text:
TINDLELA TO KUMA NTSAKO ENDYANGWINI
Ku Hanyisana Ni Swirho Swa Vukati Bya Wena Bya Vumbirhi
MARGARET, * LOYI A NGA MANA WA VUKATI BYA VUMBIRHI WA LE AUSTRALIA: “Khale ka nsati wa nuna wa mina u byele vana leswaku va nga yingisi nchumu eka leswi ndzi swi vulaka—hambi ku ri nchumu wo olova wo tanihi ku ‘Mi nga rivali ku hlamba matino.’” Margaret u vona onge vukati byakwe a byi fambi kahle hikwalaho ka sweswo.
Mindyangu ya vukati bya vumbirhi yi langutana ni swiphiqo leswi nga tolovelekangiki kumbe leswi talaka ku va kona ni swirho leswi nga tshamiki endyangwini wa yona. * Vatswari vo tala va vukati bya vumbirhi va fanele va vulavurisana ni manana kumbe tatana wa n’wana loko swi ta etimhakeni to tanihi ku endza, ku tshinya ni mali yo wundla. Vanghana na maxaka na vona swi nga va tikela ku amukela swirho leswintshwa swa ndyangu. Xiya ndlela leyi ndzayo leyi humaka eBibeleni yi nga wu pfunaka ha yona ndyangu wa wena wa vukati bya vumbirhi leswaku wu langutana ni swiphiqo sweswo.
VUXAKA 1: N’WANA WA MUTSWARI UN’WANA
Manana wa vukati bya vumbirhi wa le Namibia loyi a vuriwaka Judith u ri: “Mana wa vana va mina va vukati bya vumbirhi u tshame a va byela leswaku ndzo va nsati lontshwa wa tata wa vona ntsena ni leswaku vana lava a hi ri na vona a va nga ta va vamakwenu va vona. Marito yakwe ma ndzi tlhavile hikuva ndzi rhandza vana va nuna wa mina onge hiloko va ri va mina.”
Swidyondzi swa pfumela leswaku ku va ni vuxaka ni n’wana wa mutswari un’wana swi nga tika, swi ava ndyangu wa vukati bya vumbirhi. Hakanyingi i mana wa n’wana ni mana wa vukati bya vumbirhi lava nga ni xiphiqo lexikulu. I yini leswi nga pfunaka?
Ndlela yo humelela: Tivekeleni swipimelo. Loko u nga n’wi pfumeleli mutswari loyi un’wana leswaku a katseka eka vutomi bya n’wana wa wena, n’wana wa wena a nga ha xaniseka hi tlhelo ra mintlhaveko. * Vatswari va n’wana, lava ‘n’wi velekeke’ va ni ndhawu yo hlawuleka evuton’wini byakwe. (Swivuriso 23:22, 25) Hi hala tlhelo, loko u pfumelela khale ka nkataku leswaku a lawula endyangwini wa wena swi nga ha n’wi heta matimba munghana wa wena lontshwa kumbe ku n’wi hlundzukisa. Tikarhatele ku ringanisela, u veka swipimelo leswaku u sirhelela vukati bya wena, loko hi hala tlhelo u ri karhi u tirhisana ni mutswari lowun’wana hilaha swi nga kotekaka hakona.
SWITSUNDZUXO EKA VATSWARI
Loko u vulavula ni khale ka nkataku, bulo ra n’wina a ri dzike eka timhaka ta vana va n’wina, mi hunguta ku bula hi timhaka tin’wana. Hi xikombiso, hi vutlhari u nga ha n’wi kombela loko swi ta koteka leswaku u veka nkarhi wo fona ha wona nkarhi ni nkarhi ninhlikanhi. Hakanyingi sweswo swi tirha kahle ematshan’weni yo fona hi nkarhi wun’wana ni wun’wana kumbe nivusiku.
Loko u nga tshami ni vana va wena, kumbexana u nga ha tirhisa tinqingho, mapapila kumbe ti-email leswaku mi tshama mi ri karhi mi vulavurisana. (Deteronoma 6:6, 7) Van’wana va vulavurisana va ri karhi va vonana hi ku tirhisa tivhidiyo. U nga ha twisisa swilaveko ni swiphiqo swa vana va wena—kutani u va nyika ndzayo leyinene leyi nga va pfunaka—ematshan’weni yo ehleketa leswaku a swi nge koteki.
SWITSUNDZUXO EKA VAMANANA VA VUKATI BYA VUMBIRHI
Kombisa “xinakulobye xa vumakwerhu” eka mana wa vana hi ku swi veka erivaleni leswaku a wu ringeti ku tiendla yena. (1 Petro 3:8) Nkarhi ni nkarhi n’wi byele ndlela leyi vana vakwe va endlaka ha yona loko va ri na wena, u dzika ngopfu eka leswinene. (Swivuriso 16:24) Kombela ndzayo yakwe naswona u n’wi nkhensa loko a ku nyika yona.
U nga endli onge u va rhandza ngopfu loko mana wa vona a ri kona. Beverly, loyi a nga manana wa vukati bya vumbirhi wa le United States, u ri: “Vana va mina va vukati bya vumbirhi a va lava ku ndzi vitana Manana. Ndzi pfumelelane na vona leswaku swi lulamile loko va ndzi vitana Manana endlwini ya hina kambe a va nga fanelanga va ndzi vitana Manana loko va ri ni mana wa vona, Jane, kumbe loko va ri ni ndyangu wakwe. Vuxaka bya mina na Jane byi ye byi tsakisa endzhaku ka leswi. Entiyisweni, endzhakunyana hi pfune vana swin’we eka maendzo ya xikolo.”
SWITSUNDZUXO SWO PFUNA VATSWARI VA N’WANA NI VATSWARI VA VUKATI BYA VUMBIRHI LESWAKU VA TWANANA
U nga tshuki u vulavula ku biha hi mutswari loyi a nga riki kona kumbe mutswari wa vumbirhi swi ri karhi swi twiwa hi vana. Swa olova ku tikuma u vule leswi nga riki kahle u nga swi xiyi, kambe sweswo swi nga endla leswaku n’wana a karhateka. A wu nge yi tivi nikatsongo ndlela leyi marito ya wena ma nga ha tlhelaka ma vuriwa ha yona ni leswaku ma ta vuriwa rini. (Eklesiasta 10:20) Loko n’wana a vula leswaku mutswari un’wana kumbe mutswari wa vumbirhi u vulavule ku biha hi wena, dzika eka ndlela leyi n’wana a titwaka ha yona. U nga ha vula marito yo fana ni lawa: “Ndzi khomele leswi u tweke sweswo. Mana wa wena a nga ha va a ndzi hlundzukerile naswona minkarhi yin’wana loko vanhu va hlundzukile, va vula swilo leswi nga riki swinene.”
Ringeta ku tirhisa milawu leyi fanaka ni ndzayo emindyangwini hayimbirhi. Loko leswi swi nga koteki, hlamusela ku nga twanani loku nga kona handle ko tsongahata mutswari un’wana. Xiya n’wangulano lowu landzelaka:
Manana wa vukati bya vumbirhi u ri: Tim, ndzi kombela u neka thawula ra wena ro tsakama.
Tim u ri: Endlwini ya Manana hi ma tshika ehansi kutani a ma neka hi yexe.
Manana wa vukati bya vumbirhi (a hlundzukile) u ri: U mi dyondzisa ku va malolo.
Xana a swi nga ta antswa ku va a hlamula hi ndlela leyi?
Manana wa vukati bya vumbirhi (hi moya wo rhula) u ri: Ohoo, swi lulamile. Laha kaya un’wana ni un’wana wa tinekela.
Papalata ku hlela swilo leswi u nga ta swi endla ni vana va wena hi nkarhi lowu mutswari lon’wana a faneleke a va na vona. (Matewu 7:12) Loko ku ri hileswaku a wu nge swi koti ku cinca xiyimiso xa wena, kombela mpfumelelo eka mutswari lowun’wana emahlweni ko va u byela vana leswi u swi kunguhateke.
RINGETA LESWI: Landzela magoza lawa enkarhini lowu taka loko u hlangana ni khale ka munghana wa vukati wa nkataku kumbe munghana wa vukati wa khale ka nkataku:
N’wi langute ematihlweni naswona u n’wayitela. Papalata ku gungula kumbe ku n’wi xondzolota.
N’wi xewete hi vito. Hi xikombiso u nga ha ku, “Xewani, Jane.”
Katsa munhu yoloye eka bulo loko mi ri hi ntlawa.
VUXAKA 2: VANA LAVA KULEKE
Buku leyi nge Step Wars yi tshahe wansati un’wana a ri karhi a gungula hi ndlela leyi nuna wakwe a yimaka ni vana vakwe lava kuleke ha yona kutani a yi bakanyela etlhelo mhaka ya leswaku va n’wi khoma hi ndlela leyi nga riki yinene. U ri: “Sweswo swa ndzi hlundzukisa.” Xana mi nga swi endla njhani leswaku vuxaka bya n’wina ni vana lava kuleke byi nga onhi vukati bya n’wina?
Ndlela yo humelela: Kombisa ntwela-vusiwana. Bibele yi ri: “Un’wana ni un’wana a a hambete a lava leswaku ku pfuneka un’wana, hayi yena n’wini.” (1 Vakorinto 10:24) Ringeta ku twisisa ni ku vona ndlela leyi munhu un’wana a titwaka ha yona. Swi nga ha endleka vana va chava ku lahlekeriwa hi rirhandzu leri mutswari wa vona a nga na rona eka vona. Kumbe va nga ha chava leswaku loko va amukela mutswari wa vumbirhi va ta va va nga tshembeki eka ndyangu wa vona wo sungula. Hi hala tlhelo vatswari va nga ha vilerisiwa hileswaku loko va xopaxopa vana va vona swi ta endla leswaku va va sukela.
Ematshan’weni yo sindzisa leswaku va ku rhandza, endla leswaku vuxaka bya wena ni vana va wena va vukati bya vumbirhi byi tiendlekela hi ntumbuluko. Hi ntolovelo a hi vutlhari ku ringeta ku sindzisa munhu leswaku a titwa a rhandziwa hakunene. (Risimu Ra Solomoni 8:4) Kutani ringeta ku ka u nga languteli nchumu lowu nga ta ka wu nga humeleli loko swi ta eka vuxaka bya wena ni vana va vukati bya wena bya vumbirhi.
U nga vuli nchumu wun’wana ni wun’wana lowu u wu ehleketaka hambiloko u khomiwe hi ndlela yo biha. (Swivuriso 29:11) Loko swi ku tikela ku lawula mavulavulelo ya wena, khongela hilaha Hosi Davhida wa le Israyele a endleke hakona loko a ku: “Oho Yehovha, veka murindzi enon’wini wa mina; veka murindzi ehenhla ka nyangwa ya milomu ya mina.”—Pisalema 141:3.
Loko u endla xiboho xo tshama endlwini leyi vana va kuriseriweke eka yona, u nga ha hlamarisiwa hi ndlela leyi va yi rhandzaka ha yona yindlu yoleyo. Ringeta ku ka u nga ma cinci ngopfu makamara ya vona ya khale. U nga ha tlhela u ehleketa hi ku rhurhela endlwini leyintshwa.
RINGETA LESWI: Loko vana va vukati bya wena bya vumbirhi va phikelela va nga ku khomi kahle kumbe va nga ku xiximi, hlamusela munghana wa wena wa vukati ndlela leyi u titwaka ha yona kutani u swi yingisela hi vukheta leswi a swi ehleketaka. U nga sindzisi munghana wa wena wa vukati leswaku a nyika vana va wena ndzayo. Ematshan’weni ya sweswo ringetani ku va lava twisisanaka. Loko mi “ehleketa hi ku twanana” malunghana ni xiyimo xo karhi, mi nga ha tirhisana leswaku mi xi antswisa.—2 Vakorinto 13:11.
VUXAKA 3: MAXAKA MAN’WANA NI VANGHANA
Marion loyi a nga manana wa vukati bya vumbirhi wa le Canada, u ri: “Hakanyingi vatswari va mina va nyika n’wana wa mina wa jaha tinyiko ku nga ri vana va nuna wa mina. Hi ringeta ku va xavela tinyiko hi hexe kambe minkarhi yin’wana hi va hi nga ri na yona mali yo ti xava.”
Ndlela yo humelela: Rhangisa swilaveko swa ndyangu wa wena lowuntshwa. Byela maxaka ni vanghana va wena hi xiboho xa wena eka ndyangu wa wena lowuntshwa. (1 Timotiya 5:8) Hambileswi u nga taka u nga rindzeli leswaku swirho hinkwaswo swa ndyangu lowuntshwa ni vanghana va ku rhandza, u nga ha kombela leswaku va va ni musa. Hlamusela ndlela leyi vana va nga karhatekaka ha yona loko va honisiwa loko swi ta eka timhaka tin’wana.
Ringeta ku endla leswaku vakokwana va le ka vukati bya wena byo sungula va va ni vuxaka evuton’wini bya vana va wena. Manana wa le Nghilandhi loyi a vuriwaka Susan u ri: “Ndzi tlhele ndzi nghenela vukati endzhaku ka tin’hweti ta 18 endzhaku ka loko nuna wa mina wo sungula a file naswona vatswari vakwe swi va tikerile ku amukela nuna wa mina lontshwa. Swilo swi ye swi antswa loko hi tshamela ku va katsa, hi pfumelela vana leswaku va va rhamba ni ku va nkhensa hikwalaho ka nseketelo wa vona.”
RINGETA LESWI: Xiya munghana kumbe xaka leri wena na rona mi nga hanyisaniki kahle kutani u bula ni nkataku hi ndlela leyi mi nga byi antswisaka ha yona vuxaka byebyo.
Ku hanyisana ni swirho swa ndyangu wa vumbirhi swi nga ha tika. Tirhisa ndzayo ya Matsalwa kutani ndyangu wa wena wu ta kuma nkateko lowu Bibele yi wu tshembisaka: “Yindlu yi ta akiwa hi vutlhari, naswona yi ta simekiwa yi tiya hi ku twisisa.”—Swivuriso 24:3.
^ ndzim. 3 Mavito man’wana ma cinciwile.
^ ndzim. 4 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni ndlela yo langutana ni swiphiqo swin’wana, vona swihloko swa ntlhandlamano leswi nge “Ku Humelela Ka Mindyangu Ya Vukati Bya Vumbirhi,” leswi nga eka nkandziyiso wa Xalamuka! ya April 2012 leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 8 I ntiyiso leswaku loko khale ka nkataku a ku xungeta kumbe a ri ni tihanyi, swi nga ha lava leswaku u veka swipimelo leswaku ndyangu wa wena wu hlayiseka.
TIVUTISE . . .
Xana ndzi nga hanyisana njhani ku antswa ni khale ka munghana wa vukati wa nkatanga?
Xana ndzi nga ma pfuna njhani maxaka ni vanghana leswaku va papalata ku karhata ndyangu wa hina?


