text:
SIERRA LEONE NA GUINEA
“U Ta Fa Ni Lembe Ri Nga Si Hela”
Zachaeus Martyn
U VELEKIWE HI 1880
U KHUVURIWE HI 1942
MATIMU YAKWE HI KU KOMISA U sungule ku phayona loko a ri ni malembe ya 72.
ZACHAEUS a nga dyondzeriwanga hi munhu Bibele. Kambe endzhaku ka loko a hlaye buku leyi nge Salvation ni leyi nge The Harp of God u nambe a swi xiya leswaku u kume ntiyiso.
Hi Sonto yin’wana nimixo hi 1941, Zachaeus u ye eminhlanganweni ya Timbhoni ro sungula leyi a yi khomeriwa etlhelo lerin’wana ra ntshava laha ku ya kona a a famba tikhilomitara ta nhungu. Leswi a a nga swi tivi leswaku minhlangano yi sungula nkarhi muni, u hatle a fika. Zachaeus u fike a tshama a rindza vamakwerhu leswaku va fika. Endzhaku ko ya eminhlanganweni Tisonto tinharhu eHolweni ya Mfumo, u byele varhangeri va Kereke ya Anglican ya laha a tshamaka kona leswaku va sula vito rakwe a nga ha vi xirho xa kereke.
Munghana wakwe lonkulu loyi a a nghena na yena kereke, u n’wi holoverile a ku: “Mukhalabye ndziwena, loko wo ya emahlweni u famba tikhilomitara ta nhungu u gonya ntshava leyi u ya eholweni ya vanhu lava, u ta fa ni lembe ri nga si hela.” U hambete a vona Zachaeus a gonya ntshava kambirhi hi vhiki ku ringana malembe ya ntlhanu. Eku heteleleni munghana wakwe u file! Endzhaku ka malembe ya 25, Zachaeus a ha tiyile.
Zachaeus u tirhele Yehovha hi ku tshembeka kukondza a fa loko a ri ni malembe ya 97.


c: text/html

text:
Swiphiqo Leswi Tiyiseleriwaka Hi Vavasati
“Loko ndzi vona ndlela leyi vavasati va khomiwaka ha yona, hakunene a ndzi swi lavi ku kula ndzi va wansati.”—ZAHRA WA MALEMBE YA 15, loyi a tshahiweke eka magazini wa GEO, nkandziyiso wa Xifurwa.
MARITO ya xinhwanyetana lama kombisiweke exineneni ma kombisa mhaka leyi chavisaka—emisaveni hinkwayo, madzolonga ni ku languteriwa ehansi ku khumba vanhwanyana ni vavasati vutomi bya vona hinkwabyo. Xiya tinhla leti.
- Ku languteriwa ehansi ka vavasati. Le Asia, vatswari vo tala va tsakela vana va vafana ku tlula va vanhwanyana. Xiviko xa Nhlangano wa Matiko xa 2011 xi ringanyeta leswaku exiphen’wini xexo xa misava, vavasati va kwalomu ka 134 wa timiliyoni va kayivela eka vaaki hikwalaho ka ku humesiwa ka makhwiri, ku dlayiwa ka tincece ni ku honisiwa.
- Dyondzo. Emisaveni hinkwayo, vavasati swin’we ni vanhwanyana vambirhi eka vanharhu va nghene xikolo malembe lama nga ehansi ka mune.
- Ku xanisiwa hi tlhelo ra rimbewu. Vavasati vo tlula 2,6 wa tibiliyoni va hanya ematikweni lawa eka wona ni sweswi swi tekiwaka ku nga ri nandzu loko vanuna va vona va va sindzisa ku endla timhaka ta masangu.
- Rihanyo. Ematikweni lama hluvukaka, kwalomu ka timinete tin’wana ni tin’wana timbirhi, wansati wa fa hikwalaho ka swiphiqo leswi vaka kona loko a tikile kumbe loko a veleka leswi vangiwaka hi ku pfumaleka ka vutshunguri lebyi faneleke.
- Timfanelo ta nhundzu. Hambileswi vavasati va rimaka swilo leswi tlulaka hafu ya swibyariwa emisaveni hinkwayo, ematikweni yo tala va hava mfanelo ya nawu yo va ni ndhawu ya vona.
Ha yini vavasati va tsoniwa timfanelo leti, leti vanhu hinkwavo va faneleke va va na tona? Mindhavuko yin’wana yi landzela tidyondzo ta vukhongeri ni swiendlo leswi seketelaka kumbe ku yimelela ku xanisiwa ka vavasati ni madzolonga. Phepha-hungu ra Xifurwa ri tshahe gqweta ra le Indiya Chandra Rami Chopra, leri vuleke leswi: “Milawu hinkwayo ya vukhongeri yi ni nchumu wo karhi lowu yi fanaka ha wona: Yi seketela ku languteriwa ehansi ka vavasati.”
Xana na wena u ni langutelo leri? Xana u ehleketa leswaku Bibele yi endla swi vonaka onge vavasati a hi va nkoka, hilaha tibuku tin’wana to tala ta vukhongeri ti endlaka hakona? Eka van’wana, tindzimana to karhi ta Bibele ti vonaka ti vula tano. Kambe xana Xikwembu xa le Bibeleni xi va languta njhani vavasati hakunene? Hambileswi vanhu vo tala va karhatekaka hi mhaka leyi, ku kambisisa hi vukheta leswi Bibele yi swi vulaka swi ta hi pfuna ku kuma nhlamulo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ku Tirha Swin’we Ni Xikwembu—Swi Tisa Ntsako
“Leswi hi tirhaka na xona, ha mi kombela nakambe leswaku mi nga amukeli musa lowu nga faneriwiki wa Xikwembu kutani mi hupa xikongomelo xa wona.”—2 VAKORINTO 6:1.
TINSIMU: 75, 74
1. Hambileswi Yehovha a Tlakukeke, u rhambe van’wana leswaku va endla yini?
YEHOVHA u Tlakukile. U vumbe swilo hinkwaswo naswona vutlhari ni matimba ya yena a swi pimeki. Endzhaku ka loko a pfune Yobo ku twisisa mhaka leyi, Yobo u te: “Se ndza swi tiva leswaku wa swi kota ku endla swilo hinkwaswo, naswona a yi kona mianakanyo leyi u nga yi fikeleriki.” (Yobo 42:2) Yehovha a nga endla xin’wana ni xin’wana lexi a lavaka ku xi endla handle ko pfuniwa hi un’wana. Kambe u kombisa rirhandzu hi ku rhamba van’wana leswaku va tirha na yena leswaku a hetisisa xikongomelo xa yena.
2. I ntirho wihi wa nkoka lowu Yehovha a nyikeke Yesu leswaku a wu endla?
2 Xikwembu xi vumbe N’wana wa xona, Yesu, xi nga si vumba swilo leswin’wana hinkwaswo. Endzhaku, Yehovha u pfumelele N’wana wa yena leswaku a n’wi pfuna ku vumba swilo leswin’wana hinkwaswo. (Yohane 1:1-3, 18) Muapostola Pawulo u tsale leswi hi Yesu: “Ha yena swilo hinkwaswo swi tumbuluxiwile ematilweni ni le henhla ka misava, swilo leswi vonakaka ni swilo leswi nga vonakiki, ku nga khathariseki leswaku i swiluvelo kumbe vuhosi kumbe tihulumendhe kumbe vulawuri. Swilo leswin’wana hinkwaswo swi tumbuluxiwe ha yena naswona swi tumbuluxeriwe yena.” (Vakolosa 1:15-17) Hikwalaho, Yehovha a nga nyikanga N’wana wa yena ntirho wa nkoka ntsena kambe u byele ni van’wana ha wona. Mawaku lunghelo ro tano!
3. I yini leswi Yehovha a rhambeke Adamu ku swi endla naswona ha yini?
3 Yehovha u tlhele a rhamba vanhu leswaku va tirha na yena. Hi xikombiso, u pfumelele Adamu ku thya swiharhi. (Genesa 2:19, 20) Anakanya ntsako lowu Adamu a veke na wona hi ku endla ntirho lowu! Hi vukheta u xiyisise ndlela leyi swiharhi swi langutekaka ha yona ni ndlela leyi swi hanyaka hi yona, kutani a swi thya mavito. Yehovha u vumbe swiharhi hinkwaswo, kutani a a ta va a swi thye mavito hi yexe. Kambe, u kombise Adamu ndlela leyi a n’wi rhandzaka ha yona hi ku n’wi pfumelela leswaku a swi thya. Nakambe Xikwembu xi nyike Adamu ntirho wo endla misava hinkwayo yi va paradeyisi. (Genesa 1:27, 28) Kambe hi ku famba ka nkarhi Adamu u hlawule ku tshika ku tirha ni Xikwembu, naswona vuyelo bya kona byi endle leswaku a xaniseka swinene swin’we ni vana va yena hinkwavo.—Genesa 3:17-19, 23.
4. Van’wana va tirhe njhani ni Xikwembu leswaku xi hetisisa xikongomelo xa xona?
4 Hi ku famba ka nkarhi, Xikwembu xi rhambe vanhu van’wana leswaku va tirha na xona. Nowa u ake ngalava leyi poniseke yena ni ndyangu wa yena hi nkarhi wa Ndhambi. Muxe u humese tiko ra Israyele aEgipta. Yoxuwa u rhangele Vaisrayele eTikweni leri Tshembisiweke. Solomoni u ake tempele eYerusalema. Mariya u ve mana wa Yesu. Hinkwawo malandza lawa yo tshembeka ni man’wana yo tala ma tirhe na Yehovha leswaku a hetisisa xikongomelo xa yena.
5. I ntirho wihi lowu hi nga katsekaka eka wona naswona xana a swi boha leswaku Yehovha a hi katsa eka wona? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.)
5 Namuntlha, Yehovha wa hi rhamba leswaku hi endla xin’wana ni xin’wana lexi hi nga xi kotaka leswaku hi seketela Mfumo wa yena. Ku ni tindlela to tala leti hi nga tirhelaka Xikwembu ha tona. Hambiswiritano, a hi hinkwerhu hi nga xi tirhelaka hi ndlela leyi fanaka, hinkwerhu hi nga chumayela mahungu lamanene ya Mfumo. Yehovha a a ta va a ti endlele wona ntirho lowu. A ta vulavula ni vanhu hi ku kongoma a ri etilweni. Yesu u vule leswaku Yehovha a nga endla leswaku maribye ma byela van’wana hi Hosi ya Mfumo wa Yena. (Luka 19:37-40) Kambe Yehovha u hi pfumelela leswaku hi va “vatirhi-kulobye” na yena. (1 Vakorinto 3:9) Muapostola Pawulo u tsale a ku: “Leswi hi tirhaka na xona, ha mi kombela nakambe leswaku mi nga amukeli musa lowu nga faneriwiki wa Xikwembu kutani mi hupa xikongomelo xa wona.” (2 Vakorinto 6:1) I lunghelo ku rhamberiwa ku tirha ni Xikwembu. A hi xiyeni swivangelo swin’wana leswi endlaka leswi swi hi tisela ntsako.
KU TIRHA NI XIKWEMBU SWI ENDLA HI TSAKA
6. N’wana wa Xikwembu wa mativula u yi hlamusele njhani ndlela leyi a titweke ha yona loko a tirha ni Tata wa yena?
6 Minkarhi hinkwayo ku tirha ni Xikwembu swi endle leswaku malandza ya Yehovha ma tsaka. Loko a nga si ta laha misaveni, N’wana wa mativula wa Xikwembu u te: “Yehovha u ndzi humesile ndzi ri masungulo ya ndlela yakwe . . . a ndzi ri etlhelo ka yena ndzi ri mutirhi la nga ni vuswikoti. A ndzi ri munhu loyi a n’wi rhandzaka hilaha ku hlawulekeke siku ni siku, mina ndzi tsakile emahlweni ka yena nkarhi hinkwawo.” (Swivuriso 8:22, 30) Loko Yesu a tirha ni Tata wa yena, a a tsakile hikuva u hetisise swilo swo tala naswona a a swi tiva leswaku Yehovha wa n’wi rhandza. Kambe ku vuriwa yini hi hina?
7. Ha yini ntirho wo chumayela wu hi tisela ntsako?
7 Yesu u vule leswaku hi ta kuma ntsako loko hi nyika ni loko hi amukela. (Mintirho 20:35) Swa hi tsakisa loko hi kuma ntiyiso, kambe ha yini swi tlhela swi hi tisela ntsako loko hi wu byela van’wana? Hikuva hi va vona va tsaka swinene loko va twisisa leswi Bibele yi swi dyondzisaka ni ku sungula ku va ni vuxaka ni Xikwembu. Swa hi tsakisa loko hi va vona va cinca ndlela leyi va anakanyaka hi yona ni ndlela leyi va hanyaka hi yona. Ntirho wo chumayela i wa nkoka swinene naswona i ntirho lowu enerisaka swinene lowu hi faneleke hi wu endla. Wu endla swi koteka eka lava va vaka vanghana va Xikwembu leswaku va kuma vutomi lebyi nga heriki.—2 Vakorinto 5:20.
8. Hi swihi leswi van’wana va swi vuleke hi ntsako lowu va wu kumaka hi ku tirha na Yehovha?
8 Loko hi pfuna vanhu leswaku va dyondza hi Xikwembu, ha swi tiva leswaku hi tsakisa Yehovha naswona wa ma tsakela matshalatshala ya hina yo n’wi tirhela. Leswi swi tlhela swi hi nyika ntsako. (Hlaya 1 Vakorinto 15:58.) Marco, loyi a tshamaka eItaly, u ri: “Ndza tsaka swinene hi ku tiva leswaku ndzi tirhela Yehovha hilaha ndzi nga kotaka hakona ku nga ri munhu loyi a hatlaka a rivala leswi ndzi swi endleke.” Hilaha ku fanaka, Franco, loyi na yena a tshamaka eItaly, u ri: “Hi ku tirhisa Rito ra yena ni lunghiselelo ra yena ra swilo swa moya, siku ni siku Yehovha u hi tsundzuxa leswaku wa hi rhandza ni leswaku xin’wana ni xin’wana lexi hi n’wi endlelaka xona i xa nkoka, hambiloko matshalatshala ya hina ma vonaka ma nga vuli nchumu eka hina. Leswi hi swona swi endlaka leswaku ku tirha ni Xikwembu swi ndzi endla ndzi tsaka ni ku endla leswaku vutomi bya mina byi va ni xikongomelo.”
KU TIRHA NI XIKWEMBU SWI HI TSHINETA EKUSUHI NA XONA NI LE KA VAN’WANA
9. Hi byihi vuxaka lebyi nga kona exikarhi ka Yehovha na Yesu naswona ha yini?
9 Loko hi tirha ni lava hi va rhandzaka, hi va ekusuhi na vona. Hi byi tiva kahle vumunhu bya vona ni timfanelo ta vona. Hi tiva tipakani ta vona ni leswi va swi endlaka leswaku va ti fikelela. Yesu u hete malembe yo tala a tirha na Yehovha. Ndlela leyi va rhandzanaka ha yona yi kurile lerova a xi kona lexi nga va hambanisaka. Yesu u hlamusele ndlela leyi vuxaka byebyo byi nga xiswona loko a ku: “Mina na Tatana hi un’we.” (Yohane 10:30) Va ni vun’we hakunene naswona va tirhisana.
Ku chumayela swi tiyisa ripfumelo ra hina hikuva ku hi tsundzuxa hi switshembiso swa Xikwembu ni hi milawu ya xona
10. Ha yini ntirho wo chumayela wu hi tshineta ekusuhi ni Xikwembu ni le ka van’wana?
10 Yesu u kombele Yehovha leswaku a sirhelela vadyondzisiwa va yena. Ha yini? U khongele a ku: “Leswaku va va un’we ku fana na hina.” (Yohane 17:11) Loko hi hanya hi milawu ya Xikwembu ni ku katseka eka ntirho wo chumayela, hi ti twisisa kahle timfanelo ta xona to hlamarisa. Hi dyondza leswaku ha yini ku ri vutlhari ku tshembela eka xona ni ku hanya hi ku landza nkongomiso wa xona. Naswona loko hi tshinela eka Xikwembu, na xona xi ta tshinela eka hina. (Hlaya Yakobo 4:8.) Hi tshinela ni le ka vamakwerhu hikuva hi langutana ni swiphiqo leswi fanaka ni ntsako ni hi leswi hi nga ni tipakani leti fanaka. Hi tirha swin’we, hi tsaka swin’we ni ku tiyisela swin’we. Octavia, loyi a tshamaka eBritain, u ri: “Ku tirha na Yehovha swi endla leswaku ndzi tshinela ekusuhi ni van’wana.” U tlhela a vula leswaku vunghana bya yena sweswi byi sekeriwe eka “tipakani ni nkongomiso lowu fanaka.” Na hina hi titwa hi ndlela leyi fanaka. Loko hi vona matshalatshala lawa vamakwerhu va ma endlaka leswaku va tsakisa Yehovha, swi endla leswaku hi tshinela eka vona.
11. Ha yini hi ta tshinela swinene eka Yehovha ni le ka vamakwerhu emisaveni leyintshwa?
11 Sweswi ndlela leyi hi xi rhandzaka ha yona Xikwembu ni vamakwerhu yi tiyile, kambe yi ta tiya swinene emisaveni leyintshwa. Anakanya hi mintirho hinkwayo yo tsakisa leyi hi nga ta yi endla enkarhini lowu taka! Hi ta hoyozela hinkwavo lava nga ta pfuxiwa eku feni ni ku va dyondzisa hi Yehovha. Hi ta tlhela hi tirha leswaku hi endla misava yi va paradeyisi. Swi ta tsakisa ku tirha swin’we ni ku hetiseka hakatsongotsongo loko Kreste a fuma. Vanhu hinkwavo va ta va ekusuhi swinene naswona va ta tlhela va va ekusuhi na Yehovha, loyi hakunene a nga ta “enerisa ku navela ka xilo xin’wana ni xin’wana lexi hanyaka.”—Pisalema 145:16.
KU TIRHA NI XIKWEMBU SWA HI SIRHELELA
12. Ntirho wo chumayela wu hi sirhelela njhani?
12 Hi fanele hi sirhelela vuxaka bya hina na Yehovha. Hi hanya emisaveni ya Sathana naswona a hi hetisekanga, hikwalaho swa olova ku sungula ku anakanya ni ku hanya ku fana ni vanhu va misava leyi. Swi fana ni loko hi hlambela enambyeni ivi nambu wu hi kokela laha hi nga laviki ku ya kona. Hikokwalaho hi fanele hi tirhisa matimba ya hina hinkwawo leswaku hi hlambela hi ya eka tlhelo rin’wana. Hilaha ku fanaka, hi fanele hi tirha hi matimba leswaku hi papalata nkucetelo wa misava ya Sathana. Ntirho wa ku chumayela wu hi sirhelela njhani? Loko hi vulavula hi Yehovha ni hi Bibele, hi dzikisa mianakanyo ya hina eka swilo swa nkoka ni leswinene, ku nga ri eka swilo leswi nga ta tsanisa ripfumelo ra hina. (Vafilipiya 4:8) Ku chumayela ku tiyisa ripfumelo ra hina hikuva ku hi tsundzuxa hi switshembiso swa Xikwembu ni hi milawu ya xona. Ku tlhela ku hi pfuna leswaku hi hlakulela timfanelo leti hi ti lavaka leswaku ti hi sirhelela eka Sathana ni misava yakwe.—Hlaya Vaefesa 6:14-17.
Loko hi tshama hi khomekile hi ku endla ntirho wa Yehovha, a hi vi na wona nkarhi wo vilerisiwa hi swiphiqo swa hina
13. Mbhoni yin’wana ya le Australia yi titwa njhani hi ku chumayela?
13 Loko hi tshama hi khomekile hi ku chumayela, hi dyondza ni ku endlela van’wana leswinene evandlheni, swa hi sirhelela hikuva a hi na nkarhi wo vilela hi swiphiqo swa hina. Joel, loyi a tshamaka eAustralia, u ri: “Ntirho wo chumayela wu ndzi pfuna leswaku ndzi anakanya hi swilo swa xiviri. Wu ndzi tsundzuxa hi swiphiqo leswi vanhu va langutanaka na swona ni vuyelo lebyi ndzi veke na byona loko ndzi tirhisa milawu ya Bibele evuton’wini bya mina. Ntirho wo chumayela wu ndzi pfuna leswaku ndzi ringeta ku tshama ndzi titsongahata; wu ndzi nyika nkarhi wo titshega hi Yehovha ni hi vamakwerhu.”
14. Ku tiyisela ka hina entirhweni wo chumayela ku swi kombisa njhani leswaku moya wa Xikwembu wu na hina?
14 Nakambe ku chumayela ku hi endla hi tiyiseka swinene leswaku moya wa Xikwembu wu na hina. Hi xikombiso: A hi nge i ntirho wa wena ku nyika vanhu va le tikweni ra ka n’wina xinkwa. A wu hakeriwi loko u endla ntirho lowu naswona u fanele u tihakelela xo famba. Nakambe, vanhu vo tala a va xi lavi xinkwa naswona van’wana va ku venga hi leswi u va yiselaka xona. A wu ta wu endla ku fikela rini ntirho wolowo? A wu ta hatla u hela matimba naswona a wu ta wu tshika. Kambe, vo tala va hina hi ya emahlweni ni ntirho wo chumayela lembe ni lembe, hambileswi wu koxaka nkarhi ni mali ya hina ni leswi vanhu va hi hlekulaka kumbe ku hi hlundzukela. Leswi swi kombisa leswaku moya wa Xikwembu wa hi pfuna.
KU TIRHA NI XIKWEMBU SWI KOMBISA NDLELA LEYI HI XI RHANDZAKA HA YONA KU KATSA NI VAN’WANA
15. Ku chumayeriwa ka mahungu lamanene ku fambisana njhani ni xikongomelo xa Xikwembu hi vanhu?
15 Ntirho wo chumayela wu fambisana njhani ni xikongomelo xa Yehovha hi vanhu? Xikwembu xi lava leswaku vanhu va hanya hilaha ku nga heriki naswona xikongomelo xa xona a xi cincanga loko Adamu a dyoha. (Esaya 55:11) Xikwembu xi endle malunghiselelo yo hi ntshunxa eka xidyoho ni rifu. Njhani? Yesu u te laha misaveni a ta nyikela hi vutomi bya yena. Kambe leswaku hi vuyeriwa eka rifu ra yena, hi fanele hi yingisa Xikwembu. Yesu u dyondzise vanhu leswi Xikwembu xi swi languteleke eka vona naswona u lerise vadyondzisiwa va yena ku endla leswi fanaka. Loko hi chumayela ni ku pfuna van’wana leswaku va va vanghana va Xikwembu namuntlha, hi tirha hi ku kongoma na xona eka lunghiselelo ra xona ra rirhandzu ro ponisa vanhu eka xidyoho ni rifu.
16. Ntirho wa hina wo chumayela wu fambisana njhani ni swileriso swa Xikwembu?
16 Loko hi pfuna van’wana leswaku va kuma ndlela leyi yisaka evuton’wini lebyi nga heriki, hi kombisa leswaku ha va rhandza ni leswaku hi rhandza Yehovha. U ‘rhandza leswaku vanhu va mixaka hinkwayo va ponisiwa naswona va fikelela vutivi lebyi kongomeke bya ntiyiso.’ (1 Timotiya 2:4) Loko Vafarisi va vutisa Yesu leswaku hi wihi nawu lowukulu wa Xikwembu, u te: “‘U fanele u rhandza Yehovha Xikwembu xa wena hi mbilu ya wena hinkwayo ni hi moya-xiviri wa wena hinkwawo ni hi mianakanyo ya wena hinkwayo.’ Lexi hi xona xileriso lexikulu ni xo sungula eka hinkwaswo. Xa vumbirhi, lexi fanaka na xona, xi ri, ‘U fanele u rhandza warikwenu kukota loko u tirhandza.’” (Matewu 22:37-39) Hi ku chumayela mahungu lamanene, hi yingisa milawu leyi.—Hlaya Mintirho 10:42.
17. U titwa njhani hi lunghelo ro chumayela mahungu lamanene?
17 Hakunene hi katekile! Yehovha u hi nyike ntirho lowu hi endlaka hi tsaka, lowu endlaka leswaku hi tshinela ekusuhi na yena ni vamakwerhu ni lowu sirhelelaka vuxaka bya hina na yena. Wu tlhela wu hi nyika lunghelo ro kombisa ndlela leyi hi xi rhandzaka ha yona Xikwembu ni van’wana. Yehovha u ni malandza ya timiliyoni emisaveni hinkwayo naswona hinkwawo ka wona ma ni swiyimo leswi nga faniki. Kambe ku nga khathariseki leswaku ha ha ri vatsongo kumbe se hi dyuharile, hi fuwile kumbe hi swisiwana, hi ni matimba kumbe hi tsanile, hi endla hinkwaswo leswi hi nga swi kotaka leswaku hi chumayela van’wana. Hi titwa ku fana na Chantel wa le Furwa, loyi a nga te: “Munhu la tlakukeke emisaveni hinkwayo, Muvumbi wa swilo hinkwaswo, Xikwembu lexi tsakeke, xi ri eka mina: ‘Famba! Vulavula! Vulavula hi mina hi mbilu ya wena hinkwayo. Ndzi ku nyika matimba, Rito ra mina ku nga Bibele, nseketelo lowu humaka etilweni, vamakwenu lava u tirhaka na vona, ndzetelo lowu vuyerisaka ni swiletelo swo hlawuleka hi nkarhi lowu faneleke.’ Mawaku lunghelo ronghasi ro endla leswi Yehovha a hi kombelaka leswaku hi swi endla ni ku tirha na yena!”


