text:
Ndima ya 8: Dzikhothe na Ndaulo ya zwa Vhulamukanyi (khethekanyo dza 165-180)
165. Maanḓalanga a zwa vhuhaṱuli
- Maanḓalanga a zwa vhuhaṱuli ha Riphabuḽiki a nga fhasi ha khothe.
- Khothe dzo ḓiimisa, nahone dzi ḓo shuma fhedzi u ya nga Ndayotewa na mulayo, une dza tea u u shumisa dzi sa dzhii masia na u sa ofha tshithu, u sa shumela vhathu vhane dza vha takalela fhedzi kana u vha na luvhengelambiluni kha vhaṅwe vhathu.
- A hu na muthu kana muraḓo wa muvhuso ane a nga thithisa kha mushumo wa khothe.
- Miraḓo ya muvhuso, nga maga a mulayo na maṅwe vho, i tea u thusa na u tsireledza dzikhothe u itela u khwaṱhisedza vhuḓilangi, u sa dzhia masia, tshirunzi, u kona u shumiswa nga vhathu na u bveledza mishumo yadzo nga nḓila yone.
- Ndaela kana tsheo dza khothe dzi vhofha vhathu vhoṱhe na miraḓo ya muvhuso yoṱhe ine idzi tsheo dza i kwama.
-
Muhaṱuli Muhulu wa Shango ndi ene ṱhoho ya vhuhaṱuli nahone u na vhuḓifhinduleli ha u thoma na u lavhelesa ndayo na zwiṱandadi zwi tevhedzwaho zwa mishumo ya vhuhaṱuli kha khothe dzoṱhe.
[Khethekanyo ṱhukhu ya (6) yo engedzwa nga khethekanyo ya vhu 1 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhufumisumbe wa 2012 ya Ndayotewa.]
166. Sisiṱeme ya zwa Vhuhaṱuli
- Khothe ndi dzi tevhelaho—
- Khothe ya Ndayotewa;
- Khothe Khulwane ya Khaṱhululo;
- Khothe ya Nṱha ya Afrika Tshipembe na, zwi tshi katela na khothe khulwane ya khaṱulo iṅwe na iṅwe ine ya nga thomiwa u ya nga ha Mulayo wa Phalamennde u itela u thetshelesa khaṱhulo dzi bvaho khothe iṅwe na iṅwe i re na vhuimo vhu fanaho na ha Khothe ya Nṱha ya Afrika Tshipembe;
- Khothe dza ha Madzhisiṱaraṱa; na
- Khothe iṅwe na iṅwe yo thomiwaho [kana dzo ṱanganedzwaho] u ya nga Mulayo wa Phalamennde, zwi tshi katela na khothe iṅwe na iṅwe i re na tshiimo tshi fanaho na tsha Khothe ya Nṱha ya Afrika Tshipembe kana Khothe dza Madzhisṱaraṱa.
[Khethekanyo ṱhukhu ya (c) na (e) dzo imelwa nga khethekanyo ya vhu 2 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhufumisumbe ya Ndayotewa wa 2012.]
167. Khothe ya Ndayotewa
-
Khothe ya Ndayotewa yo vhumbwaho nga Muhaṱuli Muhulu, Muthusa-Muhaṱuli Muhulu na vhaṅwe Vhahaṱuli vha ṱahe.
[Khethekanyo ṱhukhu ya. (1) yo imelwa nga khethekanyo ya. 11 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhurathi ya Ndayotewa wa 2001.]
- Mafhungo a re kha Khothe ya Ndayotewa a tea u thetsheleswa nga Vhahaṱuli vha si ho fhasi ha malo.
- Khothe ya Ndayotewa—
- ndi yone khothe khulwanesa kha Riphabuḽiki; nahone
- i nga ita tsheo—
- kha mafhungo a ndayotewa; na
- mafhungo maṅwe na maṅwe, arali Khothe ya Ndayotewa ya ndayotewa ṋetshedza thendelo ya u ita aphiḽi zwo itiswa nga mbuno dza mafhungo a itisaho uri hu pikisanwe kha mulayo wa ndeme wa tshitshavha nga u angaredza une wa tea u lavheleswa nga Khothe; na
- u ita tsheo ya u fhedza kha zwine ya vha na maanḓa khazwo.
[Khethekanyo ṱhukhu ya (3) i khou imelwa nga khethekanyo ya 3 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhufumisumbe ya Ndayotewa wa 2012.]
- Ndi Khothe ya Ndayotewa fhedzi ine ya nga—
- ita tsheo kha phambano vhukati ha miraḓo ya muvhuso kha sia ḽa lushaka na ḽa vundu malugana na tshiimo tsha ndayotewa, maanḓa kana mishumo ya miṅwe na miṅwe ya miraḓo ya muvhuso;
- ita tsheo kha u anana ha Mulayotibe wa phalamennde kana wa vundu na ndayotewa, fhedzi i nga ita hezwi kha nyimele dzo humbulelwaho (lavhelelwaho) kha khethekanyo ya 79 kana ya 121;
- ita tsheo nga ha kushumiselwe kwo lavhelelwaho kha khethekanyo ya 80 kana ya 122;
- ita tsheo nga ha u anana ha khwiniso iṅwe na iṅwe na Ndayotewa;
- ita tsheo nga ha uri Phalamennde kana Phresidennde o kundelwa kha u tevhela mbofho dza ndayotewa; kana u
- khwaṱhisedza ṱhoḓea dza ndayotewa ya vundu u ya nga ha khethekanyo ya 144.
-
Khothe ya Ndayotewa i na maanḓa a u ita tsheo ya u fhedza ya uri naa Mulayo wa Phalamennde, Mulayo wa vundu, na vhuḓifari vhuṅwe na vhuṅwe ha Phresidennde, zwi a anana na Ndayotewa, nahone u fanela u khwaṱhisedza ndaela ifhio na ifhio ya u sa ṱanganedzea yo itwaho nga Khothe Khulwane ya Khaṱhululo, Khothe ya Nṱha ya Afrika Tshipembe kana khothe ya tshiimo tshi fanaho nayo phanḓa ha musi iyo ndaela i tshi vha na maanḓa kana i tshi thoma u shuma.
[Khethekanyo ṱhukhu ya vhu (5) i khou imelwa nga khethekanyo ya 3 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhufumisumbe ya Ndayotewa wa 2012.]
- Mulayo wa lushaka kana milayo ya Khothe ya Ndayotewa i tea u tendela muthu, musi zwi zwa lutamo lwa khaṱhululo kwayo na thendelo ya Khothe ya Ndayotewa, uri a—
- ḓise mafhungo thwii kha Khothe ya Ndayotewa; kana a
- ite khaṱhululo kha Khothe ya Ndayotewa u bva kha khothe iṅwe na iṅwe.
- Mafhungo a zwa Ndayotewa a katela mafhungo maṅwe na maṅwe a kwamaho zwa ṱhalutshedzo, tsireledzo kana zwa uri Ndayotewa i tevhedzwe.
168. Khothe Khulwane ya Khaṱhululo
-
Khothe Khulwane ya Khaṱhululo yo vhumbwa nga Muhaṱuli Muhulu, Muthusa-Muhaṱuli Muhulu khathihi na tshivhalo tsha vhahaṱuli vha zwa dzikhaṱhululo tsho tiwaho u ya nga Mulayo wa Phalamennde.
[Khethekanyo ṱhuku ya. (1) yo imelwa nga khethekanyo ya. 12 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhurathi ya Ndayotewa wa 2001.]
-
Mafhungo a re kha Khothe Khulwane ya Khaṱhululo a tea u tshewa khayo nga tshivhalo tsha vhahaṱuli tsho tiwaho u ya nga Mulayo wa Phalamennde.
[Khethekanyo ṱhukhu ya (2) yo imelwa nga khethekanyo ya 12 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhurathi ya ndayotewa wa 2001.]
-
- Khothe Khulwane ya Khaṱhululo i nga ḓi tshea khaṱhululo kha mafhungo maṅwe na maṅwe a bvaho Khothe ya Nṱha ya Afrika Tshipembe kana kha khothe ya vhuimo vhu linganaho na Khothe Khulwane ya Afrika Tshipembe, nga nnḓa ha mafhungo a kwamaho zwa mishumo kana zwa mbambedzo nga nḓila ine ya ḓo tiwa nga Mulayo wa Phalamennde.
- Khothe Khulwane ya Khaṱhululo i nga ita tsheo fhedzi kha—
- dzikhaṱhululo;
- mafhungo a kwamaho zwa dzikhaṱhululo; na
- mafhungo maṅwe na maṅwe ane a nga kha ḓi rumelwa khayo nga nyimele dzo ṱalutshedzwaho nga Mulayo wa Phalamennde.
[Khethekanyo ṱhukhu ya (3) i khou imelwa nga khethekanyo ya 4 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhufumisumbe ya Ndayotewa wa 2012.]
169. Khothe dza Nṱha dza Afrika Tshipembe
- Khothe ya Nṱha ya Afrika Tshipembe i nga tshea—
- mafhungo maṅwe na maṅwe a Ndayotewa nga nnḓa ha ayo ane—
- Khothe ya Ndayotewa yo tenda u a thetshelesa hu tshi tevhedzwa khethekanyo ya 167(6)(a); kana
- o ṋetshedzwaho nga Mulayo wa Phalamennde kha khothe iṅwe i re na tshiimo tshi fanaho na tsha Khothe ya Nṱha ya Afrika Tshipembe; na
- maṅwe mafhungo a songo ṋetshedzwaho iṅwe khothe nga Mulayo wa Phalamennde.
- Khothe ya Nṱha ya Afrika Tshipembe i na Khethekanyo dzo tiwaho nga Mulayo wa Phalamennde, u ne Mulayo uyo u ita mbetshelo kha—
- u thoma Khethekanyo dzine dza vha na khethekanyo nthihi kana mbili; na
- u ṋea maanḓalanga kha Khethekanyo kana tshidzulo kha Khethekanyo.
- Khethekanyo iṅwe na iṅwe ya Khothe ya Nṱha ya Afrika Tshipembe—
- i na Muhaṱuli ane a vha Phresidennde;
- i nga vha na tshivhalo tshithihi kana zwinzhi zwa Vhathusa Muhaṱuli ane a vha Phresidennde; nahone
- i na tshivhalo tsha vhahaṱuli vho tiwaho hu tshi tevhedzwa mulayosiṅwa wa lushaka.
[Khethekanyo ya 169 yo imelwa nga khethekanyo ya 5 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhufumisumbe ya Ndayotewa wa 2012.]
170. Dziṅwe khothe
Khothe dzoṱhe nga nnḓa ha dzo ambiwaho kha khethekanyo dza vhu 167, 168 na 169 dzi nga tshea kha mafhungo maṅwe na maṅwe o tiwaho nga Mulayo wa Phalamennde; fhedzi khothe ya tshiimo tsha fhasi kha tsha Khothe ya Nṱha ya Afrika Tshipembe i nga si ite ṱhoḓisiso kha mulayo kha u anana na ndayotewa ha
mulayo muṅwe na muṅwe kana vhuḓifari vhuṅwe na vhuṅwe ha Phresidennde.
[Khethekanyo ya 170 yo imelwa nga khethekanyo ya vhu 6 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhufumisumbe ya Ndayotewa wa 2012.]
171. Matshimbidzele a khothe
Khothe dzoṱhe dzi shuma dzi tshi tevhedza mulayo wa lushaka nahone milayo na matshimbidzele zwi tea u tevhedza mulayo wa lushaka.
172. Maanḓa a khothe kha mafhungo a zwa ndayotewa
- Musi i tshi tshea kha mafhungo a zwa ndayotewa, i tshi khou shumisa maanḓa ayo, khothe—
- i tea u ita mulevho wa uri mulayo kana vhuḓifari vhufhio na vhufhio vhu sa anani na Ndayotewa a vhu shumi u swika afho hune zwa sa yelane ngaho; nahone
- i nga ita ndaela ine ya vha yo teaho nahone nga nḓila ya ndingano, zwi tshi katela—
- ndaela i no langa uri u bula uri a zwi shumi zwi ḓo dzhiiwa ngauralo u bva murahu ha musi zwo bulwa ngauralo;
- ndaela i no fhahea nḓivhadzo ya uri a zwi shumi lwa tshifhinga na nga nyimele ifhio na ifhio, u itela uri maanḓalanga a vhusaho, a kone u khakhulula zwe zwa vha zwo khakhea.
-
-
Khothe Khulwane ya Khaṱhululo, Khothe ya Nṱha ya AfrikaTshipembe, kana khothe ya tshiimo tshi fanaho i nga ita ndaela malugana na u yelana na ndayotewa ya Mulayo wa Phalamennde, Mulayo wa vundu kana vhuḓifari vhuṅwe na vhuṅwe ha Phresidennde, fhedzi ndaela ifhio na ifhio ya u sa anana na ndayotewa a i nga shumi u swikela i tshi khwaṱhiswa nga Khothe ya Ndayotewa.
[Pharagirafu (a) yo imelwa nga khethekanyo ya vhu 7. Mulayo wa Khwiniso ya Vhufumisumbe ya Ndayotewa wa 2012.]
- Khothe ine ya ita ndaela ya uri a zwi shumi u ya nga ha Ndayotewa, i nga fha ndaela ya u thivhelwa lwa tshifhinganyana kana thandululo ya tshifhinganyana kha ḽihoro, kana i nga imisa maitele yo lindela tsheo ya Khothe ya Ndayotewa kha u yelana na u shuma ha Mulayo kana vhuḓifari.
- Mulayo wa lushaka u tea u tendela u fhiriselwa ha ndaela ya u sa anana na Ndayotewa kha Khothe ya Ndayotewa.
- Muthu muṅwe na muṅwe kana muraḓo muṅwe na muṅwe wa muvhuso u re na dzangalelo ḽo linganaho a nga ita khaṱhululo, kana u ita khumbelo kha Khothe ya Ndayotewa u itela u khwaṱhisa kana u shandukisa ndaela ya u sa anana na Ndayotewa malugana na ino khethekanyo ṱhukhu.
173. Maanḓa ane ya vha nao
Khothe ya Ndayotewa, Khulwane ya Khaṱhululo na Khothe ya Nṱha ya Afrika Tshipembe dzi na maanḓa adzo a u tsireledza na u laula maitele adzo na u bveledzisa mulayo wa sialala, dzi tshi dzhiela nṱha dzangalelo ḽa vhulamukanyi.
[Khethekanyo ya vhu 173 yo imelwa nga khethekanyo ya vhu 8 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhufumisumbe ya Ndayotewa wa 2012.]
174. U tholiwa ha vhaofisiri vha zwa vhuhaṱuli
- Mufumakadzi kana munna muṅwe na muṅwe a re na ndalukano dzo teaho, ane a vha muthu muṅwe na muṅwe o teaho, a nga tholiwa sa muofisiri wa zwa vhuhaṱuli. Uri muthu ufhio na ufhio a kone u tholiwa kha Khothe ya Ndayotewa u tea u vha hafhu e mudzulapo wa Afrika Tshipembe.
- Musi hu tshi tholiwa vhaofisiri vha zwa vhuhaṱuli, hu tea u dzhielwa nṱha ṱhoḓea ya u sumbedza tshivhumbeo tsha lushaka na mbeu Afrika Tshipembe.
-
Phresidennde sa ṱhoho ya Khorotshitumbe ya Lushaka, nga murahu ha musi o kwamana na Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli na vharangaphanḓa vha mahoro a re na vhaimeleli kha Buthano ḽa Lushaka, u vhea Phresidennde na Muthusa-Phresidennde wa khothe, nahone nga murahu ha musi o kwamana na Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli, u vhea Muhaṱuli Muhulwane na Muthusa-Muhaṱuli Muhulwane vha Khothe Khulwane ya Khaṱhululo.
[Khethekanyo ṱhukhu ya. (3) yo imelwa nga khethekanyo ya 13 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhurathi ya Ndayotewa wa 2001.]
- Vhaṅwe Vhahaṱuli vha Khothe ya Ndayotewa vha ḓo tholwa nga Phresidennde sa ṱhoho ya khorotshitumbe ya lushaka nga murahu ha musi o kwamana na Phresidennde wa Khothe na vharangaphanḓa vha mahoro a re na vhaimeleli kha Buthano ḽa Lushaka, u ya nga matshimbidzele a tevhelaho—
- Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli i tea u dzudzanya mutevhe wa vhathu vhane vha tea u tiwa khavho une wa tea u vha u na madzina mararu u fhira tshivhalo tsha vhahaṱuli vhane vha tea u khethiwa, nahone mutevhe uyo u tea u ṋewa Phresidennde.
- Phresidennde a nga thola u bva kha mutevhe, nahone u tea u eletshedza Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli o sumbedza zwiitisi, arali muṅwe kana vhaṅwe vhathu vha re kha mutevhe vha songo tendiwa, na musi hu tshi tea u vha na vhaṅwe vhane vha tea u tholiwa.
- Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli i tea u engedza mutevhe nga madzina a vhaṅwe vhathu vhane vha tea u tiwa nahone Phresidennde u ḓo kona u thola vhathu u bva kha uyo mutevhe wo ḓadziswaho.
[Khethekanyo ṱhukhu ya. (4) yo imelwa nga khethekanyo ya. 13 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhurathi ya Ndayotewa wa 2001.]
- Tshifhinga tshoṱhe, miraḓo miṋa ya Khothe ya Ndayotewa i tea u vha vhathu vhe vha vha vhe vhahaṱuli nga tshifhinga tshe vha tholiwa ngatsho kha Khothe ya Ndayotewa.
- Phresidennde u tea u thola Vhahaṱuli vhoṱhe vha dziṅwe khothe o wana ngeletshedzo i bvaho kha Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli.
- Vhaṅwe vhaofisiri vha zwa Vhuhaṱuli vha tea u tholiwa u ya nga Mulayo wa Phalamennde une wa tea u vhona uri u tholiwa, u huliswa, u pfukiswa kana u pandeliwa, kana u laṱiswa ha avha vhaofisiri vha zwa Vhuhaṱuli zwi tea u itwa hu si na u takadza vhaṅwe kana u dzhia sia.
- Musi vhaofisiri vha zwa vhuhaṱuli vha saathu u thoma u ita mishumo yavho, vha tea u ita muano kana u khwaṱhisedza, u ya nga ha Sheduḽu ya 2 kha uri vha ḓo tevhedza na u tsireledza Ndayotewa.
175. U tholiwa ha vhafarela vhahaṱuli
- Phresidennde a nga thola, mufumakadzi kana munna uri a shume sa Muthusa-Muhaṱuli Muhulwane kana Muhaṱuli Mufareli kha Khothe ya Ndayotewa arali hu na tshikhala tshi si na muthu kha iṅwe ya ofisi idzo kana arali
muthu o faraho iyo ofisi a siho. U nangiwa uho hu tea u itiwa nga themendelo ya Muraḓo wa Khabinethe ane a vha na vhuḓifhinduleli ha u langula zwa vhulamukanyi ane a khou shuma u kwamana na Phresidennde wa Khothe ya Ndayotewa khathihi na Muhaṱuli Muhulwane, na u nangiwa sa Muthusa Muhaṱuli Muhulwane hu fanela u itwa kha renke dza vhahaṱuli vhane vho nangelwa u vha kha Khothe ya Ndayotewa hu tshi tevhedzwa khethekanyo ya vhu 174(4).
-
Muraḓo wa Khabinethe a re na vhuḓifhinduleli kha zwa ndaulo ya vhulamukanyi u tea u thola kana u nanga Vhafarela- Vhahaṱuli kha dziṅwe khothe nga murahu ha musi o kwamana na muhaṱuli muhulwane wa khothe ine onoyo mufarela muhaṱuli a ḓo shuma khayo.
[Khethekanyo ya 175 yo imelwa nga khethekanyo ya vhu 9 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhufumisumbe ya Ndayotewa wa 2012.]
176. Zwifhinga zwa u vha ofisini na mbadelo
-
Muhaṱuli wa Khothe ya Ndayotewa u shuma tshifhinga tshine tsha sa engedzwe tsha miṅwaha ya 12, kana u swikela a tshi
swika miṅwaha ya 70, zwine zwa nga swika u thoma, nga nnḓa ha musi Mulayo wa Phalamennde u tshi engedza tshifhinga tsha u shuma tsha muhaṱuli wa Khothe ya Ndayotewa.
[Khethekanyo ṱhukhu ya. (1) yo imelwa nga khethekanyo ya. 15 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhurathi ya Ndayotewa wa 2001.]
- Vhaṅwe vhahaṱuli vha fara kana u shuma kha ofisi u swikela vha tshi bviswa mushumoni wavho hu tshi tevhelwa Mulayo wa Phalamennde.
- Miholo, magavhelo na mbuelo dza vhahaṱuli a zwi nga fhungudzwi.
177. U bviswa
- Muhaṱuli a nga bviswa fhedzi ofisini arali—
- Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli i tshi nga wana uri muhaṱuli uyo u khou balelwa u ita mishumo yawe, ha na vhukoni na luthihi, kana o vhonwa mulandu wa u sa ḓifara zwavhuḓi ho kalulaho; na
- Buthano ḽa Lushaka ḽi tshi nga tshea uri uyo muhaṱuli a bviswe, nga kha ḽikumedzwa ḽo ṱanganedzwaho nga vouthu dzi si ho fhasi ha mbili tshararu tsha vouthu dza miraḓo yoṱhe.
- Phresidennde u tea u bvisa Muhaṱuli ofisini yawe nga murahu ha u ṱanganedzwa ha ḽikumedzwa ḽa uri a bvisiwe.
- Phresidennde, o wana ngeletshedzo kha Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli a nga imisa muhaṱuli ane a khou ambiwa kha matshimbidzele a khethekanyo ṱhukhu ya (1).
178. Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli
- Hu na Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli, yo vhumbiwaho nga—
- Muhaṱuli Muhulwane ane a ranga phanḓa miṱangano ya Khomishini;
-
Phresidennde wa Khothe Khulwane ya Khaṱhululo;
[Pharagirafu ya. (b) yo imelwa nga khethekanyo ya. 16 (a) ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhurathi ya Ndayotewa wa 2001.]
- Muhaṱuli-Phresidennde muthihi o rumelwaho nga Vhahaṱuli vha Phresidennde;
- muraḓo wa Khabinethe a re na vhuḓifhinduleli ha u langa zwa vhulamukanyi kana muthu muṅwe o nangiwaho ngae;
- maadivokhethi mavhili vhane vha khou shuma sa Maadivokhethi vho nangiwaho nga vha phrofesheni ya vhuadivokhethi, u imelela phrofesheni nga vhuḓalo, nahone vho vhewa nga Phresidennde;
- maaxende mavhili a no khou shuma sa maaxennde o nangiwaho nga vha phrofesheni ya maaxennde nga vhuḓalo, nahone vho vhewa nga Phresidennde;
- mudededzi muthihi wa zwa milayo o nangiwaho nga vhadededzi vha milayo vha re yunivesithi dza Afrika Tshipembe;
- vhathu vha rathi vho nangiwaho nga Buthano ḽa Lushaka u bva kha miraḓo yaḽo, vhane vhararu vha hone vha tea u vha vha miraḓo ya mahoro mahanedzi o imelelwaho kha Buthano;
- vharumiwa vhaṋa vha tshoṱhe u ya kha Khoro ya Mavundu ya Lushaka vho nangiwaho nga Khoro vha na vouthu dza u tikedza dza mavunḓu a siho fhasi ha a rathi;
- vhathu vhaṋa, vho nangiwaho nga Phresidennde sa ṱhoho ya khorotshitumbe, nga murahu ha musi o kwamana na vharangaphanḓa vha mahoro oṱhe a re kha Buthano ḽa Lushaka; na
-
nga tshifhinga tsha musi hu tshi khou shumaniwa na mafhungo ane a kwama Khethekanyo ya Khothe ya Nṱha ya Afrika Tshipembe fhedzi, Muhaṱuli-Phresidennde wa Khethekanyo yeneyo na Mulangavundu wa henefho; kana muṅwe o nangiwaho nga muṅwe na muṅwe wavho.
[Pharagirafu ya. (k) yo imelwa nga khethekanyo ya. 2(a) ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhuvhili ya Ndayotewa wa 1998 nga khethekanyo ya. 16 (b) ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhurathi ya Ndayotewa wa 2001 na u imelwa nga khethekanyo ya 9 ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhufumisumbe ya Ndayotewa wa 2012.]
- Arali tshivhalo tsho nangiwaho u bva kha phrofesheni ya maadivokhethi kana maaxende hu tshi tevhedzwa khethekanyo ya (1)(e) kana (f), tshi tshi eḓana na tshivhalo tsha zwikhala zwi teaho u ḓadziwa, Phresidennde u tea u vha thola , arali tshivhalo tsha vhathu vho nangiwaho tshi tshi fhira tshivhalo tsha zwikhala zwi teaho u ḓadziwa, Phresidennde nga murahu ha musi o kwamana na phrofesheni yo livhanaho nazwo, u tea u thola vhanangiwa vho eḓanaho u ḓadza zwikhala, hu tshi dzhielwa nṱha uri, avho vhane vha ḓo tholiwa vha vhe vho imelela phrofesheni nga vhuḓalo.
- Miraḓo ya Khomishini yo nangiwaho nga Khoro ya Mavundu ya Lushaka, vha ḓo shuma u swikela hu tshi vhewa vhaṅwe kana hu tshi vha na tshikhala khavho. Miṅwe miraḓo yo nangiwaho nga Khomishini, i shuma u swikela vho i nangaho vha tshi dzhia zwikhala izwo.
- Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli i na maanḓa na mishumo ye ya i ṋewa nga Ndayotewa na nga mulayo wa lushaka.
- Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli i nga eletshedza muvhuso wa lushaka na nga ha mafhungo maṅwe na maṅwe a kwamaho zwa Vhuhaṱuli kana ndaulo ya zwa vhulamukanyi, fhedzi musi i tshi sedzulusa maṅwe mafhungo nga nnḓa ha u tholiwa ha Muhaṱuli, i tea u dzula i si na miraḓo yo nangiwaho hu tshi tevhedzwa khethekanyo ṱhukhu ya (1) (h) na (i).
- Khomishini ya Tshumelo ya zwa Vhuhaṱuli i nga ta matshimbidzele ayo; fhedzi tsheo dza Khomishini dzi tea u tikedzwa nga vhunzhi ha miraḓo yayo.
-
Arali Muhaṱuli Muhulwane kana Phresidennde wa Khothe Khulwane ya Khaṱhululo a sa koni u shumela Khomishini lwa tshifhinganyana, Mufarisa-Muhaṱuli Muhulwane kana Mufarisa-Phresidennde wa Khothe Khulwane ya Khaṱhululo, nga nḓila yeneyo ine zwa ḓo ṱoḓiwa ngayo, u ḓo farela kha Khomishini.
[Khethekanyo ṱhukhu ya. (7) yo ḓadziswa nga khethekanyo ya. 2 (b) ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhuvhili ya Ndayotewa wa 1998 na u imelwa nga khethekanyo ya. 16 (c) ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhurathi ya Ndayotewa wa 2001.]
-
Phresidennde na vhathu vhane vha thola, u ta kana u nanga miraḓo ya Khomishini hu tshi tevhedzwa khethekanyo ṱhukhu ya (1) (c), (e), (f) na (g), vha nga thola, u ta kana u nanga muṅwe na muṅwe wa miraḓo ya Khomishini nga maitele eneo, uri vha shume kha Khomishini musi muraḓo a kwameaho a sa nga koni u ita ngauralo lwa tshifhinganyana zwi tshi khou itiswa nga u lwala kana nga u sa vha hone kha Riphabuḽiki kana nga tshiṅwe tshiitisi tshi fushaho kana tshi pfeseseaho.
[Khethekanyo ṱhuku. (8) yo ḓadziswa nga khethekanyo ya. 2(b) ya Mulayo wa Khwiniso ya Vhuvhili ya Ndayotewa wa 1998.]
179. Maanḓalanga a zwa Vhutshutshisi
- Hu na maanḓalanga mathihi a zwa vhutshutshisi a lushaka kha Riphabuḽiki o vhumbwaho hu tshi tevhedzwa Mulayo wa Phalamennde o vhumbwaho nga—
- Mulangi wa Vhutshutshisi wa Lushaka wa Vhutshutshisi ha Tshitshavha ane a vha ṱhoho ya maanḓalanga a zwa vhutshutshisi, nahone o tholiwa nga Phresidennde sa ṱhoho ya khorotshitumbe ya lushaka; na
- Vhalangi vha Vhutshutshisi ha Tshitshavha na vhatshutshisi sa zwo tewaho nga Mulayo wa Phalamennde.
- Maanḓalanga a zwa vhutshutshisi a na maanḓa a u thoma matshimbidzele a tsengo ya milandu o imela muvhuso, na u ita mishumo miṅwe na miṅwe yo teaho yo livhanaho na u thoma matshimbidzele a tsengo ya vhugevhenga.
- Mulayo wa lushaka u tea u vhona uri vhalangi vha Vhutshutshisi ha Tshitshavha—
- vha na ndalukano dzo teaho; na uri
- vha na vhuḓifhinduleli ha vhutshutshisi kha vhupo ho tiwaho; hu tshi tevhedzwa khethekanyo ṱhukhu ya (5).
- Mulayo wa Lushaka u tea u ita uri maanḓalanga a zwa vhutshutshisi a shume u ita mishumo yao a si na nyofho, tshiṱalula na u dzhia sia.
- Mulangi wa Vhutshutshisi ha Tshitshavha wa Lushaka—
- o tendelana na muraḓo wa Khabinete ane a vha na vhuḓifhinduleli ha vhulamukanyi, nahone nga murahu ha musi o kwamana na Vhalangi vha Vhutshutshisi ha Tshitshavha, u fanela u ta mbekanyamaitele ya zwa vhutshutshisi ine ya tea u tevhedzwa kha maitele a zwa vhutshutshisi;
- u fanela u ṋea ndaela dza mbekanyamaitele dzine dza tea u tevhelwa kha maitele a u tshutshisa;
- a nga dzhenelela kha maitele a zwa u tshutshisa arali ndaela dza mbekanyamaitele dzi sa khou tevhelwa; na uri
- a nga sedzulusa tsheo ya u tshutshisa kana u sa tshutshisa, nga murahu ha musi o kwamana na Mulanguli wa Vhutshutshisi ha Tshitshavha o teaho nahone nga murahu ha musi o thetshelesa mafhungo a vhathu vha kwameaho zwi tshi wela kha tshifhinga tsho tiwaho nga Mulangi wa Vhutshutshisi ha Tshitshavha wa Lushaka, u bva kha vha tevhelaho—
- Muhwelelwa.
- Muhweleli.
- Muthu muṅwe na muṅwe ane Mulangi wa Lushaka a vhona o tea.
- Muraḓo wa Khabinethe a re na vhuḓifhinduleli ha zwa ndaulo ya vhulamukanyi u fanela u vha ene a na vhuḓifhinduleli ha u fhedzisela kha zwa maanḓalanga a zwa vhutshutshisi.
- Mafhungo oṱhe maṅwe na maṅwe a kwamaho maanḓalanga a zwa vhutshutshisi a fanela u tiwa nga mulayo wa lushaka.
180. Maṅwe mafhungo a kwamaho ndaulo ya vhulamukanyi
- Mulayo wa Lushaka u nga bula kha mafhungo maṅwe na maṅwe ane a kwama ndaulo ya zwa vhulamukanyi I songo bulwaho kha Ndayotewa, zwi tshi katela—
- mbekanyamushumo dza vhugudisi dza vhaofisiri vha zwa khaṱhulo;
- maitele a u shumana na dzimbilaelo malugana na vhaofisiri vha zwa khaṱhulo; na
- u shela mulenzhe nga vhaṅwe vhathu nga nnḓa ha vhaofisiri vha zwa khaṱhulo kha tsheo dza khothe.