c: text/html

text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yobo 38:1-41
38 Yehovha a hlamula Yobo a ri exidzedzeni,+ a ku:2 “I mani loyi, la pfilunganyaka xitsundzuxoHi marito lama nga riki na vutivi?+3 Ndzi kombela u tikhama xisuti, ku fana ni munhu la tiyeke emirini,Ndzi ku vutisa, wena u ndzi byela.+4 A wu ri kwihi loko ndzi simeka misava?+Ndzi byele, loko u ri ni ku twisisa.5 I mani la vekeke mimpimo ya yona, loko u swi tiva,Kumbe, i mani la tshambuluteke ngoti ya ku pima ehenhla ka yona?6 Xana tiphuphu+ ta yona ti dzimiwe eka yini,Kumbe, i mani la vekeke ribye ra yona ra le yinhleni,7 Loko tinyeleti ta nimixo+ ti huwelela hi ntsako,Ni vana va Xikwembu+ hinkwavo va huwelela va dzunisa?8 I mani la pfaleleke lwandle hi tinyangwa,+Leri humeke onge hiloko ri huma embelekweni;9 Loko ndzi veka papa ri va nguvu ya ronaNi ku dzwihala lokukulu ku va xitsondzelo xa rona,10 Ndzi sungula ku veka xileriso xa mina ehenhla ka ronaNdzi veka swigogo ni tinyangwa,+11 Kutani ndzi ya emahlweni ndzi ku, ‘U fika laha, u nga hundzi;+Naswona magandlati ya wena lamakulu ma helela laha’?+12 Xana u lerise mixo+ ku sukela emasikwini ya wena?Xana u endle leswaku vurhonga byi tiva ndhawu ya byona,13 Leswaku byi fika emakumu ya misava,Leswaku lavo homboloka va humesiwa eka byona?+14 Bya tihundzula ku fana ni vumba+ ehansi ka mfungho,Swilo swi humelela onge hiloko swi ambarile.15 Ku vonakala ka lavo homboloka ka susiwa eka vona,+Ni voko leri tlakukeke ra tshoviwa.+16 Xana u tshame u fika eswihlobyeni swa lwandle,Kumbe u tshame u famba-famba+ u lavisisa xidziva?+17 Xana u tshame u fununguleriwa tinyangwa ta rifu,+Kumbe, xana u nga ti vona tinyangwa ta ndzhuti lowukulu?+18 Xana u tshame u xiyisisa hi vutlharhi tindhawu to anama ta misava?+Vula, loko u tshame u ti tiva hinkwato.19 Sweswi yi kwihi ndlela leyi yaka laha ku nga ni ku vonakala?+Loko ku ri munyama, sweswi yi kwihi ndhawu ya wona,20 Leswaku u nga wu teka u wu yisa endzilakaneni wa wonaLeswaku u ta twisisa tindlela leti yaka endlwini ya wona?21 Xana u swi tiva hileswi a wu velekiwile hi nkarhi wolowo,+Ni hikwalaho ka leswi masiku ya wena ma nga tala?22 Xana u tshame u nghena evuhlayiselweni bya gamboko,+Kumbe, xana wa byi vona ni vuhlayiselo bya xihangu,+23 Leswi ndzi swi hlayiseleke nkarhi wa maxangu,Siku ra ku lwa ni ra nyimpi?+24 Kutani yi kwihi ndlela leyi ku vonakala ku tiavanyisaka ha yona,Ni mheho+ ya le vuxeni yi hungaka hinkwako-nkwako emisaveni?25 I mani la avanyiseke mugerho wa ndhambiNi ndlela ya papa ra ku dzindza,+26 La nisaka mpfula endhawini leyi nga riki na munhu,Emananga laha ku nga riki na munhu,+27 Ku enerisa tindhawu leti hlaseriweke hi xidzedze ni tindhawu leti nga marhumbiNi ku mirisa byanyi leswaku byi kula?+28 Xana u kona tatana wa mpfula,+Kumbe i mani la velekeke mberha?+29 Entiyisweni ayisi yi huma ekhwirini ra mani,Loko ku ri gwitsi+ ra tilo, i mani loyi entiyisweni a ri velekaka?30 Mati ma tifihla onge hiloko ma fihliwe hi ribye,Ni vuandlalo bya xidziva xa mati byi ma vunga ndhawu yin’we.+31 Xana u nga ti tsimba ti tiya timpecana ta nhlengeleto wa tinyeleti wa Kima,Kumbe, xana u nga ntshunxa tintambhu ta nhlengeleto wa tinyeleti wa Kesili?+32 Xana u nga humesa nhlengeleto wa tinyeleti wa Mazaroti hi nkarhi wa wona lowu vekiweke?Loko ku ri nhlengeleto wa tinyeleti wa Axi etlhelo ka vana va wo-na, xana u nga wu kongomisa?33 Xana wa yi tiva milawu ya matilo,+Kumbe, xana u nga veka vulawuri bya yona emisaveni?34 Xana u nga tlakusa rito ra wena ri fika ni le papeni,Lerova mati yo tala ngopfu ma ku funengeta?+35 Xana u nga rhuma tindlati leswaku ti fambaKutani ti ku eka wena, ‘Hi hina lava!’?36 I mani la vekeke vutlhari+ emapapeni,Kumbe, i mani la nyikeke xiendlakalo xa le xibakabakeni ku twisisa?+37 I mani loyi hi vutlhari a nga hlayaka mapapa hilaha ku pakanisaka,Kumbe makhuwana ya mati ya tilo—i mani la nga ma voyamisaka a ma chulula,+38 Loko ntshuri wu hlengeletana wu hundzuka vumba,Ni mabuwu ya misava ma namarhelana?39 Xana u nga yi hlotela nghalaXana u nga swi xurhisa swinghalana+ loko swi ri ni ndlala,40 Loko swi etlela endhawini leyi tumbeleke,+Kumbe swi bvutamile, swi tumbelela?41 I mani la lunghiselelaka wukuwuku swakudya+ swa ronaLoko mavondlo ya rona ma rilela Xikwembu ma lava mpfuno,Loko ma tsendzeleka hikuva ku nga ri na swakudya?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VANTSHWA VA VUTISA
Ha Yini Ndzi Tixekelela?
Xana ku tixeka i yini?
Ku tixeka i mukhuva wo tivavisa hi ku tirhisa xitirhisiwa lexi karihaka. Leyi ko va ndlela leyi munhu a tivavisaka ha yona. Van’wana va tihisa, va tikhandla ni ku tiba. Xihloko lexi xi vulavula hi ku tixeka kambe milawu leyi tsariweke laha yi tirha eka mixaka hinkwayo ya ku tivavisa.
Kambela vutivi bya wena: I ntiyiso kumbe I mavunwa.
I vanhwanyana ntsena lava tixekelelaka.
Ku tixeka swi lwisana ni nawu wa Bibele lowu nga eka Levhitika 19:28, lowu nge: “Mi nga tshuki mi tixeka nyama.”
Tinhlamulo leti nga ntiyiso:
Mavunwa. Hambileswi xiphiqo lexi xi andzeke ngopfu eka vanhwanyana kambe vafana na vona va tixeka naswona va katseka eka mixaka yin’wana ya ku tivavisa.
Mavunwa. Levhitika 19:28 yi vulavula hi mukhuva wa khale wa vuhedeni kambe ku nga ri mukhuva wa ku tivavisa lowu ku vulavuriwaka ha wona eka xihloko lexi. Hambiswiritano, swa twala ku kandziyisa mhaka ya leswaku Muvumbi wa hina la nga ni rirhandzu, a nga swi lavi leswaku hi tivavisa.—1 Vakorinto 6:12; 2 Vakorinto 7:1; 1 Yohane 4:8.
Ha yini vanhu va endla tano?
Kambela vutivi bya wena: Hi rihi rungula leri u anakanyaka leswaku i ntiyiso?
Vanhu va tixekelela . . .
hikuva va ringeta ku langutana ni ku tshikileleka emintlhavekweni.
hikuva va ringeta ku tidlaya.
Nhlamulo leyi nga ntiyiso: A. Vanhu vo tala lava tixekelelaka, va va va nga lavi ku tidlaya. Va lava ntsena ku heta ku tshikileleka loku va ku twaka.
Xiya leswi vantshwa van’wana va swi vulaka hi ku tixeka.
Celia: “A swi ndzi endla ndzi va ni ku rhula.”
Tamara: “A ku ri ndlela yo antswisa xiyimo. Ku twa ku vava hi ku tixekelela a swi antswa eka ku tshikileleka emintlhavekweni.”
Carrie: “A ndzi swi venga ku tshama ndzi ri ni gome. Ku tixekelela a swi endla leswaku ndzi nga vi na gome kambe ndzi twa ku vava hikwalaho ko tixeka.”
Jerrine: “Minkarhi hinkwayo loko ndzi tixekelela, a ndzi rivala hi swiphiqo swa mina. Kambe ndzi wu amukerile mpfuno.”
Loko u ri ni xiphiqo lexi, u nga xi tshika njhani?
Ku khongela eka Yehovha Xikwembu ku nga va goza ra nkoka leri nga ta ku pfuna. Bibele yi ri: “Lahlela ku vilela hinkwako ka [wena] eka xona, hikuva xa [ku] khathalela.”—1 Petro 5:7.
Xiringanyeto: Sungula hi xikhongelo xo koma, kumbexana u byela Yehovha u ku: “Ndzi kombela mpfuno.” Hi ku famba ka nkarhi u ta swi kota ku tiphofula u vula ndlela leyi u titwaka ha yona eka “Xikwembu xa nchavelelo hinkwawo.”—2 Vakorinto 1:3, 4.
Xikhongelo a ko va nchumu lowu nga ta ku endla u antswa. Kambe u va u vulavurisana ni Tata wa wena wa le tilweni, loyi a tshembisaka: “Kunene ndzi ta ku pfuna. Kunene ndzi ta ku khoma swi tiya hi voko ra mina ra xinene ra ku lulama.”—Esaya 41:10.
Vanhu vo tala lava kayakayeke hikwalaho ka xiphiqo lexi xa ku tixekelela, na vona va kume nchavelelo hi ku vulavula ni mutswari kumbe munhu lonkulu loyi va n’wi tshembaka. Xiya leswi vuriweke hi vantshwa vanharhu lava endleke tano.
Swivutiso swo anakanyisisa ha swona
Loko se u lunghekele ku pfuniwa, i mani loyi u nga tiphofulaka eka yena?
Loko u khongela eka Yehovha Xikwembu, u nga ku yini malunghana ni xiphiqo lexi?
Xana u nga boxa tindlela timbirhi (leti nga khumbiki ku tivavisa) leti u nga ti tirhisaka ku antswisa gome ni ku karhateka ka wena?
DYONDZA SWO TALA
XALAMUKA!
Hi Mina Mani?
Tindlela ta mune to tikambisisa ni ku kuma leswi u nga swona ni leswi u pfumelaka eka swona.


text:
Naa Ṱhanzi dza Yehova vha a Tenda uri Zwithu Zwoṱhe zwo Sikwa nga Maḓuvha a Rathi a Vhukuma?
Hai. Ṱhanzi dza Yehova vha a tenda uri zwithu zwoṱhe zwo sikwa nga Mudzimu. Fhedzi a ri tendelani na muhumbulo wa uri zwithu zwoṱhe zwo sikwa nga maḓuvha a rathi a vhukuma. Ndi ngani? Nga ṅwambo wa uri mihumbulo ya vhathu vhane vha amba uri zwithu zwo sikwa nga maḓuvha a rathi a vhukuma, i lwisana na Bivhili. Ṱhogomelani tsumbo mbili dzi tevhelaho:
Vhulapfu ha maḓuvha a rathi a tsiko. Vhaṅwe vhane vha tikedza pfunzo ya tsiko vha amba uri maḓuvha a rathi a tsiko o vha e awara dza vhukuma dza 24. Fhedzi ipfi “ḓuvha” ḽo bulwaho Bivhilini ḽi nga amba tshifhinga tshilapfu.
—Genesi 2:4; Psalme ya 90:4.
Miṅwaha ya ḽifhasi. Vhaṅwe vhane vha tikedza pfunzo ya tsiko vha funza uri ḽifhasi ḽi na miṅwaha ya zwigidi zwi si gathi. Naho zwo ralo, u ya nga Bivhili, ḽifhasi na fhethu hoṱhe zwo vha zwi hone nga phanḓa ha maḓuvha a rathi a tsiko. (Genesi 1:1) Nga nṱhani ha zwenezwo, Ṱhanzi dza Yehova a vha lwisani na vhuṱanzi vhu pfalaho ha ṱhoḓisiso ya saintsi vhune ha sumbedza uri ḽifhasi ḽi nga vha ḽi na miṅwaha ya dzibilioni nga vhukale.
Naho Ṱhanzi dza Yehova ri tshi tenda kha tsiko, a ri lwisani na saintsi. Ri tenda uri saintsi ya vhukuma na Bivhili zwi a tendelana.
Gudani Zwo Engedzeaho
Bivhili I Funza Mini zwa Vhukuma?
Bivhili—Bugu I Bvaho ha Mudzimu
Bivhili i nga ni thusa hani u sedzana na vhuleme haṋu? Ndi ngani ni tshi nga fulufhela vhuporofita hayo?


text:
Ha Yini Vayuda Va Dlayeteriwile? Ha Yini Xikwembu Xi Nga Ku Sivelanga?
Vanhu vo tala lava vutisaka swivutiso leswi va twe ku vava swinene hikwalaho ka leswi va feriweke kutani a va lavi ntsena tinhlamulo kambe va lava nchavelelo. Van’wana va teka ku dlayeteriwa ka Vayuda tanihi xikombiso xa leswaku vubihi bya vanhu byi nyanye ngopfu, xisweswo swa va tikela ku pfumela leswaku Xikwembu xi kona.
Mavonelo lama tolovelekeke lama hoxeke hi Xikwembu ni ku dlayeteriwa ka Vayuda
Mavunwa: Swi hoxile ku vutisa leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela ku dlayeteriwa ka vayuda.
Ntiyiso: Vanhu lava a va ri ni ripfumelo leri tiyeke va vutise leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela vuhomboloki. Hi xikombiso, muprofeta Habakuku u vutise Xikwembu a ku: “Ha yini ku phanga ni madzolonga swi ri emahlweni ka mina, ha yini ku ri ni ku holova, naswona ha yini ku ri ni ku lwa?” (Habakuku 1:3) Ematshan’weni yo va Xikwembu xi tshinya Habakuku, xi pfumelele leswaku swivutiso leswi a swi vutiseke swi tsariwa eBibeleni leswaku vanhu va ta hlaya ha swona.
Mavunwa: Xikwembu a xi na mhaka ni ku xaniseka ka vanhu.
Ntiyiso: Xikwembu xi venga vubihi ni ku xaniseka loku byi ku vangaka. (Swivuriso 6:16-19) Emasikwini ya Nowa, Xikwembu xi ‘vavisekile embilwini ya xona’ hikwalaho ka leswi madzolonga a ma tele emisaveni. (Genesa 6:5, 6) A swi kanakanisi leswaku Xikwembu xi tlhele xi twa ku vava swinene hikwalaho ka ku dlayeteriwa ka Vayuda.—Malakiya 3:6.
Mavunwa: Ku dlayateriwa ka Vayuda a ku ri ndlela ya Xikwembu yo va xupula.
Ntiyiso: Hi lembe xidzana ro sungula, Xikwembu xi tshike muti wa Yerusalema wu lovisiwa hi Varhoma. (Matewu 23:37–24:2) Hambiswiritano, ku sukela enkarhini wolowo Xikwembu a xi hlawuli leswaku rixaka rin’wana swi ri fambela kahle kasi lerin’wana ri xupuriwa. Hi ku ya hi Xikwembu, “a ku na ku hambana exikarhi ka Vayuda ni Vamatiko.”—Varhoma 10:12, Bibele—Mahungu Lamanene.
Mavunwa: Loko Xikwembu xa rirhandzu ni xa matimba hinkwawo a xi ri kona, a xi ta va xi sivele ku dlayeteriwa ka Vayuda.
Ntiyiso: Hambileswi Xikwembu xi nga vangeliki vanhu ku xaniseka nikatsongo, minkarhi yin’wana xa ku pfumelela leswaku ku va kona swa xinkarhinyana.—Yakobo 1:13; 5:11.
Ha yini Xikwembu xi pfumelele ku dlayeteriwa ka Vayuda?
Xikwembu xi pfumelele ku dlayeteriwa ka Vayuda hikwalaho ka xivangelo lexi fanaka xo pfumela leswaku vanhu hinkwavo va xaniseka: leswaku xi lulamisa mphikamakeneta leyi veke kona khale. Bibele yi vula hi ku kongoma leswaku Diyavulosi hi yena a fumaka misava sweswi, ku nga ri Xikwembu. (Luka 4:1, 2, 6; Yohane 12:31) Hambileswi xihloko lexi fambisanaka ni nhloko-mhaka leyi xi hlamuselaka hi vuenti leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela ku xaniseka, tinhla timbirhi ta xisekelo leti nga eBibeleni ti nga pfuna ku hlamusela leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelele ku dlayeteriwa ka Vayuda.
I xiboho xa mani lexi vangeke ku dlayeteriwa ka Vayuda? Xikwembu xi byele vanhu vo sungula, ku nga Adamu na Evha, leswi a xi swi langutele eka vona, kambe a xi va sindzisanga leswaku va xi yingisa. Va hlawule ku tiendlela xiboho xa leswinene ni leswo biha, kutani xiboho xa vona xo hlawula leswo biha—ni swiboho leswi fanaka leswi endliweke hi vanhu ematin’wini ya misava—swi vangele vanhu maxangu lamakulu swinene. (Genesa 2:17; 3:6; Varhoma 5:12) Buku leyi nge Statement of Principles of Conservative Judaism yi ri: “Ku xaniseka ko tala loku nga kona emisaveni ku vangiwa hileswi hi wu tirhisaka hi ndlela yo biha ntshunxeko wa ku tihlawulela lowu hi nyikiweke wona.” Ematshan’weni yo va Xikwembu xi tekela vanhu ntshunxeko wa vona wo tihlawulela, xi va nyike nkarhi wo ringeta ku kongomisa timhaka ta vona hi voxe.
Xikwembu xi ta lulamisa swilo swo biha leswi vangiweke hi ku dlayeteriwa ka Vayuda. Xikwembu xi tshembisa leswaku xi ta pfuxa vanhu va timiliyoni lava va feke, ku katsa ni Vayuda lava dlayeteriweke. Xi ta tlhela xi herisa ku vava loku Vayuda lava poneke eku dlayeteriweni koloko va ku twaka hikwalaho ka swilo swo chavisa leswi va swi tsundzukaka. (Esaya 65:17; Mintirho 24:15) Xikwembu xi ta hetisisa switshembiso leswi hikwalaho ka leswi xi va rhandzaka swinene vanhu.—Yohane 3:16.
Vayuda vo tala lava vavisiweke ni lava poneke loko ku dlayeteriwa Vayuda-kuloni va kote ku hlayisa ripfumelo ra vona naswona va tiva xikongomelo xa vutomi hileswi va twisisaka leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela vuhomboloki nileswaku xi ta byi herisa njhani.
DYONDZA SWO TALA
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
Ha Yini Xikwembu Xi Pfumelela Leswaku Ku Va Ni Ku Xaniseka?
Vanhu vo tala va anakanya leswaku Xikwembu xi fanele xi soriwa hikwalaho ka leswi misava hinkwayo yi xanisekaka. Wena u ri yini? Dyondza hi swivangelo leswi Xikwembu xi swi vulaka malunghana ni ku xaniseka.


text:
Ngudo 3
Naa Mafhungo Maḓifha A Bva Ha Mudzimu Zwa Vhukuma?
