text:
Tinhlamuselo Ta Le Hansi
1 YEHOVHA
Vito ra Xikwembu i Yehovha naswona ri vula leswaku “U Endla Leswaku Swi Va Kona.” Yehovha i Xikwembu xa matimba hinkwawo naswona u tumbuluxe swilo hinkwaswo. U ni matimba yo endla xin’wana ni xin’wana lexi a lavaka ku xi endla.
Hi Xiheveru, vito ra Xikwembu a ri tsariwe hi maletere ya mune. Hi Xitsonga, vito leri ri vitaniwa Yehovha. Vito ra Xikwembu ri humelela ematsalweni ya Xiheveru ya le Bibeleni kwalomu ka minkarhi ya 7 000. Vanhu emisaveni hinkwayo va tirhisa tindlela to hambana ku tsala vito leri nge Yehovha naswona va ri vitana hi ndlela leyi tolovelekeke hi ririmi ra vona.
2 BIBELE YI “HUHUTERIWE HI XIKWEMBU”
Mutsari wa Bibele i Xikwembu kambe xi tirhise vavanuna leswaku va yi tsala. Swi fana ni n’wamabindzu loyi a byelaka matsalana wakwe ku tsala papila leri nga ni mianakanyo yakwe. Xikwembu xi tirhise moya wa xona lowo kwetsima ku kongomisa vatsari va Bibele leswaku va tsala mianakanyo ya xona. Moya wa Xikwembu wu va kongomise hi tindlela to hambanahambana, minkarhi yin’wana wu va endle va vona swivono kumbe va va ni milorho kutani va swi tsala ehansi.
3 MISINYA YA MILAWU
Leti i tidyondzo leti nga eBibeleni leti hlamuselaka ntiyiso wa xisekelo. Hi xikombiso, nawu lowu nge “vunakulobye byo biha byi onha mikhuva leyi pfunaka” wu hi dyondzisa leswaku ha khumbeka hi ndlela leyinene kumbe yo biha hikwalaho ka vanhu lava hi tihlanganisaka na vona. (1 Vakorinto 15:33) Nakambe nawu lowu nge “xin’wana ni xin’wana lexi munhu a xi byalaka, u ta tlhela a tshovela xona” wu hi dyondzisa leswaku a hi nge byi balekeli vuyelo bya swiendlo swa hina.—Vagalatiya 6:7.
4 VUPROFETA
I rungula leri humaka eka Xikwembu. Ku nga ha va nhlamuselo ya ku rhandza ka Xikwembu, dyondzo ya mahanyelo, xileriso kumbe vuavanyisi. Nakambe ku nga ha va rungula ra leswi nga ta endleka enkarhini lowu taka. Ku ni vuprofeta byo tala eBibeleni lebyi se byi nga hetiseka.
5 VUPROFETA LEBYI VULAVULAKA HI MESIYA
Yesu hi yena loyi a hetisiseke vuprofeta byo tala bya Bibele lebyi vulavulaka hi Mesiya. Vona bokisi leri nge “ Vuprofeta Lebyi Vulavulaka Hi Mesiya.”
▸ Ndzima 2, ndzim. 17, nhlamuselo ya le hansi.
6 XIKONGOMELO XA YEHOVHA HI MISAVA
Yehovha u tumbuluxe misava leswaku yi va kaya leri nga paradeyisi ra vanhu lava n’wi rhandzaka. Xikongomelo xakwe a xi cincanga. Ku nga ri khale, Xikwembu xi ta herisa vuhomboloki kutani xi nyika vanhu va xona vutomi lebyi nga heriki.
7 SATHANA DIYAVULOSI
Sathana i ntsumi leyi sunguleke ku xandzukela Xikwembu. U vitaniwa Sathana, leswi vulaka “Mukaneti,” hikuva u lwisana na Yehovha. Nakambe u vitaniwa Diyavulosi, leswi vulaka “Mulumbeti.” U nyikiwe vito leri hikuva u vulavula mavunwa hi Xikwembu naswona u kanganyisa vanhu.
8 TINTSUMI
I khale Yehovha a tumbuluxe tintsumi a nga si tumbuluxa misava. A ti tumbuluxeriwe ku hanya etilweni. Ku ni tintsumi to tlula madzana ya timiliyoni. (Daniyele 7:10) Ti ni mavito ni vumunhu lebyi hambaneke naswona tintsumi leti titsongahataka a ti pfumeli ku gandzeriwa hi vanhu. Ti ni swikhundlha leswi nga faniki naswona ti averiwa mintirho yo hambanahambana. Yin’wana ya mintirho leyi yi katsa ku tirha exiluvelweni xa Yehovha, ku twarisa rungula rakwe, ku sirhelela ni ku kongomisa malandza yakwe emisaveni, ku twarisa vuavanyisi byakwe ni ku seketela ntirho wo chumayela. (Pisalema 34:7; Nhlavutelo 14:6; 22:8, 9) Enkarhini lowu taka, ti ta pfunana na Yesu eka nyimpi ya Armagedoni.—Nhlavutelo 16:14, 16; 19:14, 15.
9 XIDYOHO
Nchumu wun’wana ni wun’wana lowu hi wu anakanyaka kumbe lowu hi wu endlaka lowu lwisanaka na Yehovha kumbe ku rhandza kakwe i xidyoho. Tanihi leswi xidyoho xi onhaka vuxaka bya hina na Xikwembu, xi hi nyike milawu ni misinya ya milawu leyi hi pfunaka ku papalata ku dyoha hi vomu. Eku sunguleni, Yehovha u tumbuluxe swilo hinkwaswo swi hetisekile, kambe Adamu na Evha va hlawule ku nga n’wi yingisi Yehovha, va dyohile kutani va nga ha vi lava hetisekeke. Va dyuharile ni ku tlhela va fa naswona tanihi leswi hi velekiweke hi ri ni xidyoho xa Adamu, na hina ha dyuhala hi tlhela hi fa.
10 ARMAGEDONI
I nyimpi ya Xikwembu leyi nga ta herisa misava ya Sathana ni vuhomboloki hinkwabyo.
11 MFUMO WA XIKWEMBU
Mfumo wa Xikwembu i mfumo lowu Yehovha a wu simekeke etilweni. Yesu Kreste u le ku fumeni tanihi Hosi ya wona. Enkarhini lowu taka, Yehovha u ta tirhisa Mfumo leswaku a herisa vuhomboloki hinkwabyo. Mfumo wa Xikwembu wu ta fuma misava hinkwayo.
12 YESU KRESTE
Yehovha u rhange a vumba Yesu a nga si endla swilo hinkwaswo. Yehovha u rhume Yesu emisaveni leswaku a ta fela vanhu hinkwavo. Endzhaku ka loko Yesu a dlayiwile, Yehovha u n’wi pfuxile. Sweswi Yesu u le ku fumeni etilweni tanihi Hosi ya Mfumo wa Xikwembu.
13 VUPROFETA BYA MAVHIKI YA 70
Bibele yi profete hi nkarhi lowu Mesiya a a ta humelela ha wona. Vuprofeta lebyi a byi ta endleka eku heleni ka nkarhi lowu vuriwaka mavhiki ya 69, lowu sunguleke hi lembe ra 455 B.C.E. naswona wu heleke hi lembe ra 29 C.E.
Hi swi tiva njhani leswaku wu hele hi 29 C.E.? Mavhiki ya 69 ma sungule hi lembe ra 455 B.C.E. loko Nehemiya a fika Yerusalema kutani a sungula ku pfuxeta muti. (Daniyele 9:25; Nehemiya 2:1, 5-8) Tanihi leswi rito “dazeni” ri hi endlaka hi anakanya hi nhlayo ya 12, kutani rito “vhiki” ri hi tsundzuxa hi nhlayo ya 7. Mavhiki lawa vuprofeta lebyi byi vulavulaka ha wona a hi mavhiki ya xiviri ya masiku ya nkombo kambe i mavhiki ya malembe ya nkombo, hi ku pfumelelana ni leswi vuprofeta byi vulaka leswaku “siku rin’we ri yimela lembe.” (Tinhlayo 14:34; Ezekiyele 4:6) Leswi vulaka leswaku vhiki rin’wana ni rin’wana ri lehe malembe ya nkombo ni leswaku mavhiki ya 69 ma endla ntsengo wa malembe ya 483 (69 x 7). Loko hi hlayela malembe ya 483 ku sukela eka 455 B.C.E., swi hi yisa eka lembe ra 29 C.E. Rolero i lembe leri kongomeke leri Yesu a khuvuriweke ha rona kutani a va Mesiya!—Luka 3:1, 2, 21, 22.
Vuprofeta byebyo byi profete hi vhiki rin’wana, leri nga ni malembe ya nkombo lama engetelekeke. Hi nkarhi wolowo, hi lembe ra 33 C.E., Mesiya a a ta dlayiwa naswona eku sunguleni ka lembe ra 36 C.E., mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu a ma ta chumayeriwa ematikweni hinkwawo ku nga ri eka Vayuda ntsena.—Daniyele 9:24-27.
14 DYONDZO YA MAVUNWA YA VUNHARHUUN’WE
Bibele yi dyondzisa leswaku Yehovha Xikwembu i Mutumbuluxi nileswaku u vumbe Yesu a nga si tumbuluxa swilo leswin’wana hinkwaswo. (Vakolosa 1:15, 16) Yesu a hi Xikwembu xa Matimba Hinkwawo. A nga si tshama a tiringanisa ni Xikwembu. Entiyisweni, u te: “Tatana u nkulu eka mina.” (Yohane 14:28; 1 Vakorinto 15:28) Kambe vukhongeri byin’wana byi dyondzisa leswaku Xikwembu i vanhu vanharhu eka munhu un’we: Tatana, N’wana ni moya lowo kwetsima. Rito “Vunharhuun’we” a ri kona eBibeleni. Leyi i dyondzo ya mavunwa.
Moya lowo kwetsima i matimba ya Xikwembu lama tirhaka, matimba lama nga vonakiki lawa xi ma tirhisaka ku endla ku rhandza ka xona. Matimba lawa a hi munhu. Hi xikombiso, Vakreste vo sungula ‘va tale moya lowo kwetsima’ kutani Yehovha a ku: “Ndzi ta chululela mpimo wo karhi wa moya wa mina ehenhla ka nyama ya muxaka wun’wana ni wun’wana.”—Mintirho 2:1-4, 17.
15 XIHAMBANO
Loko Vakreste va ntiyiso va gandzela Xikwembu, a va tirhisi xihambano. Ha yini?
I khale vukhongeri bya mavunwa byi ri karhi byi tirhisa xihambano. Eminkarhini ya khale a xi tirhisiwa ku gandzela ntumbuluko ni le ka mihivahivani ya vuhedeni leyi kucetelaka timhaka ta masangu. Eka malembe ya 300 endzhaku ka rifu ra Yesu, Vakreste a va kalanga va tirhisa xihambano evugandzerini bya vona. Endzhaku ka sweswo, Ndhunankulu ya Murhoma Constantine u endle xihambano xi va mfungho wa Vukreste. Mfungho lowu a wu tirhisiwa ku endla leswaku Vukreste byi duma. Kambe xihambano a xi nga fambisani na Yesu Kreste. New Catholic Encyclopedia yi ri: “Xihambano xi kumeka eka mindhavuko leyi tivulaka Vakreste ni leyi nga riki ya Vukreste.”
Yesu a nga felanga exihambanweni. Marito ya Xigriki lama hundzuluxeriweke ma ku “xihambano” ma vula “mhandzi leyi ololokeke,” “mhandzi” kumbe “murhi.” The Companion Bible yi ri: “A ku kona laha Xigriki xa [Testamente Leyintshwa] xi vulavulaka hi timhandzi timbirhi leti hingakanyiweke.” Yesu u fele emhandzini leyi ololokeke.
Yehovha a nga swi lavi leswaku hi tirhisa swifaniso kumbe mimfungho evugandzerini bya hina.—Eksoda 20:4, 5; 1 Vakorinto 10:14.
16 XITSUNDZUXO
Yesu u lerise vadyondzisiwa vakwe leswaku va tlangela Xitsundzuxo xa rifu rakwe. Va endla leswi lembe ni lembe hi Nisani 14, ku nga siku leri fanaka ni leri Vaisrayele va tlangeleke Paseka ha rona. Xinkwa ni vhinyo, leswi yimelaka miri wa Yesu ni ngati, swi fambiseriwa vanhu hinkwavo lava nga kona eXitsundzuxweni. Lava nga ta fuma na Yesu etilweni va dya xinkwa ni ku nwa vhinyo. Lava nga ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki emisaveni va hlanganyela eka Xitsundzuxo kambe a va dyi xinkwa kumbe ku nwa vhinyo.
17 MOYAXIVIRI
Eka Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa, rito “moyaxiviri” ri tirhiseriwa ku hlamusela (1) munhu, (2) xiharhi, kumbe (3) vutomi bya munhu kumbe bya xiharhi. Hi leswi swikombiso swin’wana:
Munhu. ‘Emasikwini ya Nowa . . . vanhu va nga ri vangani, ku nga mimoya-xiviri ya nhungu, va ponisiwe ematini.’ (1 Petro 3:20) Laha rito “mimoya-xiviri” ri kombetela eka vanhu—Nowa, nsati wakwe, vana va vona vanharhu va majaha ni vasati va vona.
Xiharhi. “Xikwembu xi ku: ‘Mati a ma tale hi mimoya-xiviri leyinyingi leyi hanyaka naswona swivumbiwa leswi hahaka a swi hahe ehenhla ka misava ni le henhla exibakabakeni xa matilo.’ Xikwembu xi ya emahlweni xi ku: ‘Misava a yi humese mimoya-xiviri leyi hanyaka hi ku ya hi mixaka ya yona, swifuwo, swiharhi leswi famba-fambaka ni swivandzana swa misava hi ku ya hi mixaka ya swona.’ Hiloko swi va tano.”—Genesa 1:20, 24.
Vutomi bya munhu kumbe bya xiharhi. Yehovha u byele Muxe a ku: “Hinkwavo vanhu lava a va hlota moya-xiviri wa wena va file.” (Eksoda 4:19) Loko Yesu a ha ri laha misaveni, u te: “Hi mina murisi lonene; murisi lonene u nyiketa moya-xiviri wakwe hikwalaho ka tinyimpfu.”—Yohane 10:11.
Ku engetela kwalaho, loko munhu a endla xilo hi ‘moyaxiviri wakwe hinkwawo,’ leswi swi vula leswaku u swi endla hi ku swi rhandza naswona u endla leswi nga ematimbeni yakwe. (Matewu 22:37; Deteronoma 6:5) Nakambe rito “moyaxiviri” ri nga tirhiseriwa ku hlamusela ku navela nchumu wo karhi kumbe loko munhu a ri ni ndlala. Munhu la feke a nga hlamuseriwa tanihi moyaxiviri lowu feke.—Tinhlayo 6:6; Swivuriso 23:2; Esaya 56:11; Hagayi 2:13.
18 MOYA
Rito ra Xiheveru ni ra Xigriki leri hundzuluxeriweke va ku “moya” eka Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa ri nga vula swilo swo hambana. Kambe minkarhi hinkwayo ri kombetela eka nchumu lowu nga vonakiki eka munhu, wo tanihi moya kumbe ku hefemula ka vanhu kumbe ka swiharhi. Rito leri ri nga ha tlhela ri kombetela eka swivumbiwa swa moya kumbe moya lowo kwetsima, ku nga matimba ya Xikwembu lama tirhaka. Bibele a yi dyondzisi leswaku xiphemu xo karhi xa munhu xi ya emahlweni xi hanya endzhaku ka loko a file.—Eksoda 35:21; Pisalema 104:29; Matewu 12:43; Luka 11:13.
19 GEHENA
Gehena i vito ra nkova lowu a wu ri ekusuhi ni le Yerusalema laha thyaka a ri hisiwa ni ku lahliwa kona. A ku na vumbhoni bya leswaku enkarhini wa Yesu, swiharhi kumbe vanhu a va xanisiwa kumbe ku hisiwa va ri karhi va hanya enkoveni lowu. Kutani Gehena a hi ndhawu leyi nga vonakiki leyi vanhu lava feke va xanisiwaka ni ku hisiwa eka yona hilaha ku nga heriki. Loko Yesu a vulavula hi lava nga ta cukumeteriwa eGehena, a a vulavula hi ku loviseriwa makumu.—Matewu 5:22; 10:28.
20 XIKHONGELO XA HOSI
Lexi i xikhongelo lexi Yesu a xi nyikeke vadyondzisiwa vakwe loko a ri karhi a va dyondzisa ndlela yo khongela. Xi tlhela xi vitaniwa Xikhongelo xa Hosi kumbe xikhongelo xa xikombiso. Hi xikombiso, Yesu u hi dyondzise ku khongela hi ndlela leyi:
“Vito ra wena a ri kwetsimisiwe”
Hi khongela eka Yehovha leswaku a basisa vito kumbe ndhuma yakwe, eka mavunwa hinkwawo. Leswi swi ta endla leswaku hinkwavo etilweni ni le misaveni va dzunisa ni ku xixima vito ra Xikwembu.
“Mfumo wa wena a wu te”
Hi khongelela leswaku mfumo wa Xikwembu wu herisa misava ya Sathana yo homboloka, wu fuma misava hinkwayo ni ku endla misava yi va paradeyisi.
