text: 1Sabato ka aga 'bo, Mariamu Magadaleni pi, Mariamu Yakobo ma andrirᴜri pie, Salome be, yi nga ajinguru arikarirᴜ je, yi ma mu eri rᴜa efi ani. 2O'biti drio drio, o'du sabatoni okorisi, yi nga mu gᴜle tia etuni efᴜria. 3Yi ri te e'yo 'yo yi eselia kini, A'dini nga era gᴜ gᴜle tiliarisini ya? 4Te yini mile engaria, yi ndre de gᴜ era 'bo; te eri era amborᴜ tᴜ. 5Yini firia gᴜle alia 'bo, yi nga 'ba karilaᴜrᴜ ndre erini riria kala dri ndiria, de bongo emverᴜ izᴜrᴜ eri ruaa indi; yi nga osu tᴜ. 6Eri nga 'yo yi tia kini, Emi osu kᴜ; emi Yesu Nazaretiarini ndru, ndra yini dile pati ruaari'i. Eri enga 'bo, eri 'doa yo; emi ndre pari ndra yini eri 'bazᴜri 'do. 7Te emi mu e'yo olᴜ 'ba erini imbale 'diyi ma tia, Petero tia indi, kini, eri mu emi drilia Galilia; emi nga eri ndre 'dale, ndra erini 'yole emi tiarile. 8Yi nga fᴜ amve, nga apa gᴜle tiarisi apa apa; yi rᴜari oya oya asi osuza be tᴜ; 'yoni e'yo 'ba azini be kᴜ, urini yi bilerisi. 9Eri ka enga 'bo, o'du alᴜ sabatonirisi o'biti drio drio, eri nga i rua ece oko Mariamu Magadaleni dri, ndra erini orindi onzi odrozᴜ eri ma alia aziriri’i. 10Okᴜ nderi nga mu e'yo olᴜ 'ba ndra ovᴜpi eri be 'diyi ma tia, yini otaria candisi awᴜ be. 11'Ba nde ka eri kini eri idrirᴜ, azini eri ece di i rua okᴜ nde dri 'bo, yi a'ini kᴜ. 12Vilerisi eri nga i rua ece wura andmisi 'ba iri yi ma eselia 'diyi dri, yini aciria geria, muria asearia. 13'Ba nde 'diyi nga fᴜ mu e'yo olᴜ 'ba acepi 'diyi ma tia, te yi a'ini vini 'ba 'diyi kᴜ indi. 14Vilerisi eri nga i rᴜa ece 'ba mᴜdri drini alᴜ 'diyi dri yini riria nyaka nyaria; eri nga ega yi dria a'itaako yini pisi asi mbaza yini be, yini 'ba eri ndrepi de erini engaria 'boria 'diyi ma e'yo a'ile kᴜrisi. 15Eri nga 'yo yi tia kini, Emi mu angᴜ wudrikuru drisi dria, emi olᴜ e'yo bari 'ba Munguni 'bale 'diyi ma tia dria. 16A'ipi baputizi bipiri nga i pa ra; te a'ipi kᴜri, e'yo lizani nga eri nde ra. 17Eceta 'diyi nga ovᴜ 'ba e'yo a'ipi 'diyi be: yi nga orindi onzi odro ma rᴜsi; yi nga e'yo 'yo ti o'dirᴜsi; 18yi nga uri 'du; yi ka afa drarᴜ mvu ra, eri ngani yi 'ye onzi kᴜ; yi nga dri oti 'ba azo be 'diyi ma ruaa, yi rᴜa nga ati ra. 19Opi Yesu ka e'yo 'diyi 'yo yi tia 'bo, nga ini ovᴜ 'duzarᴜ uru 'bua, nga ri va Mungu ma dri ndiria. 20Te yi'ini, nga fᴜ e'yo olᴜ pari dri dria, de Opi ri azi 'ye yi be tualᴜ, okpo fezᴜ e'yo nde dri eceta ovᴜpi yi be indi 'diyisi. Amena.


c: text/html

text: 1Azio'du alᴜrisi Mariamu Magadaleni eri emu gᴜlea drio, de nga angᴜ atini kᴜ, nga ndre yi gᴜ oni gᴜle tiarisi 'bo. 2Eri nga nzᴜ ongusi ani, emu Simoni Petero pi vᴜ, 'ba azini Yesuni imbale leleri be, eri 'yo yi tia, Yi 'du Opini gᴜlearisi ra, te ama nini pari yini eri 'bazᴜri kᴜ. 3Petero nga di fᴜ 'ba erini imbale aziniri be, yi bi geri muzᴜ gulea. 4'Ba iri 'diyini nzᴜria tualᴜ, 'ba erini imbale aziniri aga Peteroni ongusi ra, ca gᴜle tia oko; 5eri avu aleni luzᴜ, ndre bongo emverᴜni laria ko'bo 'daa, te eri fini kᴜ. 6Simoni Petero nga di vini eca indi, erini votini biria, eri nga fi gᴜle alia ra; eri ndre bongo emverᴜni laria ko'bo 'daa, 7ndre vini kitambala ndra ovᴜpi eri ma driari, kitambala nde ovᴜni bongo emverᴜ be tualᴜ kᴜ, te ovᴜ trazarᴜ a'dule pari inia. 8'Ba erini imbale azini te ecapi gᴜle tia okori nga di fi ra, ndre ra, a'i ra. 9Te yi vani nga e'yo siza kini eri ma enga 'ba draza ma eselia rari kᴜ. 10'Ba erini imbale 'diyi nga mvi aku yinia dika. 11Te Mariamu so pa gᴜle tia amve awᴜ be, erini wᴜria, eri nga avu luzᴜ gᴜle alia; 12eri ndre malaika iri bongo emverᴜ be yi ruaa yini riria, alᴜri drinialerᴜ, aziniri panialerᴜ, pari te Yesu ma avᴜni lazᴜria. 13Yi 'yo eri tia, Okᴜ, mi wᴜ a'disi ya? Eri 'yo yi tia, Yini Opi mani 'dule rarisi, te ma nini pari yini eri 'bazᴜri kᴜ. 14Eri ka 'yo 'dini, eri nga ti ja ngᴜkᴜalerᴜ, nga Yesuni ndre pa soria, te eri nini eri Yesu'i kᴜ. 15Yesu nga 'yo eri tia, Okᴜ, mi wᴜ a'disi ya? Mi a'dini nda ya? Te eri'i, erini egaria i asia kani eri 'ba amvu 'yapiri'i yani, nga 'yo eri tia, Opi la, mi ka eri 'du ji mi'i, mi olᴜ mani pari mini eri 'bazᴜri fo, ma nga eri 'du beni. 16Yesu nga 'yo eri tia, Mariamu. Eri nga i oja, 'yo eri tia Ebrania tisi, Raboni! (efini, 'Ba 'ba Imbapiri). 