1. Muṅwali wa Bivhili Ndi nnyi?
Mafhungo maḓifha a uri vhathu vha ḓo tshila tshoṱhe kha ḽifhasi o ṅwalwa Bivhilini. (Psalme ya 37:29) Bivhili i na bugu ṱhukhu dza 66. Mudzimu o shumisa vhanna vha 40 vha fulufhedzeaho uri vha i ṅwale. Bugu ṱhanu dza u thoma dzo ṅwalwa nga Mushe miṅwahani i ṱoḓaho u vha 3 500 yo fhiraho. Bugu ya u fhedza yo ṅwalwa nga muapostola Yohane miṅwahani i fhiraho 1 900 yo fhelaho. Vhaṅwali vha Bivhili vho ṅwala mihumbulo ya nnyi? Mudzimu o shumisa muya wawe mukhethwa u itela u amba na vhaṅwali vha Bivhili. (2 Samuele 23:2) Vho ṅwala mihumbulo ya Mudzimu, hu si yavho. Nga zwenezwo Yehova ndi Muṅwali wa Bivhili.—Vhalani 2 Timotheo 3:16; 2 Petro 1:20, 21.
2. Ri nga vha hani na vhungoho ha uri Bivhili ndi ya ngoho?
Ri a zwi ḓivha uri Bivhili i bva ha Mudzimu nga ṅwambo wa uri i amba nga ho teaho na nga vhuḓalo nga ha vhumatshelo. A hu na muthu ane a nga kona u ita zwenezwo. (Yoshua 23:14) Ndi Mudzimu Ramaanḓaoṱhe fhedzi ane a nga kona u vhona ngaho teaho vhumatshelo ha vhathu.—Vhalani Yesaya 42:9; 46:10.
Zwi a pfala u lavhelela uri bugu i bvaho ha Mudzimu i vhe yo khetheaho nahone zwo tou ralo. Ho phaḓaladzwa Bivhili dza dzibilioni nga nyambo dza maḓana. Naho Bivhili i ya kale, i tendelana na saintsi. Nahone vhaṅwali vhayo a vho ngo hanedzana. * Zwiṅwe hafhu, zwine Bivhili ya zwi amba nga ha lufuno zwi bva ha Mudzimu wa lufuno nahone i na maanḓa a u shandula vhathu uri vha vhe na matshilele avhuḓi. Dzenedzi mbuno dzi ita uri vhathu vhanzhi vha tende uri Bivhili ndi Ipfi ḽa Mudzimu.—Vhalani 1 Vha-Thesalonika 2:13.
3. Bivhili i amba nga ha mini?
Bivhili i amba nga maanḓa nga ha mafhungo maḓifha a uri Mudzimu u na ndivho ya lufuno nga ha vhathu. Maṅwalo a ṱalutshedza nḓila ye ndugelo ya vhathu ya u tshila kha ḽifhasi ḽa paradiso ya xela ngayo mathomoni a ḓivhazwakale ya vhathu na nḓila ine paradiso ya ḓo fheleledza yo vusuluswa ngayo.—Vhalani Nzumbululo 21:4, 5.
Ipfi ḽa Mudzimu ḽi dovha ḽa vha na milayo, maitele na nyeletshedzo. Zwiṅwe hafhu, Bivhili i na ḓivhazwakale ya nḓila ye Mudzimu a shumisana ngayo na vhathu—ḓivhazwakale ine ya dzumbulula vhumuthu ha Mudzimu. Nga zwenezwo, Bivhili i nga ni thusa u ḓivha Mudzimu. I dzumbulula nḓila ine na nga vha ngayo khonani yawe.—Vhalani Psalme ya 19:7, 11; Yakobo 2:23; 4:8.
4. Ni nga pfesesa hani Bivhili?
Heyi bugwana i ḓo ni thusa u pfesesa Bivhili nga u shumisa maitele a fanaho na e a shumiswa nga Yesu. O vha a tshi anzela u amba nga ha ndimana dzi re Bivhilini nahone a ṱalutshedza vhathu uri vha “ṱalukanye maṅwalo.”—Vhalani Luka 24:27, 45.
A hu na zwithu zwinzhi zwine zwa takadza u fana na u guda mafhungo maḓifha a bvaho ha Mudzimu. Fhedzi vhaṅwe vhathu a vha na dzangalelo khao nahone vhaṅwe a a vha dina. Ni songo kulea nungo. Fulufhelo ḽaṋu ḽa u wana vhutshilo vhu sa fheli ḽi ḓitika nga u ḓivha haṋu Mudzimu.—Vhalani Yohane 17:3.
^ par. 7 Sedzani bugwana Bugu ya Vhathu Vhoṱhe.
Gudani Zwo Engedzeaho
MAFHUNGO MAḒIFHA A BVAHO HA MUDZIMU!
Ri Nga Vha Hani Na Vhungoho Ha Uri Bivhili Ndi Ya Ngoho?
Arali Bivhili yo ṅwalwa nga Mudzimu, i tea u fhira bugu dzoṱhe dze dza vhuya dza ṅwalwa.
Bivhili I Funza Mini zwa Vhukuma?
Bivhili—Bugu I Bvaho ha Mudzimu
Bivhili i nga ni thusa hani u sedzana na vhuleme haṋu? Ndi ngani ni tshi nga fulufhela vhuporofita hayo?
Bivhili I Funza Mini zwa Vhukuma?
Ndi Ifhio Ngoho nga ha Mudzimu?
Naa ni humbula uri Mudzimu u a ni londa? Gudani nga ha pfaneleo dzawe na nḓila ine na nga sendela ngayo tsini nae.


text:
Timhaka to gwita
1 JEHOVHA
Ditina da Txizimu i Jehovha di di wombako ku “Txona txi Maha ti to ti Koteka.” Jehovha i Txizimu txo guleka, ni ku a vangile simaha sotshe. Ene a ni mtamo wo maha ati a sungako ku timaha.
Ngu Txihebheru ditina da Txizimu di ti bhatwe ngu maletere a mune. Ngu txitxopi, maletere onewo ma kombiswa ngu JHVH. Amu ka mibhalo yo khata ya Txihebheru ditina da Txizimu di humelela kona mu ka 7.000 wa sikhati. Vathu votshe ha mafuni va thumisa tinzila to hambana ti txi ta ka ditina da Jehovha, va txi dhana ngu nzila yi yi nga toloveleka ngu lidimi lawe.
2 BHIBLIA YI “BHATWE NGU TXIZIMU”
M’bhali wa Bhiblia i Txizimu, kambe a thumisile vavamna ti to ve di bhala. Atiya hi nga ti fanisa ni mwamabhindu wu a gelako mabhalane wakwe ti to e m’bhalela dipapilo adi di ku ni mialakanyo yakwe. Txizimu txi thumisile moya wa txona wo sawuleka ku na kongomisa vabhali va Bhiblia ti to ve bhala mialakanyo ya txona. Moya wa Txizimu wu va kongomisile ngu tinzila to hambana hambana, mbimo yimwane va txi wona miwoniso mwendo miloro ayi vona va nga ti fanete ku yi bhala.
3 MATSHINA A MILAYO
Matshina a milayo i tigondo ati ti ku mu ka Bhiblia ti txhamuselako ditshuri da makhato. Ngu txikombiso ditshina da mlayo di di ku “Vangana vo biha va wonhetela mikhuwo ya yinene” di hi gondisa ti to vangana va nga hi kuzetela ta tinene mwendo to biha. (1 Vakorinto 15:33) Ditshina da mlayo di di ku “M’thu ni m’thu a na elula asi a phayako” di hi gondisa ti to kha hi na ku sikota kuvayilela wuyelo ya simaho sathu.—Vagalatiya 6:7.
4 WUPROFETI
Mahungu awa ma ta ngu ka Txizimu. Ma hi txhamusela ati txizimu txi ti tsakelako, gondo ya mahanyelo, wuthangeli, mwendo kulamula. Ku ni madungula ma mwane mayelana ni ti ti no humelela mbimo yi yi yitako. Ku ni wuprofeti wa wungi mndani ka Bhiblia awu wu nga hetiseka.
5 WUPROFETI MAYELANA NI MESIYA
Jesu i mmweyo wa va va nga hetisisa wuprofeti wa wungi mayelana ni Mesiya. Wona dibhokiso di di ku “ Wuprofeti mayelana ni Mesiya”.
6 TXIKONGOMELO TXA JEHOVHA NGU MAFU
Jehovha a vangile mafu meva m’ti wa paradhise wa vathu ava va m’dhunda. Txikongomelo txakwe kha txa txitxa. I singa kale Txizimu txi na thavisa wubihi txi ninga vathu wutomi wo mbi guma.
7 SATHANE DHIABHULOSI
Sathane i ngelozi yi ku khatani yi nga tshuralela Txizimu. Ene a dhanwa ku i Sathane, ti wombako ku “mukaneti” nguko ene a kanetile Jehovha. Ene a dhanwa ku i Dhiabhulosi, ti wombako ku “mulumbeti”. A diya ditina adi a nga ningwa nguko ene a wombile makuhu mayelana ni Txizimu ni ku pengisa vathu.
8 TINGELOZI
Jehovha a vangile tingelozi kale asi se vanga mafu. Tona a ti vangile ti to ti hanya nzumani. Kona ku ni digume da mazana da tingelozi. (Dhanieli 7:10) Tona ti ni matina ni ku ta hambana ngu wuthu wa tona, ni ku tingelozi to thembeka ngu ku tiveka hahatshi ti lambile ku khozelwa ngu vathu. Tona ta hambana ngu mazumbelo ni ku mithumo ya tona ya hambana hambana. Yimwane ya mithumo ya kona yi pata kuthumela ka txiluvelo txa Jehovha, mahungu akwe aku hulukisa, ku vhikela ni kukongomisa malanda akwe a ha mafuni, ku pfalisa wulamuli wakwe, ni ku seketela mthumo wo txhumayela. (Masalmu 34:7; Mtuletelo 14:6; 22:8, 9) Ka mbimo yi yi tako, tona ti na na ta lwa yimbi kumweko ni Jesu ka yimbi ya Harmagedhoni.—Mtuletelo 16:14, 16; 19:14, 15.
9 TXIWONHO
Totshe ati hi ti navelako, hi tialakanyako mwendo hi ti mahako na ti txi lwisana ni Jehovha mwendo kudhunda kwakwe njiwonho. Aku txiwonho txi wonhako wuxaka wathu ni Txizimu, txona txi hi ningile milayo ni matshina a milayo aya ma hi vhunako kuvayilela txiwonho txa mafu otshe. Makhatoni, Jehovha a vangile silo so hetiseka, kambe mbimo Adhamu ni Evha va nga sawula kwa mbi engisa Jehovha, vona va wonhile ni ku kha va nga ya masoni va di hetisekile. Vona va to kumba ni ku fa, ngako hi nga tshapelwa ngu txiwonho txa Adhamu, nathu ha kumba ni ku fa.
10 HARMAGEDHONI
Ayiya i yimbi ya Txizimu yo lovisa mafu a Sathane ni wubihi wotshe.
11 MFUMO WA TXIZIMU
Mfumo wa Txizimu mbukoma awu Jehovha a nga wu simeka nzumani. Jesu Kristu a fuma kota Mkoma. Ka mbimo yi yi tako, Jehovha a na thumisa Mfumo ti to wu gumisa wotshe wubihi. Mfumo wa Txizimu ha mafuni kotshe.
12 JESU KRISTU
Txizimu txi vangile Jesu na txi si se vanga simaha sothse. Jehovha a rumete Jesu ha mafuni ti to e ta fela vathu votshe. Msana ka ku va Jesu a di datwe, Jehovha a mu wusile. Jesu wa se wa fuma kota Mkoma wa Mfumo wa Txizimu.
13 WUPROFETI WA MAVHIKI A 70
Bhiblia yi profetile mwendo ku, yi khatile yi womba mbimo yi Mesiya a ndino humelela ngu yona. Eto ku ndina va magwito ka mbimo yi yi dhanwako ti to mavhiki a 69, yi yi nga khata ngu 455 A.E.C. se me guma ngu dilembe da 29 E.C.
Hi ti zivisa ku txani ti to mbimoyo yi gumile ngu 29 E.C.? Mavhiki a 69 ma khatile ngu 455 A.E.C. mbimo yi Nehemiya a nga hoka Jerusalema se e khata kuaketa didhoropa. (Dhanieli 9:25; Nehemiya 2:1, 5-8) Aku dipswi “dozen” di hi mahako hi pimisa nomboro ya 12, se “divhiki” di hi kombako nomboro 7. Ka wuprofeti wuwa mavhiki hi nga ya a 7 wa masiku kambe i 7 wa malembe, ngu ku ya ngu wuprofeti ati wu nga ti kongomisilwe “ditshiku di dingana dilembe”. (Mitengo 14:34; Ezekieli 4:6) Atiya ti kombisa ti to divhiki di dingana mbimo ya mtxhanu wa malembe ni mambidi se mavhiki a 69 ma tshanganisa 483 wa malembe i ku xamulo ya (69 x 7). Ngako hi txi bala 483 wa malembe kukhukhela ka 455 A.E.C., ma guma ngu dilembe da 29 E.C. Adiya ngu dona dilembe adi Jesu a nga bhabhatiswa ngu dona se eva Mesiya!—Luka 3:1, 2, 21, 22.
Wuprofeti wonewo wu tshumete wu womba divhiki dimwane, i ku malembe mamwanea 7. Hagari ka mbimo yoneyo, ngu dilembe da 33 E.C., Mesiya a ndina dawa, se kukhukhela ngu dilembe da 36 E.C., mahungu a manene a Mfumo wa Txizimu ma ndina txhumayelwa ka matiko otshe i singa ka Majudha dwe.—Dhanieli 9:24-27.
14 GONDO YA MAKUHU YA VATHU VARARU KA WAMMWEYO
Bhiblia yi gondisa ti to Jehovha ngene Mvangi ni ku ene a vangile Jesu na a si se vanga silo sotshe. (Vakolosa 1:15, 16) Jesu hi nga Txizimu Nyatxitimwi. Ene kha nga za e womba ti to wa fana ni Txizimu. Ene a ti khene: “Tate mbwa hombe kupinda ani.” (Johane 14:28; 1 Vakorinto 15:28) Kambe wukhongeli wumwane wu gondisa ta vathu vararu ka m’thu wammweyo, i ku ti to Txizimu i vathu vararu ka wammweyo: I ku Tate, Mwanana, ni moya wo sawuleka. Mapswi ya ma ko “vathu vararu ka m’thu wammweyo” ma walo mu ka Bhiblia. I gondo ya makuhu.
Moya wo sawuleka i mtamo wu wu thumako wa Txizimu, i mtamo awu wu si wonekiko awu txi wu thumisako ti to txi maha kuranda ka txona. Hi nga m’thu. Ngu txikombiso, Makristu o khata “ma tate ngu moya wo sawuleka”, se Jehovha a wombile ti to: “Ni na thela txitimwi ka votshe vathu moya wangu.”—Mithumo 2:1-4, 17.
15 TXIHAMBANO
Mbimo yi Makristu a ditshuri ma khozelako Txizimu, kha ma thumisi txihambano. Ngu ku txani?
Txihambano txi txi thumiswa mbimo yo lapha ka wukhongeli wa makuhu. Mndani ka mbimo yoneyo txi txi thumiswa ka wukhozeli ni ka mikhuwo ya wuhedheni. Ku khukhela ku khatani ka 300 wa malembe Jesu adi fite, makristu ma si txi thumisi txihambano ka wukhozeli wawe. Ngu msana ka mbimo yo lapha, muhombe wa Roma Constantino a mahile txihambano kasi kuva txikombiso txa Wukristu. Txikombiso etxo va txi txi thumisa kuduketa kumaha Wukristu wu va wu wu nga toloveleka. Kambe txihambano txi si beli wukhalo ka timhaka ta Jesu. Nova Enciclopédia Católica yi txhamusela tiya: “Txihambano txi manwa ka mindawuko ya kale na ku si se ta Kristu ni ka nguva ya Wukristu.”
Jesu kha fela txihambanoni. Dipswi da txigriki di nga hunduluxelwa va txi “txihambano” ngu txitalo di womba “phande,” mwendo, “mndonga”. Bíblia Companheira yi txhamusela: “Txiwalo ka Txigriki amu ka [Testamento ya Yiphya] txi txi kombisako tindonga timbidi.” Jesu a fite ka phande yo twhim.
Jehovha kha ti lavi ti to hi thumisa sifaniso mwendo siwumbwa ka wukhozeli wathu.—Eksodha 20:4, 5; 1 Vakorinto 10:14.
16 TXIALAKANYISO
Jesu a leletile vagondiswa vakwe ti to ve maha Txialakanyiso txa lifo lakwe. Se vona va maha dilembe ni dilembe ngu 14 Nisan, i ku ngu ditshiku donedo Vaisraeli va nga maha ngu dona Paskwa. Dipawa ni vhinya, si emelako ‘mmidi ni mnoha wa Jesu, sa pindiswa ka mmwane ni mmwane ka Txialakanyiso. Ava va no ya fuma ni Jesu nzumani va dya dipawu ni kusela vhinya. Ava va ku ni themba yo ta hanya ngu ha ku singa ni magwito ngu txithavo va xalela Txialakanyiso kambe kha va dyi dipawu ni kusela vhinya.
17 M’HEFEMULO
Ka Tradução do Novo Mundo ya Txingiza, dipswi di di ku “m’hefemulo” di thumiswa ku txi txhamuselwa 1) m’thu, 2) txihari, 3) wutomi wa m’thu mwendo wa txihari. Hi ni sikombiso so kari:
M’thu. “Ka masiku a Nowa . . . vathu vadotho, i ku mtxhanu wa mihefemulo ni yi raru yi nga hanyiswa txitimwi ka mati.” (1 Pedro 3:20, NM) A hawa dipswi di di ku “m’hefemulo” di txhamusela m’thu—Nowa ni msikati wakwe, ni vanana vawe vavararu, ni vasikati vawe.