c: text/html

text:
Rihati
Rihati ri vangiwa hi ku chika ka ndzilo wa gezi lowu kumekaka loko marifu mambirhi ma hlangana. Mpfumawulo wa rihati wa hlwela ku fika, loko wu ringanisiwa na rivilo ra rivoningo ra rihati.
Hi ku angarhela[Lulamisa | edit source]
Rihati ti ba misava kwalomu ka marhengu ya 40 - 50, sekondo yin'wana na yin'wana, leswi vulaka leswaku ri ba misava kwalomu ka 1.4 wa tibiliyoni hi lembe.[1] [2]
Kuna swivangelo swo tala leswi nga vangaka rihati naswona swi vangelo leswi swa hambana kuya hi tindzhawu ta misava. Swi vangelo leswi swi nga ha hlanganisa magonyele ya ndzhawu, mahungele ya moya, mberha na mangwa exikarhi ka ndzhawu na nambu kumbe mati.
Rihati hakanyingi ri vangiwa hi loko moya wo kufumela wu himana na moya wo titimela, naswona swi vanga ku dzolongana ka xibhakabhaka. Rihati ringa ha vangina na hi ximbhembhe, kumbe ximusi xa mindzilo ya nhova, hambi ku ri vuxika.[3][4]
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ Oliver, John E. (2005). Encyclopedia of World Climatology. National Oceanic and Atmospheric Administration. ISBN 978-1-4020-3264-6. Retrieved February 8, 2009.
- ↑ "Lightning". gsu.edu.
- ↑ New Lightning Type Found Over Volcano?
- ↑ "Bench collapse sparks lightning, roiling clouds".