17Yesu nga 'yo eri tia, Mi bi ma 'dani kᴜ, a'disikᴜ ma tuni nga Ata vᴜ kᴜ; te mi mu adripi mani vᴜ, mi 'yo yi tia, ma tu ma Ati vᴜ, emi Ati vᴜ indi, Mungu mani vᴜ, Mungu emini vᴜ indi. 18Mariamu Magadaleni nga emu e'yo olᴜ 'ba erini imbale 'diyi ma tia kini, Ma ndre Opini 'bo; kini eri 'yo i tia e'yo 'diyi ra. 19Azio'du alᴜ 'dari ma ondresi, jotileni de ovᴜria opizarᴜ pari 'ba erini imbale 'diyini yi okᴜzᴜria yini 'ba Yahudini rᴜlerisi, Yesu emu pa so yi eselia, nga 'yo yi tia, Asi anzurᴜ ma ovᴜ emi vᴜ. 20Eri ka e'yo 'diri 'yo 'bo, eri ece yi dri i ma dri piyi i ma eje be. 'Ba erini imbale 'diyi nga ovᴜ ayikosi ani yini Opini ndrelerisi. 21Yesu nga di 'yo yi tia dika ani, Asi anzurᴜ ma ovᴜ emi vᴜ. Ekile Atani ma ti epelerile, ma pe emi ti 'dinile indi. 22Eri ka e'yo 'diri ‘yora, eri nga ava vᴜ yi ma dria, nga 'yo yi tia, Emi a'i di Orindi Alatararᴜ. 23'Ba dria alᴜ alᴜ ma e'yo onzi emini kᴜle ra 'diyi, yi ma ovᴜ kᴜzarᴜ yi dri; 'ba dria alᴜ alᴜ ma e'yo onzi emini kᴜle kᴜ 'diyi, yi ovᴜni kᴜzarᴜ yi dri kᴜ. 24Te Toma, 'ba alᴜ 'ba mᴜdri drini iri 'diyi ma eselia omvele Ejorᴜri, ovᴜni yi be etu Yesuni ecazᴜrisi kᴜ. 25'Ba erini imbale azini 'diyi nga 'yo eri tia, Ama ndre Opini 'bo. Te eri 'yo yi tia, Ma ka musumari ma pamvᴜ ndre drinia kᴜ, azini ma ka ma dridrile sᴜ musumari ma pamvᴜa kᴜ, ma ka ma dri sᴜ ejenia kᴜ indi, ma ngani a'i alᴜni kᴜ. 26O'du aro ma vᴜtia, 'ba erini imbale 'diyi nga yi okᴜ jo alia dika, Tomani de yi be indi. Yesu emu de eci jotile ci, eri so pa yi eselia, kini, Asi anzurᴜ ma ovᴜ emi vᴜ. 27Eri nga di 'yo Toma tia, Mi ejᴜ mi dridrile 'doa, mi ndre ma dri; mi ejᴜ mi dri, mi sᴜ eri ma ejea; mi ma ovᴜ a'ita kokorᴜ kᴜ, te a'ita be. 28Toma nga e'yo omvi 'yo tinia, Opi mani, Mungu mani indi! 29Yesu nga 'yo eri tia, Mini ma ndrele 'borisi mi di a'i ani 'di; te 'ba ma a'ipi rua ndrekokorᴜ 'diyi yi drilebarᴜnini. 30Yesu 'ye eceta azini kakaᴜ 'ba erini imbale 'diyi ma milia, yini sile buku 'diri ma alia kᴜ 'diyi; 31te si 'diyi emini a'izᴜ ani Yesu eri Kristo Mungu ma Mvi'i, azini emini a'iria emi ma ovᴜ ani idri be eri ma rusi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikipedia:Tutorial (Talk pages)
Haku amukela · Tutorial · Cheatsheet · FAQ · Swikomba-ndlela · Mpfuno · Tafula ra mpfuno · Media copyright questions · Tafula ra Swikombo
Matluka yambulavuriswano i xihlawulekisi xa lemahlwemi xa Wikipediya, lexi endlaka swikoteka ku burisana hi leswi khumbaka matluka ya wikipediya na timhaka tinwana leti na va Wikipediya vanwana.
Loko uri na xivutiso hi tluka ro karhi, kumbe xivilelo kumbe vonelo rokarhi, unga endla leswi eka tluka ra mbulavuriswano ra kona. U endla leswi hi ku thlava xikombo "mbulavuriswano" ehenhla ka tluka. unga karhateki loko nkongomiso wuri wo tshuka; switolovelekile kutumbuluxa tluka ra mbulavulo loko ukuma leswaku a ringasi tshama ri tumbuluxiwa.
Loko u tsala vonele rintswa, ri tsale e hansi ka tluka ra mbulavuriswano. E handle ka loko u hlamula vonele ra unwana, laha u hoxa vonelo ra wena ehansi ka leri u hlamulaka rona. Hlela tsalwa ra wena hi ku hoxa hika-mbirhi(:) ekusunguleni ka ntila.
U boheka ku sayina mavonele ya wena(kumbe tinhlamulo) hi ku tsala ~~~ leswaku u sayina hi vito ra vutirhisi, kumbe ~~~~ leswaku u sayina hi vito ra vutirhisi na nkarhi wa vutsari(Vona bulo ra xikombiso e hansi). Hindlela leyi, loko u hlayisa matluka, nsayino wa wena wu ta titsala hi woxe. ehandle ka swona tinhlamulo na mavonele ya wena ma ta tsariwa ma ri hava vito ra wena. Vunyingi bya hina hi tirhisa nsayino lowu hlanganisaka na nkarhi wo tsala leswaku swi olova ku landzelela bulo. leswaku swiku olovela, kuvekiwe xitirhisiwa xo thlava e henhla ka bokisi ro lulamisa lexi ngani xifaniso xa nsayino lexi hoxaka "--~~~~" hixoxe.