Txihari. “Txizimu txi khene: ‘Matini ku na ake sivangwa so hanya [“m’hefemulo,” txhamuselo ya hahatshi], txitimwi ka mafu ku na purume sinyana ha mpfhukani ka nzuma.’ Txizimu txi to engeta txi txi: ‘Mafu ma na humise sivangwa so hanya, [“m’hefemulo,” txhamuselo ya hahatshi] ngu tixaka ta sona, sihari so fuywa, ni si si tsimbilako ngu dibindi, ni sihari sa txi-tinga ngu tixaka ta sona.’ Se toneto ti to maheka.”—Genesisi 1:20, 24, NM.
Wutomi wa m’thu mwendo wa txihari. Jehovha a gete Mosi atxi: “Va fite votshe avale va nga txi xota ku ku daya [“ku xota m’hefemulo,” txhamuselo ya hahatshi].” (Eksodha 4:19, NM) Mbimo yi Jesu a nga ti ha mafuni , ene ati khene: “Ani nga ni mudyisi wa mnene, Mudyisi wa mnene ngu wu a ningelako wutomi wakwe [“m’hefemulo,” txhamuselo ya hahatshi] ngu kota ya tinvuta takwe.”—Johane 10:11.
Ngu ku engetela, mbimo yi m’thu a mahako to maha ngu “wotshe m’hefemulo,” eto ti womba ti to ene a maha ngu ku tidhundela ni ku ani wusikoti wakwe. (Matewu 22:37; Dheuteronome 6:5) Dipswi di di ku “m’hefemulo” di nga thumiswa ku txhamusela ku navela mwendo ku xuva ka txivangwa txo hanya. M’thu wu a nga fa mwendo txirumbi va nga txhamuselwa ku i m’hefemulo wo fa.—Mitengo 6:6; Mavingwa 23:2; Isaya 56:11; Hagayi 2:13.
18 MOYA
Mapswi a Txihebheru ni a Txigriki ya ma nga hunduluxelwa va txi “moya” ni ka Tradução do Novo Mundo ya txingiza ma nga txhamusela timhaka to hambana. Ngu txitalo ma kombetela ka simaha asi si si wonekiko ka vathu, so nga moya wo zinginisela mindonga ni wu wu hefemulwako ngu vathu ni sihari. Mapswi awa ku tilava ma kombetela ka moya wa vathu ni ka moya wo sawuleka, i ku mtamo wu wu thumako wa Txizimu. Bhiblia kha yi gondisi ti to ku ni wukhalo wa didhawa a hawa m’thu a yako aya hanya kona mbimo yi ene a fako.—Eksodha 35:21; Masalmu 104:29; Matewu 12:43; Luka 11:13.
19 GEHENA
Gehena i ditina da msele awu wu nga ti hafuhi ni Jerusalema a ha nzambwa yi nga txi hiswa ni ku gumiswa. Kha ku na wufakazi wa ti to ka mbimo ya Jesu sihari mwendo vathu va ti xaniswa ni ku hiswa va txi hanya ka msele wonewo. Kambe Gehena kha yi emeli wukhalo wu wu si wonekiko a ha vathu va va nga fa va xaniswako ni ku hiswa ngu ha ku singako ni magwito. Mbimo yi Jesu a nga wombawomba ngu va va no ya rinzwa Gehena, a txi wombawomba mayelana ni ku loviswa ka magwito.—Matewu 5:22; 10:28.
20 MKOMBELO WA MKOMA
Awu i mkombelo wu Jesu a nga wu ningela mbimo yi a nga gondisa vagondiswa vakwe nzila yo maha mkombelo. Wona wu tshumela wu dhanwa ti to mkombelo wa Tate Wathu mwendo mkombelo wa txikombiso. Ngu txikombiso, Jesu ahi gondisile kukhongelisa tiya:
“Ditina dako di na sawulwe”
Hi kombelela ti to ditina da Jehovha di basiswa, mwendo wuthu wakwe ka makuhu otshe. Ngu ti to votshe nzumani ni ha mafuni va na dhumisa ni kuxonipha ditina da Txizimu.
“Wu na te kwathu Mfumo wako”
Hi kombelela ti to Mfumo wa Txizimu wu ta lovisa mafu awa o biha a Sathane, wu ta fuma otshe mafu ni ku ta maha mafu otshe me va paradhise.
“Ku na mahwe kuranda kwako amuwa mafuni”
Hi kombelela ti to txikongomelo txa Txizimu ngu mafu txo me tatwa ngu vathu va va engisako ni kuhetiseka ve hanya ngu ha ku singako ni magwito ka Paradhise, nga ti Jehovha a nga ti lavisile tona mbimo yi va nga vangwa.
21 MTERULO
Jehovha a humisile mterulo kasi kuhulukisa vathu ka txiwonho ni lifo. Mterulo i ve mtengo wu wu lavekako ti to ku tshumelwa ku xawa wutomi wo hetiseka awu m’thu wo khata, Adhamu a nga wu luza ni ku lungiseta wuxaka wa vathu ni Jehovha wu wu nga wonhetelwa. Txizimu txi rumete Jesu ha mafuni ti to a ta fela votshe vawonhi. Ngukona ha ka lifo la Jesu, votshe vathu va manile lungelo yo hanya ngu ha ku si gumiko ni ku va vo hetiseka.
22 NGU KU TXANI DILEMBE DA 1914 I DI DA LISIMA?
Wuprofeti wa Dhanieli ndima 4 wu hi gondisa ti to Txizimu txi ndina simeka Mfumo wa txona ngu 1914.
Wuprofeti: Jehovha a ningile Mkoma Nabhukodhonozori mloro wa wuprofeti mayelana ni mndonga wa hombe awu wu nga gangwa wu wa hahatshi. Ka mloro wonewo, txigodho txa mndonga wonewo txi ti sungilwe ngu txhini ya simbi ni msuko ti to txi si thungi kudingana mbimo ya “mtxhanu wa sikhati ni simbidi”. Msana keto mndonga wu ndina thungeta.—Dhanieli 4:1, 10-16.
Wu womba txani wuprofeti wuwa kwathu: Mndonga wu emela wukoma wa Txizimu. Ngu malembe a mangi, Jehovha a thumisile vakoma ani Jerusalema ti to ve fuma ditiko da Israeli. (1 Matimu 29:23) Kambe vakoma vonevo kha va nga thembeka ni ku, wukoma wawe kha wa heta mbimo yo lapha. Jerusalema a lovisilwe ngu dilembe da 607 A.E.C. Toneto i ve ku khata ka ‘sikhati sa mtxhanu ni simbidi’. (2 Vafumeli 25:1, 8-10; Ezekieli 21:25-27) Mbimo yi Jesu a nga khene, “Jerusalema a ndina kandetelwa ngu vamatiko, kala kuza mbimo ya vamatiko yi va yi di tatisekile,” ene a txi wombawomba ngu ‘sikhati sa mtxhanu ni simbidi’. (Luka 21:24) Kambe ‘sikhati sa mtxhanu ni simbidi’ kha sa guma mbimo yi Jesu a nga ti ha mafuni. Jehovha a thembisile kusimeka Mkoma ngu magwito ka ‘sikhati sa mtxhanu ni simbidi’. Mfumeli wa mfumo wuwa wa wuphya, Jesu, a ndina tisa makatekwa ka vathu va Txizimu ha mafuni kotshe ngu ha ku si gumiko.—Luka 1:30-33.
Kulapha ka ‘sikhati sa mtxhanu ni simbidi’: ‘Sikhati sa mtxhanu ni simbidi’ ngu guma ka 2.520 wa malembe. Ngako hi txi balela 2.520 wa malembe ku khukhela ngu 607 A.E.C., ma gumela ka 1914. I ngu mbimo yoneyo Jehovha a nga teka Jesu, Mesiya, e maha Mkoma wa Mfumo wa Txizimu nzumani.
Hi ma manisa ku txani malembe a 2.520? Bhiblia yi womba ti to sikhati siraru ni hafu si dingana malembe a 1.260 wa masiku. (Mtuletelo 12:6, 14) Se ‘sikhati sa mtxhanu ni simbidi’ ngu bala ka kumbidi 1.260 mwendo 2.520 wa masiku. Masiku a 2.520 mafana ni 2.520 wa malembe mhaka ya mlayo wa wuprofeti wo “dilembe dimwedo di dingana ditshiku”.—Mitengo 14:34; Ezekieli 4:6.
23 MIGELI NGELOZI YA HOMBE
Dipswi “ngelozi ya hombe” di womba ku “ngelozi ya himbe”. Bhiblia yi wombawomba basi ngu ngelozi yimweyo ya hombe, se ditina da yona i Migeli.—Dhanieli 12:1; Judha 9.
Migeli i Mthangeli wa dibuthu da Txizimu da tingelozito thembeka. Mtuletelo 12:7 yi khene: ‘Migeli ni tingelozi takwe va lwite ni Dragona . . . ni tingelozi ta yona.’ Dibhuku da Mtuletelo di womba ti to Mthangeli wa dibuthu da Txizimu da tingelozito i Jesu, se Migeli nditina dimwane da Jesu.—Mtuletelo 19:14-16.
24 MASIKU A MAGWITO
Mapswi awa ma kombetela ka mbimo yi simahakalo sa hombe asi si ndino humelela ha mafuni na Mfumo wa Txizimu wu si se lovisa mafu a Sathane. Mapswi o fana ni awa, o nga “maguito a matsimbitiselo awa a sa mafu” ni “kuhumelela ka Mwanana wa m’thu” ma thumisilwe ka wuprofeti wa Bhiblia ti to yi komba txikhati txi txi fanako. (Matewu 24:3, 27, 37) “Masiku a magwito” ma khatile mbimo yi Mfumo wa Txizimu wu nga khata kufuma ngu 1914 ni ku ma na guma mbimo yi Mafu a Sathane ma no loviswa ka Harmagedhoni.—2 Timoti 3:1; 2 Pedro 3:3.
25 KUWUKA KA VAKUFA
Ngako Txizimu txi txi wuyisela wutomi wa m’thu wu a nga fa, eto ti wombwa ku, ngu wuswa ka vakufa. Ka Bhiblia ku kombisilwe sikhati sa 9 sa kuwuswa ka vakufa. Elixa, Elizeu, Jesu, Pedro ni Paulo, votshelelevo va wusile vakufa. Sidewukiso soneso si mahekile ngu konaha ka mtamo wa Txizimu. Jehovha a thembisa kuwusa vathu “vo lulama ni vo mbi lulama” ka wutomi wa ha mafuni. (Mithumo 24:15) Bhiblia yi wombawomba ngu va va no wuswa ve ya nzumani. Eto ti maheka mbimo yi ava va nga sawulwa mwendo ku totwa, ngu Txizimu va txi wuselwa ku ya hanya nzumani kumweko ni Jesu.—Johane 5:28, 29; 11:25; Vafilipiya 3:11; Mtuletelo 20:5, 6.
26 WUDHIMONA (WUÑANGA)
Wudhimoni mwendo wuñanga njimaho txo biha txo duketa kuwombawomba ni mimoya, ngu ku kongoma mwendo ngu ku thumisa m’thu mmwane, wo nga ñanga. Vathu va maha tximaho txa wuñanga ngu mhaka ya ti to va kholwa ka gondo ya ti to mimoya ya vathu va nga pona lifo ni ti to va nga tshumela ve va sigono sa mtamo. Madhimoni ma zama kukuzetela vathu ti to ve tshuralela Txizimu. Wuñanga, kuhuta, wuloyi, kukholwa ka makuhu, sotshe eso simaha txienge txa wudhimoni. Mabhuku a mangi, marevhista, tixolo, mafilmu, mapaflete, ni tindando si maha wudhimoni, wuñanga, ni wukholwa wa makuhu txo fana ni txi txi singako niphango mwendo txo tsakisa. Matshotshelo a mangi a sihena, o fana ni ku phaxa vakufa, kuthela mafu ni mati, kulayitha mavhela, kukhumbuka vakufa, sihena sa tinoni, ni simwane, sotshe eso si pata ni ku wombawomba ni madhimoni. Vathu va thumisa mirende mbimo yi a duketako kuthumisa mtamo wa madhimoni.—Vagalatiya 5:20; Mtuletelo 21:8.
27 WUKOMA WA JEHOVHA
Jehovha i Txizimu txa mtamo wotshe, ngene a nga maha wuako wotshe. (Mtuletelo 15:3) Ngu toneto ene i ku nyamne wa sotshe silo ni ku a gulekile, mwendo wukoma wotshe, wo fuma mtumbuluko wakwe. (Masalmu 24:1; Isaya 40:21-23; Mtuletelo 4:11) Ene a vekile milayo ya silo si ene a nga sivanga. Jehovha a ni fanelo yo veka vamwane ti to ve va vakoma. Athu hi seketela wukoma wa Txizimu mbimo yi hi mu dhundako ni ku mu engisa.—1 Matimu 29:11.
28 KUDOLA TXIRUMBU
Kudola txirumbu ngu daya mwanana wu asi se velekwa. Atiya hi nga phango nem kha ti ti mahekeli ka m’thu. Kukhukhela ka ditshiku di wamsikati a manako txirumbu ngu dona, mwanana i mmwane m’thu.
29 KU THELWA MNHOHA
Atxiya njimaho txa ta wudhaho txo teka mnoha mwendo txienge tximwetxo ka sa mune sa mnoha si thelwa amu ka mmidi wa mmwane m’thu mwendo ka mnoha wu wu nga xayiswa. Siyenge sa mune sa mnoha i plasma, maselula o bhilivila a mnoha, maselula o basa a mnoha ni tiplaseta.
30 KUKAWUKA
Ka Bhiblia, dipswi “kukawuka” kha di fani ni di di ku khawulisa. Mbimo yi hi kawukwako, ho gondiswa ni ku laywa. Jehovha kha va xanisi mwendo ku va dyiseta ava a va kawukako. (Mavingwa 4:1, 2) Jehovha a vekete vaveleki txikombiso txa txinene. Kukawuka kwakwe ngo tsakisa a ha ko m’thu a nga titsakela kukawukwa. (Mavingwa 12:1) Jehovha wa dhunda vathu vakwe, ni ku wa va gondisa. Ene a ningela tigondo ati ti layako mialakanyo yo biha ni va vhuna kugonda kualakanya ni kumaha to maha ngu nzila yi yi mu tsakisako. Ka vaveleki, kukawuka ti pata kuvhuna vanana kupfisisa txivangelo txo engisa. Ti tshumela ti womba ku va gondisa kuranda Jehovha ni Dipswi dakwe, i ku Bhiblia, ni kupfisisa matshina a yona a milayo.
31 MADHIMONI
Ku ni sivangwa so biha sa moya sa mtamo wa hombe ngutu asi si si wonekiko. Madhimoni ndingelozi to biha. Ona ma mahile o biha mbimo yi ma nga timaha valala va Txizimu ma pune ngu kwa mbi engisa. (Genesisi 6:2; Judha 6) Ona ma seketete wubihi wa Sathane wo lwa ni Jehovha.—Dheuteronome 32:17; Luka 8:30; Mithumo 16:16; Jakobe 2:19.


text:
NDZIMA YA VUKHUME-NHUNGU
Nkhuvulo Ni Vuxaka Bya Wena Ni Xikwembu
Munhu u fanele a khuvuriwa njhani leswaku a va Mukreste?
Hi wahi magoza lawa u faneleke u ma teka leswaku u fanelekela ku khuvuriwa?
Munhu u tinyiketela njhani eka Xikwembu?
Hi xihi xivangelo xa nkoka xa leswaku munhu a khuvuriwa?
1. Ha yini ndhuna ya le hubyeni ya le Etiyopiya yi kombele ku khuvuriwa?
“WASWIVO! Nhlengeleto wa mati hi lowu; i yini lexi ndzi sivelaka ku khuvuriwa?” Xivutiso lexi xi tlakusiwe hi ndhuna ya le hubyeni ya le Etiyopiya eka lembe-xidzana ro sungula. Mukreste la vuriwaka Filipi u yi dyondzise leswaku Yesu i Mesiya la tshembisiweke. Wanuna loyi wa Muetiyopiya u teke goza hikuva leswi a swi dyondzeke eMatsalweni swi n’wi khumbe mbilu. U swi veke erivaleni leswaku u lava ku khuvuriwa!—Mintirho 8:26-36.
2. Ha yini u fanele u anakanyisisa hi mhaka ya ku khuvuriwa?
2 Loko ku ri leswaku tindzima leti hundzeke ta buku leyi u ti dyondze hi vukheta ni Mbhoni ya Yehovha, swi nga endleka leswaku na wena u tivutisa leswaku, ‘I yini lexi ndzi sivelaka ku khuvuriwa?’ Se u dyondze hi ta xitshembiso xa Bibele xa vutomi lebyi nga heriki eParadeyisini. (Luka 23:43; Nhlavutelo 21:3, 4) Nakambe u dyondze hi xiyimo xa xiviri xa vafi ni hi ntshembo wa ku pfuxiwa ka vona. (Eklesiasta 9:5; Yohane 5:28, 29) Swi nga endleka leswaku se u sungule ku hlanganyela ni Timbhoni ta Yehovha eminhlanganweni ya vandlha, naswona u tivonele hi ya wena ndlela leyi vugandzeri bya tona byi nga bya ntiyiso ha yona. (Yohane 13:35) Xa nkoka swinene, u fanele se u sungule ku aka vuxaka na Yehovha Xikwembu.