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vanhu vo tala, va pfilunganyeka hi mavito lawa, kun’wani swi endla onge i vito rin’we. Kambe, vito na vito ri vula xilo xo hambana; hambi leswi mavito lawa ma tirhisiwaka hi ku fana, ma na ku hambana.
Ku hambana lokukulu hi loku:
#1 – GREAT BRITAIN
Loko ku vulavuriwa hi Great Britain, ku vulavuriwa hi tiko-xihlala leri nga na matiko manharhu lama tiymeleke ma ri woxe, kambe na ma hlanganile.
Matiko ma kona i:
- England
- Scotland
- Wales
Great Britain, i tiko leri kumekaka evuxeni bya tiko ra Ireland na n’walungu-vuxa bya tiko ra France hala Lwandle ra Atlantic. Xisweswo, loko munhu a ku u le Great Britain, swa endleka a ri England, Scotland kumbe Wales, tani hi ku Great Britain i nhlangano wa England, Scotland na Wales.
#2 – THE UNITED KINGDOM
Loko ku vulavuriwa hi The United Kingdom, ku vulavuriwa hi tiko leri katsakaka Great Britain (England, Scotland, Wales) na Northern Ireland. Hi ku komisa, loko ku katsiwa England, Scotland, Wales na Northern Ireland, tiko ra kona se ri vitaniwa The United Kingdom.
Vito ra ximfumu ra United Kingdom i “United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland.”
Hi minkarhi yo tala, England, Wales, Scotland, na Northern Ireland ma tekiwa tani hi matiko lama tiyimeleke, kambe ko va swiphemu, miganga kumbe switikwani swa United Kingdom.
#3 – THE BRITISH ISLES
British Isles i vito leri, hi ku katsakanya, ri vumbiwaka hi nhlangano wa Great Britain, tiko hinkwaro ra Ireland (Ireland na Northern Ireland), na swihlala swo tala swo fana na Bailiwick na Isle of Man. Kambe, hambi loko Isle of Man ku ri xiphemu xa British Isles, xihlala lexi, a xi weli kona ka United Kingdom, hi hala tlhelo, a xi weli kona ka European Union, hambi leswi xi fumiwaka hi mfumu wa United Kingdom.
Image source: surfolks.com


text:
Vuaki
Vuaki (Risuka eka rito ra Xilatina architectura, naxigriki arkhitekton, leswivulaka "muaki lonkulu") indlela na vuxokoxoko byo kunguhata no aka swiakiwo kumbe tiyindlu na swin'wana. Ntirho wavuaki wutikomba eka miako leyi hetiweke tanihi ntiro wavutshila. Mindzhavuko yakhale yitiviwa hikuya hi tindlela tavona to aka na swihondzo kumbe tiyindlu leti hulukeke malembe yotala.
"Ndlela yo aka" yingathlela yivula:
- Ndlela yo hlamusela swiakiwo swo hambana hambana.[1]
- Vutshila na sayensi yo aka swiakiwo.
- Ndlela ya kuhlela na ku aka[2]
- Vutivi bya vutshila, Sayensi, thekinoloji, na vanhu.
- Ntirho wa kunguhata wa muaki-nkulu, kusukela eka madorobha lamakulu kuya eka swilo ledswitsongo swo fana na switulu.[3]