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Ezekiyele 27:1-36
27 Rito ra Yehovha ri ya emahlweni ri fika eka mina, ri ku:2 “Loko ku ri wena, Wena n’wana wa munhu, yimba risimu ra xirilo malunghana na Tiri,+3 u fanele u byela Tiri u ku,“‘Oho, wena la tshamaka evunghenweni bya lwandle,+ wansati la xavisaka, wa vanhu va swihlala swo tala,+ Yehovha, Hosi leyi Lawulaka u te: “Oho Tiri, wena u te, ‘Ndzi saseke hilaha ku hetisekeke.’+4 Tindhawu ta wena ti le ndzeni swinene ka lwandle.+ Vaaki va wena va endle ku saseka ka wena ku hetiseka.+5 Va ku endlele mapulanga hinkwawo hi timhandzi ta yunipa ta le Seniri.+ Va teke mukedari wa le Lebanoni+ leswaku va endla xihondzo xa ngalava eka wena.6 Swikongomiso swa wena swa ngalava va swi endle hi mirhi leyikulu ngopfu ya le Baxani. Xifuva xa xikepe xa wena va xi endle hi timhondzo ta tindlopfu ni murhi wa kipresi, leswi humaka eswihlaleni swa Kitimi.+7 Lapi ra wena leri andlariweke ri endliwe hi ntsembyana wa mivalavala wa le Egipta,+ ri va seyila ra wena. Tinguvu leti u ti ambaleke i ta ngoti ya wasi+ ni voya lebyi pendiweke byi va bya xivunguvungu+ leswi humaka eswihlaleni swa Elixha.+8 “‘“Vaaki va Sidoni+ ni va Avhadi+ a va ri vatluti va wena. Oho Tiri, vanhu va wena lava va nga ni vuswikoti a va ri eka wena;+ a va ri vatlutisi va wena.+9 Hambi ku ri vavanuna lava kuleke va Gebali+ ni vanhu va yena lava va nga ni vuswikoti a va ri eka wena, va ri valemi va minsomo ya wena.+ Swikepe hinkwaswo swa lwandle ni vatluti va swona a va ri eka wena, va bindzula ni van’wana hi swilo leswi xavisiwaka.10 Vaperesiya+ ni Valudi+ ni vavanuna va Putu+—a va ri exikarhi ka vandla ra wena ra nyimpi, vavanuna va wena va nyimpi. A va hayeka xitlhangu ni xihuku eka wena.+ Hi vona lava va endleke leswaku u vangama.11 Vana va Avhadi,+ vandla ra wena ra nyimpi, a va ri ehenhla ka marhangu ya wena hinkwawo, tinghwazi hi tona leti a ti ri eswihondzweni swa wena. A va hayeka switlhangu swa vona swa xirhendzevutana emarhangwini ya wena hinkwawo.+ Vona va endle leswaku u hetiseka hi ku saseka.12 “‘“Taraxixi+ a wu bindzula na yena hi swilo swo tala swa mixaka hinkwayo, swa nkoka.+ Ku nyikeriwe hi vuhlayiselo bya wena hikwalaho ka silivhere, nsimbi, thini ni ntsopfu.+13 Yavhani,+ Tubala+ na Mixeke+ a va xaviselana na wena. Ku nyikeriwe hi swilo swa wena swo bindzula hikwalaho ka mimoya-xiviri ya vanhu+ ni swilo swa koporo.14 Ku suka endlwini ya Togarima+ a ku ri ni tihanci to gadiwa, tihanci ta nyimpi ni timeyila, leti ku nyikeriweke hi vuhlayiselo bya wena hikwalaho ka tona.15 Vana va Dedani+ a va xaviselana na wena; swihlala swo tala a wu swi tirhisela ku bindzula; timhondzo ta tindlopfu+ ni eboni, u nyikiwe swona swi va nyiko.16 A wu bindzula na Edomu hikwalaho ka mintirho ya wena yo tala. Ku nyiketiwe vuhlayiselo bya wena hikwalaho ka tukoyisi,+ voya lebyi pendiweke byi va bya xivunguvungu ni malapi ya mivalavala ni lapi ro vevuka ni tikorala ni tirhubi.17 “‘“Yuda ni tiko ra Israyele a va xaviselana na wena. Ku nyikeriwe+ hi swilo swa wena swo bindzula, hikwalaho ka koroni+ ya le Miniti+ ni swakudya swo hlawuleka ni vulombe+ ni mafurha ni balsama.+18 “‘“A wu bindzula na Damaska+ hi mintirho ya wena yo tala, hi vunyingi bya swilo swa wena hinkwaswo swa nkoka, hi vhinyo+ ya Helboni ni voya bya mpunga wo tshwukanyana.19 Vhedana na Yavhani va le Uzala—va nyiketile hikwalaho ka vuhlayiselo bya wena. Nsimbi leyi furiweke, khasiya ni rihlanga+—swi ve swilo swa wena swo bindzula ha swona.20 Dedani+ a a ku xavisela tinguvu ta swilo leswi lukiweke swa ku gada.21 Vaarabiya+ ni tindhuna hinkwato ta Kedari+ a va ri vabindzuri lava ku tirhelaka. Hi swinyimpfana swa matsune, makhuna ni swiphongo+—a va ku bindzulela ha swona.22 Vaxavisi va le Xeba+ ni va le Rama+ a va xaviselana na wena; ku nyiketiwe vuhlayiselo bya wena hikwalaho ka leswinene ngopfu swa mixaka hinkwayo ya swinun’hweriso ni hikwalaho ka maribye ya risima ni ya mixaka hinkwayo ni nsuku.+23 Harani+ na Kane na Edeni,+ vaxavisi va le Xeba,+ Axuru+ na Kilimada a va xaviselana na wena.24 A va xaviselana na wena tinguvu ta ku xonga, tinguvu ta wasi ni tinguvu ta mivalavala ni swiandlalo swa mivala yimbirhi, mapindza lama photiweke, lama endliweke ma tiya, entsindza wa wena wa bindzu.25 “‘“Swikepe swa Taraxixi+ a swi ri tigolonyi ta wena ta swilo swa wena swo bindzula ha swona, lerova u tala, u vangama swinene exikarhi ka lwandle leri pfulekeke.+26 “‘“Lava va ku tlutisaka va ku tise ematini yo tala.+ Mheho ya le vuxeni yi ku tshovile exikarhi ka lwandle leri pfulekeke.+27 Swilo swa wena swa nkoka ni vuhlayiselo bya wena,+ swilo swa wena swo cincisana ha swona, vatluti va wena ni vatlutisi va wena,+ lava va lemaka minsomo+ ya wena ni lava va cincisaka hi swixavisiwa+ swa wena ni vavanuna va wena hinkwavo va nyimpi,+ lava va nga eka wena, eka nhlengeletano ya wena hinkwayo, lava va nga exikarhi ka wena,—va ta wa exikarhi ka lwandle leri pfulekeke esikwini leri u nga ta wa ha rona.+28 “‘“Tiko leri pfulekeke ri ta ninginika+ loko ku twakala mpfumawulo wa xirilo xa vatlutisi va wena.29 Hinkwavo lava va tamelaka xikongomisi xa ngalava, vatluti, vatlutisi hinkwavo va lwandle, kunene va ta xika eswikepeni swa vona; va ta yima ehenhla ka misava.+30 Kunene va ta twarisa rito ra vona, va rila hi xiviti eka wena.+ Va ta tichela ritshuri etinhlokweni ta vona.+ Va ta vumbuluka enkumeni.+31 Va ta boheka ku tsemeta mpandla hikwalaho ka wena,+ va tikhama hi nguvu yo khwaxa,+ va ku rilela hi moya-xiviri lowu nga ni mbitsi,+ hi ku kalakala lokukulu.32 Kunene, eku rileni ka vona va ta yimba risimu ra xirilo eka wena, va ku bela nkosi,+“‘“‘I mani loyi a fanaka na Tiri,+ la fanaka ni loyi a miyetiweke exikarhi ka lwandle?+33 Loko vuhlayiselo+ bya wena byi huma elwandle leri pfulekeke,+ u enerise vanhu vo tala.+ U fuwise tihosi+ ta misava hi swilo swa wena swo tala swa nkoka ni swilo swa wena swo cincisa ha swona.34 Kutani u tshovekile elwandle leri pfulekeke, evuentweni bya mati.+ Loko ku ri swilo swo bindzula ha swona ni nhlengeletano ya wena hinkwayo,+ swi wele endzeni ka wena.35 Vaaki hinkwavo va le swihlaleni+—kunene va ta ku languta hi ku hlamala, tihosi ta vona ti ta rhurhumela hi ku chava.+ Swikandza swi ta khwanyana.+36 Loko ku ri vabindzuri lava nga exikarhi ka vanhu, kunene va ta ku bela noti.+ Hi xitshuketa, u ta hundzuka nchumu lowu chavisaka, a wu nge he vi kona hilaha ku nga riki na makumu.’”’”+


