text:
Tilunghiselele Sweswi Ku Ya Hanya eMisaveni Leyintshwa
“Va endla leswinene, . . . leswaku va ta khomelela swinene evuton’wini bya xiviri.”—1 TIMOTIYA 6:18, 19.
TINSIMU: 125, 40
1, 2. (a) I yini leswi u swi languteleke hi mahlongati eParadeyisini? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.) (b) I yini lexi nga ta hi tisela ntsako lowukulu emisaveni leyintshwa?
HI BYI langutele hi mahlongati “[vutomi] lebyi nga heriki.” Muapostola Pawulo u vule leswaku i “[vutomi] bya xiviri.” (Hlaya 1 Timotiya 6:12, 19.) Vanhu vo tala va ta hanya hilaha ku nga heriki eParadeyisini laha misaveni. Swa tika ku anakanya ndlela leyi swi nga ta va ha yona ku pfuka mixo wun’wana ni wun’wana u titwa u hanye kahle, u tsakile naswona u nga vileli hi nchumu. (Esaya 35:5, 6) Anakanya ndlela leyi swi nga ta tsakisa ha yona ku heta nkarhi ni vandyangu wa wena ni vanghana va wena, ku katsa ni lava nga ta va va pfuxiwile eku feni. (Yohane 5:28, 29; Mintirho 24:15) U ta va ni nkarhi wo dyondza vuswikoti lebyintshwa kutani u antswisa vuswikoti bya wena eka swilo leswi u swi tsakelaka. Hi xikombiso, u nga ha dyondza leswi engetelekeke hi sayense. Kumbe u nga ha dyondza ndlela yo tlanga swichayachayana swo karhi swa vuyimbeleri kumbe ku dirowa yindlu ya wena n’wini.
2 Hambileswi hi languteleke swilo swoleswo hinkwaswo leswinene, lexi nga ta hi tisela ntsako lowukulu i ku gandzela Yehovha. Anakanya ndlela leyi vutomi byi nga ta va ha yona loko vanhu hinkwavo va ta va va teka vito ra Yehovha ri ri leri kwetsimaka, va tlhela va amukela Yehovha tanihi Mufumi wa vona. (Matewu 6:9, 10) Hi ta tsakela ku vona misava yi tele hi vanhu lava hetisekeke, tanihi leswi a ku ri xikongomelo xa Xikwembu. Nakambe anakanya ndlela leyi swi nga ta olova ha yona ku kurisa vunghana bya hina na Yehovha loko hi ri karhi hi va lava hetisekeke hakatsongotsongo!—Pisalema 73:28; Yakobo 4:8.
3. I yini leswi hi faneleke hi swi lunghekela sweswi?
3 Ha tshemba leswaku Yehovha u ta swi endla swilo leswi hinkwaswo leswinene, hikuva “eka Xikwembu swilo hinkwaswo swa koteka.” (Matewu 19:25, 26) Loko hi lava ku hanya hilaha ku nga heriki emisaveni leyintshwa, lowu i nkarhi wa ku “khomelela swinene” evuton’wini lebyi nga heriki. Ha swi tiva leswaku makumu ma ta fika ku nga ri khale, hikwalaho hi fanele hi hanya hi ndlela leyi kombisaka leswaku hi langutele leswaku makumu ma nga fika nkarhi wihi ni wihi. Hi fanele hi endla hinkwaswo leswi hi nga swi kotaka sweswi leswaku hi tilunghiselela ku ya hanya emisaveni leyintshwa. A hi voneni leswaku hi nga swi endlisa ku yini sweswo.
NDLELA LEYI HI NGA TILUNGHISELELAKA HA YONA
4. Hi nga tilunghiselela njhani sweswi ku ya hanya emisaveni leyintshwa? Vula xikombiso.
4 Hi nga tilunghiselela njhani sweswi ku ya hanya emisaveni leyintshwa? Loko a hi kunguhata ku rhurhela etikweni rin’wana, a hi ta endla swilo swo karhi leswaku hi lunghekela ku ya hanya etikweni rolero. Hi xikombiso, hi nga ha sungula ku dyondza ririmi ni mikhuva ya vanhu va le tikweni rolero. Hi nga ha ringeta ku dya swin’wana swa swakudya swa vona. Hilaha ku fanaka, hi nga tilunghiselela sweswi ku ya hanya emisaveni leyintshwa hi ku endla leswi hi nga swi kotaka leswaku hi hanya onge hiloko se hi ri eka yona. A hi kambisiseni tindlela tin’wana leti hi nga swi endlaka ha yona sweswo.
5, 6. Ku dyondza ku yingisa nkongomiso lowu humaka enhlengeletanweni ya Yehovha swi ta hi pfuna njhani leswaku hi tilunghiselela ku ya hanya emisaveni leyintshwa?
5 Emisaveni leyi, Sathana u lava leswaku vanhu va anakanya leswaku va nga endla xin’wana ni xin’wana lexi va xi lavaka. Vo tala va anakanya leswaku i swa nkoka ku tilawula nileswaku a swi bohi ku yingisa Xikwembu. Vuyelo byi ve byihi? Ku ni ku xaniseka lokukulu ni ku pfumala ntsako. (Yeremiya 10:23) Kambe Yehovha i Mufumi la nga ni rirhandzu. Vutomi byi ta va byi tsakisa swinene emisaveni leyintshwa loko vanhu hinkwavo va ta va va yingisa yena ntsena!
6 Emisaveni leyintshwa, hi ta swi tsakela ku landzela nkongomiso lowu humaka enhlengeletanweni ya Yehovha, lowu nga ta hi pfuna ku endla misava leyi yi va paradeyisi yo saseka, hi tlhela hi pfuneta ku dyondzisa lava nga ta va va pfuxiwile eku feni. Yehovha u ta va a hi lunghiselele ntirho wo tala. Kambe ku vuriwa yini loko lava va hi rhangelaka va hi kombela ku endla nchumu lowu hi nga swi tsakeliki ku wu endla? Xana hi ta va yingisa? Xana hi ta endla leswi hi nga ta swi kota leswaku hi endla xiavelo xa hina hi tlhela hi xi tsakela? Leswaku hi tilunghiselela ku ya hanya hilaha ku nga heriki emisaveni leyintshwa, hi fanele hi yingisa nkongomiso lowu humaka enhlengeletanweni ya Yehovha sweswi.
7, 8. (a) Ha yini hi fanele hi tirhisana ni lava rhangelaka? (b) Hi kwihi ku cinca loku Vakreste van’wana va langutaneke na kona? (c) I yini leswi hi nga tiyisekaka ha swona emisaveni leyintshwa?
7 Loko hi lava ku tilunghiselela ku ya hanya emisaveni leyintshwa, hi fanele hi dyondza ku eneriseka ni ku tirhisana ni nhlengeletano ya Yehovha ni vanhu van’wana. Hi xikombiso, loko hi nyikiwa xiavelo lexintshwa, hi tirhisana ni lava hi nyikeke xona hi tlhela hi tikarhatela ku va lava tsakeke naswona hi eneriseka. Loko hi dyondza ku tirhisana ni lava rhangelaka sweswi, a swi kanakanisi leswaku hi ta endla leswi fanaka emisaveni leyintshwa. (Hlaya Vaheveru 13:17.) Loko Vaisrayele va nghena eTikweni leri Tshembisiweke, va averiwe tindhawu leti a va ta tshama eka tona. (Tinhlayo 26:52-56; Yoxuwa 14:1, 2) A hi swi tivi leswaku un’wana ni un’wana wa hina u ta averiwa ku ya tshama kwihi emisaveni leyintshwa. Kambe loko hi dyondze ku va ni ntirhisano, hi ta swi tsakela ku endla ku rhandza ka Yehovha kun’wana ni kun’wana laha hi nga ta va hi tshama kona.
8 Anakanya lunghelo leri hi nga ta va hi ri na rona ra ku tirha emisaveni leyintshwa ya Xikwembu ehansi ka Mfumo wa xona! Hikwalaho ka xivangelo xolexo, ha swi tsakela ku tirhisana ni nhlengeletano ya Yehovha sweswi ni ku endla xin’wana ni xin’wana lexi hi averiwaka ku xi endla. Kambe minkarhi yin’wana swiavelo swa hina swi nga ha cinca. Hi xikombiso, vatirhi van’wana va le Bethele ya le United States va averiwe ku ya ensin’wini. Naswona valanguteri van’wana lava fambafambaka va averiwe ku va maphayona yo hlawuleka hikwalaho ka malembe lawa va nga na wona kumbe swiyimo swin’wana. Va tsakile eswiavelweni swa vona leswintshwa naswona Yehovha wa va katekisa. Loko hi khongelela leswaku Yehovha a hi pfuna, hi endla hinkwaswo leswi hi nga swi kotaka leswaku hi n’wi tirhela naswona hi dyondza ku eneriseka hi xiavelo xihi ni xihi lexi hi nyikiwaka xona, hi ta va lava tsakeke naswona Yehovha u ta hi katekisa. (Hlaya Swivuriso 10:22.) Ku vuriwa yini loko emisaveni leyintshwa, hi tsakela ku tshama endhawini yo karhi kambe nhlengeletano ya Yehovha yi hi kombela ku ya tshama endhawini yin’wana? Hi nkarhi wolowo, swi ta va swi nga ri na mhaka leswaku hi tshama kwihi kumbe hi endla yini. Hi ta va hi tlangela ntsena leswi hi nga ta va hi hanya emisaveni leyintshwa.—Nehemiya 8:10.
9, 10. (a) Ha yini swi nga ha lavaka leswaku hi lehisa mbilu emisaveni leyintshwa? (b) Hi nga swi kombisa njhani leswaku hi lehisa mbilu sweswi?
9 Minkarhi yin’wana swi nga ha lava hi lehisa mbilu emisaveni leyintshwa. Hi xikombiso, hi nga ha twa leswaku vanhu van’wana va tsake swinene hileswi maxaka ni vanghana va vona va pfuxiweke eku feni. Kambe, hi nga ha boheka ku rindza leswaku varhandziwa va hina va pfuxiwa eku feni. Loko sweswo swo endleka, xana hi ta tsaka ni van’wana hi tlhela hi lehisa mbilu? (Varhoma 12:15) Loko hi dyondza sweswi ku rindzela Yehovha hi ku lehisa mbilu leswaku a hetisisa switshembiso swakwe, swi ta hi pfuna leswaku hi lehisa mbilu hi nkarhi wolowo.—Eklesiasta 7:8.
10 Hi nga tlhela hi tilunghiselela ku ya hanya emisaveni leyintshwa hi ku lehisa mbilu loko ndlela leyi hi wu twisisaka ha yona ntiyiso wa le Bibeleni yi antswisiwa. Xana ha ri dyondza rungula rolero lerintshwa naswona xana hi lehisa mbilu loko hi nga ri twisisi kahle? Loko swi ri tano, emisaveni leyintshwa, swi ta hi olovela ku lehisa mbilu nkarhi wun’wana ni wun’wana loko Yehovha a hi nyika swileriso leswintshwa.—Swivuriso 4:18; Yohane 16:12.
11. Ha yini hi fanele hi dyondza ku rivalela van’wana sweswi, naswona sweswo swi ta hi pfuna njhani emisaveni leyintshwa?
11 Ndlela yin’wana leyi hi nga tilunghiselelaka ha yona ku ya hanya emisaveni leyintshwa i ku dyondza ku rivalela. Hi nkarhi wa Mfumo wa Kreste wa Gidi ra Malembe, swi ta hi tekela nkarhi ku va lava hetisekeke. (Mintirho 24:15) Xana hi ta kombisana rirhandzu hi tlhela hi rivalelana? Loko hi dyondza ku rivalela van’wana ni ku va ni vuxaka lebyinene na vona sweswi, swi ta hi olovela ku endla tano emisaveni leyintshwa.—Hlaya Vakolosa 3:12-14.
Emisaveni leyintshwa, hi ta boheka ku kombisa timfanelo leti Yehovha a hi dyondzisaka leswaku hi va na tona sweswi
12. Ha yini hi fanele hi tilunghiselela sweswi ku ya hanya emisaveni leyintshwa?
12 Emisaveni leyintshwa, a hi minkarhi hinkwayo hi nga ta kuma leswi hi swi lavaka, swi nga ha endleka hi boheka ku rindza. Hi ta boheka ku va lava khensaka hi tlhela hi eneriseka exiyin’weni xin’wana ni xin’wana lexi hi nga ta va hi ri eka xona. Entiyisweni, hi ta boheka ku kombisa timfanelo leti Yehovha a hi dyondzisaka leswaku hi va na tona sweswi. Hikwalaho loko hi dyondza ku va ni timfanelo toleto sweswi, hi kombisa leswaku misava leyintshwa i ya xiviri eka hina nileswaku hi tilunghiselela ku ya hanya hilaha ku nga heriki. (Vaheveru 2:5; 11:1) Nakambe, hi ta kombisa leswaku ha swi lava hakunene ku ya hanya emisaveni leyi vanhu hinkwavo va yingisaka Yehovha ntsena.
TSHAMA U RI KARHI U ANAKANYISISA HI KU TIRHELA YEHOVHA
13. I yini leswi hi nga ta swi rhangisa evuton’wini bya hina emisaveni leyintshwa?
13 Emisaveni leyintshwa, hi ta va ni swilo hinkwaswo leswi hi swi lavaka leswaku hi tiphina hi vutomi. Kambe hi ta va ni ntsako lowukulu swinene hi ku va ni vuxaka lebyikulu na Yehovha. (Matewu 5:3) Hi ta va hi khomekile hi ku tirhela Yehovha naswona hi ta tiphina hi ku n’wi tirhela. (Pisalema 37:4) Hikwalaho, loko hi rhangisa Yehovha evuton’wini bya hina sweswi, hi tilunghiselela ku ya hanya emisaveni leyintshwa.—Hlaya Matewu 6:19-21.
14. Hi tihi tipakani leti vantshwa va nga tivekelaka tona entirhweni wa Yehovha?
14 Hi nga tiphina njhani hi ku tirhela Yehovha hilaha ku engetelekeke? Ndlela yin’wana i ku tivekela tipakani. Loko wa ha ri muntshwa, anakanyisisa swinene hi ku tirhisa vutomi bya wena u tirhela Yehovha. Ha yini u nga endli ndzavisiso eka minkandziyiso ya hina u ta vona mintirho yo hambanahambana ya nkarhi hinkwawo? U nga hlawula wun’wana wa yona wu va pakani ya wena. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Burisana ni van’wana lava nga ni malembe yo tala va ri karhi va tirhela Yehovha nkarhi hinkwawo. Loko u tirhisa vutomi bya wena leswaku u tirhela Yehovha, u ta kuma ndzetelo wa risima. Ntokoto wolowo wu ta ku pfuna leswaku u tirhela Yehovha emisaveni leyintshwa.
15. Hi tihi tipakani tin’wana leti hi nga tivekelaka tona loko hi ri karhi hi tirhela Yehovha?
15 Hi nga tivekela tipakani to tala loko hi tirhela Yehovha. Hi xikombiso, hi nga tivekela pakani yo dyondza vuswikoti lebyintshwa ensin’wini. Kumbe hi nga ha ringeta ku twisisa milawu leyi kongomisaka ya Bibele kutani hi dyondza ndlela leyi hi nga yi tirhisaka ha yona evuton’wini. Hi nga ringeta ku antswisa ndlela leyi hi hlayaka ha yona erivaleni kumbe hi antswisa tinkulumo kumbe tinhlamulo ta hina eminhlanganweni. Ntiyiso wa mhaka hi lowu: Loko u tivekela tipakani loko u ri karhi u tirhela Yehovha, ti ta ku pfuna leswaku u hiseka swinene naswona u tilunghiselela ku ya hanya emisaveni leyintshwa.
NDLELA LEYINENE YO HANYA HA YONA SWESWI
16. Ha yini ku tirhela Yehovha ku ri ndlela leyinene yo hanya?
16 Loko hi tirhisa nkarhi wa hina leswaku hi tilunghiselela ku ya hanya emisaveni leyintshwa ya Xikwembu, xana hi hundziwa hi ndlela yo antswa yo hanya ha yona namuntlha? Doo! Ku tirhela Yehovha i ndlela leyinene yo hanya ha yona. A hi n’wi tirheli hileswi hi sindzisiwaka hi munhu un’wana kumbe leswaku hi ta pona nhlomulo lowukulu. Loko hi ri ni vuxaka lebyinene na Yehovha hi va ni vutomi byo antswa naswona ha tsaka. Yoleyo i ndlela leyi a hi vumbeke leswaku hi hanya ha yona. Ku rhandziwa hi Xikwembu ni ku kongomisiwa hi xona evuton’wini bya hina swi antswa ku tlula nchumu wihi ni wihi. (Hlaya Pisalema 63:1-3.) Hinkwerhu ha tsaka hileswi hi gandzelaka Yehovha hi timbilu ta hina hinkwato. Van’wana lava nga ni malembe yo tala va n’wi tirhela va nga vula va tiyiseka va ku, leyi i ndlela leyinene yo hanya ha yona.—Pisalema 1:1-3; Esaya 58:13, 14.