“Ku rhandza ka wena a ku endleke emisaveni”
Hi khongelela leswaku xikongomelo xa Xikwembu hi misava xi hetiseka leswaku vanhu lava yingisaka ni lava hetisekeke va ta hanya hilaha ku nga heriki eParadeyisini, hilaha Yehovha a a lave hakona loko a vumba vanhu.
21 NKUTSULO
Yehovha u lunghiselele nkutsulo leswaku a ponisa vanhu eka xidyoho ni rifu. Nkutsulo a ku ri hakelo leyi a yi laveka leswaku ku vuyiseriwa vutomi bya munhu loyi a hetisekeke lebyi munhu wo sungula Adamu a byi lahleke ni ku lunghisa vuxaka lebyi onhakeke exikarhi ka munhu na Yehovha. Xikwembu xi rhume Yesu emisaveni leswaku a ta fela vadyohi hinkwavo. Hikwalaho ka rifu ra Yesu, vanhu hinkwavo va ni lunghelo ro hanya hilaha ku nga heriki va tlhela va hetiseka.
22 HA YINI LEMBE RA 1914 RI RI RA NKOKA?
Vuprofeta lebyi nga eka Daniyele ndzima 4 byi hi dyondzisa leswaku Xikwembu a xi ta simeka Mfumo wa xona hi 1914.
Vuprofeta: Yehovha u endle leswaku Hosi Nebukadnetsara a lorha norho wa vuprofeta malunghana ni murhi lowukulu lowu tsemiweke. Eka norho wolowo, xikundzu xa murhi a xi bohiwe hi nsimbi ni koporo ku endlela leswaku xi nga kuli ku ringana “minkarhi ya nkombo.” Endzhaku ka sweswo, murhi a wu ta tlhela wu kula.—Daniyele 4:1, 10-16.
Leswi vuprofeta lebyi byi vulaka swona eka hina: Murhi wu yimela ku fuma ka Xikwembu. Malembe yo tala, Yehovha u tirhise tihosi eYerusalema leswaku ti fuma tiko ra Israyele. (1 Tikronika 29:23) Kambe tihosi teto a ti nga tshembekanga naswona ku fuma ka tona ku herisiwile. Yerusalema wu lovisiwe hi lembe ra 607 B.C.E. Nkarhi wolowo hi lowu “minkarhi ya nkombo” yi sunguleke ha wona. (2 Tihosi 25:1, 8-10; Ezekiyele 21:25-27) Loko Yesu a vula leswaku “Yerusalema wu ta kandziyeriwa hi matiko, kukondza ku hetiseka nkarhi lowu vekiweke wa matiko,” a a vulavula hi “minkarhi ya nkombo.” (Luka 21:24) Kutani “minkarhi ya nkombo” a yi helanga loko Yesu a ha ri laha misaveni. Yehovha u tshembise ku veka Hosi loko “minkarhi ya nkombo” yi hela. Ku fuma ka Hosi leyintshwa, ku nga Yesu, ku ta tisa mikateko yo tala eka vanhu va Xikwembu emisaveni hinkwayo hilaha ku nga heriki.—Luka 1:30-33.
Ku leha ka “minkarhi ya nkombo”: “Minkarhi ya nkombo” a yi lehe malembe ya 2 520. Loko hi hlayela malembe ya 2 520 ku sukela hi 607 B.C.E., swi hi yisa eka lembe ra 1914. Wolowo i nkarhi lowu Yehovha a endleke Yesu, Mesiya ku va Hosi ya Mfumo wa Xikwembu etilweni.
Hi yi kumisa ku yini nhlayo ya 2 520? Bibele yi vula leswaku minkarhi yinharhu ni hafu yi ringana ni masiku ya 1 260. (Nhlavutelo 12:6, 14) Kutani “minkarhi ya nkombo” yi hundza nhlayo yoleyo kambirhi kumbe hi masiku ya 2 520. Masiku ya 2 520 ma ringana ni malembe ya 2 520 tanihi leswi vuprofeta byi vulaka leswaku “siku rin’we ri yimela lembe rin’we.”—Tinhlayo 14:34; Ezekiyele 4:6.
23 MIKAYELE NTSUMI LEYIKULU
Vito leri nge “ntsumi leyikulu” ri vula “hosi ya tintsumi.” Bibele yi boxa ntsumi yin’we leyikulu naswona vito ra yona i Mikayele.—Daniyele 12:1; Yudha 9.
Mikayele i Murhangeri wa vuthu ra Xikwembu ra tintsumi to tshembeka. Nhlavutelo 12:7 yi ri: “Mikayele ni tintsumi ta yena va lwa ni dragona . . . yi ri ni tintsumi ta yona.” Buku ya Nhlavutelo yi vula leswaku Yesu i Murhangeri wa vuthu ra Xikwembu kutani Mikayele i vito rin’wana ra Yesu.—Nhlavutelo 19:14-16.
24 MASIKU YO HETELELA
Xiga lexi xi kombetela eka nkarhi lowu ku nga ta humelela swiendlakalo leswikulu emisaveni emahlweni ko va Mfumo wa Xikwembu wu herisa misava ya Sathana. Swiga leswi fanaka, swo tanihi lexi nge “makumu ya mafambiselo ya swilo” ni lexi nge “vukona bya N’wana wa munhu,” swi tirhisiwe eka vuprofeta bya Bibele ku kombetela eka nkarhi lowu fanaka. (Matewu 24:3, 27, 37) ‘Masiku yo hetelela’ ma sungule loko Mfumo wa Xikwembu wu sungula ku fuma etilweni hi 1914 naswona ma ta hela loko ku herisiwa misava ya Sathana hi nkarhi wa Armagedoni.—2 Timotiya 3:1; 2 Petro 3:3.
25 KU PFUXIWA KA LAVA FEKE
Loko Xikwembu xi endla leswaku munhu loyi a feke a pfuxiwa, swi vuriwa ku pfuxiwa ka lava feke. Vanhu va kaye lava pfuxiweke va boxiwile eBibeleni. Eliya, Elixa, Yesu, Petro na Pawulo, hinkwavo va tshame va pfuxa vanhu lava feke. Swi kotekile ku endla masingita lawa hikwalaho ka matimba ya Xikwembu. Yehovha u tshembisa ku pfuxa ‘lava lulameke ni lava nga lulamangiki’ leswaku va hanya misaveni. (Mintirho 24:15) Nakambe Bibele yi vulavula hi ku pfuxeriwa ku ya etilweni. Ku pfuxiwa loku ku endleka loko lava hlawuriweke kumbe ku totiwa hi Xikwembu va pfuxeriwa ku ya hanya etilweni swin’we na Yesu.—Yohane 5:28, 29; 11:25; Vafilipiya 3:11; Nhlavutelo 20:5, 6.
26 MADIMONA (VUNGOMA)
Madimona kumbe vungoma i mikhuva yo biha yo ringeta ku vulavula ni mimoya, ku nga va hi ku kongoma kumbe hi ku tirhisa munhu un’wana, wo tanihi n’anga, noyi kumbe muvhumbhi. Vanhu lava tirhisaka vungoma va endla leswi hikuva va pfumela eka dyondzo ya mavunwa ya leswaku mimoya ya vanhu a yi fi kutani yi hundzuka swipuku. Nakambe madimona ma ringeta ku kucetela vanhu leswaku va nga xi yingisi Xikwembu. Vungoma bya swilo swa le mpfhukeni, ku hlahluva, masalamusi, ku loya, vukholwahava ni vungoma na swona swi fambisana ni madimona. Tibuku to tala, timagazini, tihoroskopu, tifilimi, swifaniso, hambi ku ri tinsimu swi endla madimona swin’we ni masalamusi ma vonaka onge a ma na khombo kumbe ma ri lama tsakisaka. Mikhuva yo tala ya nkosi, yo tanihi ku endlela vafi magandzelo, minkhuvo leyi endliwaka endzhaku ka nkosi, minkhuvo ya lembe ni lembe yo tsundzuka munhu loyi a feke, mihivahivana leyi endleriwaka wansati loyi a feriweke hi nuna ni mirindzelo, na yona i ndlela yin’wana yo vulavurisana ni madimona. Hakanyingi vanhu va tirhisa swidzidziharisi loko va ringeta ku tirhisa matimba ya madimona.—Vagalatiya 5:20; Nhlavutelo 21:8.
27 VUHOSI BYA YEHOVHA
Yehovha i Xikwembu xa Matimba Hinkwawo naswona u tumbuluxe vuako hinkwabyo. (Nhlavutelo 15:3) Hi yona mhaka leyi a nga N’wini wa swilo hinkwaswo naswona u ni vuhosi kumbe vulawuri lebyi heleleke leswaku a fuma ntumbuluko wakwe hinkwawo. (Pisalema 24:1; Esaya 40:21-23; Nhlavutelo 4:11) U endle milawu eka nchumu wun’wana ni wun’wana lowu a wu tumbuluxeke. Nakambe Yehovha u ni mfanelo yo hlawula van’wana leswaku va va vafumi. Hi seketela vuhosi bya Yehovha loko hi n’wi rhandza ni ku tlhela hi n’wi yingisa.—1 Tikronika 29:11.
28 KU SUSA KHWIRI
Ku susa khwiri swi endliwa hi xikongomelo ku endlela leswaku n’wana loyi a nga si velekiwaka a fa. A hi mhangu kumbe ku va n’wana a fa a nga si velekiwa. Loko a sungula ku vumbeka, n’wana a nga vi xiphemu xin’wana xa miri wa manana. U va munhu.
29 KU POMPELA NGATI
I endlelo ra swa vutshunguri laha ngati hinkwayo kumbe xin’wana xa swiaki swa yona swa mune leswikulu swi pomperiwaka emirini wa munhu un’wana kumbe engatini leyi hlayisiweke. Swiaki leswikulu swa ngati i plasma, tisele to tshwuka ta ngati, tisele to basa ta ngati swin’we na ti-platelets.
30 NDZAYO
EBibeleni, rito leri nge “ndzayo” a hi rito rin’wana leri vulaka ku xupula ntsena. Loko hi nyikiwa ndzayo, ha leteriwa, ha dyondzisiwa ni ku tlhela hi lulamisiwa. Yehovha a nga si tshama a va ni tihanyi eka vanhu lava a va nyikaka ndzayo. (Swivuriso 4:1, 2) Yehovha u vekela vatswari xikombiso lexinene. Ndzayo leyi a yi nyikelaka ya tsakisa swinene lerova munhu a nga sungula ku rhandza ndzayo. (Swivuriso 12:1) Yehovha u rhandza vanhu vakwe naswona wa va letela. U va nyika swiletelo leswi endlaka leswaku va lulamisa mavonelo ya vona lama hoxeke ni leswi va pfunaka ku dyondza ku anakanya ni ku endla hi ndlela leyi n’wi tsakisaka. Eka vatswari, ndzayo yi katsa ku pfuna vana va vona ku twisisa swivangelo swa leswaku ha yini va fanele va yingisa. Nakambe yi katsa ku va dyondzisa ku rhandza Yehovha, swin’we ni Rito rakwe ku nga Bibele ni ku twisisa misinya ya yona ya milawu.
31 MADIMONA
I swivumbiwa swo homboloka swa moya leswi nga vonakiki leswi nga ni matimba yo tlula ya munhu. Madimona i tintsumi to homboloka. Ti hundzuke to homboloka loko ti tiendle valala va Xikwembu hi ku nga xi yingisi. (Genesa 6:2; Yudha 6) Ti yime swin’we na Sathana leswaku ti xandzukela Yehovha.—Deteronoma 32:17; Luka 8:30; Mintirho 1hh6:16; Yakobo 2:19.


c: text/html

text:
NDZIMA 12
U Nga Endla Njhani Leswaku U Va Munghana Wa Xikwembu?
1, 2. I vamani lava a va ri vanghana va Yehovha?
I MANI loyi u lavaka leswaku a va munghana wa wena? I munhu loyi u n’wi tsakelaka ni loyi mi twananaka. U ni vumunhu ni timfanelo leti u ti tsakelaka.
2 Yehovha Xikwembu u hlawula vanhu vo karhi leswaku va va vanghana vakwe. Hi xikombiso, Abrahama a ri un’wana wa vanghana va Xikwembu. (Esaya 41:8; Yakobo 2:23) Nakambe Yehovha a a tsakela Davhida. U vule leswaku Davhida a ri ‘wanuna la amukelekaka embilwini yakwe.’ (Mintirho 13:22) Muprofeta Daniyele a ri “loyi a navelekaka swinene” eka Yehovha.—Daniyele 9:23.
3. Ha yini Abrahama, Davhida na Daniyele a va ri vanghana va Yehovha?
3 Swi tise ku yini leswaku Abrahama, Davhida na Daniyele va va vanghana va Yehovha? Yehovha u byele Abrahama a ku: ‘U yingise rito ra mina.’ (Genesa 22:18) Yehovha u va munghana wa lava n’wi yingisaka hi ku titsongahata. Hambi ku ri tiko ri nga va munghana wa Yehovha. Yehovha u byele tiko ra Israyele a ku: “Yingisani rito ra mina kutani ndzi ta va Xikwembu xa n’wina, n’wina mi ta va vanhu va mina.” (Yeremiya 7:23) Kutani na wena u fanele u yingisa Yehovha loko hakunene u lava ku va munghana wakwe.
YEHOVHA U SIRHELELA VANGHANA VAKWE
4, 5. Yehovha u va sirhelela njhani vanghana vakwe?
4 Bibele yi vula leswaku Yehovha u lava tindlela to “kombisa ntamu wakwe eka lava mbilu ya vona yi hetisekeke eka yena.” (2 Tikronika 16:9) Eka Pisalema 32:8, Yehovha u tshembisa vanghana vakwe a ku: “Ndzi ta endla leswaku u va ni ku twisisa naswona ndzi ku letela hi ndlela leyi u faneleke u famba ha yona. Ndzi ta ku tsundzuxa ndzi veke tihlo ra mina ri ri ehenhla ka wena.”
5 Nala loyi a nga ni matimba u lava ku endla leswaku hi nga vi vanghana va Xikwembu. Kambe Yehovha u lava ku hi sirhelela. (Hlaya Pisalema 55:22.) Tanihi vanghana va Yehovha, hi n’wi tirhela hi timbilu ta hina hinkwato. Ha tshembeka eka yena hambiloko hi ri eka swiyimo swo tika. Nakambe hi ni ntshembo lowu mupisalema a ri na wona. U tsale leswi hi Yehovha: “Hikuva u le vokweni ra mina ra xinene, a ndzi nge tsekatsekisiwi.” (Pisalema 16:8; 63:8) Sathana u ringeta njhani ku hi sivela ku va vanghana va Xikwembu?
XIHEHLO XA SATHANA
6. Hi swihi swilo leswi Sathana a swi vulaka hi vanhu?
6 Eka Ndzima 11 hi dyondze leswaku Sathana u tlhontlhe Yehovha ni ku vula leswaku i muhembi naswona u tsona vanhu swilo leswinene, hi ku nga pfumeleli Adamu na Evha leswaku va tiendlela xiboho xa leswinene ni leswi nga riki swinene. Buku ya Yobo yi dyondzisa leswaku Sathana u tlhela a hehla vanhu lava lavaka ku va vanghana va Xikwembu. Sathana u vula leswaku va tirhela Xikwembu hikwalaho ka leswi va lavaka ku kuma swo karhi ku nga ri hileswi va xi rhandzaka. Nakambe Sathana u vule leswaku a nga swi kota ku tshikisa munhu un’wana ni un’wana ku gandzela Xikwembu. A hi vone leswi hi nga swi dyondzaka eka Yobo swin’we ni le ka ndlela leyi Yehovha a n’wi sirheleleke ha yona.
7, 8. (a) Yehovha a a titwa njhani hi Yobo? (b) I yini leswi Sathana a swi vuleke hi Yobo?
7 Xana Yobo a ku ri mani? A a ri wanuna lonene loyi a hanyeke emalembeni ya kwalomu ka 3 600 lama hundzeke. Yehovha u vule leswaku hi nkarhi wolowo a ku nga ri na munhu wo fana na yena emisaveni. Yobo a a chava Xikwembu naswona a a venga swilo swo biha. (Yobo 1:8) Yobo a a ri munghana wa xiviri wa Yehovha.
8 Sathana u vule leswaku Yobo a nga tirheli Xikwembu swi huma embilwini. Sathana u byele Yehovha a ku: “Xana wena a wu vekanga rihlampfu [kumbe rirhangu] ku n’wi sirhelela ni ku sirhelela yindlu yakwe ni hinkwaswo leswi a nga na swona matlhelo hinkwawo? U katekise ntirho wa mavoko yakwe, naswona swifuwo swakwe swi tele hinkwako-nkwako emisaveni. Kambe, ndzi kombela leswaku u cinca u tshambuluta voko ra wena, u khumba hinkwaswo leswi a nga na swona kutani u vona loko a nga ta ka a nga ku rhukani exikandzeni.”—Yobo 1:10, 11.
9. Yehovha u pfumelele Sathana ku endla yini?
9 Sathana u vule leswaku Yobo a a tirhela Yehovha hikwalaho ka leswi a ta kuma swo karhi eka Yena. Sathana u tlhele a vula leswaku a nga tshikisa Yobo ku tirhela Yehovha. Yehovha a nga pfumelelananga na yena Sathana, kambe U n’wi nyike mpfumelelo wo ringa Yobo ku vona loko a ri munghana Wakwe hikwalaho ka leswi A n’wi rhandzaka.
