text:
Mhaka Ya Vutomi
Vanhu Lava Nga Ni Malembe Ya 60 Va Ri Vanghana Kambe Onge Hiloko Va Ha Ku Va Vanghana
Hi madyambu man’wana hi ximumu xa 1951, majaha ya mune, lawa hinkwawo ka wona a ma ri ni malembe ya va-20 a ma yime eka tinqingho ta mani na mani leti a ti vandzamanile le Ithaca, eNew York, le U.S.A., naswona hi ntsako a ma fonela mindyangu ni vanghana va wona le Michigan, le Iowa ni le California. A ma lava ku va byela mahungu lamanene!
HI FEBRUARY wa lembe rolero, maphayona ya 122 ma fike le South Lansing, eNew York, ma ta eka ntlawa wa vu-17 wa Xikolo xa Giliyadi. Swichudeni swin’wana leswi a swi ta va varhumiwa a ku ri Lowell Turner, William (Bill) Kasten, Richard Kelsey na Ramon Templeton. Lowell na Bill, lava havambirhi a va huma eMichigan, Richard loyi a a huma le Iowa na Ramon loyi a a huma eCalifornia va ve vanghana lavakulu hi ku hatlisa.
Endzhaku ka tin’hweti ta ntlhanu, swichudeni a swi tsake swinene loko ku tivisiwa leswaku Makwerhu Nathan Knorr la humaka eyindlu-nkulu ya misava hinkwayo a ta ta a ta vulavula na swona. Vamakwerhu lava va mune a va vule leswaku va navela ku tirha swin’we etikweni rin’we—loko swi koteka. Xana sweswi a va ta byeriwa hi swiavelo swa vona swa vurhumiwa swo ya ematikweni mambe? Ina!
Swichudeni hinkwaswo a swi swi langutele hi mahlo-ngati ku tiva laha swi nga ta rhumeriwa kona loko Makwerhu Knorr a tivisa swiavelo swa swona. Vo sungula ku vitaniwa leswaku va ya epulatifomo a ku ri majaha wolawo ya mune, lawa a ma chuhile kambe a ma tsakile hi ku tiva leswaku ma ta famba swin’we. Kambe a ma ta rhumeriwa kwihi? Swichudeni-kulobye leswi a swi hlamarile swi be mavoko ku ringana nkarhi wo leha loko ku tivisiwa leswaku a ma ta rhumeriwa eJarimani.
Timbhoni ta Yehovha etindhawini hinkwato a ti hlamarisiwe hi mhaka ya ku tshembeka loku kombisiweke hi Timbhoni ta le Jarimani ku sukela hi 1933 ku ya emahlweni hi nkarhi wa ku fuma ka Hitler. Swichudeni swo tala swi tsundzuka swi lunghiselela swiambalo leswi a swi ta rhumeriwa eka vamakwavo va le Yuropa endzhaku ka Nyimpi ya Vumbirhi ya Misava, swin’we ni mphakelo wa swilo leswi a swi ri emabokisini, leswi a swi huma eka nhlangano wo pfuna swisiwana lowu vuriwaka CARE. Vanhu va Xikwembu va le Jarimani va kombise ripfumelo lerikulu, ku tiyimisela, xivindzi ni ku tshemba Yehovha. Lowell u tsundzuka a ri karhi a ku: ‘Sweswi hi ta va tiva ku antswa vamakwerhu lava va rhandzekaka.’ A swi hlamarisi leswi hinkwavo a va tsakile swinene lerova a va lava ku bela mindyangu ni vanghana va vona tinqingho va va byela hi mahungu lawa madyambu wolawo!
VA YA EJARIMANI
Hi July 27, 1951, xikepe lexi vuriwaka SS Homeland xi sukile ehlalukweni ra East River le New York, naswona vanghana lava va mune a va ta teka riendzo ra masiku ya 11 va ya eJarimani. Makwerhu Albert Schroeder, un’wana wa valeteri va vona wa le Giliyadi naswona endzhakunyana a veke xirho xa Huvo leyi Fumaka, a a va dyondzise swiga swi nga ri swingani hi Xijarimani. Sweswi leswi exikepeni a ku ri ni vanhu vo hlayanyana lava a va vulavula Xijarimani, kumbexana a va ta dyondza leswi engetelekeke. Kambe vakhandziyi lava, a va vulavula tindzimi to hambana-hambana leti humaka eka Xijarimani. A swi pfilunganya!
Hi Ravumbirhi nimixo hi August 7, endzhaku ko tiyisela vuvabyi lebyi vangiwaka hi riendzo ra le lwandle, vamakwerhu lava va hetelele va fikile eHamburg le Jarimani. Kun’wana ni kun’wana a va vona swikombiso swa leswaku ku tshame ku va ni nyimpi, leyi se a yi ri ni malembe ya tsevu yi herile. Va khandziye xitimela lexi fambeke vusiku hinkwabyo va ya eWiesbaden, laha hofisi ya rhavi a yi ri kona hi nkarhi wolowo, va ri ni gome hikwalaho ka leswi va swi voneke.
Hi Ravunharhu nimixo va hlangane ni Mbhoni leyi a ku ri yo sungula ku hlangana na yona eJarimani—naswona a yi ri ni vito ra Xijarimani! Hans u va fambise hi movha va suka exitichini xa xitimela va ya eBethele, laha a fikeke a va siya ni makwerhu wa xisati la dyuhaleke loyi a tiyeke eripfumelweni loyi a a nga xi tivi Xinghezi. Kambe, a a anakanya leswaku loko o vulavulela ehenhla va ta n’wi twisisa. Hambileswi a a tlakusa rito hakatsongo-tsongo, hinkwavo ka vona va hetelele va pfilunganyekile swinene. Eku heteleleni ku fike Makwerhu Erich Frost, loyi a a ri muungameri wa rhavi kutani a va pfuxela hi ndlela ya rirhandzu hi Xinghezi. Swilo a swi ya swi antswa.
Loko n’hweti ya August yi ya eku heleni, vamakwerhu lava va mune va ye entsombanweni wa vona wo sungula wa Xijarimani, lowu a wu ri ni nhloko-mhaka leyi nge, “Vugandzeri Lebyi Baseke” le Frankfurt am Main. Vamakwerhu lava va varhumiwa va kume matimba ya ku hambeta va hiseka ni ku lava ku chumayela loko ku ve ni vanhu va 47 432 ni leswi ku khuvuriweke vanhu va 2 373. Kambe endzhaku ka masiku ma nga ri mangani, Makwerhu Knorr u vule leswaku a va ta tshama eBethele naswona va averiwa ku tirha kona.
Ntsako lowu va veke na wona exiavelweni xa vona wu va khorwisile hi ku helela leswaku minkarhi hinkwayo Yehovha u tiva ku tlula hina
Ramon u tshame a ala xirhambo xo ya tirha eBethele ya le United States hikuva mbilu ya yena a yi rhandza ntirho wa vurhumiwa. Richard na Bill na vona a va nga si tshama va ehleketa hi ku ya tirha eBethele. Kambe ntsako lowu va veke na wona exiavelweni xa vona wu va khorwisile hi ku helela leswaku minkarhi hinkwayo Yehovha u tiva ku tlula hina. Kutani i vutlhari ku landzela nkongomiso wa yena ematshan’weni ya ku navela ka hina. Loyi a dyondzeke dyondzo leyi u ta tsakela ku tirhela Yehovha kun’wana ni kun’wana ni le xiavelweni xihi na xihi lexi a nyikiwaka xona.
VERBOTEN!
Vo tala endyangwini wa Bethele wa le Jarimani a va tsakile ku va ni vamakwerhu lava humaka eAmerika lava a va ta praktisa ku vulavula Xinghezi na vona. Kambe siku rin’wana ntshembo wolowo wu herisiwe hi xihatla ekamareni ro dyela eka rona. Makwerhu Frost u sungule ku vulavula hi Xijarimani malunghana ni mhaka yo karhi leyi a yi tikomba yi ri ya nkoka, a vulavula hi ndlela ya yena yo hiseka. Vo tala endyangwini va miyele va ku whii, mahlo ya vona ma langute tipuleti ta vona. Hambileswi vamakwerhu lava a va ha ku fika a va nga swi twisisi leswi a swi vuriwa, hakatsongo-tsongo va sungule ku swi xiya leswaku mhaka ya kona a yi khumba vona. Kutani loko Makwerhu Frost a huwelela a ku, “VERBOTEN!” (“A Swi Pfumeleriwi!”) a phindha-phindha hi rito leri tlakukeke leswaku a kandziyisa, a va nga ntshunxekanga. Xana a va endle yini lerova a hlundzuka hi ndlela yoleyo leyikulu?
Loko nkarhi wa ku dya wu hela hinkwavo va hatlisele emakamareni ya vona. Endzhakunyana, makwerhu un’wana u va hlamuserile a ku: “Leswaku mi hi pfuna, mi fanele mi kota ku vulavula Xijarimani. Hi yona mhaka Makwerhu Frost a vuleke leswaku A SWI PFUMELERIWI ku vulavula Xinghezi ku kondza mi dyondza ririmi leri.”
Ndyangu wa Bethele wu hatle wu yingisa. Leswi a swi pfunanga vamakwerhu lava a va ha ku fika leswaku va dyondza Xijarimani ntsena kambe swi tlhele swi va dyondzisa leswaku ndzayo leyi nyikeriwaka hi makwerhu la nga ni rirhandzu hakanyingi yi vuyerisa hina, hambiloko eku sunguleni swi tika ku yi tirhisa. Ndzayo ya Makwerhu Frost yi kombise ndlela leyi a khathalaka ha yona hi vuhlayiseki bya nhlengeletano ya Yehovha ni ndlela leyi a rhandzaka vamakwavo ha yona. * A swi hlamarisi leswi vamakwerhu lava va mune va n’wi rhandzeke!
KU DYONDZA EKA VANGHANA VA HINA
Hi nga dyondza tidyondzo ta nkoka eka vanghana va hina lava chavaka Xikwembu, leti nga hi pfunaka ku va vanghana lavanene va Yehovha. Vamakwerhu lava va mune va dyondze swilo swo tala eka vamakwerhu va xinuna ni va xisati vo tshembeka va le Jarimani—lava teleke ngopfu lerova swi nge koteki ku va boxa hi mavito—kambe va tlhele va dyondza swo karhi eka vona hi voxe. Richard wa hlamusela: “Lowell a a xi tivanyana Xijarimani naswona a swi n’wi fambela kahle, kambe hina lavan’wana a swi hi tikela. Tanihi leswi a ku ri yena lonkulu eka ntlawa wa hina, hi nambe hi lava mpfuno eka yena etimhakeni leti khumbaka ririmi ni leswaku a hi rhangela.” Ramon u ri: “A ndzi tsake swinene loko makwerhu un’wana wa le Switzerland a hi pfumelela ku tirhisa yindlu ya yena yo wisela eka yona leyi a yi ri eSwitzerland leyi endliweke hi timhandzi, leswaku hi ya wisa endzhaku ka loko hi ri na lembe hi ri eJarimani! Hi ta heta mavhiki mambirhi hi ri hexe hi nga karhateki hi Xijarimani! Kambe a ndzi nga swi tivi leswaku Lowell u ta endla yini. U sindzisile leswaku hi hlaya hi tlhela hi hlamusela ndzimana ya siku mixo wun’wana ni wun’wana—hi Xijarimani! Lexi ndzi heteke matimba, u hi sindzisile leswaku hi endla tano masiku hinkwawo loko hi ri kwalaho. Kambe hi dyondze dyondzo ya nkoka. Landzela nkongomiso wa vanhu lava ku navelelaka leswinene, hambiloko minkarhi yin’wana mi nga pfumelelani. Langutelo leri ri hi vuyerisile emalembeni lama landzeleke naswona ri endle swi hi olovela ku titsongahatela nkongomiso wa le tilweni.”
Vanghana lava va mune va tlhele va dyondza ku tlangela timfanelo letinene leti hinkwavo va nga na tona, hilaha Vafilipiya 2:3 yi vulaka hakona yi ku: “Hi mianakanyo yo titsongahata mi teka van’wana va ri lava tlakukeke eka n’wina.” Hikwalaho lavan’wana hakanyingi a va kombela Bill ku endla mintirho leyi vona vanharhu va pfumelelaneke leswaku yena a nga yi endla kahle ku va tlula. Lowell u ri: “Loko ku fanele ku tekiwa magoza lamakulu kumbe lama nga tsakisiki leswaku ku lulamisiwa timhaka to tika, a hi kombela Bill. A a ri ni vuswikoti byo tamela swiyimo leswi nga tsakisiki hi ndlela leyi hinkwerhu a hi pfumelelana leswaku hi fanele hi endla ha yona, kambe hina van’wana a hi nga ri na xivindzi kumbe vuswikoti byo endla tano.”
VUKATI LEBYI TSAKISAKA
Vanghana lava va mune va endle xiboho xo teka vavasati. Vunghana bya vona a byi titshege hi ku rhandza Yehovha ni vutirheli bya nkarhi hinkwawo, hikwalaho a va tiyimisele ku teka vavasati lava a va tiyimiserile ku rhangisa Yehovha. Ntirho wa nkarhi hinkwawo wu va dyondzise leswaku ku nyika swi vuyerisa swinene ku tlula ku amukela ni leswaku timhaka ta Mfumo ti fanele ti va to rhanga eka ku navela ka munhu. Hikwalaho va hlawule vamakwerhu va xisati lava se a va tihlawulele ku nghenela ntirho wa nkarhi hinkwawo. Va ve ni vukati lebyi tiyeke ni lebyi tsakisaka.
Leswaku vunghana kumbe vukati byi tshama nkarhi wo leha, Yehovha u fanele a katsiwa. (Ekl. 4:12) Hambileswi Bill na Ramon endzhakunyana va feriweke hi vasati va vona, va kume ntsako ni nseketelo lowu nsati la tshembekaka a nga wu nyikelaka. Lowell na Richard va ha ya emahlweni va kuma nseketelo wolowo naswona Bill loyi a tlheleke a teka nsati u hlawule hi vutlhari leswaku a ta tshama entirhweni wa nkarhi hinkwawo.
Emalembeni lama landzeleke, swiavelo swa vona swi endle leswaku va ya etindhawini to hambana-hambana—ngopfu-ngopfu eJarimani, eAustria, eLuxembourg, eCanada ni le United States. Hikwalaho, vanghana lava va mune a va swi kotanga ku heta nkarhi wo tala va ri swin’we hilaha a va ta tsakela hakona. Kambe hambileswi a va hambanisiwe hi mpfhuka, a va tshama va ri karhi va vulavurisana minkarhi hinkwayo, va tsaka swin’we loko va kume mikateko va tlhela va rila swin’we loko va ri ni nhlomulo. (Rhom. 12:15) Vanghana vo tano i va risima naswona hi fanele hi va tlangela swinene. I tinyiko ta risima leti humaka eka Yehovha. (Swiv. 17:17) Vanghana va ntiyiso va kala emisaveni ya namuntlha! Kambe Mukreste un’wana ni un’wana wa ntiyiso a nga va ni vo tala. Tanihi Timbhoni ta Yehovha, hi tiphina hi vunghana ni vapfumeri-kulorhi emisaveni hinkwayo naswona xa nkoka swinene, hi vanghana va Yehovha Xikwembu na Yesu Kreste.
Vanghana lava va mune va ve ni swiphiqo evuton’wini bya vona, ku fana ni un’wana ni un’wana wa hina—ku nga ha va ku twa ku vava hikwalaho ko feriwa hi vasati va vona, ntshikilelo wa ku tiyisela vuvabyi lebyikulu, ku karhateka hi ku khathalela vatswari lava dyuhaleke, swiphiqo swa ku kurisa n’wana va ri entirhweni wa nkarhi hinkwawo, ku chava loku va veke na kona loko va kuma swiavelo leswintshwa entirhweni wa Xikwembu naswona sweswi va langutane ngopfu ni swiphiqo swa ku dyuhala. Kambe va swi tiva leswaku vanghana—va le kusuhi ni va le kule—va pfuna vanhu lava rhandzaka Yehovha leswaku va kota ku tiyisela xiphiqo xin’wana ni xin’wana.
KU VA VANGHANA HILAHA KU NGA HERIKI
I swinene leswi Lowell, Ramon, Bill na Richard va tinyiketeleke eka Yehovha va ri ni malembe ya 18, 12, 11 na 10 ni leswaku loko va ri exikarhi ka malembe ya 17 na 21, hinkwavo va nghenele ntirho wa nkarhi hinkwawo. Va endle hilaha Eklesiasta 12:1 yi va khutazeke ku endla hakona: “Sweswi tsundzuka Mutumbuluxi wa wena Lonkulu emasikwini ya vujaha bya wena.”
Loko u ri jaha leri nga Mukreste, loko u swi kota amukela xirhambo xa Yehovha xo nghenela ntirho wa nkarhi hinkwawo. Kutani hikwalaho ka musa wa yena lowu nga faneriwiki, u nga ha kuma ntsako—lowu kumiweke hi vanghana lava va mune—wa ku va mulanguteri wa xifundzha, wa muganga kumbe la endzelaka marhavi; wa ku tirha eBethele ku katsa ni ku va xirho xa Komiti ya Rhavi; wa ku dyondzisa eXikolweni xa Vutirheli bya Mfumo ni le Xikolweni xa Ntirho wa Vuphayona; ni wa ku nyikela tinkulumo emintsombanweni, leyikulu ni leyitsongo. Vamakwerhu lava va mune va tsake swinene hi ku tiva leswaku vanhu va makume ya magidi va vuyeriwile hikwalaho ka ntirho wa vona! Va kote ku endla tano hikuva loko va ha ri majaha va amukele xirhambo xa Yehovha xa rirhandzu xa leswaku va n’wi tirhela hi moya-xiviri hinkwawo.—Kol. 3:23.
Namuntlha, Lowell, Richard na Ramon va tirha swin’we nakambe ehofisini ya rhavi, leyi sweswi yi nga le Selters, eJarimani. Khombo ra kona, Bill u fe hi 2010 a ri phayona ro hlawuleka le United States. Vamakwerhu lava va mune va hete malembe ya kwalomu ka 60 va ri ni vunghana byo hlawuleka laha va hambanisiweke ni un’wana wa vona hi rifu. Kambe Xikwembu xa hina, Yehovha, a xi va rivali vanghana va xona. Hi nga tiyiseka leswaku ehansi ka Mfumo wa xona, vunghana hinkwabyo bya Vakreste lebyi herisiweke swa xinkarhana hi rifu byi ta vuyeteriwa.
“Emalembeni hinkwawo ya 60 lawa hi ma heteke hi ri vanghana, a ndzi tsundzuki ku va ni nkarhi lowu swilo a swi nga fambi kahle”
Emahlweninyana ka ku va Bill a fa, u tsarile a ku: “Emalembeni hinkwawo ya 60 lawa hi ma heteke hi ri vanghana, a ndzi tsundzuki ku va ni nkarhi lowu swilo a swi nga fambi kahle. Vuxaka bya hina minkarhi hinkwayo a byi ri nchumu wo hlawuleka swinene eka mina.” Vanghana va yena vanharhu, lava swi nga erivaleni leswaku vunghana bya vona byi ta ya emahlweni emisaveni leyintshwa, vona va ri, “Onge hiloko ha ha ku va vanghana.”
^ ndzim. 17 Mhaka ya vutomi leyi tsakisaka ya Makwerhu Frost yi kumeka eka Xihondzo xo Rindza (xa Xinghezi) xa April 15, 1961, matluka 244-249.