17. Swilo leswi hi tsakisaka ni vuhungasi swi ta va swi ri swa nkoka ku fikela kwihi eParadeyisini?
17 EParadeyisini, hi ta tiphina hi ku heta wun’wana wa nkarhi wa hina eka swilo leswi hi tsakisaka ni le ka vuhungasi. Phela, Yehovha u hi vumbe hi navela ku tiphina naswona u hi tshembisa leswaku u ta “enerisa ku navela ka xilo xin’wana ni xin’wana lexi hanyaka.” (Pisalema 145:16; Eklesiasta 2:24) Ha swi lava ku tihungasa ni ku wisa, kambe hi tiphina swinene hi swilo sweswo loko hi rhangisa vuxaka bya hina na Yehovha. Swi ta va tano ni le misaveni leyintshwa. Hikwalaho, i vutlhari ku hambeta hi ‘lava mfumo ku sungula’ ni ku tshama hi ri karhi hi anakanyisisa hi mikateko leyi hi yi kumaka loko hi ri karhi hi tirhela Yehovha.—Matewu 6:33.
Loko hi ri ni vuxaka lebyinene na Yehovha hi va ni vutomi byo antswa naswona ha tsaka
18. Hi nga swi kombisa njhani leswaku hi tilunghiselela ku hanya hilaha ku nga heriki eParadeyisini?
18 Emisaveni leyintshwa, vutomi byi ta va byi ri byinene ngopfu. Onge hi nga kombisa ndlela leyi hi swi lavaka ha yona ku hanya eka yona hi ku lunghekela ‘vutomi bya xiviri’ sweswi. A hi tikarhateleni ku va ni timfanelo leti Yehovha a hi dyondzisaka leswaku hi va na tona sweswi naswona a hi chumayeleni mahungu lamanene hi ku hiseka. Onge hi nga kuma ntsako wa ku rhangisa vugandzeri bya Yehovha evuton’wini bya hina. Hi swi tshemba hi ku helela leswaku emisaveni leyintshwa, Yehovha u ta endla hinkwaswo leswi a swi tshembiseke. Hikwalaho a hi hanyeni onge se hi le misaveni leyintshwa!
^ ndzim. 14 Vona buku leyi nge Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka—Tinhlamulo Leti Tirhaka, Vholumo 2, matluka 311-318..


c: text/html

text:
Vatswari Va Nga Va Dyondzisa Njhani Vana Va Vona Hi Timhaka Ta Masangu?
Nhlamulo ya Bibele
I mani loyi a faneleke a dyondzisa vana hi timhaka ta masangu? Bibele yi byarhisa vatswari vutihlamuleri byebyo naswona vo tala va kume leswaku swiringanyeto leswi landzelaka swa pfuna:
U nga khomiwi hi tingana. Bibele a yi bi mariri loko yi vulavula hi timhaka ta masangu ni swirho swa rimbewu nakambe Xikwembu xi byele tiko ra Israyele leswaku “vana” va fanele va dyondzisiwa hi timhaka to tano. (Deteronoma 31:12; Levhitika 15:2, 16-19) U nga tirhisa marito lama xiximekaka lama nga ta ka ma nga endli leswaku timhaka ta masangu kumbe swirho swa rimbewu swi khomisa tingana.
Dyondzisa hakatsongo-tsongo. Ematshan’weni yo vulavula ni n’wana wa wena kan’we hi timhaka ta masangu loko se miri wa yena wu sungula ku cinca, vulavula na yena hakatsongo-tsongo loko a ri karhi a kula.—1 Vakorinto 13:11.
Dyondzisa milawu ya mahanyelo. Eswikolweni vana va nga ha dyondzisiwa swilo swin’wana malunghana ni timhaka ta masangu. Hambiswiritano, Bibele yi khutaza vatswari leswaku va nga dyondzisi vana va vona hi swirho swa rimbewu ntsena kambe ni ndlela leyi va faneleke va tikhoma ha yona malunghana ni timhaka ta masangu.—Swivuriso 5:1-23.
Yingisa n’wana wa wena. U nga hatliseli ku hlundzuka kumbe ku avanyisa n’wana wa wena loko a ku vutisa hi timhaka ta masangu. Ematshan’weni ya sweswo, “hatlisa emhakeni yo twa, [u] nonoka emhakeni yo vulavula.”—Yakobo 1:19.
Ndlela leyi u nga sirhelelaka n’wana wa wena ha yona eka vanhu lava pfinyaka
Dyondza ha swona. Dyondza hi leswi vaxanisi volavo va swi endleka.—Swivuriso 18:15; hlaya ndzima 32 ya buku leyi nge Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka—Tinhlamulo Leti Tirhaka, Vholumo 1.
Tiva leswi endlekaka evuton’wini bya n’wana wa wena. U nga nambi u pfumelela munhu a n’wi khathalela u nga kalanga u kumisisa loko munhu yoloye a tshembekile naswona u nga pfumeleli n’wana wa wena a ‘tshikiwa a ntshunxekile.’—Swivuriso 29:15.
Va Dyondzise ku ringanisela emhakeni yo yingisa. Vana va fanele va dyondza ku yingisa vatswari va vona. (Vakolosa 3:20) Kambe loko u dyondzisa n’wana wa wena leswaku minkarhi hinkwayo u fanele a yingisa munhu wihi ni wihi lonkulu, u endla leswaku a va ekhombyeni ro hlaseriwa. Vatswari lava nga Vakreste va nga byela vana va vona va ku: “Loko munhu wihi ni wihi a ku byela leswaku u endla nchumu lowu Xikwembu xi nge wu hoxile, u nga wu endli.”—Mintirho 5:29.
Va dyondzise tindlela to tisirhelela. Pfuna n’wana wa wena leswaku a dyondza leswi a faneleke a swi endla loko un’wana a ringeta ku n’wi xanisa loko wena u nga ri na yena. Ku komba n’wana hi ku kongoma leswi a faneleke a swi endla swi nga endla leswaku a va ni xivindzi xo vula a ku: “Ndzi tshike! Ndzi ta ku pota!” a tlhela a hatla a suka kwalaho. U nga ha boheka ku tsundzuxa “vana va wena nkarhi ni nkarhi” tanihi leswi va nga ha rivalaka hi ku olova.—Deteronoma 6:7, Contemporary English Version.
DYONDZA SWO TALA
Dyondzisa Vana Va Wena Ku Va Ni Vutihlamuleri
U nga xi tekelela njhani xikombiso xa Yesu leswaku u va mutswari la humelelaka?
Vulavula Ni Vana Va Wena Hi Timhaka Ta Masangu
I swa nkoka leswaku vatswari va vulavula ni vana va vona hi timhaka ta masangu. Kumani ndlela leyi mi nga burisanaka na vona hi mhaka leyi yo tika.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yoxuwa 7:1-26
7 Kutani vana va Israyele va endla xiendlo xa ku pfumala ku tshembeka malunghana ni xilo lexi nyikeriweke endzovisweni hi ku va Akani+ n’wana wa Karimi, n’wana wa Zabidi, n’wana wa Zara, wa nyimba ya Yuda, a teke xilo lexi nyikeriweke endzovisweni.+ Hiloko ku hlundzuka ka Yehovha ku va kukulu swinene eka vana va Israyele.+2 Kutani Yoxuwa a rhuma vavanuna va suka eYeriko va ya eAyi,+ lowu nga ekusuhi na Beta-avheni,+ evuxeni bya Bethele,+ a ku eka vona: “Tlhandlukani mi ya kambela tiko.” Kutani vavanuna va tlhandluka va ya kambela Ayi.+3 Endzhaku ka sweswo va vuyela eka Yoxuwa, va ku eka yena: “Ku nga tlhandluki vanhu hinkwavo. A ku tlhandluke vavanuna va 2 000 kumbe va 3 000 va ya hlasela Ayi. U nga karhati vanhu hinkwavo leswaku va ya kona, hikuva a va talanga.”4 Hiloko ku tlhandluka vavanuna va kwalomu ka 3 000, kambe va baleka emahlweni ka vavanuna va Ayi.+5 Vavanuna va Ayi va dlaya vavanuna va kwalomu ka 36, kutani va va tsutsumisa+ ku sukela enyangweni ku ya fika eXebarimi, va ya emahlweni va va dlayetela endhawini leyi rhelelaka. Hiloko timbilu ta vanhu ti sungula ku n’oka ti fana ni mati.+6 Kutani Yoxuwa a handzula minkhancu yakwe, a wa, xikandza+ xakwe xi langute emisaveni emahlweni ka areka ya Yehovha ku fikela nimadyambu, yena ni vakulukumba va Israyele, va hambeta va tichela ritshuri etinhlokweni.+7 Hiloko Yoxuwa a ya emahlweni a ku: “Oho, Yehovha, Hosi leyi Lawulaka, ha yini u perise vanhu lava Yordani, leswaku u hi nyiketa evokweni ra Vaamori leswaku va hi lovisa? Onge loko a hi lo tiendlela xiboho xa ku tshama entsungeni wa Yordani!+8 Ndzi khomele, Wena Yehovha, kambe ndzi nga ku yini loko Israyele a fularhele valala vakwe?9 Kutani Vakanana ni vaaki hinkwavo va tiko va ta swi twa, va hi rhendzela ivi va susa vito ra hina emisaveni;+ xana u ta ri endlela yini vito ra wena lerikulu?”+10 Hiloko Yehovha a ku eka Yoxuwa: “Suka u yima! Ha yini u wa hi xikandza?11 Israyele u dyohile, naswona vanhu va tlule ntwanano+ wa mina lowu ndzi va leriseke wona; va teke ni swilo swin’wana leswi nyikeriweke endzovisweni+ naswona va swi yivile,+ va swi fihla+ naswona va swi veke exikarhi ka swilo swa vona.+12 Vana va Israyele a va nge swi koti ku yima emahlweni ka valala va vona.+ Va ta fularhela valala va vona, hikuva va ve xilo lexi nyikeriweke endzovisweni. A ndzi nge he tlheli ndzi va na n’wina, handle ka loko mo lovisa xilo lexi nyikeriweke endzovisweni exikarhi ka n’wina.+13 Suka u yima! Hlawulekisa vanhu,+ naswona u fanele u ku, ‘Tihlawulekiseni mundzuku, hikuva Yehovha Xikwembu xa Israyele u te: “Xilo lexi nyikeriweke endzovisweni xi le xikarhi ka n’wina, Wena Israyele.+ A wu nge swi koti ku hlula valala va wena ku fikela loko u suse xilo lexi nyikeriweke endzovisweni exikarhi ka n’wina.14 Mi fanele mi tinyikela nimixo, nyimba hi nyimba, kutani nyimba leyi Yehovha a nga ta yi hlawula+ yi ta tshinela, ndyangu hi ndyangu, naswona ndyangu lowu Yehovha a nga ta wu hlawula wu ta tshinela, muti hi muti, muti lowu Yehovha a nga ta wu hlawula wu ta tshinela, munhu la tiyeke emirini hi munhu la tiyeke emirini.15 Kutani loyi a nga ta kumeka a ri ni xilo lexi nyikeriweke endzovisweni u ta hisiwa hi ndzilo,+ yena ni hinkwaswo leswi nga swa yena, hikuva u tlule ntwanano+ wa Yehovha, nileswi a endleke vuphukuphuku lebyi nyumisaka eIsrayele.”’”+16 Hiloko Yoxuwa a pfuka nimpundzu swinene ivi a vitana Israyele a tshinela, nyimba hi nyimba ya yena, kutani ku hlawuriwa nyimba ya Yuda.17 Hiloko a tshineta mindyangu ya Yuda kutani a hlawula ndyangu wa Vazara,+ ivi a tshineta ndyangu wa Vazara, munhu la tiyeke emirini ni munhu la tiyeke emirini, kutani ku hlawuriwa Zabidi.18 Eku heteleleni a tshineta muti wakwe, munhu la tiyeke emirini ni munhu la tiyeke emirini, kutani Akani n’wana wa Karimi, n’wana wa Zabidi, n’wana wa Zara, wa nyimba ya Yuda, a hlawuriwa.+19 Yoxuwa a ku eka Akani: “N’wananga, ndzi kombela u vangamisa Yehovha Xikwembu xa Israyele+ u tiphofula eka yena,+ ndzi kombela u ndzi byela,+ Xana u endle yini? U nga ndzi fihleli.”+20 Hiloko Akani a hlamula Yoxuwa a ku: “Entiyisweni mina—ndzi dyohele Yehovha Xikwembu xa Israyele,+ ndzi endle hi ndlela leyi ni ndlela liya.21 Exikarhi ka leswi phangiweke ndzi vone+ nguvu ya ximfumo ya le Xinara,+ yo saseka, ni tixikele ta silivhere ta 200 ni xiphepherele xin’we xa nsuku, xi ri ni ntikelo wa tixikele ta 50, ndzi swi naverile,+ kutani ndzi swi teka;+ waswivo, ndzi swi fihle emisaveni exikarhi ka ntsonga wa mina ni mali ehansi ka yona.”+22 Xikan’we-kan’we Yoxuwa a rhumela varhumiwa, va tsutsuma va ya entsongeni, kutani waswivo, a yi fihliwe entsongeni wakwe ni mali ehansi ka yona.23 Hiloko va swi teka exikarhi ka ntsonga va swi tisa eka Yoxuwa ni le ka vana hinkwavo va Israyele, kutani va swi chulula emahlweni ka Yehovha.24 Yoxuwa ni tiko hinkwaro ra Israyele a ri ri na yena, hiloko va teka Akani+ n’wana wa Zara ni silivhere ni nguvu ya ximfumo ni xiphepherele xa nsuku+ ni vana vakwe va majaha ni va vanhwanyana ni nkunzi yakwe ni mbhongolo yakwe ni ntlhambi wakwe ni ntsonga wakwe ni hinkwaswo leswi a swi ri swa yena va swi tisa erivaleni ra le hansi ra Akora.+25 Kutani Yoxuwa a ku: “Ha yini u hi tisele khombo?+ Yehovha u ta ku tisela khombo esikwini leri.” Xikan’we-kan’we tiko hinkwaro ra Israyele ri n’wi khandla hi maribye,+ endzhaku ka sweswo va va hisa hi ndzilo.+ Hi ndlela yoleyo va va khandla hi maribye.26 Hiloko va hlengeleta nhulu leyikulu ya maribye ehenhla kakwe, ku ta fika esikwini leri.+ Kutani Yehovha a vohla eku hlundzukeni kakwe lokukulu.+ Hi yona mhaka leyi vito ra ndhawu yoleyo ri vitaniwaka Rivala ra le Hansi ra Akora+ ku ta fika esikwini leri.


text:
XIVUTISO 2
Ha Yini Ndzi Karhateka Hi Ndlela Leyi Ndzi Langutekaka Ha Yona?
A WU TA ENDLA YINI?
Ehleketa hi xiyimo lexi: Loko Julia a tilanguta exivonini, u tivona a nyuherile. U ri, “Ndzi fanele ndzi hunguta miri,” hambileswi vatswari vakwe ni vanghana vakwe va n’wi byeleke leswaku u larile.
Julia u tibyele leswaku u lava ku hunguta miri wakwe hi tikhilogiramu ti nga ri tingani ntsena. Lexi a faneleke a xi endla i ku nga dyi ku ringana masiku ma nga ri mangani . . .
A wu ta endla yini loko a wu titwa hi ndlela leyi Julia a titwaka ha yona?
EHLEKETISISA HI MHAKA LEYI!
A swi bihanga ku karhateka hi ndlela leyi u langutekaka ha yona. Bibele yi vulavula kahle hi ndlela leyi vavasati ni vavanuna vo hlayanyana a va languteka ha yona, ku katsa na Sara, Rahele, Abigayele, Yosefa na Davhida. Bibele yi vula leswaku wansati la vuriwaka Abixaga a a ri “phyembye.”—1 Tihosi 1:4.
Hambiswiritano, vantshwa vo tala va karhateka swinene hi ndlela leyi va langutekaka ha yona. Sweswo swi nga va vangela swiphiqo leswikulu. Anakanya hi mhaka leyi:
Eka nkambisiso wun’we, vanhwanyana lava endlaka 58 wa tiphesente va vule leswaku va nyuhele swinene, kambe a ko va lava endlaka 17 wa tiphesente ntsena lava a va nyuhele swinene.
Eka nkambisiso wun’wana, vavasati lava endlaka 45 wa tiphesente lava a va ondzile a va anakanya leswaku va nyuhele ngopfu.
Vantshwa van’wana va dya swakudya switsongo ngopfu hileswi va lavaka ku hunguta miri.