SATHANA A HLASELA YOBO
10. Xana Sathana u n’wi hlasele njhani Yobo naswona Yobo u endle yini?
10 Xo sungula, Sathana u yive kumbe ku dlaya swifuwo hinkwaswo swa Yobo. Kutani u dlaye malandza yo tala ya Yobo. Yobo u lahlekeriwe hi swilo hinkwaswo. Xo hetelela, Sathana u tirhise xidzedze ku dlaya vana va khume va Yobo. Kambe Yobo u tshame a tshembekile eka Yehovha. “Eka hinkwaswo leswi, Yobo a nga dyohanga kumbe ku vula leswi nga fanelangiki eka Xikwembu.”—Yobo 1:12-19, 22.
11. (a) I yini swin’wana leswi Sathana a swi endleke eka Yobo? (b) Xana Yobo u endle yini?
11 Sathana a nga lan’wanga. U tlhontlhe Xikwembu hi ku vula leswi: “Khumba marhambu yakwe ni nyama yakwe kutani u vona loko a nga ta ka a nga ku rhukani exikandzeni.” Kutani Sathana u hlasele Yobo hi vuvabyi byo vava swinene. (Yobo 2:5, 7) Nilokoswiritano, Yobo u tshame a tshembekile eka Yehovha. U te: “Ndzi nga ka ndzi nga tshiki vutshembeki bya mina kukondza ndzi timeka!”—Yobo 27:5.
12. Yobo u swi kombise njhani leswaku Sathana i muhembi?
12 Yobo a a nga tivi nchumu hi swihehlo swa Sathana naswona a a nga swi tivi leswaku ha yini a xaniseka swonghasi. A a ehleketa leswaku Yehovha hi yena a n’wi vangelaka swiphiqo. (Yobo 6:4; 16:11-14) Nilokoswiritano, Yobo u tshame a tshembekile eka Yehovha. Se a swi ri erivaleni leswaku swihehlo swa Sathana i mavunwa. Yobo a nga tirheli Xikwembu hikwalaho ka leswi a a lava ku kuma swo karhi. A a ri munghana wa Xikwembu hikwalaho ka leswi a a xi rhandza. Swihehlo hinkwaswo swa Sathana a ku ri mavunwa!
13. Hi byihi vuyelo lebyi veke kona hikwalaho ka leswi Yobo a tshameke a tshembekile?
13 Hambileswi Yobo a a nga swi tivi leswi a swi endleka etilweni, u tshame a tshembekile eka Xikwembu naswona u kombise leswaku Sathana u hombolokile. Yehovha u katekise Yobo hikwalaho ka leswi a veke munghana wakwe wo tshembeka.—Yobo 42:12-17.
NDLELA LEYI SATHANA A KU HEHLAKA HA YONA
14, 15. Hi xihi xihehlo lexi Sathana a hehlaka vanhu hinkwavo ha xona?
14 U nga dyondza dyondzo ya nkoka eka leswi humeleleke Yobo. Namuntlha, Sathana u vula leswaku hi tirhela Yehovha hikwalaho ka leswi hi nga ta kuma swo karhi eka Yena. Eka Yobo 2:4, Sathana u vule leswi: “Hinkwaswo leswi munhu a nga na swona u ta swi humesa leswaku a ponisa moya-xiviri wakwe.” Kutani Sathana a a nga hehli Yobo ntsena kambe a a hehla ni vanhu hinkwavo leswaku va tirhela Xikwembu hikwalaho ka leswi va lavaka ku kuma swo karhi. Endzhaku ka loko ku hundze madzana ya malembe Yobo a file, Sathana a a ri karhi a tlhontlha Yehovha ni ku hehla malandza yakwe. Hi xikombiso, eka Swivuriso 27:11 hi hlaya leswi: “N’wananga, tlhariha u tsakisa mbilu yanga, leswaku ndzi ta angula loyi a ndzi tlhontlhaka.”
15 U nga hlawula ku yingisa Yehovha ni ku va munghana Wakwe wo tshembeka, u kombisa leswaku Sathana i muhembi. Hambiloko u fanele u endla ku cinca lokukulu evuton’wini bya wena leswaku u va munghana wa Xikwembu, xolexo i xiboho lexinene ku tlula hinkwaswo! Xiboho lexi i xa nkoka. Sathana u vula leswaku u nge tshembeki eka Xikwembu loko u ri ni swiphiqo. U ringeta ku hi endla hi nga tshembeki eka Xikwembu. Njhani?
16. (a) Hi tihi tindlela leti Sathana a ti tirhisaka leswaku a ringeta ku sivela vanhu ku tirhela Yehovha? (b) Diyavulosi a nga ringeta ku endla yini leswaku a ku tshikisa ku tirhela Yehovha?
16 Sathana u tirhisa tindlela to tala leswaku a ringeta ku hi sivela ku va vanghana va Xikwembu. U hlasela “ku fana ni nghala leyi vombaka, yi lava wa ku n’wi dya.” (1 Petro 5:8) U nga hlamali loko vanghana va wena, maxaka ni van’wana va ringeta ku ku sivela ku dyondza Bibele ni ku endla leswinene. U nga ha titwa onge u le ku hlaseriweni. * (Yohane 15:19, 20) Sathana u tlhela a ti hundzula “ntsumi ya ku vonakala.” Kutani a nga ha ringeta ku hi endla leswaku hi nga n’wi yingisi Yehovha. (2 Vakorinto 11:14) Ndlela yin’wana leyi Sathana a yi tirhisaka leswaku a hi tshikisa ku tirhela Yehovha i ku hi endla hi ehleketa leswaku a hi nge pfuki hi fanelekile ku N’wi tirhela.—Swivuriso 24:10.
YINGISA SWILERISO SWA YEHOVHA
17. Ha yini hi yingisa Yehovha?
17 Loko hi yingisa Yehovha, hi kombisa leswaku Sathana i muhembi. I yini lexi nga ta hi pfuna leswaku hi yingisa Yehovha? Bibele yi ri: “U fanele u rhandza Yehovha Xikwembu xa wena hi mbilu ya wena hinkwayo ni hi moya-xiviri wa wena hinkwawo ni hi matimba ya wena lamakulu hinkwawo.” (Deteronoma 6:5) Hi yingisa Yehovha hikuva ha n’wi rhandza. Loko ndlela leyi hi n’wi rhandzaka ha yona yi ya yi kula, hi ta lava ku endla swilo hinkwaswo leswi a hi kombelaka leswaku hi swi endla. Muapostola Yohane u tsale a ku: “Ku rhandza Xikwembu, hi kona ku hlayisa swileriso swa xona; kasi loko swi ri swileriso swa xona a swi tiki.”—1 Yohane 5:3.
18, 19. (a) Hi swihi swilo swin’wana leswi Yehovha a vulaka leswaku swi bihile? (b) Hi swi tiva njhani leswaku Yehovha a nga hi kombeli ku endla swilo leswi hi nga taka hi nga swi koti ku swi endla?
18 Kambe ku vuriwa yini hi swilo leswi Yehovha a hi byelaka leswaku swi bihile? Ku ni swikombiso swin’wana ebokisini leri nge “ Venga Leswi Yehovha A Swi Vengaka.” Eku sunguleni, u nga ha ehleketa leswaku swin’wana swa swilo sweswo a swi bihanga. Kambe loko u hlaya tindzimana ta Bibele ni ku tlhela u ehleketisisa ha tona hi vukheta, u ta twisisa leswaku i vutlhari ku yingisa milawu ya Yehovha. U nga tlhela u vona swi fanerile ku cinca ndlela leyi u hanyaka ha yona. Hambileswi ku endla leswi swi nga ha tikaka minkarhi yin’wana, loko u cinca ndlela leyi u hanyaka ha yona, u ta va ni ku rhula ni ntsako hi ku tiva leswaku u munghana wo tshembeka wa Xikwembu. (Esaya 48:17, 18) Hi swi tiva njhani leswaku swa koteka ku endla ku cinca loku?
19 Yehovha a nge pfuki a hi kombele ku endla nchumu lowu hi nga taka hi nga swi koti ku wu endla. (Deteronoma 30:11-14) Tanihi Munghana wa xiviri, u hi tiva ku antswa ku tlula ndlela leyi hi ti tivisaka xiswona. U tiva vuswikoti ni ku tsana ka hina. (Pisalema 103:14) Muapostola Pawulo u hi khutaza a ku: “Xikwembu xa tshembeka, a xi nge mi tshiki mi ringiwa hi ndlela leyi tlulaka leswi mi nga swi tiyiselaka, kambe loko mi ringiwa xi ta mi nyika ndlela yo huma, leswaku mi kota ku swi tiyisela.” (1 Vakorinto 10:13) Hi nga tiyiseka leswaku minkarhi hinkwayo Yehovha u ta hi nyika matimba yo endla leswi nga swinene. U ta ku nyika “matimba lama tlulaka lama tolovelekeke” leswaku a ku pfuna u tiyisela swiyimo swo tika. (2 Vakorinto 4:7) Endzhaku ka loko Pawulo a vone ndlela leyi Yehovha a n’wi pfuneke ha yona eminkarhini yo tika, u te: “Eka swilo hinkwaswo ndzi ni ntamu hikwalaho ka loyi a ndzi nyikaka matimba.”—Vafilipiya 4:13.
DYONDZA KU RHANDZA LESWI XIKWEMBU XI SWI RHANDZAKA
20. Hi tihi timfanelo leti u faneleke u ti tekelela naswona ha yini?
20 Loko hi lava ku va vanghana va Yehovha, hi fanele hi tshika ku endla leswi Yehovha a vulaka leswaku swi bihile, kambe hi fanele hi tlhela hi endla swo tlula sweswo. (Varhoma 12:9) Vanghana va Xikwembu va endla leswi xi swi rhandzaka. Swilo leswi xi swi rhandzaka swi hlamuseriwe eka Pisalema 15:1-5. (Hlaya.) Vanghana va Yehovha va tekelela timfanelo takwe naswona va kombisa “rirhandzu, ntsako, ku rhula, ku va ni mbilu yo leha, musa, vunene, ripfumelo, ku olova, ku tikhoma.”—Vagalatiya 5:22, 23.
21. U nga swi endlisa ku yini leswaku u dyondza ku kombisa timfanelo leti Xikwembu xi ti rhandzaka?
21 U nga swi endlisa ku yini leswaku u dyondza ku kombisa timfanelo leti to saseka? U fanele u dyondza leswi Yehovha a swi rhandzaka hi ku hlaya ni ku dyondza Bibele nkarhi ni nkarhi. (Esaya 30:20, 21) Loko u ri karhi u endla leswi, ndlela leyi u rhandzaka Yehovha ha yona yi ta kula naswona loko yi ya yi kula u ta lava ku n’wi yingisa.
22. Hi byihi vuyelo lebyi nga ta va kona loko u yingisa Yehovha?
22 Ku cinca loku u nga ha ku endlaka evuton’wini bya wena ku nga ha fanisiwa ni ku hluvula swiambalo swa khale kutani u ambala leswintshwa. Bibele yi vula leswaku u fanele u ‘hluvula vumunhu bya khale’ kutani u ambala “vumunhu lebyintshwa.” (Vakolosa 3:9, 10) Hambileswi swi nga taka swi nga olovi, loko hi endla ku cinca loku ni ku yingisa Yehovha, u tshembisa ku hi nyika “hakelo leyikulu.” (Pisalema 19:11) Hlawula ku yingisa Yehovha kutani u kombisa leswaku Sathana i muhembi. Tirhela Yehovha ku nga ri hi leswi u lavaka mikateko ya le nkarhini lowu taka kambe hikwalaho ka leswi u n’wi rhandzaka hi mbilu hinkwayo. Kutani u ta va munghana wa xiviri wa Xikwembu!
^ ndzim. 16 Leswi a swi vuli swona leswaku Sathana u lawula vanhu lava ringetaka ku ku sivela ku dyondza Bibele. Kambe Sathana i “xikwembu xa mafambiselo lawa ya swilo” naswona ‘misava hinkwayo yi le hansi ka matimba yakwe.’ Kutani a swi hlamarisi loko van’wana va ringeta ku hi sivela ku tirhela Yehovha.—2 Vakorinto 4:4; 1 Yohane 5:19.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Xana Swilo Swi Lo Tumbuluxiwa Kumbe Swi Lo Tiendlekela?—Xiyenge 1: Ha Yini Ndzi Pfumela Eka Xikwembu?
Xana swilo swi lo tumbuluxiwa kumbe swi lo tiendlekela?
Xana wa pfumela leswaku Xikwembu xi tumbuluxe swilo hinkwaswo? Loko u pfumela a wu wexe; ku ni vantshwa vo tala (ni vanhu lavakulu) lava na vona va pfumelaka. Kambe van’wana va vula leswaku vutomi swin’we ni vuako hinkwabyo swi lo tiendlekela—handle ko tumbuluxiwa hi “La Tlakukeke.”
Xana a wu swi tiva? Mintlawa yimbirhi leyi kanetanaka hi mhaka leyi yi hatlisela ku vula leswi yi swi pfumelaka kambe yi nga ri na xivangelo lexi endlaka yi pfumela sweswo.
Vanhu van’wana va pfumela leswaku swilo swi lo tumbuluxiwa hikwalaho ka leswi va dyondzisiweke tano ekerekeni.
Vanhu van’wana va pfumela leswaku swilo swi lo tiendlekela hikwalaho ka leswi va dyondzisiweke tano exikolweni.
Swihloko leswi swa ntlhandlamano swi ta ku pfuna leswaku u tiyisa ripfumelo leri u nga na rona hi ntumbuluko ni ku kota ku ri hlamusela. Kambe, xo sungula u fanele ku tivutisa xivutiso lexi xa nkoka:
Ha yini ndzi pfumela eka Xikwembu?
Ha yini xivutiso lexi xi ri xa nkoka? Hikuva Bibele yi ku khutaza ku tirhisa ‘matimba ya wena ya ku anakanya.’ (Varhoma 12:1) Leswi vulaka leswaku ku pfumela ka wena eka Xikwembu a swi fanelanga swi titshega hi
ndlela leyi u titwaka ha yona (Ndzi twa onge ku fanele ku ri ni loyi a nga ni matimba lamakulu)
nkucetelo wa van’wana (Ndzi tshama endhawini leyi vanhu va kona va rhandzaka vukhongeri)
ku sindzisiwa (Vatswari va mina a va lava leswaku ndzi pfumela eka Xikwembu, handle ka sweswo a va ta ndzi xupula)
Ematshan’weni ya sweswo, u fanele u pfumela leswaku Xikwembu xi kona u tlhela u va ni swivangelo leswi twalaka leswi ku endlaka leswaku u pfumela.
Kutani i yini lexi wena xi ku khorwisaka leswaku Xikwembu xi kona? Tluka ra xitoloveto lexi nge, “Ha Yini Ndzi Pfumela Eka Xikwembu?” ri ta ku pfuna leswaku u tiyisa ripfumelo ra wena. Swi nga ku pfuna ku xiya ndlela leyi vantshwa van’wana va xi hlamuleke ha yona xivutiso lexi.
“Loko ndzi ri etlilasini ndzi ri karhi ndzi yingisela loko mudyondzisi a hlamusela ndlela leyi miri ya hina yi tirhaka ha yona, a swi ndzi kanakanisi leswaku ku ni muvumbi. Xirho xin’wana ni xin’wana xa miri wa hina xi ni ndlela leyi xi tirhaka ha yona ku fikela eka xirho lexitsongo ngopfu naswona ndlela leyi swi tirhaka ha yona a hi swi koti ku yi vona. Miri wa munhu wa hlamarisa hakunene!”—Teresa.
“Loko ndzi vona muako wo leha, xikepe lexikulu kumbe movha ndza tivutisa, ‘Xana swi endliwe hi mani?’ Swi lava vutlhari ku endla movha, hi xikombiso, wu ni swilo swo tala leswitsongo leswi lavekaka leswaku wu kota ku famba. Loko timovha ti endliwe hi vanhu na hina hi endliwe hi muvumbi.”—Richard.
“Loko u xiya leswaku swi va tekele malembe ya madzana vanhu vo tlhariha leswaku va twisisa swilo switsongo leswi nga kona evuakweni hinkwabyo, kutani ku ehleketa leswaku a swi nga lavi vutlhari ku tumbuluxa vuako hinkwabyo swi le rivaleni leswaku i mhaka leyi nga twaliki!”—Karen.
“Loko ndzi ye emahlweni ndzi dyondza hi sayense ndzi kote ku xiya leswaku dyondzo ya ku tiendlekela ka swilo a hi ntiyiso. Hi xikombiso, ndzi ehlekete hi ndlela leyi ntumbuluko wu hlelekeke ha yona ni ndlela leyi vanhu va hlawulekeke ha yona, ku katsa ni ku navela loku hi nga na kona ko lava ku tiva leswaku hi va mani, hi huma kwihi nileswaku hi kongome kwihi. Dyondzo ya ku tiendlekela ka swilo yi vula leswaku vanhu va huma eka swiharhi kambe ya tsandzeka ku hlamusela leswaku ha yini vanhu va hlawulekile. Hi ku ya hi mina swi lava ‘ripfumelo’ lerikulu leswaku u pfumela eka dyondzo ya ku tiendlekela ka swilo ku tlula ku pfumela eka Muvumbi.”
—Anthony.