c: text/html

text:
LUKE 8:22-24
- Xana u nga vula leswaku he yihi hloko-mhaka ya matsalwa lawa xana? Nkarhi wun’wana yi nga va yak u, matimba ya Yesu ehenhla ka ntumbuluko.
- Yesu a ve munhu wa xiviri la hi kombeke hi ndlela leyi leswaku munhu a nga hanya vutomi bya ku hlula exikarhi ka ku tikeriwa hinkwaku ni miring leyi hi rhendzelaka emisaveni leyi weke. A kuva a kombisa leswo, a a fanele a tirhisa mukhumbhi a tsemakanya tiva. A a fanele a khongele Tata wa yena a nwi rhumelela ntsumi leswaku yi n’wi tlakusa a tsemakanya tiva, kambe a hlawule ku swi endla hi ndlela yo toloveleka evan’whini, a ti fanisa ni munhu un’wana ni un’wana.
- A a nga ri na byatsu, hikuva a a nga ri ni nchumu lowu lumbaka yena ehandle ka mpahla yo ambala ni tintangu. A byatsu leri a ri tirhiseke eka khambi leri, swi nga endleka ri ri ra Petro, leri a ri pfumeleleke ku tirhisiwa entirhweni wa Hosi. Hi fanele ku yingisa swinene leswi humelelaka entirweni wa Xikwembu, hi vona leswi hi nga pfunaka hi swona hi swibya swa hina. Loko hi byala entirhweni wa Xona, hi ta kuma ntshovelo wukulu.
- Leri a ri ri byatsu ra ku tsheva hi rona. Eka tindhawu tinwana, a byatsu ra ku fana ni leri a ri tiviwi. A byatsu leri a ri ri ni mhingu yo leha exikarhi leyi a yi gwimba nguvu leyi a yi rhiya moya. Kutani a moya hi wona a wu tchovaka a byatsu byi famba, leswaku va nga tluti kunene. Hi swona leswi vadyondzisiwa a va endla swona. Loko va nghena ebyatwini, a va gwimba nguvu, kutani va tshama, va bula, va hlekelela ni ku tiphina hi riendzo.
- Yesu a a karhele hikuva a a rhendzeriwile hi vanhu vo tala. A a ri ntirhweni wa ku dyondzisa ni ku hanyisa vanhu. Kutani a a swi tiva leswaku loko va fika emapheceya ka tiva, a a ta fanela ku nghena ntirhweni, kutani a ntirho wa ku tluta a wu ta endliwa kahle hi vadyondzisiwa, a wu siyele vona a ya etlela.
- Kambe a swilo leswi ko tala swi sungulaka eku vevukeni kahle, a hi mi nkarhi hinkwayu swi helaka kahle. A siku leri sunguleke kahle ni ku hola, swa endleka ku humelela xitshuketa xo karhi. A movha lowu hi fambisaka, swa endleka wu onhaka endleleni, hambi hi ku dhiba, kumbe a swilo swa hina swi nga yiviwa, kumbe a n’wana a nga khomiwa hi mavabyi yo tika. A vadyondzisiwa na vona ebyatswini va vonile swo fana – A meho wolowu wa un’we lowu a wu fanele ku va fambisa va ya fika na va ha hlayisekile emapheceya, ku nga ri kungani, ku humelela xidzedze lexi laveke ku va dlaya.
- Twisisa leswaku a vanhu lava a va nga ri vahedeni lava a va hanya a swidyowheni leswi nyamisaka Xikwembu. A ku nga ri ku avanyisa ka Xikwembu loko a ku va fikerile ku va khatisa. A va ri vanghana va Yesu. A va tshikile mintirho ni mindyangu ya vona loko Yesu a va vitanile. Hikwalaho ka yini ke va humeleriwe hi leswi? Xana a va fanele ku lova? Xana a mindjangu ya vona a yi ta sala ndjani? Xana wa yi tiva nhlamulo ya kona? Na vona vanhu va kahle va humeleriwa hi swilo swo biha. Ehleketa hi Yobo ek aTestamente ya khale. A a ri munhu wa xinakulobye xo enta ni Xikwembu, kambe a hlangane ni maxangu mahlomulo ni maxangu makulu hi ku lahlekeriwa hi swilo swa yena hinkwaswo, ntalo ka vatirhi va yena lavo tshembeka, ni vana va yena hinkwavo va file kutani na yena a ngheneriwa hi mavabyi. A ku hanya kusuhi na Yesu a swi vuli leswaku swilo hi ta hi fambela kahle minkarhi hinkwayu.
- Van’wana va vadyondzisiwa, ngopfu-ngopfu Petro ni vanghano va yena, a va ri vatshevi kuya hi ntirho wa vona. A va swi tiva kahle ku fambisa byatsu, naswona va pone eka swidzedze swo tala eka tiva roleriya. Loko va vone xidzedze, va yo ti lunghisela ku endla leswi va swi tivaka hi masiku ku hlanganisa xiyimo.swi nga endleka hi ku hantlisa va hawule nguvo yo rhiya moya, va dyikisa xihondzo xi kongomana ni meho, va khoma switluteri va tlutela hi swona ku k ova karhala ni misiha yi debya, kambe a xidzedze lexi a xi ri xikulu ku tlula vutivi ni matimba ya vona. A xidzedze lexo hobomulana, xi va huhute ku fana ni xilavi, kutani a magandlate ya swihotlovila ma ba xihondzo ne matlhelweni ya byatsu kutani mati ma nghena ndzeni hi ku hantlisa. Hi xinkarhana a va le xikarhi ka mati kutani hinkwaswo leswi a swi mbekuka a swi mbekuka-mbekuka ehenhla. Na loko van’wana va va vanuna va ri karhi va tluta, kasi van’wana a va khoma swin’wana leswaku swi nga hupiwi hi xidzedze, va ringeta ku hlula xidzedze, kambe a xi va hlula. Kutani va vona leswaku v ale ku mbembemeleni ni leswaku ntalo wa vona va ta fa.
- A swa ku hlamarisa hi leswaku a swi tsariwanga leswaku va khongerile Xikwembu ni ku xi kombela leswaku xi miyeta xidzedze; ni vula leswaku hambi loko a va yo endla xikhongelo hi rito leri tlakukeke. Na hina ko tala hi endla swo fana. Loko hi hlangana ni swiyimo swo tika, yo sungula ku dliva-dliveka, hi yah ala ni hala, hi lava hlulelo, hi nyikela ni timali ta hina ni ku tirhisa vuswikoti bya hina leswaku hi hlula swiyimo, ematshanwini yak u khongela. Ko tala a hi xi yingisi Xikwembu; a ku ringeta ka hina I ka nyama. A ku simekiwanga eku tshembheni. I ntsena loko mapimo ya hina ma herile, hi kona hi ehleketaka hi ku khongela, hambiswiritano, hi veka tilho rin’we eka Xikwembu ni leri n’wana eka kingha leyi hi hlanganaka na yona. Hi ti tshembha ngopfu ku tlula Xona.
- Xana Yesu a a endla yini? A a yo etlela! Na loko a byatsu byi tlula-tlula ku fana ni hanchi, byi tale hi mati ku sukela emakumu kuya fika exihondzweni, kambe Yena a yo etlela eku rhuleni. Swi nga endleka va nwi funengete hi nceka wo karhi leswaku a nga tsakami, kambe a ha yo etlela eku rhuleni. Ni ehleketa leswaku vadyondzisiwa van’wana va khunguvanyekile. Va ri karhi va dlitimbekana hi ku chava va ringeta ku ti ponisa, kambe Yena a yo etlela! Enkarhini wa xilaveko, lana mavoko hinkwawu ebyatswini a ma laveka, Yena a a etlele! Swi nga edleka va nga vulanga marito yo komba ku pfmala xihlonipho, kambe a ririmi ra miri wa vona ni swikandza swa vona loko va languta emakatleni ya yena na a etlerile. Na pfumela leswaku eka hinkwaswo a a le ku va kombeni rirhandzu.
- Wa tiva ku I yini? Swa fana na hina va-Kriste loko hi hlaseriwa hi tinkingha ti languteka onge a ti heri, ti ri karhi ti nyanya ku humelela, loko swi languteka onge Xikwembu lexi xa matimba hinkwawu a xi vuri nchumu ni ku hlamula swirilo swa hina. Há dliva-dliveka hiya hala ni hala, hi ringeta ku tluta byatsu hi matimba ya hina, kambe xi nga ti ku ta ta hi lamulela. Kutani hi sonto hiya ekerekeni hi fika hi tshama onge swilo swi tshamisekile, hi hlekelela h iva hi tlakusa mavoko ya hina hi gandzela, kambe etimbilwini ta hina hi xi hlundzukerile Xikwembu ni ku xi nyika nandzu hikuva xi hi fularhelile.
- Xana va nwerile? E-E, hi ku hetelela va nwi pfuxile, swi nga endleka va nwi khome hi makatla va n’wi hlakahla. Loko a ha ti mphumunha rihahamu ematihlweni ya yena ni ku tshamiseka, vas ungula ku nwi huwelela, “ Mudyondzisi,Mudyondzisi, hi ta fa!” Eka evhangeli ya Matewu ku tsariwe leswaku, Hosi hi ponisi! Hi ta fa!”
- Xana Yesu a endle yini? Xana a khomiwile hi ku chava? Xana a hlamarisiwile? E-E, a yo pfuka a yima. A xiyimo a xi nwi hlamarisanga, a a swi tiva leswaku Tata wa yena a a swi tiva hinkwaswo; a a tiva nchumu un’we wa ku tat a fela exihambanwini hikwalaho ka vadyohi ni leswaku a a nga ta fela etiveni ra mati. Xana a tisorile hikuva a a etlerile? E-E, hikuva a a swi tiva leswaku a xiyimo lexiya a xile hansi ka vulawuri bya Tata wa yena. A tirhise nkarhi lowuya hi ku etlela hikuva a aswi tiva leswaku loko a etlela a a le ku humuleni a teka matimba leswaku a ta nghena entirwheni lowu a wu nwi yimerile. Entiyisweni Yesu a nga kombelanga ku khomeriwa hi vadyondzisiwa va yena, eka leswi a nga vaka a swi vurile hambi ku swi endla, hikuva a a swi tiva leswaku hinkwaswo leswi a a swi endla a swi tsakisa Tata wa yena.
- Xana a endle yini swin’wana? A suke a yima ku fana ni murhangeri wa nyimpi, a vula swin’wana ku fana ni leswi; “Mehho, Mati, Miyela!” hi nomo wolowo, a meho wu miyela kutani magandlati ma yima na rona lwandle ri miyela ni huwa hinkwayo yi ku whíí, kutani ku fuma ku rhula.
- Kutani a languta ematlhelweni ka yena, na a honokela vadyondzisiwa va yena ni ku va vutisa a ku; “Ku kwihi ku pfumela ka n’wina?” Leswi kumbexana Yesu a vula swona hi leswaku, a mi ni pfuxela yini? Hikwlaho ka yini mi nga tirhisanga ripfumelo ra n’wina? Mi ni vonile loko ni endla mahlori ni mahlori. Hikwalaho ka yini mi nga endlanga swo fana xana? Xana I mahlori mangani ma ha lavaka ku ma vona na mi nga se tirhisa ra n’wina ripfumelo?
- Hi ti fanisa na Yesu hi ku lumbeta vadyondzisiwa, kambe swi nga endleka hi ti fanisa ni vadyondzisiwa, hi huwelela hi ku hlamala, “I mani loyi? A kotaka ni ku lerisa meho ni mati swi n’wi yingisa.” Hi swiendlo swo fana ni leswi, a N’wana a a le ku tlakuseni ka Tata wa yena wa le tilweni. Onge hi nga va ni xinakulobye xa le kusuhi ni n’wana wa Xikwembu leswaku a kota ku tlakusa Tata wa yena hambi namuntlha hi marito ya hina ni swendlo ni ripfumelo ra hina.
- Hi mahlori lawa, Yesu a ya emahlweni a tiyisa leswaku I N’wana wa Xikwembu.
PLEASE GO TO “CONTACT US” TO SEND US YOUR REQUEST, QUERY OR COMMENT