Loko se u sungule ku dya swakudya switsongo ngopfu kumbe u ri ni vuvabyi byo karhi byo titsona swakudya, kombela mpfuno. Rhanga hi ku byela mutswari kumbe munhu un’wana lonkulu loyi u n’wi tshembaka. Bibele yi ri: “Nakulorhi wa ntiyiso u ni rirhandzu nkarhi hinkwawo, naswona i makwerhu la velekiweke loko ku ri ni maxangu.”—Swivuriso 17:17.
KU ANTSWISA LOKUNENE LOKU U NGA KU ENDLAKA!
Leswi endlaka munhu a saseka kumbe a nga saseki hi leswi a nga swona hakunene. Anakanya hi Absalomu n’wana wa Hosi Davhida. Bibele yi ri:
“A ku nga ri na munhu loyi a a saseke ku fana na yena. . . . A a nga ri na xivati.”—2 Samuwele 14:25.
Kambe jaha leri a ri tikurisa, ri navela xikhundlha ni ku va ni vukanganyisi! Hikwalaho, loko Bibele yi vulavula hi Absalomu a yi n’wi hlamuseli tanihi munhu lonene; yi n’wi hlamusela tanihi wanuna loyi a a nga tshembekanga a tlhela a va ni rivengo leri n’wi susumeteleke ku dlaya.
Swi fanerile leswi Bibele yi hi tsundzuxaka yi ku:
“Mi tiambexa vumunhu lebyintshwa.”
—Vakolosa 3:10.
“Mi nga endli ku tisasekisa ka n’wina ku va ka le handle . . . , kambe a ku ve ka munhu la nge xihundleni wa mbilu.”—1 Petro 3:3, 4.
Hambileswi swi nga bihangiki loko munhu a lava ku languteka, kambe xa nkoka swinene ku tlula ndlela leyi u langutekaka ha yona i vumunhu bya wena. Hi ku famba ka nkarhi, timfanelo letinene hi tona ti nga ta ku endla leswaku van’wana va ku teka u ri la sasekeke ku tlula ku va ni timayisele kumbe miri wo saseka. Nhwanyana la vuriwaka Phylicia u ri: “Vanhu va hatla va byi vona vuxongi, kambe lexi vanhu va nga ta ku tsundzuka swinene ha xona hi leswi u nga swona hakunene ni timfanelo ta wena letinene.”
KAMBISISA NDLELA LEYI U LANGUTEKAKA HA YONA
Xana minkarhi yin’wana a wu yi rhandzi ndlela leyi u langutekaka ha yona?
□ INA
□ E-E
Xana u tshame u anakanya ni hi ku endla vuhandzuri bya ku tisasekisa kumbe u titsona swakudya leswaku u ta antswisa ndlela leyi u langutekaka ha yona?
□ INA
□ E-E
I yini leswi a wu ta swi cinca eka ndlela leyi u langutekaka ha yona loko a wo kota ku endla tano? (Swi funghe.)
KU LEHA
NTIKO
MISISI
XIVUMBEKO XA MIRI
XIKANDZA
MUVALA WA NHLONGE
Loko swivutiso swimbirhi swo sungula u swi hlamule hi ina naswona u funghe swilo swinharhu kumbe ku tlula eka xivutiso xa vunharhu, anakanya hi mhaka leyi: Swi nga endleka leswaku van’wana a va ku voni hi ndlela leyi wena u tivonaka ha yona. Swa olova ku va munhu a karhateka ngopfu hi ndlela leyi a langutekaka ha yona.—1 Samuwele 16:7.
DYONDZA SWO TALA
Leswi Vantshwa Va Swi Vulaka Hi Ku Khathalela Rihanyo
Xana swa ku tikela ku dya swakudya leswi nga ni rihanyo ni ku endla vutiolori? Eka vhidiyo leyi, vantshwa van’wana va vula leswi va swi endlaka leswaku va va ni rihanyo lerinene.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
2 Samuwele 3:1-39
3 Nyimpi exikarhi ka yindlu ya Sawulo ni yindlu ya Davhida yi teke nkarhi wo leha;+ Davhida a hambeta a va ni matimba,+ kasi yindlu ya Sawulo yi ya yi hela matimba.+2 Hi nkarhi wolowo, Davhida u velekeriwe vana+ eHebroni,+ mativula yakwe a ku ri Amone,+ a velekiwa hi Ahinowama+ lowa le Yizriyele.3 Wa vumbirhi a ku ri Khiliyabu,+ a velekiwa hi Abigayele+ nsati wa Nabali lowa le Karimeli, wa vunharhu a ku ri Absalomu+ n’wana wa Maka, n’wana wa Talimayi+ lowa hosi ya Gexura.4 Wa vumune a ku ri Adoniya+ n’wana wa Hagiti,+ wa vuntlhanu a ku ri Xefatiya+ n’wana wa Abitali.5 Wa vutsevu a ku ri Itereyamu,+ a velekiwa hi Egla nsati wa Davhida. Lava hi vona lava nga velekeriwa Davhida eHebroni.6 Loko nyimpi exikarhi ka yindlu ya Sawulo ni yindlu ya Davhida ya ha ya emahlweni, Abinere+ a a hambeta a tiyisa xikhundlha xakwe endlwini ya Sawulo.7 Sawulo a a ri ni nsati lontsongo loyi vito ra yena a ku ri Risipa,+ n’wana wa Aya.+ Endzhaku Ixi-boxeti+ a ku eka Abinere: “Ha yini u tivane ni nsati lontsongo+ wa tatana?”8 Abinere a hlundzuka+ ngopfu hikwalaho ka marito ya Ixi-boxeti, a ya emahlweni a ku: “Xana ndzi nhloko ya mbyana+ ya Yuda? Namuntlha ndzi hambeta ndzi komba musa wa rirhandzu endlwini ya Sawulo tata wa wena, eka vamakwavo ni le ka vanakulobye lavakulu, a ndzi swi pfumelelanga leswaku u tikuma u ri evokweni ra Davhida; kambe u ndzi tengisa hi xihoxo malunghana ni wansati namuntlha.9 Hikwalaho onge Xikwembu xi nga endla hi ndlela leyi eka Abinere kutani xi engetela eka swona,+ loko ku nga ri yona ndlela leyi ndzi nga ta endla ha yona eka yena, hilaha Yehovha a hlambanyeleke Davhida hakona,+10 leswaku ndzi susa mfumo endlwini ya Sawulo ndzi simeka xiluvelo xa Davhida ehenhla ka Israyele ni le henhla ka Yuda ku suka eDani ku ya eBera-xeba.”+11 A nga ha swi kotanga ku vula rito ni rin’we a angula Abinere, hikwalaho ka ku n’wi chava.+12 Hikwalaho Abinere a rhuma varhumiwa eka Davhida hi nkarhi wolowo, a ku: “Xana tiko i ra mani?” a engeta a ku: “Endla ntwanano wa wena na mina, kutani waswivo, voko ra mina ri ta va na wena leswaku ri hundzuluxela Israyele hinkwaro eka wena.”+13 Hiloko yena a ku: “I swinene! Mina ndzi ta endla ntwanano na wena. Ntsena ndzi kombela xilo xin’we eka wena, ndzi ri, ‘U nge xi voni xikandza xa mina+ handle ka loko wo rhanga u tisa Mikala+ n’wana wa Sawulo wa nhwanyana, loko u ta ku ta vona xikandza xanga.’”14 Ku tlula kwalaho, Davhida a rhuma varhumiwa eka Ixi-boxeti+ n’wana wa Sawulo, a ku: “Ndzi nyikete nsati wa mina Mikala, loyi ndzi n’wi vuteke hi minsuvu ya 100+ ya Vafilisita.”15 Hiloko Ixi-boxeti a rhumela rito a ya n’wi teka eka nuna wakwe Palatiyele,+ n’wana wa Layixi.16 Kambe nuna wakwe a hambeta a famba na yena, a rila loko a ri karhi a famba na yena a n’wi sale endzhaku ku ya fika eBahurimi.+ Kutani Abinere a ku eka yena: “Famba, tlhela!” Hiloko a tlhela.17 Hi nkarhi wolowo Abinere u vulavurisane ni vakulukumba va Israyele, a ku: “Tolo ni nkarhi lowu hundzeke,+ a mi lava leswaku Davhida a va hosi ya n’wina.18 Kutani sweswi endlani tano, hikuva Yehovha hi byakwe u byele Davhida a ku, ‘Ndzi ta ponisa vanhu va mina, ku nga Israyele evokweni ra Vafilisita ni le vokweni ra valala va vona hinkwavo, hi voko ra Davhida+ nandza wa mina.’”19 Hiloko Abinere na yena a vulavula Benjamini a yingisile,+ endzhaku ka sweswo Abinere na yena a vulavula hinkwaswo leswi a swi ri swinene ematihlweni ya Israyele ni le matihlweni ya yindlu hinkwayo ya Benjamini, Davhida a yingisile eHebroni.20 Loko Abinere a fike eka Davhida eHebroni, a a ri ni vavanuna va 20, Davhida a endlela Abinere nkhuvo+ ni vavanuna lava a va ri na yena.21 Kutani Abinere a ku eka Davhida: “Inge ndzi pfuka, ndzi famba ndzi ya hlengeletela tiko hinkwaro ra Israyele eka hosi yanga leyi nga mufumi, leswaku va endla ntwanano na wena, kunene u ta va hosi ya hinkwaswo leswi moya-xiviri wa wena wu swi navelaka.”+ Hiloko Davhida a tshika Abinere a famba, a khoma ndlela hi ku rhula.+22 Sweswi malandza ya Davhida na Yowabu a ma huma eku hlaseleni hi xitshuketa, leswi ma vuyeke na swona ma swi phangile+ a swi tele. Loko ku ri Abinere a a nga ri na yena Davhida eHebroni, hikuva a a n’wi tshike a famba, a khoma ndlela a famba hi ku rhula.23 Kutani Yowabu+ ni vuthu hinkwaro leri a ri ri na yena va nghena, hiloko va vikela Yowabu, va ku: “Abinere+ n’wana wa Nere+ u tile eka hosi, yona yi n’wi tshike a famba, a khoma ndlela a famba hi ku rhula.”24 Kutani Yowabu a ya eka hosi, a ku: “Xana wena u endle yini?+ Waswivo! Abinere u te eka wena. Ha yini u n’wi ntshunxile leswaku a famba kahle?25 U n’wi tiva kahle Abinere n’wana wa Nere, leswaku a a tele ku ta ku yenga ni ku tiva ku huma ka wena ni ku nghena ka wena,+ ni ku tiva hinkwaswo leswi u swi endlaka.”+26 Hiloko Yowabu a huma eka Davhida kutani a rhuma varhumiwa va landza Abinere, va n’wi tlherisa+ exihlobyeni xa Sira; Davhida a nga swi tivanga.27 Loko Abinere a vuyile eHebroni,+ Yowabu a n’wi kongomisa etlhelo, endzeni ka nyangwa leswaku a ta vulavula na yena exihundleni.+ Kambe, kwalaho a n’wi tlhava ekhwirini+ kutani a fa hikwalaho ka ngati ya Asahele+ makwavo.28 Endzhaku ka sweswo loko Davhida a swi twa, xikan’we-kan’we a ku: “Mina ni mfumo wa mina, hi ku ya hi langutelo ra Yehovha a hi na nandzu wa ngati+ hilaha ku nga riki na makumu, hikwalaho ka Abinere n’wana wa Nere.29 Onge wu nga ndzulukela enhlokweni+ ya Yowabu ni le ndlwini hinkwayo ya tata wakwe, endlwini ya Yowabu+ ku nga tshuki ku pfumala munhu la nga ni ndzhundzhwana+ kumbe la nga ni nhlokonho+ kumbe munhu la khomaka nhonga ya ku swula+ kumbe munhu la wisiwaka hi banga kumbe munhu la pfumalaka xinkwa!”+30 Loko ku ri Yowabu na Abixayi+ makwavo, va dlaye Abinere+ hikwalaho ka leswi a dlayeke Asahele makwavo eGibiyoni, enyimpini.+31 Kutani Davhida a byela Yowabu ni vanhu hinkwavo lava a va ri na yena a ku: “Handzulani tinguvu ta n’wina hi le xikarhi+ mi tsimba tinguvu to khwaxa,+ mi kalakala emahlweni ka Abinere.” Hambi ku ri Hosi Davhida a a famba endzhaku ka rihlaka rero.32 Va lahla Abinere eHebroni; hosi yi sungula ku tlakusa rito ra yona yi rila exilahlweni xa Abinere, vanhu hinkwavo va rila.+33 Hosi yi ya emahlweni yi yimbelelela Abinere risimu ra xirilo, yi ku:“Xana Abinere u fanele a fa rifu ra munhu la hungukeke?+34 Mavoko ya wena a ma nga bohiwanga,+Ni milenge ya wena a yi nga nghenisiwanga etinketanini ta koporo.+U we ku fana ni munhu la waka emahlweni ka vana lava nga lulamangiki.”+Hiloko vanhu hinkwavo va tlhela va n’wi rilela.+35 Endzhaku vanhu hinkwavo va fika va ta nyika Davhida xinkwa+ leswaku va n’wi chavelela ka ha ri siku rero, kambe Davhida a hlambanya, a ku: “Onge Xikwembu xi nga endla eka mina,+ onge xi nga engetela eka swona, loko ndzo nantswa xinkwa kumbe nchumu wihi ni wihi dyambu ri nga si pela!”+36 Vanhu hinkwavo va swi xiya, kutani a swi ri swinene ematihlweni ya vona. Hilaha ku fanaka ni swilo hinkwaswo leswi hosi yi swi endleke, a swi ri swinene ematihlweni ya vanhu hinkwavo.+37 Vanhu hinkwavo ni tiko hinkwaro ra Israyele va swi tiva esikwini rero leswaku a swi nga humi eka hosi leswaku Abinere n’wana wa Nere a dlayiwa.+38 Hosi yi ya emahlweni yi byela malandza ya yona yi ku: “Xana a mi swi tivi leswaku i hosana ni munhu lonkulu loyi a weke esikwini leri eIsrayele?+39 Namuntlha mina ndzi tsanile hambiloko ndzi totiwe+ ku va hosi, kutani vavanuna lava, vana va Seruya+ va ni matimba swinene eka mina.+ Onge Yehovha a nga tlherisela muendli wa swo biha hi ku landza vubihi byakwe.”+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tinhlayo 25:1-18
25 Sweswi Israyele a a tshama eXitimi.+ Kutani vanhu va sungula ku va ni rimbewu leri nga amukelekiki ni vanhwanyana va Mowabu.+2 Vavasati a va ta, va vitanela vanhu eswitlhavelweni swa swikwembu swa vona,+ kutani vanhu va sungula ku dya ni ku nkhinsamela swikwembu swa vona.+3 Hikwalaho Israyele a tihlanganisa na Bali wa Peyori;+ kutani ku hlundzuka ka Yehovha ku va kukulu ehenhla ka Israyele.+4 Hikwalaho Yehovha a byela Muxe a ku: “Teka hinkwavo lava va nga varhangeri va vanhu u va humesela erivaleni eka Yehovha+ va va edyambyini, leswaku ku hlundzuka lokukulu ka Yehovha ku ta tlhela eka Israyele.”5 Hiloko Muxe a byela vaavanyisi va Israyele a ku:+ “Un’wana ni un’wana wa n’wina a a dlaye+ vanhu vakwe lava va tihlanganiseke na Bali wa Peyori.”6 Kambe waswivo, munhu+ un’wana u tile eka vana va Israyele, a a ta ni wansati+ wa Mumidiyani ekusuhi ni vamakwavo, ematihlweni ya Muxe ni le matihlweni ya ntshungu hinkwawo wa vana va Israyele, loko va ri karhi va rila enyangweni ya ntsonga wa nhlangano.7 Loko Finiyasi+ n’wana wa Eliyazara, n’wana wa Aroni lowa muprista a swi vona, xikan’we-kan’we a suka a yima exikarhi ka ntshungu kutani a tamela tlhari rakwe.8 Hiloko a n’wi sala endzhaku munhu loyi wa Israyele a nghena entsongeni kutani a va tlhava havambirhi, munhu loyi wa Israyele ni wansati, eswirhweni swakwe swa rimbewu. Kutani ntungu wu yimisiwa ehenhla ka vana va Israyele.+9 Lava va feke hikwalaho ka ntungu a va ringana 24 000.+10 Kutani Yehovha a byela Muxe a ku:11 “Finiyasi+ n’wana wa Eliyazara, n’wana wa Aroni lowa muprista u tlherise vukarhi+ bya mina ehenhla ka vana va Israyele hi ku ka a nga pfumeli leswaku va phikizana na mina,+ lerova a ndzi va lovisanga vana va Israyele hi ku sindzisa ka mina ku tinyiketela loku hlawulekeke.+12 Hikwalaho ka sweswo vula u ku, ‘Waswivo, ndzi n’wi nyika ntwanano wa mina wa ku rhula.13 Kutani wu ta va ntwanano wa vuprista hilaha ku nga riki na makumu eka yena ni le ka vana vakwe lava nga ta ta endzhaku ka yena,+ hikwalaho ka leswi a nga pfumelangiki leswaku ku phikizaniwa ni Xikwembu+ xakwe naswona a va kombelela ku rivaleriwa vana va Israyele.’”+14 Kutani vito ra munhu wa Israyele loyi a tlhaviweke a fa, loyi a tlhaviweke swin’we ni wansati wa Mumidiyani a ku ri Zimri n’wana wa Salu, ndhuna+ ya yindlu ya vatata wa va ka Simiyoni.15 Vito ra wansati wa Mumidiyani loyi a tlhaviweke a fa a ku ri Kozibi n’wana wa Suru;+ a a ri murhangeri wa xivongo xa yindlu ya vatata wakwe eMidiyani.+16 Endzhaku Yehovha a byela Muxe a ku:17 “Vamidiyani a va karhatiwe, n’wina mi fanele mi va dlaya,+18 hikuva va mi karhata hi swiendlo swa vona swa vukanganyisi+ leswi va swi endleke hi mano eka n’wina, hikwalaho ka Peyori+ ni hikwalaho ka Kozibi+ n’wana wa ndhuna ya Midiyani, makwavo wa xisati loyi a tlhaviweke+ a fa esikwini ra ntungu hikwalaho ka Peyori.”+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yobo 30:1-31