Ku hlamusela leswi ndzi swi pfumelaka
Ndzi fanele ndzi endla yini loko vadyondzi-kulorhi va ndzi hlekula hikwalaho ka leswi ndzi pfumelaka eka nchumu lowu ndzi nga wu voniki? Ndzi nga endla yini loko va ku, sayense yi “seketela” dyondzo ya ku tiendlekela ka swilo?
Xo sungula, tiyiseka hi leswi u swi pfumelaka. U nga tshuki u chava kumbe u khomiwa hi tingana. (Varhoma 1:16) Ku ri na sweswo, tsundzuka:
A wu wexe; vanhu vo tala va ha pfumela eka Xikwembu. Ku katseka ni vanhu vo tlhariha ni lava dyondzekeke. Hi xikombiso, ku ni van’wasayense lava pfumelaka leswaku Xikwembu xi kona.
Loko vanhu va vula leswaku a va pfumeli eka Xikwembu minkarhi yin’wana va va va hlamusela leswaku a va xi twisisi. Ematshan’weni yo seketela vonelo ra vona hi mhaka leyi twakalaka, va tivutisa swivutiso swo tanihi lexi nge, “Loko Xikwembu xi ri kona, ha yini xi pfumelela ku xaniseka?” Va cinca mhaka leyi va yi ehleketaka leswaku va yi endla yi fambisana ni mavonelo ya vona.
Vanhu va ni ‘xilaveko xa moya.’ (Matewu 5:3) Xilaveko lexi xi katsa ni ku pfumela eka Xikwembu. Kutani loko munhu a vula leswaku Xikwembu a xi kona u ni vutihlamuleri byo tlhela a hlamusela leswaku i yini leswi n’wi endleke a fikelela makumu yo tano.—Varhoma 1:18-20.
Ku pfumela eka Xikwembu i mhaka leyi twalaka. Ku ni vumbhoni lebyi tiyisekisaka leswaku vutomi a byi vanga kona hi xiwelo. A ku na vumbhoni lebyi seketelaka vonelo ra leswaku vutomi byi nga va byi ve kona hi xiwelo ku suka eka nchumu lowu nga hanyiki.
Kutani u nga n’wi hlamula njhani munhu loyi a kanakanaka ku pfumela ka wena eka Xikwembu? Xiya swikombiso swi nga ri swingani.
Loko munhu a ku: “I vanhu lava nga dyondzekangiki ntsena lava pfumelaka eka Xikwembu.”
U nga ha hlamula u ku: “Xana na wena u ni vonelo rero leri hoxeke? Mina a ndzi pfumelelani na rona. Eka ndzavisiso lowu katsaka vaprofesa va sayense vo tlula 1 600 lava humaka etiyunivhesiti to hambana-hambana ta xiyimo xa le henhla, wu kombise leswaku i profesa un’we eka vanharhu loyi a nga pfumeliki leswaku Xikwembu xi kona. * Xana u nga vula leswaku vaprofesa volavo a va dyondzekangi hileswi va pfumelaka eka Xikwembu?”
Loko munhu a ku: “Loko Xikwembu xi ri kona, ha yini ku ri ni ku xaniseka konghasi emisaveni?”
U nga ha hlamula u ku: “Kahle-kahle u vula leswaku a wu yi twisisi ndlela leyi Xikwembu xi endlaka swilo ha yona kumbe xi tikomba xi nga ri na mhaka. Xana u titwa hi ndlela yoleyo? [Yimela nhlamulo.] Ndzi kume nhlamulo leyi enerisaka ya xivutiso xa leswaku ha yini ku ri ni ku xaniseka konghasi. Kambe leswaku u yi twisisa swi lava leswaku u kambisisa tidyondzo to hlayanyana ta Bibele. Xana u nga swi tsakela ku dyondza leswi engetelekeke?”
Xihloko lexi landzelaka eka swihloko leswi swa ntlhandlamano xi ta vulavula hileswaku ha yini dyondzo ya ku tiendlekela ka swilo yi tsandzeka ku nyikela tinhlamuselo leti enerisaka malunghana ni ndlela leyi hi veke kona ha yona.
^ ndzim. 32 Rungula leri ri humesiwe hi: Nhlengeletano Yo Endla Ndzavisiso Etimhakeni Ta Sayense eka buku leyi nge, “Religion and Spirituality Among University Scientists,” leyi tsariweke hi Elaine Howard Ecklund, leyi humesiweke hi February 5, 2007.


text:
Bibele U li Vona Njhani?
U nga ku . . .
i buku le vutlharhi bye vanhu ke?
i buku le tikaringani ke?
i Riti le Xikwembu ke?
LESWI SWI DYONDZISIWAKO HI BIBELE
“Matsalwa hikwawo a huhuteliwe hi Xikwembu.”
LESWI SWI NGA KU PFUNA NJHANI?
U ta kuma tihlamulo ti xurhisako ke mivutiso ya hombe.
U ta pfuneka ke mahanyele esiku ne siku.
U ta va ne cuvukelo yo tshembeka.
HA KHESA KE SWI VULIWAKO HI BIBELE?
Ha khesa, himhaka ye mihleketo leyi minharhu:
Ku ngenelana ke matsalwa ku hlamarisako. Bibele li tsaliwe hi vanhu 40 va nga hambana, ke malembe a hindzako 1 600. Ve ku tala a va hlanganangi karhi un’we kambe leswi va nga tsala swa ngenelana!
Bibele li ne timhaka ti nga tshembeka. Vatsali ve timhaka te khale a va fihla ku hluliwa ke vanhu va vona. Ku hambana ne vatsali ve Bibele a va nga tumbeti leswi va nga kanganyisa ne swe vanhu va nga tshama na vona.
—2 Tikronika 36:15, 16; Tipisalema 51:1-4.
Bibele li ne vuporofeta byi nga tshembeka. Ka ha hine malembe 700, Bibele li vulavulile eku Mesiya n’wana a nga tshembisiwa u ta tswaleliwa Betlehema, doroba li tsongwani ke misava ye Yudiya. (Mikiya 5:2) Yesu u tile a ta tswaleliwa kwihi? Ke doroba lelo le Yudiya!
—Matewu 2:1-6.
Ku ne byu n’wani uphorofita byo tala byu nga tatiseka, leswi hi swona swi hi kombako eku Bibele i Riti le Xikwembu.
—2 Petro 1:21.
SWE KU HLEKETA HI SWONA
Riti le Xikwembu li nga atswisa njhani lihanyo la wena?
Bibele la hlamula muvutiso lowu ka ESAYA 48:17, 18 na 2 TIMOTIYA 3:16, 17.
DHYONDA SVOTALA
MAHUNGO MANENE A HUMAKO KE XIKWEMBU!
Xana Mahungo Manene A Huma Ke Xikwembu?
Hi nga tiva njhani eku swi nge le ke Bibele swe tiyiso?


text:
XIDJONDZO 6
Hi Wihi Ntshembo Lowunga Kona ka Lavafeke?
1. Xana kutamaheka yini hi vanhu lavafeke?
Loko Yesu afika aBetaniya, kunga muganga wa le kusuyi ni Yerusalema, akume leswaku se akuhundze 4 wa masiku munghana wakwe Lazaru afile. Afambe na Mariya na Marta, vamakwavu va Lazaru, laha aalahliwe kona. Hi nkamanyana kute ni vanhu van’wani votala. Yesu agame apfuxa Lazaru. Xana wawuvona hi mahlo ya miyanakanyu ntsaku lowu Marta na Mariya vaveke na wona loko Yesu amupfuxile? — Lerha Yohane 11:21-24, 38-44.
Marta aamativa mahungu yotsakisa ya leswingata mahekaka ka vanhu lavafeke. Aaswitiva leswaku Yehovha atavapfuxa vanhu lavafeke vatlhela vahanya laha misaveni. — Lerha Yohane 11:24.
2. Xana Kumaheka yini hi hina loko hifa?
Vanhu vavumbiwe hi wuthulu la misava. (Genesa 2:7; 3:19) Ahi na moya lowuhanyaka ka miri wa hina kambe hi swivumbiwa swa nyama. Hikolaho, aku na nchumu wokarhi lowusalaka wuhanya ka hina loko hifa hikuva byongo ni miyanakanyu ya hina swafa na swona. Hikolaho, loko Lazaru apfuxiwile, angavulanga nchumu hi leswingamu endlekela loko afile hikuva lavafeke avativi nchumu nikatsongo. — Eklesiasta 9:5, 6, 10.
Xana i ntiyisu leswaku Xikwembu xihisa vanhu ka ndzilu loko vafa? Tani hileswi Bibele livulaka leswaku loko munhu afa angahativi nchumu, djondzo ya kuhisa vanhu ka ndzilu i mavunwa, naswona yaxinyenyetsa Xikwembu hikuva vanhu vaxilumbeta hi swilo leswi xingaswiyendliki. — Lerha Yeremiya 7:31.
3. Xana vanhu lavafeke vangavulavula ni lavahanyaka?
Vafi avatwi naswona avavulavuli. (Tipisalema 115:17) Kambe ku ni tintsumi tin’wani tobiha kunga madimona, letingaha vulavulaka ni vanhu titiyendla ingi i munhu lweyi afeke. (2 Petro 2:4) Hikolaho, Yehovha waswivenga ku va hiringeta kuvulavula ni vanhu lavafeke. — Lerha Deteronoma 18:10, 11.
4. Xana i vamani lavangata pfuxiwaka?
Vanhu votala lavanga masirheni vatapfuxiwa ivi vatlhela vahanya kola misaveni. Hambi lavangafa na vayendla swilo swobiha hikolaho ka leswi avangaxitivi Xikwembu vatapfuxiwa. — Lerha Luka 23:43; Mintirho 24:15.
Vanhu lavangata pfuxiwaka vatanyikiwa nkama wodjondza hi Xikwembu ni kukombisa lipfumelo ka Yesu hi kumuyingisa. (Nhlavutelo 20:11-13) Lavangata pfuxiwaka ivi vayendla swilo leswinene, vatatikhorisa hi wutomi lelingaheliki kola misaveni. — Lerha Yohane 5:28, 29.
5. Xana mhaka ya kupfuxiwa ka vafi yihidjondzisa yini hi Yehovha?
Hi ni ntshembo wa kutlhela hivona varhandziwa va hina lavafeke hikolaho ka leswi Xikwembu xirhumeleke N’wana wa xona leswaku atahifela. Hikolaho, kupfuxiwa ka lavafeke kuhidjondzisa leswaku Yehovha wahirhandza naswona ahikombisa musa lowungahi faneliki. Loko kutapfuxiwa vanhu lavafeke, i mani lweyi ungatatsakela kumuvona? — Lerha Yohane 3:16; Varhoma 6:23.


text:
Ngudo 7
Muvhuso Wa Mudzimu Ndi Mini?
1. Muvhuso wa Mudzimu ndi mini?
Muvhuso wa Mudzimu ndi hulumeni wa ṱaḓulu. U ḓo dzhia vhudzulo ha dziṅwe hulumeni dzoṱhe nahone u ḓo ita uri zwi funwaho nga Mudzimu zwi itwe ṱaḓulu na kha ḽifhasi. Zwi a takadza uri Mudzimu u ḓo shumisa Muvhuso wawe nga yeneyi nḓila. Hu si kale Muvhuso wa Mudzimu u ḓo fusha tshishaiwa tsha vhathu tsha hulumeni wavhuḓi. U ḓo ita uri vhathu vhoṱhe vha tshilisane nga vhuthihi.—Vhalani Daniele 2:44; Mateo 6:9, 10; 24:14.
Muvhuso u fanela u vha na khosi. Yehova o vhea Murwa wawe, Yesu Kristo, u ri a vhe Khosi ya Muvhuso Wawe.—Vhalani Nzumbululo 11:15.
2. Ndi ngani Yesu e Khosi yo faneleaho?
Murwa wa Mudzimu ndi Khosi yo faneleaho nga ṅwambo wa uri u na vhuthu nahone u imela zwo lugaho o khwaṱha. (Yohane 1:14) Zwiṅwe hafhu, u na maanḓa a u thusa vhathu ngauri u ḓo vhusa ḽifhasi e ṱaḓulu. Musi o no vuswa vhafuni, o gonya ṱaḓulu, a swika a dzula a lindela e thungo ya tshanḓa tsha u ḽa tsha Yehova. (Vha-Heberu 10:12, 13) Mudzimu a fheleledza o mu ṋea maanḓa uri a thome u vhusa.—Vhalani Daniele 7:13, 14.
3. Ndi vhafhio vhaṅwe vhane vha ḓo vhusa na Yesu?
Tshigwada tshine tsha vhidzwa “vhakhethwa” tshi ḓo vhusa na Yesu ṱaḓulu. (Daniele 7:27) Vhakhethwa vha u thoma vhe vha nangiwa vho vha vhe vhaapostola vha fulufhedzeaho vha Yesu. Yehova o bvela phanḓa a tshi khetha vhanna na vhafumakadzi vha fulufhedzeaho u swika na zwino. Vha vuswa vhe na mivhili ya muya u fana na Yesu.—Vhalani Yohane 14:1-3; 1 Vha-Korinta 15:42-44.
Ndi vhangana vhathu vhane vha ya ṱaḓulu? Yesu o vha vhidza “sambi ḽiṱuku.” (Luka 12:32) Vha ḓo fheleledza vho swika 144-000. Vha ḓo vhusa ḽifhasi na Yesu.—Vhalani Nzumbululo 14:1.
4. Ho itea mini musi Yesu a tshi thoma u vhusa?
Muvhuso wa Mudzimu wo thoma u vhusa nga 1914. * Vhukando ha u thoma he Yesu a vhu dzhia ho vha hu u posela Sathane na madimoni awe kha ḽifhasi. Sathane o sinyuwa nahone a thoma u vusa khakhathi kha ḽifhasi. (Nzumbululo 12:7-10, 12) U bva nga tshenetsho tshifhinga, khombo dze dza wela vhathu dzo ṋaṋa vhukuma. Dzinndwa, dzinḓala, malwadze na midzinginyo zwoṱhe ndi tshipiḓa tsha “tshiga” tsha uri hu si kale Muvhuso wa Mudzimu u ḓo langa tshoṱhe zwithu kha ḽifhasi.—Vhalani Luka 21:7, 10, 11, 31.
5. Muvhuso wa Mudzimu u khunyeledza mini?
Nga mushumo wa u huwelela shangoni ḽoṱhe, Muvhuso wa Mudzimu wo no ḓi kuvhanganya gogo ḽihulu ḽa vhathu vha bvaho kha tshaka dzoṱhe. Vhathu vho vuḓaho vha dzimilioni vha khou vhuswa nga Yesu. Muvhuso wa Mudzimu u ḓo vha tsireledza musi u tshi fhelisa ano maitele mavhi a zwithu kha ḽifhasi. Nga zwenezwo, vhoṱhe vhane vha ṱoḓa u vhuyelwa nga Muvhuso wa Mudzimu vha tea u guda u vha vhavhusiwa vha Yesu vha thetshelesaho.—Vhalani Nzumbululo 7:9, 14, 16, 17.
Tshifhingani tsha miṅwaha ya 1 000, wonoyo Muvhuso u ḓo khunyeledza ndivho ya u thoma ya Mudzimu nga ha vhathu. Ḽifhasi ḽoṱhe ḽi ḓo vha paradiso. Yesu u ḓo fheleledza o kumedza Khotsi awe Muvhuso. (1 Vha-Korinta 15:24-26) Naa hu na muthu ane na ṱoḓa u mu vhudza nga ha Muvhuso wa Mudzimu?—Vhalani Psalme ya 37:10, 11, 29.
^ par. 12 U itela zwidodombedzwa zwa nḓila ye vhuporofita ha Bivhili ha dzula ho amba ngayo nga ha ṅwaha wa 1914, sedzani masiaṱari 215-218 a bugu Bivhili I Funza Mini Zwa Vhukuma?
Gudani Zwo Engedzeaho
Bivhili I Funza Mini zwa Vhukuma?
Naa Ri Khou Tshila “Maḓuvhani a Vhufhelo”?
Ṱhogomelani Maitele na mavhonele a vhathu vhane ra tshila navho ane a sumbedza uri zwino ri khou tshila “maḓuvhani a vhufhelo” e Bivhili ya dzula yo amba hu tshee nga phanḓa.
NDI VHAFHIO VHANE VHA KHOU ITA ZWI FUNWAHO NGA YEHOVA ṊAMUSI?
Ṱhanzi dza Yehova Vha Dzudzanya Hani Mushumo Wavho Wa U Huwelela?
Ri tevhela tsumbo yo vhewaho nga Yesu musi e kha ḽifhasi. Ndi dzifhio dziṅwe dza dzenedzi nḓila dza u huwelela?