3. (a) Yesu u va lerise yini valandzeri va yena? (b) Nkhuvulo wa mati wu endlisiwa ku yini?
3 U nga swi kombisa njhani leswaku u lava ku tirhela Xikwembu? Yesu u byele valandzeri va yena a ku: “Fambani mi ya endla vanhu va matiko hinkwawo va va vadyondzisiwa, mi va khuvula.” (Matewu 28:19) Yesu hi yexe u ve xikombiso hi ku khuvuriwa ematini. A nga phuphuteriwanga hi mati naswona a nga cheriwanga mati enhlokweni. (Matewu 3:16) Rito leri nge “khuvula” ri huma eka rito ra Xigriki leri vulaka ku “peta.” Hikwalaho, loko Mukreste a khuvuriwa, u fanele a petiwa kumbe a nyuperisiwa ematini.
4. Xana ku khuvuriwa ematini swi kombisa yini?
4 Hinkwavo lava lavaka ku va ni vuxaka na Yehovha Xikwembu va fanele va khuvuriwa ematini. Ku khuvuriwa u voniwa hi mani na mani swi kombisa leswaku u navela ku tirhela Xikwembu. Swi kombisa leswaku u tsakela ku endla ku rhandza ka Yehovha. (Pisalema 40:7, 8) Hambiswiritano, ku ni magoza yo karhi lawa u faneleke u ma teka leswaku u fanelekela ku khuvuriwa.
KU LAVEKA VUTIVI NI RIPFUMELO
5. (a) Hi rihi goza ro sungula leswaku u fanelekela ku khuvuriwa? (b) Ha yini minhlangano ya Vukreste yi ri ya nkoka?
5 Ana se u sungurile ku teka goza ro sungula. Njhani? Hi ku nghenisa vutivi bya Yehovha Xikwembu na Yesu Kreste, kumbexana hi ku dyondzeriwa Bibele nkarhi na nkarhi. (Yohane 17:3) Kambe a swi heleli eku dyondzeni ntsena. Vakreste va fanele va “tala vutivi lebyi kongomeke bya ku rhandza ka [Xikwembu].” (Vakolosa 1:9) Lexi pfunaka swinene emhakeni leyi i ku va kona minkarhi hinkwayo eminhlanganweni ya vandlha ya Timbhoni ta Yehovha. I swa nkoka ku va kona eminhlanganweni yoleyo. (Vaheveru 10:24, 25) Ku va kona minkarhi hinkwayo eminhlanganweni swi ta ku pfuna leswaku u engetela vutivi bya wena hi Xikwembu.
6. U fanele u va ni vutivi bya tanihi kwihi bya Bibele leswaku u kota ku khuvuriwa?
6 A swi kali swi lava leswaku u tiva Bibele hinkwayo leswaku u fanelekela ku khuvuriwa. Ndhuna ya le hubyeni ya le Etiyopiya a yi ri ni vutivi byo karhi, kambe a yi lava ku pfuniwa leswaku yi twisisa swiyenge swo karhi swa Matsalwa. (Mintirho 8:30, 31) Swi tano ni le ka wena, ka ha ri ni swo tala leswi u faneleke u swi dyondza. Entiyisweni, u ta tshama u ri karhi u dyondza swo karhi hi Xikwembu. (Eklesiasta 3:11) Hambiswiritano, loko u nga si khuvuriwa, u fanele ku dyondza u tlhela u amukela tidyondzo ta masungulo ta Bibele. (Vaheveru 5:12) Tidyondzo toleto ti katsa ntiyiso hi xiyimo xa vafi ni nkoka wa vito ra Xikwembu ni Mfumo wa xona.
7. Xana ku dyondza Bibele ku fanele ku va ni vuyelo byihi eka wena?
7 Kambe, a swi ringananga ku va ni vutivi ntsena, hikuva “handle ka ripfumelo a swi koteki ku xi tsakisa kahle [Xikwembu].” (Vaheveru 11:6) Bibele yi hi byela leswaku loko vanhu van’wana emutini wa khale wa Korinto, va twa rungula leri a ri chumayeriwa hi Vakreste, va ‘khorwile kutani va khuvuriwa.’ (Mintirho 18:8) Hilaha ku fanaka, dyondzo ya Bibele yi fanele yi endla leswaku u va ni ripfumelo leri sekeriweke eRitweni ra Xikwembu leri huhuteriweke. Dyondzo ya Bibele yi fanele yi ku pfuna leswaku u va ni ripfumelo eka switshembiso swa Xikwembu ni le ka matimba lama ponisaka ya xitlhavelo xa Yesu.—Yoxuwa 23:14; Mintirho 4:12; 2 Timotiya 3:16, 17.
KU BYELA VAN’WANA NTIYISO WA BIBELE
8. I yini lexi nga ta ku susumeta leswaku u byela van’wana leswi u swi dyondzeke?
8 Loko ripfumelo ra wena ri ya ri kula embilwini ya wena, swi ta ku tikela ku miyela u nga swi byeli van’wana leswi u swi dyondzeke. (Yeremiya 20:9) U ta boheka ku byela van’wana hi Xikwembu ni hi swikongomelo swa xona.—2 Vakorinto 4:13.
9, 10. (a) I vamani lava u nga va byelaka leswi u swi dyondzeke eBibeleni? (b) Xana u fanele u endla yini loko u lava ku huma nsimu swin’we ni Timbhoni ta Yehovha?
9 U nga sungula ku byela van’wana leswi u swi dyondzeke eBibeleni hi ku vulavula ni maxaka, vanghana, vaakelani ni vatirhi-kuloni hi vutlhari. Hi ku famba ka nkarhi u ta navela ku chumayela ku fana ni Timbhoni ta Yehovha. Loko se u navela ku endla tano, byela Mbhoni leyi dyondzaka na wena Bibele. Loko swi vonaka onge wa faneleka ku chumayela ni vandlha, ku ta endliwa malunghiselelo ya leswaku wena ni loyi a ku dyondzisaka Bibele, mi hlangana ni vakulu vambirhi va vandlha.
10 Leswi swi ta ku pfuna leswaku u tolovelana ni vakulu van’wana lava nga Vakreste, lava risaka ntlhambi wa Xikwembu. (Mintirho 20:28; 1 Petro 5:2, 3) Loko vakulu volavo va vona leswaku wa swi twisisa ni ku swi pfumela leswi Bibele yi swi dyondzisaka, naswona u hanya hi ku pfumelelana ni misinya ya milawu ya Xikwembu, nileswaku hakunene u lava ku va Mbhoni ya Yehovha, va ta ku byela leswaku wa faneleka ku huma nsimu swin’we ni vandlha tanihi muhuweleri la nga khuvuriwangiki wa mahungu lamanene.
11. Hi swihi swilo leswi van’wana va faneleke va swi fularhela va nga si fanelekela ku huma nsimu swin’we ni vandlha?
11 Vakulu lava ku kambelaka va nga ha xiya leswaku ku ni swilo leswi wa ha faneleke u swi lunghisa emahanyelweni ya wena leswaku u ta fanelekela ku huma nsimu swin’we ni vandlha. Ku nga ha va ku ri ku tshika mikhuva leyi a wu yi endla exihundleni. Hikwalaho, leswaku u faneleka ku va muhuweleri la nga khuvuriwangiki, u fanele ku va se u tshike ku endla swidyoho leswikulu, swo kota ku tikhoma ko biha hi tlhelo ra rimbewu, vudakwa ni ku tirhisa swidzidzirisi.—1 Vakorinto 6:9, 10; Vagalatiya 5:19-21.
KU HUNDZUKA NI KU HUNDZULUKA
12. Ha yini ku hundzuka ku ri mhaka ya nkoka?
12 Ku ni magoza man’wana lawa u faneleke u ma teka u nga si fanelekela ku khuvuriwa. Muapostola Petro u te: “Hundzukani mi hundzuluka leswaku ku hlanguriwa swidyoho swa n’wina.” (Mintirho 3:19) Ku hundzuka swi vula ku tisola hikwalaho ka nchumu wo karhi lowu u wu endleke. Swi fanerile leswaku munhu a hundzuka loko a tshame a hanya hi ndlela yo biha, kambe i swa nkoka ku hundzuka hambiloko munhu a hanye hi ndlela leyi a yi vonaka yi ri yinene. Ha yini? Hikuva hinkwerhu hi vadyohi kutani hi lava leswaku Xikwembu xi hi rivalela. (Varhoma 3:23; 5:12) Loko u nga si sungula ku dyondza Bibele, a wu nga swi tivi leswaku ku rhandza ka Xikwembu i yini. Kutani a swi nga ta koteka leswaku u endla ku rhandza ka xona hilaha ku heleleke! Hi yona mhaka leyi swi nga swa nkoka leswaku u hundzuka.
13. Swi vula yini ku hundzuluka?
13 Ku hundzuka ku fanele ku landzeriwa hi ku “hundzuluka.” U fanele u endla swin’wana endzhaku ka loko u tisorile. U fanele u fularhela mahanyelo ya wena ya khale kutani u tiyimisela hi mbilu hinkwayo ku hambeta u endla leswinene. Ku hundzuka ni ku hundzuluka i magoza lawa u faneleke u ma teka u nga si khuvuriwa.
KU TINYIKETELA
14. Hi rihi goza ra nkoka leri u faneleke u ri teka u nga si khuvuriwa?
14 Ku ni goza rin’wana ra nkoka leri u faneleke u ri teka u nga si khuvuriwa. U fanele u tinyiketela eka Yehovha Xikwembu.
15, 16. Swi vula yini ku tinyiketela eka Xikwembu, naswona i yini lexi susumetelaka munhu leswaku a endla tano?
15 Loko u tinyiketela hi xikhongelo eka Yehovha Xikwembu hi mbilu hinkwayo, u tshembisa leswaku u ta tirhela yena ntsena hilaha ku nga heriki. (Deteronoma 6:15) Kambe, ha yini munhu a fanele a navela ku tirhela Xikwembu? A hi endle xikombiso hi jaha leri gangisaka ntombhi. Loko ri tshama ri ri karhi ri yi vona ni ku vona mahanyelo ya yona lamanene, ri ya ri yi rhandza hi mbilu hinkwayo. Hi ku famba ka nkarhi ri ta kombela ku cata na yona. I ntiyiso leswaku loko ri cata na yona, ri ta byarha vutihlamuleri lebyi engetelekeke. Kambe rirhandzu ri ta endla leswaku jaha leri swi ri olovela ku teka goza rero ra nkoka.
16 Loko u sungula ku tiva ni ku rhandza Yehovha, u susumeteleka ku n’wi tirhela hi mbilu hinkwayo, ni ku gandzela yena ntsena. Un’wana ni un’wana la lavaka ku landzela N’wana wa Xikwembu, Yesu Kreste, u fanele a ‘titshika.’ (Marka 8:34) Hi titshika hi ku tiyiseka leswaku ku navela ka hina ni tipakani ta hina a swi hi siveli ku yingisa Xikwembu hi mbilu hinkwayo. Leswi vulaka leswaku u fanele u rhanga hi ku tiyimisela ku endla ku rhandza ka Yehovha Xikwembu evuton’wini bya wena u nga si khuvuriwa.—1 Petro 4:2.
KU HLULA KU CHAVA LESWAKU U TA TSANDZEKA
17. Ha yini van’wana va chava ku tinyiketela eka Xikwembu?
17 Van’wana va chava ku teka goza ro tinyiketela eka Yehovha hileswi va vonaka onge i ku teka goza lerikulu. Va chava leswaku va ta va ni vutihlamuleri lebyikulu eka Xikwembu loko se va ri Vakreste lava tinyiketeleke. Hikwalaho ko chava leswaku va nga ha endla swidyoho ivi va khomisa Yehovha tingana, va vona swi antswa leswaku va tshama va nga tinyiketelanga eka yena.
18. I yini lexi nga ku susumetaka leswaku u tinyiketela eka Yehovha?
18 Loko u ri karhi u dyondza ku rhandza Yehovha, u ta susumeteleka ku tinyiketela eka yena ni ku endla hinkwaswo leswi u nga swi kotaka leswaku u tshama u tinyiketerile. (Eklesiasta 5:4) Swi le rivaleni leswaku loko se u tinyiketerile, u ta lava ku “famba hi mukhuva lowu fanelaka eka Yehovha leswaku [u] n’wi tsakisa hi ku helela.” (Vakolosa 1:10) A swi nge ku tikeli nikatsongo ku endla ku rhandza ka Xikwembu hikuva wa xi rhandza. A swi kanakanisi leswaku u ta pfumelelana ni muapostola Yohane, la tsaleke a ku: “Ku rhandza Xikwembu, hi kona ku hlayisa swileriso swa xona; kasi loko swi ri swileriso swa xona a swi tiki.”—1 Yohane 5:3.
19. Ha yini u nga fanelanga u chava ku tinyiketela eka Xikwembu?
19 A swi kali swi lava leswaku u va la hetisekeke leswaku u ta tinyiketela eka Xikwembu. Yehovha u tiva ku tsana ka wena naswona a nge pfuki a langutele leswaku u endla leswi u nga kotiki ku swi endla. (Pisalema 103:14) Wa swi lava leswaku u tinyiketela eka yena kutani u ta ku pfuna a tlhela a ku seketela. (Esaya 41:10) Tiyiseka leswaku loko u tshembe Yehovha hi mbilu ya wena hinkwayo, u ta “lulamisa tindlela ta wena.”—Swivuriso 3:5, 6.
KU KOMBISA KU TINYIKETELA KA WENA HI KU KHUVURIWA
20. Ha yini ku tinyiketela eka Yehovha ku nga fanelanga ku va mhaka ya le xihundleni ntsena?
20 Swilo leswi ha ha ku bulaka ha swona, loko wo swi dyela marhambu ya nhloko, swi ta ku pfuna leswaku u tinyiketela eka Yehovha hi xikhongelo. Un’wana ni un’wana la rhandzaka Xikwembu hi mbilu hinkwayo, u fanele a tlhela a “vula erivaleni hi nomu wa yena leswaku a ponisiwa.” (Varhoma 10:10) Xana u nga swi endlisa ku yini sweswo?
21, 22. U nga ri kombisa njhani ripfumelo ra wena “erivaleni”?
21 Byela muhlanganisi wa huvo ya vakulu evandlheni ra ka n’wina leswaku u lava ku khuvuriwa. U ta hlela leswaku vakulu van’wana va ku vutisa swivutiso leswi katsaka tidyondzo ta masungulo ta Bibele. Loko vakulu volavo va swi vona leswaku wa faneleka, va ta ku byela leswaku u lunghekela ku khuvuriwa enhlengeletanweni leyi landzelaka. * Hi ntolovelo ku va ni nkulumo etinhlengeletanweni to tano, leyi hlamuselaka leswi ku khuvuriwa swi vulaka swona. Endzhaku ka sweswo, xivulavuri xi ta rhamba hinkwavo lava yaka eku khuvuriweni leswaku va hlamula swivutiso swimbirhi swo olova, leswi kombisaka leswaku va ri “vula erivaleni” ripfumelo ra vona.
22 Nkhuvulo hi wona wu swi vekaka erivaleni leswaku munhu u tinyiketerile eka Xikwembu naswona se i Mbhoni ya Yehovha. Lava yaka eku khuvuriweni va nyuperisiwa ematini leswaku va kombisa mani na mani leswaku va tinyiketerile eka Yehovha.
LESWI KU KHUVURIWA KA WENA KU VULAKA SWONA
23. Xana swi vula yini ku khuvuriwa “hi vito ra Tatana ni ra N’wana ni ra moya lowo kwetsima”?
23 Yesu u vule leswaku vadyondzisiwa va yena va ta khuvuriwa “hi vito ra Tatana ni ra N’wana ni ra moya lowo kwetsima.” (Matewu 28:19) Leswi vulaka leswaku munhu la khuvuriwaka u tiva xikhundlha xa Yehovha Xikwembu ni xa Yesu Kreste. (Pisalema 83:18; Matewu 28:18) Nakambe wa swi tiva leswaku i yini moya wo kwetsima kumbe matimba lama tirhaka ya Xikwembu nileswaku swi tirha yini.—Vagalatiya 5:22, 23; 2 Petro 1:21.
24, 25. (a) Xana ku khuvuriwa swi fanekisela yini? (b) Hi swihi swivutiso leswi faneleke swi hlamuriwa?
24 Hambiswiritano, ku khuvuriwa a hi ku petiwa ntsena ematini. Ku yimela nchumu wo karhi wa nkoka swinene. Ku nyuperisiwa ematini swi fanekisela ku fa emahanyelweni ya wena ya khale. Ku humesiwa ematini swi kombisa leswaku se u hanyela ku endla ku rhandza ka Xikwembu. Nakambe, tsundzuka leswaku u tinyiketele eka Yehovha Xikwembu hi ku kongoma, ku nga ri eka ntirho wo karhi kumbe ndlela yo karhi, vanhu vo karhi kumbe nhlengeletano yo karhi. Ku tinyiketela ni ku khuvuriwa ka wena i masungulo ya vuxaka lebyikulu ni Xikwembu—ku nga vuxaka bya xiviri eka wena na xona.—Pisalema 25:14.