30 “Sweswi va ndzi hlekile,+Lava nga vatsongo eka mina hi masiku,+Lava vatata wa vona a ndzi ta va ndzi arileKu va veka ni timbyana ta ntlhambi wa mina.2 Hambi ku ri matimba ya mavoko ya vona—xana a ma ndzi pfuna ha yini?Matimba ya vona ma lovile.+3 I timhika hikwalaho ka ku pfumala ni ndlala,Va handza endhawini leyi nga riki na mati,+Leyi tolo a yi ri ni xidzedze, yi onheteriwa.4 A va kha ntsembyani lowu nga ni munyu eswihlahleni,Naswona swakudya swa vona a ku ri rimitsu ra ximudyana.5 A va hlongoriwa emutini;+Vanhu a va va huwelela kukota loko va huwelela khamba.6 Va boheka ku tshama erigiyagiyeni ra minkova,Eminkeleni ya misava ni maribye.7 A va huwelela va ri exikarhi ka swihlahla;Va vungana swin’we ehansi ka swigatlu.8 Vana va xihunguki,+ ni vana va la nga riki na vito,Va xupuriwile etikweni.9 Sweswi ndzi hundzuke nhloko-mhaka ya risimu ra vona,+Ndzi xihlekiso xa vona.+10 Va ndzi nyenyile, va tiveke ekule na mina;+Naswona a va tshikanga ku ndzi tshwutelela+ exikandzeni.11 Hikuva xi ntshunxe ngoti ya vurha bya mina kutani xi ndzi tsongahata,Kutani va ntshunxe tomu hikwalaho ka mina.12 Va yime va ri vabihi evokweni ra mina ra xinene;Va susumete milenge ya mina,Kambe va aka swihingakanyo leswi nga ni khombo ku lwa na mina.+13 Va hirimuxe tindlela ta mina;A va pfuna ntsena leswaku ndzi va ni maxangu,+Va nga ri na mupfuni.14 Va nghena onge hiloko va nghena hi mbhovo lowu anameke;Va vumbuluke exidzedzeni.15 Ku chava ka xitshuketa ku hundzuluxeriwe ehenhla ka mina;Mahanyelo ya mina ya xiyimo xa le henhla ma hlongoriwile kukota mheho,Ku ponisiwa ka mina ku hundze kukota papa.16 Sweswi moya-xiviri wa mina wa halaka wu huma endzeni ka mina;+Masiku ya ku xaniseka+ ma ndzi kumile.17 Marhambu+ ya mina ma boxiwile nivusiku naswona ma wa eka mina,Naswona switlhavi a swi tshiki ku ndzi karhata.+18 Nguvu ya mina ya cinca hikwalaho ka matimba yo tala;Ya ndzi khama kukota kholoro ya nguvu ya mina yo leha.19 Xi ndzi veke ehansi evumbeni,Lerova ndzi fana ni ntshuri ni minkuma.20 Ndzi kombela mpfuno eka wena, kambe a wu ndzi hlamuli;+Ndzi yimile, leswaku u ta rhiya ndleve ya wena eka mina.21 U tihundzule leswaku u va ni tihanyi eka mina;+Hi voko ra wena ra matimba u ni vulala eka mina.22 U ndzi tlakusela emhehweni, u ndzi khandziyisa yona;Kutani u ndzi pfotlosa ndzi hela.23 Ndzi swi tiva kahle leswaku u ta ndzi vuyisa eku feni,+Endlwini leyi hinkwavo lava hanyaka va nga ta hlangana eka yona.24 Ntsena a nga kona la tshambulutaka voko rakwe ku lwa ni marhumbi,+Malunghana ni swilo sweswo a ku komberiwi mpfuno hi nkarhi wa ku hela matimba.25 Kunene ndzi n’wi rilerile la nga ni siku ro nonon’hwa;+Moya-xiviri wa mina wu ve ni ntwela-vusiwana eka la pfumalaka.+26 Hambileswi a ndzi rindze leswinene, kambe ku fike swo biha;+A ndzi tshama ndzi rindze ku vonakala, kambe ku fike ku dzwihala.27 Marhumbu ya mina a ma vila ma nga miyeli;Masiku ya ku xaniseka ma ndzi fikerile.28 Ndzi famba-fambe ndzi hlunamile,+ ku voninga ka dyambu ku nga ri kona;Ndzi fike enhlengeletanweni, ndzi hambeta ndzi kombela mpfuno.29 Ndzi ve makwavo wa timhungubye,Ni nakulobye wa swimbhahana swa yinca.+30 Nhlonge ya mina yi hundzuke ya ntima+ ivi yi dzuvuka,Ni marhambu ya mina ma hisa hikwalaho ka ku oma.31 Ni haripa ya mina yi va ya ku rila ntsena,Ni nanga ya mina yi va rito ra lava rilaka.


text:
TSHINELA EKA XIKWEMBU
Xi “Tata Timbilu Ta” Hina
Xana hakunene Yehovha wa khathala hi hina kumbe u honisa swiphiqo swa vanhu emisaveni leyi? Nhlamulo ya Bibele ya xivutiso xexo ya hi chavelela. Hakunene Xikwembu xa khathala hi vanhu naswona xi lava leswaku hi tiphina hi vutomi. Siku ni siku xi pfumelela vanhu—hambi ku ri lava nga xi nkhensiki—leswaku va vuyeriwa hi vunene bya xona lebyikulu. Xiya marito ya muapostola Pawulo.—Hlaya Mintirho 14:16, 17.
Loko a vulavula ni vanhu va le mutini wa Listra lava a va nga ri vagandzeri va Xikwembu, Pawulo u te: “Eka switukulwana leswi hundzeke [Xikwembu] xi pfumelele matiko hinkwawo leswaku ma famba hi tindlela ta wona, hambileswi, hakunene, xi nga titshikangiki xi nga ri na vumbhoni bya leswaku xi endle leswinene, xi mi nyika timpfula ta le tilweni ni tinguva ta mihandzu, xi tata timbilu ta n’wina hi ku helela hi swakudya ni ku khana lokukulu.” Xana marito wolawo a ma vula yini eka vayingiseri va Pawulo?
Vanhu va le Listra a va ta wu twisisa hi ku olova ntiyiso wa marito ya Pawulo. A va rima naswona a va tshama endhawini leyi noneke leyi nga ni mati lama eneleke. Kambe hilaha Pawulo a va tsundzuxeke hakona, Xikwembu i Xihlovo xa mpfula ni tinguva ta mihandzu. Xisweswo, nkarhi na nkarhi loko va tshovela ntshovelo wo tala ni ku tiphina hi swakudya swo nandziha, a va vuyeriwa eka vunene bya Xikwembu.
Marito ya Pawulo lama yaka eka vanhu va le Listra ma hi dyondzisa tidyondzo ta nkoka to hlayanyana malunghana na Yehovha Xikwembu.
Yehovha u hi nyika ntshunxeko wo tihlawulela. Xiya leswaku Yehovha u pfumelele vanhu va matiko hinkwawo leswaku ‘va famba hi tindlela ta vona.’ Buku ya tinhlamuselo ta Bibele yi vula leswaku xiga lexi xi nga ha vula “ku endla hilaha va lavaka hakona” kumbe “ku endla hilaha va ehleketaka leswaku i swinene.” Yehovha a nga sindzisi munhu leswaku a n’wi gandzela. U hi nyike ntshunxeko wa ku tihlawulela—ku nga vuswikoti byo hlawula ndlela leyi hi lavaka ku hanya ha yona.—Deteronoma 30:19.
Yehovha u lava leswaku hi n’wi tiva. Pawulo u hlamusele leswaku a ‘nga titshikangi a nga ri na vumbhoni.’ Buku ya tinhlamuselo ta Bibele leyi tshahiweke eku sunguleni yi vula leswaku xivulwa lexi xi nga ha hundzuluxeriwa xi ku, “xi va kombise kahle vanhu leswaku i Xikwembu xa muxaka muni.” Ntumbuluko wa Xikwembu wu nyikela vumbhoni lebyi tiyeke eka “timfanelo ta xona leti nga vonakiki” ku katsa vunene bya xona, vutlhari, matimba ni rirhandzu. (Varhoma 1:20) Yehovha u hlavutele swo tala malunghana na yena eBibeleni. (2 Timotiya 3:16, 17) Xana a swi le rivaleni leswaku u lava hi n’wi tiva?
Siku ni siku xi pfumelela vanhu—hambi ku ri lava nga xi nkhensiki—leswaku va vuyeriwa hi vunene bya xona lebyikulu
Yehovha u lava hi tsaka. Pawulo u vule leswaku u tata “timbilu ta [hina] hi ku helela hi swakudya ni ku khana lokukulu.” Hambi ku ri mudyohi loyi a nga pfumeriki leswaku Yehovha u kona a nga tiphina hi swakudya ivi a eneriseka embilwini yakwe ni ku tsaka. Hambiswiritano, Xikwembu xi lava leswaku hi tiphina hi ntsako wa xiviri wa hilaha ku nga heriki. Sweswo swi nga koteka ntsena loko hi dyondza ntiyiso malunghana na xona kutani hi wu tirhisa evuton’wini bya hina.—Pisalema 144:15; Matewu 5:3.
Hinkwerhu ka hina ha vuyeriwa eka vunene bya Yehovha siku ni siku. Ha yini u nga dyondzi leswi engetelekeke malunghana ni ndlela leyi u nga kombisaka ha yona ku nkhensa ka wena eka Xikwembu lexi tataka mbilu ya wena “hi ku helela hi swakudya ni ku khana lokukulu”?
Tindzimana ta Bibele leti u nga ti hlayaka hi July


text:
Buku Leyi U Nga Yi Tshembaka—Xiyenge 1
Tiko Ra Egipta eMatin’wini Ya Bibele
Ku hundze malembe lama tlulaka 1 600 Bibele yi ri eku tsariweni. Matimu ni vuprofeta bya yona swi fambisana ni mimfumo leyikulu ya nkombo ya misava: Egipta, Asiriya, Babilona, Meda-Peresiya, Grikiya, Rhoma na Anglo-Amerika. Mimfumo leyi yi ta tlhuvutsiwa ha wun’we-wun’we eka swihloko swa nkombo swa nxaxamelo. Swihloko leswi swi tsariwa hi xikongomelo xihi? Swi tsaleriwa ku kombisa leswaku Bibele ya tshembeka nileswaku yi huhuteriwe hi Xikwembu naswona yi ni rungula leri nyikaka ntshembo, ku nga ku herisiwa ka maxangu lama vangiwaka hi ku fuma ka vanhu hi ndlela yo biha.
TIKO ra Egipta leri dumeke hi swihondzo swa rona swa ti-pyramid ni Nambu wa Nayili, hi rona ro sungula ku va mfumo lowukulu wa misava ematin’wini ya Bibele. Rixaka ra Israyele ri kume nsirhelelo ehansi ka rona. Muxe, la tsaleke tibuku ta ntlhanu to sungula ta Bibele, u velekiwe a tlhela a dyondza aEgipta. Xana tibuku ta matimu ni vuyimburi swa ri seketela rungula leri tsariweke hi Muxe malunghana ni tiko rero ra khale? Kambisisa swikombiso swin’wana.
Matimu Lama Tshembekaka
Swithopo ni mavito.
Matimu lama pakanisaka hakanyingi ma vonaka hi vuxokoxoko bya wona—mikhuva, maendlelo ya swilo, mavito, swithopo swa vafumi ni swin’wana. Xana vuxokoxoko lebyi nga etibukwini timbirhi to sungula ta Bibele, ku nga Genesa na Eksoda, bya pakanisa? Malunghana ni rungula ra Genesa leri vulavulaka hi Yosefa, n’wana wa mupatriyaka Yakobe, swin’we ni buku ya Bibele ya Eksoda, J. Garrow Duncan u vule leswi ebukwini yakwe leyi nge New Light on Hebrew Origins: “[Mutsari wa Bibele] a a ri tiva ngopfu ririmi ra le Egipta, mikhuva, vukhongeri, vutomi bya le vuhosini, maendlelo ya swilo ni vafumi.” U tlhele a ku: “[Mutsari] u tirhisa xithopo lexi faneleke lexi a xi tirhisiwa enkarhini lowu a vulavuleke ha wona. . . . Entiyisweni, ku hava nchumu lowu hlamuselaka hi ku helela vutivi bya swilo swa le Egipta eka Testamente ya Khale swin’we ni ku tshembeka ka vatsari, ku tlula ndlela leyi rito leri nge Faro ri tirhisiweke ha yona eminkarhini yo hambana-hambana.” Duncan u tlhele a ku, “loko [mutsari] a vulavula hi vanhu lava a va ya eka Faro, u va hlamusela va endla swilo hi ku ya hi maendlelo ya le vuhosini ni ku tirhisa mavulavulelo lama faneleke.”
Ku baka switina.
Hi nkarhi lowu Vaisrayele a va ri mahlonga aEgipta, va bake switina hi vumba va byi hlanganisa ni byanyi lebyi a byi endla leswaku swi tiya. (Eksoda 1:14; 5:6-18) * Eka malembe lama hundzeke, buku leyi nge Ancient Egyptian Materials and Industries yi te: “Etindhawini to hlayanyana laha [ku baka switina], a swi endliwa ngopfu ku tlula aEgipta, laha ni sweswi ka ha endliwaka switina leswi omisiwaka hi dyambu hilaha minkarhi hinkwayo a swi ri hakona, ku nga swona switirhisiwa swa nkoka swo aka ha swona etikweni.” Buku leyi yi tlhele yi vula leswaku “mukhuva wa Vaegipta wo tirhisa byanyi loko va baka switina,” wu tiyisekisa leswaku vuxokoxoko lebyi engetelekeke lebyi tsariweke eBibeleni bya pakanisa.
Ku byevula malepfu.
Vavanuna va khale va Vaheveru a va nga byevuli malepfu. Kambe Bibele yi hi byela leswaku Yosefa u byevule malepfu a nga si ya eka Faro. (Genesa 41:14) Ha yini a byevurile? A a lava ku fambisana ni mukhuva wa Vaegipta lowu a wu swi teka ku ri ku nga basi ku va ni misisi exikandzeni. Buku leyi nge Everyday Life in Ancient Egypt yi ri: “[Vaegipta] a va tibuma hi ku byevula malepfu.” Entiyisweni, switirhisiwa swa kona leswi katsaka swikero, swo tsuvula tinxiyi, swivoni ni minkwama ya swona swi kumiwe emasirheni. Kutani swi le rivaleni leswaku Muxe a a ri mutsari loyi a a veka timhaka erivaleni. Vatsari van’wana va Bibele lava tsaleke timhaka leti vulavulaka hi Vaegipta va khale na vona a va ri tano.
Timhaka ta mabindzu.
Yeremiya, la tsaleke tibuku timbirhi ta Tihosi, u hlamusele vuxokoxoko lebyi kongomeke malunghana ni bindzu ra tihanci ni makalichi ya Hosi Solomoni, lama a a ma endleke ni Vaegipta swin’we ni Vaheti. Bibele yi vula leswaku kalichi a yi xavisiwa “hi swiphemu swa silivhere swa 600, naswona hanci . . . hi swiphemu swa 150,” kumbe kotara ya ntsengo wa kalichi.—1 Tihosi 10:29.