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TSHAMA U TSHEMBEKILE EKA YEHOVHA!
Nhlengeletano Ya Timbhoni Ta Yehovha Ya 2016
Ha ku rhamba leswaku u va kona eka nhlengeletano ya masiku manharhu ya Timbhoni ta Yehovha.
NKATSAKANYO WA NHLENGELETANO
Ravuntlhanu: Ku ta va ni tinhlokomhaka ni tivhidiyo to koma, leti nga ta hi dyondzisa ndlela yo tekelelaka xikombiso xa Yesu Kreste tanihi “la tshembekeke” eka Xikwembu.—Mintirho 2:27.
Mugqivela: Hi ta vona leswi buku ya Yobo yi hi dyondzisaka swona leswaku hi tshama hi tshembekile ku nga khathariseki maxangu.
Sonto: Loko ku tlangiwa vhidiyo leyi khumbaka swinene, xiya ndlela leyi Hosi Hezekiya a “[hambeteke] a namarhela Yehovha” ha yona loko a rhendzeriwa hi valala vakwe.—2 Tihosi 18:6.
I VAMANI LAVA NGA TA VA KONA?
Un’wana ni un’wana. Ku ngheniwa mahala naswona a ku humesiwi minhlengo.
Vona xiyimiso lexi heleleke u tlhela u hlalela vhidiyo ya malunghana ni tinhlengeletano ta hina.


text:
Ku Endliwa Yini eHolweni Ya Mfumo?
Nghena endzeni u vona leswi endliwaka.
DYONDZA SWO TALA
Ha Yini Timbhoni Ta Yehovha Ti Nga Wu Vitani Kereke Muako Wa Tona Wa Vugandzeri?
Kuma leswaku vito leri nge “Holo ya Mfumo ya Timbhoni ta Yehovha” ri huma kwihi naswona ha yini hi ri tirhisa.
Ha Yini Ku Akiwa Tiholo Ta Mfumo Ta Timbhoni Ta Yehovha Naswona Ti Akiwa Njhani?
Ha yini miako ya hina ya vugandzeri yi vitaniwa Tiholo ta Mfumo? Kuma leswi engetelekeke malunghana ni ndlela leyi miako leyi, leyi nga durhiki yi ma pfunaka ha yona mavandlha ya hina.
Ha Yini Xikwembu Xi Ri Ni Nhlengeletano?
Bibele yi hi byela leswaku Vakreste va ntiyiso va hleriwe njhani.


text:
Txienge 2
I mani Txizimu txa ditshuri?
Kova ni Txizimu tximwetxo basi txa ditshuri, ditina da txona i Jehovha. (Masalmo 83:18, A Biblia Go Basa) Ene i Moya; athu kha hi na ku sikota ku m’wona. Ene wa hi randa a lava to nathu hi m’randa. E tshumela e lava to hi dhunda muakelane wathu. (Matewu 22:35-40) Ene a Gulekile ngutu, M’vangi wa sotshe si sikuho.
Txivangwa txo khata txa Txizimu kuve m’thu wo sawuleka wa moya awu msana ka txikhati a nga dhanwa ku i Jesu Kristu. Jehovha a tshumete a maha ni tingelozi.
Jehovha a mahile sotshe si siku nzumani . . . ni ha Mafuni. Mtuletelo 4:11
Jehovha Txizimu a mahile tinyeleti, mafu ni sotshe si sikuho ha mafuni.
Ene a mahile m’thu wo khata, Adhamu, ngu lithulu la mafu.
GONDA TA TINGI
NGU YAHI MAHUNGU A MANENE AYA MATAKO NGU KATXIZIMU?
I Mani Txizimu?
Ina Txizimu txi ni ditina ni ku ina txa khatala ngu ngathu?


text:
Xitsundzuxo Xa Rifu Ra Yesu
Wa rhambiwa leswaku u ta hlanganyela na hina eku tsundzukeni ka rifu ra Yesu. Kuma ndhawu leyi hi hlanganaka eka yona leyi nga ekusuhi na wena.
DYONDZA SWO TALA
Nkutsulo I Nyiko Ya Nkoka Leyi Humaka Eka Xikwembu
I yini nkutsulo? Xana wu nga ku vuyerisa hi ndlela yihi?
Ha Yini U Fanele U Dyondza Bibele?
Bibele yi le ku pfuneni ka vanhu va timiliyoni emisaveni hinkwayo leswaku va kuma tinhlamulo ta swivutiso swa nkoka evuton’wini. Xana na wena u nge tsakeli leswaku yi ku pfuna?


text:
Ha Yini Yesu A Vitaniwa N’wana Wa Xikwembu?
Nhlamulo ya Bibele
Xikwembu a xi na yena nsati wa xiviri loyi xi veke ni vana na yena. Kambe i Muvumbi wa swilo hinkwaswo leswi hanyaka. (Nhlavutelo 4:11) Hikokwalaho, munhu wo sungula loyi xi n’wi vumbeke, Adamu, u vuriwa “
n’wana wa Xikwembu.” (Luka 3:38) Hilaha ku fanaka, Bibele yi dyondzisa leswaku Yesu u vumbiwe hi Xikwembu. Kutani Yesu u tlhela a vitaniwa “
N’wana wa Xikwembu.”—Yohane 1:49.
Xikwembu xi vumbe Yesu xi nga si vumba Adamu. Malunghana na Yesu, muapostola Pawulo u tsale a ku: “
I xifaniso xa Xikwembu lexi nga vonakiki, mativula ya ntumbuluko hinkwawo.” (Vakolosa 1:15) Yesu u rhange a hanya etilweni emahlweni ko va a velekiwa exitaleni le Betlehema. Entiyisweni, Bibele yi vula leswaku “
masungulo yakwe ma sukela eminkarhini yo sungula, ku sukela emasikwini ya nkarhi lowu nga riki na makumu.” (Mikiya 5:2) Leswi Yesu a nga N’wana wa Xikwembu wa mativula, a a ri xivumbiwa xa moya etilweni a nga si velekiwa tanihi munhu emisaveni. Yesu hi byakwe u te: “
Ndzi xike hi le tilweni.”—Yohane 6:38; 8:23.
DYONDZA SWO TALA
Yesu—Laha A Humaka Kona
Dyondza hi ndhawu leyi Yesu a velekiweke eka yona, laha a kurisiweke kona ni laha a humaka kona.
Ha Yini Xikwembu Xi Rhume Yesu eMisaveni?
Vona leswaku ha yini Yesu a te emisaveni ni ndlela leyi hi vuyeriwaka ha yona namuntlha.


text:
Verse 1 X3
Ka Yesu wa mahala na wa ku xava, u lava wine?
Ndzi lava wa mahala
Hayi a nga na yine?
A nga na vutomi, bya ku hanya na ku hanyisa, (**a lo ko se!)
Verse 2
I Yesu wa mapfotlosela
Iyo haaa, i yo ha!
Verse 2.1 X8
Hayi i Yesu wa mapfotlosela
Iyo haaa, i yo ha!
Verse 3
Hayi i Yesu, i Yesu, i Yesu X2
I Yesu ye ye ye
I Yesu wa mapfotlosela
Verse 4 (Chorus) X3
Hina hi hanya mahala ka Yesu
Hi hanya mahala, hi hanya mahala, endzeni ka Evhangeli leyi
Verse 4.1
A byi xaviwi vutomi
Verse 5
Ndzi ri loko Sathana a ku karhata
Hi ta khinsama hansi hi khongela
Hi ta hlula mahala, endzeni ka Evhangeli leyi
Loko Sathana a ku karhata
Hi ta khinsama hansi hi khongela
Hi ta hlula mahala, endzeni ka Evhangeli leyi
Verse 6 (Bridge)
Loko miringo yi ku karhata, u nga heli matimba
Khinsama hansi u khongela
Hikuva u ta ku hlulela
Hambi swi tika swi vava, u nga heri matimba
Hikuva yena, yena ntsena, u ta ku hlulela
A byi xaviwi vutomi ka Yesu
Hi ta hanya mahala, hi ta hanya mahala, endzeni ka Evhangeli leyi
Hi ta hlula mahala, hi ta hlula mahala
Hi ta hlula mahala, hi ta hlula mahala, endzeni ka Evhangeli leyi
Hina hi ta hlula, hlula mahala
Hi ta hlula mahala, hi ta hlula mahala, endzeni ka Evhangeli leyi
- Woza x2 pfotlo x4
- Wa tshwa x4
CHORUS X3
- Woza x4 wo
*BEAT*
CHORUS X4
Last Verse
Hi ta hlula, mahala
Hi ta hlula, mahala
Endzeni ka Evhangeli leyi
Courtesy of M.K. Baloyi
3 June 2012


text:
I Vamani Lava Endlaka Ku Rhandza Ka Yehovha Namuntlha?
Timbhoni ta Yehovha ti kumeka emisaveni hinkwayo naswona ti huma eka mindhavuko yo hambana-hambana. I yini lexi ti hlanganiseke?
I Yini Ku Rhandza Ka Xikwembu?
Xikwembu xi lava leswaku ku rhandza ka xona ku tiviwa emisaveni hinkwayo. I yini ku rhandza koloko naswona i vamani namuntlha lava dyondzisaka van’wana ha kona?
Timbhoni Ta Yehovha I Vanhu Va Njhani?
I tingani Timbhoni ta Yehovha leti u ti tivaka? I yini leswi hakunene u swi tivaka hi hina?
Ha Yini Hi Vitaniwa Timbhoni Ta Yehovha?
Xiya swivangelo swinharhu swa leswaku ha yini hi amukele vito leri.
Ntiyiso Wa Bibele Wu Tlhele Wu Kumiwa Njhani?
Hi nga tiyiseka njhani leswaku hi swi twisisa kahle leswi Bibele yi swi dyondzisaka?
Ha Yini Hi Humese Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa?
I yini lexi endlaka vuhundzuluxeri lebyi bya Rito ra Xikwembu byi va byo hlawuleka?
I Yini Leswi U Nga Ta Swi Kuma eMinhlanganweni Ya Hina Ya Vukreste?
Ha hlangana leswaku hi dyondza Matsalwa hi tlhela hi khutazana. U ta amukeriwa hi mandla mambirhi!
Ku Hlengeletana Ni Vakreste-kulorhi Swi Hi Vuyerisa Njhani?
Rito ra Xikwembu ri khutaza Vakreste leswaku va hlangana. Dyondza ndlela leyi u nga vuyeriwaka ha yona eka ku hlangana loku.
Ku Endliwa Yini eMinhlanganweni Ya Hina?
Xana u tshame u tivutisa leswaku ku endliwa yini eminhlanganweni ya hina? A swi kanakanisi leswaku u ta hlamarisiwa hi tidyondzo ta risima ta Bibele leti u nga ti kumaka eka yona.
Ha Yini Hi Ambala Kahle Loko Hi Ya eMinhlanganweni Ya Hina?
Xana Xikwembu xi ni mhaka ni ndlela leyi hi ambalaka ha yona? Xiya milawu ya Bibele leyi hi kongomisaka emhakeni ya maambalelo ni ku tilunghisa.
Hi Yihi Ndlela Leyinene Yo Lunghiselela Minhlangano?
Ku lunghiselela minhlangano ya hina ka ha ri emahlweni swi ta ku pfuna leswaku u vuyeriwa ngopfu.
I Yini Vugandzeri Bya Ndyangu?
Xiya ndlela leyi lunghiselelo leri ri nga ku pfunaka ha yona leswaku u tshinela eka Yehovha ni ku tiyisa vuxaka bya ndyangu wa wena.
Ha Yini Hi Ya eTinhlengeletanweni Letikulu?
Lembe ni lembe, hi va ni tinhlengeletano tinharhu to hlawuleka. U nga vuyeriwa njhani eka tinhlengeletano leti?
Ntirho Wa Hina Wo Chumayela Hi Mfumo Wu Hleriwe Njhani?
Hi landzela ntila lowu vekiweke hi Yesu loko a ri laha misaveni. Hi tihi tin’wana ta tindlela to chumayela?
Phayona I Yini?
Timbhoni tin’wana ti heta tiawara ta 30, 50 kumbe ku tlula hi n’hweti entirhweni wo chumayela. I yini lexi ti susumetelaka?
Hi Yihi Dyondzo Leyi Lunghiseleriwaka Maphayona?
Hi wihi ndzetelo wo hlawuleka lowu lunghiseleriwaka lava tirhisaka nkarhi wa vona wo tala entirhweni wo chumayela hi Mfumo?
Vakulu Va Ri Pfuna Njhani Vandlha?
Vakulu i vavanuna lava wupfeke hi tlhelo ra moya lava rhangelaka evandlheni. Va hi pfuna njhani?
Hi Wihi Ntirho Wa Malandza Ya Vutirheli?
Malandza ya vutirheli ma endla leswaku swilo swi famba kahle evandlheni. Xiya ndlela leyi ntirho wa wona wu vuyerisaka hinkwavo lava vaka kona.
Valanguteri Va Miganga Va Hi Pfuna Njhani?
Hi xihi xikongomelo xa ku endza ka valanguteri va miganga emavandlheni? Hi nga vuyeriwa njhani hi maendzo ya vona?
Hi Va Pfuna Njhani Vamakwerhu Lava Nga eMaxangwini?
Loko ku humelela mhangu, hi hatla hi va hlelela mpfuno wa xiviri ni nchavelelo wa Matsalwa lava hlaseriweke. Hi tindlela tihi?
I Mani Hlonga Ro Tshembeka Ni Ro Tlhariha?
Yesu u tshembise leswaku a a ta veka hlonga leswaku ri phamela swakudya swa moya hi nkarhi wa kona. Swi endliwa njhani leswi?
Huvo Leyi Fumaka Yi Tirha Njhani Namuntlha?
Hi lembe-xidzana ro sungula, ntlawa lowutsongo wa vaapostola ni vakulukumba wu tirhe tanihi huvo leyi fumaka ya vandlha ra Vukreste. Ku vuriwa yini namuntlha?
Bethele I Yini?
Bethele i ndhawu yo hlawuleka leyi nga ni xikongomelo xa nkoka. Dyondza leswi engetelekeke malunghana ni lava tirhaka kona.
Ku Endliwa Yini eRhavini?
Vaendzi va amukelekile ku ta valangisiwa erhavini rin’wana ni rin’wana ra hina. Na wena ha ku rhamba!
Ndlela Leyi Minkandziyiso Ya Hina Yi Tsariwaka Yi Tlhela Yi Hundzuluxeriwa Ha Yona
Hi kandziyisa minkandziyiso hi tindzimi to tlula 700. Ha yini hi endla matshalatshala lawa hinkwawo?
Ntirho Wa Hina Lowu Endliwaka eMisaveni Hinkwayo Wu Seketeriwa Njhani Hi Tlhelo Ra Timali?
Loko swi ta eka timali, i yini lexi endlaka leswaku nhlengeletano ya hina yi hambana ni vukhongeri byin’wana?
Ha Yini Ku Akiwa Tiholo Ta Mfumo Naswona Ti Akiwa Njhani?
Ha yini miako ya hina ya vugandzeri yi vitaniwa Tiholo ta Mfumo? Kuma leswi engetelekeke malunghana ni ndlela leyi miako leyi, leyi nga durhiki yi ma pfunaka ha yona mavandlha ya hina.
Hi Nga Pfuneta Njhani Eku Khathaleleni Ka Holo Ya Hina Ya Mfumo?
Holo ya Mfumo leyi baseke ni leyi khathaleriwaka kahle yi vangamisa Xikwembu xa hina. Hi wahi malunghiselelo lama endliwaka leswaku Holo ya Mfumo yi tshama yi basile?
Layiburari Ya Le Holweni Ya Mfumo Yi Nga Hi Pfuna Njhani?
Xana u nga swi tsakela ku endla ndzavisiso wo karhi leswaku u engetela vutivi bya wena hi Bibele? Yana elayiburari ya le Holweni ya Mfumo!
I Yini Leswi Kumekaka Eka Web Site Ya Hina?
U nga dyondza leswi engetelekeke hi hina ni tidyondzo leti hi ti pfumelaka swin’we ni ku kuma tinhlamulo ta swivutiso swa wena swa Bibele.
Xana U Ta Endla Ku Rhandza Ka Yehovha?
Yehovha Xikwembu wa ku rhandza hakunene. U nga ku kombisa njhani ku navela ka wena ko lava ku n’wi tsakisa evuton’wini bya wena?