text:
1Txhatxhameto ya lihunzu la Jesu Kristu, Mwanana wa Dhavhidha, Mwanana wa Abrahamu: 2Abrahamu a to veleka Isaake, Isaake a to veleka Jakobe, Jakobe a to veleka Judha ni vananda vakwe, 3Judha ni Tamari va to veleka Faresi ni Zara, Faresi a to veleka Esroni, Esroni a to veleka Aramu, 4Aramu a to veleka Aminadhabhe, Aminadhabhe a to veleka Naasoni, Naasoni a to veleka Salmoni, 5Salmoni ni Rahabi, va to veleka Bhowazi, Bhowazi ni Rute va to veleka Obhedhi, Obhedhi a to veleka Jese. 6Jese a to veleka mfumeli Dhavhidha, Dhavhidha ni msikati wa Uriya va to veleka Salomoni, 7Salomoni a to veleka Robhowamu, Robhowamu a to veleka Abhiya, Abhiya a to veleka Aza. 8Aza a to veleka Josafati, Josafati a to veleka Joramu, Joramu a to veleka Oziya, 9Oziya a to veleka Jothamu, Jothamu a to veleka Akazi, Akazi a to veleka Ezekhiya, 10Ezekhiya a to veleka Manase, Manase a to veleka Amoni, Amoni a to veleka Josiya, 11Josiya a to veleka Jekoniya ni vananda vakwe, mbimo yi va ka Israyeli va nga payulwa ve yiswa Bhabhilona. 12Msana ka kupayulwa ve yiswa Bhabhilona, Jekoniya a to veleka Salatiyeli, Salatiyeli a to veleka Zorobhabheli, 13Zorobhabheli a to veleka Abhiyudhe a to veleka Eliyakimi, Eliyakimi a to veleka Azori, 14Azori a to veleka Sadhoki, Sadhoki a to veleka Akimi, Akimi a to veleka Eliyudhe, 15Eliyudhe a to veleka Eliyazari, Eliyazari a to veleka Matani, Matani a to veleka Jakobe, 16Jakobe a to veleka Josefa, mwamna wa Maria, awu a nga veleka Jesu, a dhanwako ku i Kristu. 17Ngu toneto, kukhukhela ka Abrahamu kala ka Dhavhidha, ndigumi da tiveleko ni mune. Se kukhukhela ka Dhavhidha kala ka mbimo ya kupayulwa ve yiswa Bhabhilona, ndigumi da tiveleko ni mune. Kukhukhela kupayulwani ka kuyiswa Bhabhilona kala ka Kristu, ndigumi da tiveleko ni mune. 18Kuvelekwa ka Jesu Kristu ku mahisile tiya: Maria, Mame wakwe, a manekile a di thembisilwe ngu Josefa; se va si nzi kutekana, a manekile a di ni txirumbu ngu mtamo wa Moya wo Sawuleka. 19Aniko Josefa, mwamna wakwe, ngaku i nga ti mthu wo lulama, a si ti lavi ku mu bhumisa phungo yo biha, a to alakanya ku mu leka, na ti si ziwi. 20Na a di pimisile toneto, ha wukoheni a to lora a txi wona ngelozi ya Mkoma yi nga mu gela tiya: “Josefa, mwanana wa Dhavhidha, u nga thave kutekana ni Maria, kasi kuva msikati wako, nguko txirumbu txi a ku natxo, txi ta ngu ka Moya wo Sawuleka; 21a na veleka mwanana wa mzambi, awu u no mu raya ditina da ku i Jesu, nguko Ene a na hanyisa ngamu yakwe ka siwonho sawe.” 22Totshe tiya ti mahekile kasi kutatiseka atile Mkoma a nga womba ngu mprofeti, a txi khene: 23“Wotuma a na mana txirumbu e veleka mwanana wa mzambi, awu a no raywa ditina da ku i Emanuweli, ati ti wombako ku ‘Txizimu txi na ni nathu.’ ” 24Mbimo yi Josefa a nga wuka ngu wukoheni a to maha nga ti ngelozi ya Mkoma yi nga mu gelisa tona; a to mu teka msikati wakwe kasiku e zumba nayo. 25Kambe kha nga za e zivana nayo, kala mbimo yi ene a nga veleka mwanana, awu a nga mu raya ditina da ku i Jesu.
Copyrighted Material
Learn More


text:
MATIMU YA WUTOMI
Hi wonile tipswalo ta Nungungulu hi tindlela to tala
NA A ha hi jaha gi nga ranza Nungungulu, papai wa mina, Arthur, i wa lava ku maha mufundisa wa Metodista. Kanilezi i cicile maalakanyo a xikhati a nga gonza mabhuku yo kari ya Zigonzani za Biblia, a sangula ku ti tlhanganisa nazo. I bapatizilwe hi 1914, na a hi ni 17 wa malembe. Xikhatini xa Yimpi yo Sangula ya Misava, i byelilwe lezaku i waye wusochweni, kanilezi a nga vumelangi kulwa. Hikwalaho i konelwe ku tshama khume ga tihweti Paxweni ga Kingston le Ontario, Canadá. A xikhati a nga huma paxweni, i mahile kolportori, ku nga lezi a maphayona ma nga vitaniswa zona ka xikhati lexo.
Hi 1926, papai i chadile na Hazel Wilkinson. Kokwani wa ku pswala mamani i wa gonzile lisine hi 1908. Mina nzi pswalilwe hi 24 ka Abril wa 1931, na nzi hi wa wumbiri laha ka mune wa vana. Papai i wa gi ranza a Biblia a tlhela a gi kombisa xichawo, niku i hi gonzisile ku maha zalezo. A ku khozela Jehova hi zona zi nga hi za lisima nguvu wutomini ga hina. Hi kukhanzakanya, hi wa xumayela hi muti ni muti kota ngango. — Mitiro 20:20.
A KU FANA NA PAPAI, NZI ALILE KU NGHENELA POLITIKA NZI TLHELA NZI PHAYONA
Hi 1939, ku sangulile a Yimpi yo Sangula ya Misava. Ka lembe gi nga lanzela, a ntiro wa Timboni ta Jehova wu sangula ku beletelwa le Canadá. A vanana va xikola va wa fanele ku khozela bhandera ni ku yimbelela a hino nacional lomu tisaleni tabye. A kutala ka zikhati a vagonzisi va wa hi tsika hi huma mina ni makabye wa mina Dorothy loku xi chikela xikhati xa ku maha lezo. Kanilezi ka siku go kari, a mugonzisi wa mina i zamile ku nzi dhanisa hi ku wula lezaku nzi toya. A xikhati hi nga huma xikoleni, a zigonzani zo tala zi nzi vukele, zi nzi wisa lahasi. Lezo zi mahile ku nzi engetela ku ti yimisela “ku ingisa Nungungulu ku hunza ku ingisa vanhu.” — Mitiro 5:29.
Hi Julho wa 1942, na nzi hi ni 11 wa malembe, nzi lo bapatizwa ka thangi ga mati lomu fusini. Khati ni khati nzi nga kuma maferiya xikoleni, nzi wa teka wuphayona ga maferiya. Nyamutlha lezo zi vitaniwa ku wuphayona go vunetela. Ka lembe go kari nzi yile nwalungu wa Ontario zinwe ni vamakabye vanwani va vanharu, hi ya xumayela vasahi va zigodo.
Hi 1 ka Maio wa 1949, nzi sangulile wuphayona ga xikhati xontlhe. Anzhako ka lezo, nzi vitanilwe kasi ku ya vunetela ku aka ravini ga Canadá, niku hi kufamba ka masiku nzi rambilwe kuva xiro xa Ngango wa Beteli ya Canadá. Nzi nyikilwe ku tira laha ko gandla mabhuku, laha nzi nga gonza ku tirisa muchini wo gandla. Nza alakanya khati go kari nzi nga mbheta maviki yo hlaya na nzi tira wusiku gontlhe kasi ku gandla xiphephana xi nga wulawula hi kuxaniswa ka vanhu va Jehova le Canadá.
Hi kufamba ka masiku, nzi tirile ka Xipanze xa Ntiro. A ntiro wa mina ku wa hi ku bhulisana ni maphayona lawa ma nga lava ku ya tira le Quebec, lomu a tixanisa ti nga hi ta hombe nguvu. A ginwe ga maphayona lawo ku wa hi Mary Zazula wa le Edmonton, Alberta. A vapswali vakwe va wa hi va Chechi ya Ortodoxo. A xikhati lexi Mary ni nhonzo yakwe, Joe, va nga ala ku tsika ku gonza Biblia, a vapswali vabye va va hlongolile laha kaya. Mary ni makabye wakwe va bapatizilwe hi Junho wa 1951, niku anzhako ka ntlhanu wa tihweti ni yinwe va sangulile ku phayona. Na nzi kari nzi bhulisana naye, nzi wonile lezaku Mary wa mu ranza nguvu Jehova. Nza alakanya ku nzi sangulile ku ti byela ku loyi hi yena nhanyana nzi mu lavako ku tekana naye. Anzhako ka ntlhanu wa tihweti ni mune, hi lo chada — hi 30 ka Janeiro wa 1954. Loku ku hunzile viki na hi chadile, mina na Mary hi rambilwe ku ya gonzisiwa a ntiro wa wuwoneleli ga xipanze. Ka malembe mambiri lawa ma nga lanzela, hive vawoneleli va xipanze le nwalungu wa Ontario.
Laha a ntiro wa kuxumayela wa misava yontlhe wu ngaya wu kula, ku waya ku laveka nguvu varumiwa. Mina na Mary hi alakanyile ku lezi hi nga zi kota ku timisela a xirami xa hombe xa Canadá hi xikhati xa wuxika ni tisuna to tlhela ti swira xikhatini xa ximumu, hi nga hanya ni kwihi. Hi yile ka ntlawa wa wu 27 wa Xikola xa Gileade xi nga mbhela hi Julho wa 1956. Hi Novembro, hi chikele xiavelweni xa hina le Brazil.
NTIRO WA HINA WA WURUMIWA LE BRAZIL
A xikhati hi nga chikela le Brazil, hi sangulile ku gonza xiPutukezi. A kuranga, hi gonzile magezu yo olova yo sangula hi wona mabhulo. Hi kulanzela hi zamile ku vekisa xingheniso xo koma lomu hlokweni xa ku nyikela revista. Anzhako ka lezo, hi sukile hiya kuxumayeleni, hi ya kuma wasati a tsakela mahungu ya hina. Hi wa bohile ku loku hi kuma munhu wo tsakela, hi ta lera mutsalo wu wulawulako hi lezi a wutomi gi to tshamisa zona hasi ka Mufumo wa Nungungulu. Hikwalaho, nzi gonzile Kuvululelwa 21:3, 4 — nzi gumesa nzi titivala! Nzi wa nga ku tolovelangi a kuhisa ni nyuko. A kuhisa ku simamile kuva xikarato ka mina.
A xiavelo xa hina xa wurumiwa xi wa hi le doropeni ga Campos. Nyamutlha ku na ni 15 wa mabandla doropeni lego! Kanilezi a xikhati hi nga chikela, ku wova ni ntlawa wunwe basi zinwe ni muti wa varumiwa wu nga hi ni mune wa vamakabye va xisati: Esther Tracy, Ramona Bauer, Luiza Schwarz, na Lorraine Brookes (zezi hi Lorraine Wallen). A ntiro wa mina mutini wa varumiwa wu wa hi wa ku hlaza tinguwo ni ku lava tihunyi to bhika hi tona. Ka Muvulo wo kari ni wusiku, anzhako ka Xigonzo xa Murinzeli, Mary i wo humula laha ka sofa na a khigele ximasi. Hi wa kari hi bhula hi lezi siku ga hina gi nga fambisa zona. A xikhati a nga suka, ku si huma nyoka hi lahasi ka ximasi lexo! A mupfhumba loye wo kala hi nga mu rinzelangi i hi vangele tsangatsanga ya hombe kala xikhati nzi nga mu daya.
Anzhako ka lembe na hi gonza xiPutukezi, hi sangulile kuva vawoneleli va xipanze. Lomu hi nga tira kona ku wa nga hi na magezi. Hi wa etlela ka masango niku hi wa enza hi mahaxi kutani tikareta. Ka khati go kari, hi yile ka xidoropana xi nga zitsungeni hi xitimela kasi ku ya xumayela ka wutshamu go kala gi nga hi na Timboni. Hi chikele hi lugara yindlu. A hofisa ya ravi yi lo rumela 800 wa marevista kasi hi ma tirisa sinwini. Zi lavile lezaku hiya koreio hi kuphindaphinda kasi ku ya teka makaxa ya marevista.
Hi 1962, ku fambisilwe Xikola xa Wutireli ga Mufumo ka matshamu yo tala ya Brazil. Nzi avelwe ku enza-enza nzoce hi ntlhanu wa tihweti ni yinwe kasi ku ya fambisa xikola xinwe ni xinwani. Nzi fambisile xikola lexo le Manaus, Belém, Fortaleza, Recife, ni Salvador. A xikhati nzi nga hi Manaus, nzi longisele gotsovanyano wa muganga ka yindlu ya ópera yo tiveka nguvu. Hi kota ya tivula ta hombe, ku wa nga hi na mati yo enela kasi kunwa, niku hi wa nga hi na wutshamu ga gi nene ga ku a vamakabye va gela kona hi xikhati xa gotsovanyano. Nzi lo ya bhula ni murangeli wo kari wa masochwa, nzi mu tlhamusela xikarato xa hina. I lo maha malulamiselo hi wunene kasi ku hi lavela mati yo enela ya kunwa kala wu mbhela gotsovanyano. I tlhelile a rumela masochwa kasi ma ta gwimba matenda mambiri ya hombe kasi a ginwe gi maha xitanga, legi ginwani giva wutshamu go gela kona.
Na nzi hi kwalomo kufambeni, Mary i wa xumayela ka xipanze xa mabhinzu laha a nga kala ku kuma munhu wo tsakela ku bhula hi Biblia. Lava va nga kumeka laho va wa hi vanhu va Portugal va nga tile Brazil kasi ku ta tira mali. Lezo zi mu tsemile hlana Mary laha ka kuza a byela vanghana vakwe aku: “A Portugal a nzi ku lavi ku hanya kona, ne ni kutsongwani.” Na ku nga se hunza xikhati xo leha, hi lo amukela papilo. Xi wa hi xirambo xa kuva hi ya tira Portugal, laha a ntiro wa kuxumayela wu nga beletelwa. Mary a nga no ku karateka! Hambulezo, hi vumele xiavelo lexo, hi famba Portugal.
NTIRO WA HINA LE PORTUGAL
A xikhati hi nga chikela Lisboa, Portugal, hi Agosto wa 1964. A maphoyisa yo tira na ma nga bohangi tinguwo ta wuphoyisa ma wa binzisa wutomi ga vamakabye le Portugal. Hikwalaho, hi zi wonile na zi hi wutlhari ku kala hi nga tekeli ku lavetela a Timboni-kulori. Kusanguleni, hi wa tshama ka kwarutu yo lugara. Anzhako ka ku kuma mapasi yo hi vumelela ku tshama, hi lugarile yindlu hi tshama ka yona. Anzhako ka ntlhanu wa tihweti, zi wa ringana makunu kuva hi bhula ni vamakabye hofiseni ya ravi. Hi tsakile nguvu a xikhati lexi makunu hi nga zi kota kuya mutlhanganweni!
Kota lezi a ntiro wa hina wu nga beletelwa, a tiSalawu ta Mufumo ti wa valilwe. A mitlhangano ya bandla yi wa mahiwa mitini ya vamakabye. A miti yabye yi wa tolovela ku sechiwa hi maphoyisa. A vamakabye vo tala va khomilwe va yiswa maphoyiseni va ya thethisiwa. A maphoyisa ma wa va xanisa ma tlhela ma zama ku va maha va wula mavito ya vamakabye lava va nga rangela. Hikwalaho kasi ku vikelana, hi nyimile ku tirisa tixaka, hi vitanana hi mavito yo sangula basi.
Lexi hi nga xi lava nguvu ku wa hi lezaku a vamakabye va simama ku kuma mabhuku ya ku va vuna ku timisela. Mary i wa tsala tinzima ta xigonzo ta Murinzeli ni mabhuku manwani hi muchini ka phepha go kari go hlawuleka. A phepha lego gi wa gumesa gi tirisiwa kasi ku maha tikopiya to tala to nyika vamakabye.
HI YIMELE A MAHUNGU YO SASEKA HUBYENI YA WULAMULI
Hi Junho wa 1966, ku mahilwe mutlhangano wa wulamuli wa lisima nguvu le Lisboa. A vamakabye vontlhe va 49 va Bandla ga Feijó va wa lumbetwa lezaku va mahile mutlhangano wu beletelwako hi nayo mutini wa munhu. Kasi ku va longisela, nzi mahile ku khwatsi nzi adivogado a zamako ku tiyisa lezaku a vamakabye va na ni nanzu. Kanilezi kota hi nga zi rinzele, a hi humelelangi. A vamakabye vontlhe va 49 va valelwe paxweni, ku sukela 45 wa masiku ziya ka ntlhanu wa tihweti ni khihlanya. Kanilezi a kuthethiswa loko ku nyikile wukustumunyu ga hombe. Hi lisine, a adivogado wa hina i tlhelile a tshaha magezu ya Gamalieli wa lomu ka Biblia. (Mitiro 5:33-39) Hi kulanzela, a zihaxa mahungu zi wulawulile hi kulamulwa loko. Hi tsakile nguvu a xikhati lexi a adivogado wa hina a nga sangula ku gonza Biblia a tlhela ata mitlhanganweni.
Hi Dezembro wa 1966, nzi nyikilwe ntiro wa kuva muwoneleli wa ravi, laha nzi nga mbheta xikhati xo leha na nzi tirisana ni zilo zi yelanako ni milayo. Hi wa hlota tindlela tontlhe ta ku kuma zigelo za nayo zi seketelako lezaku a Timboni ta Jehova ti fanele ku khozela na ti tlhatlhekile le Portugal. (Va Le Filipi 1:7) Hi magumo, hi 18 ka Dezembro wa 1974, hi kumile kutlhatlheka ka nayo. Makabye Nathan Knorr na Makabye Frederick Franz va lota hi le tsinza kasi ku ta tsaka na hina. Hi vile ni mutlhangano wo kala hi nga wu rivali le Oporto ni le Lisboa wu ngava ni 46 870 wa vanhu.