text:
Lavhelesani, Thetshelesani ni tshile Bugu 5
Outline: Elisha, Daniel, Jonah, Nehemiah, Esther. 24 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Script Text
Tswikiso
Dzindumeliso (Hee dzikhonani). Bugu ya zwifanyiso dala I ri vhudza nga La vhanna vha Bivhilini vhahulu vhe vha fulufhela, Mudzimu, u vha thusa nga zwifhinga zwa dzikhakhathi. Musi ni tshi thetshelesa khasethe, vulani tshifanyiso tshi tevhelaho musi ni tshi pfa uyu mubvumo.
Tshifanyiso 1: Naamani U Delela Nndu Ya Elisa
2 Dzikhosi 5:1-12
Elisa o vha e mudededzi muhulu na muporofita wa Mudzimu, kha la Isiraele. Linwe duvha munna ane a pfi Naamani o da nduni yawe. O vha e ene mukomanda wa mmbi ya Syria, na hone Syria ndi musi li swina lihulu la Isiraele. Naamani o vha e muhali na munna wa maanda, hone o vha e na mapele (vhulwadze ha lukanda). O da Isiraele ngE a pfa uri Elisa a nga kona u mu fhodza mapele awe. Hone Elisa ho ngo vhuya a bvela nnda u yo mu resha. Elisa o ruma mulanda wawe u yo vhudza Naamani, ari "Tshimbila u yo tamba ka tanu na kavhili mulamboni wa Yorodane........
U do vha wo tamba mapele a u." Naamani o vha o sinyuwa a ri, "Nne ndo vha ndo humbula uri ngoho u do bvela nnda kha nne, a rerelela dzina la Mudzimu wawe, a mpodza mapele anga." Nga u ralo Naamani o tuwa o sinyuwa zwihulu.
Tshifanyiso 2: Naamani Mulamboni
2 Dzikhosi 5:13-19
Mulanda wa Naamani a mukwegeledza u ri a bve kha tsinyuwo na u di hudza. Vha mu kwengeledza u ri a thetshelese ndaela isa dini ya Elisa. Ndi hone Naamani a tshi ya mulamboni wa Yordane a tamba katanu na kavhili. Lavhelesani kha tshifanyiso! Naamani o takala nga maanda. Mapele awe o fhola tshothe. Elisa o vha a sa ofhi muthu ngauri o vha a tshi fulufhela kha Mudzimu muhulu. O vha a tshi zwi divha zwauri Mudzimu wawe a nga ita tshithu tshinwe na tshinwe. O vha a tshi zwidivha vho zwauri munwe na munwe u fanela u thetshelesa Ipfi la Mudzimu. (Bivhili)
Ri fanelavho u humbela Mudzimu u thusa uri ri ite zwire zwone (uri a ri thuse u ita zwivhuya), na u mu fulufhela nga zwifhinga zwothe.
Tshifanyiso 3: Elisa Na Dumbu La (Khavhu Dza) Mulilo
2 Dzikhosi 6:8-17
Nga tshifinga hetshi vha Syria ndi musi vhe nndwani na vha Isiraele. Mudzimu o vhudza mulanda wavho Elisa tshifhinga tshothe zwauri vha Syria vha khou ya u tshothela vhaIsiraele, na hone Elisa o divhadza khosi nga ha vha Syria. Khosi ya Syria ya vhudza maswole a yo ya ri, "Iyani ni yo toda uri Elisa u ngafhi, u itela uri ndi kone u rumela vhanna u yo mufara." Nga mutsheloni manwe.
Elisa na mulanda wawe vho bvela nnda na hone vha vhona uri mmbi ya vha Syria yo tanga mudi une vha dzula khawo. Mulanda a vhidzelela a ri, Mune wanga nna ri do ita mini? Elisa ari, "U songo ofha, ngauri havho vha na rine ndi vhanzhi u fhira havho vha re navho." Ndi hone Elisa a tshi humbela Mudzimu u ri a vule mato a mulanda. Mulanda a lavhelesa a vhona mivhundu yo dala nga dzi bere na khavu dza tanga u mona na Elisa. Mudzimu vho rumela hezwi u vha tsireledza.
Dzikhonani, Musi Vhalanda vha Mudzimu vha tshi thetshelesa ndaela dza Mudzimu, Mudzimu vha na maanda a u vha eletshedza na u vha tsireledza. Ngauralo a vha faneli u ofha tshifhio na tshifhio kana nnyi na nnyi.
Tshifanyiso 4: Elisa Na Mmbi Ya Bofu
2 Dzikhosi 6:17-23, Vhaheberu 10:30, Mirero 25:21
Musi vha Syria (vho) da tsini u dzhia Elisa, o rabela Mudzimu, a tshi ri, "Irwa vhathu havho nga vhupofu." Ngautavhanya maswole othe a vho ngo tsha kona u vhona. Elisa o ya khavho a ri, "Ntevheleni, ndi ni ise kha munna ane na khou mutoda. Elisa o endedza vhanna vhothe a vha isa Samaria, mudi muhulu wa Isiraele. Henengei Elisa o fara abelo hafhu Mudzimu ari, "Mudzimu vula mato a avha vhanna uri vha kone u vhona." Ndi hone vha Syria vha tshi vhona zwauri vha mudini wa maswina a vho. Khosi ya Isiraele yo vha I tshi toda u vha vhulaha, hone Elisa ari, "Vha neeni zwiliwa na zwa u nwa ni vha litshe vha tuwe." Khosi yo ita zwe Elisa a I vhudza.
Dzikhonani, Mudzimu wa Elisa ndi muhulwane u fhira swina linwe na linwe. Mudzimu vho ri laedza kha Ipfi lavho uri ri songo lifhedza maswina ashu, ngauri Mudzimu vho ri, "U lifhedza ndi hanga; Ndi do lifhela murahu." Mudzimu vho ri vho: Arali swina lanu li na ndala, lifheni li le. -lifusheni, lina dora, li neeni zwa ula."
Tshifanyiso 5: U Thuthwa Ha Samaria
2 Dzikhosi 6:24 - 7:2
Mmbi ya vha Syria yo dovha hafhu u da u lwa na vha Isiraele. Vho mona na mudi wa Samaria tshifhinga tshilaphu. Hu si kale vha Isiraele vho vha vha sina zwiliwa zwa u la. Lavhelesani kha tshifanyiso. Khosi ya Isiraele yo vha I tshi khou tshimbila kha luvhondo lwa mudi. Vhafumakadzi vhavhili vho da khae. Vho humbela khosi uri ivha thuse. Vho vha vhe na ndala lwe vha vha vha tshi khou la vhana vhavho. Khosi yo vha I sa divhi ya ita. Ndi musi ya sinyuwa nga maanda nge Mudzimu vha si vha tsidza kha vha (vhatsha vha) Syria. A mbo di humbula u vhulaha Elisa, mulanda wa khosi. Huno Elisha a rumela mulaedza hoyu kha khosi ari. Hezwi ndi zwine Mudzimu vhari, "Nga tshifhinga hetshi matshelo, fulauru na Gorou (thoro) dza do rengiswa-getheni la Samaria."
Tshifanyiso 6: Vha Mapele Vhana
2 Dzikhosi 7:3-20
Nga tshifhinga hetsho vhanna vho vha vho dzula Getheni la Samaria. Vothe vho vha vhe na mapele. Vho vhudzana nga tshavho vha ri, "Naa ndi ngani ri tshi dzula fhano ra fa? Kha ri tuwe ri kha mmbi ya vha Syria." Musi vha Syria vho pfa phosho khulu I no nga mmbi I daho. Vho vha vha tshi ofha lwe vha vhuya vha sia thundu ya vho vha shavha. Musi vhamapele vho da gambani ya vha Syria, ho vha hu sina na muthihi hone. Vhamapele vho dzhia zwiliwa na tshinwe na tshinwe tshe vha toda.
Ndi hone vha tshi ri nga tshavho, "A ri khou ita tshi re tsha vhudi. Heli ndi duvha na mafhungo madifha, na hone ri khou li vhulungela rine vhane." Ngautavhanya vho vhuyelela Yerusalema vha amba mafhungo a yo mudini kha mulinda khoro we a vhudza mushumeli wa khosi. Na hone hu si kale vhathu vho vha vha tshi vho rengisa zwiliwa Khoroni ya Samaria, sa zwe Mudzimu vha amba na nga Elisha. Mudzimu vho tshidza Isiraele kha maswina a vho na hone Mudzimu vho tshidza mulanda wa vho Elisha vho. Mudzimu a vha funi na muthihi a tshi ya fhethu ha tshitarafu tsha lini na lini. Haya ndi Mafhungo Madifha a bvalo kha Ipfi la Mudzimu na hone ri fanela u li kovhe kana na vhanwe.
Tshifanyiso 7: Yona a Tshi Shavha Mudzimu
Yona 1:1-7
Musi Elisha ono fa ho vha na munwe muporofita kha la Isiraele a no pfi Yona. Mudzimu vho ri kha Yona, "I yai mudini muhulu wa Ninive, u u huwelele. Ndi a divha zwauri vhathu vha hone ndi vha vhi hani." Vhathu vha Ninive ndi musi vhe maswina a Isiraele. Yona o vha a sa funi u ya khavho, ndi hone a tshi lingedza u shavha (Mudzimu). O wana Gungwa li yaho shangoni la kule. O badela mutengo wa lwendo, gungwa la tala la tuwa. Hu si kale ha mbo di vuwa dumbu lwanzheni. Vhtahu vha re gungwani vha ofha. Vha ri, "Kha ri ite madenwa uri ri vhone uri ndi nnyi we a ri tulela iyi khombo." Vha ita madenwa vha wana zwauri zwo itiswa nga Yona.
Tshifanyiso 8: Yona Na Khovhe Khulu
Yona 1:8 - 2:10
Vha tali vha ri kha Yona, Naa wo ita mini? A vha vhudza zwauri u khou shavha Mudzimu. Ndi hone vha tshi muvhudzisa uri, Naa ri do ita mini u ri lwanzhe lu dzike, Yona a fhindula a ri, "Mposeni lwanzheni. Ndi a zwi divha zwauri ndi mulandu wanga uri dumbu heli lihulu li de kha inwi. Vhathu vho vha vha sa funi u vhulaha Yona, huno dumbu la di nana li tshi hulela, ndi hone vha tshi muposa lwanzheni. Naho zwo ralo Yona ho ngo fela ngomu madini. Lavhelesani kha tshifanyiso! Khovhe khulu yo mba mila Yona. O dzula ngomu (thumbuni) hayo a tshi khou tshila maduvha mararu. Ndi hone khovhe I tshi (mu)tanzela Yona nnda kha shango lo omaho.
Tshifanyiso 9: Yona E Ninive
Yona 3:1-10
Mudzimu vho dovha vha amba na Yona. Vhari, "Tshimbila u ye Ninive u huwelele kha vho Mulaedza une nda khou vhudza." Ndi hone Yona a tshi thetshelesa Mudzimu a ya Ninive, a kaidza vhathu a tshi ri, "Nga murahu ha maduvha a fuina Ninive u do tshinyadzwa." Khosi na vhathu vhothe vha Isiraele Mudzimu uri a vha tshidze. Vho tutshela ndila mbi dzavho, ngauralo Mudzimu vha vhofha la u sa tsha vha tshinyadza.
Dzikhonani, rine rothe ri tou nga Yona na vhathu vha Ninive. Rothe a rongo thetshelesa Mudzimu na hone ro ita zwithu zwivhi. Ro fanelwa nga u tungufhadziwa. Hone Mudzimu vha a ri funa. Vho rumela Yesu u ri kaidza, na u ri tshidza u itela uri thamusi ri do tutshela vhuvhi. Yesu o fela zwivhi zwashu. O vha e tshaloni maduvha mararu, sa musi Yona o vha e thumbuni ya khovhe maduvha mararu. Yesu o vuva vhafuni. Zwino U do nea vhutshilo vhu sa fheli vhothe vhane vha do tutshela zwivhi na vhuvhi vha tevhela ndila ya Yesu.
Tshifanyiso 10: Estere Na Khosi
Estere 1:1 - 2:18
Estere o vha e musidzana mutuku wa Muynda a bvaho shangoni la Isiraele. Vhabebi vhawe vho vha vho no lovha, huno Modekai, malume wawe vho mudzhia vha muvhavhalela (aiusa). Nga murahu ha nndwa, Estere na Modekai vho thubwa na vhathu vha Isiraele, vha tuwiwa na vho vha iswa shangoni la Peresia. Khosi ya Peresia yo vha I munna wa maanda. Munwe na munwe o vha a tshi mu ofha. Musi mutanuni wa yo a sa I takadzi yo vha I tshi dzhia munwe. Nga u ralo yo vhidza vhasidzana vhatuku vha lunako muvhusoni wa yo u ri vha diswe pfamoni ya yo. (nnduni khulu) Vhukati ha vhenevho vhothe, ya Nanga Estere a vha mutamuni wa yo muswa. Huno Estere hongo vhudza muthu na muthihi u ri ene ndi Muyuda.
Tshifanyiso 11: Modekai U Hana U Gwadama Fhasi
Estere 3:1 - 4:17, 5:14; Johane 3:16
Hamani o vha e munna are mudivhalea kha la Peresia. Vhathu vhothe vho vha tshi gwadama fhasi vha tshi sumbedza thonifho kha Hamani musi a tshi fhira. Modekai ene o vha a sa ralo. Modekai o vha wau a luvha fhedzi muthihi are Mudzimu wa ngoho. O hana u luvha Hamani. (U gwadamela Hamani.) Hamani o sinyuwa. O vha o di lugisela uri a ite ndifhedzo yawe kha Modekai. Linwe duvha o vhudza khosi a ri, "Hu na lushaka lune wa lu vhusa lwo balanganaho vhukati ha vhathu kha mivhundu yothe ya Muvhuso wau. A vha tevhedzi milayo ya khosi. O vha a tshi khou amba vha Yuda. Hamani o dovhavho ari, "Nga zwi itwe naa mulayo uri vha fanela u tshinyadzwa." Hamani o nea khosi tshelede. Khosi ya rwele tari khumbelo yawe, hone ya hana tshelede. Mulayo wo itwa shangoni lothe la muvhuso wa Peresia, wa u vhulaya vhaYuda vhothe na u vha dzhiela thundu yavho nga linwe la Maduvha. Hamani o vha o ita tshinembeledzi tshihulu tshine khatsho a do nembeledza Modekai. Modekai o vhudza Estere uri u fanela u ya ha khosi u humbelela vhathu vha hawe.
Hone Estere a ri, "Arali nnyi na nnyi a ya ha khosi a songo tou vhidzwa, onoyo u fanela u fa. A humbela vha Yuda u ri vha sa le, vha sa nwe maduvha mararu vha tshi khou murabelela. Ene na vhalanda vhawe vha do itavho zwenezwo. A dovha ari, "Nga murahu ha hezwo ndi do ya ha khosi. na ho zwi tshi lwa na mulayo. Na hone nda fa, ndi do fa zwanga." Fhungo la Mudzimu liri funza uri Vhatendi vhafanela u takalela u nekedzela vhutshilo havho vha (heishu ri) tshi itela vharathu na dzikhaladzi dza vha Kriste.
Tshifanyiso 12: Munyanya Wa Estere
Estere 5:1 - 7:10
Mudzimu vho fhindula dzithabelo dza vha Yuda. Khosi ya nea thendelo ya uri Estere a ambe nae. A mu rambela u da vhutamboni ha sipeshala vhuvhili na hone a rambavho na Hamani. Vhutamboni khosi ya vhudzisa ya ri, "Mutanuni Estere, naa u toda mini?" Estere a fhindula ari, Lutamo lwanga na vhathu vhanga ri a tshila, hone ro rengiselwa u vhulahwa." Khosi ya ri, U yo munna ndi nnyi na hone u ngafhi ane a toda u ita zwithu izwo?
Ndi hone Estere a tshi ri, "Swina lashu ndi hoyu munna Hamani."
Khosi yo sinyuwa nga maanda musi itshi pfa pulane mmbi dza Hamani, lwe a ita uri Hamani a nembeledzwe kha tshinembeledzi tshe Hamani a vha o tshi lugisela Modekai, ndi hone vha Yuda vhothe vha tshi tshidzwa. Dzikhonani, Estere o vha a tshi tama u fa, a tshi fela I tshidza vhathu vha hawe uri vha sa vhulahwe. Hone humbulani Yesu. O ri funa nga maanda lwe a fela u ri tshidza a tshi itela uri rine ri songo dzhena fhethu ha tshitarafu tsha lini na lini, tshe tsha vha tsho ri fanela nga nwambo wa zwivhi zwashu.
Tswikiso
Vhanna vha vhili Daniele na Nehemia vho kombe tshedzwa u tshila shangoni la maswina a vho. Hone vho luvha muthihi are Mudzimu wa ngoho, na hone vho vha vhanna vhahulu vha Mudzimu. Lavhelesani kha tshifanyiso tshi tevhelelaho kha bugu musi ni tshi pfa muungo hoyu.
Tshifanyiso 13: Daniele Na Khonani Dzawe
Daniele 1:1-21
Tshifanyiso he tshi tshi sumbedza Daniele na khonani dzawe thara dza khwine. Vho vha vhe vha Yuda. Vho vha vhodzhiwa vha iswa shangoni la Babeloni nga maswina a vho. Khosi ya Babeloni yo vha I tshi toda uri vha mu shumele. Ngauralo vho vha vha tshi fanela u guda luambo na maitele a Babeloni. Daniele na khonani dzawe vho hana u la zwiliwa zwavhudi zwa khosi. Hezwi zwo vha zwi tshi hanedzana na maitele a vha Yuda. Vho vha vha tshi divha zwauri vha fanela u tevhedza milayo ya Mudzimu na u muhulisa. Ngauralo vha humbela muroho ya u la, na madi a u nwa. Vhathu vhane vha vha thogomela vho vha vha tshi ofha uri vha do o nda na u lwala. Hone Mudzimu vho vha vhavhalela vha takala na u thanya (kwatha) u fhira vhanwe vhanna vhothe vhe vhavha vha tshi shumela khosi ya Babeloni.
Tshifanyiso 14: Daniele Na Khosi Ya Babeloni
Daniele 2:1-49
Khosi ya Babeloni ya lora muloro. A humbela vhanna vhawe na dzi nanga uri vha muvhadze zwine muloro wawe wa amba zwone. Hone hu si vhe na muthihi we a kona u muvhudza, ndi hone a tshi humbula/phetha la u vha vhulaha vhothe. Ndi hone Daniele na dzikhonani dzawe vha tshi rabela Mudzimu. Ndi hone Mudzimu vha tshi dzumbululela Daniele Muloro wa khosi. Daniele a ya ha khosi a ri, "Huno Mudzimu wa tadulu vha dzumbulula zwiphiri. Hoyu Mudzimu u khou vhudza khosi zwine zwa do itea tshifhingani tshi daho."
Daniele a vhudza khosi a ri kha muloro wayo yo vhona mivhuso yothe ya shangoni, na hone ya vhona vho na muvhuso muhulu une wa tshinyadza minwe yothe. Ndi Muvhuso wa Mudzimu une wa vha wa lini na lini. Khosi yo takalela maipfa a Daniele. Vhanna vha vhutali na mingome ya tendelwa u tshila, na hone Daniele a itwa muvhusi nga fhasi ha khosi kha llothe la Babeloni. Zwothe zwine zwa itea shangoni heli zwi nga fhasi ha Ndaulo (maanda) a hoyu Mudzimu Muhulu ane Daniele a mu amba. Ngauralo ri songo shanduka ra vha mingome na dzivianga (nanga) dza vhuloi, hone ri shandukele kha Mudzimu, ri Mu fulufhele ri tshi ita zwi re zwone.
Tshifanyiso 15: Tshifanyiso Tsha Mudzimu
Daniele 3:1-12
Khosi ya Babeloni yo imisa tshifanyiso tshihulu tsha musuku. O vhidza vhahulisei vhawe vhothe uri vha de vha vhone tshifanyiso. Vhalanda vha khosi ndi hone vha tshi vhudza vhathu henefho vha ri.
"Musi ni tshi pfa mubvumo wa luimbo nothe ni fanela u wela fhasi na losha tshifanyiso tsha musuku. Nnyi na nnyi ane a si tshi loshe, anoyo u do poswa dzivhani la mulilo (nandoni ya mulilo). Khonani dza Daniele Shadraka, Meshaka na Abedenego, vho hana u losha tshifanyiso.
Vho losha fhedzi Mudzimu. Vhanwe vhanna vho ya ha Khosi vha ri, "Huna vha Yuda vhanwe kha muvhuso wau vhane vha sa u thetshelese. A vha shumeli midzimu yau kana u losha tshifanyiso tsha musuku."
Tshifanyiso 16: Nando Ya Mulilo
Daniele 3:13-28, Exodo 20:3-5
Khosi ya rumela kha dzikhonani tharu dza Daniela. Ya ri khavho, "Arali ni sa loshi tshifanyiso tsha musuku ni do poswa nandoni ya mulilo. Ndi mudzimu u fhio ane a do ni phulusa zwandani zwanga. Vhanna vha fhindula vha ri, "Mudzimu ane ra mu (gwadamela) u a kona u ri tshidza, naho arali a sa ri phulusa, a ri nga do losha tshifanyiso tsha musuku." Ngauralo Shadraka, Meshaka na Abedenego vho posiwa nandoni ya mulilo. Ndi hone khosi i tshi vhidzelela ya ri, "Lavhelesani, ndi vhona vhanna vhana vha tshimbilaho muliloni, wa vhuna Muthihi u tou nga murwa wa mudzimu (kana Murwa wa Mudzimu). Musi vhararu vha tshi bva muliloni vho vha vha songo vhuya vha swa. Khosi ya ri, "Nga hu rendiwe Mudzimu wa Shadraka, Meshaka ha Abedenego we a rumela Murunwa a phulusa a tshidza vhalanda Vhawe........Ngauri a huna munwe Mudzimu ane a kona u tshidza nga heyi ndila."
Dzikhonani, Mudzimu hoyu muthihi o laedza vhathu vhothe a ri, "Ni songo vha na minwe midzimu phanda Hanga, na hone ni songo di itela tshifanyiso na tshi gwadamela na tshi shumela."
Tshifanyiso 17: Daniele U Rabela Mudzimu
Daniele 6:1-13
Daniele o vha e na maanda mahulu shangoni ilo. (Babeloni) Vhanwe vha divhalea vho vha vha tshi mu itela vivho nga maanda. Vho vha vha sa koni u mu wana mulandu, ngauri Daniele ovha a tshi thetshelesa Khosi. Ngauralo maswina a Daniele vho ya ha khosi vha ri, "Khosi ifanela u bvisa ndaela (a ite mulayo) une wa ri nnyi na nnyi ane a rabela munwe mudzimu kana muthu, nga tshifinga tsha maduvha a mahumi mararu atevhelaho nga nndani ha, Iwe khosi, a poswe bakoni la dzindau." Khosi ya tendela a vho vhanna ya ita mulayo muswa. Daniele a pfa nga ha mulayo muswa wa khosi, huno a di isa phanda u rabela Mudzimu luraru nga duvha, sa nga musi. Musi maswina awe a tshi mu vhona a tshi khou rabela, vho ya vha vhudza khosi vha ri, Daniele ha ngo thetshelesa mulayo we wa u ita."
Tshifanyiso 18: Daniele Bakoni La Dzindau
Daniele 6:14-24
Khosi yo vha isa funi Daniele a tshi fela bakoni la dzi ndau, hone yo vha isa koni u shandukisa mulayo. Ngauralo Daniele a posiwa bakoni la dzindau. Nga matsheloni tsheloni khosi ya gidimela bakni la dzi ndau ya vhidzelela ya ri, Daniele, mulanda wa Mudzimu a tshilaho, naa Mudzimu wau o kona u u phulusa kha dzindau naa? Daniele a fhindula ari, "Mudzimu wanga o rumela Murunwa Wawe a vala milomo ya dzi ndau." Khosi yo takala nga maanda. Daniele a bviswa bakoni la dzindau.
Nga ndaela ya khosi, maswina a Daniele vha posiwa kha dzindau, ngautavhanaya dzindau dza vha kherukanya vha vha zwi pida pida.
Dzikhonani, Ri songo ofha zwine vhathu vha nga zwi ita kha rine arali ri tshi fulufhela kha Mudzimu a tshilaho we a thusa Daniele na dzikhonani dzawe. Naho vhathu vha tshi ri vhulaha ri kha di vha na fulufhelo, nga uri Yesu o bva ha Mudzimu a tshi itela u (ri) fha Vhutshilo vhu sa fheli, no vhothe vha mufunaho na u Mushumela.
Tshifanyiso 19: Nehemia Phanda Ha Khosi Khulu
Nehemia 1:1 - 2:7
Nehemia o tshila Babeloni nga murahu ha tshifinga tsha Daniele. Nehemia o vha e muYuda vho we a vha a tshi fulufhela Mudzimu. Nehemia o vha e mulanda wa khosi khulu. Nga linwe duvha musi a tshi khou nea waini khosi, khosi yo ri khae, "Ndi ngani tshifatuwo tshau tsho tungufhala." Nehemia o vha o tungufhala ngauri Yerusalema, mudi wa vho makhulu kuku wawe, wo vha u shubi na uri vha Yuda vhe vha vha vha tshi dzula hone vho vha vhe khomboni khulu. Nga uralo Nehemia o vhudza khosi nga ha Yerusalema na nga vhathu, vha Yuda. Ndi hone khosi I tshi ri, "Naa hu na tshinwe tshine wa toda u mbudzisa tshone naa?" Nehemia a sa pfali a rabela Mudzimu, na hone ari kha khosi, "Arali zwi tshi nga takadza khosi, (iwe) u nthumele kha Mudi wa vho khotsi anga, u itela uri ndi hu fhatulule."Mudzimu vho fhindula thabelo ya Nehemia, khosi ya nea thandelo kha khumbelo yawe. Mudzimu vha vhusa ntha ha mahosi o the na u vhusa heli shango, na uri musi vhathu vha Mudzimu vha tshi Mu rabela, vha ita zwithu zwine zwa Mutakadza, ndi hone Mudzimu vha tshi do tendela dzi khumbelo dzothe dzine dza tendelana na Lufuno Lwawe.
Tshifanyiso 20: Nehemia a Tshi Lavhelesa Mudi Wo Pwashekanaho
Nehemia 2:8-20
Khosi yo nea Nehemia thundu dza u fhata ngadzo, na vhanna vha u muthusa. Nehemia na vhatu vhawe vho tshimbila lwendo lwothe vha tshi ya Yerusalema. Maswina a vha Yuda o pfa ngaha Nehemia na pulane dzawe. Na hone vho sinyuwa. Vho vha vha sa funi na muthu na muthihi a tshi thusa vha Yuda. Nehemia o vha a sa ofhi maswina. O vha a tshi funa u tola Yerusalema, ngauralo a namela hothe kha dzimbondo dzo pwashekanaho dza mudi.
O ya vhusiku a tshi itela uri hu sa vhe na muthu na muthihi a divhaho zwe a ita. Matsheloni a tevhelaho Nehemia o vhidza vha Yuda ari, "Idani ri fhatulule luvhondo lwa Yerusalema na hone a ri tsha do dovha ra pfa vhutungu (ra shona nga zwo)." O vha vhudza uri Mudzimu u na Ene, na uri u na thendelelo ya khosi ya Babeloni. Ngauralo vha Yuda vha fhindula vhari, "Kha ri thome u fhatulula."
Tshifanyiso 21: U Fhata Dzimbono
Nehemia 3:1 - 6:19
Lavhelesani tshifanyiso. Vha Yuda vho thoma u shuma. Vhanwe vho swiela tshika vha lata kule, vhanwe vha tshi khou fhata dzimbondo na u kwea magethe. Maswina a vha Yuda o sinyuwa nga maanda. Ngauralo Nehemia o rabela hafhu Mudzimu. O vha a tshi funa Mudzimu vha tshi musumbedza zwine a tea u ita. Ndi hone a tshi vhea kha luvhondo vhanna vho di tamaho u linda vha shumi. Munwe na munwe o dzhia a di lugisela nndwa. Maswina a vho ngo kona u vhulaha Nehemia kana vhanwe vha Yuda. Ngauralo mushumo wo bvela phanda na hone maduvha a 52 fhedzi luvhondo lwo fhatululwa. Ri tahela vhutali ha u divha tshire tshone. Rothe ri tahela (shaya) maanda. A u divha tshi re tshone. Mudzimu u na vhutali hothe na maanda. U fana na Nehemia ri fanela u rabela Mudzimu, ri Mu fulufhele na u thetshelesa Ipfi Lawe, na hone ri divhe uri Mudzimu washu vha do ri lwela.
Tshifanyiso 22: Esera U Vhala Mulayo
Nehemia 8:1 - 13:31
Nga murahu ha musi dzimbondo dzo no fhela, vha Isiraele vho kuvhangana vhothe Yerusalema. Esera tshifhe wa Mudzimu, o vhala Mulayo wa Mudzimu. Ndi kha Ipfi la Mudzimu, Bivhili. Vhanwe vha vhathu vho thoma u lila. Vho zwi divha zwauri a vhongo thetshelesa milayo ya Mudzimu. Ndi tshone tsho itisaho zwauri Mudzimu vha litshe maswina a tshi tshinyadza mudi wavho. Vha Yuda vho toda u tutshela ndila dza vho dza zwivhi vha fulufhela/tevhela dzindila dza Mudzimu hafhu. Nehemia a ri kha vhathu, "Ni songo tungufhala, ngauri Dakalo la Mudzimu ndi maanda anu." Dzikhonani, na ni na dakalo naa? Mudzimu vha ri nea dakalo na maanda Muyani musi ri tshi divha Mudzimu na u thetshelesa Ipfi Lawe Likethwa, (Bivhili) I mani ndi ni vhudze uri ni nga divha hani Mudzimu wa Nehemia. Ndi ene Muthihi Ene ethe Mudzimu wa ngoho.
Tshifanyiso 23: Yesu Kha Tshifhambano
Johane 19:17-30
Hu na ndila nthihi fhedzi ya u divha (Muvhumbi muhulu)Mudzimu. Mudzimu vho rumela Murwa Wavho, Yesu u ri sumbedza ndila. Yesu o tshila shangoni minwaha mizhi kale kale. O ita zwithu zwinzhi zwavhudi u thusa vhathu. O ri sumbedza uri ri nga tshila ri tshi takadza hani Mudzimu. Hone a rongo tevhela dzindila dzawe. Rothe ro itela Mudzimu tshivhi. Mudzimu vha tarafa (u rwa) vhatshinyi vha hanaho dzindila Dzawe na hone nga murahu ha lufu, rumela hoyo muthu kule na tshifhatuwo tshawe fhethu ha hele hu dugaho mulilo usa dzimi. Ipfi la Mudzimu li ri funza u ri Mudzimu vho vhumba muthu wa u thoma a tshi bva kha buse la maru na uri musi a tshi fa, mivhili yashu I humela buseni.
Hone Muya wa muthu, une wa vha tshipida tshashu u do humela kha Mudzimu we a u fha muthu, henengei ri do tanganedza tshitarafu tsha Mudzimu kana pfufho. Thetshelesani, Mudzimu vho tshidza Elisha na Daniele u ri vha sa vhulahwe nga zwanda zwa vhalhu (vhanna). Hone Mudzimu vho tendela vhathu vha tshi vhulaha Yesu. Vho mu vhamba kha tshi fhambano tsha thanda. Yesu o tanganedza tshitarafu tsha zwivhizwa munwe na munwe ngauri u a funa vhathu vhothe. Zwino arali ri tshi shanduka ra di sola, Mudzimu vha do ri hangwela zwivhi u itela uri ri kone u mu divha na u tevhela Ndila Yawe hafhu. Ngauri kha vha tevheli vha Ngoho vha Yesu, a hu nga do vha na tshitarafu nga murahu ha lufu, hone vha do mufuna na u Mushumela u swika lini na lini (ngei tadulu.)
Tshifanyiso 24: Yesu U Sumba Ndila Ya U Ya Vhutshiloni Vhu Sa Fheli
Joh. 14:6; Matthew 7:13-14
Dzikhonani, Musi vhathu vha tshi dzulela u sa thetshelesa Mudzimu, vha khou tshimbila kha ndila ya khulu, hune Sathane a vha mune wa vhuvhi hothe. Ndila heyi I sa fhethu ha tshitarafuni tsha lini na lini. Munwe na munwe we a bebwa shangoni heli u dzhena kha ndila heyi khulu. (Hezwi ndi zwa ngoho kha nne na vhone.) Ngauri Ipfi la Mudzimu liri, "Vho tshinya vhothe." Ngauri vhathu vhothe vho tshinya, vhothe vho linganwa nga tshitarafu tsha Mudzimu. Hone Mudzimu vho rumela Murwa Wavho Yesu u dela u tusa tshitarafu maimoni ashu.
Mudzimu vho vusa Yesu vhafuni, na hone zwino vha a tshila u itela uri sumbedza Ndila ya u humela ha Mudzimu. Yesu o ri, "Ndi Nne Ndila na Mafhungo ngoho na Vhutshilo, a huna ane a da ha Khothi arali asa di nga Nne." Havho vhane vha tevhela Ndila ya Yesu, a vha nga do dzhena fhethu ha u tambula la lini na lini, hone Sathane na vhothe vha tevhelaho ndila yawe vha do ya henefho. Ri fanela u tevhela Ndila ya Yesu zwino. I a konda na hone ndi Ndila (ire) tsekene. Na hone nga mulandu wa vhuvhi shangoni heli vhathu vha do tambula shangoni. Hone Yesu tshifhinga tshothe u na havho vha mutevhelaho, a tshi vha nea maanda awe. Ngauri kha vha tevheli vha Yesu, hu na fulufhelo ngauri ndila ya Yesu I livha tadulu. Tadulu a hu na mathupho, huna dakalo na mulalo usa pheli, ngauri vhothe vha yaho tadulu, vha do shumela na u funa Mudzimu, na hone vha do dzula vhe phanda ha Mudzimu misi yothe.
Arali ni tshi funa u tutshela ndila ya Sathane na tshimbila kha Ndila ya Yesu ino isa ha Mudzimu, ni nga rabela nga ndila heyi, "Mudzimu Khotsi, a re tadulu, ndo tshimbila nga ya Sathane ndi tshi tevhela lufuno lwanga, na nyemulo dzanga, mihumbi (mbulo) mivhi yanga na ndila mmbi dzanga. Kha vha nkhangwele, nne Muita zwivhi. Ndi a livhuha Yesu Murena zwe wa fa kha tshifhambano, Vha tshi tusa tshitarafu tsha zwivhi zwanga. Ndi a livhuha nge malofha au a ntanzwa zwivhi zwothe. Murena Yesu, ndi a u tanganedza sa Murena na Mutshidzi wanga.
Ndi a livhuha nge nga Muya wau Mukhethwa wa mpha maanda a u vha nwana wa Mudzimu na u thetshelesa Ipfi la Mudzimu. (Bivhili) Dzinani la Yesu ndi humbela he zwi zwothe. Amen. (signal)