Hi ku ya hi buku leyi nge Archaeology and the Religion of Israel, n’wamatimu wa Mugriki Herodotus ni swilo leswi kumiweke eka vuyimburi swi tiyisekisa leswaku bindzu lerikulu ra tihanci ni makalichi a ri endliwa hi nkarhi wa ku fuma ka Solomoni. Entiyisweni, buku leyi yi vula leswaku “ku sunguriwe mpimo wa ku cincisiwa ka mune wa . . . tihanci hi kalichi yin’we ya le Egipta,” naswona sweswo swi fambisana ni tinhlayo leti nyikeriweke eBibeleni.
Nyimpi.
Yeremiya na Ezra va tlhele va vulavula hi ku hlaseriwa ka Yuda hi Faro Xixaka, va vula hi ku kongoma leswaku sweswo swi endleke “hi lembe ra vuntlhanu ra Hosi Rehobuwama” wa le Yudiya, kumbe hi 993 B.C.E. (1 Tihosi 14:25-28; 2 Tikronika 12:1-12) Ku ringana malembe yo tala, mhaka ya ku hlaseriwa koloko a yi kumeka eBibeleni ntsena. Hiloko ku kumiwa xifaniso ekhumbini ra tempele ya Vaegipta eKarnak (khale ka muti wa Tebesi).
Xifaniso xexo xi kombisa Xixaka a yime emahlweni ka xikwembu xa Amoni, voko rakwe ri yimile ri ri eku beni ka mahlonga. Nakambe a ku tsariwe mavito ya miti ya Vaisrayele leyi hluriweke, leyi yo tala ya yona yi fanaka ni tindhawu ta le Bibeleni. Ku engetela kwalaho, ekhumbini rero ku tsariwe leswaku “Nsimu ya Abram,” naswona hi le ka rona ntsena laha ku vulavuriwaka hi mupatriyaka Abrahama wa le Bibeleni eka tirhekhodo ta khale ta le Egipta.—Genesa 25:7-10.
Swi le rivaleni leswaku vatsari va Bibele a va nga tsali mintsheketo. Leswi vatsari a va swi tiva leswaku va ta tihlamulela eka Xikwembu, va tsale ntiyiso hambileswi ku endla tano a swi va khomisa tingana, ku fana ni mhaka ya ku hluriwa ka muti wa Yuda hi Xixaka. Vatsari volavo va hambane swinene ni vatsari va khale va Vaegipta lava a va soholota ni ku hundzeleta rungula hileswi a va nga lavi ku tsala mhaka yihi na yihi leyi nga hlundzukisaka vafumi va vona kumbe vanhu.
Vuprofeta Lebyi Tshembekaka
I Yehovha Xikwembu ntsena, Mutsari wa Bibele, la nga profeta hi vumundzuku hi ndlela leyi pakanisaka. Hi xikombiso, xiya leswi a huhuteleke Yeremiya leswaku a swi profeta malunghana ni miti yimbirhi ya le Egipta—Memfisi na Tebesi. Muti wa Memfisi kumbe Nofu, wu tshame wu va ntsindza wa mabindzu, wa tipolitiki ni wa vukhongeri. Kambe Xikwembu xi te: “Nofu u ta va xihlamariso ntsena naswona u ta hisiwa hi ndzilo, leswaku a nga vi na muaki.” (Yeremiya 46:19) Sweswo swi endlekile hakunene. Buku leyi nge In the Steps of Moses the Lawgiver yi vula leswaku “marhumbi lamakulu ya muti wa Memfisi” ma tekiwe hi vahluri va Maarabu, lava ma tirhiseke ku cela maribye eka wona. Yi tlhele yi vula leswaku namuntlha “endhawini ya muti wolowo wa khale ku hava ribye leri saleke eka misava yoleyo ya ntima.”
Muti wa Tebesi lowu eku sunguleni a wu vitaniwa No-amoni kumbe No, wu humeleriwe hi mhaka leyi fanaka swin’we ni swikwembu swa wona leswi nga pfuniki nchumu. Malunghana ni muti lowu lowu tshameke wu va ntsindza wa Egipta ni xivindzi xa vugandzeri bya xikwembu lexi vuriwaka Amoni, Yehovha u te: “Ndzi hundzuluxela nyingiso eka Amoni . . . ni le ka Faro ni le henhla ka Egipta ni le henhla ka swikwembu swa yena . . . Naswona ndzi ta va nyiketa . . . evokweni ra Nebukadnetsara hosi ya Babilona.” (Yeremiya 46:25, 26) Hilaha swi profetiweke hakona, hosi ya Babilona yi hlule Egipta ni muti wa yona lowu dumeke wa No-amoni. Naswona endzhaku ka loko hosi ya le Peresiya Cambyses wa Vumbirhi a tlhele a wu hlasela hi 525 B.C.E., wu sungule ku nga ha pfuni nchumu kukondza wu lovisiwa hi ku helela hi Varhoma. Hakunene Bibele a yi fani ni tibuku tin’wana hikuva yi ni vuprofeta lebyi pakanisaka naswona yi hi endla hi swi tshemba leswi yi swi vulaka malunghana ni vumundzuku bya hina!
Ntshembo Lowu U Nga Pfumelaka Eka Wona
Vuprofeta byo sungula lebyi nga eBibeleni byi tsariwe hi Muxe hi nkarhi lowu tiko ra Egipta a ri ri mfumo lowukulu wa misava. * Vuprofeta byebyo lebyi kumekaka eka Genesa 3:15 byi vula leswaku Xikwembu xi ta humesa “mbewu,” kumbe n’wana, loyi a nga ta pfotlosa Sathana ni “mbewu” yakwe, ku nga lava hanyaka hi tindlela to homboloka ta Sathana. (Yohane 8:44; 1 Yohane 3:8) “Mbewu” yo sungula ya Xikwembu yi ve Mesiya, ku nga Yesu Kreste.—Luka 2:9-14.
Mfumo wa Kreste wu ta fuma misava hinkwayo naswona wu ta herisa vubihi hinkwabyo ni tihulumendhe ta vanhu leti tshikilelaka. Ku hava ‘munhu la nga ta fuma munhu ku n’wi endla swo biha.’ (Eklesiasta 8:9) Ku tlula kwalaho, ku fana na Yoxuwa wa khale, loyi a rhangeleke tiko ra Israyele a ri yisa eTikweni leri Tshembisiweke, Yesu u ta kongomisa “ntshungu lowukulu” wa vanhu lava chavaka Xikwembu ‘eTikweni leri Tshembisiweke’ ro antswa swinene, ku nga misava leyi basisiweke leyi nga ta hundzuriwa paradeyisi.—Nhlavutelo 7:9, 10, 14, 17; Luka 23:43.
Ntshembo wolowo wa risima wu hi tsundzuxa vuprofeta byin’wana lebyi tsariweke hi nkarhi wa tiko ra khale ra Egipta. Vuprofeta byebyo lebyi kumekaka eka Yobo 33:24, 25 byi vula leswaku Xikwembu xi ta ntshunxa vanhu “emugodini,” kumbe esirheni, hi ku va pfuxa eku feni. Ku engetela eka vanhu lava nga ta ponisiwa loko ku lovisiwa lavo homboloka, vanhu va timiliyoni lava sweswi va feke va ta pfuxeriwa evuton’wini va ri ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki emisaveni leyi nga Paradeyisi. (Mintirho 24:15) Nhlavutelo 21:3, 4 yi ri: “Ntsonga wa Xikwembu wu le vanhwini. . . . Xi ta sula mihloti hinkwayo ematihlweni ya vona, rifu a ri nge he vi kona, hambi ku ri ku kolola, ni xirilo ni xitlhavi a swi nge he vi kona.”
Matimu ni vuprofeta lebyi tshembekaka—nhloko-mhaka leyi yi ta tlhuvutsiwa eka xihloko lexi landzelaka xa swihloko leswi swa nxaxamelo, lexi nga ta dzika eka tiko ra khale ra Asiriya, ku nga mfumo lowukulu wa misava lowu landzeleke mfumo wa Egipta.
^ ndzim. 7 Loko u nga ri na yona Bibele kambe u kota ku nghena eka Internet, u nga languta matsalwa eka Web site leyi nge www.watchtower.org. Kwalaho u ta vona bokisi leri nge “Read the Bible Online.”
^ ndzim. 18 Vuprofeta lebyi tsariweke eka Genesa 3:15 byi vuriwe hi Xikwembu entangeni wa Edeni naswona endzhaku ka nkarhi byi tsariwe hi Muxe.
DYONDZA SWO TALA
Ku Ntshunxiwa eVuhlongeni
Khale, vanhu va Xikwembu va ntshunxiwe evuhlongeni. Lexi twisaka ku vava, timiliyoni ta vanhu ta ha xanisiwa ninamuntlha.
“Ndzi Nga Byi Endlisa Ku Yini Vubihi Lebyi Lebyikulu?”
Xana Yosefa u ma balekele njhani matshalatshala ya nsati wa Potifaro ya ku n’wi kanganyisa?


text:
JANUARY 27, 2015
KAZAKHSTAN
Timbhoni Ti Humesa Bibele Ya Xikazakh eNhlengeletanweni Ni Ku Endla Nkombiso Wa Yona
ALMATY, eKazakhstan—Timbhoni ta Yehovha ti humese Bibele ya Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima ya Xikazakh enhlengeletanweni, leyi a yi ri hi September 26-28, 2014. Vanhu lava a va ri kona va 3 721 va kume Bibele leyi leyintshwa.
Nkulukumba Alexander Garkavets, la nga ni ntokoto wa ntivo-tindzimi, u vule leswi hi Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa bya Xikazakh: “Ku nga khathariseki ku kayivela ka switirhisiwa swa ku hundzuluxela rungula ro kwetsima ri ya eka Xikazakh, vahundzuluxeri lava nga Timbhoni va endle ntirho wa kahle swinene. Ndlela leyi va hundzuluxeleke rungula ri ya eka Xikazakh ya tsakisa swinene. Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa byi hundzuluxeriwe hi ririmi ra manguva lawa naswona bya twisiseka.”
Endzhaku ka vhiki ku hundze nhlengeletano, hi October 3, rhavi ra Timbhoni ta Yehovha eKazakhstan ri endle nkombiso wa Bibele ya Xikazakh. Xitichi xa Xiya-ni-moya xa Azattyq xa le Kazakhstan xi vike hi nkombiso lowu: “Ndhawu leyi a yi endzeriwe hi vatirhelamfumo va Akimat (state regional administration) va doroba ra Almaty, va ri ni Nkulukumba Nurzhan Zhaparkul wa Ndzawulo ya Timhaka ta Vukhongeri, vayimeri va matiko man’wana, vativi va tidyondzo ta vukhongeri ni van’wana.” Nkulukumba Zhaparkul u te: “Timbhoni ta Yehovha ti hi amukele hi mandla mambirhi endhawini ya tona eAlmaty. Ntirho lowu wa tlangeriwa swinene naswona wu hi pfuna ngopfu eka ntirho wa hina.”
Polat Bekzhan, muvulavuleri wa Timbhoni ta Yehovha eKazakhstan u te: “A hi tsake swinene ku vona vanhu lava a hi va rhambile enhlengeletanweni ya hina ni ndlela leyi va yi tsakeleke ha yona Bibele ya Xikazakh. Xikongomelo xa hina xa ku hlela nkombiso lowu xi hetisekile hi ku rhamba vatirhelamfumo, swihaxamahungu ni vaakelani va hina leswaku va ta tiva Timbhoni ta Yehovha ku antswa.”
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000
Kazakhstan: Polat Bekzhan, tel. +7 727 232 36 62


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | U NGA WU KUMA KWIHI NCHAVELELO?
Hinkwerhu Ha Swi Lava Ku Chaveleriwa
Xana wa ha tsundzuka loko u pfa u wa, loko wa ha ri ntsongo? Kumbexana u tivavisa voko kumbe tsolo. Xana wa ha yi tsundzuka ndlela leyi mana wa wena a ku chaveleleke ha yona? Kumbexana u hlantswe ndhawu leyi u vavisekeke eka yona kutani a yi bandicha. U ririle, kambe marito yakwe lama chavelelaka ni leswi a ku angarheke swi hatle swi endla leswaku u titwa u antswa. Hi nkarhi wolowo nchavelelo a wu wu kuma hi ku olova.
Kambe vutomi byi ya byi tika swinene loko hi ri karhi hi kula. Hi va ni swiphiqo leswikulu, naswona swa tika ku kuma nchavelelo. Khombo ra kona, swiphiqo swa vanhu lavakulu a swi tlhantlhiwi hi ku bandichiwa ni hi ku angarhiwa hi manana. Xiya swikombiso swi nga ri swingani.
Xana u tshame u langutana ni ntshikilelo wa ku heleriwa hi ntirho? Julian u vula leswaku loko a hlongoriwa entirhweni, a a karhatekile swinene. U tivutisile, ‘Ndzi ta wu khathalela njhani ndyangu wa mina? Endzhaku ko tirhela khampani leyi malembe yo tala, ha yini yi vona onge a ndza ha pfuni nchumu?’
Kumbexana u tsemeke nhlana hikwalaho ka ku fa ka vukati bya wena. Raquel u ri: “Loko nuna wa mina a pfukutana a ndzi siya tin’hweti ta 18 leti hundzeke, ndzi ve ni gome lerikulu. A swi endla onge hiloko mbilu ya mina yi pandzeke hi le xikarhi. A ndzi twa ku vava emirini ni le mintlhavekweni. Vumundzuku a byi ndzi chavisa.”
Swi nga ha endleka leswaku u ni xiphiqo lexikulu xa rihanyo lexi nga tikombiki xi antswa. Ku nga ha va ni minkarhi leyi u titwaka ku fana na Yobo loyi a titshandzeke a ku: “Ndzi byi bakanyile; a ndzi nge he tlheli ndzi hanya hilaha ku nga heriki.” (Yobo 7:16) Kumbexana u titwa ku fana ni wanuna la nga ni malembe ya va-80 la vuriwaka Luis, loyi a nga te, “Minkarhi yin’wana ndzi vona onge ndzi lo rindzela ku fa.”
U nga ha va u lava ku chaveleriwa hikwalaho ka leswi u feriweke hi munhu loyi u n’wi rhandzaka. Robert u ri: “Loko n’wana wa mina wa jaha a fa eka mhangu leyi chavisaka ya xihahampfhuka, a ndzi nga tshembi. Endzhaku ka sweswo ndzi twe ku vava loku Bibele yi ku fanisaka ni ku va u tlhaviwe hi banga ro leha.”—Luka 2:35.
Robert, Luis, Raquel na Julian va chaveleriwile eka swiyimo swa vona swo tika. Va kume Munhu lonene ngopfu la chavelelaka, ku nga Xikwembu xa Matimba Hinkwawo. U chavelela njhani? Xana na wena a nga ku chavelela?


text:
Va Tinyikele Hi Ku Tirhandzela—Le Norway
MALEMBE ma nga ri mangani lama hundzeke, Roald na Elsebeth, mpatswa lowu hi nkarhi wolowo a wu ri kusuhi ni ku hlanganisa malembe ya 50, a va hanya emafurheni le Bergen, ku nga doroba ra vumbirhi hi vukulu le Norway. A va hlanganyela hi ku tshembeka emintirhweni ya vandlha swin’we ni n’wana wa vona wa nhwanyana ni wa mufana, ku nga Isabel na Fabian. Roald a a ri nkulu kasi Elsebeth a a ri phayona, naswona Isabel na Fabian a va ri vahuweleri.
Hambiswiritano, hi September 2009, ndyangu lowu wu endle xiboho xo endla nchumu wo karhi lowu hambaneke—ku chumayela ku ringana vhiki endhawini leyi nga yoxe. Hikwalaho Roald na Elsebeth swin’we na Fabian, loyi hi nkarhi wolowo a a ri ni malembe ya 18, va ye eNordkyn, ku nga nhlonhle leyi nga exifundzheni xa Finnmark, ehenhla ka Arctic Circle. Va chumayele kwalaho eximutanini xa Kjøllefjord, swin’we ni vamakwerhu va xinuna ni va xisati lava na vona a va tile endhawini yoleyo yi nga yoxe leswaku va ta chumayela. Roald u ri: “Loko vhiki rolero ri sungula, a ndzi titwa ndzi enerisekile leswaku ndzi kote ku lulamisa xiyimo xa mina hi ndlela yoleyo leswaku ndzi ta kota ku hlanganyela eka ntirho lowu wo hlawuleka ku ringana vhiki hinkwaro.” Kambe, loko vhiki rolero ri ya eku heleni, Roald u sungule ku titwa a nga ntshunxekanga. Xana ku humelele yini?