text:
Buku Leyi U Nga Yi Tshembaka—Xiyenge 2
Tiko Ra Asiriya eMatin’wini Ya Bibele
Lowo i mfumo wa vumbirhi eka swihloko swa nkombo swa ntlhandlamano swa magazini wa Xalamuka! leswi vulavulaka hi mimfumo ya nkombo ya misava ya matimba ya le matin’wini ya Bibele. Swi tsaleriwa ku kombisa leswaku Bibele ya tshembeka nileswaku yi huhuteriwe hi Xikwembu naswona yi ni rungula leri nyikaka ntshembo, ku nga ku herisiwa ka maxangu lama vangiwaka hi ku fuma ka vanhu hi ndlela yo biha.
LOKO ku vulavuriwa hi tiko ra Asiriya eka vanhu va khlale va le Vuxa-xikarhi, a va khomiwa hi rhumbyana. Hi ku ya hi buku ya Bibele ya Yonasi, loko muprofeta yoloye a nyikiwe xiavelo xo ya twarisa vuavanyisi bya Xikwembu entsindza wa Asiriya, ku nga Ninivha, u balekele endhawini yin’wana. (Yonasi 1:1-3) Kumbexana a nga ha va a endle tano hikwalaho ka leswi tiko ra Asiriya a ri dume hi swilo swo biha.
Matimu Lama Tshembekaka
Muprofeta Nahume u hlamusele muti wa Ninivha tanihi “byetlelo bya tinghala” ni “muti lowu halataka ngati.” U engetele a ku: “Lexi xi khomiweke a xi suki! Ku ni mpfumawulo wa nkharisa ni mpfumawulo wa ku ketlaketla ka vhilwa, ni hanci leyi tsutsumaka ni kalichi leyi tlula-tlulaka. Mugadi wa hanci loyi a yi gadeke, ni ku hatima ka banga, ni rihati ra fumu, ni vunyingi lebyi dlayiweke, ni mintsumbu yo tala swinene; mintsumbu a yi heli. Va tshamela ku khunguvanyeka exikarhi ka mintsumbu ya vona.” (Nahume 2:11; 3:1-3) Xana tibuku ta matimu ta yi seketela nhlamuselo ya le Bibeleni ya tiko ra khale ra Asiriya?
Buku leyi nge Light From the Ancient Past, yi vula leswaku Vaasiriya “a va chaviwa swinene hikwalaho ka tihanyi leti a va ri na tona loko va hlasela valala va vona.” Ndlela leyi landzelaka i yin’wana leyi Hosi ya le Asiriya, Ashurnasirpal wa vumbirhi a ti bumeke ha yona loko a khoma vanhu lava a va nga yimi na yena hi tihanyi:
“Ndzi ake phuphu yi vandzamana ni nyangwa ya muti wakwe, naswona ndzi yevule nhlonge ya tihosi hinkwato leti xandzukeke, naswona ndzi funengete phuphu yoleyo hi nhlonge ya vona; yin’wana ndzi yi namarhete endzeni ka phuphu, yin’wana ndzi yi belele etimhandzini ndzi yi belela hala handle ka phuphu, . . . naswona ndzi tseme mavoko ni milenge ya vatirhela-mfumo ni ya vatirhela-mfumo va le vuhosini lava xundzukeke. . . . Mahlonga yo tala exikarhi ka tona ndzi ma hise hi ndzilo, kasi man’wana ndzi titekele wona ma va mahlonga lama hanyaka.” Loko vayimburi va cela tindhawu ta le vuhosini ta Vaasiriya va kume makhumbi lama khavisiweke hi swifaniso leswi a swi kombisa swiendlo swo biha leswi a va swi endla mahlonga.
Hi lembe ra 740 B.C.E., tiko ra Asiriya ri hlule tiko ra Samariya, ku nga ntsindza wa mfumo wa le n’walungwini wa Israyele, ivi ri teka Vasamariya ri va yisa evuhlongeni. Endzhaku ka malembe ya nhungu, tiko ra Asiriya ri hlasele tiko ra Yuda. * (2 Tihosi 18:13) Hosi ya le Asiriya ku nga Senakeribi u sindzise Hosi Hezekiya leswaku a n’wi nyika titalenta ta 30 ta nsuku ni titalenta ta 300 ta silivhere. Bibele yi vula leswaku ndzuvo lowu wu hakeriwile. Hambiswiritano, Senakeribi u sindzise leswaku ntsindza wa Yuda ku nga Yerusalema na wona wu tinyiketa eka yena.—2 Tihosi 18:9-17, 28-31.
Vayimburi va kume rungula ra swiendlakalo eNinivha, leri fanaka ni rungula ra matimu ya Senakeribi. Etsalweni leri tsariweke eribyeni leri nga ni matlhelo ya tsevu, hosi ya Asiriya yi tibume yi ku: “Loko a ri Hezekiya lowa Muyuda, a nga titsongahatelanga joko ra mina, ndzi rhendzele miti ya yena yo tiya ya 46, makhokholo lama rhendzeriweke hi marhangu ni swimitana swa ntsandza-vahlayi leswi nga ekusuhi, kutani ndzi (swi) hlula . . . Yena [Hezekiya] ndzi n’wi endle mukhotsiwa eYerusalema, vuako bya yena bya vuhosi, tanihi nyenyana leyi pfaleriweke.” Senakeribi u vule leswaku Hezekiya u n’wi rhumelele “titalenta ta 30 ta nsuku, titalenta ta 800 ta silivhere, maribye ya risima (ni) tinxaka hinkwato ta swilo swa risima.”, ni ku engetela nhlayo ya titalenta ta silivhere leti a ti kumeke.
Hambiswiritano, xiya leswaku Senakeribi a nga vulanga leswaku u hlule tiko ra Yerusalema. Entiyisweni, a nga vulanga nchumu malunghana ni ku va Xikwembu xi nghenelerile eku hluriweni ka mavuthu yakwe. Hi ku ya hi Bibele, ntsumi ya Xikwembu yi dlaye masocha ya Vaasiriya lama ringanaka 185 000, hi vusiku byin’we. (2 Tihosi 19:35, 36) Xidyondzeki Jack Finegan u ri: “Hambiswiritano malunghana ni ku tibuma loku a ku kanetana ni tihosi ta le Asiriya, a swi olovi ku langutela leswaku Senakeribi a a fanele a hlamusele ku hluriwa koloko.”
Vuprofeta Lebyi Tshembekaka
Kwalomu ka madzana ya malembe emahlweni ko lovisiwa ka mfumo wa Asiriya, Esaya u vule leswaku Yehovha Xikwembu u ta avanyisa vahluri lava tibumaka hikwalaho ka nsele lowu va wu endleke vanhu vakwe. Yehovha u te: “Ndzi ta kambela mihandzu ya ku tikurisa ka mbilu ka hosi ya Asiriya ni ku tikurisa ka mahlo yakwe yo tlakuka.” (Esaya 10:12) Tlhandlakambirhi, muprofeta wa Xikwembu Nahume u profete leswaku muti wa Ninivha wu ta phangiwa, tinyangwa ta wona ti ta pfuleriwa valala va wona naswona varindzi va wona va ta baleka. (Nahume 2:8, 9; 3:7, 13, 17, 19) Muprofeta wa Bibele ku nga Sofaniya, u tsale leswaku muti wolowo wu ta va “rhumbi.”—Sofaniya 2:13-15.
Vuprofeta bya ku lovisiwa ka wona byi hetiseke hi 632 B.C.E. Sweswo swi endleke loko mavuthu ya Babilona ni ya Vameda ma hlangana kutani ma hlasela muti wa Ninivha ivi ma lovisa Mfumo wa Vaasiriya. Matimu ya Vababilona ya swiendlakalo sweswo ma kombisa leswaku vahluri “va phange swilo hinkwaswo swa le tikweni ni leswi a swi ri etempeleni” kutani ma siya muti wa Ninivha “wu ri rhumbi.” Namuntlha ndhawu leyi nga riki na nchumu leyi a yi ri eNinivha yi vonaka hi tinhulu ta marhumbi leti nga le ribuweni leri nga evuxeni bya Nambu wa Tigri, etlhelo ka muti wa Mosul, le Iraq.
Nakambe ku lovisiwa ka muti wa Asiriya swi hoxe xandla eku hetisekeni ka switshembiso swa vuprofeta bya le Bibeleni. Eku sunguleni ka lembe ra 740 B.C.E., tiko ra Asiriya ri teke mfumo wa tinyimba ta khume ri ti yisa evuhlongeni. Hi nkarhi lowu muti wa Asiriya wu endleke sweswo, muprofeta wa Xikwembu Esaya u profete leswaku Yehovha u ta “tshova Muasiriya,” a “n’wi kandziyela” naswona u ta vuyisa Israyele etikweni ra rikwavo. Esaya u tsale a ku: “Masalela ya vanhu vakwe lava nga ta sala, va huma eAsiriya . . . , [Xikwembu xi] ta va hlengeleta.” Sweswo swi endlekile endzhaku ka malembe ya 200!—Esaya 11:11, 12; 14:25.
Ntshembo Lowu U Nga Pfumelaka Eka Wona
Endzhaku ka loko muti wa Ninivha wu nga si lovisiwa, loko tihosi ta wona ta ha chaviwa hi valala va tona, Esaya u profete hi ta ku ta ka mufumi la hambaneke ni vafumi van’wana. U tsale a ku: “Hi velekeriwe n’wana, hi nyikiwe n’wana wa jaha; naswona ku fuma ka vuhosana ku ta va ekatleni ra yena. Kutani vito ra yena u ta thyiwa . . . Hosana ya Ku Rhula. Ku tala ka ku fuma ka vuhosana ni ku rhula a swi nge vi na makumu, exiluvelweni xa Davhida ni le mfun’weni wa yena leswaku a wu simeka wu tiya ni ku wu seketela hi vululami ni hi ku tshembeka, ku sukela sweswi ku ya enkarhini lowu nga riki na makumu. Ku hiseka ka Yehovha wa mavuthu ku ta swi endla.”—Esaya 9:6, 7.
Yesu Kreste “Hosana ya Ku Rhula” u ta fuma misava hinkwayo. Pisalema 72:7, 8 yi ri: “Emasikwini ya yona lowo lulama u ta hluka, ni ku rhula ku ta andza ku fikela n’weti wu nga ha vi kona. Yi ta fuma ku suka elwandle rin’wana ku ya elwandle rin’wanyana ku suka eNambyeni [wa Yufrata] ku ya emakumu ka misava.”
Hi ku tirhisa “Hosana ya Ku Rhula” leyi nga ni matimba, Yehovha Xikwembu u ta hetisisa switshembiso leswi nga eka Pisalema 46:8, 9 leyi nge: “N’wina vanhu tanani, vonani swiendlo swa Yehovha, Ndlela leyi a vekeke ha yona swilo leswi hlamarisaka emisaveni. U herisa tinyimpi ku ya fika emakumu ya misava. Vurha u byi tshova hi le xikarhi naswona u tshovelela fumu; tigolonyi u ti hisa endzilweni.”
Leswaku ti hetisisa vuprofeta lebyi bya Bibele, Timbhoni ta Yehovha ti ni tsima lerikulu ro dyondzisa Bibele, naswona tsima leri ri pfuna vanhu leswaku va tiva tindlela to kuma ku rhula hilaha Yesu a endleke hakona. Entiyisweni, Xikwembu hi xona ntsena lexi nga ta hetisisa vuprofeta lebyi tsariweke eka Esaya 2:4, lebyi nge: “Va ta fula mabanga ya vona ma va swikomu ni mafumu ya vona ma va swikhutulo. Tiko a ri nge tlakuseli tiko rin’wana banga, naswona a va nge he dyondzi nyimpi.” Hi laha ku fanaka namuntlha, hileswaku vafumi va misava va heta tibiliyoni ta tidolara hi lembe va ri karhi va xava matlhari!
Matimu lama pakanisaka ni vuprofeta byi swi veka erivaleni leswaku Bibele i buku yo hlawuleka, byi tlhela byi tiyisekisa vanhu lava lavaka ku tiva ntiyiso leswaku i buku leyi hi faneleke hi yi tshemba. Eka xihloko lexi landzelaka, xa swihloko leswi swa nxaxamelo, hi ta kambisisa tiko ra khale ra Babilona, ku nga ntsindza wa mfumo lowukulu wa vunharhu ematin’wini ya Bibele.
^ ndzim. 9 Endzhaku ka ku fuma ka Hosi Solomoni, tinyimba ta 12 ta Israyele ti avanile—nyimba ya Yuda ni ya Benjamini ti vumbe mfumo wa le dzongeni; naswona mimfumo leyin’wana ya khume yi vumbe mfumo wa le n’walungwini. Yerusalema a wu ri ntsindza wa mfumo wa le dzongeni naswona Samariya a wu ri ntsindza wa mfumo wa le n’walungwini.