text:
Tinguva ta Xitsonga, i mune. Timbirhi ta Xidzi, na timbirhi ta Ngetelo.
- Tinguva-Xidzi i Rihlovo na Rixika.
- Tinguva-Ngetelo i Rihlata na Rixungwa.
Tinguva ta Xitsonga, ti sungula loko ku sungula lembe ra Xitsonga. Hi ku ya hi ndzhavuko-xidzi wa Vutsonga, lembe ri sungula hi ku thwasa ka n’wheti ya Ndzhati.
Hikokwalaho ka ku anama ka ririmi ra Xitsonga, na ku ya hi ku hambana hi ku ya hi miganga kumbe marin’wana, xirhangi eka vito ra nguva, swa endleka xi ri na ku hambana. Hi lexi endlaka, van’wani va tirhisa xirhangi xa Ri-, Vu- na Xi-.
TINGUVA TA XITSONGA
1 – RIHLATA/VUHLATA/XIHLATA
Leyi hi yona nguva yo sungula eka lembe.
Hi yona nguva ya Ximun’wana. Tani hi ku, mumu wu sungula ku twala vukufumeri bya wona. Yi vikiwa hi ku thwasa ka n’wheti ya Ndzhati. Hi ntolovelo, ku na mpfula yo borisa matluka lama nga wisiwa hi moya wa Mawuwani. Kambe, hambi loko ku ri hava mpfula, minsinya yi sungula ku hluka.
Rito “Rihlata”, i rito lexi vulaka ku hluka ka minsinya hi ntalo, na vubaleki bya swiluva hi ntalo. Hi yona nguva leyi minsinya yi sungulaka ku pfempfisa vuluva bya yona, ku leya mihandzu yi ta kota ku tswala mihandzu. Hi yona nguva yo sungula ku rima.
Van’wani va tirhisa rito “Rihlaza/Vuhlaza/Xihlaza”, ku vula nguva leyi.
2 – RIHLOVO/VUHLOVO/XIHLOVO
Leyi i nguva ya Mumu.
Rito Ximumu, i rito ro hlamusela hiselo ra nguva leyi, a hi rito ro vula nguva hi yoxe. Nguva leyi, yi sungula hi ku hela ka Ndzhati, na ku sungula ka Nhlangula. Rito Rihlovo, ri pfa ka ku va tiko hinkwaro ri tele hi mihlovo-hlovo yo saseka ya minsinya ya nhova, swimilani, swiluva na mihandzu.
Nguva leyi, yi pfa yi vuriwa “Xirimu”, tani hi ku, eVutsonga ka gingiritekiwa ku rimiwa. Nguva leyi, yi lehile. Yi na timpfula ngopfu, tindhambi, swidzedze, swimbhembhe na minkhukhulu.
3 – RIXUNGWA/VUXUNGWA/XIXUNGWA
Nguva leyi, yi vika ku hela ka Rihlovo, na ku sungula ka Xixika.
Rito Rixungwa, ri pfa eka mhaka yo, mihandzu-ntsu, yo fana na Mihlata kumbe Mintsumbula, yi sungula ku sihalala, yi vitiwa Maxungwa. Xungwa, i muhandzu wo sihalala, wu endla onge wa oma, wu lahlekeriwa na hi nantswo wa wona. Mihandzu leyi, hi leyi yi vupfaka yi tiya, ivi yi dyiwa hi Xixika.
Rixungwa ri sungula loko ku hela ka Dziva-misoko, ivi ku sungula Khota-vuxika.
Van’wani va vula Rixungwa ku i “Xixikana”, leswi vulaka ku tshinela ka nguva ya Xixika.
4 – RIXIKA/VUXIKA/XIXIKA
Leyi, i nguva ya nxurho eVutsonga, ntsena loko timpfula ta Rihlata na Rihlovo ti ne hi ku hetiseka.
Leyi i nguva ya xirhami, gwitsi, tihunguva na tinkunghwa. Hi yona nguva yo pfala lembe. Yi sungula hi ku thwasa ka Mudyaxihi, ivi yi ya hela endzhaku ka ku thwasa ka Mawuwani.
Hi yona nguva ya ngoma eVutsonga
Images: clipartkid.com


text:
Linwe duvha thavhani dza Magoni ho vha ho dzula nguluvhedaka na phele zwi tshi khou somolana zwa hanwani. Zwo amba tshifhinga tshilapfu zwa fhedza zwi tshi khou amba nga zwivhanda zwi ofhisaho. Nguluvhedaka ya vhudza phele uri yone kha zwothe zwi tshilaho shangoni tshipuka tshine ya tshi shavhesa ndi muthu. Phele ya fa nga zwiseo i tshi fhedza ya vhudza nguluvhedaka uri i goswi la mafhelelo. “U goswi nga maanda iwe nguluvhedaka. U nga shavha muthu wa muthu? Muthu a sina mano a u luma na nala dza u veta? Ndi mini tshine wa tshi shavha kha muthu? Iwe khezwo una mano a fhiraho na mananga. Zwino u shavha muthu?”, ndi phele yo fhela nga maseo.
Nguluvhedaka ya fhindula ya vhudza phele uri muthu u a shavhisa. “Ndi ngoho muthu hana mano a u luma na manala a u veta. Fhedzi muthu u khombo,” ndi nguluvhedaka i tshi findula phele. “Iwe u dina ngauri u tou vha goswi li sina vhukono. Mu dise muthu hafha kha nne phele ndi do u sumbedza uri muthu a si tshithu”, ndi phele i tshi dihudza.
Nguluvhedaka na phele zwo fhedza zwo tendelana uri u khaula tshele ndi khwine zwi tshi ya fhethu hune vhathu vha fhira hone uri phele i sumbedze vhuhali hayo kana i gudiswe vhutshilo. Dzo fhedza dzo ya mafhandeni a ndila ya Magoni na Songozwi. Dza swika hanengei dza dzula dzo lindela.
Nga murahu ha tshifhinga ha bvelela kutukana kwa minwaha ya fumi. Phele i tshi ri i ku gavhe, nguluvhedaka ya i kaidza. “Hoyu ha athu u vha muthu. U kha di do vha muthu. Kha ri lindele, muthu u do da”, ndi nguluvhedaka tshi vhudza phele. Nga murahu ha bvelela mukalaha o gogodela mugo. Phele i tshi ri i mu gavhe, nguluvhedaka ya dovha ya i kaidza. “Hoyu ha tsha vha muthu. O vha e muthu kaleni hawe. Iwe lindela nga vhulenda muthu u do da”, ndi nguluvhedaka i tshi vhudza phele.
Nga murahu, nahone phele i tshi vho vhudza nguluvhedaka uri zwi tou vha khagala uri nguluvhedaka i khou shavha u tanganedza uri phele i nga pwashekanya muthu, ha bvelela mudzimba a tshi bva thungo dza Mudzivhadi. Nguluvhedaka ya mu vhona ya vhudza phele ya ri: “Phele, muthu khoyo. Shumana nae. Nne ndi hone ndo ya. U do nngwana fhala he ra vha ro dzula hone”. Nguluvhedaka yo fhedza u amba izwo ya tuwa makhokha.
Phele ya ima phanda ha muzwimi. Ya ri i mu vhone, muzwimi a bvisa vhura na musevhe a i pfula thoho. Phele ya pfa vhutungu he ya vha i saathu u vhuya ya vhupfa. Fhedzi ya dikhwathisa. Ya ri i dovhe i mu vhone, muzwimi a tomola mbado kha khundu a i rema tshikondo ya nzwuruma malofha. Phele ya disola ye zwe nde ndi ite, fhedzi nga hone u dikukumusa ya sa tode u tenda mulandu. Ya dovha ye i mu gavhe, muzwimi a bvisa tshigidi a tshi fhanza. Gulu ya dzhena kha khana ya phele, ya pfa u nga na zwino ho vhaswa mulilo khanani yayo. U dikukumusa ha fhela, phele ya dzhena daka nga thoho yo livha Magoni.
Phele yo shavha i sa sedzi na murahu. Ya gidima lwe ya fhira fhala fhethu he ya tendelana na nguluvhedaka uri i do i wana hone. Nguluvhedaka i tshi vhona phele i tshi fhira yo tanula zwirethe, ya huwelela: “Mulandi ndi mini ha zwino phele u tshi vho fhira sa funguvhu le la ri thilaiwi?” Phele ya ima yo shisha mabiko i sa koni na u fema.
Nguluvhedaka ya vhudzisa uri phele yo gudisa muthu vhutshilo naa. Phele ya fhindula ya ri: “Khonani yanga nguluvhedaka, muthu u mu shavhe. Ndo swika nda ima phanda hawe nda ri ndi mu gavhe, a ntsumba nga mupfa we nda mangala wo dzula kha thoho yanga. Nda diita munna nda kondelela, nda ri ndi lingedze hafhu, a tomola rambo kha khundu dzawe, a nthema nga ilo rambo kha tshikondo nda nzwuruma malofha. Nda kondelela ndo divhudza uri ndi nga si kundwe nga muthu, a bvisa thanda kha tshirumbi tshawe a ntsumba ngayo. Khonani yanga, heyo i nga vha i thanda ya vhaloi. O ri u ntsumba ngayo ha bva mulilo we wa da wa dzhena hafha kha khana yanga. Nda pfa khana i tshi fhisa u fhira na tshikuni tshi dugaho mulilo, nda tanula zwirethe. Khonani, muthu ha na manala a u veta, na mano a u luma. Fhedzi muthu u khombo. Muthu u mu shavhe.
Nguluvhedaka


text:
CompetitionActions
- ${title}
Competition
Womens Month Competition
Womens Month Competition - Win Big
Win Big this Women's Month
Munghana Lonene FM u tlangela nhweti ya vaxisati hi ku ku tisela mphikizano lowu u nga ta tibukutela masagwadi eka nongonoko wa Gingirikani. Xana u tiva wansati wa xivindzi, loyi a kotaka ku tiyimela, a tikarhataka ku endla leswaku ndyangu wa yena wu yima wu ku tsere hambi swi nga olovi.
Hi lava ku tiva hi wansati loyi, ku nga va Munghana, muaki wa kwala mugangeni wa ka n’wina hambi mo tirha swin’we swi ala kwihi? Ina, hi byeli hi wansati loyi, u lo endla yini swo hlawuleka.
Ra vuntlhanu rin’wana na rin’wani wansati wa nkateko u ta tibukutela sagwadi ra R2 500, a swi heleli kwalaho na wena u nga n’wi hlawula u ta tikumela R 1 000 .
Wa ha yimele yini? Rhumela email eka maphopherp@sabc.co.za u hi byela hi wansati loyi.
Hi tlangela nhweti ya vaxisati hi masagwadi. Munghana Lonene FM, Ndzalalama ya rixaka
Winners are announced every Friday until the last Friday of this month
ADVERTISEMENT
CompetitionsActions
- ${title}


text:
Xikongometo xa hina
Mateu, 19:14 kambe Yesu a ku: tisani swilhange, mi nga swi siveleni e kuta kamina, hikuva nfumu wa matilo wa lava fanaka na swona.
Bibele ya la vatsongo yi kona leswaku swilhangi swi tiva Yesu hi ku pakela ka switori swa bibele leswi kombisiweke ni swigwa swinwana swa ku pfuneta swa muxaka yo hambana hambana ni mayendlelo yo hambana hambana, ku patsa ni network ya misava ya ma computadori, ma celulari/PDA, swibukwani swa ku printiwa ni mabuku ya tikori hi lirimi linwana na linwana le li vulavuliwaka hi swilhange. unwana na unwana loku swi koteka, switori leswi swa bibele swi fanela ku phakeliwa hi mahala ka 1.8 wa mabilioni ya swilhange swa misava.
Switori swa ku printiwa hi mahala!
Muphakeli wa swi bukwani swa evangeli swoswi a printa a tlela a rumela switori swinwani swa lisima swa Bibele ya la vatsongo – ya tikori matlelu hinkwawu- hi mahala.