Jehova i mahile lezaku a ntiro wa kuxumayela wu anza ni lomu ka zihlale lezi a vanhu va wulawulako xiPutukezi, zo kota Azores, Cabo Verde, Madeira, ni São Tomé e Príncipe. Kota lezi a ntsengo wa Timboni wu ngaya wu kula ka matshamu lawo, ku wa laveka a Beteli ya hombe. Anzhako ka loku yi akilwe, Makabye Milton Henschel i vekile kanelo ya ku yi hendleleta hi 23 ka Abril wa 1988. Ka mutlhangano lowo ku wa hi ni 45 522 wa vamakabye, a ku patsa ni 20 wa vona va nga tirile kota varumiwa Portugal va nga wuya va ta wona kuhendleletwa ka Beteli.
HI GONZILE KA ZIKOMBISO ZA VANHU VO TSUMBEKA
Ka malembe wontlhe lawo, mina na Mary hi wa zi ranza ku gonza ka vamakabye vo tsumbeka. Hi xikombiso, a xikhati nzi nga tira na Makabye Theodore Jaracz ka lienzo lo kari la zona, nzi kumile xigonzo xa lisima nguvu. A ravi legi hi nga gi enzele gi wa hi ni xikarato xa hombe, niku a Kometi ya Ravi yi wa mahile zontlhe yi nga zi kota kasi ku xi lulamisa. Va wa ti wona na va nga ha hi na xo maha. Hikwalaho Makabye Jaracz i lo va chavelela, aku: “Zalezi xikhati xa ku tsika moya wa ku basa wu tira.” Ku na ni nchumu wunwani kambe wa ku nzi nga ta tshuka nzi wu rivala lowu Makabye Franz a nga wu wula za kale nguvu a xikhati lexi mina na Mary hi nga enzele Brooklyn. Hi mu tshinelele na hi hi ntlawanyana, hi mu kombela wusungukati, zonake aku: “Lexi nzi to mu kuca ku maha hi lexi: Khomelelani ka hlengeletano yi wonekako ya Jehova hambu loku zi nonohisa kuyini. Hi yona yoce yi mahako a ntiro lowu Jesu a nga nyika vapizani vakwe — wa ku xumayela a mahungu yo saseka ya Mufumo!”
A ku maha lezo zi hi nehele litsako mina na Mary. Ha alakanya kambe a zikhati za zi nene hi vileko nazo ka tienzo ta zona hi mahileko ka maravi ya misava yontlhe. Hi wa tsaka hi ku tivana ni malanza ya Jehova ya titanga tontlhe hi tlhela hi ma tiyisa lezaku Jehova wa wu tsakela ntiro wabye. Hi wa tshamela ku va kuca ku simama va mu tirela.
Ku hunzile malembe yo tala, niku hontlhe va vambiri hi kwalomo ka 80 wa malembe. Mary i na ni zitshetshela zo tala. (2 Va Le Korinte 12:9) Niku hi kumene ni minzhingo yinwani kambe. Kanilezi a minzhingo leyo yi tiyisile kukholwa ka hina yi tlhela yi hi kuca ku simama hi tsumbekile ka Jehova. Loku hi cuwuka malembe wontlhe lawa hi nga nawo na hi tirela Jehova, ha zi wona lezaku wa hi katekisa hi tindlela to tala hi tipswalo takwe to kala ti nga hi ringani. * — Wona tlhamuselo wa lahasi.
^ nzi. 29 Douglas Guest i file na a tsumbekile ka Jehova hi 25 ka Outubro wa 2015, na ka ha longiselwa matimu lawa kasi ma humesiwa.


text:
NDIMA 12
Nji txani txi u fanelako ku txi maha ti to uva mngana wa Txizimu?
1, 2. Mba mani vamwane va va nga va vangana va Jehovha?
IMANI wu u lavako ku eva mngana wako? Ngu wu u m’dhundako. Ngu wu u dhundako ku va nayo, nene a dhunda ku va ni nawe. Awu a kuni wunene ni tifanelo ti ti ku xamalisako.
2 Jehovha Txizimu wa sawula vathu ti to ve va vangana vakwe. Ngu txikombiso, Abrahamu i ti mmweyo wa vangana va Txizimu. (Isaya 41:8; Jakobe 2:23) Jehovha a dhundile Davhidha nene. A ti khene Davhidha ‘mbwo randeka ka mbilu yakwe’. (Mithumo 13:22) Se mprofeti Dhanieli i ti “wo randeka ngutu” ka Jehovha.—Dhanieli 9:23.
3. Ngu ku txani Abrahamu, Dhavhidha ni Dhanieli va di vite vangana va Jehovha?
3 Ti mahisile ku txani ti to Abrahamu, Davhidha ni Dhanieli ve va vangana va Jehovha? Jehovha a gete Abrahamu atxi khene: “U engisile dipswi dangu.” (Genesisi 22:18) Jehovha a maha mngana wa va va mu engisako ngu ku tiveka hahatshi. Hambi matiko a vathu ma nga va vangana vakwe. Ka ditiko da Israeli Jehovha a ti khene: “Engisani dipswi dangu, ani ni na va Txizimu txanu, se anu mi na va vathu vangu.” (Jeremiya 7:23) Se nawe ti lava u engisa Jehovha i di ti to ngu ditshuri wa ti lava ku va mngana wakwe.
JEHOVHA WA VHIKELA VANDONI VAKWE
4, 5. Jehovha a va vhikelisa ku txani vangana vakwe?
4 Bhiblia yi womba ti to Jehovha a wona totshe “kasi kutsanisa avale mbilu yawe i ku yo thembeka tatinene kwakwe. (2 Matimu 16:9) Ka Masalmu 32:8 Jehovha a thembisa tiya ka vandoni vakwe: “Ni na kugondisa ni txi kukomba nzila yi u fanelako kutsimbila ngu yona. Ni na kutsimbitisa ni si leki ku kulwela.”
5 Ku ni mlala wa mtamo awu a lavako kumoxa wungana wathu ni Txizimu. Kambe Jehovha a lava ku hi vhikela. (Lera Masalmu 55:23.) Kota mngana wathu , hi mthumela ngu mbilu yotshe. Ha thembeka kwakwe hambi hi di hagari ka siduko. Futshi hi ni themba ayi mpisalma a nga ti nayo. A wombile tiya ngu Jehovha: “Yotshe mbimo ni na ni Mkoma masoni kwangu, kha ni na mbi dhukiswa ngu txilo.” (Masalmu 16:8; 63:9) Sathane a duketisa ku txani kutsivela vathu ku va vangana va Txizimu?
KULUMBETA KA SATHANE
6. Nji txani atxi Sathane a nga txi womba ngu vathu?
6 Ka ndima 11 hi gondile ti to Sathane a vhukile Jehovha e tshumela e mlumbeta ti to a ni makuhu ni ku a bihile a si tumeleli Adhamu ni Evha ti to ve ti sawulela ati i ku ta tinene ni to biha. Bhiblia ka dibhuku da Jobe yi womba ti to Sathane a tshumete e lumbeta ava va lavako ku va vangana va Txizimu. A khene vathu va thumela Txizimu nguko va lava so maha i singa ku Txi dhunda. Sathane a tshumete atxi khene a jikisa vathu ti to ve lwisana ni Txizimu. He woni ti to hi nga gonda txani ka Jobe ni ti to Jehovha a m’vikelisile ku txani.
7, 8. a) Jehovha a ti ni wuxaka muni ni Jobe? b) Sathane a ti khene txani ngu Jobe?
7 I ti mani Jobe? Ene ive wamwamna wa mnene a nga hanya kona mu ka 3.600 wa malembe aya ma nga pinda. Jehovha a di khene ka mbimo yoneyo ku singa ni m’thu wo fana ni nene. Jobe a ti ni txixonipho txa hombe ka Txizimu, ni ku a ti nyenya to biha. (Jobe 1:8) Ngu ditshuri Jobe i ti mngana wa hombe wa Jehovha.
8 Sathane a ti khene Jobe a thumela Txizimu ngu kulava so maha. A gete Jehovha atxi khene: “Ina khwa aka diguma da ku m’vhikela di txi m’ranganyeta ni m’ti wakwe wotshe ni sotshe simaha sakwe kani? U katekisile mthumo wa manza akwe ni mitxhambi yakwe ya sifuyo yi andile amu ditikoni. Aniko ngako u txi nawuluta diwoko dako, u txi gwesa simaha sakwe, u na wona ti to a na wombawomba siruko khoheni kwako.”—Jobe 1:10, 11.
9. Ngu tihi ati Jehovha a nga tumelela ti to Sathane e ti maha?
9 Sathane a lumbetile Jobe ti to a thumela Jehovha ngu mhaka ya si a ndino si mana kwakwe. A tshumete a txi khene ati to Jobe e thumela Jehovha a nga titxhipisa. Jehovha kha nga tumela toneto, kambe a tumelete Sathane ti to e duka Jobe ku na ti wona ngu ditshuri ti to Jobe o mu randa Jehovha.
JOBE A XASELWA NGU SATHANE
10. Sathane a xaselisisile ku txani Jobe, se Jobe a mahile txani?
10 Sathane a khatile ngu kupa mwendo ku dayela sihari sa Jobe. Se e gwita e daya ni sithumi sa Jobe. Jobe a sate i di ene basi. Se ngu ku gwitisa, Sathane a date digume da vanana va Jobe ngu txingulo. Kambe Jobe a zumbile a di thembekile. “Ka totshelele tiya, Jobe kha nga za a di onhile, kambe kha nga za a di rukile Mkoma.”—Jobe 1:12-19, 22.
11. a) Ngu tihi timwane ati Sathane a nga mahela Jobe? b) Jobe a angulisile ku txani?
11 Sathane kha nga karala. A vhukile Txizimu ngu ku khene: “Gwesa marambu ni nyama yakwe, u na mu wona a na kuruketela masoni kwako.” Sathane a xanisile Jobe ngu wulwati wo panda ngutu. (Jobe 2:5, 7) Hambi keto, Jobe a thembekile ka Jehovha. Ati khene: “Kala ku za ni fa ni na tsanisa ti to kha ni nga ni mnando [mwendo kwa mbi leka kuthembeka]!”—Jobe 27:5.
12. Jobe a ti kombisisile ku txani ti to Sathane a ni makuhu?
12 Jobe nem a si zivi txilo ngu ta mhaka ya Sathane mwendo ti to ngu ku txani a txi xaniseka ngutu. Ene a ti pimisa ti to sixanisa sakwe si vangwa ngu Txizimu. (Jobe 6:4; 16:11-14) Hambi keto, Jobe a simamile e thembeka ka Jehovha. Se konkuwa ti ti ha ku basani. Jobe a singa ni wutialakanyi. Ene i ti mngana wa Txizimu nguko a nga ti txi randa. Sotshe siduko sa Sathane i ti makuhu!
13. Yi ve yihi wuyelo ya kuthembeka ka Jobe?
13 Hambiku Jobe a nga ti si tizivi ti ti nga ti humelela nzumani, ene a thembekile ka Txizimu se e kombisa ti to Sathane i m’bihi. Jehovha a hakete Jobe ngu wungana wakwe wo thembeka.—Jobe 42:12-17.
NGU YAHI MAKUHU AYA SATHANE A KU HEMBELAKO NGU ONA?
14, 15. Ngu tihi ati Sathane a lumbetako vathu votshe ngu tona?
14 Awe u nga gonda gondo ya lisima kati ti nga humelela Jobe. Nyamsi, Sathane a khene athu hi thumela Jehovha ngu mhaka ya si hi no simana. Ka Jobe 2:4, Sathane a wombile tiya: “M’thu a nga sikota kuleka sotshe asi a ku naso, kufela kuxayisa wutomi wakwe.” Sathane a lumbetile vathu votshe ti to va ni wutialakanyi, I singa Jobe basi. Ka mazana zana a malembe msana ka kufa ka Jobe, Sathane aya masoni e ruka Jehovha ni kulumbeta malanda akwe. Ngu txikombiso, ka Mavingwa 27:11 hi mana tiya: “Ziva mwanangu kasiku u na tsakisa mbilu yangu, ngu kota yeto, ni na si kota kuxamula m’thu wule a ni rukako.”
15 Awe u nga sawula ti to u engisa Jehovha ni ku va mngana wo thembeka, se u kombisa ti to Sathane i m’hembi. Hambi ti txi lava ti to u maha sisungo sa hombe ka wutomi wako ti to u va mngana wa Jehovha, nda tinene ku timaha. Txisungo txonenetxo nja lisima. Sathane a khene awe khu nambi thembeka ka Jehovha ngako u txi manana ni sikarato. Ene a duketa ku hi xasela ku na hi emisa ku va vangana va Txizimu. Ti mahisa ku txani eto?
16. a) Ngu tihi tinzila ati Sathane a ti thumisako ti to e lekisa vathu kuthumela Jehovha? b) Sathane a nga mahisa ku txani ti to e kuemisa kuthumela Jehovha?
16 Sathane a thumisa tinzila to hambana hambana ti to e hi lekisa ku va vangana va Txizimu. Ene a mahisa ku “nga ngonyamu yi yi bhongako yi txi lava wo mu kakatxula”. (1 Pedro 5:8) Ti nga ku xamalisi ngako vangana, maxaka mwendo vamwane va txi duketa ku kuemisa kugonda Bhiblia ni kumaha ti i ku taninene. Ti nga maha u ti pfa u txo xaselwa. * (Johane 15:19, 20) Sathane wa titxitxa e timaha “ngelozi ya liwonigo”. Kambe ene o duketa ku hi riyela ti to hi si engisi Jehovha. (2 Vakorinto 11:14) Nzila yimwane ayi a riyako ngu yona ngu hi maha hi pimisa ti to athu kha hi nga va txilo ti to hi thumela Txizumu.—Mavingwa 24:10.
LONDISA SILELETELO SA JEHOVHA
17. Ngu ku txani hi txi engisa Jehovha?
17 Ngako hi txi engisa Jehovha, hi kombisa ti to Sathane i m’hembi. Nji txani txi txi no hi vhuna kuengisa? Bhiblia yi khene: “U na randa Mkoma Txizimu txako ngu yotshe mbilu yako, ngu wotshe moya wako, ni wotshe mtamo wako.” (Dheuteronome 6:5) Hi engisa Jehovha nguko hi m’randako. Ngako lirando lathu ka Jehovha li txi kula, hi na lava kumaha totshe ati a hi kombelako tona. Mpostoli Johane ati khene: “Nguko kuranda Txizimu ti womba kuveketa milayo ya txona; futshi milayo ya txona khayi nemeli.”—1 Johane 5:3.
18, 19. a) Ngu sihi silo simwane asi Jehovha a wombako ti to si bihile? b) Hi tizivisa ku txani ti to Jehovho kha hi kombeli ati hi nga ti tandako ku ti maha?
18 Kambe ngu tihi ati Jehovha a hi gelako ti to ti bihile? Ndite timwane ka dibhokiso di di ku “ Ati Jehovha a ti vengelako”. Txo khata, ti nga maha u alakanya ti to timwane ka timhaka tiya kha ta biha ngutu. Kambe ngako u txi lera kha kwati tindimana ta Bhiblia u tshumela u alakanyisisa ngu tona, u na pfisisa wuzivi wo engisa milayo ya Jehovha. Ti nga maha u ti pfa u txi lava kutxitxa to kari ka wutomi wako. Hambiku wumwane mkama ti nga karatako, u txo txitxa, u na va ni khudikha ni litsako ali li tako ngu ku va u ti mngana wo thembeka wa Txizimu . (Isaya 48:17, 18) Hi ti zivisa ku txani ti to ta koteka ku txitxa?
19 Jehovha ka hi geli ti to hi maha timhaka ati hi si tikotiko. (Dheuteronome 30:11-14) Kota ku i ku mngana wa ditshuri, wa ti ziva ta tinene kwakwe ku pinda ati hi tizivisako tona. Wa tiziva ti to hi tsani hani ni ha hi nga mbi tsana kona. (Masalmu 103:14) Mpostoli Paulo a hi tsanisile a txi khene: “Txizimu txi thembekile, kha txi na kutumela ti to mi txi dukwa ngu si si ku txitimwi ka mtamo wanu, aniko ngako txiduko txi txi mi tela, a na mi ninga nzila ya ku pona ka txona, ni mtamo wa ku txi rwala.” (1 Vakorinto 10:13) Hi nga tsaniseka ti to Jehovha mbimo yotshe a na hi ninga mtamo wo maha ti i ku ta tinene. Ene a ku ninga “mtamo wa hombe” ti to e kuvhuna kutsanisela siduko. (2 Vakorinto 4:7) Msana ko pfa txivhuno txa Jehovha ngu mbimo ya sikarato, Paulo a bhate tiya: “Totshe na ti kota ngu kutsaniswa ngu wule a ningako mtamo.”—Vafilipiya 4:13.
GONDELA KURANDA ATI TXIZIMU TXI TI RANDAKO
20. Ngu tihi tifanelo ati awe u nga ti tekelelako, ni ku ngu txani?
20 Ngako hi txi lava ku va vangana va Jehovha, hi fanete hi leka kumaha ati Jehovha a wombako ti to ti bihile, kambe hi fanete hi maha to tala. (Varoma 12:9) Vangana va Txizimu va randa ati txi ti randako. Eto ti txhamusetwe ka Masalmu 15:1-5. (Yi lere.) Vangana va Jehovha va etetela tifanelo takwe ni ku kombisa “lirando, litsako, kudikha, kutimisela, wunene, kutshambisa, kuthembeka likholo, kuthutha, kutipimela.”—Vagalatiya 5:22, 23.