Unga kuma vito ra vutirhisi hiku tumbuluxa akhawunti ya wena (I ya mahala). Loko uri hava akhawunti, kumbe urivale kupfula u nghena, direse ya khompiyuta IP ya wena yi ta tirhisiwa e matshanwini ya vito ra vutirhisi ra wena tani hi nsayino wa wena.
Matluka ya mbulavulo wa mutirhisi
mu Wikipediya unwana na unwana uni tluka ra yena ra mbulavulo, laha va wikipediya vanwana va siyaka marungula ya vona kona. Loko unwana a ku siyele rungula, u tavona xiviko lexinge
na xikombo xo ya eka tluka ra wena ra mbulavulo.
Unga ha hlamula hiyinwe ya tindlela leti landzelaka:
1. Unga siya nhlamulo eka tluka ra mbulavulo ra loyi aku siyeleke rungula.
2. Unga hlamula eka tluka ra wena ra mbulavulo, ehansi ka rungula leri uri siyeriweke.
Ndlela yo sungula hiyona yi antswaka ngopfu hikuva yi ta siyela mutirhisi xitiviso xa rungula leri siyiweke siku leri a thlelaka a pfula a nghena laha wikipediyeni.
Kubasisa tluka
Kubasias tluka ku endla leswaku bulo ri olova no landzeleleka,no hlayeka. Maendlele laya tolovelekeke i ku hikahatela kanwe leswaku u entisa bulo ehansi ka rungula.
Kuni tindlela to tala to basisa bulo laha wikipediyeni:
Kuhikahata loku tolovelekeke
Ndlela yo olova yo basisa tluka iku hoxa Hika-mbirhi (:) eku sunguleni ka ntila. Hika-mbirhi unwana na unwana u susumeta ntila exineneni. Ntila lowuntswa wu pfula ku susumeteka ka ntila.
Xikomiso:
- Ntila lowu wu helerile kuya fikela e ximatsini.
- : Ntila lowu wu susumetekile switsanana.
- :: Ntila lowu wu susumetekeile ku hundza lowu gna henhla.
Swi tsala:
- Ntila lowu wu helerile kuya fikela e ximatsini..
- Ntila lowu wu susumetekile switsanana.
- Ntila lowu wu susumetekeile ku hundza lowu nga henhla.
- Ntila lowu wu susumetekile switsanana.
Tinhla ta tinhlavhu
Unga basisa hi ku susumeta mintila u tirhisa tinhla ta tinkhavhu, leswi swi fanelaka nxaxamelo. leswaku u hoxa nhlavhu, tirhisa (*). Ntila wu susumeteka tani hile ka nsusumeto hi hika-mbirhi.
Xikombiso xo koma:
- * Xosungula eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- * Xavumbirhi eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- ** Xosungula eka nxaxamelo wa xiyenge xavumbirhi xa nxaxamelo wo sungula
- * Xavunharhu eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
Swi tsala:
-
- Xosungula eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- Xavumbirhi eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- Xosungula eka nxaxamelo wa xiyenge xavumbirhi xa nxaxamelo wo sungula
- Xavunharhu eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
Nxaxamelo wa nhlayo
Unga thlela u vumba nxaxamelo hi nhlayo, hiku tirhisa (#).
Xikombiso xo koma:
- # Xosungula eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- # Xavumbirhi eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- ## Xosungula eka nxaxamelo wa xiyenge xavumbirhi xa nxaxamelo wo sungula
- # Xavunharhu eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
Swi tsala:
-
- Xosungula eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- Xavumbirhi eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- Xosungula eka nxaxamelo wa xiyenge xavumbirhi xa nxaxamelo wo sungula
- Xavunharhu eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
Xikombiso xa bulo
Lexi ixi kombiso xa bulo leri tirhisaka swi hleri leswi kumbuweke ehenla ka tluka leri:
Xewani. Ndzini xivutiso mayelana na tluka leri. Ndzi tiva tindlopfu to rihlaza ti hanya e tikweni ra Amerika ntsena! Nwa-Ndlopfu 02:49, 10 Dec 2003 (UTC)
- Ndzi sungula kutwa mhaka leyi hi wena. — Nwa-nghala 17:28, 11 Dec 2003 (UTC)
- Xana unga seketela mhaka leyi u yi vulaka?. Nwa-mpfundla 20:53, 11 Dec 2003 (UTC)
- Matluka lawa ya inthaneti ma pfumelelana na mina:
- Tindlupfu nhweti na whweti
- Tiko ra tindlopfu
- — Nwa-Ndlopfu 19:09, 12 Dec 2003 (UTC)
- Matluka lawa ya inthaneti ma pfumelelana na mina:
- Xana unga seketela mhaka leyi u yi vulaka?. Nwa-mpfundla 20:53, 11 Dec 2003 (UTC)
Loko u lava ku hoxa nxaxamelo wa nhlamulo ya wena eka bulu, uboheka ku hoxa va hikambirhi emahlweni ka ntila unwana na unwana:
U sayina marungula lawa u masiyeke hi ndlela leyi landzelaka:
- Tsala ~~~ kusayina hi vito ntsena (Nwa-mpfundla), or
- Tsala ~~~~ kusayina hi vito na siku (tNwa-mpfundla 19:09, 12 Dec 2003 (UTC)), or
- Tsala ~~~~~ kusayina hi siku ntsena (19:09, 12 Dec 2003 (UTC)).
Ringetela
Emathsanwini yo lulamisa bokisi ra sava, siya rungula eka tluka ra mbulavulo wa bokisa ra sava, hi ku thlava eka nkongomiso wa "Mbulavuriswano". Tsundzuka ku sayina vito ra vutirhisi ra wena. Unga thlela uringeta ku hlamula rungula leri siyiweke hi unwana. Tsundzuka ku vona ku ringanisa ungasi hlayisa tluka.


