambukise mbilu yakwe evugandzerini bya Yehovha lebyo tenga. (1 Tihosi 11:1-8) Leswi endlekeke eka Solomoni swi kombisa leswaku vutivi a byi pfuni nchumu loko hi nga byi tirhisi kahle.
22 Hi nga byi hlayisa njhani vutlhari lebyi pfunaka? Leswi a hi nge swi endli ntsena hi ku hamba hi hlaya Bibele ni tibuku leti sekeriweke eBibeleni leti humaka eka “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha,” kambe hi fanele hi tlhela hi lwela ku tirhisa leswi hi swi dyondzaka. (Matewu 24:45) I swa nkoka swinene leswaku hi tirhisa vutlharhi bya Xikwembu. Swi ta endla leswaku hi hanya vutomi byo antswa sweswi. Swi hi endla leswaku hi “khomelela swinene evuton’wini bya xiviri”—ku nga vutomi emisaveni leyintshwa ya Xikwembu. (1 Timotiya 6:19) Ku tlula kwalaho, ku hlakulela vutlhari bya le henhla, swi hi tshineta swinene eka xihlovo xa vutlhari hinkwabyo, ku nga Yehovha Xikwembu.
^ ndzim. 1 Hi ku ya hi 1 Tihosi 3:16 vavasati lava vambirhi a va ri tinghwavava. Insight on the Scriptures yi ri: “Vavasati lava a va ri tinghwavava, kambe a ku nga ri ntirho wa vona, ha vambirhi a va endle vumbhisa, swi nga ha endleka vavasati lava a va ri Vayuda kumbe a va ri va rixaka rimbe.”—Leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 11 Xiga xa Xigriki lexi hundzuluxeriwaka va ku “ku endla ku rhula” xi huma eka riendli leri vulaka “‘ku cinca, ku cincana,’ ku nga marito lawa rito ‘ku rivalelana’ ri humaka eka wona.” Kutani pakani ya wena i ku cinca, ku susa rivengo, loko swi koteka, embilwini ya loyi a khunguvanyisiweke.—Varhoma 12:18.
^ ndzim. 15 Vuhundzuluxeri byin’wana byi ri i “ntwela-vusiwana ni mintirho leyinene.”—A Translation in the Language of the People, hi Charles B. Williams.
DYONDZA SWO TALA
Vuyeriwa Swinene Hi Ku Hlaya Bibele
Bibele yi ta hi vuyerisa ntsena loko hi yi hlaya hi tlhela hi tirhisa leswi hi swi dyondzeke. Twana leswaku u nga endla njhani leswaku ku hlaya ka wena Bibele ku vuyerisa swinene.
Tipfune U Tlhela U Pfuna Van’wana Hi Ku Tirhisa Rito Ra Xikwembu
Xana u teka Bibele yi ri ya risima? Loko u dyondza 2 Timotiya 3:16 yi ta endla leswaku u va ni ripfumelo eka nyiko leyi leyi humaka eka Yehovha.


text:
MAHANYELO NI NTIRHO WA HINA WO CHUMAYELA–XIYIMISO XA MINHLANGANO DECEMBER 2016
Swingheniso Leswi Hi Nga Swi Tirhisaka
Swingheniso swa Xalamuka! ni ntiyiso wa Bibele malunghana ni loyi a vangaka ku xaniseka. Tiendlele swingheniso swa wena.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
“A Hi Tlhandlukeleni eNtshaveni Ya Yehovha”
Muprofeta Esaya u hlamusele ku cinciwa ka matlhari ya nyimpi leswaku ku endliwa swo rima ha swona, ku kombisa leswaku vanhu va Yehovha va ta kondletela ku rhula. (Esaya 2:4)
MAHANYELO YA VAKRESTE
Ku Pfuna Vanhu Hi Ku Tirhisa Buku Leyi Nge ‘Tihlayiseni eRirhandzwini Ra Xikwembu’
Buku leyi nge ‘Rirhandzu ra Xikwembu’ yi pfuna swichudeni ku xiya ndlela leyi milawu ya Xikwembu swi nga yi tirhisaka ha yona.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Vuprofeta Lebyi Hetisekeke Hi Mesiya
Esaya u profete leswaku Mesiya a a ta chumayela exifundzheni xa Galeliya. Yesu u hetisise vuprofeta lebyi loko a famba etikweni ra Galeliya a chumayela mahungu lamanene.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
“Hi Mina Loyi! Ndzi Rhume”
Hi nga ku tekelela njhani ku tinyikela ni ripfumelo ra Esaya? Dyondza eka ntokoto wa ndyangu lowu rhurheke leswaku wu ya chumayela laha ku nga ni xilaveko lexikulu.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Misava Yi Ta Tala Hi Ku Tiva Yehovha
Vuprofeta bya Esaya malunghana ni paradeyisi byi hetiseke njhani enkarhini lowu nga hundza naswona byi ta hetiseka njhani enkarhini lowu taka?