text:
02 May 2013
1. Xiyimo xa Khabinete eka timhaka ta nkoka eka mhaka ya sweswi
1.1. Khabinete yi tsundzuxa maAfrika-Dzonga hinkwavo leswaku vumbiwa ri tiyisisa mfanelo yo lwela na ku sirhelela endzeni ka ku arisa hi nawu. Khabinete yi tekela enhlokweni hi ku khumbeka hi mhaka ya ku humelela ka madzolonga na switeroko leswi nga sirheleriwangiki leswi nga ha vaka na nxungeto eka xidemokirasi xa hina. Mirhukano leyi veke kona eka xitereko lexi xa ha ku vaka kona xa Nhlangano wo Ntshuxeka wa Vadyondzisi va Afrika-Dzonga (Sadtu) leyi kongomisiweke ka Holobye wa Dyondzo na ku kombisiwa ka xirhangiso xa vavasati loko ku ri karhi ku kombisiwa ku vilela swi kombisa ku tekela ehansi swinene vamanana naswona a swi amukeleki. MaAfrika-Dzonga va lwele xidemokirasi xa hina nkarhi wo leha naswona hi matimba swinene, hikokwalaho hi fanele hi hambana na matikhomelo lama nga amukelekiki ku vuriwa eka vanhu leswi fanaka na ku pfumaleka ka nawu.
Ku nga ri khale Afrika-Dzonga ri ta nghena eka nkarhi wa mikanerisano ya miholo kutani Khabinete yi rhandza ku kombela hinkwavo vaakitiko, vatirhi na mihlangano ya vatirhi ku papalata maendlelo man’wana na man’wana lama sandzaka xidemokirasi xa hina. Khabinete yi tlhela yi tshikilela leswaku nyimpi ya hina yo lwela ntshunxeko na xidemokirasi yi tiyisisa leswaku milawu ya tiko ra hina yi pfumelela ku kombisa ku vilela loku nga sirhelela hi ku rhula. Nakambe Khabinete yi kombela vatirhi ku tirhisa tindlela leti nga kona, leti nga enawini ku lulamisa swivilelo na ku nghenela eka mikanerisano ya miholo hi moya wa matimba wo lwela xidemokirasi xa hina.
1.2. Khabinete yi bumabumerile ku humelela ka tipholisi na tiphurogireme leti lavaka ku lulamisa xiyimo xa Afrika-Dzonga tanihi ndhawu ya nkoka ya vugimamusi eka timhaka ta swa vupfhumba na swa mabindzu emisaveni hinkwayo. Leswi swi tiyisisiwile hi xiyenge xa Tinhlayo ta swa Vupfhumba ta Lembe, lexi simekiweke hi Phuresidente Jacob Zuma. Tinhlayo ti komba leswaku hi 2012, ntsengo wo ringana 9.2 wa mamiliyoni ya vapfhumba vo huma ematikweni mambe va endzerile eAfrika-Dzonga, yi yile ehenhla ku suka eka 8.3 wa mamiliyoni hi 2011. Tinhlayo ta vapfhumba ti tlakukile hi 10.2 wa tiphesente hi 2012 – yi tlakukile hi kambirhi eka nhlayoxikarhi ya misava ya 4%.
Ku tlakuka loku eka swa vupfhumba i vumbhoni lebyi nga ntiyiso bya tintswalo na ku va na rirhandzu bya maAfrika-Dzonga hi ntumbuluko naswona tinhlayo ta ntokoto wa vapfhumba tiko ri swi endlaka. Nhlengeletano ya Vupfhumba ya 2013 eDurban ku suka hi 11 ku fika 14 Mudyaxihi yi nyika nkarhi nakambe ku kombisa Afrika-Dzonga na vanhu va rona.
1.3. Afrika-Dzonga i vugimamusi bya swa vuvekisi lebyi kumeke nseketelo wun’wana hi ku hlula eka Masagwati ya Lembe ya 2013 eka European Outsourcing Association (EOA) eka ku va Ndhawu ya swa Mabindzu. Leswi swi endliwile leswaku swi koteka ku yisa emahlweni vuvekisi ku suka eka vanhu lava va nga na mabindzu emisaveni hinkwayo. Sagwati ri amukela tindhawu ta vugimamusi na vanhu lava va nga na mabindzu lama tirheke swinene eka ku pfuna ku xava eka timakete ta le Yuropa. Sagwati ri na vutihlamuleri lebyikulu bya ntalo wa vuvekisi lebyintshwa eka 2013 na ku ya emahlweni.
1.4. Khabinete yi bumabumerile ku humelela ka South African Renewable Energy Independent Power Producer Procurement Programme (REIPPP) Programme leyi nga tiveka loko yi wina Green Project Infrastructure of the Year Award hi Huvo ya Vurhangeri bya Miako eMisaveni.
1.5. Khabinete yi khensa eka xiphemu lexi endliweke hi maAfrika-Dzonga hinkwavo eka ku pfuneta ku hlayisa 3 586 wa Timegawati (MW) ta eneji ku suka hi 2005, ku nga mpimo lowu ringanaka na xitici xin’we xa gezi.
Hi endlelo leri, Khabinete yi kombela tiko ku endla matshalatshala eka xixika lexi ku yisa emahlweni ku hunguta ku tirhisa gezi tanihileswi mphakelo wa gezi nakambe wu nga ta va na ntshikelelo eka nguva. Kun’we, a hi hlayiseni gezi hi ku tima switirhisiwa swa gezi leswi nga riki swa nkoka. MaAfrika-Dzonga hinkwavo va na matimba yo lumeka mavoni.
Khabinete yi lemukisa leswaku eka nkarhi wa sweswi a ku na makungu yo tima gezi eka layeni yo karhi loko ku ri na ku laveka ka le henhla ka gezi. MaAfrika-Dzonga ma ta tivisiwa hi nkarhi loko swo tshika swi lavekile ku teka goza rero, ku endlela leswaku hinkwerhu hi ta kota ku pulana hi mfanelo.
Nakambe Khabinete yi vuyelela leswaku xiyimo xa swipimelo swa eneji swa fanele eka vuhlayisi bya nkoka nakambe na le ka timhaka ta swa xithekinikali leti endliwaka ku nga ri hi vomu ha vumbirhi ku katsa vukhamba bya ka yiviwa ka tikhebulu.
Khabinete yi tshembisa maAfrika-Dzonga leswaku tiphurogireme to hambanahambana ti le ndleleni ku vona leswaku gezi leri lavekaka ra fikeleriwa na leswaku xiyimo xa matimba ya gezi xa hlayisiwa mikarhi hinkwayo. Phurogireme yo aka miako yi kongomisa eka ku lava ku vona leswaku ikhonomi ya seketeriwa hi miako leyi nga fanela eka malembe lama taka.
1.6. Khabinete na yona yi tlangerisa lava nga amukela Masagwati ya Rixaka (National Orders) na ku kombisa ntsako wa yona lowukulu ka ku hoxa xandla mayelana na ku humelerisiwa ka xidemokirasi na ku antswisiwa ka vutomi bya maAfrika-Dzonga.
1.7. Khabinete yi kombela hinkwavo vatswari na vahlayisi va Afrika-Dzonga lava nga na vana lava nga na malembe yo suka eka tin’hweti ta kaye ku fika eka ntlhanu wa malembe hi vukhale ku sirhelela rihanyo ra vona hi ku tirhisa mapfhumba ya nsawutiso wa pholiyo na swimungwamungwana ka vana etikweni hinkwaro.
Ndzawulo ya Rihanyo yi sungurile pfhumba leri ra nsawutiso hi 29 Dzivamisoko 2013, hi ku nyika xipfuneti xo lwa na mavabyi eka vana lava nga fanela hinkwavo, mayelana na ntirho wa nsawutiso.
1.8. Khabinete yi seketela hi matimba swinene Vhiki ra Nhlayiseko Emagondzweni ra Nhlangano ya Misava leri nga ta va kona ku suka hi 6 ku fika 12 Mudyaxihi 2013 ehansi ka nhlokomhaka leyi nge “Vuhlayiseki bya N’wamilenge”.
Khabinete yi rhamba maAfrika-Dzonga hinkwavo, ngopfungopfu vachayeri na van’wamilenge, ku va na vutihlamuleri lebyikulu, ku va na vukheta swinene na ku va na vuxiyaxiya emagondzweni ya hina. Khabinete yi boxile leswaku nhlayo ya mafu ya van’wamilenge yi le henhla swinene emagondzweni eAfrika-Dzonga.
Khabinete yi ya emahlweni yi kombela maAfrika-Dzonga hinkwavo ku va na vukheta hi nkarhi lowu na ku xiyaxiya milawu hinkwayo ya le magondzweni.
1.9. Hi ku landza ku humelela ka rendzo ra Phuresidente Jacob Zuma eka Mfumo wa Riphabuliki ya Nigeria exikarhi ka n’hweti ya Dzivamisoko 2013, Phuresidente Goodluck Jonathan u ta va na Rendzo ra Ximfumo eAfrika-Dzonga ku suka hi 6 ku fika 7 Mudyaxihi 2013. Hi nkarhi wa rendzo ra yena, mitwanano exikarhi ka matiko mambirhi yi ta kurisiwa na ku kaneriwa ehansi ka switsundzuxo swa Khomixini ya Matiko Lamambirhi ya Afrika-Dzonga – Nigeria.
Khabinete yi tlhela yi tiyisisa ku tiyimisela ka mfumo wa Afrika-Dzonga eka ku ndlandlamuxa vuxaka bya rona na tiko ra Nigeria eka ku engetela ntirhisano wa swa mabindzu na ntirhisano wo antswisa Afrika.
1.10. Khabinete yi amukerile ximfumo marito yo kombela ku rivaleriwa ku suka eka Holobyenkulu wa Central African Republic, Tatana Nicholas Tiangaye, eka leswi humeleleke ku nga leswi nga riki kahle leswi nga endla leswaku ku kondza ku hundza emisaveni swirho swa Vuthu ra Vusirheleri ra Afrika-Dzonga (SANDF).
Nakambe Khabinete yi tlhela yi vula leswaku ku tiyimisela ka yona eka ku rhula, ku humelela na ntshamiseko wa Afrika hi ku tirhisa ku nghenela na tiphurogireme to hambanahambana, ku katsa mapfhumba yo tisa ku rhula.
1.11. Khabinete, hi ku yimela Mfumo na vanhu va Afrika-Dzonga, yi yisa marito ya ku chavelela eka Vanhu va Tiko ra China hikokwalaho ka mafu lama vangiweke hi ku ninginika ka misava eka Xifundzankulu xa Sichuan xa tiko hi 20 Dzivamisoko 2013. Nakambe Khabinete yi yisa emahlweni ntwelavusiwana wa yona eka vanhu va Bangladesh lava khumbhekeke eka khombo ra feme.
1.12. Khabinete yi amukela ku endzeriwa ka khale ka Phuresidente Nelson Mandela hi nhlangano lowu fambisaka tiko. Rendzo a ri fambelana na swipimelo leswi amukelekaka swa Vumunhu na hilaha hi langutaka swirho leswikulu swa vaaki. Vatirhi va le hofisini lava ku vuriwa vona va kombisile ku tsakela ka tiko eka xiyimo xa khale ka Phuresidente kutani va tirhisile nkarhi lowu ku tivisa tiko, tikonkulu na misava hi xiyimo xa murhangeri wa hina loyi a xiximiwaka na ku tsakeriwa.
2. Mikanerisano ya Nkoka ya Khabinete na mikanerisano
2.1. Khabinete yi hoyozerile ku nghenelela ka Afrika-Dzonga na swirhangana swa Nhlangano wa Misava wa swa Ikhonomi (WEF) Africa 2013 leyi nga ta khomiwa eKapa ku suka hi 8 ku fika 10 Mudyaxihi 2012, ehansi ka nhlokomhaka leyi nge: “Ku fikelela switshembiso swa Afrika”.
WEF-Africa eka xifundza i huvo leyi kongomisaka eka ikhonomi leyi nyikaka mpfuneto eka swa mabindzu ya laha tikweni na le ka xifundza kasi vavekisi lava nga na ku tsakela eka xifundza va endla vucincanisi naswona va kota ku vumba ntirhisano na mimfumo.
Ku rhurhela nhlengeletano swi ta pfuna Afrika-Dzonga hi ku engetela ku vuyeriwa eka ku nghenelela na ku hlohletela varhangeri va Afrika na va matiko ya misava na mabindzu ya xifundza eka ku nghenelela loko swi koteka ku hlanganisa na ku kurisa nhluvukiso eAfrika-Dzonga na le ka xifundza.
2.2. Khabinete yi pasisile leswaku nkandziyiso wa vutsevu wa Swikombiso swa Nhluvukiso (2012) ku kandziyisiwa. Swikombiso swa nhluvukiso swi hundzukile nkandziyiso wa lembe kasi nkandziyiso wa 2012 wu katsakanya data eka swiletelo ngopfungopfu swa nkarhi lowu hi fikisaka exikarhi ka lembe ra 2012. Swikombiso swi pfuna eka ku twisisa ntshikelelo wa tipholisi to hambana ta mfumo na matshalatshala ya vukorhokeri.
Ndzavisiso wa ku cinca loku wu katsiwile eka xikombo wu tiyisisa ku twisisa ka hina ka ku antswa ka nhluvukiso wa vanhu lowu hi nga eku wu endleni tanihi tiko eka swiyenge swa nkoka swa pholisi na ku kombisa ku yisa emahlweni swiyenge laha hi faneleke ku engetela ntamu. Nhlengeletano yo hlawuleka ya mahungu yo nyika mahungu ya nkoka yi ta lulamisiwa ku hlamusela xiviko.
2.3. Khabinete hlambanya 31 Mhawuri 2013 tanihi siku ro hetelela ka Vapfhumba lava khumbekaka vo huma eAngola lava kumekaka eRiphabuliki ra Afrika-Dzonga. Leswi swi hi mayelana na siku ro hetelela leri hlambanyiweke hi Khomixinarankulu wa Nhlangano wa Matiko wa Vapfhumba (UNHCR) hi nkarhi wa Nhlangula 2009, na xivangelo xa matshalatshala eka ku kurisa nhlangano wa xifundza.
Ku cinca ka nkoka ku vile kona ku sukela eku heleni ka nyimpi ya xin’wanamanana eAngola. Ku tshembhiwa leswaku vapfhumba vo huma eAngola va fanele ku kota ku koxa vuakitiko bya tiko ra vona bya xiviri, hikuva swivangelo leswi kombisaka munhu tanihileswi mupfhumba ku va byi nga ha riki kona.
Mfumo wa Afrika-Dzonga wu ta vona leswaku muakitiko un’wana na un’wana wa tivisiwa hi mayelana na ku hela ka siku ro endla swikombelo eka vanhu lava khumbhekaka na ku khutaza vanhu va Angola ku tinyiketela ku humela erivaleni hi voxe ku tlheriseriwa ekaya.
2.4. Khabinete yi tivisile leswaku Union Buildings yi ta va na siku ra rona ro tsundzuka 100 ra malembe hi N’wendzamhala. Yi ya emahlweni yi pasisa leswaku malembedzana ya funghiwa hi ku endla tiphurojeke to hambana ku fana na tanihi ku mikhuvo ya Siku ra Ndzivalelano, 16 N’wendzamhala 2013, ehansi ka nhlokomhaka yo tlakusa ku vumba ntirhisano wa vanhu, vun’we bya tiko, ku katsa na ndzivalelano.
2.5. Khabinete yi pasisile leswaku xiviko hi mayelana na Performance of Sector Education and Training Authorities (t-SETA) ku suka eka Xipano xa Ntirho xa Ntlawa eka ti-SETA ku xi humesiwa leswaku vanhu va nyika mavonelo. Xiviko xi nyika swibumabumelo swa hilaha matirhelo ya ti-SETA xi nga ha antswisiwa hi ku tirhisa ndzavisiso wo kongomisa eka swiyenge swa nkoka swo hambanahambana, tanihi ku Kunguhata na ku Rhumela, Mpfumelelano na Mafumelo, Malawulelo ya Nkwama na swa Timali.
2.6. Khabinete yi pasisile Ndlela ya Thekinoloji ya Vuhlanganisi bya Mahungu (ICT) ya Ndzavisiso, Nhluvukiso na Vuqambhi (RDI) tanihi vuvekisi bya nkarhi wo leha na pulani ya matirhiselo ya ICT RDI eAfrika-Dzonga ku seketela nhluvukiso wa ikhonomi ya vaaki.
RDI eka xiyenge xa ICT i ya nkoka eka ku tlakusa mphikizano wa swa ku vekisa. Tanihilaha swi hlamuseriweke ha kona eka Pulani ya Nhluvukiso ya Tiko ya 2012, Afrika-Dzonga ri lahlekeriwile hi xiyimo xa rona tanihi murhangeri wa tikonkulu eka Inthanete na le ka xiyimo xa swa vuhlanganisi byo nava.
Xiletelo lexi i ndlela leyinene ya xitirateji xa matirhiselo, lexi nga na nhlengelo wa magoza ya tipulani na marimba ya matirhiselo, ku letela na ku lawula vuvekisi eAfrika-Dzonga eka ICT RDI ku tlula 10 ra malembe lama landzelaka.
Xitirateji xa ICT RDI xi se xi sungurile ku komba ku humelela ka nkoka ko khomeka ku fana na tanihi phurojeke yo kombisa ku khomana bya xiyanimoya, leswi seketelaka mixavo ya le hansi ku fikelela eka xiyimo xa vuhlanganisi byo nava ku tlula 200 wa swikolo swa le matikoxikaya eMpumalanga na Limpopo.
2.7. Khabinete yi tivisiwile hi ta ku rhurhela International Union of Architects (UIA) World Congress hi 2014 eDurban hi South African Institute of Architects (SAIA).
SAIA yi winile xivangwa xo rhurhela eka Nhlengeletano ya Misava ya UIA hi 2008 leyi a yi khomeriwile eTurin, eItaly. Nhlengeletano ya 2014 yi ta va na tlanga xiphemu xa nkoka eka ku ndlandlamuxa ntivovuaki eka tikonkulu nakambe na ku paluxa swa vuaki swa miganga emisaveni ku swi fikisa eka xiyimo xa le henhla na mbangu wa vuaki byo hambanahambana.
3. Ku thoriwa ka vanhu
3.1. Khabinete yi pasisile ku thoriwa ka vanhu lava landzelaka:
a) Tatana Coceko Bambihlelo Johan Pakade eka xiyimo xa Mufambisinkulu eka Ndzawulo ya Nhluvukiso wa Vanhu.
b) Tatana Fhumulani Peter Netshipale eka xiyimo xa Xandla xa Mufambisinkulu: Nhlanganiso wa Nhluvukiso eka Ndzawulo ya Nhluvukiso wa Vanhu.
c) Tatana Harold Maloka eka xiyimo xa Xandla xa Mulawurinkulu: Mululamisi wa Mahlelelo na Mahangalaselo eka Vuhlanganisi bya Vufambisi bya Mfumo bya Vuhlanganisi na Mahungu.
d) Manana Mogogodi Doris Dioka eka xiyimo xa Mufambisi-Jenerali (Xandla xa Mufambisinkulu) eka Xiyenge xa Mitirho yo Kandziyisa xa Mfumo.
e) Manana Constance Glerah Nxumalo eka Xandla xa Mufambisinkulu: Xiyenge xa Mphakelo eka Ndzawulo ya Nhluvukiso wa Vanhu.
3.2. Khabinete yi tivisiwile hi ku thoriwa ka Tatana Asogan Moodley eka xiyimo xa Mulawurinkulu eka Vulawuri bya Tiko ka Xiyenge xo Xava Nhundzu (NRCS) ku suka hi 01 Khotavuxika 2013 naswona nkarhi wo tirha lowu nga sala wu fika emakumu hi 31 N’wendzamhala 2014.
3.3. Khabinete yi tivisiwile hi ku thoriwa ka swirho leswi landzelaka ku tirha eka Huvo ya NRCS ku suka hi 1 Khotavuxika 2013 ka nkarhi lowu nga sala wa ku tirha lowu helaka hi 23 Nyenyankulu 2014.
a) Tatana Jeff Molobela (Mutshamaxitulu)
b) Tatana Paul Kabelo Kgothatso Serote
3.4. Khabinete yi seketela ku thoriwa ka Huvo leyintshwa ya Mati eSedibeng, ku ringana mune wa malembe ku suka hi 30 Dzivamisoko 2013.
a) Gqwetankulu Shami Kholong
b) Derick Mboweni
c) Maemili J Ramataboe (Mutshamaxitulu)
d) Goitse Griessel Ramakarane
e) Eric Atlholang Gaborone
f) Kgalalelo Gloria Sereko
g) Pulane Elsie Molokwane
h) Moses Mphahlele Mthombeni
i) Matshedisho David Dikoko (Xandla xa Mutshamaxitulu)
j) Deon Daniel Madyo.
3.5. Khabinete yi tivisiwile leswaku African Development Bank yi ta va na nhlawulo wa mani na mani wa vafambisi va Tihuvo hi nkarhi wa Nhlengeletano ya Lembe ya 2013 eMarrakech, Morocco hi 31 Mudyaxihi 2013.
a) Khabinete yi seketela ku hlawuriwa ka Tatana Shahid Khan ku tirha theme ya vumbirhi tanihi Mufambisinkulu ku yimela Afrika-Dzonga, eLesotho na Swaziland.
3.6. Khabinete yi seketela ku thoriwa ka Huvo leyintshwa ya Technology Innovation Agency ku ringana mune wa malembe ku sukela hi 1 Mudyaxihi 2013.
a) Manana Khungeka Njobe (Mutshamaxitulu)
b) Manana Rosetta Xaba
c) Dok. Bonakele Mehlomakulu
d) Tatana Mohamed Moolla
e) Manana Helen Brown (thoriwa nakambe)
f) Prof. David Ellis Kaplan
g) Gqwetankulu Motlatjo Josephine Ralefatane
h) Dok Petro Terblanche
i) Tatana Fadl Hendricks
j) Dok. Steve Lennon.
3.7. Khabinete yi seketela ku thoriwa ka swirho leswi landzelaka ka nkarhi lowu nga sala wa sweswi wa South African National Space Agency Board, lowu fikaka emakumu hi 31 Mudyaxihi 2014.
a) Manana Esther Khambule
b) Tatana Marius Rezelman
c) Prof. ADM Walker
d) Dok. Daphney Mayindi
e) Dok. Jonas Mphepya.
Xi humesiwile hi Vufambisi bya Mfumo bya Vuhlanganisi na Mahungu
(GCIS)
Swivutiso: Phumla Williams (Mukhomelamuvulavuleri wa Khabinete)
Nomboro ya vutihlanganisi: 083 501 0139
Issued by: Department of Communications