text:
Culture
Vito Ndhzavuko (vito leri sukaka ekaXilatini cultura ri tekiwa e ka colere, leswi vulaka "ku hlakulela")[1] hi ku angarha ri hlamusela maendlele ya swilo ya vanhu na nkonka wa swiendlo sweleswo. Mindhzavuko yinga twisisiwa ta ni hi "nhlengelo wa mimfungo na tinhlamuselo ta mafambisele ya swilo kumbe swi enldo leswi tolovelekeke"[2]
Ndhzavuko wu nga ha hlamuseriwa tanihi ndlela ya vutomi kuhlanganisa vuqambhi, kupfumela na tindhzawu ta vuleteri ta rixaka kunga swilo leswi hundziseriwaka kusuka eka xitukulwana na xitukulwana. Ndhzavuko wu vuriwa "Ndlela ya vutomi ya vanhu hi xitalo."[3] tanihileswi sweleswo swi hlanganisaka matikhomele, swi ambalo, ririmi, vukhongeri, swi henwa, na mikhuva leyi tolovelekeke.
Swikombo[Lulamisa | edit source]
- ↑ Harper, Douglas (2001). Online Etymology Dictionary.
- ↑ Findley, Carther Vaughn and John Alexander Rothney (2006). Twentieth-century World. Sixth edition, p. 14. ISBN 978-0-618-52263-7.
- ↑ Williams, Raymond. Keywords, "Culture"


text:
Sibasa
Sibasa ho vha hu Musanda wa zwa vhubindudzi ha Venda musi vhuḓilangi vhu saathu u wanalea nga nwaha wa 1979. Dzina iḽi ḽa uri Sibasa ḽo ḓa nga nwambo wa vhatshena vhe vha vha vha sa koni u bula uri "Tshavhasa". "Tshivhasa" ndi dzina ḽa Khosi ya ha Tshivhasa ye ya vha itshi khou vhusa nga tshifhinga tshine vhatshena vho swika ngatsho Venda.Fhethu afha hu dovha ha ḓivhea nga u pfi Gambani kana Mbilwi.Henefha ndi hune ha wanala tshikolo tsha Mbilwi. Fhedzi musanda wo do pfulutshela Ṱhohoyanḓou. Sibasa ndi tsini na Makwarela.


text:
Venḓa
Venda lovha li shango la vhaVenda, vhathu vhane vha amba tshiVenda. Venda lo vha li kha tshipida tsha devhula ha shango la Afurika Tshipembe hune namusi ha vundu la Limpopo. Venda lo fhiwa vhudilangi nga 1 Luhuhi 1973. La da la vha rephabuliki ubva kha Afurika Tshipembe nga 13 Khubvumedi 1979. Fhedzi vhudilangi uvhu ka vhurephabuliki hovha vhu sa divhei kha mashongo a dzitshaka.
Musanda wau thoma wa Venda ho vha hu Sibasa. Nga murahu musanda wada wa vha Thohoyandou. Muphuresidende wa uthoma wa Venda ndi vho Patrick Ramaano Mphephu
Nga nwaha wa 1982 Yunivesithi ya Venda yo do thomiwa sa fhethu ha pfunzo dza nntha kha la Venda.
Nga nwaha wa 1994 shango la Venda lo mbo di miliwa kana u vhuyela murahu kha la Afurika Tshipembe.


text:
Afrika-Dzonga
Riphabliki ya Afrika Dzonga (leyi tiviwaka na mavito-ximfumo manwana) i tiko leri e Dzongeni ra tiko-nkulu ra Afrika. Ribuwa ra Afrika Dzonga ri fikela kwalomu ka Template:Convert[1][2] hi kuleha naswona ri hambanisa malwandle ya Atlantic na Indian.[3] Kuya e nwalungu wa Afrika Dzonga kuni Namibia, Botswana, Zimbabwe, Mozambhiki na Swaziland, kasi Mfumo wa Lesotho i tiko leri ti yimeleka leri rhendzeriweke hi Afrika Dzonga.[4]
Vanhu va ake e Afrika Dzonga ku ringana kwalomu ka malembe ya Dzana ra magidi yamalembe (100,000).[5] Hambiswiritano, ku thumbhiwa ka ntila wa le lwandle lowu hundzaka hi le Kapa, Nkomponi ya Madachi na le vuxeni bya Indiya ma akile xitichi xo wisa endzhawini leyi nga hetelela yi vitiwa Kapa(Cape Town) hi lembe ra 1652.[6] Kapa rivile e hansi ka vukolonyi bya manghezi hi lembe ra 1806. Vu vutla-tiko by matiko ya yuropa byi sungule ku ndlandlamuka kwalomu ka malembe ya 1820 loko mabunu (lava akuri maDachi, Majarimani na mafurhwa) na manghezi Vavutli va 1820 va koxa tiko ra le nwalungu na le vuxa-dyambu by tiko. Minkwetlembetano e xikarhi ka vaakatiko vosungula, maXhosa na maZulu, na va vutla-tiko va yuropa hi loko yi sungula. Hambiswiritano ku thumbhiwa, ka Dayimani endzhaku nsuku hiswona leswi sunguleke Nyimpi ya mabunu na manghezi laha va lweleke ku lawula mfuwo wa swi celwa swa tiko ra Afrika Dzonga. Hambileswi mabunu ma hluriweke, Afrika Dzonga yi kumile vutiyimeri byo ringanisela e hansi ka Britaniya hi lembe ra 1910. Mafambisele ya mfumo lawa ama ala manghezi, ma tiyisise vonele ra ku ti yimela loku heleleke loku fikeleriweke hi lembe ra 1961 loko Afrika Dzonga yi endliwa Rhiphabliki. Ntlawa lowu rhangeleke wa National Party wu yimise nawu wo yisa emahlweni ku hlawula hi rixaka lowu sunguriweke hi ma Dachi (lowu tiviweke hi ra apartheid), e henhla ka nkaneto lowu veke kona endzeni na le handle ka tiko. Hilembe ra 1990 phresidenti ya nkarhi wolowo F.W. de Klerk yi sungule ku herisa nawu lowu, naswona hi lembe ra 1994 nhlawulo wo sungula wa xi Demokrasi wu endliwile e Afrika Dzonga. Nhlawulo wolowo wu nyikile Nelson Mandela na ntlawa lowu fumaka, African National Congress matimba yo fuma.