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Tipisalema 40:1-17
Eka mufambisi. Ya Davhida, miloti.40 Ndzi tshemba Yehovha+hi mbilu ya mina hinkwayo,Kutani u voyamisele ndleve yakwe eka mina, a yingisa loko ndzi kombela ku pfuniwa.+2 U tlhele a ndzi humesa emugodini lowu vombaka,+A ndzi humesa endzhopeni wa makhukhuri.+Kutani a yimisa milenge ya mina ehenhla ka ribye;+A simeka milenge ya mina yi tiya.+3 Ku tlula kwalaho, a nghenisa risimu lerintshwa enon’wini wa mina,Ku dzunisa loku yaka eka Xikwembu xa hina.+Vo tala va ta swi vona kutani va chava,+Va ta tshemba Yehovha.+4 Wa tsaka munhu la tiyeke emirini la vekeke Yehovha leswaku a va ntshembo wakwe+La nga xi hundzuluxelangiki xikandza xakwe eka vanhu lava xandzukaka,Hambi ku ri eka lava welaka eka mavunwa.+5 U endle swilo swo tala,+Oho Yehovha Xikwembu xanga, ni mintirho ya wena yo hlamarisa ni miehleketo ya wena eka hina;+A nga kona la nga fanisiwaka na wena.+Loko a ndzi lava ku vulavula ha yona,Yi tele swinene lerova a ndzi nge yi runguli.+6 A wu tsakisiwanga hi xitlhavelo ni gandzelo;+U pfule tindleve leti ta mina.+A wu kombelanga gandzelo ro hisiwa ni gandzelo ra xidyoho.+7 Hikwalaho ka sweswo ndzi te: “Ndzi tile,+Hilaha swi tsariweke hakona malunghana na mina ebukwini leyi songiwaka.+8 Oho Xikwembu xanga, ndzi tsakisiwe hi ku endla ku rhandza ka wena,+Ni nawu wa wena wu le ndzeni ka swirho swa mina swa le ndzeni.+9 Ndzi vule mahungu lamanene ya ku lulama enhlengeletanweni leyikulu.+Waswivo! Nomu wa mina a ndzi wu siveli.+Oho Yehovha, wena u swi tiva kahle.+10 Ku lulama ka wena a ndzi ku funengetanga endzeni ka mbilu ya mina,+Ku tshembeka ka wena ni ku ponisa ka wena ndzi ku huwelerile.+A ndzi wu fihlanga musa wa wena wa rirhandzu ni ntiyiso wa wena enhlengeletanweni leyikulu.”+11 Oho Yehovha, u nga ndzi siveli ntwelavusiwana wa wena.+Musa wa wena wa rirhandzu ni ntiyiso wa wena a swi ndzi hlayise nkarhi hinkwawo.+12 Hikuva ndzi rhendzeriwe hi makhombo kukondza ma nga ha hlayeki.+Swidyoho swa mina swo tala swi ndzi talele ngopfu, ndzi nga ha koti ku vona;+Swi tele ku tlula misisi ya nhloko ya mina,+Ni mbilu ya mina yi ndzi siyile.+13 Oho Yehovha, tsakela ku ndzi kutsula.+Oho Yehovha, hatlisela ku ndzi pfuna.+14 Onge va nga khomiwa hi tingana va tlhela va yisiwa ehansi hinkwavo+Lava lavaka moyaxiviri wa mina leswaku va wu susa.+Onge va nga tlhela naswona va tsongahatiwa lava tsakelaka khombo ra mina.+15 A va langute hi ku hlamala hikwalaho ka tingana ta vona+Lava vulaka eka mina va ku: “Aha! Aha!”+16 Volavo a va khane, va tsaka eka wena,+Hinkwavo lava ku lavaka.+Nkarhi hinkwawo a va vule va ku: “Onge Yehovha a nga twarisiwa,”+Lava rhandzaka ku ponisiwa hi wena.+17 Kambe ndza xaniseka naswona ndzi xisiwana.+Yehovha wa ndzi khathalela.+U mupfuni wa mina ni Muponisi wa mina.+Oho Xikwembu xanga, u nga hlweli ngopfu.+


text:
1Ka mhaka ya sihiwa sa Moya, vanathu, kha ni ti lavi ku mi sisela. 2Ma ti ziva ti to, mbimo yi mi nga ti vamatiko, mi ti tumela kundindwa mi yiswa ka sizimu sa walo sa siduma. 3Ngu toneto, na mi zivisa ku khani: A walo wu a wombawombako ngu kutulelwa ngu Moya wa Txizimu, a si kotako kuwomba ti to “Jesu nja walo”; futsi kambe a walo wu a si kotako kuwomba ti to “Jesu i Mkoma”, na i singa wu a nga tulelwa ngu wona Moya wo Sawuleka. 4Ku ho kuhambana ka sihiwa, aniko Moya wona mbumwewo; 5ku ho kuhambana ka mithumo, aniko Mkoma i mmweyo; 6ku ho kambe kuhambana ka mathumelo, aniko i Txizimu tximwetxo txi ku ho, atxi txi thumako totshe ka votshe. 7Kambe mmwane ni mmwane a ningwa sihiwa sa kuwonekisa Moya, kasiku e vhuna votshe. 8Mmwane a ningwa kuwombawomba mapswi a wutxhari ngu wona Moya, mmwane a ningwa kuwomba dipswi da wuzivi madingano ni wona Moya wu wa wumwewo; 9mmwane a ningwa kukholwa ngu Moya wu wa wumwewo; mmwane wa ningwa ngu wona Moya wu wa wumwewo txihiwa txa kuhanyisa valwali; 10mmwane a ningwa mtamo wa kumaha sidiwukiso; mmwane a ningwa kutxhumayela dipswi; mmwane a ningwa kuwona kuhambana ka mimoya; mmwane a ningwa kuwombawomba tidimi; mmwane nene a ningwa txihiwa txa ku ti txhamusela. 11Aniko totsheto ngu wona Moya wu wa wumwewo dwe wu ti thumako, wu txi avela ngu mmweyo ni mmweyo sihiwa sa wona, kota nga ti wu ti lavisako tona. 12Ngu toneto, kufana ni mmidi i ku wumwewo, kambe wu ku ni sihango sa singi, asi, hambiko i ku sa singi, si mahako mmidi wa wumwewo, ngu toneto nene Kristu. 13Kha ditshuri, hotshethu, mwendo hi Vajudha mwendo hi Vagriki, mwendo hi tikhumbi mwendo hi vathuseki, ngu kubhabhatiswa ka Moya wa wumwewo, hi mahile mmidi wumwewo. Hotshethu hi setilwe Moya wumwewo. 14Mmidi kha wu nga ni txihango tximwetxo basi, aniko wu ni sihango so tala. 15Hambi idiku mkondo wo womba wu txi: “Akuwa ni singa dianza, kha ni lumbi mmidi”, nga ti si koteki kuva i singa txihango txa wona mmidi. 16Nzeve ni yona, hambi idiku yo womba, yi txi: “Ani, akuwa ni singa diso, kha ni nga txihango txa mmidi”, nga ti si koteki kuva i singa txihango txa wona mmidi. 17Idiku mmidi wotshe wo va i di diso dwe, hi ndina engisisa ku txani, kani? Idiku wotshe mmidi wo va i di nzeve dwe, kupfa ka thonvu ku ndina va ku di hayi kani? 18Aniko, ati i ku tona, Txizimu txi vekile sihango ha mmidi, tximwane ni tximwane kota nga tiya txi nga ti randisa tona. 19Idiku sotshe sihango so va i di txihango tximwetxo, mmidi wona wu ndina va wu di hayi kani? 20Ati i ku tona, sihango nza singi, kambe mmidi mbumwewo. 21Diso kha di na ku si kota kugela dianza di txi: “Awe kha ni ku lavi”. Hambi msungo kha wu na ku si kota kugela mikondo, wu txi: “Anu kha ni mi lavi”. 22Lambi! Kambe sihango sa mmidi, asi si wonekako nga khwatshi kha sa tsana kupinda simwane, eso ngu sona si lavekako. 23Ani sile si wonekako nga khwatshi kha si faneli kuxoniphwa, ngu sona hi si fenengetako ngu txithavo kupinda simwane; ani sihango sathu sa kusoleka, ngu sona hi si xoniphako kupinda simwane; 24kasi sihango sathu si i ku sa kutshura kha si lavi txilo. Aniko Txizimu txi vangile mmidi, txi txi ninga kuxonipheka ka hombe ngutu ka txihango txi i ku txa kusoleka, 25kasiku ku si vi ni mibango ha mmidi, ni sihango si ziva kuxayisana. 26Ngako txihango txo kari txi txi xaniseka, simwane sa abana kuxanisekako natxo; ngako txihango txo kari txi txi dhumiswa, sotshe sihango sa tsaka kumweko natxo. 27Senikoko, anu mi mmidi wa Kristu, futsi mi sihango sakwe, mmweyo ni mmweyo ngu mazumbelo akwe. 28Avale Txizimu txi nga va veka, mndani ka dibanza, kuthanga txi vekile vapostoli, ka wumbidi txi vekile vaprofeti, ka wuraru txi vekile vagondisi. Ngu msana ku ta sihiwa sa kumaha sidiwukiso, sa kuhanyisa valwali, sa kuvhuna vamwane, sa kuthangelela mthumo, kuwombawomba tidimi to tala. 29Ina votshe mbapostoli kani? Ina votshe mbaprofeti kani? Ina votshe mbagondisi kani? Ina votshe va maha sidiwukiso kani? 30Ina votshe va ningilwe kuhanyisa valwali kani? Ina votshe va ningilwe kuwombawomba tidimi kani? Ina votshe va ningilwe kutxhamusela txona tidimi tiya kani? 31Lavani ngutungutu sihiwa si i ku sa lisima la hombe. Se ni lava ku mi kombisa nzila yi i ku ya yinene ngutu.
Copyright
Learn More


text:
Dyondzo 24: Yosefa A Ringa Vamakwavo
Yosefa u lava ku vona loko vamakwavo lava khume va ha ri ni mavondzo ni tihanyi. Kutani u ri eka vona: ‘Mi tinhlori. Mi tele ku ta vona laha tiko ra hina ri tsaneke kona.’
Hiloko va ku: ‘E-e, a hi tinhlori. Hi vavanuna vo tshembeka. Hi vana va munhu hinkwerhu. A hi ri 12. Kambe makwerhu un’wana a nga ha ri kona naswona lontsongo u sele na tatana.’
Yosefa u tiendle onge a nga va tshembi. U pfalele makwavo la vuriwaka Simiyoni ekhotsweni kutani a nyika lavan’wana swakudya va muka na swona. Kambe u va byele leswi: ‘Loko mi vuya, mi fanele mi ta ni ndzisana ya n’wina.’
Loko va tlhelele ekaya le Kanana, vamakwavo va byele tata wa vona Yakobe hinkwaswo leswi humeleleke. Yakobe u twe ku vava swinene. U ririle a ku: ‘Yosefa a nga ha ri kona naswona sweswi Simiyoni a nga ha ri kona. A ndzi nge mi pfumeleli mi teka rikotse ra mina Benjamini.’ Kambe loko va sungula ku heleriwa hi swakudya, Yakobe a a fanele a va pfumelela leswaku va famba na Benjamini aEgipta leswaku va ta kota ku vuya ni swakudya swin’wana.
Hiloko Yosefa a vona vamakwavo va ri karhi va ta. A a tsake ngopfu loko a vona ndzisana yakwe Benjamini. Kambe, a nga kona eka vona loyi a a tiva leswaku wanuna loyi wo hlawuleka i Yosefa. Kutani Yosefa a endla swo karhi leswaku a ringa vamakwavo va khume hi tatana.
U lerise malandza yakwe leswaku ma chela swakudya eminkwameni ya vamakwavo. Nakambe u lerise leswaku xinwelo xakwe xa silivhere xi cheriwa enkwameni wa Benjamini va nga swi tivi. Endzhaku ka loko hinkwavo va humile naswona se va fambe mpfhukanyana, Yosefa u rhumele malandza yakwe ma va landza. Loko ma va kuma, malandza ma te: ‘Ha yini mi yive xinwelo xa n’wini wa hina xa silivhere?’
Hinkwavo va te: ‘A hi yivanga xinwelo xa yena. Loko mo kuma xinwelo lexi eka un’wana wa hina, a a dlayiwe munhu yoloye.’
Hiloko malandza ma kambela eminkwameni hinkwayo kutani ma kuma xinwelo enkwameni wa Benjamini, hilaha u swi vonaka hakona laha. Kutani malandza ma ku: ‘N’wina van’wana mi nga famba kambe Benjamini u fanele a tlhela na hina.’ Xana vamakwavo lava khume a va ta endla yini hi nkarhi wolowo?
Hinkwavo va tlhelele endlwini ya Yosefa va ri na Benjamini. Yosefa u byele vamakwavo a ku: ‘Hinkwenu mi nga tlhelela ekaya, kambe Benjamini u fanele a sala laha a va hlonga ra mina.’
Hiloko Yuda a ku: ‘Loko ndzo tlhelela ekaya ndzi nga ri na rona jaha leri, tatana u ta fa hikuva u ri rhandza ngopfu. Hikwalaho, ndzi kombela u pfalela mina ndzi va hlonga ra wena kambe u tshika jaha leri ri tlhelela ekaya.’
Yosefa a a swi vona leswaku vamakwavo va hundzukile. A va nga ha ri na wona mavondzo ni tihanyi. A hi voneni leswi Yosefa a swi endleke endzhaku ka sweswo.
Genesa 42:9-38; 43:1-34; 44:1-34.
Swivutiso
- Ha yini Yosefa a hehle vamakwavo hi ku vula leswaku i vakamberi?
- Ha yini Yakobe a pfumelele Benjamini n’wana wakwe lontsongo leswaku a ya aEgipta?
- Xana xinwelo xa Yosefa xa silivhere xi nghenise ku yini enkwameni wa Benjamini?
- Xana Yuda u tinyiketele ku endla yini leswaku Benjamini a ntshunxiwa?
- Xana vamakwavo wa Yosefa va cince njhani?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Genesa 42:9-38.
Xana marito ya Yosefa lama nga eka Genesa 42:18 ma nga va pfuna njhani lava nga ni vutihlamuleri enhlengeletanweni ya Yehovha namuntlha?
- Hlaya Genesa 43:1-34.
Hambileswi Ruveni a a ri mativula, swi ve erivaleni hi ndlela yihi leswaku Yuda u ve muvulavuleri wa vamakwavo?
Xana Yosefa u va ringe njhani vamakwavo, naswona ha yini?
- Hlaya Genesa 44:1-34.
I yini swin’wana leswi Yosefa a swi vuleke ku endlela leswaku vamakwavo va nga n’wi voni leswaku hi yena mani?
Xana vamakwavo wa Yosefa va swi kombise njhani leswaku mavondzo lawa a va ri na wona eka makwavo a va nga ha ri na wona?