text:
“Ku Kutsuriwa Ka N’wina Ka Tshinela”!
“Yimani mi ololoka ivi mi tlakusa tinhloko ta n’wina, hikuva ku kutsuriwa ka n’wina ka tshinela.”
TINSIMU: 133, 43
1. Ku humelele yini hi lembe ra 66? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
TIANAKANYE u ri Mukreste loyi a a tshama eYerusalema hi lembe ra 66. A ku ri ni swilo swo tala leswi a swi endleka. Ndhunankulu ya Murhoma leyi vuriwaka Florus a yi yive 17 wa titalenta exumeni xa tempele. Vayuda va nambe va hlundzuka. Va dlaye masocha yo tala ya Varhoma kutani va vula leswaku va ntshunxekile eka mfumo wa Rhoma. Kambe mfumo wa Rhoma wu hatle wu teka goza. Ku nga si hela tin’hweti tinharhu, masocha ya 30 000 lawa a ma rhangeriwe hi Cestius Gallus ma rhendzele Yerusalema. Vapfukeri va Vayuda va tumbele etempeleni, kambe masocha ya Varhoma ma hetelele ma fike ekhumbini ra le handle ra tempele kutani ma ringeta ku nghena. Vanhu hinkwavo lava a va ri emutini va sungule ku chava. Xana a wu ta va u titwe njhani loko u vona swilo leswi hinkwaswo?
2. Vakreste a va fanele va endla yini loko va vona masocha ya Varhoma ma rhendzele muti wa vona, naswona va swi kotise ku yini ku endla sweswo?
2 Malembe yo hlayanyana emahlweni ka kwalaho, Yesu a a lemuxe vadyondzisiwa vakwe malunghana ni xiendlakalo lexi kutani a va lerisa a ku: “Loko mi vona Yerusalema wu rhendzeriwa hi mavuthu lama goveke, swi tiveni leswaku ku lovisiwa ka wona ku tshinele. Kutani lava nga eYudiya a va balekele etintshaveni, lava nga exikarhi ka wona a va suke, lava nga etindhawini ta le handle va nga tshuki va nghena emutini.” (Luka 21:20, 21) Xana a va ta swi kotisa ku yini ku yingisa xileriso xa Yesu xa leswaku va baleka eYerusalema kasi a ku ri ni masocha lama rhendzeleke muti? Ku humelele nchumu wun’wana lowu hlamarisaka. Vuthu ra Varhoma ri lo na swi pfuketana ri suka emutini wa Yerusalema. Nhlaselo wolowo a wu ‘hungutiwile,’ hilaha Yesu a vuleke hakona. (Matewu 24:22) Leswi vuthu rolero a ri fambile, a ku ri nkarhi wa leswaku Vakreste lava tshembekaka va yingisa Yesu hi ku namba va balekela etintshaveni. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Hi lembe ra 70, vuthu rin’wana ra Varhoma ri tlhele ri vuya ri ta rhendzela Yerusalema. Ri fike ri lovisa muti wolowo. Kambe vanhu hinkwavo lava yingiseke swileriso swa Yesu va ponile.
3. Hi xihi xiyimo lexi fanaka ni lexi nga tshama xi humelela lexi Vakreste va nga ta langutana na xona ku nga ri khale, naswona hi ta bula hi yini exihlokweni lexi?
3 Xitsundzuxo ni swilemukiso swa Yesu swa tirha ni le nkarhini wa hina. Ku nga ri khale, na hina hi ta va hi ri exiyin’weni lexi fanaka. Yesu u tirhise swiendlakalo swa le nkarhini wa vaapostola leswaku a hlamusela leswi nga ta endleka loko “nhlomulo lowukulu” wu sungula hi xitshuketa. (Matewu 24:3, 21, 29) Tanihi leswi Vakreste vo tshembeka va poneke loko ku lovisiwa Yerusalema, ku ta va ni “ntshungu lowukulu” lowu nga ta pona khombo leri nga ta wela misava hinkwayo. (Hlaya Nhlavutelo 7:9, 13, 14.) I swa nkoka swinene leswaku hi twisisa leswi Bibele yi hi byelaka swona malunghana ni swiendlakalo leswi swa le nkarhini lowu taka. Ha yini? Hikuva ku ponisiwa ka hina ka katseka. Hikwalaho a hi buleni hi ndlela leyi swiendlakalo leswi swi nga ta n’wi khumba ha yona un’wana ni un’wana wa hina.
NHLOMULO LOWUKULU WU SUNGULA
4. Nhlomulo lowukulu wu ta sungula njhani?
4 Nhlomulo lowukulu wu ta sungula njhani? Wu ta sungula hi ku lovisiwa ka vukhongeri hinkwabyo bya mavunwa. EBibeleni, vukhongeri bya mavunwa byi vitaniwa “Babilona Lonkulu, mana wa tinghwavava.” (Nhlavutelo 17:5-7) Ha yini vukhongeri bya mavunwa byi vitaniwa nghwavava? Hikuva vafundhisi va byona a va tshembekanga eka Xikwembu. Ematshan’weni ya leswaku va seketela Yesu ni Mfumo wakwe hi ku tshembeka, va seketele mimfumo ya vanhu va tlhela va honisa tidyondzo ta le Bibeleni leswaku va ta va ni vulawuri lebyi engetelekeke eka tipolitiki ni le ka vanhu. Vugandzeri bya vona a byi fani ni vugandzeri lebyi baseke bya vatotiwa. (2 Vakorinto 11:2; Yakobo 1:27; Nhlavutelo 14:4) Kambe i mani la nga ta lovisa Babilona Lonkulu? Yehovha u ta susumetela “timhondzo ta khume” ta “xivandzana xa muvala wa ribungu” leswaku ti “endla miehleketo ya [yena].” “Xivandzana xa muvala wa ribungu” xi fanekisela Nhlangano wa Matiko, kasi “timhondzo ta khume” ti fanekisela mimfumo hinkwayo ya tipolitiki leyi xi seketelaka.—Hlaya Nhlavutelo 17:3, 16-18.
5, 6. Ha yini hi vula leswaku loko ku lovisiwa Babilona Lonkulu a ku nge lovisiwi swirho swa yena hinkwaswo?
5 Xana swirho hinkwaswo swa vukhongeri bya mavunwa swi ta dlayiwa loko ku lovisiwa Babilona Lonkulu? Doo! Yehovha u huhutele muprofeta Zakariya ku tsala hi leswi swi nga ta humelela. Hi nkarhi wolowo, munhu un’wana la tshameke a va xirho xa vukhongeri bya mavunwa u ta ku: “‘A ndzi muprofeta. Ndzi munhu la rimaka misava, hikuva ndzi kumiwe hi munhu wa la misaveni ku sukela evuntshweni ku fikela sweswi.’ Munhu u fanele a ku eka yena, ‘I ta yini timbanga leti ti nga eka wena exikarhi ka mavoko?’ Yena u ta vula a ku, ‘Ndzi biwe tona endlwini ya varhandziwa va mina lavakulu.’” (Zakariya 13:4-6) Hikwalaho ni vafundhisi va ta endla onge a va hisekeli vukhongeri naswona va ta landzula leswaku va tshame va va swirho swa vukhongeri byolebyo bya mavunwa.
6 Ku ta humelela yini hi vanhu va Xikwembu hi nkarhi wolowo? Yesu u ri: “Entiyisweni, loko masiku wolawo a ma nga hungutiwanga, ku hava nyama leyi a yi ta ponisiwa; kambe hikwalaho ka vahlawuriwa, masiku wolawo ma ta hungutiwa.” (Matewu 24:22) Nhlomulo eYerusalema wu ‘hungutiwile’ enkarhini wa vaapostola. Sweswo swi endle leswaku “vahlawuriwa,” ku nga Vakreste lava totiweke va kota ku baleka. Hilaha ku fanaka, xiyenge xo sungula xa nhlomulo lowukulu xi ta ‘hungutiwa’ hikwalaho ka “vahlawuriwa.” Mimfumo ya tipolitiki leyi fanekiselaka “timhondzo ta khume,” a yi nge pfumeleriwi ku lovisa vanhu va Xikwembu. Ku ri na sweswo, ku ta va ni nkarhi wo koma laha ku nga ta va ku rhurile loko ku hele nhlaselo wo sungula.
NKARHI WA KU KAMBERIWA NI WA KU AVANYISIWA
7, 8. Ku ta va ni nkarhi wo endla yini endzhaku ka ku lovisiwa ka vukhongeri bya mavunwa, naswona vanhu va Xikwembu va ta va va hambane njhani ni vanhu van’wana hi nkarhi wolowo?
7 Ku ta endleka yini endzhaku ka ku lovisiwa ka vukhongeri bya mavunwa? Ku ta va nkarhi wo kombisa leswi nga etimbilwini ta hina. Hi nkarhi wolowo, vanhu vo tala va ta ringeta ku kuma nsirhelelo ni mpfuno eka minhlangano ya vanhu, leyi fanaka ni “[maribye] lamakulu ya tintshava.” (Nhlavutelo 6:15-17) Kambe vanhu va Yehovha va ta lava nsirhelelo eka yena. Loko nhlaselo wu ‘hungutiwile’ enkarhini wa vaapostola, a ku nga ri nkarhi wa leswaku Vayuda hinkwavo va hundzuka hi xitshuketa va va Vakreste. Ku ri na sweswo, a ku ri nkarhi wa leswaku lava se a va ri Vakreste va baleka eYerusalema hilaha Yesu a leriseke hakona. Hilaha ku fanaka enkarhini lowu taka, loko nkarhi wa ku hlaseriwa ka Babilona Lonkulu wu ‘hungutiwa,’ a hi nge languteli leswaku vanhu vo tala va ta hundzuka hi xitshuketa va va Vakreste va ntiyiso. Ku ri na sweswo, ku ta va nkarhi wa leswaku vagandzeri hinkwavo va ntiyiso va kombisa leswaku va n’wi rhandza Yehovha va tlhela va seketela vatotiwa.—Matewu 25:34-40.
Ku ta va nkarhi wo kombisa ndlela leyi hi n’wi rhandzaka ha yona Yehovha ni wo seketela vatotiwa
8 A hi swi tivi kahle leswi nga ta endleka hi nkarhi wolowo wo kamberiwa. Hambiswiritano, ha swi tiva leswaku vutomi byi ta va byi nga olovi ni leswaku hi ta boheka ku titsona swo karhi. Enkarhini wa vaapostola, Vakreste va boheke ku siya makaya ya vona ni ku tiyisela swiyimo swo tika leswaku va ta pona. (Marka 13:15-18) Hi fanele hi tivutisa swivutiso leswi: ‘Xana ndzi tiyimiserile ku sukela swilo leswi ndzi nga na swona? Xana ndzi tiyimiserile ku endla xin’wana ni xin’wana leswaku ndzi ta tshama ndzi tshembekile eka Yehovha?’ Anakanya hi mhaka leyi! Hi nkarhi wolowo, ku ta va ku ri hina ntsena lava nga ta va va gandzela Xikwembu xa hina ku nga khathariseki leswaku ku humelela yini, hilaha Daniyele a endleke hakona.—Daniyele 6:10, 11.
“Makumu” ma ta va ma fikile!
9, 10. (a) Hi rihi rungula leri vanhu va Xikwembu va nga ta ri twarisa hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu? (b) Valala va vanhu va Xikwembu va ta endla yini?
9 Hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu ku ta va ku nga ri nkarhi wo chumayela “mahungu lamanene . . . ya mfumo.” Nkarhi wo chumayela rungula rolero wu ta va wu hundzile. “Makumu” ma ta va ma fikile! (Matewu 24:14) Vanhu va Xikwembu va ta ri twarisa hi xivindzi rungula leri tsemaka nhlana ra ku avanyisiwa leri nga ta khumba vanhu hinkwavo. Rungula rolero ku nga ha va ra leswaku misava yo homboloka ya Sathana yi le kusuhi ni ku loviseriwa makumu. Bibele yi fanisa rungula rolero ni xihangu loko yi ku: “Xihangu lexikulu lexi ribye rin’wana ni rin’wana ra xona ri nga ni ntiko wa kwalomu ka talenta xi xikela evanhwini hi le tilweni, hiloko vanhu va sandza Xikwembu hikwalaho ka khombo ra xihangu, hikuva khombo ra xona a ri ri rikulu hi ndlela leyi nga tolovelekangiki.”—Nhlavutelo 16:21.
10 Valala va hina va ta ri twa rungula leri leri tsemaka nhlana. Yehovha u huhutele muprofeta Ezekiyele ku hlamusela leswi ntlawa wa matiko lowu eBibeleni wu vuriwaka Gogo wa Magogo wu nga ta swi endla: “Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te, ‘Esikwini rero, ku ta ta swilo embilwini ya wena, kunene u ta anakanya makungu yo biha; u fanele u ku: “Ndzi ta tlhandluka ndzi ya lwa ni tiko-xikaya. Ndzi ta fika eka lava va nga kavanyetekiki, lava tshamaka va sirhelelekile, hinkwavo va tshama va nga ri na rirhangu, hambi ku ri swigogo ni tinyangwa a va na swona.” Hi xikongomelo xo teka swilo swo tala ni ku phanga lokukulu, leswaku u tlherisa voko ra wena ehenhla ka tindhawu leti onhakeke leti tlheleke ti akiwa ni le henhla ka vanhu lava va hlengeletiweke ematikweni, lava va hlengeletaka rifuwo ni nhundzu, lava va tshamaka exikarhi ka misava.’” (Ezekiyele 38:10-12) Vanhu va Xikwembu va ta va va hambanile ni vanhu lavan’wana, onge hi loko “va [tshama] exikarhi ka misava.” Matiko ma ta tsandzeka ku tikhoma. Ma ta va ma tiyimisele ku hlasela vatotiwa va Yehovha ni lava va va seketelaka.
11. (a) I yini leswi hi faneleke hi swi tsundzuka malunghana ni ndlela leyi swiendlakalo leswi nga ta endleka hi nkarhi wa nhlomulo lowukulu swi nga ta landzelana ha yona? (b) Vanhu va ta endla yini loko va vona swikombiso leswi nga ta va kona?
11 Ku ta endleka yini endzhaku ka sweswo? Bibele a yi hi hlamuseli ndlela leyi swiendlakalo swi nga ta landzelana ha yona, kambe swi nga ha endleka leswaku swiendlakalo swin’wana swi ta endleka hi nkarhi wun’we. Eka vuprofeta byakwe lebyi vulavulaka hi makumu ya mafambiselo ya swilo, Yesu u te: “Ku ta va ni swikombiso edyambyini ni le n’wetini ni le tinyeletini, matiko ma ta kayakaya emisaveni, ma nga tivi leswaku ma ta endla yini hikwalaho ka ku pfuma ka lwandle ni vukarhi bya rona, kasi vanhu va ta titivala hikwalaho ka ku chava ni ku langutela swilo leswi taka ehenhla ka misava leyi akiweke; hikuva matimba ya matilo ma ta ninginisiwa. Endzhaku ka sweswo va ta vona N’wana wa munhu a ta a ri epapeni hi matimba ni ku vangama lokukulu.” (Luka 21:25-27; hlaya Marka 13:24-26.) Xana loko vuprofeta lebyi byi hetiseka ku ta va ni swikombiso ni swiendlakalo leswi chavisaka exibakabakeni? Hi fanele hi rindza hi ta vona hi swona. Hambiswiritano, ha swi tiva leswaku loko valala va Xikwembu va vona swikombiso swoleswo, va ta chuha va tlhela va chava.
12, 13. (a) Ku ta endleka yini loko Yesu a ta “hi matimba ni ku vangama lokukulu”? (b) Malandza ya Xikwembu ma ta endla yini hi nkarhi wolowo?
12 Ku ta humelela yini loko Yesu a ta “hi matimba ni ku vangama lokukulu”? U ta hakela lava tshembekaka ivi a xupula lava nga tshembekiki. (Matewu 24:46, 47, 50, 51; 25:19, 28-30) Yesu u tirhise xifaniso leswaku a hlamusela mhaka leyi hi vuenti. U te: “Loko N’wana wa munhu a fika hi ku vangama kakwe, tintsumi hinkwato ti ri na yena, u ta tshama exiluvelweni xakwe xo vangama. Naswona matiko hinkwawo ma ta hlengeletiwa emahlweni kakwe, kutani u ta hambanisa vanhu van’wana eka van’wana, ku fana ni loko murisi a hambanisa tinyimpfu eka timbuti. Naswona u ta veka tinyimpfu evokweni rakwe ra xinene, kambe timbuti eka lera ximatsi.” (Matewu 25:31-33) Ku ta endleka yini hi tinyimpfu ni timbuti? Ti ta avanyisiwa. Timbuti kumbe vanhu lava nga tshembekiki “va ta loviseriwa makumu.” Kambe tinyimpfu kumbe vanhu lava tshembekaka va ta kuma vutomi lebyi nga heriki.—Matewu 25:46.
13 Xana timbuti ti ta endla yini loko ti swi vona leswaku ti ta lovisiwa? Ti ta “tiba hi xirilo.” (Matewu 24:30) Kambe vatotiwa ni lava va va seketelaka va ta endla yini? Va ta endla leswi Yesu a swi vuleke: “Loko swilo leswi swi sungula ku humelela, yimani mi ololoka ivi mi tlakusa tinhloko ta n’wina, hikuva ku kutsuriwa ka n’wina ka tshinela.”—Luka 21:28.
KU VONINGA SWINENE EMFUN’WENI
14, 15. I ntirho wihi wo hlengeleta lowu nga ta endleka endzhaku ka loko Gogo wa Magogo a sungule ku hlasela vanhu va Yehovha, naswona sweswo swi ta endlekisa ku yini?
14 Ku ta humelela yini endzhaku ka loko Gogo wa Magogo a sungule ku hlasela vanhu va Xikwembu? Bibele yi vula leswaku N’wana wa munhu “u ta rhuma tintsumi takwe, ku ya hlengeleta vahlawuriwa va yena va huma etimhehweni ta mune, ku suka emakun’wini ya misava ku ya emakun’wini ya matilo.” (Marka 13:27; Matewu 24:31) Ntirho lowu wo hlengeleta a wu kombeteli eka nkarhi lowu Vakreste lava totiweke va hlawuriwaka ha wona ro sungula. Naswona a wu kombeteli eka ku funghiwa ko hetelela ka vatotiwa lava ha riki laha misaveni. (Matewu 13:37, 38) Va ta funghiwa ro hetelela emahlweninyana ka ku va ku sungula nhlomulo lowukulu. (Nhlavutelo 7:1-4) Hikwalaho, i yini ntirho lowu wa ku hlengeleta? I nkarhi lowu vatotiwa lava ha riki laha misaveni va nga ta kuma hakelo ya vona kutani va ya etilweni. (1 Vatesalonika 4:15-17; Nhlavutelo 14:1) Xiendlakalo lexi xi ta humelela endzhaku ka loko Gogo wa Magogo a sungule ku hlasela vanhu va Yehovha. (Ezekiyele 38:11) Kutani, hilaha Yesu a vuleke hakona, “lava va lulameke va ta voninga ngopfu kukota dyambu emfun’weni wa Tata wa vona.”—Matewu 13:43. * (Vona nhlamuselo ya le hansi.)
15 Xana leswi swi vula leswaku vatotiwa va ta “wutleriwa etilweni”? Vanhu vo tala eVujaganini va pfumela leswaku Vakreste va ta tekeriwa etilweni hi mimiri ya vona ya nyama. Va tlhela va pfumela leswaku va ta vona Yesu hi mahlo ya nyama a vuya a ta fuma misava. Hambiswiritano, Bibele yi swi kombisa kahle leswaku Yesu u ta vuya hi ndlela leyi nga vonakiki loko yi ku: “Xikombiso xa N’wana wa munhu xi ta humelela etilweni” naswona Yesu u ta ta “a ri emapapeni ya tilo.” (Matewu 24:30) Bibele yi tlhela yi vula leswaku “nyama ni ngati a swi nge yi dyi ndzhaka ya mfumo wa Xikwembu.” Hikwalaho lava nga ta tekeriwa etilweni va fanele va rhanga va “hundzuriwa, hi nkarhinyana, hi ku tsopeta ka tihlo, hi nkarhi wa nanga yo hetelela.” * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) (Hlaya 1 Vakorinto 15:50-53.) A hi xi tirhisi xiga lexi nge “ku wutleriwa etilweni” laha leswaku hi hlamusela xiendlakalo lexi, hikuva xiga lexi xi fambisana ni dyondzo ya mavunwa ya Vujagana. Hambiswiritano, vatotiwa vo tshembeka lava ha riki laha misaveni va ta hlengeletiwa hi nkarhinyana.
16, 17. I yini leswi faneleke swi endleka loko ku nga si va ni nkhuvo wa vukati bya Xinyimpfana?
16 Loko vatotiwa hinkwavo va 144 000 se va ri etilweni, malunghiselelo yo hetelela ya nkhuvo wa vukati bya Xinyimpfana ma nga sungula. (Nhlavutelo 19:9) Kambe emahlweni ka ku va ku humelela xiendlakalo xolexo lexi tsakisaka, ku ni nchumu wun’wana lowu faneleke wu rhanga wu endleka. Tsundzuka leswaku Gogo u ta hlasela vanhu va Xikwembu hi nkarhi lowu masalela ya vatotiwa ma ha riki kona laha misaveni. (Ezekiyele 38:16) Xana vanhu va Xikwembu va ta endla yini? Va ta yingisa swileriso leswi landzelaka: “Sweswi a mi nge lwi. Yimani, mi nga tsekatseki, mi vona loko Yehovha a mi ponisa. . . . Mi nga tshuki mi chava kumbe ku tshukisiwa.” (2 Tikronika 20:17) Endzhaku ka loko Gogo a sungule ku hlasela vanhu va Yehovha, masalela hinkwawo ya vatotiwa lama nga ta va ma ha ri laha misaveni ma ta tekeriwa etilweni. Kutani Nhlavutelo 17:14 yi hi byela hi leswi lava nga le tilweni va nga ta swi endla loko Gogo a hlasela vanhu va Yehovha. Valala va vanhu va Xikwembu va “ta lwa ni Xinyimpfana, kambe, leswi xi nga Hosi ya tihosi ni Mufumi wa vafumi, Xinyimpfana xi ta [va] hlula. Nakambe, lava vitaniweke, lava hlawuriweke naswona va tshembekeke, lava nga na xona, va ta [va] hlula na vona.” Hikwalaho, Yesu swin’we ni tihosi leti totiweke ta le tilweni ta 144 000 leti nga ta fuma na yena, va ta ponisa vanhu va Xikwembu lava nga ta va va ri laha misaveni.
17 Ku ponisiwa koloko ku ta endla leswaku ku va ni nyimpi ya Armagedoni, leyi nga ta endla leswaku vito ra Yehovha ro kwetsima ri dzunisiwa. (Nhlavutelo 16:16) Vanhu hinkwavo lava nga ta avanyisiwa tanihi timbuti kumbe lava nga tshembekiki, va ta lovisiwa. Ku ta va ku nga ha ri na vuhomboloki laha misaveni, naswona “ntshungu lowukulu” wu ta pona Armagedoni. Eku heteleleni, makumu lama tsakisaka lama hlamuseriweke ebukwini ya Nhlavutelo ma nga endleka, ku nga nkhuvo wa vukati bya Xinyimpfana. (Nhlavutelo 21:1-4) * (Vona nhlamuselo ya le hansi.) Vanhu hinkwavo lava nga ta pona laha misaveni va ta amukeleka eka Xikwembu naswona xi ta va kombisa rirhandzu lerikulu ni malwandla. Hi wu langutele hi mahlongati nkarhi wolowo. Hakunene wolowo wu ta va wu ri nkhuvo wa vukati lowu tsakisaka swinene!—Hlaya 2 Petro 3:13.
18. Leswi ku nga profetiwa leswaku ku ta va ni swiendlakalo leswi tsakisaka ku nga ri khale, hi fanele hi tiyimisela ku endla yini?
18 Leswi swiendlakalo leswi swo tsakisa swi nga ta endleka ku nga ri khale, i yini leswi un’wana ni un’wana wa hina a faneleke a swi endla sweswi? Yehovha u huhutele muapostola Petro ku tsala a ku: “Leswi swilo leswi hinkwaswo swi nga ta n’oka, n’wina mi fanele mi va vanhu va muxaka muni hi tlhelo ra swiendlo swo kwetsima swa ku tikhoma ni swiendlo swa ku tinyiketela loku nga ni vukwembu, mi ri karhi mi rindzela ni ku hamba mi tsundzuka vukona bya siku ra Yehovha . . . Hikwalaho, varhandziwa, leswi mi rindzeleke swilo leswi, endlani hinkwaswo leswi mi nga swi kotaka leswaku emakumu a mi kuma mi ri lava pfumalaka xivati, lava nga solekiki ni lava nga ni ku rhula.” (2 Petro 3:11, 12, 14) Hikwalaho, a hi tiyimiseleni ku hlayisa vugandzeri bya hina byi ri lebyi tengeke, hi nga byi pfanganisi ni vukhongeri bya mavunwa, naswona hi seketela Hosi ya Ku Rhula, Yesu Kreste.
^ ndzim. 2 Vona Xihondzo xo Rindza xa April 15, 2012, matluka 25-26.
^ ndzim. 15 Mimiri ya nyama ya vatotiwa lava nga ta va va ha hanya hi nkarhi wolowo a yi nge tekeriwi etilweni. (1 Vakorinto 15:48, 49) Swi nga ha endleka leswaku mimiri ya vona yi ta nyamalala hi ndlela leyi miri wa Yesu wu nyamalaleke ha yona.
^ ndzim. 17 Pisalema 45 yi tlhela yi hlamusela vuxokoxoko byin’wana bya ndlela leyi swiendlakalo swoleswo swi nga ta landzelana ha yona. Xo sungula, Hosi yi ta lwa nyimpi, ivi endzhaku ku va ni nkhuvo wa vukati.