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Dyondzo Ya Xikwembu Yi Hlule Xihlawuhlawu
Vanhu vambirhi lava a va ri valala va ve vamakwerhu leswi kombisaka matimba lama dyondzo ya Xikwembu yi nga na wona.
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
Ku Tirhisa Vulawuri Hi Ndlela Yo Biha Swi Endla Leswaku Munhu A Lahlekeriwa Hi Byona
Xana Xebina a a fanele a byi tirhise njhani vulawuri bya yena? Ha yini Yehovha a n’wi sive hi Eliyakimi?


text:
BIBELE YI HUNDZULA VUTOMI BYA VANHU
“A Ndza Ha Swi Lavi Ku Cinca Misava”
LEMBE RO VELEKIWA: 1966
TIKO: FINLAND
MATIMU YAKWE: MULWERI WA TA NTSHAMISANO
VUTOMI BYA MINA:
A ndzi rhandza ntumbuluko ku sukela loko ndza ha ri ntsongo. Hakanyingi ndyangu wa ka hina a wu tiphina hi ku ya emakhwatini ni le mativeni yo saseka lama nga ekusuhi ni doroba ra le kaya ra Jyväskylä eCentral Finland. Nakambe ndzi rhandza ni swiharhi. Loko ndza ha ri n’wana, a ndzi rhandza ku vukarha swimanga ni timbyana leswi a ndzi swi vona! Loko ndzi ri karhi ndzi kula, hakanyingi a ndzi karhatiwa hileswi vanhu a va khoma swiharhi hi ndlela yo biha. Hi ku famba ka nkarhi, ndzi joyine nhlangano wa ku yimela timfanelo ta swiharhi, laha ndzi hlanganeke ni vanhu lava a va ri ni mavonelo yo fana ni ya mina.
Hi lwele timfanelo ta swiharhi. Hi hangalase rungula, hi hlela ku macha leswaku hi kombisa ku vilela hikwalaho ka switolo leswi xavisaka swilo leswi endliweke hi madzovo ya swiharhi ni tilaboratori leti tirhisaka swiharhi ku ringeta swilo. Hi sungule nhlangano lowuntshwa wa ku sirhelela swiharhi. Leswi a hi endla hinkwaswo leswi hi nga swi kotaka leswaku nhlangano lowu wu humelela, hakanyingi valawuri a va hi karhata. Ndzi khomiwile ni ku yisiwa ehubyeni ku ringana minkarhi yo hlayanyana.
Handle ka ku va ndzi khathala hi swiharhi, a ndzi karhatiwa ni hi maxangu man’wana lama nga kona emisaveni. Eku heteleleni, ndzi ve eka minhlangano yo hlayanyana ku katsa wa Amnesty International na Greenpeace. Ndzi hete nkarhi wa mina leswaku ndzi seketela leswi va swi endlaka. A ndzi yimelela timfanelo ta lava xanisekaka, lava nga ni ndlala ni lava nga riki na swa vona.