text:
Xana Moya Lowu Tengeke Ni Ku Vonakala Ka Dyambu I “Swidlayaswitsongwatsongwana” Swa Ntumbuluko?
LOKO vativi va sayense va yi tshubula ro sungula khemikhali ya swidlayaswitsongwatsongwana exikarhi ka va-1900, madokodela a ma ri ni ntshembo wa leswaku mirhi leyi leyintshwa a yi ta herisa mavabyi yo karhi. Eku sunguleni, mirhi leyi leyintshwa a yi vonaka yi endla hilaha va vuleke hakona. Kambe ku tirhisiwa ka yona emisaveni hinkwayo ku sukela hi nkarhi wolowo, swi endle leswaku ku va ni tibaktheriya leti kotaka ku lwisana ni swidlayaswitsongwatsongwana sweswo.
Leswaku va kuma mirhi leyintshwa leyi lwisanaka ni tibaktheriya teto, vativi van’wana va sayense va le ku kambisiseni ka maendlelo man’wana ya khale yo lwisana ni mavabyi. Rin’wana ra maendlelo wolawo ri katsa dyambu ni moya lowu tengeke.
Ku Dyondza Eka Matimu
Tiko ra Nghilandhi ri ve ni vanhu vo hlayanyana lava seketeleke leswaku dyambu ni moya lowu tengeke swa tshungula. Dokodela John Lettsom (1744-1815) u ringanyete leswaku vana lava nga ni vuvabyi bya rifuva va fanele va hefemula moya wa le lwandle ni ku orhela masana. Hi 1840, George Bodington loyi a nga muhandzuri u xiye leswaku vanhu lava tirhaka ehandle—van’wamapurasi, varimi ni varisi—a va tali ku khomiwa hi rifuva kasi lava hetaka nkarhi wa vona wo tala va ri endzeni ka yindlu ri tala ku va khoma hi ku olova.
Florence Nightingale (1820-1910) u ve muongori loyi a dumeke hikwalaho ko khathalela masocha ya le Britain lama vavisekeke hi nkarhi wa Nyimpi ya le Crimea. U vule leswaku kamara leri mafasitere ya rona ma pfariweke ku ringana tiawara to hlayanyana, ya nun’hwa. U ringanyete leswaku ekamareni ra munhu loyi a vabyaka ku fanele ku nghena moya lowu tengeke wa le handle, kambe a wu fanelanga wu endla leswaku a twa xirhami. Ntokoto lowu a veke na wona wu swi kombisa kahle leswaku vanhu lava vabyaka va wu lava swinene moya lowu tengeke. Kambe xilo xin’wana xa vumbirhi xa nkoka i ku vonakala, ngopfungopfu ku vonakala ka dyambu. Vanhu vo tala enkarhini wolowo na vona a va tshemba leswaku ku aneka swilo andlala mubedo ni swiambalo edyambyini swi endla leswaku vanhu va va ni rihanyo lerinene.
Sayense yi endle nhluvuko ku sukela hi va-1800 naswona swichudeni swa manguva lawa swi fikelele makumu lama fanaka. Hi xikombiso, eka nkambisiso lowu endliweke hi 2011 eChayina, ku kumeke leswaku miako ya le kholichi leyi teleke hi swichudeni leyi ku nga ngheniki moya wo tenga eka yona, yi endla leswaku “swichudeni swi khomiwa hi vuvabyi bya mahahu.”
Vandla ra Rihanyo ra Misava Hinkwayo ri xiye leswaku ndhawu leyi nghenisaka moya lowu tengeke lowu humaka ehandle, yi endla leswaku vanhu va nga khomiwi hi mavabyi. Entiyisweni, nkongomiso lowu humaka eka Vandla ra Rihanyo ra Misava Hinkwayo lowu kandziyisiweke hi 2009, wu khutaza leswaku miako ya titliliniki ni swibedlhele yi fanele yi kota ku nghenisa moya leswaku ku hunguteka mavabyi. *
U nga ha ku: ‘Sweswo swa twala, kambe xana swi fambisana njhani ni sayense? Xana ku vonakala ka dyambu ni moya swi ma sivela njhani mavabyi?’
Tikhemikhali Ta Ntumbuluko Leti Dlayaka Switsongwatsongwana
Minkambisiso leyi endliweke hi United Kingdom Ministry of Defence, yi nyikela tinhlamulo tin’wana. Vativi va sayense va kwalaho a va ringeta ku kuma leswaku swi nga teka nkarhi wo tanihi kwihi ku va moya wu hambeta wu va khombo loko tlhari leri endliweke hi tikhemikhali leri nga ni tibaktheriya ri bulusiwa etikweni ra London. Leswaku va kota ku tiva leswaku switsongwatsongwana leswi kumekaka emoyeni swi nga hanya nkarhi wo tanihi kwihi, vakambisisi va teke baktheriya leyi vuriwaka E. coli va yi veka eka vulwembu bya puma kutani va yi veka endhawini leyi ku baka moya. Sweswo swi endliwe nivusiku hikuva a swi tiveka leswaku ku vonakala ka dyambu ku dlaya tibaktheriya leti. Xana vuyelo byi ve byihi?
Endzhakunyana ka tiawara ta kwalomu ka timbirhi, tibaktheriya to tala a ti file. Kambe loko tibaktheriya ti vekiwe ebokisini leri pfalekeke endhawini yoleyo, to tala a ta ha hanya, endzhaku ka tiawara timbirhi. Ha yini? Swi le rivaleni leswaku ku ni nchumu wo karhi emoyeni lowu dlayaka switsongwatsongwana. Nchumu lowu a wu si tiveka. Hambiswiritano, vakambisisi va kombetela eka swiaki leswi humelelaka emoyeni naswona swi “tirhaka tanihi tikhemikhali leti dlayaka switsongwatsongwana leswi nga emoyeni.”
Nakambe ku vonakala ka dyambu ku ni tikhemikhali ta ntumbuluko leti dlayaka switsongwatsongwana. Magazini wa Journal of Hospital Infection, wu hlamusela leswaku “switsongwatsongwana swo tala leswi vangaka mavabyi lama tlulelaka hi ku hefemula a swi swi koti ku hanya loko ku ri ni dyambu.”
Xana swi nga ku pfuna njhani leswi? U nga ya ehandle, laha u nga ta heta nkarhi lowu ringaneke u ri eku orheni ka masana ni ku hefemula moya wo tenga. Swi nga ku pfuna.
^ ndzim. 8 Ku ni swivangelo swo karhi leswi nga ha endlaka leswaku swi nga koteki ku tshika mafasitere ma pfuriwile. Sweswo swi katsa ku va loko moya lowu nga ehandle wu ri lowu thyakeke, pongo, milawu leyi khumbaka timhaka ta ndzilo swin’we ni vuhlayiseki.
DYONDZA SWO TALA
Sirhelela Rihanyo Ra Wena
Magoza yo olova yo tisirhelela ma nga ku pfuna leswaku u papalata mavabyi yo tala ni ntshikilelo ku katsa ni ku tlangisa nkarhi ni mali.


text:
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO | XANA U NGA SWI KOTA KU LAWULA VUTOMI BYA WENA?
Ntlhontlho: Swilo Leswi U Bohekaka Ku Swi Endla
VANA va lava nkhathalelo wa wena. Muthori wa wena na yena u lava leswaku u n’wi tirhela. Munghana wa wena wa vukati u lava u n’wi endlela swo karhi. U endla sweswo hinkwaswo hala tlhelo u ri karhi u khathalela mutswari wa wena loyi a vabyaka. A hi swilo leswi a wu swi kunguhatile evuton’wini kambe swi lava matimba ya wena siku ni siku. Wa tivutisa, “xana ndzi fanele ndzi endla yini? Vanhu lava hinkwawo va lava mina.” Loko u lava ku endla xin’wana ni xin’wana lexi va xi lavaka u nga ha xi endla hi ndlela leyi nga ku tsakisiki kumbe leyi nga va tsakisiki. U nga xi lawula njhani xiyimo lexi?
XIKOMBISO XA LE BIBELENI: MUXE
Leswi Muxe a ku ri yena ntsena muavanyisi wa le Israyele eminkarhini ya ku tsariwa ka Bibele, a nga ha va a vone leswaku u endla leswi faneleke. Kambe mukon’wana wakwe u n’wi byele a ku: “Ndlela leyi u endlaka ha yona a hi yinene. Entiyisweni u ta hela matimba.” U ringanyete leswaku Muxe a hungutela ntirho wo avanyisa eka vavanuna lava fanelekaka, lava a va ta tisa milandzu leyikulu ntsena eka Muxe. Vuyelo byi ve byihi? Mukon’wana wakwe u n’wi tiyisekisile a ku: “Kunene u ta kota ku swi yimela, kasi handle ka sweswo vanhu lava hinkwavo va ta tlhelela etindhawini ta vona hi ku rhula.”—Eksoda 18:17-23.
LESWI DELINA A SWI ENDLAKA
Hilaha swi hlamuseriweke hakona eka xihloko xo sungula, Delina u karhatiwa hi vuvabyi bya misiha lebyi vuriwaka dystonia, ku nga misiha leyi nga tirhiki kahle. Nakambe u khathalela vamakwavo vakwe vanharhu lava lamaleke. U ri: “Ndzi xiye leswaku ku wisa ni ku hatla ndzi endla mintirho swi hunguta ntshikilelo. Ku byela van’wana hi xiyimo xa mina swi endla leswaku va tsakela ku ndzi pfuna, ku katsa ni nuna wa mina. Ndzi tlhela ndzi tirhanyana exirhapeni ni mpundzu, sweswo swi endla leswaku ndzi eneriseka swinene.”
“Xin’wana ni xin’wana xi ni nkarhi wa xona lowu vekiweke.”—Eklesiasta 3:1
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Loko ku ri ni mintirho yo tala leyi u fanele u yi endla, ringeta ku endla leswi landzelaka:
Lava vanhu lava nga ta ku pfuna. Hi xikombiso, loko u ri ni vana lava ha tshamaka na wena, swirho swa ndyangu kumbe vanghana lava tshamaka ekusuhi na wena va nga ku pfuna.
Byela van’wana leswi u swi lavaka. Hi xikombiso, vulavurisana ni muthori wa wena loko a ku tikisela hi ntirho. A wu fanelanga u n’wi chavisa hi ku vula leswaku u ta tshika ntirho. Kambe n’wi byele swiphiqo swa wena. A nga ha ku hungutela ntirho lowu u wu endlaka.
Yi tsale ehansi mintirho leyi u nga ta yi endla hi vhiki. Yin’wana ya yona u nga yi hungutela van’wana.
Loko u rhambiwa, hlawula laha u nga ta ya kona. Loko ku ri leswaku a wu nge swi koti ku ya hikwalaho ko titwa u karhele, va byele kahle.
Yinhla ya Nkoka: Loko u lava ku endla swilo hinkwaswo, u nga hetelela u nga ha koti ku endla nchumu.
DYONDZA SWO TALA
Tirhisa Nkarhi Wa Wena Hi Vutlhari
Ndlela yin’wana yo tirhisa nkarhi wa wena hi vutlhari i ku kambisisa vutomi bya wena u tirhisa malangutelo mambirhi. Hi wahi malangutelo ya kona?


text:
1Jesu a di engedza gambe gu va embela khu sipimaniso, khuye: 2"Mufumu wa ndzadzini wu ngu fana ni mufumeli moyo a nga dongiselago buzo nya mutshadho wa mwamana waye. 3A di ruma sithumi saye guya rana vathu a nga bani a va rambide, aholu avo va di bomba. 4A di ruma nya luphye simbe sithumi, a si embela, khuye: 'Indrani muya va tivisa, kheno: guhodza gu vidzidwe; nyi songetede dzimombe dzangu ni sifuyo nya gunone; satshavbo si dongisedwe. Deluni hi ta khala hi hodza.' 5Aholu avo kha va nga thela kota. Mumbe a di ya petoni gwaye, mumbe a di ya thumisa wugwewo waye. 6Gasi vambe va di wugela sithumi sile, va si songa. 7Mufumeli wule a di garadzega ngudzu, a gu rumela masotshwa maya songa sighevenga sile, gumogo ni gu si vbisela lidhoropa lawe. 8Khavbo avbo, a di embela sithumi saye, khuye: 'Guhodza gu vidzidwe aholu avo nyi nga bani nyi va rambide kha va yedwa khu guta. 9Khu kharato, indrani mahandzakanyani nya dzindzila mu gimbila mu gu rana vathu vatshavbo mu na va manago.' 10Sithumi, na si phalalegide ni dzindzila, si di rana vatshavbo si nga va manago: nya vadi navo nyamba vadi, kala gu tadza nyumba nya buzo khu vathu. 11Na bede mufumeli gasi guta wona avo va nga rambwago, a di wona moyo a nga bani a sa ambala gipani nya buzo nya mutshadho. 12A di mu wudzisa, khuye: 'Ama sawu, u bede kharini omu nyambana gipani nya buzo nya mutshadho?' Uye a di degula, nyamba hakha gilo. 13Khavbo avbo, mufumeli a di embela sithumi saye, khuye: 'Mu hungeni mawogo ni mawundru, mu mu dzudzuga vbavbandze, mu gidemani. Avbovbo a na ya lila ni gu ketsa magwaha.' 14Khu lisine vangi va ranidwego gani olu vadugwana va hathidwego." 15Khavbo avbo, Vafarisi va di gira nembo, gasi gu hevbula mano nya gu mu ganedzise, na va gu lindrela gu khavo a na hoheta likana limwedo, va kodza gu mu mola. 16Va di rumela vapizane vawe, gumogo ni va na Herodhi, gasi guya mu wudzisa, khavo: "Muhevbudzi, hi ngu dziti nya gukhethu u ngu ganela lisine, ni gu khethu u ngu hevbudza ndzila ya Nungungulu kha nga idzo li lombago khidzo lisine; khu thavi muthu, kholu khu khedzi giemo nya muthu. 17Nga hi embela, na: Khu mawonelo yago, hi na ni fanelo mwendro hi mwalo nya gulivbe khupho ga Sezari?" 18Jesu, na gu guti guvivba nya mahingigedzo yawe, a di va hakha, khuye: "Vapfhadzi! Mwa gu nyi lingela ginani? 19Nga nyi yeyedzani dzitsapawu dzakone mu livbago khidzo khupho." Va di mu ninga tsapawu mweyo. 20A di va wudzisa, khuye: "Gasi mufananiso yoyu ni lina leli khya mani?" 21Va di hakha, khavo: "Khya Sezari." Khavbo avbo, a di va embela, khuye "Ina ka, ningani ga Sezari iso si gu sa Sezari, ni ga Nungungulu iso si gu sa Nungungulu." 22Na va pwide phindrulo yiyi, va di liwuga ngudzu, va gu mu diga va hongola. 23Litshigu lolo la limwedo, vasadhusi, a gu tsawa nya vale va gu khavo gu mwalo guwuga ga va nya gufa, va di hidzimela gwaye va ya mu wudzisa, khavo: 24"Muhevbudzi, Mosi a hi rumide, khuye: 'A gufa mwama nyamba tshiya sanana, ndriyaye a na hambele namu waye nya noni, gasi gu wusa ndranga yaye.' 25Va di romo livbandre na vavili vandruye. Koma wakone a di koka ndranga, afa nyamba tshiya sanana. Mwangadzi waye a di tshala ni ndriyaye. 26Oyu nuye si di mu dugela idzo saye, uye nya wuraru nuye, kala uye nya livbandre na wuvili. 27Na va fude vatshavbo a difa nuye nyamayi wule. 28Vba guwugani ga vanya gufa, nyamayi wule a na lumba wevbini wakone, ulo vatshavbo va mu dzegidego kha nga mwangadzi wawe?" 29Jesu a di va hakha, khuye: "Mu dzi pembide, khu gumba tini Milowo nya gu Age ni tshivba ya Nungungulu. 30Kholu guwugani ga va nya gufa vama kha va na nga dzega vanyamayi; vanyamayi navo kha va na nga dzegwa khu vama; aholu vatshavbo va na khala kha nga idzo si guromo khidzo sirumwa sa Nungungulu ndzadzini si si dzeganigo. 31Gasi khu mahungo nya guwuge ga va nya gufa, kha mwa hevbulani iso a nga ganelago Nungungulu, gikhati a nga khuye: 32'Eni kheni Nungungulu wa Abrahama, Nungungulu wa Isaki ni Nungungulu wa Jakobe,' gani? Uye khandri Nungungulu wa va nya gufa, aholu, khwa va nya guvbanya!" 33Gidzemo, na gi mu pwide, gi di liwuga ngudzu khu sihevbudzo saye. 34Vafarisi, na va pwide nya gupwani Jesu a di degudza vasadhusi khu dziphindrulo dzaye, va di gira tshangano; 35avbovbo a di duga moyo wawe a nga bani ari muhevbudzi nya Nayo, aya mu wudzisa, gasi gu mu tshunganisa, khuye: 36"Muhevbudzi, khu wevbini nayo a gu koma ga milayo yatshavbo?" 37Jesu a di mu phindrula, khuye: " 'Haladza Pfhumu Nungungulu wago khu monyo wago watshavbo, khu hefemulo wago watshavbo ni mapimo yago yatshavbo.' 38Oyu khuye a gu khongolo ga milayo yatshavbo; khuye nya guphele wakone. 39Uye nya wuvili wu ngu fana noyu. Wa gu ganela kharati: 'Haladza muthu kwanu kha nga idzo u dzi haladzago khidzo.' 40Milayo yeyi ya mivili khiyo yi gu litshina nya Nayo watshavbo wa Mosi ni sihevbudzo sa vaprofeti." 41Jesu a di wudzisa Vafarisi va nga bani va tshanganide, khuye: 42"Nga nyi embelani: Kristo gyanana gya mani?" Va di mu hakha, khavo: "Gyanana gya Dhavide." 43A di va wudzisa, khuye: "Khu ginani uye Dhavide abune, khu tshivba nya Liphuvbo nya gu Age, a nga mu ranago Pfhumu, khuye: 44'Pfhumu a di embela Pfhumu yangu, Khala khu nyamudye gwangu,kala nyi gu thesa valala vago vbavbatshi nya migondro yago?' 45Olu Dhavide a mu ranago Pfhumu, gu ngu kodzega kharini gu Pfhumu a khale gambe gyanana gyaye?" 46Mwalo a nga dzi kodzago gu mu phindrula. Gukhugela avbovbo kha va mu tiyela gambe gu mu wudzisa gilo.
Copyright
Learn More