Afrika Dzonga yi tiveka hi ku hambana-hambana ka tinxaka, tindzimi ta khume-nwe ta ximfumo leti tivekaka na Nawu-nkulu wa tiko.[3] Xinghezi xi vulavuriwa ngopfu e Afrika Dzonga eka timhaka ta ximfumo na mabinzu, hambiswiri tano i ririmi ra vunthlanu leri vulavuriwaka e mindyangwini.[3] Afrika Dzonga ri ni ku hambana-hambana ka tinxaka, laha kungani miganga yo tala ya va nhlonge yo basa, makula, na makhaladi e Afrika hinkwayo. Hambi leswi kwalomu ka 79.6% wa xithsungu xa vanhu e Afrika Dzonga kunga vanhu va ntima, Exikarhi ka lembe ra 2007, nstengo wa xitshungu xa Afrika Dzonga a wuri kwalomu ka 47.9 wa timilliyoni.
Matimu[Lulamisa | edit source]
hina matsonga -machangani hi tsakile ngopfu loko hi nghena laha ka internet hi kuma leswaku, ririmi ra hina na rona ri kona laha. futhi ku tirha na valungu man ,man,man, harhedzi.marha leswi ti group ta kona ti tirhisaka xiswona, a swi twisiseki
Namina Nitsake ngopfu ku kuma ririmi ramina laha ka internet. natinyungubyisa hikuva mustonga wa xiviri
Swikombo swa le handle[Lulamisa | edit source]
Mintsaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ "South African Maritime Safety Authority". South African Maritime Safety Authority. Retrieved 2008-06-16.
- ↑ "World Factbook - Coastline". CIA. Retrieved 2008-06-16.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 "South Africa Fast Facts". SouthAfrica.info. April 2007. Retrieved 2008-06-14.
- ↑ "Encyclopædia Britannica Online". Encyclopædia Britannica, Inc.
- ↑ "A Short History of South Africa". SouthAfrica.info. Retrieved 2008-06-14.
- ↑ "African History Timeline". West Chester University of Pennsylvania.


text:
Kereke ya True Jesus
"Kereke ya True Jesus" ndi kereke yo diimelaho nga yothe, yo thomiwaho ngei Beijing, China nga nwaha wa 1917. Namusi ina mirado i swikaho mililiyoni dza 1.5 kha mashango a fu-ina thanu, na mazhango a rathi. Kereke iyi ndi ya tavhi la Pentecostal ya VhuKhiresite vho tumbuwaho kha sentshuwari ya vhufu-mbili. U bva nwahani wa 1997 kereke yo thomiwa Afrika Tshipembe. Tshipikwa ndi funza ipfi la Mudzimu kha tshaka dzothe hu sa athu uvha na U da ha Vhuvhili ha Yesu. Pfunzo dza fumi dza kereke ndi:
- Muya Mukhethwa
- Ndovhedzo
- U tanzwa milenzhe
- Tshilalelo tshikhethwa
- Duvha la Savhatha
- Murena Yesu
- Bivhili Khetwa
- Thembuluwo
- Tshivhidzo
- Khathulo


text:
Yindlu ya Satyagraha
Yindlu yaSatyagraha, leyi tivekaka ngopfu hi Yindlu yaGandhi, i muti wa Mahatma Gandhi lowu akiweke e Joni, naswona hi laha a tshameke no tirhela kona eka maleme ya 1908 na 1909. Yi tsarisiwe eka nxaxamelo wa matimu na ndhavuko wa Joni. Sweswi wuI tirhisiwa tani hi yindlu yo rhurhela va yeni naswona wu thlela wu tirhisiwa tanihi Myuziyamu. Rito Satyagraha rivula kukhoma ntiyiso. Yindlu leyi yi mpfapfarhutiweriwe Gandi hi Hermann Kallenbach.
Matimu[Lulamisa | edit source]
Gandhi uhete makume mbirhi-n'we(21) wamalambe e Afrika Dzonga, kusukela hi lembe ra 1893 kuya eka 1914, hambileswi a khomeke maendzo yoya e Indiya na Bhrithani.[1] Kuvuriwa leswaku Gandhi dyondze hi xihlawuhlawu ro sungula loko ata khomiwa exitichini xa xitimela xa dorobha ra Pietermaritzburg, hikwalaho ka ku kumeka a khandziye eka kalichi ra valungu ntsena.[2]
Hi lembe ra 1904, Gandhi u hlangane na Herman Kallenbach, Mupfapfarhuli wa swiako loyi a ari mujarimani wa mujuda naswona a fikeke laha Afrika Dzonga hi lembe ra 1896. Hi lembe ra 1907, Kallenbach u pfapfarhute yindlu leyi a yisekeriwe eka ma akele ya rhontavula [3] kambe yi akiwe hi maekele yale Yuropa. Yindlu leyi yityiwe Tshanga.
Yindlu leyi ayirini mavala ya ti hanci na rivala rotlanga Thenisi, hambiswiritano havumbirhi byavona a va hanya vutomi byo titsona no encisa. Gandhi a atlela e lawuni rale henhla laha a anghena hi ku gonya xitepisi, hambiswiritano havambirhi a va hlanganela kutirhisa xitiko naswona a ava amukela vayeni a lawini rohumula. Yindlu a yiri hava minyangwa ya lendzeni, leswi aswi endla leswaku vaboheke kuhumela ehandle leswaku vakota ku nghena e lawini rin'wana. Kallenbach u hundzuriwe swinene hivutomi lebyi a va byi hanya, kufikela laha mali leyi a tihanyisa hi yona yi hungutekeke kuya aka vukhume bya leyi a yitirhisa.[4] Vahetelele va rhurhile hi lembe ra 1909, naswona yindlu yindlu yive na vinyi vohlayanyana [5] kufikela hi lembe ra 2009 loko yi ta xaviwa khampani ya mafurhwa (Voyageurs du Monde), leswi endleke mfumo wa le Indiya gome tani hileswi a va tiyimisele kuxava yindlu leyi, va xavela ku yiendla ndzaka ya matimu.[6] Khampani ya mafurhwa yi pfuxelele yindlu leyi naswona yi yi endla Miyuziyamu leyi pfumelelaka ku endzeriwa hi mani na mani naswona yitlela yiva yindlu yo rhurhela va endzi hi lembe ra 2011.