text:
Mavabyi
Vuvabyi i xiyimo xo kavanyeta rihanyo lerinene eka swivumbiwa leswi hanyaka. Tidyondzo ta swivangelo swa mavabyi ti vuriwa patholoji. Mavabyi ma fambisana na swikombiso leswi hlawulekeke.[1] Mangaha vaneriwa hi switsongwatsongwana kumbe ku karhala ka masocha ya miri. Mavabyi makhumba vanhu enyameni, mathlela makhumba matitwele ya vona, hikuva kukhomiwa hi mavabyi kungacinca mavonele ya munhu hi vutomi na matihanyele.
Rifu leri vangiwaka hi mavabyi, ri tala ku vuriwa rifu ra ntumbuluko. Kuna swiyenge swa mune swa mavabyi: Mavabyi laya tlelelaka, Mavabyi yotsona, Mavabyi ya xitswariwa, na mavabyi ya mihleketo. Mavabyi manga thlela ma hambanisiwa hi xitlulela na kupfumala xitlulela. Mavabyi laya ngana nhlayo yalehenhla yo dlaya i mavabyi ya kusiveka ka misiha yangati, malandzeriwa hi mavabyi ya misiha yangati ya nhloko na Mavabyi ya xifuva.[2]
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ "Disease" at Dorland's Medical Dictionary
- ↑ "What is the deadliest disease in the world?"


text:
Compiled by Shitshembiso N’waMiyila Mabasa
Va ka Cheleni i Vahlengwe va yindlu ya Mihingo. Va ka Cheleni i Vahlengwe va rixaka ra Vatsonga. Tata wa va ka Cheleni i Jim Cheleni wa Makalochi wa Mihingo wa Zari wa Manguri wa Mantsena wa Bangwana wa Xinyori. Vito ra ka Cheleni a ri tiviwi ku ri pfa hi kwihi, kambe na hleketelela kuri ri ta hi laha emutini a ku fumiwini khale.
“Va ka kanda ni chavani? Ni chava mahika!”
Va ka Cheleni va kumeka etikweni ra Vahlengwe va nge hi le ka Xigamani, eAfrika Dzonga. Ve Xigamani I ndhuna ya vukosi bya ka Mudavula loko va hlamuseta kokwani. Ndhuna yo sungula ya Xigamani wa khale, eMarhumbini (eVenda wa khale), a kuri John Mzamani Xigamani hi 1966. Ivi hi 1970 ku fuma Mbhazima Xigamani, enkarhini wa sweswi, ndhuna i Mzamani Edward kambe a nga se vekiwa exitulwini xifumo.
Va ka Cheleni hi ku hetiseka va kumeka laha;
- Cheleni – ka Dakari (Ka Hasani)
- Cheleni – ka Nkavele
- Cheleni – ka Xigamani (4 families)
- Cheleni – ka Mbhokota
Va ka Cheleni va tirhisa swivongo leswi;
- Mavasa
- Cheleni
- Cawuke
- Phahlela na swin’wani
Yindlu ya Hlengani (Nkava wa mina) | Family tree
Jim Cheleni na N’waMinchumu va veleki:
- Mzamani
- N’waJim wa ka Shadrack (Mathevula)
- John Cheleni
- N’waJim wa ka Chavalala
Mzamani na N’waMiyila va veleki:
- N’waMzamani (Mhana Topisa)
- Phahlela
- Gezani
- Khubani (N’waMzamani)
Phahlela (Dzengula) na N’waSalani (wa ka Mathevula) va veleki:
- Hlengani
N’waHlengani (Phahlela va teki N’waHlengani endhaku ka ku lova ka N’waSalani) va veleki:
- Jacki
- Elisa
- Godi
- Khetani
Hlengani na Tsemisa (wa ka Hlungwani) va veleki:
- Mzamani
- Jane
- Saki
- Wiseman
- Bethuel
- Julia
- Prudence
Mzamani na Mahlenga (wa ka Baloyi) va veleki:
- Shitshembiso (N’waMiyila)
- Hlayisani
Shitshembiso na Pfukani (wa ka Maluleke) va veleki:
- Lwandle Worhanga-ndlela
“Va ka kanda ni chavani? Ni chava mahika!”
Hi teto ta ka Cheleni, mi ti tiseriwa hi;
Xitshembiso xa Mzamani. Tuva ra Mahlenga. Nyarhi ya Vahlengwe. Felanyimpini.
Submit your clan history to admin@vivmag.co.za | Spreading the culture of documenting our history #BlakAkhive


text:
Tshihumbudzo tsha Lufu lwa Yesu
Luthihi nga ṅwaha fhethu ho fhamba-fhambanaho shangoni ḽoṱhe, ri a ṱangana u itela u humbula lufu lwa Yesu. Ri ita zwenezwo nga ṅwambo wa uri o laedza vhatevheli vhawe a ri: “Dzulani ni tshi ita zwenezwi u itela u nkhumbula.” (Luka 22:19) Tshihumbudzo tshi tevhelaho tshi ḓo vha nga:
Ḽavhuvhili, 11 April, 2017.
Ri ni ramba uri ni vhe hone kha tshenetshi tshiitea tsho khetheaho. Muṅwe na muṅwe o ṱanganedzwa kha wonoyu muṱangano, u fana na kha miṅwe miṱangano yashu. Hu dzhenwa mahala nahone a hu na koleke.
Gudani Zwo Engedzeaho
Tshiṱhavhelo Tsha Yesu Ndi ‘Tshirengululi Tsha Vhanzhi’ Nga Nḓila-Ḓe?
Tshiṱhavhelo tshi ri rengulula kha tshivhi nga nḓila-ḓe?
Tshirengululi—Tshifhiwa tsha Ndeme Vhukuma tshi Bvaho ha Mudzimu
Tshirengululi ndi mini? Tshi nga ni vhuyedza hani?
Ndi Ngani Ṱhanzi Dza Yehova Vha Sa Iti Tshilalelo tsha Murena U Fana na Vhuṅwe Vhurereli?
Tshi dovha tsha vhidzwa Tshilalelo tsha U Fhedza kana Tshihumbudzo, ndi tshiitea tshikhethwa-khethwa kha Ṱhanzi dza Yehova. Ṱhogomelani zwine Bivhili ya amba nga ha tshenetshi tshiitea.
Ndi Ngani ni Tshi Fanela u Guda Bivhili?
Bivhili i khou thusa vhathu vha dzimilioni shangoni ḽoṱhe uri vha wane phindulo dza mbudziso dza ndeme vhutshiloni. Naa ni nga takalela u vha muṅwe wavho?


text:
Svitiviso Svenawo
Copyright
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Inc. Kudhinda kumbe kuteka kuhihava kheselo asvipfumeleliwi.
Website leyi yihumesiwa nekubhasopiwa hiWatchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”). Handle keku svihikombiwe, mahungu hikwawo nesvin’wanyani svingele ke Website leyi sveWatch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
Svikombiso Svemakambani (Trademarks)
Adobe, chikombiso cheAdobe, Acrobat, chikombiso cheAcrobat, svikombiso svelenaweni svekambani yingewa Adoe Systems Incorporated. iTunes ne iPod svikombiso svelenaweni sveApple Inc. Svin’wanyani svikombiso hikwasvo svesvikombiso svingatsalisiwa svingele naweni svine vinyi vasvona.
Kheselo neMinawo Yekutirhisa Website Leyi
Minawo leyi yekutirhisa yitlherhisa matirhisele eWebsite leyi. Kutirhisa website leyi kukombeta eku wakheselana neminawo hikwayo yingalaha. Loko unga kheselani neminawo leyi hikwayo awufanekeli kutirhisa website leyi.
Kutirhisa kukheseliwako kuyendlisile kuyini? Wakota kuvona, kuteka (download), kumbe kuprinda mifananiso yevenyi (copyrighted) yingayendla svekudhirowiwa, mabhuku, tisimu, mipikichha, mahungo nakambe mavhidhiyo (“Svikumekako”) svingele kewebsite leyi loko kawuta tirhisa svilo svakona, loko ungasvishavisi kumbe eku ungayendli svingapfumeleliko svitsaliwe laha hasi netin’wanyani tindawo tematirhisele. Se awufanekeli:
Kuteka svingele phakati lesvi ungateka kewebsite leyi (uveka keyin’wanyani website, kumbe ndawo yokuchichana mafayela, kumbe tindawo tevungana (social network);
Kuhumesa svingele phakati lesvi utova utekile kewebsite leyi uhisvikhomanisile kumbe chiphemu cheprogiramu yele kekombiyuta;
Kutlhelelisa kuhumesa, kulungisa svingafanana svingahavako kuhambana, kukopa, kumbe kutirhisa svilo svingele kewebsite leyi kawulava kushavisa (hambu ungakumi geni) kutlhanganisela kuhangalaseliwa ketiprogiramu tekombiyuta tingatsaliwa kakutekiwa svihumako kewebsite leyi kumbe svinga khomana newebsite leyi (svihihava mhaka nekusvitekiwa kan’we tsena kumbe eku sviyala kasvichichachicha);
Kungena kewebsite leyi uhine chitlondwa chekulungisa kumbe kuhangalasa mahungo atirhisiwako hiprogiramu yekombiyuta eku yipfuleka, (source code), tiprogiramu titirhisako enge mathulusi kumbe eku ndlela yekukela kumbe kuvhuvhula mahungo svingalongeka (svihlanganiselako kambe svingaheleli kesvingewa, data mining, data extraction kumbe eku data harvesting) kasviyendliwa kewebsite leyi;
Kutirhisa svingahiko svekahle website leyi hiti progiramu tingene mapheji atona, enge kuyendla chin’wanyani chilo chikanganyisako, kukanganyisa matirhisele ewebsite, kumbe kungena kayona nele kungene tin’wanyani tiprogramu kawutirhisa tin’wanyani tindlela tingahambana neleti tikheseliwako;
Kuyendla un’wanyani chhumu ukotako kudlhaya kumbe kukanganyisa kupfula kewebsite kumbe kutsandzisa van’wani vanhu kungena, kutirhisa hindlela yin’wanyani yingahiko naweni, yekuyiva kumbe yikanganyisako;
Kutirhisa website kawulava kushavisa kumbe kuhangalasela.
Kutshova Minawo Yekutirhisa
Yingalahlekeliwi hisvin’wanyani svivuliwako laha, loko wena utshova minawo yekutirhisa hindlela yihi svayona, watch tower yitateka magoza lawa yivonako eku ayelana nekukanganyisiwa kenawo loku kungayendliwa, svihlanganisela kukutekela tifanelo tekutirhisa website leyi, kuyalisa kombiyuta yingene adhiresi yeIP yawena eku yingena ndaweni yavona, kuvulavula nekambani yiyendlako eku ungena kewebsite kayikombela eku utsimbisiwa kungena kendawo yavona kumbe ekuku mangalela ketikhoti.
Kulungisisiwa (Variation)
Karhi nekarhi Watchtower yakota kulungisisa minawo leyi yekutirhisa. Minawo yekutirhisa yingalungisisiwa yisungula kutirha siku leli yihumesiwako kewebsite. Wakombeliwa eku uyala kaulanguta kepheji leli eku ukota kuvona nekutiva svitova svilungisisiwe.
Nawo Netikelo Yawona [Chidlhamela] (Law and Jurisdiction)
Minawo leyi yekutirhisa yitova kayitlherhisiwa nekutlhamuseliwa sviyelanako neminawo yeState of Newyork, U.S.A., svihihava tirho neku minawo yakona ayiyelani neyelaha utshamako kona. Timhaka tingene chekuyendla neminawo yekutirhisa tita kandziyisiwa kebandla leState kumbe eku bandla lele hehla (federal court) lingene tikelo keState of New york, U.S.A.
Loko Svin’wanyani Sviphemu sve Chibhoho Lechi Svingatirhiseki (Severability)
Loko chin’wanyani chilo kesvingavuliwa kechibhoho che minawo yekutirhisa leyi chikuwa hibandla lingene tikelo achiyendli, achingeni kwalaho, achilandzeleleki, kumbe eku achile naweni, svin’wani sviphemu svingasala sviyala kasvitirha. Loko Watchtower yitsandza kuvona eku chiphemu cheminawo leyi yekutirhisa kumbe chin’wanyani svachona chingagongiwa, lesvi asvivuli eku chiphemu chakona achahahihava tirho kumbe eku yahahihava matimba eku layela eku chiyengisiwa.
Chibhoho Chingahelela
Minawo leyi yekutirhisa hichona chibhoho chingahelela phakati kawena neWatchtower hehleni kekutirhisa website leyi, nakambe chiyendla eku svin’wanyani svibhoho lesvi ungayendla khale neWatchtower kuyelana nema tirhisele ewebsite leyi svingahatirhi.