Hambiswiritano, hakatsongo-tsongo ndzi xiye leswaku ndzi nge swi koti ku cinca misava. Hambileswi minhlangano leyi yi koteke ku lulamisa swiphiqo swi nga ri swingani leswitsongo, swiphiqo leswikulu a swo ya swi nyanya. A swi tikomba onge leswo biha a swi khumba misava hinkwayo naswona a ku nga ri na loyi a a khathala. Ndzi titwe ndzi hele matimba.
NDLELA LEYI BIBELE YI HUNDZULEKE VUTOMI BYA MINA HA YONA:
Leswi a ndzi hlunamile hileswi a ku ri hava lexi a ndzi ta xi endla, ndzi sungule ku anakanya hi Xikwembu ni Bibele. A ndzi tshame ndzi dyondza Bibele ni Timbhoni ta Yehovha. Hambileswi a ndzi nkhensa hileswi Timbhoni a ti ri ni musa naswona a ti khathala hi mina, a ndzi nga si swi lunghekela ku cinca vutomi bya mina. Sweswi, swilo a swi cincile.
Ndzi sungule ku hlaya Bibele ya mina. Yi ndzi chavelerile swinene. Ndzi xiye leswaku tindzimana to tala ta le Bibeleni ti hi dyondzisa leswaku hi swi khoma kahle swiharhi. Hi xikombiso, Swivuriso 12:10 yi vula leswaku “lowo lulama u khathalela moya-xiviri wa xifuwo xakwe.” Ndzi twisise leswaku Xikwembu a hi xona xi vangaka swiphiqo leswi nga kona emisaveni. Ematshan’weni ya sweswo, swiphiqo swa hina swi nyanyise hi ku va vanhu vo tala va nga wu landzeli nkongomiso wa xona. Ndzi tsakile loko ndzi dyondza hi rirhandzu ra Yehovha ni ku lehisa mbilu.—Pisalema 103:8-14.
Hi nkarhi wolowo, ndzi kume xiphephana xo kombela buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? kutani ndzi xi rhumela. Ku nga si hundza nkarhi wo leha, ndzi endzeriwe hi mpatswa lowu nga Timbhoni kutani wu kombela ku dyondza na mina Bibele hiloko ndzi pfumela. Ndzi sungule ni ku ya eminhlanganweni ya Vukreste eHolweni ya Mfumo. Hikwalaho ka sweswo, ndzi sungule ku rhandza leswi a ndzi swi dyondza eBibeleni.
Ndzi nkhensa Bibele hileswi ndzi koteke ku endla ku cinca ko tala. Ndzi tshike ku dzaha ni ku va xindzendzele. Ndzi cince ndlela leyi a ndzi languteka ha yona ni mavulavulelo. Ndzi cince ni ndlela leyi a ndzi va languta ha yona valawuri. (Varhoma 13:1) Ndzi tshike mahanyelo ya mina yo biha, ku nga nchumu lowu a ndzi nga koti ku wu lawula.
Ku cinca loku ndzi tikeleke ku ku endla a ku ri ku va ni langutelo lerinene hi minhlangano ya ku lwela timfanelo ta swiharhi ni vanhu. Swi ndzi tekele nkarhi wo leha. Eku sunguleni, a ndzi twa onge ndzi ta va ndzi xenga minhlangano yoleyo loko ndzi yi tshika. Hambiswiritano, ndzi sungule ku tsakela mhaka ya leswaku Mfumo wa Xikwembu hi wona ntsena ntshembo wa xiviri eka misava ya hina. Ndzi endle xiboho xa ku tirhisa matimba ya mina hinkwawo leswaku ndzi seketela Mfumo lowu ni ku pfuna van’wana leswaku va dyondza hi wona.—Matewu 6:33.
NDLELA LEYI NDZI VUYERIWEKE HA YONA:
Tanihi mulweri, a ndzi ava vanhu hi mintlawa yimbirhi—lavanene ni lavo biha—naswona a ndzi teka vanhu tanihi lavanene kumbe vo biha. Kambe ndzi nkhensa Bibele hileswi ndzi tshikeke rivengo. Ematshan’weni ya sweswo, ndzi ringeta ku hlakulela rirhandzu ra Vukreste eka vanhu hinkwavo. (Matewu 5:44) Ndzi kombisa rirhandzu leri hi tindlela to tala ku katsa ni ku vulavula ni van’wana hi mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu. Ndza tsaka ku vona leswaku ntirho lowu lowunene wu endla leswaku ku va ni ku rhula ni ntsako naswona wu nyika vanhu ntshembo wa xiviri.