text:
Hi ve na nkateko wo burisana na murhangeli wa Annual Collins Chabane Cultural Heritage Festival, ku nga King Chauke, hi mphikizano wa lembe leri wa swiyimbeleri wa R100 000.
Muhlengwe ve mphikizano lowu a hi wa swiyimbeleri ntsena, un’wani na un’wani a nga na nyiko ya vunanga, hambi i House kumbe Hiphop, wa pfumeleliwa ku nghenela, ntsena a pfa eLimpopo.
Mphikizano lowu i open audition, u fika hi siku ra kona, i tsalisa hi R30 ntsena. Mphikizano wu ta sungula eTembisa, ivi wu gimeta eka Malamulele. Muhluri i ta famba na R100 000 hinkwayo.
Yingisela mbhurisano wa hina na King Chauke lawani;
Ntumani wo ehluta (Click to Download) Mbhurisano wa hina na King Chauke
Vuxokoxoko bya mphikizano hi lebyi laha ehansi, kumbe i nga tsheka (call) 082 628 8219;


text:
“Loko u pfilunganya ku tenga ka ririmi, ku ta sala mimpfumawulo yo pfilunganya byongo”
Tsalwa leri, ri yisa emahlweni mhaka ya tirhiselo ra rito “Avuxeni”. Eka tsalwa leri nga hundza, a ri hlamusela mongo wa rito “Avuxeni“. Leri, ri hlamusela ku nghena ka rito “Ahee” eka mbulavulo wa Xitsonga.
- Nkoka na tirhiselo ra rito “Avuxeni”
Hi ku ya hi Vutsonga, loko munhu a ku: “Avuxeni”, rito ro hlamula i “Avuxeni” kumbe “Avutsonga”. Rixaka rin’wani na rin’wani, ri na ndlela leyi ri themendhelaka vurona hi yona. Xikombiso, hi Tshivenda, loko va xeweta hi ku themendhela rixaka ra vona va ri; “Ndaa! Ndau ya Ndou!” Swivulwa leswi, a swi na nkarhi wa siku, i swivulwa swo themendhela rixaka ra vona, hi ku vitana mimfungho ya tinyimba-mbirhi leti vumbaka rixaka, ku nga Ndau (Nghala) na Ndou (Ndlopfu).
Bapedi loko va themendhela rixaka ra vona, va tirhisa “Thobela”, va pfa va tirhisa “Mokone”. Marito hi mambirhi, a ma na nkarhi wa siku, ma tirha mixo, nhlikanhi, madyambu na vusiku. Rito “Thobela”, hi mongo-xidzi wa rona, i ro vula ku loyi a xewetiwaka, i wa rixaka ra vukosi. Xiga lexi, a xi hlamarisi, tinxaka hinkwato leti nga na vutinyungubyisi hi vutona, ti tivula Vukosi, ku hava rixaka leri nga tithemendhelaka hi vuhlonga. Kasi mongo wa rito “Mokone”, kumbe “Bokone”, tani hi ku, loko va xeweta rixaka hinkwaro, va pfa va ku: “Thobela Bokone”, ri vula mheho na rona. Loko Vatsonga va tithemendhela hi Vuxa, hi Vurhonga, hi Vutsonga, hi Vuhuma-dyambu, rixaka ra Bapedi va tithemendhela hi mheho ya “N’walungu”. Pfuxelelo leriya ra Thobela Bokone/Mokone a ri na nkarhi, tani hi ku, i ra rixaka.
Xana rito “Ahee!” ri pfa kwi eka mbulavulo wa Xitsonga?
Tindzimi, la ti hlanganaka kona, ku va na leti nga ta va na matimba yo hlohlotela no tshikelela tin’wani. Vatsonga, hi kanyingi, va swi rhandza ngopfu ku lomba marito ma tindzimi ta vambe, ivi va dlaya marito ma Xitsonga. Rito “Ahee”, i rito ro lombiwa eka tindzimi ta rimintsu ra Sesotho; Vatsonga va ri kuma eka lavaya vo loko va xewetana va tirhisa Thobela, Dumela, ivi lavo hlamula va ku “Age” kumbe “Ashe”. Mpfumawulo wa “G” eka tindzimi ta Sesotho, wu yelana na “H” eka Vatsonga, hi swona swi nga endla “Age” yi hundzuka “Ahee”.
Rito leri, ri wela eka ntlawa un’we na marito mo fana na:
- Maja-malume (Mokgatsa Malome)
- Ku khalima (Go kgalema)
I marito lama Vatsonga va ma encenyetisaka, hi ndlela yo ringeta ku ma nyika mfpumawulo wa Xitsonga. Mongo wa rito “Age”, wu yelana na “Ina ka” eka Xitsonga. Hi Xitsonga, “Ina ka” yi tirhisa ku tiyisisa mpfumelelano na leswi nga vuriwa hi xivulavuri xo sungula.
Dumelang! Pfumelani!
Age! Ina ka!
Vutsonga, byi hlamula “Avuxeni” hi “Avuxeni” kumbe hi “Avutsonga”.


text:
VAT
Xana VAT i yini?
Xibalo lexi Engeteriweke eka Nxavo xi tiveka swinene tanihi VAT. VAT i xibalo lexi nga kongomangiki eka ntirhiso wa nhundzu na vukorhokeri eka ikhonomi. Xibalo xi hlengeleteriwa mfumo hi ku lava leswaku mabindzu yo karhi ya titsarisela no hakerisa VAT eka miphakelo ya tinhundzu leti hakerisiwaka xibalo na vukorhokeri. Mabindzu lawa ya hundzuka van’waswimawusa lava tirhaka tanihi ejente ya mfumo eku hlengeleteni ka VAT.
VAT yi hakerisiwa eka goza rin’wana na rin’wana ra phurosese ya humeso na hangalaso naswona yi avelana na nxavo lowu hakerisiwaka eka tinhundzu na vukorhokeri.
VAT sweswi yi hakerisiwa eka mpimo wa ntolovelo wa 14% eka mphakelo wa tinhundzu na vukorhokeri byo tala na amukelo wa tinhundzu ku suka ematikwenimambe. VAT eka amukelo wa tinhundzu ku suka ematikwenimambe yi hlengeletiwa hi vulawuri bya nhundzu ematikwenimambe.
Ku na mixaka yo pimiwa ya tinhundzu na vukorhokeri leswi fanele ku hakela VAT eka mpimo wa ziro kumbe lswi nga hakeriki VAT.
Xana i mani loyi a faneleke ku titsarisela VAT?
Munhu un’wana na un’wana loyi a endlaka bindzu a nga titsarisela VAT. U nga titsarisela kan’we eka mixaka hinkwayo ya swibalo hi ku tirhisa sisiteme ya vuxokoxoko bya mupfuniwa.
Rito ra munhu a ri tirhi ntsena eka tikhamphani kambe ri katsa, exikarhi ka swin’wana, vanhu hi voxe, swinakulobye, mikwama ya tithirasiti, tiphurojeke leti kumaka timali eka vahanani va le matikwenimambe na timasipala. Ku kota ku titsarisela, fomo yo endla xikombelo yi fanele yi tatiwa naswona phurosese yo karhi yi fanele ku landzeleriwa, leswi haswimbirhi u nga swi kumaka eka pheji ra hina ra ntsariso
wa VAT.
Swa boha eka munhu ku titsarisela VAT loko ku ve mphakelo wa nhundzu lowu hakelaka xibalo kumbe lowu nga ta endliwa wu, hundza R1 miliyoni eka tinhweti ta 12 to landzelelana.
Munhu a nga tlhela a hlawula ku titsarisela hi ntsakelo loko ku ve miphakelo ya tinhundzu leyi endliweke, enkarhini lowu nga hundza wa 12 wa tinhweti wu hundzile R50 000. Ku sukela hi ti1 Nyenyenkuluv2012, mabindzu lamatsongo swinene lawa ya ringaneleke lawa ya titsariseleke Xibalo xa Mali Hinkwayo leyi Endliwaka hi Bindzu
ya nga tlhela ya hlawula ku titsarisela VAT loko ku ve swiyimo hinkwaswo swa ntsariso wa VAT hi ntsakelo swi fikeleriwile.
Munhu loyi a bohekaka ku titsarisela VAT u vuriwa n’waswimawusa.
Xana ndzi nga rhumela rini mitlheriso no endla tihakelo?
N’waswimawusa u fanele a rhumela ntlheriso wa VAT no endla tihakelo ta swikweleti swa VAT (kumbe ku koxa vuyiselo wa VAT) hi ku ya hi nkarhi wa xibalo
lowu nyikiweke n’waswimawusa. Mitlheriso ya VAT na tihakelo hi ntolovelo swi rhumeriwa / endliwa hi kumbe ku nga si fika ti siku ra ti 25 endzhaku ka nkarhi wa xibalo. Tihakelo leti hlweleke ta VAT ti ta koka rinoko ra nxupulo na ntswalo.
Xitsundzuxo xa Nkoka: Hi ti 19 Nhlangula 2012, SARS yi hlamuserile xitiviso xa leswaku van’waswimawusa lava tirhisaka eFiling va nga ya emahlweni va rhumela mitiviso ya vona ya VAT hi siku ra ti 25 ra nhweti. Mbuyelo wo pfumala ntswalo, mixupulo kumbe ntengiso swi ta tshama swa ha tirha hi ku hetiseka loko ntiviso na hakelo swi endliwile hi ku tirhisa eFiling (kumbe EFT) hi kumbe ku nga si fika siku ro hetelela ra bindzu enhwetini.
Xana ndzi fikelela njhani tidokhumente leti yelanaka na VAT?
Webusayiti ya SARS a yi khomi tidokhumente ta khale kumbe leti susiweke, handle ka leti n’winyi ku nga Nawu na Pholisi, xikombiso sweswinyana ku kandziyisiwile Switiviso, Swinawana na Switiviso swa Mfumo, ku katsa na ku hlayisiwa (akhayivhiwa) ka tikhopi ta VATNews.
Tikhopi ta VATNews ti nga kumeka eka Vuhlayiselo bya Nawu na Pholisi, leswi nga endliwa leswaku swi kumeka hi swikongomelo swa ndzavisiso na rheferense.