text:
1 – Ku na lavo loko va dakwa va rila.
2 – Ku na lavo loko va dakwa va yimbelela va cina.
3 – Ku na lavo loko va dakwa va humesa swihundla.
4 – Ku na lavo loko va dakwa va endla onge va tlharihini.
5 – Ku na lavo loko va dakwa va vulavula ngopfu xilungu.
6 – Ku na lavo loko va dakwa va tinyela.
7 – Ku na lavo loko va dakwa va etlela.
8 – Ku na lavo loko va dakwa va navela sangu.
9 – Ku na lavo loko va dakwa va hleketa ti EX ta vona.
10 – Ku na lavo loko va dakwa va endla onge i madomu.
11 – Ku na lavo loko va dakwa va rhandza ku ba vanhu.
12 – Ku na lavo loko va dakwa va rhandza ku biwa.
13 – Ku na lavo loko va dakwa va tivona va ganye ngopfu.
14 – Ku na lavo loko va dakwa va vulavula too much, and non-stop.
15 – Ku na lavo loko va dakwa va va miyela, va rhomba.
16 – Ku na lavo loko va dakwa a va naveli sangu.
17 – Ku na lavo loko va dakwa va hlanta.
18 – Ku na lavo loko va dakwa va tiva maxaka.
19 – Ku na lavo loko va dakwa va rhandza ku fona fonela vanhu.
20 – Ku na lavo loko va dakwa va yiva.
21 – Ku na lavo loko va dakwa va pumba vanhu vuloyi.
22 – Ku na lavo loko va dakwa va hleketa ku tisunga.
23 – Ku na lavo loko va dakwa va pfuxa milandzu ya khale.
24 – Ku na lavo loko va dakwa va lahleka kaya.
25 – Ku na lavo loko va dakwa va pfulela sound yi rhasa.
26 – Ku na lavo loko va dakwa va boxa ku i Vatsonga.
27 – Ku na lavo loko va dakwa va ri i Mazulu.
28 – Ku na lavo loko va dakwa va hleva maxaka na varhandzani va vona.
29 – Ku na lavo loko va dakwa va lan’wa sangu.
Image source: africacheck.org


text:
GIPIMO 2
Bhibhiliya livru yi tago khu ga Nungungulu
1, 2. Khu ginani Bhibhiliya yi gu giningwa nyo tsakise gi tago khu ga Nungungulu?
WO DZIPWA kharini wo ningwa gilogyo khu pari na wa sa gi vireya? Khu hweyi gu gi tula, nigu wo tsaka kholu pari yago yi gu dundrugidego. U ngu yi bonga khu giningwa gyogyo.
2 Bhibhiliya giningwa gi tago khu ga Nungungulu. Yi ngu hi ninga mahungu hi si kodzigo gu ma mana wumbe wulanga. Khu giyeyedzo, iyo yo hi embeya gu khiyo Nungungulu vangide ndzadzi, mafu ni mwama ni nyamayi nyo pheye. Yi ngu hi ninga matshina nya milayo ma kodzago gu hi phasa ho ba hiri ni sigaradzo. Omu nya Bhibhiliya hi ngu hevbula khedzi Nungungulu a na tadzisago khidzo makungo yaye nyo vbindrugedze mafu ma khala wulanga nya tshukwana. Bhibhiliya giningwa nyo tsakise!
3. Ginani u na gi tigo khu gu ba na u hevbula Bhibhiliya?
3 Olu u hevbulago Bhibhiliya, u na tugula gu khuwe Nungungulu o vbweta gu khuye u khala pari yaye. Tepo u simamago gu hevbula simbe khuye, wupari wago naye wu na dandra.
4. Ginani u gi samalago avba nya Bhibhiliya?
4 Bhibhiliya yi vbindrugedzedwe khu malimi ma ninganago 2.600, nigu gu ghandlidwe dzibhiliyoni nya iyo. Guvbindra 90 dzipursento nya vathu mafuni va ngu leri Bhibhiliya khu lidimi lawe. Nigu semana ni semana, guvbindra miliyoni mweyo nya vathu va ngu mana Bhibhiliya! Isoso so tiyisa gu khiso yi mwalo yimbe livru nyo fane ni Bhibhiliya.
5. Khu ginani hi nga ganeyago gu khethu Bhibhiliya yi “lovidwe khu tshivba ya Nungungulu”?
5 Bhibhiliya yi “lovidwe khu tshivba ya Nungungulu.” (Leri 2 Thimoti 3:16.) Ganiolu vambe va nga pimisa gu khavo, ‘Bhibhiliya yi lovidwe khu vathu, si nga kodzega kharini gu iyo yita khu ga Nungungulu? Bhibhiliya yi ngu phindrula: “Vathu va di kutsedzedwa [mwendro, gu gimbidziswa] khu Liphuvbo nya Guage, va ganela Mahungu nya gute khu ga Nungungulu.” (2 Pedro 1:21) Isoso si nga fana ni mwama nya dzinogosi a rumago mabhalane waye gu lova lidangaliya. Khu mani mutumbunusi nya lidangaliya lolo? Khu mwama nya dzinogosi, na siri mabhalane. Khu ndziya nyo fane, Mutumbunusi nya Bhibhiliya khu Nungungulu, na siri vathu vale a va thumisidego gasi gu yi lova. Nungungulu va gimbidziside gasi gu va lova mapimo yaye. Khu lisine Bhibhiliya “Mahungu ya Nungungulu.” — 1 Vatesalonika 2:13; wona Tshamuselo 2.
BHIBHILIYA YO GANEYA LISINE
6, 7. Khu ginani hi tiyago hi ganeya gu khethu Bhibhiliya kha yi dzi ganedzi?
6 Gulowa nya Bhibhiliya gu dzegide gipimo nya 1.600 myaga. Valovi vayo va vbanyide khu dzitepo nyo hambane. Vambe vakona va di hevbude ngudzu ganiolu vambe kha va nga ba va hevbude. Khu giyeyedzo, moyo wakona a diri dhogodheya. Vambe va diri valimi, vagogi, vahavisi, vaprofeti, valamuli ni dzipfhumu. Ambari olu gu gu romo guhambana gogo nya valovi, satshavbo sipandre nya Bhibhiliya si ngu pwanana. Gima kha yi ganeyi gilo omu nya gipimo nyo khaguri, yi ya gi ganedza omu nya gimbe. *
7 Sipimo nyo pheye nya Bhibhiliya so tshamuseya edzi si phedego khidzo sigaradzo mafuni, gasi esi nyo hegise so hi embeya edzi Nungungulu a na si lulamisago khidzo khu gu vbindrugedza mafu ma khala paradhesi. Bhibhiliya yo tshanganisa magume mazana myaga nya matimo nya vathu yi bwe yi yeyedza gu khiyo makungo ya Nungungulu tepo yatshavbo ma ngu tadzisega.
8. Ninga siyeyedzo si gu khiso Bhibhiliya yi ngu ganeya lisine tepo yi ganeyago khu siyensya.
8 Bhibhiliya kha ya lovedwa gu hevbudza siyensya mwendro gu khala livru nya xikola, ganiolu esi yi si ganeyago khu mahungu nya siyensiya lisine. Khiso hi nga hadzi gu si vireya avba nya livru yi tago khu ga Nungungulu. Khu giyeyedzo, livru ya Levhi yi na ni sileletelo sa Nungungulu khu edzi vaIsrayeli va nga ba va yede gu dzi vhikeya khidzo gasi gu madwali ma si phalalegi. Isoso si lovidwe gale ngudzu vathu na va si guti gilo khedzi dzi bactéria ni dzi virus dzi thaphedzisago khidzo madwali. Bhibhiliya gambe yo hevbudza gu khiyo mafu kha ma vbayegwa danga. (Joba 26:7) Nigu tepo vathu nya vangi va nga ba va khodwa gu khavo litigo giphepherele, Bhibhiliya yi di gu ganeya gu khiyo ilo li khade kha nga bhola. — Isaya 40:22, NM.
9. Gutumbega ga valovi nya Bhibhiliya go hi phasa gu pwisisa ginani?
9 Tepo yi ganeyago khu matimo gambe, Bhibhiliya tepo yatshavbo yo ganeya lisine. Ganiolu dzilivru nya dzingi nya matimo kha dzi ganeyi lisine khu guvbeleya kholu valovi vakona kha va tumbega. Khu giyeyedzo, kha va lova lisine khu dzitepo dzile mayigo yawe ma padwego dzinyimbini. Guhambana ni isoso, valovi nya Bhibhiliya va yeyedzide gutumbega ambari ga dzitepo edzi Israyeli a padwego. Va lovide gambe khu sihoso sawe wutumbu. Khu giyeyedzo, omu nya livru nya Mitengo, Mosi o hi tshamuseya gihoso nya gikhongolo a gi giridego ni gu khuye tsayisidwe khu Nungungulu khu kotani nya gihoso gyogyo. (Mitengo 20:2-12) Gutumbega ga valovi nya Bhibhiliya go yeyedza gu khugo Bhibhiliya ya guta khu ga Nungungulu. Isoso so thula gu khiso hi nga yi tumba Bhibhiliya khu lisine.
LIVRU NYO TALE KHU WUSINGALAGADZI NYA WADI
10. Khu ginani wusingalagadzi nya Bhibhiliya wu gu na ni giphaso gwathu muhuno?
10 Bhibhiliya “yi lovidwe khu tshivba ya Nungungulu, yi ngu phasa gu hevbudza ni gu kawuka ni gu luleka.” (2 Thimoti 3:16) Khu lisine, wusingalagadzi nya Bhibhiliya wu na ni giphaso gwathu muhuno. Jehovha a ngu dziti edzi hi wumbidwego khidzo, khu kharato a ngu pwisisa edzi hi pimisago khidzo ni edzi hi dzi pwago khidzo. Uye a ngu hiti gwadi guvbindra edzi ethu vamune hi dzitigo khidzo, uye gambe o vbweta gu khuye hi tsaka. Uye a ngu siti esi si hi phasago ni esi si hi reseyago libango.
11, 12. a) Wusingalagadzi muni nya wadi wu ningidwego khu Jesu omu ga Matewu sipimo 5 kala 7? b) Ginani gambe hi nga gi hevbulago omu nya Bhibhiliya?
11 Omu nya sipimo 5 kala 7 nya livru ya Matewu, hi ngu hevbula khu wusingalagadzi nya wadi ngudzu owu Jesu a wu ningidego wu yeyedzago ndziya nyo mane gutsaka, nyo vbanyisane gwadi ni vambe, nyo gombeye ni edzi hi yelago gu dzi wona khidzo dzitsapawu. Ambari olu gu vbindridego 2.000 myaga na a ningide wusingalagadzi wowu, wu ngari ni giphaso muhuno wa tshigu.
12 Omu nya Bhibhiliya Jehovha a ngu hi hevbudza gambe matshina nya milayo ma nga hi phasago gu vbanya womi nya wadi kha nga ndranga, gu khala sithumi nya sadi, ni gu vbanyisana khu gurula ni vambe vathu. Matshina nya milayo nya Bhibhiliya ma nga hi phasa tepo yatshavbo ni ga gevbi giemo hi gu ga igyo, ni hayini hi vbanyago umo, ambari ni ga gevbini gigaradzo. — Leri Isaya 48:17; wona Tshamuselo 3.
U NGA TUMBA WUPROFETI NYA BHIBHILIYA
13. Ginani a ganedego Isaya khesi si nga hadzi dugeleya lidhoropa la Bhabhiloni?
13 Siprofeto nya singi nya Bhibhiliya si tadzisegide. Khu giyeyedzo, Isaya profetide gu khuye Bhabhiloni a di hadzi fuviswa. (Isaya 13:19) Uye tshamusede gwadi edzi lidhoropa lolo li nga hadzi gu khungumudwa khidzo. Lidhoropa lolo li di vhikedwe khu malimba nya makhongolo ngudzu ni tsongo. Ganiolu Isaya a di profetide gu khuye tsongo wowo wu di hadzi guvbwa nigu malimba ma di hadzi digwa na ma tudwe. Vadhumeyi va di hadzi gu wandra lidhoropa nya mba dwana. Isaya profetide gambe khu mwama nyo khaguri oyu lina laye a gu Kiro, a nga hadzi gu dzega Bhabhiloni. — Leri Isaya 44:27–45:2; wona Tshamuselo 4.
14, 15. Gi tadzisegide kharini giprofeto gya Isaya?
14 Mazana mavili myaga hwane nya gulowe nya giprofeto gyogyo, gu vbohide libutho nya masotshwa na li dongide gu ta dhumeya Bhabhiloni. Khu mani a nga ba a thangeya libutho lolo? Kha nga edzi Isaya a ganedego, gu diri Kiro, pfhumu ya Perisiya. Satshavbo si di dongisedwe gasi giprofeto gyogyo gi tadzisega.
15 Khu wutshigu wule nya gudhumedwe, vaBhabhiloni va diri ni buzo. Va di gu dzipwa na va sayisegide kholu va nga ba va vhikedwe khu libhiyo nya likhongolo ni tsongo. Khu vbavbanze nya lidhoropa, Kiro ni masotshwa yaye va di ba va kemba sele gasi gu vbwisa tsongo. Mati ma vbwide avba nya gu masotshwa nya vaPerisiya ma gimbiya khu tsongoni. Ganiolu ma di hadzi gu beya kharini ndrani nya libhiyo la Bhabhiloni? Kha nga edzi giprofeto gi ganedego khidzo, malimba nya lidhoropa ma di digidwe na ma tudwe hayo ha, khu kharato masotshwa ma wandride lidhoropa nya mba dwana.
16. a) Ginani egi Isaya a profetidego khu wumindru wa Bhabhiloni? b) Ho dziti kharini gu khethu giprofeto gya Isaya gi tadzisegide?
16 Isaya profetide gu khuye Bhabhiloni a di hadzi hegisa khu gu khala marumbi kala gupindruga. Lovide khuye: “Gima kha gu na khala gambe muthu umomo, vathu kha va na vbaha umo kala gupindruga.” (Isaya 13:20) Ina si tadzisegide isoso? Wulanga wu nga ba wuri Bhabhiloni, wu gu omu nya pfhuka nya 80 dzikilometru gukhugeya marandzi ga Bhagdhadhi, Iraki, olu gu tshade marumbi basi. Ambari muhuno wa tshigu mwalo a vbanyago avbovbo. Jehovha vbiyede Bhabhiloni “khu piyelo nya gumbembise.” — Isaya 14:22, 23. *
17. Khu ginani hi nga tumbago situmbiso satshavbo sa Nungungulu?
17 Gutadzisega nya siprofeto satshavbo nya Bhibhiliya go yeyedza gu khugo ethu hi nga tumba esi Bhibhiliya yi si ganeyago khu wumindru. Hi nga tiyisega gu khethu Jehovha a na tadzisa gitumbiso gyaye nyo vbindrugedze mafu ma khala paradhesi. (Leri Mitengo 23:19.) Khu lisine, ethu hi na ni gutumba “nya guvbanye nya gupindruge. Nungungulu a si liphigo, a hi tiviside ogu guvbanya khu gale ni gale.” — Tito 1:2. *
BHIBHILIYA YI NGA VBINDRUGEDZA MAVBANYELO YAGO
18. O ma tshamuseya kharini Pawulo “mahungu ya Nungungulu”?
18 Hi hevbude gu khethu gu mwalo yimbe livru yi fanago ni Bhibhiliya. Sipandre si yi wumbago si ngu pwanana nigu yo ba yi ganeya khu siyensya mwendro matimo, yo ganeya lisine tepo yatshavbo. Iyo gambe yi ngu hi ninga wusingalagadzi nya wadi nigu yi na ni siprofeto nya singi si tadzisegidego. Ganiolu Bhibhiliya yi ngu gira simbe silo gambe nyo vbindre isoso. Mupostoli Pawulo lovide khuye: “Mahungu ya Nungungulu khya guvbanya, ma na ni tshivba.” So tshamuseya ginani isoso? — Leri Vahebheru 4:12.
19, 20. a) Bhibhiliya yi nga gu phasa kharini guti edzi uwe u khadego khidzo? b) U nga yeyedza kharini gubonga khu giningwa nya Bhibhiliya?
19 Bhibhiliya yi nga vbindrugedza mavbanyelo yago. Yi nga gu phasa guti edzi uwe khu lisine u khadego khidzo. Yi nga gu phasa gu pwisisa mapimo ni gudzipwa gwago gu etidego. Khu giyeyedzo, si nga girega na hi pimisa gu khethu hi ngu mu haladza Nungungulu. Ganiolu gasi gu yeyedza gu khethu hi ngu mu haladza, gu vbwetega gu hi landrisa esi Bhibhiliya yi si ganeyago.
20 Khu lisine Bhibhiliya livru yi tago khu ga Nungungulu. Uye o vbweta gu khuye u yi leri, u yi hevbula u bwe u yi gola. Yeyedza gubonga khu giningwa gegi, u bwe u khala khu gu gi hevbula. Khavbovbo u na pwisisa makungo ya Nungungulu khu vathu. Omu nya gipimo gi landreyago hi na hevbula simbe khu makungo yoyo.
^ ndri. 6 Vambe vathu vari khavo Bhibhiliya kha yi pwanani, ganiolu isoso khandri lisine. Wona gipimo 7 omu nya livru A Bíblia — Palavra de Deus ou de Homem? yi dusidwego khu Dzifakazi dza Jehovha.
^ ndri. 16 Wo ba u dzina gu hevbula simbe khu wuprofeti nya Bhibhiliya, u ngu kodza gu leri dzipajina 27-29 avba nya bruxura Um Livro para Todas as Pessoas, yi dusidwego khu Dzifakazi dza Jehovha.
^ ndri. 17 Gufuviswa ga Bhabhiloni gimwegyo nya siprofeto nya Bhibhiliya si tadzisegidego. U nga mana mahungu nya siprofeto si ganeyago khu Jesu Kristo omu nya Tshamuselo 5.