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Esaya 43:1-28
43 Kutani Yehovha, Mutumbuluxi wa wena,+ u vurile, Wena Yakobe, ni Muvumbi wa wena,+ Wena Israyele, a ku: “U nga chavi, hikuva ndzi ku kutsurile.+ Ndzi ku vitane hi vito ra wena.+ U wa mina.+2 Loko wo hundza ematini,+ ndzi ta va na wena;+ ni loko wo hundza emilambyeni, a yi nge ku khukhuli.+ Loko wo famba endzilweni, a wu nge vavuriwi, ni langavi a ri nge ku hisi.+3 Hikuva hi mina Yehovha Xikwembu xa wena, Mukwetsimi wa Israyele, Muponisi wa wena.+ Egipta ndzi n’wi endle nkutsulo wa wena,+ Etiyopiya+ na Seba ematshan’weni ya wena.4 Hi mhaka ya leswi u nga wa risima ematihlweni ya mina,+ u tekiwa u ri la xiximekaka, mina ndzi ku rhandzile.+ Naswona ndzi ta nyikela vanhu ematshan’weni ya wena, ni vanhu va matiko ematshan’weni ya moya-xiviri wa wena.+5 “U nga chavi, hikuva mina ndzi na wena.+ Ku suka evuhuma-dyambu ndzi ta tisa mbewu ya wena, naswona ndzi ta ku hlengeleta endhawini yin’we+ ku suka evupela-dyambu.6 Eka n’walungu ndzi ta ku,+ ‘Nyika,’ eka dzonga ndzi ta ku, ‘U nga feleli. Tisa vana va mina va majaha lava sukaka ekule ni va vanhwanyana lava sukaka etindhawini ta le kule ta misava,+7 un’wana ni un’wana loyi a vitaniwaka hi vito+ ra mina ni loyi ndzi n’wi tumbuluxeleke ku vangama ka mina,+ loyi ndzi n’wi vumbeke, ina, loyi ndzi n’wi endleke.’+8 “Humesa vanhu lava feke mahlo hambileswi mahlo ma nga kona, ni lava feke tindleve hambileswi tindleve va nga na tona.+9 Matiko hinkwawo a ma hlengeletiwe ndhawu yin’we, ni vanhu va matiko a va hlengeletiwe.+ I mani exikarhi ka vona loyi a nga vulaka leswi?+ Kumbe, xana va nga hi byela ni swilo swo sungula?+ A va humese timbhoni ta vona,+ leswaku va ta vuriwa lava lulameke, kumbe va twa kutani va ku, ‘I ntiyiso!’”+10 “N’wina mi timbhoni ta mina,”+ ku vula Yehovha, “nandza wa mina loyi ndzi n’wi hlawuleke,+ leswaku mi ta tiva+ kutani mi va ni ripfumelo eka mina,+ nileswaku mi ta twisisa leswaku ka ha ri Mina.+ Emahlweni ka mina a ku nga ri na Xikwembu lexi vumbiweke,+ naswona endzhaku ka mina a xi vanga kona xin’wana.+11 Mina—hi mina Yehovha,+ handle ka mina ku hava muponisi.”+12 “Mina ndzi twarisile naswona ndzi ponisile, ndzi swi endla swi twiwa,+ enkarhini lowu a ku nga ri na xikwembu ximbe+ exikarhi ka n’wina. Hikwalaho mi timbhoni ta mina,”+ ku vula Yehovha, “mina ndzi Xikwembu.+13 Naswona, nkarhi hinkwawo ndzi tshama ndzi ri Mina;+ a nga kona loyi a kutsulaka evokweni ra mina.+ Ndzi ta tirha,+ i mani loyi a nga ri tlherisaka?”+14 Yehovha Mukutsuri wa n’wina,+ Mukwetsimi wa Israyele u te:+ “Hikwalaho ka n’wina ndzi ta rhumela eBabilona, ndzi endla leswaku ku wisiwa swigogo swa makhotso,+ ni Vakalidiya eswikepeni va ta ba swirilo swa nkosi.+15 Hi mina Yehovha Mukwetsimi wa n’wina,+ Mutumbuluxi wa Israyele,+ Hosi ya n’wina.”+16 Leswi hi leswi vuriweke hi Yehovha, Loyi a endlaka ndlela exikarhi ka lwandle ni ndlela exikarhi ka mati lama nga ni matimba,+17 Loyi a humesaka kalichi ya nyimpi ni hanci, vandla ra nyimpi ni vanhu lava nga ni matimba hi nkarhi lowu fanaka,+ a ku: “Va ta etlela.+ A va nge pfuki.+ Kunene va ta timiwa.+ Va ta timiwa ku fana ni ngoti ya rivoni.”+18 “Mi nga tsundzuki swilo swo sungula, naswona mi nga yisi miehleketo ya n’wina eka swilo swa khale.19 Maswivo! Ndzi endla nchumu lowuntshwa.+ Sweswi wu ta humelela. N’wina mi ta wu tiva, a swi tano ke?+ Kunene, emananga ndzi ta boxa ndlela,+ ndzi endla milambu ekwandzasini.+20 Xivandzana xa nhova xi ta ndzi vangamisa,+ timhungubye ni tinca;+ hikuva ndzi ta va ndzi humese mati emananga, milambu ekwandzasini,+ leswaku ndzi nwisa vanhu va mina, muhlawuriwa wa mina,+21 vanhu lava ndzi tivumbeleke vona, leswaku va rungula ku dzuneka ka mina.+22 “Kambe ni ku ndzi vitana a wu ndzi vitananga, Wena Yakobe,+ hikuva u ndzi helele matimba, Wena Israyele.+23 A wu ndzi tiselanga tinyimpfu ta magandzelo ya wena yo hisiwa lama heleleke, naswona a wu ndzi vangamisanga hi switlhavelo swa wena.+ A ndzi ku sindzisanga ku ndzi tirhela hi nyiko, naswona a ndzi ku hetanga matimba hi murhi wa risuna.+24 A wu ndzi xavelanga rihlanga ro tsokombela+ hi mali; naswona a wu ndzi tsakamisanga hi mafurha ya switlhavelo swa wena.+ Hakunene u ndzi sindzise ku tirhela hikwalaho ka swidyoho swa wena; u ndzi hete matimba hi swidyoho swa wena.+25 “Mina—hi mina Loyi a herisaka+ ku tlula nawu+ ka wena hikwalaho ka mina,+ ni swidyoho swa wena a ndzi nge swi tsundzuki.+26 Ndzi tsundzuxe; a hi nghene swin’we ehubyeni;+ rungula mhaka ya wena leswaku u ta va la lulameke.+27 Tata wa wena, lowo sungula, u dyohile,+ naswona vavulavuleri va wena va tlule nawu wa mina.+28 Hikwalaho ndzi ta nyamisa tihosana ta ndhawu yo kwetsima, Yakobe ndzi ta n’wi nyiketa a va munhu la lovisiwaka, ndzi nyiketa Israyele emaritweni ya nhlambha.+


text:
Rhavi Ni Rungula Ro Valanga
Ha ku rhamba hi mandla mambirhi ku ta valanga marhavi ni vugandliselo bya hina. Kuma tindhawu ni minkarhi yo valanga.
Paraguay
Asociación Torre de Vigía de Biblias y Tratados
San Roque González 234
Ruta 1, Km. 17
B° 25 de Mayo
PY - 2560 CAPIATA
PARAGUAY
+595 21-578-698
Ku Valanga
Hi Musumbhunuku ku ya fikela hi Ravuntlhanu
8:00 a.m. ku ya eka 10:45 a.m. na 2:45 p.m. ku ya eka 4:15 p.m.
Swi teka awara ni 15 wa timinete
Hi Ku Komisa
Ri langutela ntirho wa Timbhoni ta Yehovha to tlula 8 000 eParaguay. Ku hundzuluxeriwa minkandziyiso ya Bibele hi Ririmi ra Mavoko ra le Paraguay.


text:
SWIENDLAKALONKULU SWA LEMBE LERI NGA HUNDZA
Ku Vonakala Ku Hambeta Ku Voninga
LESWI vagandzeri va ntiyiso va pfumelaka leswaku Yehovha i Xihlovo xa ku vonakala ka ntiyiso, va khongela hi ku hiseka leswaku ‘ku vonakala ni ntiyiso’ wakwe swi va kongomisa. (Ps. 43:3) Hambileswi misava yi nga emunyameni hi tlhelo ra moya, Xikwembu xa ntiyiso xi hambeta xi voningela vanhu va xona. Hikwalaho ka sweswo, ndlela ya vona “yi fana ni ku vonakala ko vangama loku vonakalaka hakatsongo-tsongo.” (Swiv. 4:18) Ku vonakala loku humaka eka Yehovha ku hambeta ku voningela ntirho wa vona, tidyondzo swin’we ni mahanyelo ya vona. Hi tihi tin’wana ta tidyondzo ta hina leti hlamuseriweke kahle eka malembe ya sweswinyana?


text:
LESWI HI SWI DYONDZAKA EBIBELENI | TIPISALEMA 60–68
Dzunisa Yehovha, Mutwi Wa Xikhongelo
Loko u endla switshembiso, khongela eka Yehovha
Kombisa leswaku u tshemba Yehovha hi ku khongela eka yena hi mbilu hinkwayo
Xikhongelo lexi humaka embilwini xi katsa ni ndlela leyi hi titwaka ha yona
Loko swikhongelo swa hina swi ba nhloko ya mhaka, hi ya hi xiya tinhlamulo leti humaka eka Yehovha
Yehovha i Mutwi wa xikhongelo eka vanhu hinkwavo va timbilu letinene
Yehovha u yingisa “vanhu hinkwavo” lava hi ku swi rhandza va lavaka ku n’wi tiva ni ku endla ku rhandza kakwe
Hi nga khongela eka Yehovha nkarhi wun’wana ni wun’wana
Tsala leswi u lavaka ku swi katsa eswikhongelweni swa wena.


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | XANA XIKWEMBU XA KHATHALA HI WENA?
Xikwembu Xa Ku Chavelela
“Xikwembu lexi chavelelaka lava heleke matimba xi [hi] chavelerile.”—2 VAKORINTO 7:6.
LEXI ENDLAKA VANHU VAN’WANA VA KANAKANA: Hambiloko vanhu va lava nchavelelo, van’wana va vona onge ku ta va ku ri vutianakanyi loko vo kombela Xikwembu leswaku xi va pfuna va kota ku langutana ni swiphiqo swa vona. Wansati loyi a vuriwaka Raquel u te: “Loko ndzi xiya swiphiqo leswikulu leswi vanhu vo tala emisaveni va langutanaka na swona, ndzi vona swiphiqo swa mina swi nga ri nchumu lerova ndzi nga kombela mpfuno eka Xikwembu.”
LESWI RITO RA XIKWEMBU RI SWI DYONDZISAKA: Xikwembu xi nghenelerile hi ndlela leyi hlamarisaka leswaku xi pfuna ni ku chavelela vanhu. Namuntlha vanhu hinkwavo va velekiwe ni xidyoho lexi endlaka leswaku va nga swi koti ku yingisa milawu ya Xikwembu hilaha ku heleleke. Hambiswiritano, Xikwembu “xi hi rhandzile kutani xi rhuma N’wana wa xona [Yesu Kreste] a va gandzelo ra ku vuyelelana ra swidyoho swa hina.” (1 Yohane 4:10) Hi ku tirhisa gandzelo ra nkutsulo ra Yesu, Xikwembu xi endle swi koteka leswaku hi rivaleriwa swidyoho, hi va ni ripfalo leri baseke ni ntshembo wo kuma vutomi lebyi nga heriki emisaveni leyintshwa leyi nga ni ku rhula. * Xana gandzelo rero ri endleriwe vanhu hinkwavo hi ku angarhela kumbe ri kombisa ndlela leyi Xikwembu xi khathalaka ha yona hi wena?
Anakanya hi muapostola Pawulo. Gandzelo ra nkutsulo ra Yesu ri n’wi susumetele ku tsala a ku: “Ndzi hanya hi ripfumelo leri nga eka N’wana wa Xikwembu, loyi a ndzi rhandzeke kutani a tinyiketa hikwalaho ka mina.” (Vagalatiya 2:20) I ntiyiso leswaku Yesu u fe Pawulo a nga si va Mukreste. Hambiswiritano, Pawulo u teke gandzelo rero tanihi nyiko leyi Xikwembu xi n’wi nyikeke yona.
Rifu ra gandzelo ra Yesu i nyiko leyi na wena Xikwembu xi ku nyikeke yona. Nyiko yoleyo yi kombisa leswaku na wena u wa risima eka Xikwembu. Yi nga ku nyika “nchavelelo lowu nga heriki ni ntshembo lowunene” kutani yi ku “tiyisa exiendlweni xin’wana ni xin’wana lexinene ni le ritweni.”—2 Vatesalonika 2:16, 17.
Kambe, Yesu u nyikele hi vutomi byakwe tanihi gandzelo emalembeni ya kwalomu ka 2 000 lama hundzeke. Hi byihi vumbhoni lebyi nga kona lebyi kombisaka leswaku Xikwembu xi lava ku va ni vuxaka na wena namuntlha?
^ ndzim. 5 Leswaku u dyondza leswi engetelekeke malunghana ni gandzelo ra Yesu, hlaya ndzima 5 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.


text:
FEBRUARY 12, 2016
KYRGYZSTAN
Timhaka Leti Khumbaka Ntshunxeko Wa Vukhongeri Ti Ta Tengiwa eKyrgyzstan
Huvo leyi Tlakukeke ya Vuavanyisi ya le Kyrgyzstan ku nga ri khale yi ta yingisela milandzu yimbirhi malunghana ni mfanelo yo gandzela hi ku ntshunxeka, ku nga ku hlanganyela ni ku tiphofula.
February 15, 2016. Timbhoni ta Yehovha ti yise swivilelo hikwalaho ka leswi Komiti ya Vukhongeri ya le Tikweni yi aleke ku tsarisa minhlangano ya mune ya vukhongeri. Ku ala loku ku lwisana ni xiboho lexi tekiweke hi September 4, 2014 hi Huvo leyi Tlakukeke ya Vuavanyisi ya Vumbiwa malunghana ni mhaka leyi.
February 24, 2016. Muchuchisi wa le Dorobeni ra le Osh u yise xivilelo malunghana ni ku ntshunxiwa ka Oksana Koriakina ni mana wakwe, Nadezhda Sergienko. Timbhoni ta Yehovha ti hele matimba hileswi Hofisi ya Muchuchisinkulu yi nga ta yimela Muchuchisi wa le Dorobeni ra le Osh tanihi leswi swiboho swa tihuvo swi lwisanaka ni nawu wa tiko.