25 Loko u khuvuriwa a swi vuli leswaku u ta ponisiwa. Muapostola Pawulo u tsale a ku: “Hambetani mi tirhela ku ponisiwa ka n’wina hi ku chava ni ku rhurhumela.” (Vafilipiya 2:12) Ku khuvuriwa ko va masungulo ntsena. Hikwalaho, xivutiso hi leswaku, U nga endlisa ku yini leswaku u tshama u ri karhi u rhandza Xikwembu? Ndzima ya hina yo hetelela yi ta hlamula xivutiso lexi.
^ ndzim. 21 Lunghiselelo ra nkhuvulo ri tshama ri ri kona etinhlengeletanweni ni le mintsombanweni leyi Timbhoni ta Yehovha ti vaka na yona lembe ni lembe.


text:
Xana Lexi Hi Xona Xikongomelo Xa Xikwembu?
HLAYA phepha-hungu rin’wana ni rin’wana. Kutani u hlalela mahungu eka thelevhixini kumbe u ma yingisela eka xiya-ni-moya. U ta kuma leswaku ku vulavuriwa ngopfu hi vugevenga, nyimpi ni vutherorisi! Anakanya hi swiphiqo swa wena n’wini. Swi nga endleka leswaku u dya mbitsi u xeva hi nhlomulo hikwalaho ko vabyeriwa hi loyi u n’wi rhandzaka kumbexana munhu wa kona u lovile. Swi nga endleka u titwa ku fana ni munhu lonene Yobo, loyi a vuleke leswaku wa “tsakama hi ku xaniseka.”—Yobo 10:15.
Tivutise:
Xana lexi a xi ri xona xikongomelo xa Xikwembu ha mina ni vanhu lavan’wana hinkwavo?
I mani la nga ndzi pfunaka leswaku ndzi kota ku tiyisela swiphiqo swa mina?
Xana swa tshembisa leswaku hi ta kala hi hanya hi ku rhula emisaveni?
Bibele yi ni tinhlamulo leti enerisaka ta swivutiso leswi.
BIBELE YI DYONDZISA LESWAKU XIKWEMBU XI TA ENDLA SWILO LESWI LANDZELAKA LA MISAVENI.
“Xi ta sula mihloti hinkwayo ematihlweni ya vona, rifu a ri nge he vi kona, hambi ku ri ku kolola, ni xirilo ni xitlhavi a swi nge he vi kona.”—Nhlavutelo 21:4
“La khutaka u ta tlula kukota mhunti.”—Esaya 35:6
“Mahlo ya lava nga voniki ma ta pfuriwa.”—Esaya 35:5
‘Hinkwavo lava nga eka masirha-bako ya xitsundzuxo va ta huma.’—Yohane 5:28, 29
“Ku hava munhu la tshamaka kona la nga ta ku: ‘Ndza vabya.’”—Esaya 33:24
“Ku ta va ni mavele yo tala emisaveni.”—Pisalema 72:16
VUYERIWA HI LESWI BIBELE YI SWI DYONDZISAKA
Leswi u swi dyondzeke eka matluka lama hundzeke, u nga swi bakanyeli etlhelo naswona u nga swi teki swi ri norho ntsena. Xikwembu xi tshembisa leswaku xi ta swi endla naswona Bibele yi hlamusela ndlela leyi xi nga ta swi endla ha yona.
Nilokoswiritano, Bibele yi vuyerisa hi tindlela to tala. Yi ku pfulela ndlela ya leswaku u tiphina hi vutomi sweswi. Yimanyana, u anakanya hi swilo leswi ku karhataka. Ku nga ha va ku ri ku pfumala mali, swiphiqo swa ndyangu, ku vabya kumbe ku feriwa hi murhandziwa wa wena. Bibele yi nga ku pfuna leswaku u kota ku langutana ni swiphiqo sweswo namuntlha, naswona yi nga ku chavelela hi ku hlamula swivutiso swo fana ni leswi:
Ha yini hi xaniseka?
Hi nga swi kotisa ku yini ku langutana ni swilo leswi hi tikiselaka vutomi?
Hi nga endla njhani leswaku ndyangu wa hina wu va lowu tsakeke?
Ku endleka yini hi hina loko hi fa?
Xana hi ta kala hi va vona varhandziwa va hina lava feke?
Hi nga tiyiseka njhani leswaku Xikwembu xi ta swi endla leswi xi tshembiseke leswaku xi ta hi endlela swona enkarhini lowu taka?
Leswi u hlayaka buku leyi, swi vula leswaku u rhandza ku tiva leswi Bibele yi swi dyondzisaka. Buku leyi yi ta ku pfuna. Xiya leswaku tindzimana ta yona ti ni swivutiso leswi fambisanaka na tona ehansi ka tluka. Vanhu va timiliyoni va tiphinile hi ku dyondza Bibele ni Timbhoni ta Yehovha, va tirhisa swivutiso ni tinhlamulo. Hi tshemba leswaku na wena u ta tiphina. Onge Xikwembu xi nga ku katekisa loko u ri karhi u tiphina hi dyondzo leyi tsakisaka ni leyi enerisaka, leyi nga ta ku endla u tiva leswi Bibele yi swi dyondzisaka hakunene!!


text:
Tlhelela Eka Yehovha
Yehovha u lava tinyimpfu leti lahlekeke, wa ku rhamba leswaku u tlhelela eka yena.
Papila Leri Humaka Eka Huvo Leyi Fumaka
Papila leri, leri humaka eka Huvo leyi Fumaka ri kongomisiwe eka malandza ya Xikwembu lama tshikeke nhlengeletano leswaku ma tlhela ma vuya.
XIYENGE 1
“Leyi Lahlekeke Ndzi Ta Yi Lavisisa”
Xana Xikwembu xi languta nyimpfu leyi lahlekeke tanihi munhu loyi ku nga riki na ntshembo wa leswaku u ta cinca?
XIYENGE 2
Ku Karhateka
—“Hi Kamanyetiwile Hi Tindlela Hinkwato”
Loko u titwa u karhatekile hi leswi u nga swi kotiki ku endlela Yehovha leswi a wu tolovele ku n’wi endlela swona, ku ni leswi nga ku pfunaka leswaku u vuyeriwa hi matimba yakwe.
XIYENGE 3
Ku Twisiwa Ku Vava
—Loko Hi “Ri Ni Xivangelo Xa Ku Vilerisiwa”
Ku ni milawu yinharhu ya le Bibeleni leyi nga ku pfunaka leswaku u langutana ni ku twisiwa ku vava loko mupfumeri kulorhi a ku kandziye xikunwana.
XIYENGE 4
Ku Tivona Nandzu
—“Ndzi Basise Eka Xidyoho Xa Mina”
U nga swi kotisa ku yini ku va ni ripfalo leri baseke?
XIYENGE 5
Tlhelelani Eka “Murisi Ni Mulanguteri Wa Mimoya-xiviri Ya N’wina”
Loko ndzi lava ku tlhelela eka Yehovha, ndzi fanele ndzi sungula kwihi? Xana vandlha ri ta ndzi amukela njhani?
Xo Hetelela
Xana wa ha yi tsundzuka minkarhi yo tsakisa leyi u veke na yona ni vanhu va Yehovha?


text:
Yehovha ‘U Ndzi Rhwalela Mpingu Wa Mina Siku Ni Siku’
Ku nga khathariseki swiphiqo swa rihanyo leswi a swi tikomba swi nga tiyiseleleki, Tata wa hina wa le tilweni loyi a nga ni rirhandzu u ndzi seketerile vutomi bya mina hinkwabyo. Kutani eka malembe yo tlula 20, ndzi kume ntsako wa xiviri hi leswi ndzi tirheleke Yehovha ndzi ri phayona.
Ndzi velekiwe hi 1956 ndzi ri ni xiphiqo xa longo. Misiha ya mina leyi vavisekeke yi endle leswaku swi ndzi tikela ku famba naswona ndzi ve ni swiphiqo swin’wana leswikulu swa rihanyo.
Loko ndzi nga si velekiwa, varhumiwa lava nga Timbhoni ta Yehovha va sungule ku dyondza Bibele ni vatswari va mina. Loko ndza ha ri xihlangi, a ko va ni vahuweleri va nga ri vangani lava a va tshama eximutanini xa ka hina xa Usakos, le Namibia. Hikwalaho, a hi dyondza leswi a swi fanele swi dyondziwa eminhlanganweni ya vandlha tanihi ndyangu. Loko ndzi ri ni malembe ya nkombo, ndzi endliwe vuhandzuri ndzi hoxiwa phayiphi leyi a yi ta endla leswaku ndzi kota ku tsakamisa. Loko ndzi ri ni malembe ya 14, ndzi khomiwe hi vuvabyi bya switshetshela. Leswi xikolo xa le henhla lexi a xi ri kona endhawini ya ka hina a xi ri ekule swinene ni le kaya naswona a a ndzi fanele ndzi khathaleriwa hi ndlela yo hlawuleka hi vatswari va mina, a ndzi swi kotanga ku heta xikolo.
Hambiswiritano, ndzi endle xiboho xo tiyisa vuxaka bya mina na Yehovha. Hi nkarhi wolowo minkandziyiso ya hina ya Vukreste a yi nga si va kona hi Xibunu, ku nga ririmi ra manana. Kutani ndzi dyondze ku hlaya Xinghezi leswaku ndzi ta kota ku dyondza tibuku to tala ta hina. Ndzi ve muhuweleri wa Mfumo kutani ndzi khuvuriwa loko ndzi ri ni malembe ya 19. Eka malembe ya mune lama landzeleke, ndzi ve ni swiphiqo swo tala swa rihanyo ni swa mintlhaveko. Ku engetela kwalaho, leswi eximutanini xa ka hina a hi hanyisana swinene, ku chava vanhu swi endle leswaku ndzi nga wu hisekeli ngopfu ntirho wo chumayela.
Loko ndzi ri ni malembe ya va-20, hi rhurhile eNamibia hi ya eAfrika Dzonga naswona a ku ri ro sungula ndzi kota ku hlanganyela ni vandlha. Sweswo a swi tsakisa hakunene! Hambiswiritano, a ndzi fanele ku ya endliwa vuhandzuri byin’wana—sweswi a ndzi ya hoxiwa phayiphi leyi a yi ta endla leswaku ndzi kota ku tirhuma.
Siku rin’wana, ndzi twe mulanguteri wa xifundzha a nyikela nkulumo leyi a yi vulavula hi ku phayona. Ndlela leyi a a vulavula ha yona yi ndzi khumbe mbilu. A ndzi swi tiva leswaku hikwalaho ka swiphiqo swa rihanyo a swi nga ta ndzi olovela ku phayona, kambe ndzi yi vonile ndlela leyi Yehovha a ndzi pfuneke ha yona emaxangwini yo tala lawa ndzi langutaneke na wona. Kutani ndzi endle xikombelo xo va phayona ra nkarhi hinkwawo. Hambiswiritano, leswi a ndzi ri ni swiphiqo swa rihanyo, vakulu a va kanakana ku hlamula xikombelo xa mina.
Nilokoswiritano, ndzi endle xiboho xo endla hinkwaswo leswi ndzi nga swi kotaka entirhweni wo chumayela hi Mfumo. Hikwalaho ko pfuniwa hi manana ni vamakwerhu van’wana, ndzi kote ku vika tiawara leti vikiwaka hi maphayona ku ringana tin’hweti ta tsevu. Sweswo swi kombise ndlela leyi a ndzi tiyimisele ha yona ku va phayona nileswaku swiphiqo swa mina swa rihanyo a swi lawuleka. Ndzi tlhele ndzi endla xikombelo kutani sweswi xikombelo xa mina xi hlamuriwile. Hi September 1, 1988, ndzi ve phayona ra nkarhi hinkwawo.
Loko ndzi ri karhi ndzi phayona, minkarhi hinkwayo a ndzi swi vona leswaku Yehovha wa ndzi seketela. Ku dyondzisa vanhu ntiyiso ematshan’weni yo karhateka hi rihanyo ra mina swi ndzi sirhelerile ni ku ndzi pfuna leswaku ndzi kula hi tlhelo ra moya. Ndzi kume ntsako lowukulu hileswi ndzi pfuneke vanhu vo tala leswaku va tinyiketela va tlhela va khuvuriwa.
Xiyimo xa mina xa rihanyo a xi si cinca. Kambe Yehovha ‘u ndzi rhwalela mpingu wa mina siku ni siku.’ (Ps. 68:19) A nga endli leswaku ndzi kota ku tiyiselela xiyimo xa mina ntsena; kambe u tlhela a endla leswaku ndzi tsakela vutomi!


text:
GONDO 10
U nga wu zivisa ku txani wukhozeli wa ditshuri?
1. Ina kova ni wukhongeli wumwewo basi wa ditshuri?
Jesu a gondisile vapizani vakwe wukhongeli wumwewo basi, i ku wukhongeli wa ditshuri. Wona wu fana ni nzila ayi yi yisako ka wutomi wo mbi guma. Jesu a ti khene hi nga vavangi va yi manako nzila yoneyo. (Matewu 7:14) Txizimu txi amukela wukhozeli wu wu nga seketelwa ka Dipswi da txona da ditshuri. Vakhozeli votshe va ditshuri va tumela ti ti fanako.—Gonda Johane 4:23, 24; 14:6; Vaefesu 4:4, 5.
2. Jesu a ti khene txani ngu makristu a makuhu?
Jesu a hi alakanyisile ti to vaprofeti va makuhu va ti na nyenyezisa wukristu. Ngu hahanze va woneka va txi fana ni vakhozeli va ditshuri. Titxhetxheni kwawe va womba ti to makristu. Kambe vathu vonevo u nga va wona ngu mihando yawe. Ngu nzila yihi? O va wukhozeli wa ditshuri basi awu wu ku ni makristu a ditshuri a ya ma ku ni tifanelo tatinene ni simaho si ti hehukako ku wonwa ngu vathu.—Gonda Matewu 7:13-23.
3. U nga va zivisa ku txani vakhozeli va ditshuri?
Xolisisa sikombekiso siya sa mtxhanu:
Vakhozeli va ditshuri va xonipha diBhibhele kota Dipswi da Txizimu. Va ti karatela ku hanya ngu milayo ya dona. Ngu koneho, wukhongeli wa ditshuri wa hambana ni wukhongeli wu wu seketelwako ka mialakanyo ya vathu. (Matewu 15:7-9) Vakhozeli va ditshuri va hanya ngu ku tumelelana ni ti va ti gondisako.—Gonda Johane 17:17; 2 Timoti 3:16, 17.
Vapizani va ditshuri va Jesu va xonipha ditina da Txizimu, i ku Jehovha. Jesu a xoniphile ditina da Txizimu ngu ku va a txi di pfalisa. A vhuni vathu ti to ve ziva Txizimu e tshumela e va gondisa ku maha mkombelo a ti to ditina da Txizimu di sawulekiswa. (Matewu 6:9) A hawa u zumbako kona, ngu wuhi wukhongeli wu wu pfalisako ditina da Txizimu?—Gonda Johane 17:26; Varoma 10:13, 14.
Makristu a ditshuri ma txhumayela ngu Mfumo wa Txizimu. Txizimu txi rumile Jesu ti to e ya txhumayela mahungu a manene a Mfumo. Mfumo wa Txizimu ngu wona basi themba ya vathu. Jesu a simamile e wombawomba ngu wona kala mbimo yi a nga fa ngu yona. (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43) A wombile ti to vapizani vakwe va ti na txhumayela ngu wona. Ku nga ti m’thu a txi ta m’tini kwako e ta wombawomba ni nawe ngu Mfumo wa Txizimu ina a nava i di wa wukhongeli wuhi?—Gonda Matewu 24:14.
Vapizani va Jesu kha va mahi txienge txa mafu yawa o biha. U nga va wona ngu kwa mbi sengela ka politika mwendo ka tiyimbi ta tixaka. (Johane 17:16; 18:36) Kambe kha va endeteli mahanyelo a mafu yawa ma ku ni phango.—Gonda Jakobe 4:4.
Makristu a Ditshuri ma dhundana ngutu. Dipswi da Txizimu di va gondisa ku xonipha vathu va tixaka totshe. Hambi ku timbimo to tala wukhongeli wa makuhu wu seketelako tiyimbi ta lixaka, vakhozeli va ditshuri kha va tumeli ku maha toneto. (Mika 4:1-3) Makhaloni yeto, Makristu a ditshuri ngu nzila ya wutxhari ma thumisa mbimo ni silo sa wona ku na vhuna ni ku kuzeta vamwane.—Gonda Johane 13:34, 35; 1 Johane 4:20.
4. U nga wu zivisa ku txani wukhongeli wa ditshuri?
Wukhongeli wuhi a wu tigondo ta wona ti nga seketelwa ka Dipswi da Txizimu, a wu wu xoniphako ditina da Txizimu, kambe wu pfalisako Mfumo wa Txizimu kota wona basi themba ya vathu? Ngu wuhi mtxawa wu wu kombisanako lirando wu wu si sengeliko ka tiyimbi? U ti wonisa ku txani?—Gonda 1 Johane 3:10-12.


text:
Tlhatlhambuto 15: Sati Wa Loti I Lo Cuwuka Nzhako
LOTI ni ngango wakwe va wa hanya na Abrahama tikweni ga Kanani. Siku go kari Abrahama i te ngalo ka Loti: ‘A tiko a gi eneli kasi ku gisa zihari za hina zontlhe. A hi hambane. Loku uya ka tlhelo ginwe, mina nzi taya ka ginwani.’