Miyuziyamu leyi yirhangeriwa no hlayisiwa hiLauren Segal,[1] loyi a hlayisaka timiyuziyamu tin'wana, kuhlanganisa na miyuziyamu ya Khale ka mfumo wa xihlawuhlawu (Apartheid).[7] Rito Satyagraha ri hunduluxeriwa kuvula "Matimba ya Ntiyiso", naswona ri hlamusela mahanyelo vusihalari byo kala nyimpi lebyi sunguriweke hi Gandhi loko a ha tshama laha e Afrika Dzonga.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- "Serene Satyagraha House opens". City of Johannesburg. Retrieved 19 June 2013.
- Gandhi History in South Africa, accessed 18 June 2013
- "Hermann Kallenbach", Artefacts.co.za, accessed 18 June 2013
- "Who was Hermann Kallenbach", DNA India.
- "the Museum". satyagrahahouse.com. Retrieved 19 June 2013.
- Smith, David (9 October 2009). "French firm wins bidding war for Gandhi house". The Guardian. Retrieved 31 July 2013.
- Musum, satyagrahahouse.com, accessed 18 June 2013


text:
Template:Unga khumbi tluka leri
Kusuka e Wikipedia
Engetela eka tluka leri nga kona hi khale...
- Dyondza leswi engetelekeke hi ku lulamisa matluka
- hlela no peleta kutsala ka wena
- khandziyisa swifaniso na mipfumawulo eka matluka ya timhaka
- thlavinyeta ti mhaka leti nga eka ti wikipediya tinwana na matluka yale ka inthaneti
Tsala tluka ra mhaka yinthswa...
- Hlaya hindlela yo tsala tluka ra wena ro sungula
- Sungula tluka leri lavekaka
- ...kumbe u ringeta ntsindza wa muganga wa hina leswaku u kuma vuxokoxoko
Kuma leswi engetelekeke...
- Vona tindlela to tsemelela ta swikombiso swa vuhleri byo olova bya matluka
- Antwsisa vululamisi bya wena hi ku ringetela eka Bokisi ra sava
- Tsumbula minsinya ya nthlanu leyi hlamuselaka matikhomela eka wikipediya
- Hlaya hi leswi wikipediya yingaswona na leswi wikipediya yinga riki swona.
Leswi landzelaka: Hlahluva Wikipediya →


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Nga ḽa 10 Nyendavhusiku 1948, Buthanonyangaredzi ḽa Dzangano ḽa Mbumbano ya Dzitshaka (UN) ḽo ṱanganedza Mulevhoguṱe wa Pfanelo dza Vhuthu. Nga murahu ha vhukando uhu he ha tou vha ḓivhazwakale, Buthanonyangaredzi ḽo ita khuwelelo kha mashango oṱhe ane a vha miraḓo uri a anḓadze Mulevhoguṱe uyu na “u vhona uri u phaḓaladzwe, u ṱaniwe, u vhalwe na u ṱalutshedzwa zwikoloni na kha zwiṅwe zwiimiswa zwa pfunzo.” Ṱhalutshezo ya tshiVenḓa yo dzudzanywa nga miraḓo ya tshiṱafu na matshudeni vha Yunivesithi ya Kapa u itela u pembelela vhuṱambo ha tshihumbudzo ha 60th ha Mulevhoguṱe uyu une wa tou vha ḓivha zwa kale khathihi na u pembelela vhuṱambo ha tshihumbudzo ha 150th ha Fakhaḽithi ya zwa milayo ya Yunivesithi ya Kapa. Ṱhalutshedzo yo vhalwa lwa u tou thoma Ṱhohoyandou kha vhuṱambo he ha farelwa Yunivesithi ya Venḓa nga ḽa 01 Nyendavhusiku 2008.
Vhunga u ḓivhea ha u dzhiela nṱha lwa mvele ya tshirunzi tsha muthu na ndingano na pfanelo dza vhathu vhoṱhe zwi murango wa mbofholowo, vhulamukanyi na mulalo ḽifhasini,
Vhunga u dzhielwa fhasi na u tsikeledzwa ha pfanelo dza vhathu ho bveledza zwiito zwa vhuveveru vhu fhandulaho luvalo lwa muthu, na u ḓa ha shango ḽine khaḽo vhathu vha ḓo ḓiphina nga mbofholowo ya u amba na u tenda kha zwine vha funa, na u vhofholowa kha nyofho na zwinyagwa ḽo ḓivhadzwaho sa dzangalelo ḽihulwane ḽa vhathu zwavho,
Vhunga zwi zwa ndeme, arali muthu a sa faneli u kombetshedzwa nga u shaya iṅwe nḓila, u vutshela vhutambudzi na vhutsikeledzi, uri pfanelo dza vhuthu dzi tsireledzwe nga tshumiso ya mulayo,
Vhunga zwi zwa vhuṱhogwa u ṱuṱuwedza mvelaphanḓa ya vhukonani havhuḓi vhukati ha dzitshaka,
Vhunga vhathu vha Mbumbano ya Dzitshaka vho khwaṱhisedza kha Tshata lutendo lwavho kha pfanelo dza vhuthu dza ndeme, kha tshirunzi na ndeme ya vhuvha ha muthu na kha ndingano ya pfanelo dza vhanna na vhafumakadzi na uri vho ḓiimisela u ṱuṱuwedza mvelaphanḓa ya u tshilisana na tshiimo tsha khwine tsha vhutshilo kha mbofholowo khulwane,
Vhunga Mashango ane a vha Miraḓo o ḓivhofha u swikelela u bveledza ṱhuṱhuwedzo ya ṱhonifho na u tevhedzwa ha pfanelo dza vhathu na mbofholowo dza vhuṱhogwa a tshi shumisana na Dzangano ḽa Mbumbano ya Dzitshaka,
Vhunga u pfeseswa ha pfanelo idzi na mbofholowo zwi zwa ndeme khulwane kha uri mbofho iyi i bveledzwe nga vhuḓalo,
Zwino-ha, Zworalo, Buthanonyangaredzi ḽi khou rwela ṱari Mulevhoguṱe wa Pfanelo dza Vhuthu uyu sa tshone tshikalo tshine tsha nga shumiswa nga nnyi na nnyi tshine tsha tea u swikelelwa nga vhathu vhoṱhe na tshaka dzoṱhe, kha u vhona uri muthu muṅwe na muṅwe na muraḓo muṅwe na muṅwe wa tshitshavha, e na Mulevho uyu ngelekanyoni yawe, u ḓo lusa nga u tou funza na u shumisa pfunzo u bveledza phanḓa ṱhonifho ya pfanelo idzi na mbofholowo a tshi shumisa maga o bvelaho phanḓa, kha vhuimo ha lushaka na ha tshaka-tshaka, u vhona uri izwi zwi dzhielwa nṱha na u tevhedzwa vhukati ha vhathu vha Mashango ane a vha Miraḓo na vhathu vhane vha vha kha vhupo vhu re fhasi ha ndaulo ya mashango ayo.