text:
Xana Wa Ma Vona Makalichi Ya Ndzilo Lama Voniweke Hi Elixa?
Hosi ya le Siriya a yi hlota Elixa muprofeta wa Xikwembu naswona yi twe leswaku u le mutini wa Dotani lowu a wu ri ehenhla ka ntshava lowu a wu sirheleriwe hi rirhangu. Nivusiku hosi ya le Siriya yi rhumele tihanci, makalichi ya nyimpi ni masocha eDotani. Loko ri xa masocha ya yona se a ma rhendzele muti hinkwawo.—2 Tih. 6:13, 14.
Loko nandza wa Elixa a pfuka kutani a humela ehandle, u vone vuthu ra valala. Kutani u huwelerile a ku: “Oho n’wini wanga! Hi ta endla yini?” Kambe Elixa u te: “U nga chavi, hikuva va tele lava va nga na hina ku tlula lava va nga na vona.” Kutani muprofeta yoloye u khongerile a ku: “Oho Yehovha, ndzi kombela u pfula mahlo yakwe leswaku a vona.” Rungula rolero ri ya emahlweni ri ku: “Hi ku hatlisa Yehovha a pfula mahlo ya mutirhi loyi, a vona; kutani waswivo, ndhawu leyi ya tintshava a yi tele hi tihanci ni makalichi ya nyimpi ya ndzilo matlhelo hinkwawo ya Elixa.” (2 Tih. 6:15-17) Hi nga dyondza yini emhakeni leyi ni le ka swiendlakalo swin’wana leswi humeleleke Elixa?
Elixa a nga khomiwanga hi rhumbyana loko a rhendzeriwe hi mavuthu ya Vasiriya hikuva a a tshemba Yehovha naswona u swi vonile leswaku wa n’wi sirhelela. A hi langutelanga masingita namuntlha kambe ha swi xiya leswaku Yehovha u sirhelela vanhu vakwe tanihi ntlawa. Na hina, hi ndlela yo karhi hi rhendzeriwe hi tihanci ni makalichi ya ndzilo. Loko hi swi “vona” hi mahlo ya ripfumelo niloko minkarhi hinkwayo hi titshega hi Yehovha, hi ta “tshama [hi] sirhelelekile” naswona u ta hi katekisa. (Ps. 4:8) A hi voneni ndlela leyi hi nga vuyeriwaka ha yona eka swiendlakalo swin’wana leswi humeleleke evuton’wini bya Elixa.
ELIXA A SUNGULA KU TIRHELA ELIYA
Siku rin’wana, loko Elixa a ri eku rimeni emasin’wini, muprofeta Eliya u ye eka yena kutani a fika a lahlela nguvu yakwe ya ximfumo ehenhla ka yena. Elixa a a swi tiva leswaku sweswo a swi vula yini. U endle nkhuvo, a lela vatswari vakwe kutani a famba a ya tirhela Eliya. (1 Tih. 19:16, 19-21) Leswi Elixa a a tiyimisele ku endla xin’wana ni xin’wana lexi Xikwembu a xi lava a xi endla, Yehovha u n’wi tirhise hi tindlela to tala kutani hi ku famba ka nkarhi u n’wi hlawule leswaku a va muprofeta a siva Eliya.
Kumbexana Elixa u tirhele Eliya malembe ya tsevu. Hi nkarhi wolowo, Elixa a ku ri yena loyi a a “chela mati emavokweni ya Eliya.” (2 Tih. 3:11) Enkarhini wolowo, vanhu a va tolovele ku dya hi mavoko, a va nga ri na tiforoko, mikwana kumbe swilo swin’wana swo dya ha swona. Nandza a a hlambisa n’wini wakwe mavoko loko a heta ku dya. Kutani mintirho yin’wana leyi a yi endliwa hi Elixa a yi tikomba yi ri ya xiyimo xa le hansi. Nilokoswiritano, a a swi teka ku ri lunghelo ku va nandza wa Eliya.
Ninamuntlha, Vakreste vo tala va nghenela mintirho yo hambana-hambana ya nkarhi hinkwawo. Va endla tano hikwalaho ka ripfumelo ni leswi va navelaka ku tirhisa matimba ya vona hilaha va nga kotaka hakona leswaku va tirhela Yehovha. Yin’wana ya mintirho yoleyo yi lava leswaku va sukela makaya ya vona kutani va ya tirha eBethele, eka matsima yo aka ni ku endla mintirho yin’wana yo fana na yona, leyi vanhu vo tala va nga ha yi tekaka yi ri ya xiyimo xa le hansi. A ku na Mukreste loyi a faneleke a teka mintirho yo tano yi ri ya xiyimo xa le hansi hikuva eka Yehovha i ya nkoka swinene.—Hev. 6:10.
ELIXA A NGA WU TSHIKANGA NTIRHO WAKWE
Loko Xikwembu xi nga si “teka Eliya hi xidzedze a tlhandlukela ematilweni,” xi n’wi lerise ku suka eGiligala a ya eBethele. Eliya u byele Elixa leswaku a nga fambi na yena, kambe Elixa u te: “A ndzi nge ku siyi.” Loko va ri karhi va famba, Eliya u kombele Elixa kambirhi leswaku a sala kambe u arile. (2 Tih. 2:1-6) Elixa u namarhele Eliya hi ku tshembeka hilaha Rhuti a endleke hakona eka Nawomi. (Rhu. 1:8, 16, 17) Ha yini? Swi le rivaleni leswaku Elixa a a ri tlangela swinene lunghelo leri Xikwembu a xi n’wi nyike rona ro tirhela Eliya.
Elixa u hi vekele xikombiso lexinene. Loko hi kuma lunghelo ro karhi enhlengeletanweni ya Xikwembu, hi ta ri teka ri ri ra risima loko hi tsundzuka leswaku hi tirhela Yehovha. A ku na lunghelo ra risima ku tlula leri.—Ps. 65:4; 84:10.
“KOMBELA LESWI NDZI FANELEKE NDZI KU ENDLELA SWONA”
Loko vavanuna lavambirhi va ri karhi va famba, Eliya u byele Elixa a ku: “Kombela leswi ndzi faneleke ndzi ku endlela swona ndzi nga si susiwa eka wena.” Ku fana na Solomoni, Elixa na yena u kombele nchumu lowu a wu ta n’wi pfuna ku tirhela Yehovha. U kombele leswaku ‘swiphemu swimbirhi swa moya wa Eliya swi ta eka yena.’ (1 Tih. 3:5, 9; 2 Tih. 2:9) Le Israyele, n’wana wa jaha wa mativula hi yena loyi a a fanele a kuma swiphemu swimbirhi swa ndzhaka ya tata wakwe. (Det. 21:15-17) Kutani, entiyisweni Elixa u kombele ku va mudyandzhaka wa Eliya hi tlhelo ra moya. Ku tlula kwalaho, swi le rivaleni leswaku Elixa a a lava ku va ni xivindzi lexi fanaka ni lexi Eliya a a ri na xona, xa ku va ni “rilaveta lerikulu hikwalaho ka Yehovha.”—1 Tih. 19:13, 14.
Eliya u xi hlamule njhani xikombelo xa nandza wakwe? Muprofeta yoloye u te: “U kombele nchumu wo nonon’hwa. Loko wo ndzi vona loko ndzi susiwa eka wena, swi ta endleka hi ndlela yoleyo eka wena; kambe loko u nga ndzi voni, a swi nge endleki.” (2 Tih. 2:10) Nhlamulo ya Eliya a yi ri ni tinhlamuselo timbirhi ta nkoka swinene. Yo sungula, i Xikwembu ntsena lexi a xi ta vona loko swi fanerile leswaku Elixa a kuma leswi a swi kombeleke. Ya vumbirhi, loko Elixa a ta kuma leswi a swi kombeleke a a fanele a tiyimisela ku hambeta a tshama na Eliya, hambi ko ba lexi dumaka.
LESWI ELIXA A SWI VONEKE
Xikwembu xi xi langute njhani xikombelo xa Elixa xa swiphemu swimbirhi swa moya wa Eliya? Rungula ra kona ri ri: “Kuteloko va ha famba swin’we, va famba va ri karhi va vulavula, waswivo, ku humelela kalichi ya nyimpi leyi pfurhaka ndzilo, yi ri ni tihanci leti pfurhaka ndzilo, swi va hambanisa havambirhi; kutani Eliya a tlhandlukela ematilweni hi xidzedze. Nkarhi wolowo hinkwawo Elixa a a swi vona.” * Yoleyo a ku ri ndlela leyi Yehovha a a hlamula xikombelo xa Elixa ha yona. Elixa u vone Eliya loko a tekiwa eka yena, u kume swiphemu swimbirhi swa moya wa Eliya kutani a va mudyandzhaka wa muprofeta yoloye hi tlhelo ra moya.—2 Tih. 2:11-14.
Elixa u teke nguvu ya ximfumo leyi weke eka Eliya kutani a yi ambala. Nguvu yoleyo a yi kombisa leswaku Elixa se i muprofeta wa Xikwembu. Vumbhoni byin’wana lebyi kombisaka ku hlawuriwa ka yena byi vonake loko a avanyisa mati eNambyeni wa Yordani hi singita.
Handle ko kanakana, leswi Elixa a swi voneke loko Eliya a tlhandlukela etilweni hi xidzedze a nga swi rivalanga. Phela, munhu a nga voni kalichi ra nyimpi ni tihanci leti pfurhaka ndzilo siku ni siku! Sweswo a swi swi kombisa kahle leswaku Yehovha u xi hlamurile xikombelo xa Elixa. Loko Xikwembu xi hlamula swikhongelo swa hina, a swi kali swi lava leswaku hi vona kalichi ra nyimpi ni tihanci leti pfurhaka ndzilo. Kambe hi nga swi twisisa leswaku Xikwembu xi tirhisa matimba ya xona lamakulu ku tiyisekisa leswaku ku rhandza ka xona ka endliwa. Naswona loko hi xiya leswaku Yehovha u katekisa xiphemu xa laha misaveni xa nhlengeletano yakwe, entiyisweni hi “vona” kalichi yakwe ya le tilweni yi ya emahlweni.—Ezek. 10:9-13.
Elixa u vone swilo swo tala leswi n’wi khorwiseke leswaku Yehovha u ni matimba lamakulu swinene. Entiyisweni, moya lowo kwetsima wa Xikwembu wu pfune muprofeta yoloye leswaku a endla masingita ya 16—lama tlulaka lama endliweke hi Eliya kambirhi. * Ra vumbirhi laha Elixa a voneke tihanci ni makalichi ya nyimpi lama pfurhaka ndzilo a ku ri eka xiendlakalo xa le Dotani lexi hlamuseriweke eku sunguleni ka xihloko lexi.
ELIXA U TSHEMBE YEHOVHA
Hambileswi Elixa a a rhendzeriwe hi valala eDotani, a nga khomiwanga hi rhumbyana. Ha yini? Hikuva a a ri ni ripfumelo leri tiyeke eka Yehovha. Na hina hi fanele hi va ni ripfumelo ro tano. Hikwalaho, a hi khongeleleni moya lowo kwetsima wa Xikwembu leswaku hi ta kota ku kombisa ripfumelo ni timfanelo tin’wana ta mbhandzu wa moya.—Luka 11:13; Gal. 5:22, 23.
Leswi endlekeke eDotani swi tlhele swi nyika Elixa xivangelo lexi twalaka xo va a tshemba Yehovha ni mavuthu yakwe lama nga vonakiki lama sirhelelaka. Muprofeta loyi u swi xiyile leswaku Xikwembu xi rhumele tintsumi ta xona leswaku ti ya rhendzela muti ni ku n’wi sirhelela eka valala. Xikwembu xi ponise Elixa ni nandza wakwe hi singita hi ku va xi pfala mahlo ya valala va vona. (2 Tih. 6:17-23) Hi nkarhi wolowo wa khombo, ku fana ni le swiyin’weni swin’wana, Elixa u kombise ripfumelo a tlhela a tshemba Yehovha hi mbilu yakwe hinkwayo.
Ku fana na Elixa, a hi tshembeni Yehovha Xikwembu. (Swiv. 3:5, 6) Loko hi endla tano, “Xikwembu xi ta hi komba tintswalo kutani xi hi katekisa.” (Ps. 67:1) I ntiyiso leswaku a hi rhendzeriwanga hi makalichi ni tihanci ta xiviri leti pfurhaka ndzilo. Hambiswiritano, hi nkarhi wa “nhlomulo lowukulu” lowu taka, Yehovha u ta hi sirhelela tanihi vamakwerhu va misava hinkwayo. (Mat. 24:21; Nhlav. 7:9, 14) Loko nkarhi wolowo wu nga si fika, minkarhi hinkwayo a hi tsundzukeni leswaku “Xikwembu i vutumbelo bya hina.”—Ps. 62:8.
^ ndzim. 16 Eliya a nga yanga ematilweni endhawini ya moya leyi Yehovha ni tintsumi takwe va tshamaka eka yona. Hlaya Xihondzo xo Rindza xa September 15, 1997, tluka 15.
^ ndzim. 19 Hlaya Xihondzo xo Rindza xa August 1, 2005, tluka 10.