XIVUTISO LEXI NGA LANGUTERIWANGIKI
Roald u ri: “Mario, phayona leri tirhaka eFinnmark, u lo na swi pfuketana a hi vutisa loko hi nga swi tsakela ku rhurhela edorobeni leri vuriwaka Lakselv leswaku hi ya pfuna vandlha leri nga ni vahuweleri va 23.” Roald u hlamarisiwe swinene hi xivutiso xolexo lexi a a nga xi langutelanga. U ri: “Mina na Elsebeth hi tshame hi ehleketa hi ku tirha laha a ku ri ni xilaveko lexikulu—kambe sweswo a hi ta swi endla loko vana va hina se va hume miti.” Nilokoswiritano, ni le ka masiku ma nga ri mangani lawa a a chumayela endhawini leyi yi nga yoxe, Roald u swi xiyile leswaku vanhu a va tiyimiserile ku dyondza hi Yehovha. A va lava ku pfuniwa hi nkarhi wolowo—ku nga ri endzhaku ka nkarhi. U ri: “Xivutiso lexi xi endle leswaku ripfalo ra mina ri ndzi kingindza naswona a xi endla leswaku ndzi va ni nkelu-nkelu ku ringana vusiku byo hlayanyana.” Endzhaku ka sweswo Mario u fambise Roald ni ndyangu wa yena hi movha a va yisa le Lakselv, ku nga mpfhuka wa kwalomu ka 240 wa tikhilomitara edzongeni wa Kjøllefjord. Mario a a lava leswaku vaendzi lava va tivonela hi ya vona vandlha leritsongo leri a ri ri kona kwalaho.
Le Lakselv, Andreas un’wana wa vakulu vambirhi va kwalaho, u kombise vaendzi lava ndhawu ya kwalaho swin’we ni Holo ya Mfumo. Vamakwerhu va va amukele hi mandla mambirhi va tlhela va byela Roald na Elsebeth leswaku va nga tsaka swinene loko ndyangu wa vona wu nga rhurhela kwalaho leswaku wu ta pfuneta hi ntirho wa Mfumo. Andreas u vule leswaku u lavele Roald na Fabian ntirho wo tihanyisa, a ri karhi a n’wayitela! Xana vaendzi lava a va ta endla yini?
XANA A HI TA HLAWULA YINI?
Fabian u rhange a ku: “A ndzi swi naveli ku rhurhela laha.” Mhaka ya ku siya vanghana va yena lavakulu lava a kuleke na vona evandlheni ra ka vona ni ya ku tshama exidorobanini a yi nga n’wi tsakisi. Naswona, a a nga si heta ku dyondzela ku va mutivi wa gezi. Hambiswiritano, loko Isabel (loyi hi nkarhi wolowo a a ri ni malembe ya 21) a vutisiwile leswaku yena a a titwa njhani hi ku rhurha, u te: “I khale ndzi swi lava ku rhurha!” Kambe endzhaku ka sweswo Isabel u te: “Loko ndzi anakanyisisa swinene hi mhaka leyi, ndzi tivutisile ndzi ku, ‘Xana leri i goza ra kahle hakunene? Xana ndzi ta tsundzuka vanghana va mina? Xana ndzi fanele ndzi tshama evandlheni ra ka hina laha swilo swi kumekaka hi ku olova naswona ndzi tiyisekaka hi swona?’” Xana Elsebeth u hlamule njhani eka xirhambo xexo? U ri: “A ndzi swi vona leswaku Yehovha u nyike ndyangu wa hina xiavelo kambe ndzi tlhele ndzi anakanya hi yindlu ya hina leyi a ya ha ku lunghisiwa ni swilo hinkwaswo leswi a swi ri eka yona leswi a hi swi kume eka malembe ya 25 lama hundzeke.”
Loko vhiki rolero ro hlawuleka ri hela, Roald ni ndyangu wa yena va tlhelele eBergen, kambe a va tshama va ri karhi va anakanya hi vamakwavo va vona va Vakreste lava a va ri le Lakselv, ku nga mpfhuka wa kwalomu ka tikhilomitara ta 2 100 ku ya kona. Elsebeth u ri: “Ndzi khongele ko tala eka Yehovha naswona a ndzi tshama ndzi ri karhi ndzi vulavurisana ni vanghana lava hi hlanganeke na vona naswona hi tlhele hi rhumelelana swifaniso ni mintokoto.” Roald u ri: “A ndzi lava nkarhi wa ku anakanyisisa hi mhaka leyi ya ku rhurha. Nakambe, a ndzi fanele ndzi vona loko hi ta swi kota ku tihanyisa. Xana a hi ta tihlayisa hi yini? Ndzi khongele eka Yehovha swinene ndzi tlhela ndzi vulavula ni ndyangu wa mina swin’we ni vamakwerhu lava nga ni ntokoto.” Fabian u ri: “Loko ndzi ya ndzi anakanyisisa swinene hi mhaka leyi, a ndzi ya ndzi swi xiya leswaku entiyisweni a ndzi nga ri na xivangelo lexi twalaka xo ala. A ndzi khongela nkarhi na nkarhi eka Yehovha, kutani ku navela ku rhurha ku ye ku kula hakatsongo-tsongo.” Ku vuriwa yini hi Isabel? U sungule ku phayona edorobeni ra ka vona leswaku a lunghekela ku rhurha. Endzhaku ka tin’hweti ta tsevu a ri karhi a phayona, laha a a tlhela a heta nkarhi wo tala a ri ni dyondzo ya munhu hi yexe ya Bibele, u titwe a lunghekele ku rhurha.
KU TEKA MAGOZA YO FIKELELA PAKANI YA WONA
Loko ndyangu lowu wu ya wu swi navela swinene ku ya tirha laha ku nga ni xilaveko lexikulu xa vahuweleri, wu teke magoza yo fikelela pakani ya wona. Roald a a tirha ntirho lowu a wu hakela kahle lowu a a wu rhandza swinene, kambe u kombele mpfumelelo wa ku nga vi kona entirhweni lembe hinkwaro. Hambiswiritano, muthori wa yena u n’wi kombele leswaku a tirha nkarhi wo karhi—a tirha mavhiki mambirhi a ofa mavhiki ya tsevu. Roald u ri: “Muholo wa mina wu hunguteke swinene, kambe swilo swi fambe kahle.”
Elsebeth u ri: “Nuna wa mina u ndzi kombele leswaku ndzi ringeta ku kuma yindlu le Lakselv kutani hi hirhisa yindlu ya hina leyi a yi ri eBergen. Swi teke nkarhi wo tala naswona a swi lava matshalatshala, kambe swilo swi hi fambele kahle. Endzhaku ka nkarhi, vana va hina va kume mintirho leyi a va nga tirhi masiku hinkwawo naswona va hi pfuna ku xava swakudya ni ku hakela swo famba ha swona.”
Isabel u ri: “Leswi doroba leri hi rhurheleke eka rona ri nga ritsongo, xiphiqo xa mina lexikulu a ku ri ku kuma ntirho leswaku ndzi kota ku tihanyisa tanihi phayona. Minkarhi yin’wana a swi tikomba swi nga tshembisi.” Nilokoswiritano, hi ku tirha swintirhwana swa nkarhinyana leswi a a swi kuma—kaye wa swona eka lembe ra yena ro sungula—Isabel u kote ku tihanyisa. Swilo swi n’wi fambele njhani Fabian? “Leswaku ndzi hetisa ku dyondzela ka mina ku va mutivi wa gezi, a ndza ha fanele ndzi dyondzisiwa ntirho hi munhu la nga ni vutshila. Sweswo ndzi swi endle le Lakselv. Endzhakunyana, ndzi pase xikambelo kutani ndzi kuma ntirho wa ku tirha hi gezi laha a ndzi nga tirhi masiku hinkwawo.”
NDLELA LEYI VAN’WANA VA NDLANDLAMUXEKE NTIRHO WA VONA WA NSIMU HA YONA
Marelius ni nsati wa yena Kesia, na vona a va lava ku ya tirha laha a ku ri ni xilaveko lexikulu xa vahuweleri. Marelius loyi sweswi a nga ni malembe ya 29 u ri: “Tinkulumo ta le mintsombanweni ni mimbulavurisano leswi vulavulaka hi ku phayona swi ndzi susumetele ku anakanya hi ku ndlandlamuxa ntirho wa mina wa nsimu.” Hambiswiritano, eka Kesia loyi sweswi a nga ni malembe ya 26, mhaka ya ku rhurha a sukela ndyangu wa ka vona a yi ri xihinga. U ri: “A ndzi chavisiwa hi mhaka ya ku va ekule swinene ni vanhu lava ndzi va rhandzaka.” Ku tlula kwalaho, Marelius a a tirha ntirho wo tihanyisa wa nkarhi hinkwawo leswaku a hakela xikweleti xa yindlu ya vona. U ri: “Hi ku pfuniwa hi Yehovha ni hi swikhongelo swo tala laha a hi kombela mpfuno wa yena leswaku hi endla ku cinca, hi swi kotile ku rhurha.” Va rhange va heta nkarhi wo tala va dyondza Bibele. Endzhaku ka sweswo, mpatswa lowu wu xavise yindlu ya wona, wu tshika mintirho ya wona kutani wu rhurha hi August 2011 wu ya edorobeni ra Alta, en’walungwini wa Norway. Leswaku va kota ku tihanyisa leswi va nga maphayona, Marelius u tirha tanihi n’watikonta naswona Kesia u tirha exitolo.
Knut na Lisbeth, mpatswa lowu nga ni malembe ya le xikarhi ka va-30, va khumbiwe hi marungula ya le ka Buku Ya Lembe lama vulavulaka hi vanhu lava tirhaka laha ku nga ni xilaveko lexikulu xa vahuweleri va Mfumo. Lisbeth u ri: “Mintokoto yoleyo yi endle leswaku hi anakanya hi ku ya tirha etikweni rin’wana, kambe a ndzi kanakana hikuva a ndzi anakanya leswaku munhu la tolovelekeke la fanaka na mina a nge swi koti ku endla sweswo.” Nilokoswiritano, va teke magoza yo fikelela pakani ya vona. Knut u ri: “Hi xavise yindlu ya hina kutani leswaku hi hlayisa mali hi ye hi ya tshama na mana wa mina. Endzhakunyana, leswaku hi ta vona leswaku swi njhani ku tirha ensin’wini ya le tikweni rimbe, hi rhurhele evandlheni ra Xinghezi le Bergen ku ringana lembe, laha hi fikeke hi tshama na mana wa Lisbeth.” Swi nga si ya kwihi, Knut na Lisbeth va titwe se va swi lunghekerile ku rhurha naswona a va ta ya endhawini ya le kule—eUganda. Lembe rin’wana ni rin’wana a va tlhelela eNorway va ya tirha ntirho wo tihanyisa tin’hweti timbirhi. Hi ku endla sweswo a swi endla va va ni mali leyi ringaneke yo tihanyisa va tlhela va chumayela nkarhi hinkwawo eUganda lembe hinkwaro.
“NANTSWANI MI VONA LESWAKU YEHOVHA HI LONENE”
Xana swilo swi va fambele njhani vatirhi lava vo tirhandzela? Roald u ri: “Hi heta nkarhi wo tala hi ri swin’we tanihi ndyangu endhawini leyi yi nga yoxe ku nga leswi a hi nga koti ku swi endla le Bergen. Ndyangu wa hina se wu tshinelelanile. Ku vona vana va hina va endla nhluvuko hi tlhelo ra moya ku ve nkateko.” U ya emahlweni a ku: “Nakambe, sweswi a hi na mhaka ngopfu ni swilo leswi vonakaka. A ha ha swi teki swi ri swa nkoka hilaha a hi swi teka hakona eku sunguleni.”
Elsebeth u vone xilaveko xa ku dyondza ririmi rin’wana. Ha yini? Nsimu ya Vandlha ra Lakselv yi katsa ni ximutana xa Karasjok, ntsindza wa Vasami—vanhu lava davukeke etindhawini ta le n’walungwini wa Norway, Sweden, Finland na Rhaxiya. Hikwalaho, leswaku swi n’wi olovela ku fikelela vanhu lava, Elsebeth u dyondze ririmi ra Vasami. Sweswi wa swi kotanyana ku vulavurisana na vona hi ririmi rolero. Xana wa yi tsakela nsimu ya yena leyintshwa? U vulavula a ri karhi a n’wayitela a ku: “Ndzi fambisa tidyondzo ta Bibele ta tsevu. Ndzi swi tsakela swinene ku tirha laha!”
Fabian, loyi sweswi a nga phayona tlhelo nandza wa vutirheli, u vula leswaku yena na Isabel va pfune vana vanharhu va malembe ya kondlo-a-ndzi-dyi va le vandlheni ra vona lerintshwa lava a va lava ku khutaziwa leswaku va katseka swinene emintirhweni ya vandlha. Sweswi vantshwa lava havanharhu va hisekela nsimu. Entiyisweni, vambirhi va vona va khuvuriwile naswona va teke vuphayona bya nkarhinyana hi March 2012. Un’wana wa vantshwa volavo loyi a a sungule ku tsana entiyisweni u nkhense Fabian na Isabel hileswi va n’wi pfuneke leswaku “a tiya entiyisweni.” Fabian u ri: “Marito wolawo ya yena ma ndzi khumbe swinene. Swi tsakisa swinene ku pfuna munhu!” Isabel u ri: “Exiavelweni lexi, ndzi ‘nantswile hakunene ndzi vona leswaku Yehovha hi lonene.’” (Ps. 34:8) U ya emahlweni a ku: “Ku engetela kwalaho, ku tirha laha swa tsakisa hakunene!”
Marelius na Kesia sweswi va hanya vutomi byo olova kambe lebyi fuweke. Sweswi vandlha ra le Alta, leri va rhurheleke eka rona ri ni vahuweleri va 41. Marelius u ri: “Loko ndzi ehleketa hi leswi humeleleke, swa khutaza swinene ku vona ndlela leyi vutomi bya hina byi cinceke ha yona. Hi nkhensa Yehovha leswi hi n’wi tirhelaka tanihi maphayona laha. A ku na nchumu lowu enerisaka ku fana ni ntirho lowu.” Kesia yena u ri: “Ndzi dyondze ku tshemba Yehovha hi ku helela, naswona u hi khathalerile. Ndzi tlhele ndzi kuma leswaku ku tshama ekule swinene ni maxaka ya mina swi ndzi pfune leswaku ndzi teka nkarhi lowu a hi wu heta hi ri swin’we wu ri wa nkoka swinene. A ndzi tisoli hi xiboho lexi hi xi tekeke.”
Xana Knut na Lisbeth swi va fambela njhani eUganda? Knut u ri: “Swi hi tekele nkarhi ku tolovela ndhawu leyintshwa ni ndhavuko wa kona. Nkarhi na nkarhi hi va ni xiphiqo xa mati, xa gezi ni xa khwiri, kambe hi fambisa tidyondzo ta Bibele to tala swinene!” Lisbeth u ri: “Ku ni nsimu leyi ku nga si chumayeriwaka mahungu lamanene endhawini leyi nga hafu ya awara ku suka laha hi tshamaka kona. Kambe, loko hi ya kwalaho, hi kuma vanhu va ri karhi va hlaya Bibele, va hi kombela leswaku hi va dyondzisa. Ku dyondzisa vanhu vo tano lava titsongahataka rungula ra le Bibeleni swi tsakisa swinene!”
Murhangeri wa hina Kreste Yesu u fanele a tsaka swinene loko a languta a ri etilweni a vona ndlela leyi ntirho wo chumayela, lowu a wu sunguleke wu endliwaka ha yona etindhawini to tala ta laha misaveni! Ina, vanhu hinkwavo va Xikwembu va swi tsakela hi mbilu hinkwayo ku tinyikela hi ku swi rhandza leswaku va hetisisa xileriso xa Yesu xo “endla vanhu va matiko hinkwawo va va vadyondzisiwa.”—Mat. 28:19, 20.
DYONDZA SWO TALA
Hi Yihi Dyondzo Leyi Lunghiseleriwaka Maphayona?
Hi wihi ndzetelo wo hlawuleka lowu lunghiseleriwaka lava tirhisaka nkarhi wa vona wo tala entirhweni wo chumayela hi Mfumo?


text:
Yingisa Rito Ra Yehovha Kun’wana Ni Kun’wana Laha U Nga Kona
“Tindleve ta n’wina ti ta twa rito endzhaku ka n’wina ri ku: ‘Ndlela hi leyi.’”—ESA. 30:21.
1, 2. Yehovha u vulavurisana njhani ni malandza yakwe?
EMATIN’WINI hinkwawo ya Bibele, Yehovha u kongomise vanhu hi tindlela to hambana-hambana. Xikwembu xi vulavule ni van’wana hi ku tirhisa tintsumi kumbe swivono kumbe milorho, xi va paluxela leswi a swi ta humelela enkarhini lowu taka. Yehovha u tlhele a va nyika mintirho yo karhi. (Tinhl. 7:89; Ezek. 1:1; Dan. 2:19) Van’wana va kume nkongomiso eka vayimeri va Yehovha lava nga xiphemu xa laha misaveni xa nhlengeletano yakwe. Ku nga khathariseki leswaku rito ra Yehovha ri hundziseriwe njhani eka vanhu vakwe, lava va yingiseke swileriso swakwe va katekisiwile.