Vhathu vhoṱhe vha bebwa vhe na mbofholowo nahone vha tshi lingana siani ḽa tshirunzi na pfanelo. Vhathu vhoṱhe vho ṋewa mihumbulo na mvalo ngauralo vha tea u konou farana sa vhathu vhathihi.
Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo na mbofholowo dzo bulwaho kha Mulevho uyu, hu si na u khethululwa hufhio kana hufhio, ho ḓisendekaho kha murafho, muvhala, mbeu, luambo, vhurereli, polotiki kana muhumbulo muṅwe-vho, vhubvo ha tshitshavha kana u tshilisana, ndaka, mabebo kana tshiimo tshiṅwe-vho.
Nga nṱha ha izwi, a hu na khethululo ine ya ḓo itelwa muthu hu tshi tevhelwa tshiimo tsha zwa polotiki, mulayo kana tshiimo tsha shango kha dzitshakatshaka kana vhupo vhune muthu a bva khaho, hu nga vha hu re na vhuḓilangi, hu ha ṱhirasithi, hu sa ḓivhusi kana huhu re kha vhuimo ho pimiwaho nga vhuḓivhusi.
Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya vhutshilo, mbofholowo na tsireledzo ya muthu.
A hu na muthu ane a ḓo dzheniswa kha zwa vhupuli kana vhushumeli; zwa vhupuli na mbambadzo ya dziphuli zwi ḓo iledzwa nga nḓila dzoṱhe.
A hu na muthu ane a ḓo tambudzwa kana u farwa nga nḓila ya tshiṱuhu, i songo teaho muthu kana u farwa kana u ṱarafiwa nga nḓila i tsitsaho tshirunzi.
Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo dza u dzhiiwa sa muthu fhethu huṅwe na huṅwe phanḓa ha mulayo.
Vhathu vhoṱhe vha a lingana phanḓa ha mulayo nahone vho tewa nga tsireledzo ya mulayo i eḓanaho, hu si na khethululo. Vhathu vhoṱhe vha na pfanelo ya tsireledzo i eḓanaho kha khethululwo i pfukaho Mulevho uyu na kha ṱhuṱhuwedzo iṅwe na iṅwe malugana na khethululo yo raloho.
Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya ndamulelo ya khoro dza lushaka dzi re na vhukoni kha vhukando vhu pfukaho pfanelo dze a ṋewa nga ndayotewa kana mulayo.
A hu na muthu ane a ḓo farwa, u valelwa kana u shakuliswa hu si na tshiitisi.
Muthu muṅwe na muṅwe o fanelwa, nga u eḓana ho fhelelaho, u thetsheleswa lwo teaho nga dzulo ḽa nnyi na nnyi na hone ḽo ḓiimisaho nga ḽoṱhe ḽi sa dzhiiho sia, musi hu tshi khou tiwa pfanelo dzawe na mbofho dzawe na mulandu muṅwe na muṅwe wa vhugevhenga une a hweswa.
1. Muthu muṅwe na muṅwe o hweswaho mulandu wa vhugevhenga u na pfanelo ya u dzhiwa a si na mulandu u swika zwenezwo o no wanwa mulandu zwi tshi ya nga mulayo tsengoni ya tshitshavha, he a wana ṱhoḓea dzoṱhe dza u ḓipilela malugana na mulandu wonoyo.
2. A hu na muthu ane a ḓo wanwa mulandu nga nṱhani ha nyito kana u sa ita nyito, zwe zwa vha zwi si mulandu nga fhasi ha mulayo wa lushaka kana wa dzitshakhatshaka nga tshifhinga tshe mulandu wa itea ngatsho. Ha ngo tewa na u laṱiswa lwo kalulaho u fhirisa ndaṱiso ye ya vha yo tiwa nga tshifhinga tshe mulandu wa itea ngatsho.
A hu na muthu ane a ḓo dzhenelelwa kha zwa ene muṋe, muṱa wawe, haya kana vhudavhidzani, kana u ṱaselwa ha ṱhompho na tshirunzi tshawe, zwo sokou itwa kana hu si na tshiitisi tshi no pfesesea. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya tsireledzo ya mulayo malugana na u dzhenelelwa honoho kana u ṱaselwa.
1. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya mbofholowo ya u tshimbila na vhudzulapo nga ngomu mikanoni ya shango ḽiṅwe na ḽiṅwe.
2. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya u bva shangoni ḽiṅwe na ḽiṅwe, ho katelwa na ḽawe, na u humela kha shango ḽawe.
1. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya u ṱoḓa na u ḓiphina nga pfanelo dza vhafhalali kha maṅwe mashango malugana na u tsireledzwa kha u tovholwa.
2. Pfanelo iyi i nga si shumiswe hune u hweswa mulandu ha vha hu si ha vhugevhenga ha politiki, kana zwiito zwi fhambanaho na ndivho na mirando ya Dzangano ḽa Mbumbano ya Dzitshaka.
1. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya u vha na lushaka lune a wela khalwo.
2. A hu na muthu ane a ḓo thivhelwa u vha wa lushaka lune a wela khalwo kana a hanelwa pfanelo ya u shandukisa lushaka lune a wela khalwo.