text:
NDZIMA 10
Vukati I Nyiko Leyi Humaka Eka Xikwembu Xa Rirhandzu
“Ntambhu ya miluko yinharhu a yi nge tsemeki hi le xikarhi hi ku hatlisa.”—EKLESIASTA 4:12.
1, 2. (a) Loko vanhu va ha ku tekana i yini lexi hi talaka ku tivutisa xona? (b) Hi swihi swivutiso leswi hi nga ta swi kambisisa eka ndzima leyi?
XANA wa swi rhandza ku ya emicatweni? Vo tala va swi rhandza hikuva swa tsakisa ku ya kona. U vona vatekani va ambale ku dlaya. Ku tlula kwalaho, vo n’wayitela kunene! Va tsake ngopfu naswona tindlela ti vonaka ti va baserile!
2 Kambe masiku lawa vukati byo tala bya hohloka. Hambiloko hi navelela vatekani leswinene, minkarhi yin’wana ha tivutisa leswaku: ‘Xana va ta tshama va tsakile? Xana vukati bya vona byi ta tiya?’ Tinhlamulo ta swivutiso sweswo ti titshege hiloko vatekani va ta yi tshemba va tlhela va yi tirhisa ndzayo ya Xikwembu emhakeni ya vukati. (Hlaya Swivuriso 3:5, 6.) Va fanele va endla tano leswaku va ta tshama va ri lava amukelekaka eka Xikwembu. A hi kambisiseni nhlamulo ya Bibele eka swivutiso leswa mune leswi landzelaka: Ha yini vanhu va tekana? Loko munhu a teka kumbe a tekiwa, u fanele a hlawula munhu wa njhani? Xana u nga byi lunghiselela njhani vukati? Naswona i yini lexi nga pfunaka vatekani leswaku va tshama va tsakile evukatini?
HA YINI VANHU VA TEKANA?
3. Ha yini swi nga ri vutlhari ku cata ntsena hileswi tintangha ta wena ti cateke?
3 Van’wana va tshemba leswaku vukati byi tisa ntsako nileswaku munhu a nge kumi ku eneriseka evuton’wini loko a nga tekanga kumbe ku tekiwa. Sweswo a hi ntiyiso! Yesu a a nga tekanga naswona u vule leswaku ku tshama u nga tekanga kumbe ku tekiwa i nyiko kutani a khutaza lava nga swi kotaka leswaku va tshama va ri tano. (Matewu 19:11, 12) Muapostola Pawulo na yena u vulavule hi vuyelo bya ku tshama u nga tekanga kumbe ku tekiwa. (1 Vakorinto 7:32-38) Yesu na Pawulo a va sivelanga munhu ku teka kumbe ku tekiwa; entiyisweni ku ‘alela vanhu ku tekana i dyondzo ya madimona.’ (1 Timotiya 4:1-3) Lava tshamaka va nga tekanga kumbe ku tekiwa va nga kuma nkarhi wo tala wo tirhela Yehovha va nga kavanyetiwi hi nchumu. Kutani, a hi vutlhari ku cata hileswi u vonaka tintangha ta wena ti cata.
4. Xana vukati lebyinene byi pfuna njhani eku kuriseni ka vana?
4 Kambe, xana swi kona swivangelo leswi twalaka swa ku teka kumbe ku tekiwa? Ina, swi kona. Vukati na byona i nyiko leyi humaka eka Xikwembu lexi nga ni rirhandzu. (Hlaya Genesa 2:18.) Hikwalaho vukati byi nga ku tisela ntsako ni mikateko hi ndlela yo karhi. Hi xikombiso, vukati lebyinene i ndhawu leyi faneleke yo kurisa vana. Vana va lava ndhawu leyinene yo kula eka yona, laha ku nga ni rirhandzu, ndzayo ni nkongomiso lowu humaka eka vatswari. (Pisalema 127:3; Vaefesa 6:1-4) Kambe ku kurisa vana a hi xona xivangelo xi ri xoxe lexi endlaka leswaku vanhu va tekana.
5, 6. (a) Hi ku landza tsalwa ra Eklesiasta 4:9-12, xana vanhu vambirhi lava twananaka va nga pfunana hi ndlela yihi? (b) Xana vukati byi nga fana ni ntambhu ya miluko minharhu hi ndlela yihi?
5 Anakanya hi tsalwa leri ndzima leyi yi sekeriweke eka rona ni mongo wa rona, ri ri: “Vambirhi va antswa ku tlula un’we, hikuva va ni hakelo leyinene ya ku tikarhata ka vona. Hikuva loko un’we wa vona o wa, loyi un’wana a nga pfuxa munghana wakwe. Kambe ku ta endleka yini hi loyi a nga un’we loko o wa ku nga ri na loyi a nga ta n’wi pfuxa? Ku tlula kwalaho, loko vambirhi va etlela swin’we, kunene va ta kufumela; kambe un’we ntsena a nga kufumerisa ku yini? Loko munhu wo karhi o hlula un’we a ri yexe, vambirhi va nga n’wi hlula. Naswona ntambhu ya miluko yinharhu a yi nge tsemeki hi le xikarhi hi ku hatlisa.”—Eklesiasta 4:9-12.
6 Tsalwa leri ri vulavula ngopfu hi ndlela leyi vunghana byi nga bya nkoka ha yona. Vukati byi akiwa hi vanhu vambirhi lava twananaka swinene. Hilaha tsalwa leri ri kombisaka hakona, vukati byi endla leswaku vatekani va kota ku pfunana, ku khutazana ni ku sirhelelana. Vukati bya tiya ngopfu-ngopfu loko ku ri ni loyi a byi tiyisaka. Hilaha tsalwa leri ri kombaka hakona, ntambhu ya miluko mimbirhi yi nga ha tsemeka. Kambe ya miluko minharhu swa tika ku yi tsema. Loko nuna na nsati va tiyimisele ku tsakisa Yehovha vukati bya vona byi fana ni ntambhu ya miluko minharhu. Loko vatekani va tinyiketela eka Yehovha vukati bya vona byi ta tiya.
7, 8. (a) Hi yihi ndzayo leyi Pawulo a yi tsaleleke Vakreste lava nga tekangiki kumbe ku tekiwa lava ku navela ka vona timhaka ta masangu ku nga ni matimba swinene? (b) Xana Bibele yi hi byela mhaka yihi ya nkoka mayelana ni vukati?
7 Lunghiselelo ra vukati hi rona ntsena laha ku navela ka timhaka ta masangu ku nga enerisiwaka hi ndlela leyi faneleke. Evukatini hi kona laha vatekani va nga tiphinaka hi timhaka ta masangu. (Swivuriso 5:18) Loko muntshwa se a hundze nkarhi lowu Bibele yi wu vulaka “vurhumbuki bya vuntshwa,” ku nga nkarhi lowu ku navela ka yena timhaka ta masangu ku nga ni matimba swinene, swi nga ha endleka leswaku ku navela koloko ku va ka ha ri na matimba. Loko a nga koti ku tikhoma a nga ha hetelela a endle xidyoho. Pawulo u huhuteriwe ku tsala ndzayo leyi kongomisiweke eka vanhu lava nga tekangiki, a ku: “Loko va nga koti ku tikhoma, a va nghenele vukati, hikuva swa antswa ku nghenela vukati ku ri ni ku hisiwa hi ku navela.”—1 Vakorinto 7:9, 36; Yakobo 1:15.
8 Ku nga khathariseki leswaku i yini lexi endlaka leswaku munhu a lava ku teka kumbe ku tekiwa u fanele a va ni swivangelo leswi twalaka. Hilaha Pawulo a vulaka hakona, lava tekaka ni ku tekiwa va ta “va ni nhlomulo enyameni ya vona.” (1 Vakorinto 7:28) Vanhu lava tekaneke va ni swiphiqo leswi lava nga tekangiki kumbe ku tekiwa va nga riki na swona. Kambe loko u lava ku cata, xana u nga yi kuma njhani mikateko ni ku hunguta swiphiqo leswi vaka kona evukatini? Ndlela yin’wana i ku hlawula munghana wa wena wa vukati hi vutlhari.
XANA U NGA N’WI KUMA NJHANI MUNGHANA LA FANELEKE WA VUKATI?
9, 10. (a) Xana Pawulo u ri kombise njhani khombo ra ku tolovelana ngopfu ni vanhu lava nga riki vapfumeri? (b) Xana ku tala ku endleka yini loko vanhu va honisa ndzayo ya Xikwembu ya leswaku va nga teki kumbe ku tekiwa hi vanhu lava nga riki vapfumeri?
9 Pawulo u huhuteriwe ku tsala nawu lowu nga hi kongomisaka naswona wu nga wa nkoka loko hi lava ku hlawula munghana wa vukati, u te: “Mi nga paniwi ni lava va nga riki vapfumeri.” (2 Vakorinto 6:14) Xikombiso xa yena a xi fambisana ni mhaka leyi tiviwaka loko ku rimiwa. Loko ko paniwa swifuwo swimbirhi leswi nga ringaniki hi vukulu kumbe hi matimba havumbirhi bya swona swi ta koka ku tika. Hilaha ku fanaka loko mupfumeri ni loyi a nga riki mupfumeri va tekana, swi le rivaleni leswaku vukati bya vona byi ta va ni swiphiqo. Loko un’wana wa vona a rhandza Yehovha kambe loyi un’wana a nga ri na mhaka na sweswo, tipakani ta vona evuton’wini a ti nge fani kutani va ta hanyisana ku vava. Hi yona mhaka leyi Pawulo a khutazeke Vakreste leswaku va teka kumbe ku tekiwa “eHosini ntsena.”—1 Vakorinto 7:39.
10 Minkarhi yin’wana Vakreste lava nga tekangiki kumbe ku tekiwa va nga ha vona swi antswa ku nghena ejokweni ni munhu loyi a nga riki mupfumeri ku ri ni ku dyiwa hi xivundza. Van’wana va honisa ndzayo ya Bibele kutani va teka kumbe va tekiwa hi munhu loyi a nga gandzeriki Yehovha. Ko tala u ta kuma leswaku vuyelo bya kona a byi vi lebyinene. Vanhu vo tano va tikuma va cate ni munhu loyi va nga taka va nga swi koti ku vulavula hi swilo swa nkoka evuton’wini bya vona. Va nga ha tikuma va ri ni xivundza xo tlula lexi a va ri na xona va nga si teka kumbe ku tekiwa. Lexi tsakisaka ku ni magidi ya Vakreste lava nga tekangiki kumbe ku tekiwa lava tshembaka ni ku landzela ndzayo leyi humaka eka Xikwembu emhakeni leyi. (Hlaya Pisalema 32:8.) Hambileswi va nga ni ntshembo wa leswaku va ta teka kumbe ku tekiwa enkarhini lowu taka, va rindza ku kondza va kuma munhu loyi a gandzelaka Yehovha Xikwembu.
11. I yini leswi nga ku pfunaka leswaku u hlawula munghana wa vukati hi vutlhari? (Nakambe vona bokisi leri nge “ Xana Ndzi Lava Ku Tekana Ni Munhu Wa Njhani?”)
11 Leswi a swi vuli leswaku nandza un’wana ni un’wana wa Yehovha wa faneleka ku va u nga tekana na yena. Loko u lava munhu loyi u nga tekanaka na yena, kuma loyi a nga ni vumunhu lebyi fanaka ni bya wena, loyi a nga ni tipakani leti fanaka ni ta wena entirhweni wa Yehovha naswona a rhandza Xikwembu. Hlonga ro tshembeka ri ni nkongomiso wo tala loko swi ta emhakeni leyi, kutani u ta va u endla kahle loko wo kambisisa ndzayo yoleyo ya Matsalwa hi vukheta u tlhela u khongela ha yona, u yi pfumelela yi ku kongomisa loko u endla xiboho lexi xa nkoka. *—Hlaya Pisalema 119:105.
12. I yini leswi vatswari van’wana va swi endlaka ematikweni yo tala loko swi ta emhakeni ya vukati naswona hi xihi xikombiso xa Bibele lexi nga va kongomisaka?
12 Ematikweni yo tala swi tolovelekile leswaku vatswari va hlawulela n’wana wa vona munhu loyi a nga ta tekana na yena. Hi ntolovelo ku tshembiwa leswaku vatswari hi vona va nga ni ntokoto ni vutlhari byo endla xiboho lexi xa nkoka. Vukati byo tano byi tala ku famba kahle, hilaha a swi ri hakona eminkarhini ya Bibele. Vatswari lava endlaka sweswo namuntlha va nga dyondza eka xikombiso xa Abrahama loyi a rhumeke nandza wakwe leswaku a ya kumela n’wana wakwe Isaka nsati. Abrahama a a nga ri na mhaka ni leswaku ndyangu lowu a tekelaka n’wana wa wena eka wona a wu fuwile kumbe wu dumile. Ku ri na sweswo, u endle matshalatshala lamakulu leswaku a kumela Isaka nsati eka vanhu lava gandzelaka Yehovha. *—Genesa 24:3, 67.
XANA U NGA BYI LUNGHISELELA NJHANI VUKATI LEBYINENE?
13-15. (a) Xana nawu lowu kongomisaka lowu kumekaka eka Swivuriso 24:27 wu nga ri pfuna njhani jaha leri lavaka ku teka? (b) Xana nhwanyana loyi a lavaka ku tekiwa a nga endla yini leswaku a tilunghiselela vukati?
13 Loko u tiyimisele ku teka kumbe ku tekiwa, u fanele ku tivutisa leswaku ‘Xana ndzi lunghekile hakunene?’ Nhlamulo ya xivutiso lexi a yi titsheganga hi ndlela leyi u titwaka ha yona, hi rirhandzu, timhaka ta masangu, vunakulobye ni ku kurisa vana. Ku ri na sweswo ku ni tipakani to karhi leti lava lavaka ku tekana va faneleke va anakanyisisa ha tona.
14 Jaha leri lavaka nsati ri fanele ri anakanyisisa hi nawu lowu, lowu kongomisaka: “Lunghiselela ntirho wa wena u ri ehandle, naswona wu endle wu lungheka wa ha ri ensin’wini. Endzhaku ka sweswo u ta tlhela u aka vandyangu wa wena.” (Swivuriso 24:27) Xana tsalwa leri ri kandziyisa yini? Hi nkarhi wolowo loko wanuna a lava ku aka ‘ndyangu’ kumbe a lava ku sungula muti, a a fanele a tivutisa leswaku, ‘Xana ndzi swi lunghekerile ku khathalela ni ku wundla wansati ku katsa ni vana lava nga vaka kona?’ A a fanele hi ku rhanga a tirha emasin’wini. Swi tano ninamuntlha. Wanuna la lavaka ku teka u fanele a tilunghiselela vutihlamuleri lebyi. Loko ntsena a hanye kahle emirini u fanele a tirha. Rito ra Xikwembu ri kombisa leswaku wanuna la nga wundliki vandyangu wa yena, a nga ri na mhaka ni ndlela leyi va titwaka ha yona ni ndlela leyi va gandzelaka Xikwembu ha yona, u bihe ngopfu ku tlula munhu la nga riki na ripfumelo!—Hlaya 1 Timotiya 5:8.
15 Wansati la lavaka ku tekiwaka na yena u ni mintirho yo hlayanyana ya nkoka leyi a faneleke a yi endla. Bibele yi boxa yin’wana ya mintirho ni timfanelo leti wansati a faneleke ku va na tona leswaku a ta khomisana kahle ni nuna wa yena eku akeni ka ndyangu wa vona. (Swivuriso 31:10-31) Vanhu lava tsutsumelaka ku teka kumbe ku tekiwa va nga si lunghekela ku rhwala vutihlamuleri bya ndyangu, a va anakanyeli vanhu lava nga ta tekana na vona. Mhaka ya nkoka swinene hi leswaku, lava lavaka ku teka kumbe ku tekiwa va fanele va tiyimisela ku tirhisa milawu ya Xikwembu leyi kongomisaka vukati.
16, 17. Hi yihi milawu leyi kongomisaka ya Matsalwa leyi lava lunghiselelaka vukati va faneleke va anakanyisisa ha yona?
16 Ku lunghiselela vukati swi katsa ku anakanyisisa hi mintirho leyi Xikwembu xi yi aveleke wanuna ni wansati. Wanuna u fanele a tiva leswi swi vulaka swona ku va nhloko ya ndyangu leyi nga Mukreste. Ntirho lowu a wu nyiki wanuna mpfumelelo wa ku tiendlela ku rhandza endyangwini wa yena. Kambe u fanele a tekelela ndlela leyi Yesu a tirhiseke vunhloko bya yena ha yona. (Vaefesa 5:23) Hilaha ku fanaka, wansati la nga Mukreste u fanele a twisisa ntirho lowu xiximekaka lowu endliwaka hi wansati. Xana u ta titsongahatela ‘nawu wa nuna wa yena’? (Varhoma 7:2) Ana se u le hansi ka nawu wa Yehovha na Kreste. (Vagalatiya 6:2) Ndlela leyi nuna wa yena a kongomisaka swilo ha yona endyangwini yi va nawu wun’wana. Xana u ta wu seketela a tlhela a titsongahatela nawu wa munhu la nga hetisekangiki? Loko a nga taka a nga swi koti, swa antswa a nga tekiwi.
17 Ku tlula kwalaho, ha un’we evukatini u fanele a tiyimisela ku khathalela swilaveko swo hlawuleka swa loyi a tekaneke na yena. (Hlaya Vafilipiya 2:4.) Pawulo u te: “Un’wana ni un’wana wa n’wina a a rhandze nsati wakwe hilaha a tirhandzaka hakona; hihala tlhelo, wansati u fanele ku va ni xichavo xo enta eka nuna wakwe.” Xikwembu xi huhutele Pawulo kutani a tsala leswaku wanuna u ni xilaveko xo hlawuleka xo lemuka xichavo xo enta lexi nsati wakwe a n’wi kombaka xona. Wansati na yena u ni xilaveko xo hlawuleka xo titwa a rhandziwa hi nuna wa yena.—Vaefesa 5:21-33.
I vutlhari leswaku vanhu lava rhandzanaka hi xikongomelo xa leswaku va ta tekana, va hlela leswaku ku va ni munhu un’wana laha va nga ta va va ri voxe
18. Ha yini vanhu lava nga si tekanaka va fanele va dyondza ku tikhoma hi nkarhi wa ku rhandzana ka vona?
18 Kutani nkarhi wa ku rhandzana a hi nkarhi wa matshopetana. I nkarhi wa leswaku jaha ni ntombhi va dyondza ndlela yo hanyisana, ni ku vona loko swi ta va vutlhari ku va va tekana. Nakambe i nkarhi wa leswaku va dyondza ku tikhoma! Hikuva loko vanhu va rhandzana va nga tikuma va ringeka ku endla swilo leswi endliwaka hi vanhu lava tekaneke ntsena, phela i swa ntumbuluko ku va vanhu lava rhandzanaka va lava ku khoma-khomana. Hambiswiritano, lava rhandzanaka hakunene va ta papalata swiendlo leswi nga dlayaka vuxaka bya murhandziwa wa vona ni Xikwembu. (1 Vatesalonika 4:6) Loko ku ri ni loyi u rhandzanaka na yena, dyondza ku tikhoma; u ta vuyeriwa swinene evuton’wini bya wena hinkwabyo loko wo dyondza mfanelo leyi, ku nga khathariseki leswaku u ta hetelela u tekile kumbe u tekiwile ni loko u ta tshama u nga tekanga kumbe u nga tekiwanga.
U NGA ENDLA YINI LESWAKU VUKATI BYI TIYA?
19, 20. Xana langutelo ra Mukreste hi vukati ri fanele ri hambana hi ndlela yihi ni ra vanhu va misava namuntlha? Kombisa.
19 Loko vatekani va lava leswaku vukati bya vona byi tiya, va fanele va twisisa leswi xiboho xa vukati xi vulaka swona. Etibukwini leti vulavulaka hi rirhandzu ni le ka tifilimi, vatekani va kona va tala ku vonaka va nga ri na swiphiqo. Kambe a swi tano evukatini bya xiviri; hambiswiritano, Yehovha u lava leswaku vukati byi tshama byi tiyile. (Genesa 2:24) Khombo ra kona, a swi tano eka vanhu va namuntlha. Eka mindhavuko yin’wana, vanhu va fanisa vukati ni “ku boha fundzu.” Swi nga endleka va nga swi xiyi leswaku xifaniso xexo xi yi fanela kahle ndlela leyi vanhu va tekaka vukati ha yona. Njhani? Hambileswi fundzu leri bohiweke kahle ri faneleke ri khomelela nkarhi wo leha hilaha swi nga kotekaka hakona, kambe ri nga ntshunxiwa ri tlhela ri bohiwa hi ku olova.
20 Vanhu vo tala namuntlha va teka vukati byi ri nchumu wa xinkarhana. Va hatlisela ku tekana va ehleketa leswaku vukati byi ta enerisa swilaveko swa vona, kambe loko va sungula ku langutana ni swiphiqo va hatla va tshikana. Nilokoswiritano, tsundzuka leswaku Bibele yi tirhise xifaniso xa ntambhu loko yi vulavula hi xiboho xa vukati. Tintambhu leti tirhisiwaka eswikepeni ti endleriwe leswaku ti tshama nkarhi wo leha, a ti hlakali hambiloko ti biwe hi xidzedze lexikulu elwandle. Hilaha ku fanaka, vukati byi fanele byi khomelela. Tsundzuka leswaku Yesu u te: “Leswi Xikwembu xi swi paneke swin’we, ku nga tshuki ku va ni munhu la swi hambanisaka.” (Matewu 19:6) Loko u teka kumbe u tekiwa, u fanele u languta vukati hi ndlela leyi fanaka. Xana xiboho lexi xi endla leswaku vukati byi va ndzhwalo? Nikatsongo.
21. Hi wihi moya lowu wanuna ni wansati va faneleke va va na wona naswona i yini lexi nga va pfunaka?
21 Nuna na nsati va fanele va tivana kahle. Loko ha un’we wa vona a tiyimisela ku vona timfanelo letinene ni matshalatshala lama endliwaka hi munghana wa yena wa vukati, vukati bya vona byi ta tsakisa byi tlhela byi phyuphyisa. Xana i mhaka leyi twisisekaka ku lava ku vona timfanelo to tano eka munghana wa wena wa vukati hambileswi a nga hetisekangiki? Hambileswi hi nga hetisekangiki, Yehovha u tshama a langute timfanelo leti hi nga na tona kutani na hina hi fanele hi n’wi tekelela. Mupisalema u vutise a ku: “Loko a wu languta swihoxo, Wena Yah, Oho Yehovha, i mani loyi a a ta yima?” (Pisalema 130:3) Vavanuna ni vavasati va fanele va va ni moya lowu fanaka wa ku rivalelana.—Hlaya Vakolosa 3:13.
22, 23. Xana Abrahama na Sara va ve xikombiso lexinene eka vatekani va namuntlha hi ndlela yihi?
22 Vukati byi nga va lebyi tsakisaka loko malembe ma ri karhi ma famba. Bibele yi hi byela hi vukati bya Abrahama na Sara loko se va dyuhele. Vutomi bya vona a byi ri na swiphiqo. Anakanya leswaku Sara loyi a a ri ni malembe ya kwalomu ka va-60, u titwe njhani ku suka a siya kaya rakwe ro saseka leri a ri ri emutini wa Ura lowu a wu fuwile kutani a ya heta vutomi bya yena a tshama emitsongeni! Kambe u yingise nuna wa yena. Sara a a ri mupfuni lonene eka Abrahama, u titsongahatile a seketela swiboho swa nuna wa yena. Ku titsongahata ka yena a ku nga ri ku hetisisa nawu ntsena. Sara u vitane nuna wa yena hosi swi huma embilwini. (Genesa 18:12; 1 Petro 3:6) A a xixima Abrahama hi xichavo xo enta.
23 Leswi a swi vuli leswaku Abrahama na Sara a va tshama va pfumelelana eka xin’wana ni xin’wana. Sara u tshama a endla xiringanyeto lexi a xi nga n’wi ‘tsakisi Abrahama nikatsongo.’ Hambiswiritano, hi ku kongomisiwa hi Yehovha, Abrahama u titsongahatile kutani a yingisa rito ra nsati wakwe naswona ndyangu hinkwawo wu katekisiwile hikwalaho ka sweswo. (Genesa 21:9-13) Vavanuna ni vavasati va namuntlha hambi lava ku nga khale va tekanile, va nga dyondza swo tala eka mpatswa lowu, lowu a wu gandzela Xikwembu.
24. Xana i vukati bya njhani lebyi yisaka ku dzuneka eka Yehovha Xikwembu naswona ha yini??
24 Evandlheni ra Vukreste ku ni vatekani va magidi lava tsakeke, vavasati va kona va xixima vanuna va vona hi xichavo xo enta, kasi vavanuna va kona va rhandza vasati va vona ni ku va fundzha, naswona hinkwavo va khomisana leswaku ku rhandza ka Yehovha ku va ko sungula evuton’wini bya vona. Loko u lava ku teka kumbe ku tekiwa, hlawula munghana wa wena hi vutlhari, byi lunghiselele kahle vukati bya wena, leswaku byi ta va lebyinene ni lebyi nga ni rirhandzu, lebyi yisaka ku dzuneka eka Yehovha Xikwembu. Loko u endla tano, vukati bya wena byi ta ku pfuna leswaku u tshama erirhandzwini ra Xikwembu.
^ ndzim. 11 Vona ndzima 2 eka buku leyi nge Xihundla Xa Ntsako eNdyangwini, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 12 Vapatriyaka van’wana vo tshembeka a va teke tshengwe. Loko Yehovha a ha tirhisana ni vapatriyaka swin’we ni tiko ra Israyele, u va pfumelerile leswaku va teka tshengwe. A hi yena a ri sunguleke kambe u veke milawu leyi ri kongomisaka. Kambe, Vakreste va fanele va swi tiva leswaku Yehovha a nga ha pfumeli leswaku vagandzeri va yena va teka tshengwe.—Matewu 19:9; 1 Timotiya 3:2.
DYONDZA SWO TALA
Endlani Vukati Bya N’wina Byi Va Lebyi Tiyeke Byi Tlhela Byi Tsakisa
Tirhisa tindlela ta ntlhanu ku endla leswaku vukati bya wena byi va lebyi tiyeke byi tlhela byi tsakisa.
“Mi Hambeta Mi Famba eRirhandzwini”
Vakorinto wo Sungula yi kombisa tindlela ta 14 leti hi nga kombisaka rirhandzu ha tona.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Vaavanyisi 2:1-23
2 Kutani ntsumi+ ya Yehovha yi tlhandluka ku suka eGiligala+ yi ya eBokimi,+ yi ku: “Ndzi mi humese aEgipta ndzi mi tisa etikweni leri ndzi ri hlambanyeleke vatata wa n’wina.+ Ku tlula kwalaho, ndzi te, ‘A ndzi nge pfuki ndzi wu tlurile ntwanano wa mina na n’wina.+2 Loko ku ri n’wina, mi nga tshuki mi endla ntwanano ni vaaki va tiko leri.+ Mi fanele mi hirimuxa tialitari ta vona.’+ Kambe a mi ri yingisanga rito ra mina.+ Ha yini mi endle leswi?+3 Hiloko mina ndzi ku, ‘A ndzi nge va hlongoli emahlweni ka n’wina, va fanele va va mintlhamu eka n’wina,+ naswona swikwembu swa vona swi fanele swi va ndzingo eka n’wina.’”+4 Hi ku hatlisa loko ntsumi ya Yehovha yi vule marito lawa eka vana va Israyele hinkwavo, vanhu va sungula ku tlakusa marito ya vona va rila.+5 Hikwalaho va thya vito ra ndhawu yoleyo va ku i Bokimi. Va endlela Yehovha xitlhavelo kwalaho.6 Kuteloko Yoxuwa a ntshunxe vanhu, vana va Israyele va tifambela, un’wana ni un’wana endzhakeni yakwe, a tshama etikweni leri.+7 Vanhu va ya emahlweni va tirhela Yehovha emasikwini hinkwawo ya Yoxuwa ni le masikwini hinkwawo ya vakulukumba lava va engeteleke masiku ya vona endzhaku ka Yoxuwa, ni lava va voneke ntirho hinkwawo lowukulu wa Yehovha lowu a wu endleleke Israyele.+8 Kutani Yoxuwa n’wana wa Nuni, nandza wa Yehovha, a fa a ri ni malembe ya 110.+9 Hiloko va n’wi lahla endhawini ya ndzhaka yakwe eTiminata-heresi,+ endhawini ya tintshava ya Efrayimi, en’walungwini wa Ntshava ya Gaxi.+10 Xitukulwana xexo hinkwaxo xi lahliwe eka vatata wa xona,+ kutani ku pfuka xitukulwana xin’wana endzhaku ka xona lexi a xi nga n’wi tivi Yehovha hambi wu ri ntirho lowu a wu endleleke Israyele.+11 Vana va Israyele va endla swo biha ematihlweni ya Yehovha+ ni ku tirhela Vabali.+12 Hikwalaho va tshika Yehovha Xikwembu xa vatata wa vona loyi a va humeseke etikweni ra Egipta,+ kutani va landzela swikwembu swin’wana eka swikwembu swa vanhu lava a va va rhendzerile,+ va swi nkhinsamela, lerova va hlundzukisa Yehovha.+13 Kutani va tshika ku tirhela Yehovha, va tirhela Bali ni swifaniso swa Axitoreti.+14 Hiloko ku hlundzuka ka Yehovha ku pfurhela Israyele,+ lerova a va nyiketa emavokweni ya vaphangi, va sungula ku va phangela;+ a va xavisa evokweni ra valala va vona lava va va rhendzeleke,+ a va nga ha swi koti ku jamelana ni valala va vona.+15 Kun’wana ni kun’wana laha a va ya kona, voko ra Yehovha a ri ri ehenhla ka vona leswaku va weriwa hi khombo,+ hilaha Yehovha a vuleke hakona ni hilaha Yehovha a va hlambanyeleke hakona;+ kutani va va ni mahlomulo lamakulu ngopfu.+16 Hiloko Yehovha a veka vaavanyisi,+ va va ponisa evokweni ra vaphangi.+17 A va va yingisanga ni vaavanyisi va vona, kambe va ve ni rimbewu leri nga amukelekiki+ ni swikwembu swin’wana,+ va swi nkhinsamela. Va hambuka hi ku hatlisa endleleni leyi vatata wa vona va fambeke ha yona ya ku yingisa swileriso swa Yehovha.+ A va endlanga tano.18 Loko Yehovha a va vekela vaavanyisi,+ Yehovha a a va ni muavanyisi yoloye, a va ponisa evokweni ra valala va vona emasikwini hinkwawo ya muavanyisi yoloye; Yehovha a a tisola+ hikwalaho ka ku konya ka vona hikuva vatshikileri+ va vona a va va yingayingisa.19 Loko muavanyisi a fa, a va hundzuluka va endla hi ndlela leyi onhakeke ngopfu ku tlula vatata wa vona hi ku landzelela swikwembu swin’wana va swi tirhela ni ku swi nkhinsamela.+ A va tshikanga mahanyelo ya vona ni ku sihalala ka vona.+20 Eku heteleni ku hlundzuka ka Yehovha ku pfurhela+ Israyele ivi a ku: “Hikwalaho ka leswi tiko leri ri tluleke ntwanano+ wa mina lowu ndzi wu leriseke vatata wa rona naswona ri nga ri yingisangiki rito ra mina,+21 na mina, a ndzi nge ri hlongoli tiko ni rin’we emahlweni ka vona eka matiko lawa Yoxuwa a ma siyeke loko a fa,+22 leswaku ndzi ta ringa+ Israyele ha wona, ku vona loko va ta hlayisa ndlela ya Yehovha hi ku famba eka yona hilaha vatata wa vona va yi hlayiseke hakona, kumbe e-e.”23 Hiloko Yehovha a tshika matiko lawa ma tshama, a nga ma hlongolanga hi ku hatlisa,+ naswona a nga ma nyiketanga evokweni ra Yoxuwa.