21. U nga mahisa ku txani ti to u gonda kukombisa tifanelo ti Txizimu txi ti dhundako?
21 Hi nga ti kombisa ngu nzila yihi tifanelo toneto to tshura? U fanete u gonda ati Jehovha a ti dhundako ngu kulera ni kugonda Bhiblia mkama ni mkama. (Isaya 30:20, 21) Se ngako u txi maha tiya, lirando lako ngu Jehovha li na kula, se mbimo yi li kulako u na lava ku mu engisa.
22. Nji txani u no wuyelwa ngu txona ngako u txi engisa Jehovha?
22 Ku txitxa ku u fanelako ku kumaha ka wutomi wako ku nga fananiswa ni ku xivila dibhaji da kale se u ambala da diphya. Bhiblia yi khene u fanete u “xivila m’thu wa kale” se u ambala “m’thu wa mphya”. (Vakolosa 3:9, 10) Hambiku atiya ti no mbi hehuka, mbimo yi hi txitxako se hi kengisa Jehovha, ene a hi thembisa ku hi ninga “hakelo”. (Masalmu 19:11) Ngu koneho, sawula ku engisa Jehova, se u kombisa ti to Sathane i mu hembi. Thumela Jehovha, i singa ngu mhaka ya si u no ningwa mbimo yi yi tako, kambe ngu lirando li li singako ni wukanganyisi. Se u na va mngana wa ditshuri wa Txizimu!
^ par. 16 Atiya kha ti wombi tona ti to Sathane a kongomisa vathu va va duketako ku kuemisa kugonda Bhiblia. Kambe Sathane i “txizimu txo biha txa ha mafune” ni ku “ditiko dotshe di mtamoni ka [kwakwe] m’bihi”. Se kha ti kanakanisi ngako vamwane va txi duketa ku hi vhalela kuthumela Jehovha.—2 Vakorinto 4:4; 1 Johane 5:19.


text:
Xana Ma Pfumela Eka Yesu?
Ina. Hi pfumela eka Yesu hikuva u te: “
Hi mina ndlela ni ntiyiso ni vutomi. A nga kona loyi a taka eka Tatana handle ko ta ha mina.” (Yohane 14:6) Ha tshemba leswaku Yesu u suke etilweni a ta emisaveni naswona a ta nyikela hi vutomi byakwe lebyi hetisekeke leswaku byi va xitlhavelo xa nkutsulo. (Matewu 20:28) Rifu ni ku pfuxiwa ka yena swi endle leswaku lava kombisaka ripfumelo eka yena va kuma vutomi lebyi nga heriki. (Yohane 3:16) Nakambe, ha tshemba leswaku Yesu sweswi u fuma tanihi Hosi ya Mfumo wa Xikwembu wa le tilweni, lowu ku nga ri khale wu nga ta tisa ku rhula emisaveni hinkwayo. (Nhlavutelo 11:15) Hambiswiritano, hi tsundzuka marito ya Yesu loko a ku: “
Tatana u nkulu eka mina.” (Yohane 14:28) Hikwalaho, leswi Yesu a nga riki Xikwembu xa Matimba Hinkwawo, a hi n’wi gandzeli.
DYONDZA SWO TALA
MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!
Yesu Kreste I Mani?
Kuma leswaku ha yini Yesu a file. Leswi nkutsulo wu nga swona ni leswi Yesu a swi endlaka sweswi.
SWIVUTISO LESWI HLAMURIWAKA HI BIBELE
Xana Swidyondzi Swa Pfumela Leswaku Yesu U Tshame A Hanya Emisaveni?
Kuma leswaku vanhu va pfumela kumbe a va pfumeli leswaku Yesu a a ri munhu wa xiviri.
XIHONDZO XO RINDZA
Xana Yesu Ni Tata Wakwe I Van’we Hi Ndlela Yihi?
Xiya ndlela leyi Xikwembu ni n’wana wa xona va hambaneke ha yona.


text:
XIGONZO 11
Xana a matshinya ya milayo ya Biblia ma hi vunisa kuyini?
1. Hikuyini hina vanhu hi nga ni xilaveko xa ku rangelwa?
A Muvangi wa hina i tlharihile a ku hi hunza. Kota Dadani wa liranzo, yena wa hi khatalela. Ahandle ka lezo, a nga hi vangelangi lezaku hi ti fumela. (Jeremia 10:23) Hikwalaho, a ku fana ni lezi a xinwanana xi nga ni xilaveko xa ku rangelwa hi vapswali, hontlheni hi na ni xilaveko xa ku rangelwa hi Nungungulu. (Isaya 48:17, 18) A matshinya ya milayo ya Biblia ma hi nyika wurangeli legi gi nga xinyikiwo xi tako hi ka Nungungulu. — Gonza 2 Timote 3:16.
A milayo ni matshinya ya milayo ya Jehova zi hi gonzisa a mahanyela ya chukwana zezi zi tlhela zi hi komba a makumela ya makatekwa ya pinzukelwa xikhatini xi tako. Kota lezi ku nga Nungungulu a nga hi vanga, zi lulamile a kuva hi vumela a wurangeli gakwe hi kutsaka. — Gonza Tisimu 19:7, 11; Kuvululelwa 4:11.
2. Zini a matshinya ya milayo ya Biblia?
A matshinya ya milayo ya Biblia ku wuliwa milayo-tshinya leyi a yinwani milayo yi seketelwako ka yona. Kuveni a milayo yi nga ha tiriselwa ziyimo zo kongoma. (Deuteronome 22:8) Hi fanele ku tirisa a wuzikoti ga hina ga ku alakanyela kasi ku zwisisa lezi a matshinya ya milayo ma tirisako zona ka xiyimo xo kari. (Mavingu 2:10-12) Hi xikombiso, a Biblia gi gonzisa lezaku a wutomi xinyikiwo xi tako hi ka Nungungulu. A tshinya lego ga nayo gi nga hi rangela ntirweni, le kaya, ni kuenzeni. Gi hi kuca a ku maha zontlhe hi zi kotako kasi ku potsa timhango. — Gonza Mitiro 17:28.
3. Hi wahi a matshinya mambiri ya milayo lawa ma nga ya lisima ka wontlhe?
Jesu i wulawulile hi matshinya mambiri ya milayo lawa ma nga ya lisima nguvu ka wontlhe. A go sangula gi komba a kungo ga wutomi ga vanhu—ku nga ku tiva Nungungulu, ku mu ranza, ni ku mu tirela hi kutsumbeka. A tshinya legi ga nayo go sangula gi fanele ku alakanyiwa ka ziboho za hina zontlhe. (Mavingu 3:6) Lava va lanzelako a tshinya legi ga nayo va maha vanghana va Nungungulu, va tlhela va kuma litsako la lisine ni wutomi ga pinzukelwa. — Gonza Mateu 22:36-38.
A tshinya ga nayo ga wumbiri gi nga hi maha hi zwanana ni vanwani. (1 Va Le Korinte 13:4-7) A ku tirisa a tshinya legi ga nayo ga wumbiri zi patsa ku pimanyisa a ndlela leyi Nungungulu a tirisanako hi yona ni vanhu. — Gonza Mateu 7:12; 22:39, 40.
4. Xana a matshinya ya milayo ya Biblia ma hi vunisa kuyini?
A matshinya ya milayo ya Biblia ma gonzisa mingango a ndlela ya kuva yi bohana hi liranzo. (Va Le Kolosi 3:12-14) A Mhaka ya Nungungulu yi tlhela yi vikela mingango hi ku yi gonzisa a tshinya ginwani ga nayo—ga lezaku lava va tekanako a va faneli ku hambana. — Gonza Genesisi 2:24.
Hi ku lanzela a tigonzo ta Biblia, ha zi kota ku ti vikela hi tlhelo ga nyama ni ga maalakanyo. Hi xikombiso, a vatholi va ranza a vatiri lava va hanyako hi matshinya ya milayo ya Biblia ya kutsumbeka ni kutikarata. (Mavingu 10:4, 26; Maheberu 13:18) A Mhaka ya Nungungulu kambe yi hi gonzisa ku eneliswa hi zilo lezi zi nga xilaveko hi tlhela hi nyika nguvu lisima a kuzwanana ka hina na Nungungulu a ku hunza titshomba. — Gonza Mateu 6:24, 25, 33; 1 Timote 6:8-10.
A ku hanya hi matshinya ya milayo ya Biblia zi nga vikela a wutomi ga hina. (Mavingu 14:30; 22:24, 25) Hi xikombiso, a ku lanzela a nayo wa Nungungulu xungetano hi ku nganwi byala ku hunza mpimo za hi vikela ka mababyi ni timhango. (Mavingu 23:20) Jehova wa hi vumelela kunwa byala kanilezi na hi hi ni kuringanisela. (Tisimu 104:15; 1 Va Le Korinte 6:10) A matshinya ya milayo ya Nungungulu ma hi vuna hi ku hi gonzisa ku ti wonela ka mahanyela ya hina ni ka maalakanyo ya hina. (Tisimu 119:97-100) Hambulezo, a maKristu ya lisine a ma lanzeli a matshinya ya milayo ya Nungungulu hi ku lava ku vuneka ntsena. Wona ma maha lezo kasi ku dumisa Jehova. — Gonza Mateu 5:14-16.
GONZA ZINWANI
Zini lezi a Biblia gi zi gonzisako hakunene?
Hi Nga Hanyisa Kuyini Hi Ndlela Leyi Yi Tsakisako Nungungulu
Zini lezi a Biblia gi zi gonzisako hakunene?
Wona Wutomi Kota Lezi Nungungulu A Gi Wonisako Zona
TIVA TIMBONI
Kombela ku gonza a Biblia mahala
Gonza a Biblia mahala ka wutshamu ni xikhati xa xi nene ka wena.


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VUKATI
Ndlela Yo Rivalela
NTLHONTLHO
Loko wena ni munghana wa wena wa vukati mi holova, mi tala ku pfuxa ta khale, mi tlhela mi vulavula hi swilo swo tala leswi mi nga tshama mi dyohelana ha swona leswi a swi fanele swi lulamisiwe khale. Xiphiqo xi le kwihi? Un’we wa n’wina kumbe havumbirhi bya n’wina swi nga ha endleka mi nga swi koti ku rivalela.
Mi nga swi dyondza. Kambe, xo sungula xiya leswaku ha yini wanuna ni wansati swi nga ha va tikelaka swinene ku rivalelana.
LESWI ENDLAKA MI NGA RIVALELANI
Vulawuri. Vavanuna ni vavasati van’wana a va rivalelani leswaku va ta va ni vulawuri byo karhi eka vanghana va vona va vukati. Kutani, loko va holova, va tirhisa swilo leswi tshameke swi endleka leswaku va lawula munghana wa vona wa vukati.
Xikhomela. Ku vava loku vangiweke hi ku dyohelana ka le nkarhini lowu hundzeke ku nga hola endzhaku ka nkarhi wo leha. Munghana wa vukati a nga ha ku ‘Ndza ku rivalela’ kambe a va a ha ri na xikhomela xa leswi endlekeke—kumbexana a navela ku rihisela.
Ku hela matimba. Vanhu van’wana va nghenela vukati va anakanya leswaku rirhandzu ra vona ri ta fana ni ra le ka mintsheketo. Hikwalaho loko ku va ni mholovo, a va swi lavi ku cinca mavonelo ya vona, va tivutisa leswaku swi tisa ku yini leswaku munhu loyi a va anakanya leswaku u fanelana swinene na vona a va ni langutelo leri hambaneke ni ra vona. Ku langutela swilo leswi nga riki swa xiviri swi nga endla munhu a tala ku xopa-xopa swihoxo naswona a nga tali ku rivalela.
Mholovo. Vatekani vo tala a va rivalelani hikuva a va swi twisisi leswaku ku rivalela swi vula yini. Hi xikombiso:
Loko ndzi n’wi rivalela, ndzi vevukisa xihoxo xa yena.
Loko ndzi n’wi rivalela, ndzi fanele ndzi rivala hi leswi endlekeke.
Loko ndzi n’wi rivalela, ndzi ta endla leswaku a ya emahlweni a ndzi khoma hi ndlela yo biha.
Entiyisweni, ku rivalela a swi katsi swona leswi nga laha henhla. Nilokoswiritano, ku rivalela swi nga ha tika—ngopfu-ngopfu eka vuxaka lebyikulu lebyi nga exikarhi ka nuna na nsati.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Twisisa leswi ku rivalela swi katsaka swona. EBibeleni, minkarhi yin’wana rito “ku rivalela” ri vula “ku tshika.” Hikwalaho a hi minkarhi hinkwayo ku rivalela swi lavaka leswaku u rivala leswi humeleleke kumbe u vevukisa xihoxo lexi endlekeke. Minkarhi yin’wana swi vula leswaku u fanele u tshika mhaka ya kona, hikwalaho ka vuhlayiseki bya wena ni bya vukati bya wena.
Xiya vuyelo bya ku nga rivaleli. Vatshila van’wana va vula leswaku ku va ni xikhomela swi nga ku veka ekhombyeni lerikulu ra ku va ni swiphiqo swo hambana-hambana emirini ni le mintlhavekweni, ku katsa ni ntshikilelo wa mianakanyo ni nsusumeto wa le henhla wa ngati—hi nga ha vuli ku onhaka loku ku ku vangaka evukatini bya n’wina. Swi fanerile loko Bibele yi ku: “Kombanani musa, mi tsetselelana swinene, mi rivalelana hi ku ntshunxeka.”—Vaefesa 4:32.
Xiya vuyelo bya ku rivalela. Ematshan’weni yo “hlayela” swihoxo, moya wa ku rivalela wu endla leswaku wena ni munghana wa wena wa vukati mi tshemba leswaku munghana lowun’wana wa vukati a a nga ri na xikongomelo xo biha. Sweswo swi mi pfuna leswaku mi kota ku lawula vukarhi bya n’wina naswona swi endla leswaku rirhandzu ri kula.—Nawu wa Bibele: Vakolosa 3:13.
Vana ni ntiyiso. Swa olova ku rivalela loko u amukela munghana wa wena wa vukati hi ndlela leyi a nga ha yona, ku nga khathariseki swihoxo leswi a nga na swona. Buku leyi nge Fighting for Your Marriage yi ri: “Loko u tshamela ku anakanyisisa hi leswi u nga swi kumangiki, swi olova swinene ku rivala swilo hinkwaswo leswi u swi kumeke. U lava ku tshama u ri karhi u anakanyisisa hi yini sweswi?” Tsundzuka, a ku na munhu la hetisekeke—ku katsa na wena.—Nawu wa Bibele: Yakobo 3:2.
Anakanyela. Enkarhini lowu taka loko u khunguvanyisiwa hi nchumu wo karhi lowu munghana wa wena wa vukati a wu vuleke kumbe a wu endleke, tivutise: ‘Xana xiyimo lexi i xa nkoka hakunene? Xana swi lava ndzi sindzisa leswaku a kombela ku rivaleriwa, kumbe ndzi ngo honisa leswi endlekeke ivi ndzi ya emahlweni ni vutomi?’—Nawu wa Bibele: 1 Petro 4:8.
Loko swi boha bulani hi mhaka ya kona. Vulavula hi moya wo rhula u hlamusela leswi ku khunguvanyiseke ni leswaku ha yini swi ku endle u titwa hi ndlela yoleyo. U nga ehleketeleli munghana wa wena wa vukati swilo swo biha kumbe u sindzisa leswaku wena a wu hoxisanga, hikuva sweswo swi ta endla leswaku munghana wa wena wa vukati a tiyimelela. Ku ri na sweswo, hlamusela ndlela leyi swilo leswi endliweke hi munghana wa wena wa vukati swi ku khumbeke ha yona.
DYONDZA SWO TALA
U NGA VA NI NDYANGU LOWU TSAKEKE
Ndlela Yo Lulamisa Swiphiqo
Maendlelo lama faneleke ma nga endla leswaku vukati byi tiya ni ku tsakisa kumbe byi tsana ni ku nga tsakisi.


text:
DYONDZO 14
Mfumo Lowu Nga Ta Fuma Misava Hinkwayo
Xana u nga vhumbha leswaku hi wihi Mfumo lowu hi vulavulaka ha wona?— Ina, i Mfumo wa Xikwembu, ku nga Mfumo lowu nga ta endla leswaku misava yi va paradeyisi. Xana u nga tsakela ku dyondza swo tala hi Mfumo lowu?—
Mfumo wun’wana ni wun’wana wu ni hosi. Nakambe hosi yi fuma vanhu va tiko ra yona. Xana wa swi tiva leswaku i mani Hosi ya Mfumo wa Xikwembu?— I Yesu Kreste. U tshama etilweni. Ku nga ri khale u ta va Hosi ya vanhu hinkwavo emisaveni! Xana u ehleketa leswaku hi ta tsaka loko Yesu a va Hosi ya misava hinkwayo?—
I yini leswi u swi languteleke hi eParadeyisini?