text:
Swikwembu
Kuphahla Swikwembu (Kumbe kuphahla Vafi), swi tshegiwe eka rirhandzu na ku xixima vafi. Eka mindzhavuko yin'wana, swi yelana na ku pfumela leswaku ku na vutomi endhzaku ka rifu, naswona vafi vahundzuka swikwembu naswona va swikota ku pfuna kumbe ku kavanyeta njombo ya lava hanyaka. Mintlawa yin'wana yi xixima varikwavo va ngati lava loveke; vukhongeri byin'wana, ngopfu-ngopfu Vukhongeri bya Vukatolika byi xixima vakwetsimi tani hi va vulavuleri emahlwenika Xikwembu.
E Yuropa, Ashiya, Oshiyeniya na le matikweni man'wana ya Afrika, xikongomelo xo phahla swikwembu i ku tsakisa swikembu leswaku swi katekisa lava hanyaka. Kuphala swikwembu, swithlela swi tirhisiwa ku aka muti na xivongo, kutshembeka emutini na ku ku kurisa rixaka. Kuphahla swikwembu, ku kumeka eka tinxaka hinkwato ta vanhu hi ku hambana hambana ka ma phahle.
Nkatsakanyo[Lulamisa | edit source]
Kuphahla swikwembu swa hambana na ku khongela xikwembu. Eka mindzhavuko yin'wana ya xi Afrika, swikwembu swi voniwa tani hi vahlanganisi kumbe vayimeri va lava vahanyaka, naswona swikwembu swikota ku ngenelela tani hi varhumiwa exikarhi ka xikwembu na vanhu lava hanyaka. Tani hi mimoya leyi ayiri vanhu, swikota ku twisisa swi laveko swa vanhu ku antswa ku tlula swivumbiwa swa moya. Mindzhavuko yin'wana yi pfumela leswaku swikwembu swi fanela ku hlayisiwa hi switukulwana leswi hanyaka, naswona leswi swi katsa ku nyikela hi swakudya na swi laveko swin'wana. Van'wana vatshemba leswka ku phahla kova vutihlamuleri bya vumunhu hambi loko swikwembu swinga twi kumbe ku vona leswi endliweke.
Mindzhavuko yin'wna leyi xiximaka swikwembu, a yi swiviti ku phahla. Hiyona mhaka leyi, kungana ku hambana exikarhi ka ku phahla swikwembu na ku khongela xikwembu.[1][2][3] Ku phahla indlela yo xixima no hlayisa swikwembu eka vutomi bya swona bya vumoya. Hiswona leswi endlaka leswaku mindzhavuko na vukhongeri byo tala byi yelana emhakeni ya maphahlele. Van'wana va vhakela masirha ya vinyi va vona kumbe swikwembu swin'wana swa vona, naswona va siya swiluva no basisa sirha. Kambe leswi a swi fani na ku gandzela.
Swihenwa swa ku phahla e Afrika[Lulamisa | edit source]
Ku phahla swikwembu ku tolovelekile e Afrika, naswona i xiphemu xa vukhongeri byo tala by ndhzavuko. Swi tatisiwa hi ku pfumela eka xikwembu, hambiswiritano swikhongelo kumbe swikombelo na magandzelo swi nyikeriwa eka swikwembu. Kuphahla swikwembu i xiendlo lexi tolovelekeke eka ma Afrika yotala, naswona hakanyingi va hlanganisa ku phahla swikwembu na vukhongeri lebyi va byi amukeleke bya manguva lawa.[4][5]
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ worship, Cambridge University Press
- ↑ worship, Oxford University Press
- ↑ worship, Merriam-Webster, Incorporated
- ↑ Igor Kopytoff (1997), "Ancestors as Elders in Africa", in Roy Richard Grinker, Christopher Burghard Steiner, Perspectives on Africa: A Reader in Culture, History, and Representation, Blackwell Publishing, ISBN 1-55786-686-4
- ↑ Some reflections on ancestor workship in Africa, Meyer Fortes, African Systems of Thought, pages 122-142, University of Kent.


text:
Ku Humelela Yini Loko Hi Fa?
Nhlamulo ya Bibele
Bibele yi ri: “Lava hanyaka va swi tiva leswaku va ta fa; kambe loko ku ri lava feke, a va tivi nchumu nikatsongo.” (Eklesiasta 9:5; Pisalema 146:4) Hikwalaho loko hi fa hi tshika ku va kona. Vafi a va ehleketi, a va tirhi naswona a va twi nchumu.
“U ta tlhelela entshurini”
Loko Xikwembu xi vulavula ni munhu wo sungula Adamu, xi hlamusele leswi humelelaka hi hina loko hi fa. Leswi Adamu a nga yingisangiki, Xikwembu xi n’wi byele xi ku: “U ntshuri u ta tlhelela entshurini.” (Genesa 3:19) Loko Xikwembu xi nga si vumba Adamu “hi ntshuri wa misava,” Adamu a a nga ri kona. (Genesa 2:7) Hikwalaho, loko Adamu a fa, u tlhelele entshurini kutani a nga ha vi kona.
Ku endleka leswi fanaka hi vanhu lava faka namuntlha. Loko Bibele yi vulavula hi vanhu ni swiharhi, yi ri: “Hinkwaswo swi ve kona swi huma entshurini, hinkwaswo swi tlhelela entshurini.”
Rifu a hi makumu ya swilo hinkwaswo
Hakanyingi Bibele yi fanisa rifu ni ku etlela. (Pisalema 13:3; Yohane 11:11-14; Mintirho 7:60) Munhu la nga etlela vurhongo lebyikulu a nga swi tivi leswi humelelaka ekusuhi na yena. Hilaha ku fanaka, vafi a va tivi nchumu nikantsongo. Hambiswiritano, Bibele yi dyondzisa leswaku Xikwembu xi nga pfuxa vanhu lava feke onge hiloko xi pfuxa munhu evurhongweni. (Yobo 14:13-15) Eka vanhu lava Xikwembu xi nga ta va pfuxa, rifu a hi makumu ya swilo hinkwaswo.


text:
28 ka Agosto–3 ka Setembro
EZEKIELI 39-41
Lisimu 16 ni mukhongelo
Magezu yo vhulula mutlhangano (3 min. kuya hasi)
TITSHOMBA TI NGA KA MHAKA YA NUNGUNGULU
“Muwoniso wa Ezekiyeli wa tempeli ni lezvi wu ku khumbisako zvona”: (10 min.)
Eze 40:2 — A wukhozeli ga Jehovha gi tlakukile ku hundza wukhongeli gontlhe laha misaveni (Sentinela ga 1/3/99 pha. 11 ndzi. 16)
Eze 40:3, 5 — Handle ko kanakana Jehovha i ta tatisa kungo gakwe xungetano hi wukhozeli go basa (Sentinela ga 1/8/07 pha. 10 ndzi. 2)
Eze 40:10, 14, 16 — Hi fanele ku hanya hi matshinya yo lulama ya Jehovha kasi hi mu khozela hi ndlela a yi lavako (Sentinela ga 1/8/07 pha. 11 ndzi. 5)
-
Kela titshomba ta moya: (8 min.)
Eze 39:7 — A cikhati leci a vanhu va mu lumbetako kubiha Nungungulu, va chakisisa kuyini a vito gakwe? (Sentinela ga 1/9/12 pha. 21 ndzi. 2)
Eze 39:9 — Andzhako ka Har–Magedoni, zvi ta tira yini a zvibhamu ni zvilo zvontlhe zva kulwa hi zvona lezvi a matiko ma tofa ma zvi siya? (Sentinela ga 15/8/89 pha. 14 ndzi. 20)
A kugondza ka Bhibhiliya ka vhiki legi ku ku gondzisile yini hi Jehovha?
Hi tihi titshomba tin’wani ta moya u ti kumileko ka kugondza ka Bhibhiliya ka vhiki legi?
-
Kugondza ka Bhibhiliya: (4 min. kuya hasi) Eze 40:32-47
TI TSITSIRITE NTIRWENI WA KUCHUMAYELA
Liendzo lo sangula: (2 min. kuya hasi) Mahungu yo saseka, cigondzo 1 ndzi. 1 — Mahisa ku khwatsi wo mu komba vhidhiyu Wa zvi lava ku tiva mahungu yo saseka? (kanilezvi u nga bisi) u gumesa u mu nyika bhroxura.
Liendzo lo wuyela: (4 min. kuya hasi) Mahungu yo saseka, cigondzo 1 ndzi. 2 — Siya mhaka yo ta bhula hi yona ka liyendzo li landzelako.
Cigondzo ca Bhibhiliya: (6 min. kuya hasi) Mahungu yo saseka, cigondzo 1 tindzi. 3-4
MAHANYELA YA WUKRISTU
Lisimu 145
“Hi rini ndzi to tira kota phayona go vhunetela?”: (15 min.) Kubhulisana. Bisa vhidhiyu: Ndza zvi kota ku maha zvilo zvontlhe hi ku vhuniwa hi Jehovha.
Cigondzo ca Bhibhiliya ca bandla: (30 min.) kr cip. 17 tindzi. 1-9
Kuvhuxeta ni masemanyana ya lezvi zvi to gondziwa vhiki gi tako (3 min.)
Lisimu 47 ni mukhongelo


text:
Naa Ṱhanzi dza Yehova ndi Tshigwada Tsha Vhurereli vhu Songo Ḓoweleaho?
Hai, Ṱhanzi dza Yehova a si tshigwada tsha vhurereli vhu songo ḓoweleaho. Nṱhani hazwo, ri Vhakriste vhane vha ita zwi re maanḓani ashu u itela u tevhela tsumbo yo vhewaho nga Yesu Kristo nahone ri tshila u tendelana na pfunzo dzawe.
Tshigwada tsha vhurereli vhu songo ḓoweleaho ndi mini?
Vhathu vha na mavhonele a sa fani nga ha maipfi ane a ri “tshigwada tsha vhurereli vhu songo ḓoweleaho.” Naho zwo ralo, ṱhogomelani mahumbulele mavhili o ḓoweleaho ane vhathu vha vha naho nga ha eneo maipfi na zwine zwa ita uri eneo mahumbulele a sa shume kha riṋe.
Vhaṅwe vha humbula uri maipfi ane a ri tshigwada tsha vhurereli vhu songo ḓoweleaho a amba vhurereli vhuswa kana vhune ha mangadza. Ṱhanzi dza Yehova a vho ngo tumbula vhurereli vhuswa. Nṱhani hazwo, kha vhurereli hashu ri tevhela maitele a Vhakriste vha ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha, vhe tsumbo na pfunzo dzavho zwa ṅwalwa Bivhilini. (2 Timotheo 3:
16, 17) Ri tenda uri Maṅwalo Makhethwa a tea u vha ambadzifhele kha mafhungo a vhurabeli.
Vhaṅwe vha humbula uri tshigwada tsha vhurereli vhu songo ḓoweleaho ndi tshigwada tshi re na khombo, tshine tsha vha na murangaphanḓa. Ṱhanzi dza Yehova a vha lavheleli u rangwa phanḓa nga muthu. Nṱhani hazwo, ri tevhela tshilinganyo tshe Yesu a tshi vhetshela vhatevheli vhawe musi a tshi ri: “Murangaphanḓa waṋu ndi muthihi, ndi Kristo.”
—Mateo 23:10.
Ṱhanzi dza Yehova a si tshigwada tshi songo ḓoweleaho tsha vhurereli tshi re na khombo, fhedzi vha vhuyedza miraḓo yavho na vhaṅwe kha tshitshavha. Sa tsumbo, vhuḓinḓa hashu ho thusa vhathu vhanzhi uri vha kunde madzema manzhi a re khombo, a ngaho u shumisa luvhi zwidzidzivhadzi na halwa. Zwiṅwe hafhu, ri na kilasi dze dza funza vhathu vhanzhi shangoni ḽoṱhe u vhala na u ṅwala. Ri ṱanganela nga u fhisea kha u thusa musi wa khombo. Ri a shuma nga maanḓa u itela uri ri kwame vhathu nga nḓila yavhuḓi, samusi Yesu o laedza vhatevheli vhawe uri vha ite nga u ralo.