text:
VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Levhitika 12:1-8
12 Yehovha a ya emahlweni a byela Muxe a ku:2 “‘Byela vana va Israyele u ku, ‘Loko wansati o tshuka a tika+ kutani a tswala n’wana waxinuna, u fanele a va la nga tengangiki masiku ya nkombo; ku fana ni masiku ya ku pfumala vutengi loko a ri ni switlhandla, u ta va la nga tengangiki.+3 Kutani hi siku ra vunhungu nyama ya nsuvu wa n’wana yi ta yimbisiwa.+4 U ta tshama engatini ya ku basisiwa ku ringana masiku ya 33 lama engetelekeke. A nga tshuki a khumba nchumu wihi ni wihi wo kwetsima naswona a nga tshuki a ta endhawini yo kwetsima ku fikela loko masiku ya ku basisiwa+ ma hetisekile.5 “‘Kutani loko o tswala n’wana waxisati, u fanele a va la nga tengangiki masiku ya 14, ku fana ni le nkarhini wakwe wa switlhandla. U ta tshama engatini ya ku basisiwa ku ringana masiku ya 66 lama engetelekeke.6 Kutani eku hetisekeni ka masiku ya ku basisiwa kakwe ya n’wana wa jaha kumbe wa nhwanyana, u ta tisa khuna leritsongo leri nga elembeni ra rona ro sungula ri va ra gandzelo ro hisiwa+ ni xituvana kumbe gugurhwana+ ri va ra gandzelo ra xidyoho, a ri tisa enyangweni ya ntsonga wa nhlangano eka muprista.7 Yena u ta ri nyikela emahlweni ka Yehovha a n’wi kombelela ku rivaleriwa, u ta basa engatini+ yakwe leyi humaka. Lowu i nawu malunghana ni loyi a tswalaka waxinuna kumbe waxisati.8 Kambe loko a nga swi koti ku humesa nyimpfu, u fanele a teka magugurhwana mambirhi kumbe swituvana+ swimbirhi, xin’we xi va xa gandzelo ro hisiwa lexin’wana xi va xa gandzelo ra xidyoho, muprista u fanele a n’wi kombelela ku rivaleriwa+ kutani u ta va a tengile.’”


text:
MATIKO NI VANHU
Ku Endzela Tiko Ra Honduras
HONDURAS swi vula “vuenti” hi Xipaniya, ku nga rito leri swi nga endlekaka leswaku Christopher Columbus, u ri tirhise ku hlamusela mati lama nga etlhelo ka Ribuwa ra Atlantic. Van’wana va vula leswaku leyi i ndlela leyi tiko ra Honduras ri thyiweke ha yona vito leri.
Eka vanhu va le Honduras, ku tshembeka ni ku tirhisana endyangwini i swa nkoka swinene. Hi xikombiso, xiboho lexikulu xo tanihi ku tirhisiwa ka mali ku xava swilo swa le ekaya kumbe swa dyondzo ya vana, xi fanele xi tekiwa hi nuna na nsati.
Vanhu vo tala va le Honduras i mamestizo, ku nga ku pfangana ka vanhu va le Yuropa ni vaakatiko va kwalaho. Vaakatiko van’wana va ha ri kona vo tanihi Machortí. Kasi vanhu van’wana va le Honduras vo tanihi Magarifuna, ndhavuko wa vona wu sukela kun’wana.
Magarifuna i vanhu lava humaka eka Maafrika ni Maindiya lama vuriwaka Makharibi lama tshamaka exihlaleni xa St. Vincent. Kwalomu ka lembe ra 1797, Magarifuna ma fike eIslas de la Bahía (eSwihlaleni swa Bay). Endzhaku ka nkarhi, va tshame ekusuhi ni Ribuwa ra Caribbean ra matiko ya le Amerika Xikarhi. Ku sukela kwalaho, Magarifuna ma hetelele ma hangalakele eswiphen’wini swin’wana swa Amerika Xikarhi na Amerika N’walungu.
Magarifuna ma rhandza mincino leyi vuyimbeleri bya kona byi chayiwaka hi swigubu. Nakambe ndhavuko wa vona wu katsa swiambalo swa mivalavala, minthyeketo ni swakudya swo tanihi ereba (ku nga khekhe lerikulu leri endliweke hi timitsu ta ntsumbula.)
EHonduras ku ni mavandlha ya Timbhoni ta Yehovha ya 400. Minhlangano yi khomiwa hi Xipaniya, Xinghezi, Xigarifuna, Ririmi ra Mavoko ra le Honduras, Xichayina xa Mandarin ni Ximiskito.