Loti i lo cuwuka a tiko. I lo wona xipanze xa xi nene xa tiko lezaku xi wa hi ni mati ni byanyi go tala ga gi nene kasi ku gisa zihari zakwe. Ku wa hi Xipanze xa Jordani. Hizalezo, Loti i lo rurisa ngango ni zihari zakwe vaya kwaleyo. Hi kugumesa va lo aka muti wabye doropeni ga Sodoma.
A vanhu va le Sodoma va wa bihile nguvu. Lezo zi karatile Loti, hakuva yena i wa hi munhu wa mu nene. Nungungulu yenawu zi lo mu karata. Hi kugumesa, Nungungulu i lo rumela tingelosi timbiri a ku ya tivisa Loti lezaku yena i wa ta lovisa Sodoma zinwe ni Gomora, a doropa gi nga hi kusuhani, hi kota ya kubiha ka wona.
A tingelosi ti lo byela Loti: ‘Hatlisa! Teka sati wa wena ni vanhanyana va wena u huma!’ Loti ni ngango wakwe va wa nonoka ku huma, kasike a tingelosi ti lo va khoma hi mawoko ti va humesa doropeni. Anzhako, yinwe ya tingelosi yiku ngalo: ‘Tsutsumani mu ponisa wutomi ga nwina! Mu nga cuwuki nzhako. Tsutsumelani zitsungeni kasi mu ngafi.’
Loti ni vanhanyana vakwe va lo ingisa va huma Sodoma. A va nyimangi ni kutsongwani, niku a va cuwukangi nzhako. Kanilezi a sati wa Loti a nga ingisangi. Laha va nga fambile pfhuka wo kari kusukela Sodoma, yena i lo nyima a cuwuka nzhako. Hizalezo, a sati wa Loti i lo maha ruka ga munyu. Wa mu wona laha ka mufananiso?
Ha zi kota ku kuma xigonzo xa lisima hi ka lezo. Lezo zi hi komba lezaku Nungungulu i hanyisa lava va mu ingisako, kanilezi lava va nga mu ingisiko va ta luza wutomi gabye.
Genesisi 13:5-13; 18:20-33; 19:1-29; Luka 17:28-32; 2 Pedro 2:6-8.
Ziwutiso
- Hikuyini Abrahama na Loti va hambeneko?
- Hikuyini Loti a hlawulileko ku hanya Sodoma?
- Va wa hi va matshamela muni a vanhu va le Sodoma?
- Xitlharihiso muni lexi Loti a nyikilweko hi tingelosi timbiri?
- Hikuyini a sati wa Loti a mahileko ruka ga munyu?
- Zini hi gonzako hi lezi zi humeleleko sati wa Loti?
Ziwutiso zo engetela
- Gonza Genesisi 13:5-13.
Xungetano hi ku xuxa timhaka, xigonzo muni hi zi kotako ku xi kuma hi ka Abrahama? (Gen. 13:8, 9; Rom. 12:10; Fil. 2:3, 4)
- Gonza Genesisi 18:20-33.
Xana a kutirisana ka Jehova na Abrahama ku hi nyikisa kuyini a kutsumba ka lezaku Jehova na Jesu va ta lamula hi nongameto? (Gen. 18:25, 26; Mat. 25:31-33)
- Gonza Genesisi 19:1-29.
Xana wu komba yini a tlhatlhambuto lowu wa Biblia xungetano hi mawonela ya Nungungulu hi kuetlela ni wanuna kutani wasati kulori? (Gen. 19:5, 13; Levi 20:13)
Kuhambana muni hi ku kumako laha ka mahlamulela ya Loti na Abrahama zileletelweni za Nungungulu, niku zini hi zi kotako ku gonza hi lezo? (Gen. 19:15, 16, 19, 20; 22:3)
- Gonza Luka 17:28-32.
Hi gihi a tshamela ga mbilu legi a sati wa Loti a ngave nago hi zilo zi wonekako, niku lezo zi hi tlharihisa hi ndlela muni? (Lu. 12:15; 17:31, 32; Mat. 6:19-21, 25)
- Gonza 2 Pedro 2:6-8.
Hi ku pimanyisa Loti, ma fanele kuva wahi a mawonela ya hina hi tiko go biha legi gi hi ranzelako? (Ezek. 9:4; 1 Joh. 2:15-17)


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Matewu 11:1-30
11 Kutani loko Yesu a heta ku nyika swiletelo eka vadyondzisiwa vakwe va 12, a suka kwalaho ku ya dyondzisa ni ku chumayela emitini ya vona.+2 Kambe Yohane, loko a twa hi ta mintirho ya Kreste a ri ekhotsweni,+ a rhuma vadyondzisiwa va yena3 va ku eka yena: “Xana hi wena Loyi a Taka, kumbe hi fanele ku langutela un’wanyana?”+4 Yesu a va angula a ku: “Khomani ndlela mi ya vikela Yohane leswi mi swi twaka ni ku swi vona:5 Lava feke mahlo va vona,+ ni lava khutaka+ va famba, va nhlokonho+ va basisiwa naswona lava feke tindleve+ va twa, ni lava feke+ va pfuxiwa, ni swisiwana swi byeriwa mahungu lamanene;+6 kutani wa tsaka loyi a nga kumiki nchumu lexi n’wi khunguvanyisaka eka mina.”+7 Loko va ri endleleni, Yesu a sungula ku byela mintshungu hi ta Yohane: “Xana a mi humele ku ya vona yini emananga?+ Ku ya vona rihlanga leri tsekatsekisiwaka hi mheho?+8 Kutani ke, a mi humele ku ya vona yini? Ku ya vona munhu la ambaleke tinguvu to olova? Ina, lava ambaleke tinguvu to olova va le tindlwini ta tihosi.+9 Kutani, kahle-kahle a mi humele yini? Ku ya vona muprofeta? Ina, ndza mi byela, la n’wi tlulaka ngopfu muprofeta.+10 Loyi hi yena loyi ku tsariweke leswi malunghana na yena, ‘Waswivo! Ndzi rhuma murhumiwa wa mina emahlweni ka wena, la nga ta rhanga emahlweni a ku lunghisela ndlela!’+11 Ndzi tiyisile ndzi ri eka n’wina, Exikarhi ka lava velekiweke hi vavasati+ a ku si humelela lonkulu eka Yohane Mukhuvuri; kambe munhu lontsongo emfun’weni+ wa matilo u nkulu eka yena.12 Kambe ku sukela emasikwini ya Yohane Mukhuvuri ku fikela sweswi mfumo wa matilo i pakani leyi vanhu va lwelaka ku yi fikelela, naswona lava va lwelaka ku yi fikelela va yi kuma.+13 Hikuva Vaprofeta hinkwavo ni Nawu, va profete kukondza ku ta Yohane;+14 naswona loko mi lava ku swi amukela, Yena hi byakwe i ‘Eliya loyi a nga ta ta.’+15 Loyi a nga ni tindleve a a yingise.+16 “Xana xitukulwana+ lexi ndzi ta xi fanisa na mani? Xi fana ni vana lavatsongo lava tshameke etindhawini ta ku xavisela lava huwelelaka vatlangi-kulobye,+17 va ku, ‘Hi mi chayele xitiringo, kambe a mi cinanga; hi kalakarile, kambe a mi tibanga mi rila hi gome.’+18 Hilaha ku fanaka, Yohane u tile a nga dyi hambi ku nwa,+ kambe vanhu va ku, ‘U ni dimona’;19 N’wana wa munhu u tile a dya ni ku nwa,+ hambiswiritano vanhu va ku, ‘Maswivo! I munhu wa madyo ni la tinyiketeleke eku nweni ka vhinyo, nakulobye wa valuvisi ni vadyohi.’+ Hambiswiritano, vutlhari byi kombisiwa byi ri lebyi lulameke hi mintirho+ ya byona.”20 Kutani a sungula ku sola miti leyi yo tala leyi mintirho yakwe ya matimba yi endliweke eka yona, hikuva a yi hundzukanga:+21 “Khombo eka wena, Korazini! Khombo eka wena, Betsayida,+ hikuva loko mintirho ya matimba leyi endliweke eka n’wina a yi endliwe eTiri ni le Sidoni, a va ta va va hundzuke khale swinene va ambale nguvu yo khwaxa naswona va ri eminkumeni.+22 Hikwalaho ndzi ri eka n’wina, Swi ta tiyiseleka swinene eka Tiri na Sidoni hi Siku ra Vuavanyisi+ ku tlula eka n’wina.+23 Na wena, Kapernawume,+ xana swi nga ha endleka u tlakuseriwa etilweni? U ta xikela+ eHayidesi;+ hikuva loko mintirho ya matimba leyi endlekeke eka wena a yi lo endleka eka tiko ra Sodoma, a ri ta va ra ha ri kona ku fikela namuntlha.24 Hikwalaho ndzi ri eka n’wina, Swi ta tiyiseleka swinene eka tiko ra Sodoma hi Siku ra Vuavanyisi ku tlula eka n’wina.”+25 Enkarhini wolowo Yesu a angula a ku: “Tatana, ndza ku dzunisa erivaleni, Hosi ya tilo ni misava, hikuva swilo leswi u swi fihlele lavo tlhariha ni lava nga ni ku twisisa kutani u swi hlavutele swihlangi.+26 Ina, Wena Tatana, hikuva ku endlisa sweswo ku ve ndlela leyi amukeriweke hi wena.27 Swilo hinkwaswo ndzi nyikiwe swona hi Tata+ wa mina, naswona a nga kona la tivaka N’wana hi ku helela handle ka Tatana,+ hambi ku ri la tivaka Tatana hi ku helela loko ku nga ri N’wana, na mani na mani loyi N’wana a rhandzaka ku n’wi hlavutela+ eka yena.28 Tanani eka mina, n’wina hinkwenu lava tirhaka hi matimba ni lava tikeriwaka,+ ndzi ta mi phyuphyisa.29 Tlhandlekani joko+ ra mina ehenhla ka n’wina mi tlhela mi dyondza eka mina,+ hikuva ndzi ni moya wo rhula+ ni mbilu yo titsongahata, kutani mi ta kumela mimoya-xiviri ya n’wina ku phyuphya.+30 Hikuva joko ra mina ra olova ni ndzhwalo wa mina wa vevuka.”+


text:
XIPIMO XA WUKHUME NI MUNE
Ndlela Ya Ku Kuma Litsako Wutomini Ga Ngango Wa Wena
Xini xi lavekako kasi ku maha nuna wa mu nene?
Xana wasati a nga zi kotisa kuyini ku maha sati wa mu nene?
Xini xi lavekako kasi kuva mupswali wa mu nene?
Xana a vanana va nga vunisa kuyini kutsakiseni ka wutomi ga ngango?
JEHOVA NUNGUNGULU i lava lezaku a ngango wa wena wuva ni wutomi gi tsakisako. A Mhaka yakwe, a Biblia, yi nyika kongomiso ka xiro xinwe ni xinwani xa ngango, na gi tlhamusela a ntiro lowu Nungungulu a lavako lezaku a munwe ni munwani a wu maha. A xikhati lexi a ziro za ngango zi tatisako a mitiro ya zona maringano ni wusungukati ga Nungungulu, a mabhinzu ya kona ma tsakisa nguvu. Jesu i te ngalo: “Ku katekile nguvunguvu lava va zwako a mhaka ya Nungungulu, va yi hlayisa.”—Luka 11:28.
2 A kutsaka ka ngango ku khegele nguvunguvu laha ka ku tiva lezaku a ngango wu tumbuluxilwe hi Jehova, loyi Jesu a nga mu vitana “Dadani wa hina.” (Mateu 6:9) Yontlhe mingango laha misaveni yi kona hikwalaho ka Dadani wa hina wa le tilweni—niku yena hakunene wa zi tiva lezi zi tsakisako mingango. (Va Le Efesusi 3:14, 15) Kasike, zini lezi a Biblia gi zi gonzisako xungetano hi ntiro wa xiro xinwe ni xinwani xa ngango?
A NGANGO WA VANHU WU TUMBULUXILWE HI NUNGUNGULU
3 Jehova i vangile vanhu vo sangula, Adamu na Eva, a va tlhanganyisa kota nuna ni sati. Yena i lo va veka paradiseni go saseka laha misaveni—a simu ga Edeni—zonake a va leletela lezaku vava ni vana. Jehova i te ngalo: “Pswalani, mu anza, mu tata misava.” (Genesisi 1:26-28; 2:18, 21-24) Lezo a hi karingani kutani tsheketo, hakuva Jesu i kombile lezaku lezi a bhuku ga Genesisi gi zi wulako xungetano hi kusangula ka wutomi ga ngango zilo za lisine. (Mateu 19:4, 5) Hambulezi hi tlhanganako ni zikarato zo tala zinwe ni lezi a wutomi gi kalako gi nga fambi kota lezi Nungungulu a nga zi lavisa zona, a hi woneni a ku hikuyini za ha kotekako ku kuma litsako ngangweni.
4 A xiro xinwe ni xinwani laha ngangweni xi nga vuna a ku maha a wutomi ga ngango gi tsakisa hi ku pimanyisa Nungungulu kukombiseni ka liranzo. (Va Le Efesusi 5:1, 2) Hambulezo, hi nga zi kotisa kuyini a ku pimanyisa Nungungulu, kota lezi hi kalako hi nga mu woni? Ha zi kota ku gonza lezi Jehova a tirisako zona hakuva i rumele N’wana wakwe wa matewula hi le tilweni ata misaveni. (Johani 1:14, 18) A xikhati lexi a nga hi misaveni, N’wana loyi, Jesu Kristu, i pimanyisile khwatsi a Dadani wakwe wa le tilweni laha kaku a ku wona Jesu ni ku mu ingisela zi wa ku khwatsi hi kuva na Jehova ni ku Mu ingisela. (Johani 14:9) Hikwalaho, a munwe ni munwani wa hina a nga zi kota ku maha a wutomi ga ngango gi tsakisa nguvu hi ku gonza xungetano hi liranzo leli Jesu a li kombisileko ni ku lanzela xikombiso xakwe.
XIKOMBISO KA VANUNA
5 A Biblia gi ngalo a vanuna va fanele ku hlayisa vasati vabye hi ndlela leyi Jesu a hlayisako ha yona vapizani vakwe. Wona a xileletelo lexi xa Biblia: “Vavanuna, ranzani a vasati va nwina, kota lezi Kristu a nga ranza bandla, a ti nyikela hi kota ya gona…Hizalezo a vavanuna va fanele ku ranza a vasati vabye kota lezi va ranzako a mimiri yabye. Loyi a ranzako sati wakwe wa ti ranza wutsumbu. Hakuva cima a ku na ngava na munhu a nga venga a nyama yakwe; kanilezi wa yi wundla a yi tshotshota, kota lezi Kristu a mahako ka bandla.”—Va Le Efesusi 5:23, 25-29.
6 A liranzo leli Jesu a nga nalo hi bandla gakwe ga vapizani li veka xikombiso xo mbhelela ka vanuna. Jesu “i lo va ranza kala kugumesa,” a nyikela wutomi gakwe hi kota ya vona, hambu lezi va nga kala va nga mbhelelangi. (Johani 13:1; 15:13) Hi ndlela yo fana, a vanuna va khongoteliwa ku ngalo: “Ranzani vasati va nwina, mu nga va maheli timbiti.” (Va Le Kolosi 3:19) Zini lezi zi to vuna a nuna a ku lanzela a wusungukati lego, nguvunguvu loku sati wakwe a tala ku hoxisa ke? Yena i fanele ku alakanya lezaku yenawu wa hoxisa. Ngha a alakanya kambe lezi a faneleko ku zi maha kasi ku tsetselelwa hi Nungungulu. Makunu ke, kasi zini a faneleko ku zi maha? Yena i fanele ku tsetselela lava va mu onhelako, niku lezo zi patsa a ku tsetselela a sati wakwe. Hakunene, yenawu sati i fanele ku tsetselela lava va mu onhelako. (Mateu 6:12, 14, 15) Wa zi wona a ku hikuyini a vanhu vo kari va wulileko lezaku a wukati ga gi nene hi legi gi patsako vanhu vambiri va zi kotako ku tsetselelana hi mbilu yontlhe?
7 A vanuna kambe va maha khwatsi hi ku pima lezaku xontlhe xikhati Jesu i kombisile kukhatala hi vapizani vakwe. Yena i wa kari a khatalela a kuhluleka kabye ni zilaveko zabye za nyama. Hi xikombiso, a xikhati lexi a vapizani va nga karele yena i te ngalo: “Tanani, hiya xiwuleni, hi ya tshama hoce, kasi ma humula kutsongwani.” (Marku 6:30-32) A vasati vonawu va fanelwe hi kukhatalelwa ka hombe. A Biblia gi wula lezaku a vasati “xibya xa wukheta” lexi a vanuna va layiwako a ku xi “dzunza.” Hikuyini? Hakuva a vanuna ni vasati va hlengela zinwe ka “tipswalo ta wutomi.” (1 Pedro 3:7) A vanuna va fanele ku alakanya lezaku lexi xi mahako munhu ava wa lisima ka Nungungulu i kutsumbeka, na ku nga hi kuva wanuna kutani wasati.—Tisimu 101:6.