Ndzi kume ntsako hikwalaho ka leswi timhaka hinkwato ndzi ti tshikeleke Yehovha. Ndza tshemba leswaku tanihi leswi a nga Muvumbi, a nge pfumeli leswaku swiharhi ni vanhu va xanisiwa hilaha ku nga heriki kumbe a pfumelela misava ya hina yo saseka yi lovisiwa. Ku hambana na sweswo, hi ku tirhisa Mfumo wakwe, u ta lunghisa ku onhaka hinkwako loku endliweke. (Esaya 11:1-9) A ndzi tsakisiwi ntsena hi ku va ndzi tiva swilo leswi kambe ni hi ku pfuna van’wana leswaku va va ni ripfumelo eka swona. A ndza ha swi lavi ku cinca misava.


text:
Dikixinari Leyi Swi Tekeke Malembe Ya 90 Ku Va Yi Tsariwa
HI 1621, muvalangi un’wana wa Muntariyana u kume tsalwa rin’wana leri a ri tsariwe hi tinhlanga leti nga tiviwiki emarhumbini ya muti wa Persepoli wa le tikweni ra khale ra Peresiya. Kasi hi va-1800, vayimburi lava a va endla vuyimburi eIraq, va kume tinhlanga to tano to hlayanyana ti tsariwe eka swiphepherhele swa vumba ni le makhumbini ya xigodlo. Matsalwa wolawo ma hlayise tindzimi ta matiko ya le Mesopotamiya leti a ti vulavuriwa hi vafumi vo tanihi Sargoni wa Vumbirhi, Hammurabi na Nebukadnetsara wa Vumbirhi. Tinhlanga teto a ti ri ni xivumbeko lexi nga ni tinhla tinharhu.
Muxaka lowu wa tinhlanga a wu ta pfuna vanhu ku twisisa ndhavuko wa matiko ya khale ya le Mesopotamiya. Xisweswo, swidyondzeki leswi a swi lava ku twisisa matsalwa wolawo swi vone swi fanerile ku tsala dikixinari leyi dzikeke ya ririmi ra Xiakkad, leri Xiasiriya ni Xibabilona leswi yelanaka swinene swi humaka eka rona.
Ntirho lowu wo tika swinene wu sunguriwe hi Oriental Institute ya le Yunivhesiti ya Chicago le U.S.A., hi 1921 naswona wu hetiwe endzhaku ka malembe ya 90 hi 2011. Ku tsariwe dikixinari leyikulu ya nkoka leyi nga ni tivholumo ta 26 leyi vuriwaka Assyrian Dictionary, leyi nga ni matluka yo tlula 9 700. Yi katsa tindzimi swin’we ni tindzimi-mpambukwa leti a ti vulavuriwa eIran, Iraq, Siriya ni le Turkey, ku sukela hi 2 500 B.C.E. ku ya fika hi 100 C.E.
Assyrian Dictionary leyi nga ni tivholumo ta 26 ni matluka yo tlula 9 700!
Ha yini dikixinari leyi yi ri ni rungula ro tala swonghasi? Ha yini swi teke nkarhi wo leha swinene ku yi heta? Nakambe i vamani lava a va ta tsakela ku yi tirhisa?