Hi ta tsaka swinene! EParadeyisini, vanhu a va nge lwi naswona a va nge he yi enyimpini. Vanhu hinkwavo va ta rhandzana. Ku hava munhu loyi a nga ta vabya kumbe ku fa. Lava nga voniki va ta vona, lava nga twiki va ta twa naswona lava nga fambiki va ta kota ku tsutsuma ni ku tlula-tlula. Vanhu hinkwavo va ta va ni swakudya swo tala. Nakambe swiharhi swi ta hanyisana swi tlhela swi tshama hi ku rhula na hina. Vanhu lava feke va ta tlhela va hanya. Vavanuna ni vavasati vo tala lava u dyondzeke ha vona eka broxara leyi vo fana na Raveka, Rahava, Davhida na Eliya na vona va ta tlhela va hanya! Xana u nga swi tsakela ku hlangana na vona loko va pfuxiwa?—
Yehovha wa ku rhandza naswona u lava leswaku u tsaka. Loko u hambeta u dyondza ha yena u tlhela u n’wi yingisa, u ta kota ku hanya hilaha ku nga heriki eparadeyisini yo saseka! Xana sweswo hi swona leswi u swi lavaka?—


text:
NDIMA 18
Ina ni nga ningetela wutomi wangu Txizimu ni kubhabhatiswa?
1. Msana ko gonda dibhuku diya kha kwati, u nga alakanya ngu txani?
SE U gondile timhaka ta tingi ta ditshuri da Bhiblia ka gondo yako ya dibhuku diya, to nga txithembiso txa Txizimu txa wutomi wo mbi guma, txiemo txa vafi ni themba ya kuwuswa ka vakufa. (Eklesiaste 9:5; Luka 23:43; Johane 5:28, 29; Mtuletelo 21:3, 4) Ti nga maha se u di khatile kuta ka mitshangano ya Tifakazi ta Jehovha ni kutumela ti to ti ka wukhozeli wa ditshuri. (Johane 13:35) Ti nga maha se u di khatile kukulisa wungana ni Jehovha, ni ku u sungile ti to wa tilava ku mu thumela. Ngu toneto, ti nga maha u ti wotisa tiya, ‘Ni nga maha txani ti to ni thumela Txizimu?’
2. Ngu ku txani Muetiyopia a nga ti lava kubhabhatiswa?
2 Toneto ngu ti wamwamna mmwane wa Muetiyopiya wa mbimo ya Jesu a nga alakanya ngu tona. Ti nga maha msana ka ku va a di wusilwe, Filipi m’gondiswa wa Jesu a m’txhumayete. Filipi a m’tsanisekisile ti to Jesu i ti ene Mesiya. Ngu ku susumetwa ngu ti a nga tigonda wamwamna eneyo wa Muetiyopiya a ti khene: “Hi nga wona! Mati ndiya, ni nga tsivelwa ngu txani kubhabhatiswa kani?”—Mithumo 8:26-36.
3. a) Ngu txihi txirumo atxi Jesu a nga ruma vagondiswa vakwe? b) M’thu a fanete e bhabhatisiswa ku txani?
3 Bhiblia yi womba kwati ti to ngako awe u txi lava kuthumela Jehovha, u fanete u bhabhatiswa. Jesu a gete vagondiswa vakwe a txi khene: ‘phindulani vamatiko votshe ve maha vagondiswa vangu, mi va bhabhatisa.” (Matewu 28:19) Jesu a vekile txikombiso ngu kubhabhatiswa nene. Ene a to betwa e dhupela amu matini, i singa kumaha ngu thelwa ha msungo. (Matewu 3:16) Ni nyamsi ngako Mkristu a txi bhabhatiswa, a fanete ku nyupeliswa mwendo kudhupeliswa matini.
4. Nji txani atxi bhabhatiso yako yi tikombisako ka vamwane?
4 Ngako awe u txi bhabhatiswa, u kombisa ka vathu vamwane ti to ngu ditshuri u lava kuva mngana wa Txizimu ni ku txi thumela. (Masalmu 40:7, 8) Se u thuka u xamala u txi khawe, ‘Ni fanete ni maha txani ti to ni bhabhatiswa?’
WUZIVI NI LIKHOLO
5. a) Nji txani atxi u felako ku txi maha na u si se bhabhatiswa? b) Ngu ku txani mitshangano ya Wukristu i di ya lisima?
5 Na u si se bhabhatiswa, u fanete u ziva Jehovha ni Jesu. Se u khatile kumaha tiya ngu kugonda Bhiblia. (Lera Johane 17:3.) Kambe eto kha ta enela. Bhiblia yi womba ti to u fanete u “tala ngu wuzivi wa kuranda kwakwe”. (Vakolosa 1:9) Mitshangano ya Tifakazi ta Jehovha yi na kuvhuna ti to u va ni wuxaka wa hafuhi ni Jehovha. Etxo ngu txona txivangelo txa lisima txo xalela mitshangano mbimo yotshe.—Vahebheru 10:24, 25.
6. Ti to u bhabhatiswa, ku laveka u di ni wuzivi wo hokela hani?
6 Ngu ditshuri, Jehovha kha emeli ti to u ziva totshe na u si se bhabhatiswa. Kha lava ti to Muetiyopiya e ziva totshe na asi se bhabhatiswa. (Mithumo 8:30, 31) Se hi na ya masoni hi gonda ngu Txizimu ngu ha ku singa ni magwito. (Eklesiaste 3:11) Kambe ti to u bhabhatiswa, u fanete u ziva ta tidotho ngu tigondo ta makhato ta Bhiblia.—Vahebheru 5:12.
7. Gondo yako ya Bhiblia yi ku vhunisile ku txani?
7 Bhiblia yi khene: “Se hahanze ka likholo kha ti koteki ku txi tsakisa Txizimu.” (Vahebheru 11:6) U fanete u va ni likholo na u si se bhabhatiswa. Bhiblia yi hi gela ti to vamwane ka didhoropa da kale da Korinto va pfite ati vagondiswa va Jesu va nga gondisa, se kota wuyelo, “va to kholwa nivona, ve bhabhatiswa”. (Mithumo 18:8) Ngu ku fana, gondo yako ya Bhiblia yi kuvhunile ti to u va ni likholo ka sithembiso sa Txizimu ni mtamo wa digandelo da Jesu, adi di ponisako vathu ka txiwonho ni lifo.—Joxuwa 23:14; Mithumo 4:12; 2 Timoti 3:16, 17.
GELA VAMWANE DITSHURI DA BHIBLIA
8. Nji txani txi no ku susumetela kugela vamwane ngu ti u nga ti gonda?
8 Nga ha u nga gonda to tala ta mu ka Bhiblia ni kuwona ti to ti ku vhunisa ku txani ka wutomi wako, likholo lako li na tsana. U na lava kugela vamwane mayelana ni ti u ti gondako. (Jeremiya 20:9; 2 Vakorinto 4:13) Kambe i mani u nga m’gelako.
9, 10. a) Mba mani ava u nga khatako ku vagela ati u ti gondako? b) Nji txani atxi u fanelako ku txi maha ngako u txi lava kutxhumayela ni di banza?
9 Ati u nga ti gonda u nga gela vamwaya wako, vangana, vaakelani, vathumi kuloni. Eto nda tinene, kambe mbimo yotshe timahe ngu wunene ni lirando. Se ngu magwito ti na ku hehukela kutxhumayela kumweko ni dibanza. Ngako u txi pfa ti to se u emekile kumaha toneto, u nga bhula ni wu a ku gondisako Bhiblia ti to se wa ti tsakela kutxhumayela kumweko ni dibanza. Se ngako ene a txi wona ti to u lungekile ni ku u hanya ngu milayo ya Bhiblia, ana ku tshanganisa ni madhota mambidi ya dibanza.
10 Nji txani txi no mahwa ka mtshangano wonewo? Madhota ma na bhula ni nawe ku na wona ti to wa ti pfisisa tigondo ta makhato ta Bhiblia, se i di ti to ka wutomi wako wa ditshiku ni ditshiku u londisela ati Bhiblia yi ti wombako, ni ku ngu ditshuri awe u lava ku va Fakazi ya Jehovha. Khumbula ti to madhota ma khatalela votshe dibanzani, ku pata ni nawe, se u nga thave kubhula nawo. (Mithumo 20:28; 1 Pedro 5:2, 3) Msana ka mabhulo oneyo va na kugela ti to u nga khata kutxumayela ni dibanza mwendo ahim-him.
11. Ngu ku txani ti di ni lisima ti to u txitxa na u si se txhumayela ni dibanza?
11 Madhota ti nga maha me kutxhamusela ti to ku lava u txitxa nguto na u si se khata kutxhumayela ni dibanza. Ngu ku txani ti di ni lisima ti to u txitxa? Nguko, mbimo yi hi bhulako ni vamwane ngu Txizimu, hi emela Jehovha se hi fanete hi hanya ngu nzila ayi yi m’dhumisako.—1 Vakorinto 6:9, 10; Vagalatiya 5:19-21.
TISOLE NI KUHUNDUKA
12. Ngu txani ku txi laveka ti to vathu votshe ve tisola?
12 Ndite timwane ti ti u nga ti mahako na u si se bhabhatiswa. Mpostoli Paulo ati khene: “Pandisekani timbiluni kwanu, mi txi hunduluka kasi ku na mana divalelo ya siwonho sanu.” (Mithumo 3:19) Ti womba txani toneto? Ti womba kutisola ngu ti hi nga nga maha to biha. Ngu txikombiso, i di ti to u ta nga va digelegele, u ndina lava kutisola. Se hambi i di ti to u ti duketa kuhanya ngu ti i ku tatinene, ti nga txi laveka kutisola, nguko hotshethu ha wonha se hi lava kudivalelwa siwonho sathu ngu Txizimu.—Varoma 3:23; 5:12.
13. Ti womba txani “kuhunduluka”?
13 Ina ti enete kutisola ngu to biha ti hi nga txi maha? Ahim-him. Pedro a ti khene ti lava kambe u “hunduluka”. Eto ti womba ti to u fanete u tshotsha txihi ni txihi txa mahanyelo o biha se u khata kumaha ta tinene. Ku na kombisa kwati mhaka yiya, tiwone u txi enda u ya ka wukhalo ngu ditshiku do khata. Se u txo tumbula ti to u timete. U nga maha txani? Ti ha kubasani, u ngo ema, u tshumela se u ya teka nzila yi i ku yona. Ngu ha ku fanako, aku u nga gonda Bhiblia u nga tumbula ti to ku ni mikhuvanyana mwendo to maha ati ti lavako ti to u txitxa. U nga thave “kuhunduluka”—i ku ti to u maha kutxitxa ku ku lavekako—ni kukhata kumaha ta tinene.
TININGETELE U PUNE
14. U nga tiningetelisa ku txani ka Txizimu?
14 Mhaka yimwane ayi u fanelako u yi maha na u si se bhabhatiswa ngu tiningetela u pune ka Jehovha. U txi tiningetela ka Jehovha, u maha mkombelo awu u mthembisako kukhozela ene basi ni ku, kumaha kuranda kwakwe nda lisima ka wutomi wako.—Dheuteronome 6:15.
15, 16. Nji txani atxi txi mahako ti to m’thu e tiningetela apune?
15 Kuthembisa ku thumela Jehovha basi ti fana ni kuthembisa kuhanya wutomi wako wotshe ni m’thu wu u mu randako. Alakanya ngu loko wamwamna ni wa wamsikati va txi randana. Se ngako wamwamna atxi ya e m’ziva kwati wule wamsikati, se wa m’randa ni ku wa m’thembisa ku m’teka. Hambi keto txisungo txiya hi nga msakano, wamwamna wa tumela kurwala wutixamuleli wuwa nguko wa m’randa wu wamsikati.
16 A ku se u nga gonda ngu Jehovha, se wa mu randa ni ku u lava kumaha ati u nga tikotako ti to u m’thumela. Atiya ti na kuvhuna ti to u maha mkombelo u mthembisa ku m’thumela. Bhiblia yi khene mani ni mani awu a lavako kulondisa Jesu a na “ti leke apune”. (Marku 8:34) Ti womba txani toneto? Ti womba ti to kuengisa Jehovha njilo txo khata ka wutomi wako. Ati Jehovha a ti lavako nda lisima nguto ku pinda manavelo ni makungo aku.—Lera 1 Pedro 4:2.
LEKA KUTHAVA KUTANDEKA
17. Ngu txani vathu vamwane va si ti ningeteli ka Jehovha?
17 Vamwane kha va ti ningeteli ka Jehovha, nguko va thava ti to vona kha va na ku sikota kuxayisa ati va no m’thembisa. Kha va tilavi kudhanisa Jehovha, mwendo va khona ngako va sa tiningetela kwakwe, Jehovha kha na mbi va tsayisa ngu ti va ti mahako.
18. Nji txani txi no kuvhuna kuleka kuthava kudhanisa Jehovha?
18 Lirando lako ngu Jehovha li na kuvhuna ti to u leka kuthava ku m’dhanisa. Nguko u m’randako, u na maha ati u ti kotako ti to u xayisa ati u nga m’thembisa. (Eklesiaste 5:4; Vakolosa 1:10) Khu nambi pimisa ti to ta karata ngutu kumaha kuranda ka Txizimu. Mpostoli Johane a bhate ti to: “Nguko kuranda Txizimu ti womba kuveketa milayo ya txona; futsi milayo ya txona kha yi nemeli.”—1 Johane 5:3.
19. Ngu ku txani u sa fanela kuthava ku tiningetela ka Jehovha?
19 Kha tilavi u va wo hetiseka ti to u tiningetela ka Jehovha. Ene kha emeli ti to hi maha to pinda ati hi nga tikotako. (Masalmu 103:14) Ene a na kuvhuna ti to u maha ati i ku tatinene. (Isaya 41:10) Themba Jehovha ngu mbilu yako yotshe, “se ene a na lulamisa totshe tisoko tako”.—Mavingwa 3:5, 6.
KUWOMBA KA HA KUBASANI TI TO U PONA
20. Msana ku va se u di tiningetete ka Jehovha, ngu dihi dizambo di di londiselako?
20 Ina awe u alakanya ti to se u emekile ti to u tiningetela ka Jehovha? Msana ku va se u di tiningetete ka Jehovha, se u emekile ka dizambo di di londiselako. Se ti lava u bhabhatiswa.
21, 22. U nga ‘fakazisa ku txani ha kubasani’ likholo lako?
21 Gela mtshanganisi wa mmidi wa madhota a dibanza danu ti to se u tiningetete ka Jehovha ni ku se u lava kubhabhatiswa. Se a na manana ni madhota mamwane ti to ve wuseta tigondo to kari ta Bhiblia kumweko ni nawe. Ngako va txi tumela ti to se u emekile, va na kugela ti to u nga bhabhatiswa ka msengeletano mwendo mtshangano wa m’ganga wa Tifakazi ta Jehovha wu wu londiselako. Kheya mtshanganoni ku na va ni m’wombawombo awu wu txhamuselako ti to tiwomba txani kubhabhatiswa. M’wombawombi wu a no ningela txienge txonetxo a na gwita e wotisa ava va yako kubhabhatiswane siwotiso simbidi so hehuka. Ngu kuxamula siwotiso soneso, u na va u txi ‘fakaza ha kubasani’ likholo lako.—Varoma 10:10.
22 Se u na bhabhatiswa. U na nyupeliswa amu matini. Bhabhatiso wu na kombisa ka vathu ti to se u tiningetete ka Jehovha ni ku se u Fakazi ya Jehovha.
BHABHATISO WAKO WU KOMBISA TXANI
23. Ti womba txani ku bhabhatiswa “ngu ditina da Tate ni da Mwanana ni da moya wo sawuleka”?
23 Jesu ati khene vagondiswa vakwe va fanete ku bhabhatiswa “ngu ditina Tate ni da Mwanana ni da moya wo sawuleka”. (Lera Matewu 28:19.) Ti womba txani tiya? Ti womba ti to wa tumela wulawuli wa Jehovha ni m’thumo wa Jesu ka txikongomelo txa Txizimu ni ka ti to Jehovha a wu thumisisa ku txani moya wakwe wo sawuleka ka ku hetisisa kudhunda kwakwe.—Masalmu 83:18; Matewu 28:18; Vagalatiya 5:22, 23; 2 Pedro 1:21.
24, 25. a) Bhabhatiso yi emela txani? b) Ka ndima yi yi tako ku na ta bhulwa ngu txani?
24 Bhabhatiso yi txhamusela mhaka ya lisima ngutu. Ngako u txi betwa matini, ti womba ti to u fite, mwendo kuleka, nzila yako ya mahanyelo. Se mbimo yi u humako matini, u na khata wutomi wa wuphya wo maha kudhunda ka Txizimu. Atiya ti womba ti to u na thumela Jehovha kukhukhela konkuwa kala kupinduka. Khumbula ti to khwa tinigetela ka m’thu, ka sengeletano yo kari mwendo ka m’thumo. Kambe u ningetete wutomi wako ka Jehovha.
25 Ku tiningetela kwako ku na kuvhuna kukulisa wungana wa hombe ni Txizimu. (Masalmu 25:14) Atiya kha ti wombi ti to m’thu a txa nga bhabhatiswa se a ponisilwe. M’postoli Pawulo a ti khene: “Thumani ngu txithavo ni kudhudhumela mi thumela ku hanyiswa kwanu.” (Vafilipiya 2:12) Bhabhatiso ko va makhato dwe. Kambe u nga mahisa ku txani ti to u zumba u di hafuhi ni Jehovha? Ndima yo gwitisa ka dibhuku diya yi na xamula txiwotiso txonetxo.