8 A Biblia gi ngalo a nuna “loyi a ranzako sati wakwe wa ti ranza wutsumbu.” Lezo zi nghaho hakuva a wanuna ni sati wakwe “a va ha hi vambiri, va hi nyama yinwe,” kota lezi Jesu a zi wulileko. (Mateu 19:6) Hikwalaho a va faneli ku hlengela masango ni vanhu vanwani. (Mavingu 5:15-21; Maheberu 13:4) Va nga zi kota ku maha lezo loku va khatalela a zilaveko za munwe ni munwani wabye. (1 Va Le Korinte 7:3-5) A xialakanyiso lexi xi lanzelako xa lisima nguvu: “Cima a ku na ngava na munhu a nga venga a nyama yakwe; kanilezi wa yi wundla a yi tshotshota.” A vanuna va fanele ku ranza vasati vabye kota lezi va ti ranzako wutsumbu, na va alakanya lezaku va ta ti hlamulela ka hloko yabye, Jesu Kristu.—Va Le Efesusi 5:29; 1 Va Le Korinte 11:3.
9 Mupostoli Paule i wulawulile hi “liranzo la Kristu Jesu.” (Va Le Filipi 1:8) A liranzo la Jesu li wa hi lo tsakisa, leli li nga tsakisa vavasati lava va mahileko vapizani vakwe. (Johani 20:1, 11-13, 16) Niku a vasati va na ni xilaveko xa ku ranziwa hi vanuna vabye.
XIKOMBISO KA VASATI
10 A ngango i hlengeletano, niku kasi wu fela ku tira khwatsi, wu fanele kuva ni hloko. Hambu Jesu i na ni Loyi a ti koramisako ka yena kota Hloko yakwe. A “hloko ya Kristu hi Nungungulu,” kota lezi a ‘hloko ya wasati a nga nuna wakwe.’ (1 Va Le Korinte 11:3) A kutikoramisa ka Jesu ka wuhloko ga Nungungulu xikombiso xi nene, hakuva hina hontlhe hi na ni hloko leyi hi faneleko ku ti koramisa ka yona.
11 A vavanuna va nga mbhelelangiko va hoxisa niku zikhati zinyingi a va tatisi khwatsi a tifanelo tabye kota tihloko. Makunu ke, zini lezi a sati a faneleko ku zi maha? Yena a nga faneli ku kanyisa lezi a nuna wakwe a zi mahako ge hambu ku zama ku teka wuhloko ga nuna. A wasati i maha khwatsi hi ku alakanya lezaku a moya wa kurula ni wa kuolova ngwa tsengo wa hombe mahlweni ka Nungungulu. (1 Pedro 3:4) Hi ku kombisa a moya lowo, a sati i ta hehukelwa a ku kombisa a kutikoramisa loku ku tsakisako Nungungulu, hambu loku a hi ka xiyimo xo karata. A ku hunza lezo, a Biblia gi ngalo a “wasati ngha ava ni xichawo ka nuna wakwe.” (Va Le Efesusi 5:33) Kanilezi ku nga kuyini loku nuna a nga vumeli Kristu kota Hloko yakwe? A Biblia ga khongotela vasati: “Ingisani vanuna va nwina; lezaku kasi hambu loku va hi kona lava va nga ingisiko mhaka, va fela ku kokiwa hi mahanyela ya vasati vabye hi handle ka mhaka; na va wona a mahanyela ya nwina ya kubasa zinwe ni xichawo.”—1 Pedro 3:1, 2.
12 Hambu loku nuna wakwe a nga hi mukholwa-kulobye, a hi ku khwatsi sati o yeyisa nuna loku, hi xichawo, a wula mawonela yo hambana ni lawa ya nuna. Za koteka a ku a mawonela ya sati ma hi ma nene, na ma hi lawa ma zi kotako ku vuna ngango loku nuna a ma ingisa. Hambu lezi Abrahama a nga kala ku zwanana ni sati wakwe, Sara, a xikhati lexi Sara a nga wula matsemela ma nene ya mhaka yo kari ya ngango, Nungungulu i lo byela Abrahama lezi: “Ingisa zontlhe lezi Sara a ku byelileko.” (Genesisi 21:9-12) Hakunene, loku nuna a songa mhaka leyi yi nga lwisaniko ni nayo wa Nungungulu, a sati i kombisa a kutikoramisa kakwe hi ku yi lanzela.—Mitiro 5:29; Va Le Efesusi 5:24.
13 Hi ku tatisa tifanelo takwe, a sati a nga maha zo tala kasi ku khatalela a ngango. Hi xikombiso, a Biblia gi komba lezaku a vavasati va tekilweko va fanele “ku ranza vanuna vabye ni vana vabye, vava va tlharihileko, va basileko, va ti tshamela [“va tira,” NM] makaya, va hi va nene, va ingisa a vanuna vabye.” (Titusi 2:4, 5) Kota lezi a nga ni fanelo ya sati ni mamani, a wasati loyi a mahako lezo i ta ranziwa nguvu a tlhela a kombiwa xichawo hi ngango wakwe. (Mavingu 31:10, 28) Kota lezi a wukati gi nga kupatsana ka vanhu va nga mbhelelangiko, za koteka a ku zikarato za hombe zi gumesa hi kuhambana kutani kutlhatlhiwa ka wukati. A Biblia ga vumelela kuhambana hi zigelo zo kari. Kanilezi, a kuhambana i mhaka yo binza, hakuva a Biblia gi nyika wusungukati legi: “A wasati ngha a nga suki nuneni wakwe, …ni wanuna ngha a nga tsiki a sati wakwe.” (1 Va Le Korinte 7:10, 11) Ntsena loku a munwe wabye a bhaya hi kona ku nga ni xiseketelo xa Mitsalo xa ku tlhatlha wukati.—Mateu 19:9.
XIKOMBISO XA XI NENE KA VAPSWALI
14 Jesu i vekele vapswali a xikombiso xa xi nene hi ndlela leyi a khomileko ha yona vanana. A xikhati lexi vanwani va nga zama ku tsimbetela zivanana lezaku zi nga tshineleli Jesu, yena i te ngalo: “Vumelani a vanana a kuta ka mina, mu nga va beleteli.” A Biblia gi ngalo zonake yena “i lo va angatela, a tlhateka mandla hehla kabye, a va katekisa.” (Marku 10:13-16) Kota lezi Jesu a tshamileko xikhati xo kari ni vanana, xana wena a wu fanelangi ku maha zo fana ni lezo ni vana va wena? Vona va na ni xilaveko xa ku tshama xikhati xo leha na wena, u nga tshami navo kutsongwani. U fanele ku ti siyela xikhati xa ku va gonzisa, hakuva lezo hi zona lezi Jehova a gonzisako vapswali a kuva va zi maha.—Deuteronome 6:4-9.
15 Kota lezi a tiko legi gi yako gi biha nguvu, a vanana va na ni xilaveko xa kuva ni vapswali va to va vikela ka vanhu lava va hlotako ku va xakela hi ku hlengela navo masango. Wona ndlela leyi Jesu a nga vikela ha yona a vapizani vakwe, lava hi liranzo a va vitanileko “vana vanga.” A xikhati lexi a nga khonwa lezaku a ya dawa, Jesu i mahile malulamiselo ya ku va ponisa. (Johani 13:33; 18:7-9) Kota mupswali, u na ni xilaveko xa ku ti wonela ka ziringo za Diyabu za ku lava ku maha kubiha a vana va wena. U fanele ku va tlharihisa na ka ha hi ni xikhati.* (1 Pedro 5:8) Lezi ku na ni timhango to tala ti zi kotako ku va onha hi tlhelo ga miri, ga moya, ni ga mahanyela.
16 Ka wusiku ga mahlweni ka siku legi Jesu a ngafa ha gona, a vapizani vakwe va lo kanetisana xungetano hi loyi a nga hi wa hombe xikari kabye. Wutshanwini ga ku va bhongela, Jesu hi liranzo i lo simama a ku va khongotela hi magezu ni xikombiso. (Luka 22:24-27; Johani 13:3-8) Loku wena u hi mupswali, wa zi kota ku wona a ku u nga lanzisa kuyini a xikombiso xa Jesu ka ndlela leyi u lulekako ha yona vana va wena? Lisine lezaku vona va na ni xilaveko xa ku tsayiswa, kanilezi a kutsayiswa loko ku fanele kuta “hi nongameto,” kutani mpimo lowu wu faneleko, na ku nga hi hi zanga. U nga ta va wulawulela zilo zi “tlhavako khwatsi i supado.” (Jeremia 30:11; Mavingu 12:18) N’wana wa wena i fanele ku tsayiswa hi ndlela ya kuva a zi wona a ku hakunene i wa fanelwe hi kona.—Va Le Efesusi 6:4; Maheberu 12:9-11.
XIKOMBISO KA VANA
17 Xana a vanana va nga gonza zo kari ha Jesu? Ina, va nga gonza! Hi xikombiso xa yena nwinyi, Jesu i kombile a ndlela leyi a vanana va faneleko ku ingisa vapswali vabye ha yona. Yena i te ngalo: “Nza kanela kota lezi a nzi gonzisileko Dadani.” I lo engeta aku: “Xontlhe xikhati nzi maha lezi zi mu xalalisako.” (Johani 8:28, 29) Jesu i wa ingisa a Dadani wakwe wa le tilweni, niku a Biblia gi byela a vanana lezaku va ingisa vapswali vabye. (Va Le Efesusi 6:1-3) Hambu lezi Jesu a nga hi nwanana a mbheleleko, i ingisile vapswali vakwe va nyama, Josefa na Maria, lava va nga kala va nga mbhelelangi. Lezo hakunene zi nehile litsako ka ziro zontlhe za ngango wa Jesu!—Luka 2:4, 5, 51, 52.
18 Xana a vanana va zi kota ku kuma tindlela ta ku pimanyisa Jesu va tlhela va tsakisa vapswali vabye? Lisine a ku a vanana va nga ha alakanya lezaku za karata a ku ingisa vapswali vabye, kanilezi Nungungulu i lava lezaku vona va va ingisa. (Mavingu 1:8; 6:20) Xontlhe xikhati Jesu i wa ingisa a Dadani wakwe wa le tilweni, hambu loku a hi ka ziyimo zo karata. Ka xikhati xo kari, laha Nungungulu a nga lava lezaku Jesu a maha nchumu wo karata nguvu, Jesu i te ngalo: “Susa a gombe legi [xilaveko xo kari] ka mina.” Hambulezo, Jesu i mahile lezi Nungungulu a nga mu rumile, hakuva yena i wa zi tiva lezaku Dadani wakwe i wa yi tiva a ndlela ya chukwana ya kuva a yi lanzela ka xiyimo lexiyani. (Luka 22:42) Hi ku gonza a ku ingisa, a vanana va ta tsakisa nguvu a vapswali vabye zinwe ni Dadani wabye wa le tilweni.#—Mavingu 23:22-25.
19 Diyabu i ringile Jesu, niku hi nga tiyiseka lezaku yena kambe i ta ringa vanana lezaku va maha za kubiha. (Mateu 4:1-10) Satani Diyabu i tirisa kutshikelelwa hi vanghana, loku ku nga ha karatako a ku ku ala. Hikwalaho, za lisima nguvu a ku vanana va nga tolovelani ni vagohi! (1 Va Le Korinte 15:33) Dina a n’wana wa Jakobe i mahile wunghana ni lava va nga kala va nga khozeli Jehova, niku lezo zi mu yisile hlomulweni wa hombe. (Genesisi 34:1, 2) Alakanyela lezi a ngango wu zi kotako ku bayisekisa zona loku a xiro xinwe xa wona xi ti nghenisa matiriseleni yo biha ya ziro za wubeleki!—Mavingu 17:21, 25.
A NDLELA YA CHUKWANA YA KU KUMA LITSAKO NGANGWENI
20 Za hehuka a ku lulamisa timhaka ta ngango loku ku tirisiwa a wusungukati ga Biblia. Hakunene, a ku tirisa a wusungukati lego hi yona a ndlela ya chukwana ya ku kuma litsako ngangweni. Hikwalaho vanuna, ranzani vasati va nwina, mu va hlayisa hi ndlela leyi Jesu a hlayisako ha yona a bandla gakwe. Vasati, ti koramiseni ka wuhloko ga vanuna va nwina, mu lanzela a xikombiso xa wasati nene loyi ku wulawuliwako hi yena lomu ka Mavingu 31:10-31. Vapswali, gonzisani vana va nwina. (Mavingu 22:6) Vararu, ‘fumelani khwatsi a ngango wa nwina.’ (1 Timote 3:4, 5; 5:8) Na nwina vana, ingisani vapswali va nwina. (Va Le Kolosi 3:20) A ku na munhu a mbheleleko laha ngangweni, hakuva vontlhe va maha zihoxo. Hikwalaho ti tsongahateni, mu kombela ku tsetselelana.
21 Hakunene, a Biblia gi na ni wusungukati ginyingi ga lisima ni zileletelo xungetano hi wutomi ga ngango. A ku hunza lezo, gona gi hi gonzisa xungetano hi misava yiswa ya Nungungulu ni paradise gi tova kona misaveni na gi tele hi vanhu va kutsaka va khozelako Jehova. (Kuvululelwa 21:3, 4) Hakunene ku tava ni zilo zo tsakisa xikhatini xi tako! Hambu zalezi, ha zi kota kuva ni wutomi ga ngango gi tsakisako hi ku tirisa zileletelo za Nungungulu lezi zi kumekako Mhakeni yakwe, a Biblia.
LEZI A BIBLIA GI ZI GONZISAKO
- A vanuna va fanele ku ranza a vasati vabye kota lezi va ranzako a mimiri yabye.—Va Le Efesusi 5:25-29.
- A vasati va fanele ku ranza mingango yabye va tlhela va komba xichawo ka vanuna vabye.—Titusi 2:4, 5.
- A vapswali va fanele ku ranza, ku gonzisa, ni ku vikela a vana vabye.—Deuteronome 6:4-9.
- A vana va fanele ku ingisa vapswali vabye.—Va Le Efesusi 6:1-3.
* A xivuno kasi ku vikela vanana xi kumeka ka xipimo 32 xa bhuku Dyondza Eka Mudyondzisi Lonkulu, gi humesiwako hi Timboni ta Jehova.
# A nwanana i fanele ku nga ingisi mupswali ntsena loku yena a mu kuca a ku tshova nayo wa Nungungulu.—Mitiro 5:29.
Ziwutiso Za Xigonzo
1. Hi yihi ndlela ya chukwana ya ku kuma litsako wutomini ga ngango?
2. Xana a kutsaka ka ngango ku khegele laha ka kuva hi tiva yini?
3. Xana a Biblia gi ku hlawutelisa kuyini a kusangula ka ngango wa vanhu, niku xana hi zi tivisa kuyini lezaku lezi gona gi zi wulako lisine?
4. (a) Xana a xiro xinwe ni xinwani xa ngango xi nga engetelisa kuyini a litsako ngangweni? (b) Hikuyini a ku gonza xungetano hi wutomi ga Jesu ku hi ka lisima nguvu lezaku kuva ni kutsaka ngangweni?
5, 6. (a) Xana a ndlela leyi Jesu a hlayisako ha yona a bandla yi vekisa kuyini xikombiso ka vanuna? (b) Zini lezi zi faneleko ku mahiwa kasi ku tsetselelwa a zionho?
7. Zini lezi Jesu a nga kari a zi khatalela, na a nyika xikombiso xihi ka vanuna?
8. (a) Hikuyini ku wuliwako ku ngalo a nuna “loyi a ranzako sati wakwe wa ti ranza wutsumbu”? (b) Xana a kuva “nyama yinwe” zi wula yini ka nuna ni sati wakwe?
9. I tshamela muni ga Jesu legi gi kumbukiwako lomu ka Va Le Filipi 1:8, niku hikuyini a vanuna va faneleko ku kombisa a tshamela lego ka vasati vabye?
10. Xana Jesu i vekisa kuyini xikombiso ka vasati?
11. Mawonela muni lawa a sati a faneleko kuva nawo xungetano hi nuna wakwe, niku xana a mahanyela ya sati ma nga mu khumbisa kuyini?
12. Hikuyini zi nga bihangiko a ku a sati a wula mawonela yakwe hi xichawo?
13. (a) Zini lezi a bhuku ga Titusi 2:4, 5 gi khongotelako vavasati a kuva va zi maha? (b) Xana a Biblia gi le yini xungetano hi kuhambana ni kutlhatlha wukati?
14. Xana Jesu i khomisile kuyini vanana, niku xilaveko muni xa vanana lexi a vapswali va faneleko ku xi enelisa?
15. Xana a vapswali va nga maha yini lezaku va vikela vana vabye?
16. Zini lezi a vapswali va zi kotako ku gonza hi ka ndlela leyi Jesu a nga tirisana ha yona ni kungambheleli ka vapizani vakwe?
17. Xana Jesu i vekile xikombiso xo mbhelela ka vanana hi tindlela muni?
18. Hikuyini xontlhe xikhati Jesu a ingisileko a Dadani wakwe wa le tilweni, niku himani a tsakako inyamutlha a xikhati lexi a vanana va ingisako a vapswali vabye?
19. (a) Xana Satani i ringisa kuyini a vanana? (b) Xana a mahanyela ya kubiha ya vanana ma nga khumbisa kuyini a vapswali?
20. Kasi kuva ni wutomi ga ngango gi tsakisako, zini lezi a xiro xinwe ni xinwani xa ngango xi faneleko ku zi maha?
21. Zilo muni zo tsakisa zi tova kona xikhatini xi tako, niku hi nga gi kumisa kuyini a wutomi ga ngango gi tsakisako zalezi?
GONZA ZINWANI
HI VAMANI VA MAHAKO KURANZA KA JEHOVA INYAMUTLHA?
Xini a wukhozeli ga ngango?
Pola lezi a lulamiselo legi gi zi kotako ku ku vunisa zona a ku tshinela ka Nungungulu ni ku tiyisa a kuzwanana ka ngango wa wena.