2 Namuntlha, Yehovha u kongomisa vanhu vakwe hi ku tirhisa Bibele, moya wakwe lowo kwetsima ni vandlha. (Mint. 9:31; 15:28; 2 Tim. 3:16, 17) Nkongomiso lowu hi wu kumaka eka yena wa twisiseka lerova swi fana ni loko ‘tindleve ta hina ti twa rito endzhaku ka hina ri ku: “Ndlela hi leyi. Fambani hi yona.”’ (Esa. 30:21) Entiyisweni, Yesu u tlhela a hundzisela rito ra Yehovha eka hina loko a ri karhi a kongomisa vandlha hi ku tirhisa “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha.” (Mat. 24:45) Hi fanele hi wu tekela enhlokweni nkongomiso wolowo hikuva leswaku hi kuma vutomi lebyi nga heriki swi titshege hi ku yingisa ka hina.—Hev. 5:9.
3. I yini leswi nga hi sivelaka ku yingisa nkongomiso wa Yehovha? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
3 Sathana Diyavulosi u tiyimisele ku hi sivela leswaku hi nga wu yingisi nkongomiso lowu ponisaka vutomi lowu humaka eka Yehovha. Ku tlula kwalaho, ‘mbilu ya hina leyi kanganyisaka’ swi nga ha endleka yi nga swi lavi ku yingisa Yehovha hi ku helela. (Yer. 17:9) Hikwalaho, a hi kambisiseni ndlela leyi hi nga swi hlulaka ha yona swihinga leswi endlaka leswaku swi tika ku yingisa rito ra Xikwembu. A hi buleni hi ndlela leyi ku tshama hi ri karhi hi vulavurisana na Yehovha hi xikhongelo swi nga byi sirhelelaka ha yona vuxaka bya hina na yena ku nga khathariseki leswaku hi langutana ni swiyimo swa njhani.
NDLELA YO HLULA MARHENGU YA SATHANA
4. Sathana u ringeta njhani ku kucetela ndlela leyi vanhu va anakanyaka ha yona?
4 Sathana u ringeta ku kucetela ndlela leyi vanhu va anakanyaka ha yona hi ku tirhisa rungula leri nga riki ntiyiso ni leri kanganyisaka. (Hlaya 1 Yohane 5:19.) Ku engetela eka swilo leswi kandziyisiweke, emisaveni hinkwayo—ku katsa ni le tindhawini ta le kule—rungula rolero ri hangalasiwa hi xiya-ni-moya, thelevhixini ni hi Internet. Switirhisiwa leswi swi nga ha hi nyika rungula leri pfunaka, kambe hakanyingi swi khutaza mahanyelo lama lwisanaka ni milawu ya Yehovha. (Yer. 2:13) Hi xikombiso, emahungwini ni le ka minongonoko ya vuhungasi ku nga ha vuriwa leswaku a swi hoxanga leswaku vanhu va rimbewu leri fanaka va tekana, naswona vanhu vo tala va vona onge leswi Bibele yi swi vulaka hi vusodoma yo tikisa.—1 Kor. 6:9, 10.
5. Hi nga swi papalata njhani ku kuceteriwa hi rungula leri nga mavunwa ra Sathana?
5 Lava va rhandzaka milawu ya Xikwembu va nga swi papalata njhani ku kuceteriwa hi rungula leri nga mavunwa ra Sathana? Va nga swi hambanisa njhani swilo leswi lulameke eka leswi hoxeke? “Hi ku tshama [va] rindzile hi ku landza rito ra [Xikwembu].” (Ps. 119:9) Rito ra Xikwembu leri tsariweke ri ni nkongomiso wa nkoka lowu endlaka leswaku hi kota ku tiva rungula ra ntiyiso ni leri kanganyisaka. (Swiv. 23:23) Loko Yesu a tshaha Matsalwa u vule leswaku “munhu . . . u fanele ku hanya ni hi rito rin’wana ni rin’wana leri humaka enon’wini wa Yehovha.” (Mat. 4:4) Hi fanele hi dyondza ndlela yo tirhisa milawu ya Bibele evuton’wini bya hina. Hi xikombiso, loko Muxe a nga si tsala nawu wa Yehovha lowu lwisanaka ni vuoswi, Yosefa a a swi tiva leswaku ku endla vuoswi a ku ri xidyoho eka Xikwembu. Loko nsati wa Potifaro a ringete ku n’wi yenga leswaku a dyoha, a nga kalanga a anakanya hi ku nga n’wi yingisi Yehovha. (Hlaya Genesa 39:7-9.) Hambileswi nsati wa Potifaro a n’wi sindziseke nkarhi wo leha, Yosefa u hlawule ku yingisa rito ra Xikwembu ematshan’weni ya rito ra wansati yoloye. Lexi nga hi pfunaka leswaku hi hambanisa leswi lulameke eka leswi hoxeke, i ku yingisa rito ra Yehovha ku nga ri rungula leri nga mavunwa ra Sathana leri hi tshamelaka ku ri twa.
6, 7. Hi fanele hi endla yini leswaku hi papalata xitsundzuxo xo biha xa Sathana?
6 Misava yi tele hi tidyondzo ta vukhongeri leti pfilunganyaka naswona ti endla leswaku vanhu vo tala va vona onge a swi pfuni nchumu ku lavisisa vukhongeri bya ntiyiso. Hambiswiritano, Yehovha u endle leswaku lava tiyimiseleke ku n’wi yingisa swi va olovela ku kuma ntiyiso. Hi fanele hi tiendlela xiboho xa leswaku hi lava ku yingisa mani. Leswi swi nga kotekiki ku yingisa marito mambirhi hi nkarhi wun’we, hi fanele hi “tiva rito” ra Yesu kutani hi n’wi yingisa. Yehovha u hlawule yena leswaku a langutela tinyimpfu Takwe.—Hlaya Yohane 10:3-5.
7 Yesu u te: “Nyikelani nyingiso eka leswi mi swi twaka.” (Mar. 4:24) Ndzayo ya Yehovha ya twisiseka naswona i yinene, kambe hi fanele hi va ni langutelo lerinene leswaku hi ta yi yingisa. Loko hi nga tivoneli, hi nga yingisa xitsundzuxo xo biha xa Sathana ematshan’weni yo yingisa ndzayo ya Xikwembu ya rirhandzu. U nga pfumeleli vutomi bya wena byi lawuriwa hi vuyimbeleri bya misava, tivhidiyo, minongonoko ya le ka thelevhixini, tibuku, vanghana, vadyondzisi kumbe lava vuriwaka tintlhari.—Kol. 2:8.
8. (a) Timbilu ta hina ti nga swi endlisa ku yini leswaku hi hlaseriwa hi ku olova hi marhengu ya Sathana? (b) Ku nga humelela yini hi hina loko hi honisa swikombiso swa swilo leswi humelelaka etimbilwini ta hina?
8 Sathana wa swi tiva leswaku hi ni mukhuva wa ku tshamela ku dyoha kutani u ringeta ku hi ringa leswaku hi dyoha. Loko Sathana a hi ringa hi ndlela leyi, swi nga hi tikela ku tshama hi tshembekile. (Yoh. 8:44-47) Hi nga wu hlula njhani ntlhontlho lowu? Anakanya hi munhu loyi a endlaka xidyoho lexi a a nga anakanyi leswaku a nga pfuka a xi endlile. (Rhom. 7:15) I yini leswi endleke leswaku a endla xidyoho xolexo? Swi nga ha endleka leswaku u tshike ku yingisa rito ra Yehovha hakatsongo-tsongo. Kumbexana u tsandzeke ku xiya swikombiso swa swilo leswi a swi humelela embilwini yakwe kumbe u hlawule ku swi honisa. Hi xikombiso, a nga ha va a tshike ku khongela, a nga ha yi kahle ensin’wini kumbe a sungule ku xwa eminhlanganweni. Eku heteleleni, u pfumele ku hetisisa ku navela ka yena kutani a endla leswi a swi tivaka leswaku swi hoxile. Hi nga papalata xihoxo xexo lexikulu loko hi tshama hi xalamukele swikombiso swin’wana ni swin’wana swa swilo leswi humelelaka etimbilwini ta hina, kutani hi teka goza ro swi lulamisa hi ku hatlisa. Naswona loko hi yingiserisisa rito ra Yehovha, a hi nge pfuki hi yingise tidyondzo ta vagwinehi.—Swiv. 11:9.
9. Ha yini swi ri swa nkoka swinene ku hatla hi xiya mukhuva lowu nga endlaka leswaku hi ringeka?
9 Munhu a nga tshunguriwa vuvabyi bya yena hi ku olova loko byo hatla byi kumiwa. Hilaha ku fanaka, hi nga papalata khombo loko hi hatla hi xiya mukhuva lowu nga endlaka leswaku hi ringeka. Loko hi kala hi wu xiya, hi ta va hi tlharihile loko hi teka goza hi ku hatlisa—hi nga si ‘phasiwa hi Sathana hi ri karhi hi hanya leswaku hi endla ku rhandza ka yena.’ (2 Tim. 2:26) Hi fanele hi endla yini loko hi xiya leswaku hi pfumelele mianakanyo ni ku navela ka hina swi hambana ni leswi Yehovha a swi languteleke eka hina? Hi fanele hi hatla hi tlhelela eka yena hi ku titsongahata, hi yingisa ndzayo yakwe naswona hi n’wi yingisa hi timbilu ta hina hinkwato. (Esa. 44:22) Hi fanele hi tsundzuka leswaku vuyelo bya swihoxo swin’wana byi nga ha hi twisa ku vava swinene hambiloko hi tlhelele eka Yehovha. Swi nga va swinene leswaku hi nga n’wi fularheli Yehovha!
NDLELA YO HLULA KU TIKUKUMUXA NI MAKWANGA
10, 11. (a) Hi swihi swikombiso swin’wana swa ku tikukumuxa? (b) Hi dyondza yini eka xikombiso xo biha xa Kora, Dathani na Abirama?
10 Hi fanele hi tsundzuka leswaku timbilu ta hina ti nga hi hambukisa. Mukhuva lowu hi nga na wona wo endla xidyoho wu ni matimba swinene! Hi xikombiso, anakanya hi ku tikukumuxa ni makwanga. Anakanya hi ndlela leyi mikhuva leyi yi nga hi sivelaka ha yona ku yingisa rito ra Yehovha naswona yi nga endlaka leswaku hi endla swihoxo leswikulu. Munhu loyi a tikukumuxaka a nga ha anakanya leswaku u hlawulekile. A nga ha vona onge u ni mfanelo yo endla xin’wana ni xin’wana lexi a xi lavaka ni leswaku a ku na munhu loyi a nga n’wi byelaka leswaku a endla yini. Kutani a nga ha anakanya leswaku a nga fanelanga a yingisa nkongomiso ni ndzayo leyi humaka eka Vakreste-kulobye, vakulu hambi ku ri eka nhlengeletano ya Xikwembu. Munhu wo tano a nga ha hetelela a nga ha ri twi rito ra Yehovha.
11 Loko Vaisrayele va ri emananga, Kora, Dathani na Abirama va xandzukele Muxe na Aroni. Leswi vaxandzuki lava a va tikukumuxa, a va lava ku gandzela Yehovha hi ndlela ya vona. Yehovha u angule njhani? U va dlayile. (Tinhl. 26:8-10) Xikombiso lexi xi hi dyondzisa dyondzo ya nkoka swinene. Ku xandzukela Yehovha swi ni khombo swinene. Nakambe a hi tsundzukeni leswaku “ku tinyungubyisa ku le kusuhi ni ku wa.”—Swiv. 16:18; Esa. 13:11.
12, 13. (a) Nyika xikombiso lexi kombisaka ndlela leyi makwanga ma nga hi vangelaka khombo ha yona. (b) Hlamusela ndlela leyi makwanga ma nga kulaka hi ku hatlisa ha yona loko hi ma pfumelela.
12 Nakambe, anakanya hi makwanga. Munhu wa makwanga hakanyingi u vona onge nkongomiso wa Yehovha a wu tirhi eka yena. Endzhaku ka loko Namani, ndhuna ya vuthu ra Vasiriya a hanyisiwe nhlokonho, u nyike muprofeta Elixa tinyiko, ivi yena a ti ala. Hambiswiritano, Gehazi nandza wa Elixa u ti naverile tinyiko toleto. Gehazi u tibyerile a ku: “Leswi Yehovha a hanyaka, ndzi ta tsutsuma ndzi . . . sala [Namani] endzhaku, ndzi teka swo karhi eka yena.” U sale Namani endzhaku a nga n’wi byelanga Elixa, kutani a fika a n’wi byela mavunwa a kombela “talenta ya silivhere ni tinguvu timbirhi ta ku cinca ha tona.” Ku humelele yini eka Gehazi leswi a endleke sweswo naswona a hembeleke muprofeta wa Yehovha? Nhlokonho ya Namani yi tlulele Gehazi wa makwanga.—2 Tih. 5:20-27.
13 Makwanga ma nga ha sungula katsongo, kambe loko hi ma pfumelela ma nga kula hi ku hatlisa ivi ma hi onha. Rungula ra le Bibeleni ra Akani ri kombisa ndlela leyi makwanga ma nga ni matimba ha yona. Xiya ndlela leyi makwanga ya Akani ma kuleke hi ku hatlisa ha yona. U te: “Exikarhi ka leswi phangiweke ndzi vone nguvu ya ximfumo ya le Xinara, yo saseka, ni tixikele ta silivhere ta 200 ni xiphepherhele xin’we xa nsuku, xi ri ni ntikelo wa tixikele ta 50, ndzi swi naverile, kutani ndzi swi teka.” Ematshan’weni ya leswaku Akani a lwisana ni ku navela koloko ko biha, u yive swilo swoleswo kutani a ya swi tumbeta entsongeni wa yena. Loko xidyoho xa Akani xi paluxiwile, Yoxuwa u n’wi byele leswaku Yehovha u ta n’wi tisela khombo. Akani ni ndyangu wakwe va khandliwe hi maribye va fa hi siku rero. (Yox. 7:11, 21, 24, 25) Un’wana ni un’wana wa hina a nga va ni makwanga ku fana na Akani. Hikwalaho a hi “[tivoneleni] eka muxaka wun’wana ni wun’wana wa ku navela.” (Luka 12:15) Hambiloko minkarhi yin’wana hi nga ha anakanyaka swilo leswi thyakeke kumbe swilo swo biha, i swa nkoka ku lawula mianakanyo ya hina naswona hi nga pfumeleli ku navela ka hina ku hi endla hi dyoha.—Hlaya Yakobo 1:14, 15.
14. Hi fanele hi endla yini loko hi ringiwa leswaku hi endla swilo swo biha hikwalaho ka ku tikukumuxa ni makwanga?
14 Ku tikukumuxa ni makwanga swi nga hi vangela khombo. Ku anakanya hi vuyelo bya ku endla xidyoho swi ta hi pfuna leswaku hi nga pfumeleli mukhuva wo tano wu endla leswaku hi nga ri yingisi rito ra Yehovha. (Det. 32:29) EBibeleni, Xikwembu xa ntiyiso xi hi byela leswaku hi swihi swilo leswinene xi tlhela xi hi byela hi vuyelo bya ku swi endla ni vuyelo bya ku endla swilo swo biha. Loko timbilu ta hina ti hi susumetela ku endla swilo swo biha hikwalaho ka ku tikukumuxa kumbe makwanga, ku ta va vutlhari ku anakanya hi vuyelo bya kona. Hi fanele hi anakanya hi ndlela leyi xidyoho xolexo xi nga hi khumbaka ha yona hina, varhandziwa va hina naswona ngopfu-ngopfu vuxaka bya hina na Yehovha.
TSHAMA U RI KARHI U VULAVULA NA YEHOVHA
15. Hi nga dyondza yini eka xikombiso xa Yesu?
15 Yehovha u hi navelela leswinene. (Ps. 1:1-3) U hi nyika nkongomiso lowunene hi nkarhi lowu faneleke. (Hlaya Vaheveru 4:16.) Hambileswi Yesu a a hetisekile, a a titshege hi ku vulavula na Yehovha minkarhi hinkwayo naswona a a khongela nkarhi na nkarhi. Yehovha u seketele Yesu a tlhela a n’wi kongomisa hi tindlela to hlamarisa. U rhume tintsumi leswaku ti n’wi khathalela, u n’wi nyike moya Wakwe lowo kwetsima leswaku wu n’wi pfuna a tlhela a n’wi kongomisa loko a hlawula vaapostola va 12. Yehovha u vulavule a ri ematilweni a vula leswaku U seketela Yesu ni ku n’wi amukela. (Mat. 3:17; 17:5; Mar. 1:12, 13; Luka 6:12, 13; Yoh. 12:28) Ku fana na Yesu, hi fanele hi phofulela Xikwembu leswi nga le timbilwini ta hina hi xikhongelo. (Ps. 62:7, 8; Hev. 5:7) Hi nga tshama hi ri karhi hi vulavula na Yehovha hi xikhongelo hi tlhela hi hanya hi ndlela leyi yisaka ku dzuneka eka yena.