Leswi Dikixinari Leyi Yi Vulavulaka Ha Swona
Gil Stein, mukongomisi wa Oriental Institute ya le Chicago, u ri: “Dikixinari leyi a yo va na nxaxamelo wa marito ntsena.” Kambe, “entiyisweni i nsonga-vutivi yo hlawuleka leyi vulavulaka hi ndhavuko, matimu, vanhu, tibuku, nawu ni vukhongeri bya vanhu va le Mesopotamiya hileswi yi hlamuselaka lomu rito ha rin’we ri humaka kona ni ndlela leyi a ri tirhisiwa ha yona eminkarhini ya khale. I xitirhisiwa xa nkoka swinene xo endla ha xona ndzavisiso xa xidyondzeki xin’wana ni xin’wana emisaveni lexi lavaka ku dyondza hi ndhavuko wa vanhu va le Mesopotamiya.”
To ho suka, vahleri va yona va xiye “leswaku loko va lava ku swi hlamusela kahle leswi rito ha rin’we ri vulaka swona, va fanele va tsala swiga hinkwaswo leswi ri humelelaka eka swona naswona va nga tsali swiga ntsena kambe ni rungula leri fambisana na swona hikuva ri ta laveka leswaku ku twisisiwa nhlamuselo ya rito eka mongo wo karhi.” Xisweswo, dikixinari leyi yi sungule ku va xitlati xa mintshaho leyi humaka eka swiyenge swa tinhlanga to sungula ni vuhundzuluxeri bya swona laha nhlamuselo ya marito yi humelelaka kona.
Tibuku to tala leti tsariweke hi tinhlanga leti ti tshuburiwe eka malembe-xidzana mambirhi lama hundzeke naswona ti vulavula hi timhaka to hambana-hambana. Xiakkad kumbe Xiasiriya lexi pfanganeke ni Xibabilona, a ku ri ririmi leri a ri tirhisiwa hi vatirhela-mfumo ematikweni hinkwawo ya khale ya le Vuxa Xikarhi. Hambiswiritano, vanhu lava a va tshama ematikweni wolowo va tsale tibuku; va nghenele mabindzu; va dyondzele tinhlayo, ntivo-tinyeleti ni masalamusi; va simeke milawu; va sungule mintirho yo hambana-hambana ni vukhongeri. Hikwalaho, tibuku leti va ti tsaleke malunghana ni timhaka leti hinkwato swin’we ni tin’wana ti hi nyika rungula ro tala swinene.
Tibuku leti a ti vulavuli hi ndhavuko lowu nga tolovelekangiki wa vanhu va khale. Matthew Stolper loyi a nga profesa wa matimu ya Vaasiriya ni Vababilona eYunivhesiti ya Chicago loyi a tirheke hi dikixinari leyi ku ringana malembe ya 30, u ri: “Swo tala swa swilo leswi tsariweke eka tona swa twisiseka swinene, swi vulavula hi vanhu lava a va ri ni rhumbyana, lava a va kariha, lava a va ri ni rirhandzu ni lava a va lava ku kombisiwa rirhandzu.” U tlhele a ku: “Ku ni matsalwa lama tsariweke hi tihosi lama vulaka leswaku a ti ri ni matimba lamakulu ku fikela kwihi ni matsalwa lama tsariweke hi vanhu van’wana lama vulaka leswaku matimba ya tihosi teto a ma nga nyawuli.” Nakambe tibuku leti yimburiweke endhawini ya le Nuzi, leyi namuntlha ku nga Iraq, ti hlamusela minjhekanjhekisano ya le nawini leyi veke kona emalembeni ya 3 500 lama hundzeke leyi vulavulaka hi timhaka to tanihi ndzhaka ya noni, ku cheletiwa ka nsimu ni mbhongolo leyi lombiweke.
Xana Ntirho Wolowo Wu Hetiwile Hakunene?
Vativi va matimu ya Vaasiriya ni Vababilona lava humaka emisaveni hinkwayo va hoxe xandla entirhweni lowu. Swirho swa Oriental Institute swi hete makume ya malembe swi ri karhi swi hlayisa makhadi ya swikombo lama lavaka ku ringana 2 000 000 lama kombisaka ndlela leyi rito ro karhi ri nga tirhisiwaka ha yona. Vholumo yo sungula yi kandziyisiwe hi 1956. Ku sukela kwalaho, ku kandziyisiwe tivholumo tin’wana ta 25. Loko dikixinari leyi yi helerile yi xavisiwa hi 16 000 wa tirhandi kambe rungula ra yona hinkwaro u nga ri kuma mahala eka Internet.