text:
Sheduḽu ya 1: Fuḽaga ya Lushaka
- Fuḽaga ya lushaka yo ita rekhithengele, ya lapfa khathihi na hafu u fhira vhuphara hayo.
- I na muvhala mutswu, wa musuku, mudala, mutshena, mutswuku na wa lutombo.
- I na tshivhumbeo tsha phande ya Y yo itwaho nga ḽibannda ḽa muvhala mudala. Mutalo wa vhukati wa ḽibannda u thomaho khoneni ya nṱha na ya fhasi tsini na thanda ya fuḽaga, ya ṱangana vhukati ha fuḽaga ya rambalala i tshi ya vhukati ha afha hu si na tshithu.
- ḽibannda iḽi ḽidala ḽo pendelwa nga nṱha na nga fhasi nga muvhala mutshena, na nga muvhala wa musuku u yela magumoni hu re na thanda. Mupendelo muṅwe na muṅwe ndi thihi tsha fumiṱhanu tsha vhuphara ha fuḽaga.
- Ṱhiraiengele i re tsini na thanda ya fuḽaga ndi ntswu.
- Kha tshipiḓa tsha nṱha ha fuḽaga ho rambalala ḽibannda ḽitswuku, ngeno kha tsha fhasi hu na ḽa L na ḽiṅwe ḽa mabannda haya ḽi na vhuphara ha thihi tshararu tsha fuḽaga yoṱhe.
Black – Mutswu
Gold – Musuku
White – Mutshena
Green – Mudala
Red – Mutswuku
Blue – Lutombo


text:
Vurimi
Vurimi kumbe kurima i kuhlakula swimilana na ku fuwa swiharhi leswkau switadyiwa, kutirhisiwa eka swiambalo, mafurha, vutshunguri naswin'wana swilo leswitirhisiwaka ku hlayisa vutomi bya vanhu.[1] Vurimi tlange xiyege xa nkoka swinene eku humeleriseni nhlangano na nhluvuko wa vanhu, laha ku fuwa swiharhi ku vangeke ntalo wa swakudya hithlelo swi hlohlotela nhluvuko wa vanhu. Tidyondzo ta vurimi titiviwa hi Sayensi ya Vurimi. Matimu ya vutivi bya vurimi, ya sukela ekule ngopfu naswona vutivi lebyi byi khumbiwe ngopfu hi tinguva leti hambaneke, mindzhavuko leyi hambaneke na tithekinoloji leti hambaneke.
Vurimi bya manguva lawa byi katsa kurima hikuya hintalo wa swimilana, kuhlanganisa ka timbewu, kutirhisiwa ka mirhi yo kurisa swimilana, mirhi yo tshungula swifuwo na kuya mahlweni ka tithekinoloji tin'wana, swi pfune ku tlakusa ntshovelo, kambe hila thlelo swivanga mavambyi na ku onha mbangu. Kutirhisa mbewu leyi khotsiweke, swisungula ku tala ngopfu, hambi leswi swinga yirisiwa ematikweni man'wana. Ntshovelo wa swakudya na matirhisele ya mati iswin'wana swiphiqo leswikulu emisaveni.
Kwalomu ka un'we eka vanhu vanharhu emisaveni, vathoriwe no tirha eka vukorhokeri bya vurimi, naswona kulandzela ntirho wa vukorhokeri, hambi leswi kungana ku hunguteka ka vatirhi va tavurimi ematikweni ya vupela dyambu.
Masungulo[Lulamisa | edit source]
Rito vurimi (agriculture) impfangayo ma marito ya Xilatina (agricultūra), kusuka eka ager, "nsimu", na cultūra, "kuhlakula" kumbe "kukurisa".[2] Vurimi hakanyingi byi hlamusela ntirho lowu endliwaka hi vanhu, hambileswi ntirho lowu wuxiyiweke eka swiharhi swofana na Vusokoti, muhlwa na swin'wana.[3] Kurima swivula kutirhisa switirhisiwa swa ntumbuluko ku "hlakula no kurisa minchumu leyi hlayisaka vutomi, kuhlanganisa swakudya, vungoti, timhadzi na swin'wana leswi thsoveriwaka." Hlamuselo lowu wu hlanganisa ku rima na ku fuma swiharhi na ku kurisa mirhi.[4] Minkarhi yin'wana kuhambanisiwa vurimi na ku byala mirhi ya timhadzi, hikwalaho ka leswi mirhi yatimhadzi yitekaka malembe ku kula. Hambiswiritano kupfumerowa leswaku kuna kufana kokarhi eka mintirho leyi.[5][6]
Minthsaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Safety and health in agriculture. International Labour Organization. 1999. pp. 77–. ISBN 978-92-2-111517-5. Retrieved 13 September 2010.
- ↑ Chantrell, Glynnis, ed. (2002). The Oxford Dictionary of Word Histories. Oxford University Press. p. 14. ISBN 0-19-863121-9.
- ↑ Ulrich G. Mueller; Nicole M. Gerardo; Duur K. Aanen; Diana L. Six; Ted R. Schultz (December 2005). "The Evolution of Agriculture in Insects". Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics 36: 563–95. doi:10.1146/annurev.ecolsys.36.102003.152626.
- ↑ "Definition of Agriculture". State of Maine. Retrieved 6 May 2013.
- ↑ Committee on Forestry Research, National Research Council (1990). Forestry Research: A Mandate for Change. National Academies Press. pp. 15–16. ISBN 0-309-04248-8.
- ↑ Budowski, Gerardo (1982). "Applicability of agro-forestry systems". In MacDonald, L.H. Agro-forestry in the African Humid Tropics. United Nations University. ISBN 92-808-0364-6. Retrieved 17 March 2016.


text:
Volume 5 ya HIV Makhense, SWIMBOCHWA SWA FONI, yi humini, endzhaku ka mavhiki ka ku huma ka KU CHOKOCHA NA GONE I GENIUS, la HIV Makhense a nga hlavelela vutshamo bya yena bya Vukosi bya vuyimbeleri bya Mindzhumba na Tsonga Electro.
Eka ntlawa wa tinsini ta va xinuna eAfrika-dzonga, HIV Makhense u hava ntangha eka vuhumeso bya 2017. HIV Makhense a nga na wo phikizana na yena, Makhense i na vunanga bya hlawuleka. HIV Makhense is what would happen if Matshwa Bemuda and Comrade Xigevenga had a baby. Makhense i na vuswikoti byo tsala vunanga byo koka rinoko no tlhontlha mianakanyo. Vunanga bya Makhense byi dyondzisa hi ndlela ya mafenya.
HIV Makhense i hava ntangha loko ku ta eka vusumi eka tinsini ta masiku lawa. HIV Makhense wa ha khomi maendlelo ya ti 80s na ti 90s byo endla vunanga bya Xitsonga. Vutlhari bya Makhense byi ve eku katseni Xipapilani na VIVMAG eka vunsumo bya yena, ku komba ku u famba na minkarhi. Tinsimo ta HIV Makhense ti “interactive”, leswi swi vula ku vunanga bya HIV Makhense byi na matimba yo fikelela timbilu no tlhontlha miehleketo ya Vatsonga. Ntirho wa vunanga i ku hlayisa matimu ya nkarhi walowo, ku tlhontlha mbhurisano, no tlhokonyota varhengeli va nkarhi wa lowo.
HIV Makhense ticks all the boxes.
SWIMBOCHWA SWA FONI hi yi nyika 9/10 wa tinyeleti
Hi lowu nxanxameto wa tinsimu:


text:
Murindelo wa Tinsimbhi ta Pitori se wu herini… Joe Shirimani na Vana va Ndoda se va humesi album ya vona ya December, ku nga Pengula.
Album ya Pengula yi na tinsimu ta ntsevu, i vi va tatisa hi ti remix timbirhi. Tracklist yi tshami hi ndlela leyi;
- Diesel
- Pengula – Ntumani wo Ehluta (Download Link)
- Xikuni bee!
- Xisingwani
- Maphosa kufo
- Pfumela
- Diesel Remix
- Pengula Remix
Xana va lo heleliwa Khehla, kumbe vo teka xiboho xo hunguta ti hit? Ntiyiso wu tiviwa hi Khehla, va le hansi na management. Hambi Pengula hi yi vula yini? Xana i mixtape kumbe EP? A swi na mhaka, xa nkoka i ku Joe Shirimani na Vana va Ndoda va humelelisi xitshembiso xa vona eka valendzeli va vunanga bya Xitsonga.
Vhruu pha!


text:
Hi wa vunarhu wa masungulo ya n’wheti ya Vuhimbini (Sunguti) 2017, Holobye va Ndzawulo ya Dyondzo ya Afrika Dzonga, Angie Motshekga, va paluxi mbuyelo wa swikambelo swa vadyondzi va ntangha khume-mbirhi va 2016. Eka vadyondzi va makuma-mbirhi-nharhu lava va nga pasa hi tinyeleti etikweni, khume-mbirhi va pfa eLimpopo.
Hambi leswi genge yi nga lumeka swikolo eVuwani na le Ka Malamulele lembe leri nga hundza hi xikongomelo xo kavanyeta tidyondzo, xifundzha-ntsongo xa dyondzo xa Vhembe hi xona xi nga hlula eLimpopo hi tlhelo ra mbuyelo wa swikambelo swa Matric 2016. Eka Vatsonga va le Gauteng na Mpumalanga, hi ta kombela mi hi rivalela, swi hi tekelini ku kuma vuxokoxoko bya mi mbuyelo ya le henhla ya vadyondzi na swifundza-ntsongo swa n’wina.
Eka ririmi, i 26 681 wa vadyondzi va Vatsonga va nga tsala xikambelo xa Xitsonga xa tiko, i vi 26 556 wa vadyondzi va pasa Xitsonga hi makuma-mune-xa-dzana (40%) no tlurisa. Hi tlhelo ra vadyondzi va tinxaka timbe kambe na va dyondza Xitsonga, i vadyondzi va makuma-mbirhi-narhu va nga tsala xikambelo xa Xitsonga xa tiko, va tlhe va pasa hinkwavo.
Hina va Vutsonga i Vukosi (VIV Lifestyle), hi rhanda ku tlangela vadyondzi va Matric 2016 lava va nga tirha hi ku tiyimisela, khomisani sweswo na kwalomu mi ya ku kona, mintirho ya valavula va rikwerhu.
Hi lowu nxaxameto wa Tinyeleti ta Vutsonga ta Class of 2016 –
NATIONALLY
Nyeleti ya Phyiscal Science na Quintile 3:
Duncan Xihlovo Mabasa (#3), Risenga High
Mhlengwe va gwajuleli 300/300 eka xikambelo
Tinyeleti ta swikolo swa vatsoniwa:
Zacharia Nyathi (#1)
Hlulani Malungani (#2)
Rivoni School for the Blind va ri vambirhi
Nyeleti eka Quintile 2:
Talenta Matiane (#2), Jim Chavani High
LIMPOPO
NYELETI YA XITSONGA (LEVEL 7):
Nhlamulo Chauke, Jim Chavani High
NYELETI YA PHYSICAL SCIENCE:
Ntsako Osborne Chauke, Giyani High
Nganakati va gwajuleli 300/300
TINYELETI TA VUTSONGA EKA TOP 10:
Minkateko Cindy Mabuza (#1), St George College (Independent)
Nganakati va gwajuleli 300/300 eka Economics
Talenta Matiane (#5), Jim Chavani High (Public)
VADYONDZI VA NGA KUMA 300/300 EKA XIKAMBELO:
Vutivi Perseverance Rivombo, Khomanani High (Mathematics)
Vutivi Emelda Baloyi, EPP Mhinga (Economics)
S. Chavalala, EPP Mhinga (Economics)
SWIKOLO SWA VUTSONGA EKA TOP 10:
Rivoni School for the Blind (#1) – (Public / Special Needs)
Nkwangulatilo Education Center (#2) – (Independent)
EPP Mhinga High (#7) – (Public)
A hi va beleni mavoko, hi tlhe pfunana laha hi kotaku kona, dyondzo a va tsoni…
This slideshow requires JavaScript.
Sources: twitter.com/edu_limp / education.gov.za / Munghana Lonene (SABC)


text:
Wikipedia:Matsalwa ya nkoka/Xiyenge/1
Lawa i matsalwa ya khume yankoka eka Wikiphediya leyi, naswona mavumba xiyenge xosungula eka nxaxamelo wa matsalwa ya nkoka eka Wikiphediya leyi.
Matsala makamberiwa hi swiyenge leswi landzelaka:
- Matsalwa ya siku (Matsalwa lamahlawuriweke ku kombisiwa eka tluka nkulu)
- Xiyenge xa - A (Tsalwa leri heleleke)
- Xiyenge xa - B (Tsalwa ra kahle)
- Xiyenge xa - C (Tsalwa leri lavaka ku hlakarherisiwa)
- Tsalwa ro Amukeleka
- Tsalwa ra ramasungulo
Ntsengo lowu heleleke: 10[edit source]
Wu lulamisiwe ro hetelela hi -- Thuvack (talk) 19:46, 26 Mudyaxihi 2016 (UTC)


text:
Hulumendhe
Hulumendhe ixiyimiso xo fuma tiko ku mbe vaakindhawu.[1] hi kuangargela, hulumendhe yivumbiwa hi vabhi vanawu, vamatsalana na va avanyisi. Hulumendhe i ndlela yo veka no landzelerisa milawu ya tiko. Muxaka wa hulumendhe, i nxaxamelo wa mafambisele ya swa tipolitiki na minyanghwa ya mfumo leyi vumbaka hulumendhe.
Tihulumendhe ti lawula ikhonomi, mintshuxekeo ya ximunhu, vulandzeleri bya nawu, mafambiselo ya swa tidyondzo na xiyimiso xa swa tipolotiki.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ "government". Oxford English Dictionary, Oxford University Press. November 2010.


text:
Vuvabyi bya Dzedzedze (MALARIA), i vuvabyi lebyi nga na vukarhi ngopfu. Vuvabyi lebyi, bya swi kota ku koxa vutomi bya munhu hi nkarhi wutsongo, kambe i vuvabyi byo tshunguleka, byo sirheleleka.
Ntivo-Dzedzedze (Useful info on Malaria):
- Xana vuvabyi bya Malaria byi vangiwa hi yini?
Vuvabyi bya Malaria byi vangiwa hi xitsongwa-tsongwani lexi vuriwaka “Plasmodium”.
- Xana vuvabyi bya Malaria byi hangalaka no tlulela hi ndlela yihi?
Vuvabyi bya Malaria byi hangalasiwa hi nsuna ya xisati ya muxaka wa “Anopheles”. Nsuna leyi, u nge yi voni hi tihlo, ivi u yi hambanisa na tinsuna timbe, tani hi ku, eka tihlo ra munhu, tinsuna ti languteka na ti fana. Loko nsuna leyi yi lume munhu loyi a nga na vuvabyi bya Malaria, yi rhwala xitsongwa-tsongwani, ivi loko yi ya luma munhu un’wani, yi n’wu chela xitsongwa-tsongwani. Xitsongwa-tsongwani lexi, xi fika xi tshama eka xivindzi, ivi xi hlasela timbembe ta ngati (Red Blood Cells) emirini.
- Xana xitsongwa-tsongwani lexi xi teka nkarhi wo fika kwi na munhu a nga se vabya?
Ko tala, xitsongwatsongwani xa “Plasmodium” xi hundzuka vuvabyi endzhaku ka khume ku ya ka khume-ntlhanu wa masiku.
- Xana vuvabyi bya Malaria byi tikombekisa hi yini?
Ku hisa ka miri.
Ku hlata.
Ku pfumala rinoko ra swakudya.
Ku tsana ka miri.
Ku pandza ka nhloko.
Ku lahlekeriwa hi mihleketo.
Ku khwanyala ka swirho.
- Xana vuvabyi bya Malaria byi nga siveriwa hi tindlela tihi?
Ku tirhisa ritavani ro pfalela tinsuna (Mosquito net).
Ku tirhisa mafurha mo hlongola tinsuna (Mosquito repellent lotions).
Ku pfumelela va ndzawulo ya rihanyo ku va fafazela etindlwini.
Ku hlakula nhova eswitandini, yi tlhe yi hlengeletiwa yi hisisa.
Ku pfala magoji lama nga hlayisaka mati hi minkarhi ya timpfula.
Ku dya swakudya leswi pfunetaka ku lwa na vukarhi bya Malaria, swo fana na Nkaka, Muringa, Bomu na muhavulo wa Nxambalakati, wa pfuna swinene.
- Xana vuvabyi bya Malaria byi kamberiwa no khomiwa njhani?
Byi kamberiwa hi ngati na mintsakamisi.
- Xana evuongelweni va na mirhi yo tshungula Malaria?
Va na yona.
- Xana hi swihi swilo leswi faneleke ku papalatiwa ngopfu loko munhu a ri na swikombekiso swa vuvabyi bya Malaria?
Ku nwa mirhi yo xaviwa handle ka swiletelo swa le vuongelweni.
Ku tsutsumela eka lavo pfuna hi swa ximoya.
Ku tshama na muvabyi ekaya a langutiwa.
HOW TO MAKE A HOMEMADE MOSQUITO TRAP
Image: yourgenome.org