16. Yehovha u hi pfuna njhani leswaku hi twa rito ra yena?
16 Hambileswi Yehovha a endleke leswaku xitsundzuxo xakwe xi kumeka hi ku olova, a nga sindzisi munhu leswaku a xi landzela. Hi fanele hi kombela moya wakwe lowo kwetsima naswona u ta hi nyika wona hilaha ku tlurisaka swinene. (Hlaya Luka 11:10-13.) Kambe, i swa nkoka leswaku hi ‘nyikela nyingiso eka ndlela leyi hi yingisaka ha yona.’ (Luka 8:18) Hi xikombiso, hi ta va hi nga lavi mpfuno wa Yehovha loko hi kombela leswaku a hi pfuna hi hlula mukhuva wo tikhoma hi ndlela yo biha, kambe hi hala tlhelo hi ri karhi hi ya emahlweni hi languta swifaniso swo navetisa rimbewu kumbe hi hlalela tifilimi leti thyakeke. Leswaku hi kuma mpfuno wa Yehovha, hi fanele hi va etindhawini kumbe eswiyin’weni leswi moya lowo kwetsima wu kumekaka eka swona. Ha swi tiva leswaku moya wa yena wu kumeka eminhlanganweni ya vandlha. Malandza ya Yehovha yo tala ma papalate khombo hi ku yingisa Yehovha hi nkarhi wa minhlangano ya hina. Hikwalaho ka sweswo, ma swi xiyile loko ma sungula ku va ni ku navela ko biha etimbilwini ta wona naswona ma lulamise tindlela ta wona.—Ps. 73:12-17; 143:10.
TSHAMA U RI KARHI U YINGISERISISA RITO RA YEHOVHA
17. Ha yini ku titshemba swi ri ni khombo?
17 Anakanya hi Hosi Davhida wa le Israyele wa khale. Loko a ha ri jaha, u hlule Goliyadi xihontlovila xa Mufilista. Davhida u ve socha, hosi, musirheleri a tlhela a endlela tiko swiboho. Kambe loko Davhida a sungule ku titshemba, mbilu yakwe yi n’wi kanganyisile naswona u endle xidyoho lexikulu na Bati-xeba, a tlhela a hlela leswaku nuna wakwe Uriya a dlayiwa. Loko Davhida a tshinyiwile, hi ku titsongahata u pfumele xihoxo xakwe a tlhela a va ni vuxaka lebyinene na Yehovha.—Ps. 51:4, 6, 10, 11.
18. I yini leswi nga hi pfunaka leswaku hi tshama hi ri karhi hi yingisa rito ra Yehovha?
18 A hi yingiseni ndzayo leyi nga eka 1 Vakorinto 10:12 kutani hi nga titshembi ku tlula mpimo. Leswi hi nga swi kotiki ku ‘kongomisa nkondzo wa hina,’ hi ta yingisa rito ra Yehovha kumbe ra Nala wakwe. (Yer. 10:23) Onge hi nga khongela nkarhi na nkarhi, hi landzela nkongomiso wa moya lowo kwetsima naswona nkarhi hinkwawo hi yingiserisisa rito ra Yehovha.


text:
Xana U Fanele U Cinca Mianakanyo?
NTLAWA wa vantshwa lava nga Vakreste wu endla xiboho xo ya hlalela filimi yo karhi. Va twe leswaku vana vo tala lava va nghenaka na vona xikolo va yi tsakele ngopfu. Loko va fika endhawini leyi ku hlaleriwaka tifilimi eka yona, va langute swifaniso swa kona kutani va vona matlhari lama nga ni khombo ni vavasati lava nga ambalangiki kahle. Xana a va ta endla yini? Xana a va ta nghena va yi hlalela?
Xiyimo lexi xi kombisa leswaku hi fanele hi endla swiboho swo tala leswi nga ha tiyisaka vuxaka bya hina na Yehovha kumbe swi byi tsanisa. Minkarhi yin’wana u nga ha teka xiboho xo endla nchumu wo karhi, kambe loko u anakanyisisa swinene ha wona, u cinca mianakanyo. Xana u endla swiboho leswinene kumbe leswo biha?
Laha U Nga Fanelangiki Ku Cinca Mianakanyo
Ndlela leyi hi rhandzaka Yehovha ha yona yi hi susumetele ku nyiketela vutomi bya hina eka yena kutani hi khuvuriwa. Hi swi navela hi mbilu hinkwayo ku tshama hi tshembekile eka Xikwembu. Hambiswiritano, nala wa hina Sathana Diyavulosi u tiyimisele ku endla leswaku hi nga tshembeki. (Nhlav. 12:17) Hi endle xiboho xo tirhela Yehovha ni ku yingisa swileriso swa yena. Swi nga khomisa gome loko ho cinca mianakanyo malunghana ni ku tinyiketela ka hina eka Yehovha. Swi nga endla leswaku hi lahlekeriwa hi vutomi bya hina.
Malembe yo tlula 2 600 lama hundzeke, Hosi Nebukadnetsara wa le Babilona u endle xifaniso lexikulu xa nsuku kutani a lerisa leswaku vanhu hinkwavo va fanele va xi gandzela. Munhu un’wana ni un’wana loyi a a ta ala ku xi gandzela a a ta hoxiwa ekheleni ra ndzilo. Xadraka, Mixaka na Abedinigo, majaha manharhu lawa a ma gandzela Yehovha, a va xi gandzelanga. Va hoxiwe ekheleni ra ndzilo hikwalaho ka leswi va nga xi gandzelangiki. Yehovha u va ponise hi singita, kambe a va tiyimiserile ku hoxa vutomi bya vona ekhombyeni ematshan’weni ya ku nga yingisi Xikwembu.—Dan. 3:1-27.
Endzhakunyana, muprofeta Daniyele u ye emahlweni a khongela hilaha a a tolovele ku endla hakona, ku nga khathariseki nxungeto wa ku hoxiwa ekheleni ra tinghala. U ye emahlweni ni mukhuva wa yena wa ku khongela eka Yehovha kanharhu hi siku. Daniyele a nga hundzukanga eka xiboho xa yena xo gandzela Xikwembu xa ntiyiso. Hikwalaho ka sweswo, muprofeta loyi u ponisiwile “emarhuveni ya tinghala.”—Dan. 6:1-27.
Malandza ya Xikwembu ya manguva lawa na wona ma xi hetisisa xitshembiso lexi ma xi endleke eka xona loko ma nyiketela vutomi bya wona eka xona. Exikolweni xin’wana laha Afrika, ntlawa wa swichudeni leswi nga Timbhoni ta Yehovha wu arile ku losa mujeko. Wu xungetiwe hi leswaku wu ta hlongoriwa exikolweni loko wu nga hlanganyeli eku loseni ka mujeko ni swichudeni leswin’wana. Endzhakunyana ka kwalaho, holobye wa dyondzo u endzele edorobeni ra kwalaho kutani a vulavula ni swichudeni swin’wana leswi nga Timbhoni. Vantshwa lava, lava nga Timbhoni va n’wi hlamusele hi xichavo ni hi xivindzi leswaku ha yini va nga wu losi. Ku sukela hi nkarhi wolowo, a va ha karhatiwanga. Vamakwerhu lava loko va ya exikolweni a va ha sindzisiwi leswaku va nga yingisi Yehovha.
Nakambe anakanya hi Joseph, loyi nsati wa yena a a ri ni vuvabyi bya khensa ivi a fa hi xitshuketa. Ndyangu wa ka va Joseph a wu yi twisisa ndlela leyi a a lava leswaku nsati wakwe a lahliwa ha yona naswona a wu yi xixima. Hambiswiritano, ndyangu wa ka va nsati wa yena a hi Timbhoni, hikwalaho a wu lava leswaku ku endliwa mikhuva yo karhi yo lahla, ku katsa ni leyi nga xi tsakisiki Xikwembu. Joseph u ri: “Loko ndzi ala, va ringete ku kucetela vana va mina, kambe na vona a va pfumelanga. Maxaka ma ringete ni ku endla murindzelo ekaya ka mina tanihi leswi ku nga mukhuva lowu tolovelekeke, kambe ndzi ma byele leswaku loko ma sindzisa ku endla murindzelo a ma nge wu endleli kona ekaya ka mina. A ma swi tiva leswaku murindzelo a wu nga fambisani ni leswi a ndzi pfumela eka swona kumbe leswi nsati wa mina a a pfumela eka swona, hikwalaho endzhaku ka loko hi burisane nkarhi wo leha ma ye ma ya wu endlela endhawini yin’wana.
“Enkarhini wolowo wo tika wa ku feriwa, ndzi kombele Yehovha leswaku a hi pfuna leswaku hi nga tluli milawu yakwe. U swi yingisile swikhongelo swa mina naswona u hi pfunile leswaku hi n’wi yingisa hambiloko hi tshikileriwa.” Joseph ni vana vakwe a va kalanga va anakanya hi ku cinca mianakanyo ya vona loko swi ta emhakeni yo yingisa Yehovha.
Laha U Nga Ha Bohekaka Ku Cinca Mianakanyo
Endzhakunyana ka Paseka ya 32 C.E., wansati wa Musiro-fenikiya u ye eka Yesu Kreste eSidoni. U n’wi kombele hi ku phindha-phindha leswaku a hlongola dimona eka n’wana wa yena wa nhwanyana. Eku sunguleni, Yesu a nga n’wi hlamulanga. U byele vadyondzisiwa vakwe a ku: “A ndzi rhumiwanga eka un’wana ni un’wana kambe ndzi rhumiwe eka tinyimpfu leti lahlekeke ta yindlu ya Israyele.” Loko a phikelela, Yesu u te: “A swi lulamanga ku teka xinkwa xa vana u xi hoxela swimbyanyana.” Wansati loyi u kombise ripfumelo lerikulu kutani a ku: “Ina, Hosi; kambe entiyisweni swimbyanyana swi dya mahlanhla lawa ma waka etafuleni ra vini va swona.” Yesu u cince mianakanyo kutani a hlongola dimona eka n’wana wa wansati loyi.—Mat. 15:21-28.
Hi ku endla tano, Yesu a a tekelela Yehovha hi ku tiyimisela ku cinca mianakanyo loko swiyimo swi lava leswaku a endla tano. Hi xikombiso, Xikwembu a xi lava ku lovisa Vaisrayele loko va endle rhole ra nsuku, kambe xi pfumerile ku cinca mianakanyo loko Muxe a xi kombele leswaku xi nga va dlayi.—Eks. 32:7-14.
Muapostola Pawulo u tekelele Yehovha na Yesu. Ku ringana nkarhi wo karhi, Pawulo a a vona swi nga fanelanga leswaku va famba na Yohane Marka eka maendzo ya vona ya vurhumiwa hikuva u siye Pawulo na Barnaba eka riendzo ra vona ro sungula ra vurhumiwa. Kambe, endzhakunyana Pawulo u swi xiyile leswaku Marka se a a wupfile naswona a a ta n’wi pfuna swinene. Hikwalaho Pawulo u byele Timotiya a ku: “Teka Marka u ta na yena, hikuva wa ndzi pfuna eku tirheleni.”—2 Tim. 4:11.
Ku vuriwa yini hi hina? Minkarhi yin’wana swi nga ha lava leswaku hi cinca mianakanyo hi tekelela Tata wa hina wa le tilweni la nga ni tintswalo, la lehisaka mbilu a tlhela a va ni rirhandzu. Hi xikombiso, hi nga ha cinca ndlela leyi hi va tekaka ha yona van’wana. Ku hambana na Yehovha na Yesu, hina a hi hetisekanga. Leswi a va tiyimiserile ku cinca mianakanyo, xana hina a hi fanelanga hi cinca ndlela leyi hi va tekaka ha yona van’wana loko hi xi twisisa kahle xiyimo xa vona?
Minkarhi yin’wana swi nga ha lava leswaku hi cinca ndlela leyi hi ti tekaka ha yona tipakani to tirhela Yehovha. Van’wana lava dyondzaka Bibele naswona se va nga ni nkarhi wo lehanyana va ri karhi va ya eminhlanganweni ya vandlha va nga ha kanakana ku khuvuriwa. Kumbe vamakwerhu van’wana va xinuna va nga ha kanakana ku teka vuphayona hambiloko swiyimo swa vona swi va pfumelela. Vamakwerhu van’wana va xinuna va nga ha kanakana ku va malandza ya vutirheli kumbe vakulu. (1 Tim. 3:1) Xana na wena u tshame u titwa hi ndlela yoleyo? Yehovha hi rirhandzu wa ku rhamba leswaku u ta tiphina hi malunghelo wolawo. Hikwalaho, ha yini u nga cinci mianakanyo kutani u tiphina hi ku tirhela Xikwembu ni ku pfuna van’wana?
Ella u vula leswi landzelaka malunghana ni ku tirha ka yena erhavini rin’wana ra Timbhoni ta Yehovha laha Afrika: “Loko ndzi fika eBethele, a ndzi nga swi tivi loko ndzi ta tshama nkarhi wo leha. A ndzi swi navela ku tirhela Yehovha hi moya-xiviri hinkwawo, kambe hi hala tlhelo a ndzi wu rhandza swinene ndyangu wa ka hina. Eku sunguleni, a ndzi wu tsundzuka swinene ndyangu wa ka hina! Kambe, munhu loyi a ndzi tshama na yena u ndzi khutazile, hikwalaho ndzi endle xiboho xo tshama. Endzhaku ko heta malembe ya khume ndzi tirha eBethele, ndzi titwa ndzi navela ku ya emahlweni ndzi tirha kona hilaha ndzi nga kotaka hakona, ndzi pfuna vamakwerhu hi ku ya emahlweni ndzi endla xiavelo xa mina xa le Bethele.”
Laha U Bohekaka Ku Cinca Mianakanyo
Xana wa swi tsundzuka leswi endlekeke eka Kayini loko a vondzoke makwavo wa yena ivi a hlundzuka swinene? Xikwembu xi byele Kayini loyi a a hlundzukile leswaku u ta amukeleka loko o hundzuka a endla leswinene. Xi n’wi byele leswaku a hlula xidyoho lexi a xi ‘tumbele enyangweni.’ Kayini a a ta va a cince langutelo ni mianakanyo ya yena, kambe u hlawule ku honisa ndzayo ya Xikwembu. Khombo ra kona, Kayini u dlaye makwavo kutani a va mudlayi wo sungula.—Gen. 4:2-8.
Anakanya ni hi xikombiso xa Hosi Uzhiya. Eku sunguleni, a a endla leswi lulameke ematihlweni ya Yehovha naswona u ye emahlweni a lavisisa Xikwembu. Kambe, khombo ra kona Uzhiya u onhe vuxaka bya yena na Yehovha hi ku va loyi a tikurisaka. U nghene etempeleni leswaku a hisa murhi wa risuna, kambe a a nga ri muprista. Loko vaprista va n’wi lemuxa leswaku a nga swi endli sweswo, xana u yi cincile mianakanyo ya yena? Doo! Uzhiya u ‘hlundzukile’ a tlhela a honisa xitsundzuxo xa vona. Yehovha u n’wi be hi nhlokonho hikwalaho ka sweswo.—2 Tikr. 26:3-5, 16-20.
Ku ni minkarhi leyi swi bohaka leswaku hi cinca mianakanyo ya hina. Hi lexi xikombiso xa manguva lawa. Joachim u khuvuriwe hi 1955, kambe hi 1978 u susiwile evandlheni. U hundzuke endzhaku ka malembe lama tlulaka 20 naswona u vuyiseriwile tanihi Mbhoni ya Yehovha. Nkulu un’wana wa ha ku n’wi vutisa leswaku ha yini a teke nkarhi wo leha swinene a nga si vuyiseriwa. Joachim u te: “A ndzi hlundzukile naswona a ndzi tikukumuxa. Ndza tisola hi leswi ndzi tekeke nkarhi wo leha. Loko ndza ha susiwile, a ndzi swi tiva leswaku Timbhoni ta Yehovha ti dyondzisa ntiyiso.” A a fanele a cinca langutelo ra yena a tlhela a hundzuka.
Hi nga ha tikuma hi ri exiyin’weni lexi lavaka leswaku hi cinca mianakanyo ya hina ni swiendlo swa hina. Onge hi nga endla tano leswaku hi ta tsakisa Yehovha.—Ps. 34:8.