Swi teke malembe ya 90 ku va ku hetiwa dikixinari leyi. Kambe vanhu lava tirheke entirhweni lowu lowukulu va pfumela leswaku a wu helanga. Xihloko xin’wana lexi vulavula hi mhaka leyi xi ri: “Ni sweswi a va si swi tiva leswaku marito man’wana ma vula yini naswona tanihi leswi nkarhi hinkwawo ku tshuburiwaka swilo leswintshwa, ntirho lowu wa . . . ha ya emahlweni.”


text:
February 22-
28
NEHEMIYA 12-13
Risimu 106 Ni Xikhongelo
Marito Yo Pfula (u nga hundzi timinete tinharhu)
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI
“Tidyondzo Leti Hi Ti Dyondzaka Eka Nehemiya”: (10 min.)
Neh 13:4-9
—Papalata vanghana vo biha (w13 8/15 4 ¶5-8)
Neh 13:15-21
—Rhangisa swilo swa moya (w13 8/15 6 ¶13-15)
Neh 13:23-27
—Sirhelela mfungho wa wena wa Vukreste (w13 8/15 6-7 ¶16-18)
-
Endla Ndzavisiso: (8 min.)
Neh 12:31—Xana byi ve byihi vuyelo bya ku va ni tikhwayere timbirhi? (it-2-E 454 ¶1)
Neh 13:31b
—I yini leswi Nehemiya a kombeleke Yehovha leswaku a n’wi endlela swona? (w11 2/1 14 ¶3-5)
Ku hlaya ka Bibele ka vhiki leri ku ndzi dyondzisa yini hi Yehovha?
Hi tihi tinhla leti ndzi ti kumeke eka ku hlaya ka Bibele ka vhiki leri leti ndzi nga ti tirhisaka ensin’wini?
-
Ku Hlaya Ka Bibele: Neh 12:1-26 (u nga hundzi timinete ta mune)
NDZETELO WA NTIRHO WO CHUMAYELA
Riendzo Ro Sungula: (u nga hundzi timinete timbirhi) Fambisela munhu la nga tsakeriki ngopfu xirhambo xa Xitsundzuxo.
Riendzo Ro Sungula: (u nga hundzi timinete ta mune) Fambisela munhu la tsakelaka swinene xirhambo xa Xitsundzuxo ni Xihondzo xo Rindza. Pfula ndlela yo tlhela u n’wi endzela.
Dyondzo Ya Bibele: (u nga hundzi timinete ta tsevu) Hlamusela xichudeni leswi endlekaka eXitsundzuxweni u tirhisa buku leyi nge Leswi Bibele Yi Swi Dyondzisaka, matluka 206-208. Byela xichudeni leswi xi nga swi endlaka leswaku xi va kona.
MAHANYELO YA VAKRESTE
Risimu 5
“Rhamba Un’wana Ni Un’wana eNsin’wini Ya N’wina Leswaku A Va Kona eXitsundzuxweni!”: (15 min.) Bulo ni vayingiseri. Hlamusela ndlela leyi vandlha ri nga ta yi hlanganisa ha yona nsimu. Loko mi ri karhi mi pfuxeta tinhla leti nga eka xihlokwana lexi nge “Leswi Hi Faneleke Hi Swi Endla,” tlanga vhidiyo ya Xitsundzuxo. Khutaza hinkwavo leswaku va katseka hi xitalo eka tsima ni ku tlhelela eka vanhu hinkwavo lava kombiseke ku tsakela. Katsa ni nkombiso.
Dyondzo Ya Bibele Ya Vandlha: ia ndz. 9 ¶14-24, ni mpfuxeto eka tl. 82 (30 min.)
Katsakanya Leswi Dyondziweke Ni Ku Vula Leswi Nga Ta Dyondziwa Eka Vhiki Leri Landzelaka (3 min.)
Risimu 147 Ni Xikhongelo