1. Vhanna na vhafumakadzi vha miṅwaha yo vhinaho vha na pfanelo ya u dzhena kha zwa mbingano na u vha na muṱa hu si na u thivhelwa nga zwa murafho, lushaka kana vhurereli. Vhoṱhe vha na pfanelo dzi linganaho siani ḽa mbingano, vha kha mbingano na musi i tshi fhela.
2. Mbingano i ḓo dzhenelwa fhedzi nga vhathu vhane vha khou malana vho vhofholowa nahone hu na thendelano yo fhelelaho.
3. Muṱa ndi tshipiḓa tsha tsiko nahone tsha ndeme kha tshitshavha ngauralo wo tea u tsireledzwa nga tshitshavha na Muvhuso.
1. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya u vha na ndaka o ḓiimisa nga eṱhe kana o ṱangana na vhaṅwe.
2. A hu na muthu ane a ḓo dzhielwa ndaka hu si na tshiitisi tshi no pfesesea.
Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya mbofholowo ya muhumbulo, luvalo na vhurereli; pfanelo heyi i katela mbofholowo ya u shandula vhurereli hawe kana zwine a tenda khazwo, na mbofholowo a eṱhe kana e na vhaṅwe na musi e khagala kana fhethu ho dzumbamaho, u sumbedzisa vhurereli hawe kana zwine a tenda nga u funza, nyito, u rerela na u tevhedza.
Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya u vha na mihumbulo yawe na u amba; pfanelo heyi i katela mbofholowo ya u vha na mihumbulo hu si na u dzhenelelwa, na u kona u ṱoḓa kana u wana mafhungo na u phaḓaladza mafhungo na mihumbulo hu tshi shumiswa nyanḓadzamafhungo hu sa sedzwi mikano.
1. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya mbofholowo ya u kuvhangana nga mulalo na nyanḓano.
2. A hu na ane a ḓo kombetshedzwa u vha muraḓo wa nyanḓano.
1. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya u shela mulenzhe kha muvhuso wa shango ḽawe, nga ene muṋe kana nga vhaimeleli vhe a ḓikhethela o vhofholowa.
2. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya u kona u wana tshumelo ya vhathu i no lingana kha shango ḽawe.
3. Lufuno lwa vhathu lu ḓo vha lwone murango wa maanḓalanga a muvhuso, hezwi zwi ḓo bveledzwa nga khetho dza vhukuma dzine dza ḓo vha hone nga zwifhinga zwo tiwaho, nahone khetho idzi dzi ḓo vha dza vhathu vhoṱhe nga u lingana nahone u khetha hu ḓo vha ha tshidzumbe kana ha shumiswa maṅwe maga a u khetha nga mbofholowo.
Muthu muṅwe na muṅwe, sa murado wa tshitshavha, u na pfanelo ya u wana tshumelo ya tsireledzo ya zwa u tshilisana, nahone u na pfanelo ya u konou swikelela pfanelo dza ikonomi, u tshilisana na mvelele zwine zwa ṱoḓea kha tshirunzi tshawe na u bveledza vhuvha hawe a tshi tikedzwa nga nungo dza lushaka na tshumisano ya dzitshakatshaka zwi tshi ya nga nzudzanyo na zwiko zwa Muvhuso muṅwe na muṅwe.
1. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya u shuma, mbofholowo ya u khetha mushumo, nyimele ya mushumo yo teaho nahone i ṱanganedzeaho khathihi na u tsireledzwa kha vhushayamushumo.
2. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo, hu si na khethululo, ya u wana malamba ane a lingana na a vhaṅwe kha mushumo une wa fana.
3. Muthu muṅwe na muṅwe ane a shuma u na pfanelo ya u wana malamba o teaho nahone ane a ṱanganedzea u itela uri ene na muṱa wawe vha konou tshila vhutshilo vhu re na tshirunzi, na u dovha u ḓadziswa, arali zwo tea, nga dziṅwe tsireledzo dza zwa u tshilisana.
4. Muthu munwe na munwe u na pfanelo ya u vhumba kana u vha murado wa madzangano a vhashumi hu u itela tsireledzo ya madzangalelo awe.
Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya u awela na u ḓigeda, hu tshi katelwa awara dzo pimiwaho dza u shuma na dziholodeni dzo tiwaho dzi re na muholo.
1. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya vhuimo ha vhutshilo ho teaho mutakalo na u tshila zwavhuḓi hawe na muṱa wawe, hu tshi katelwa na zwiḽiwa, zwiambaro, vhudzulo na mbavhalelo ya dzilafho na tshumelo dza u tshilisana, khathihi na pfanelo ya tsireledzo musi hu na vhushayamushumo, vhulwadze, vhuholefhali, vhutshilikadzi, vhualuwa kana iṅwe nyimele ya vhutshilo ine muthu a sa kone u i langa.
2. Vhomme na vhana vha tea u wana ndondolo na thuso zwa tshipentshela. Vhana vhoṱhe, hu sa sedzwi uri vho bebwa mbinganoni kana nnḓa ha mbingano, vha ḓo wana tsireledzo ya zwa u tshilisana i no fana na ya vhaṅwe.
1. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya pfunzo. Pfunzo i ḓo ṋekedzwa hu si na mbadelo kha mirole ya fhasi kana ya u ranga ine ya vha ya vhuṱhogwa. Pfunzo ya mirole ya fhasi i ḓo vha khombe-khombe. Pfunzo ya zwa thekheninikhi na zwa phurofesheni i ḓo itwa uri i wanale na pfunzo dza nṱha dzi ḓo swikelelea nga nḓila i linganaho ho sedzwa vhukoni.
2. Pfunzo i ḓo vha i livhiswaho kha u bveledzisa vhuvha ha muthu woṱhe na u khwaṱhisedza ṱhonifho ya pfanelo dza vhuthu na mbofholowo dza ndeme. I ḓo ṱuṱuwedza u pfesesa, u konḓelelana na vhukonani vhukati ha dzitshaka, mirafho kana zwigwada zwa vhurereli, nahone i ḓo bvisela phanḓa mishumo ya Dzangano ḽa Mbumbano ya Dzitshaka ya u itela uri hu vhe na mulalo.
3. Vhabebi vha na pfanelothangwa ya u nanga pfunzo ine ya ḓo ṋekedzwa vhana vhavho.
1. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya u shela mulenzhe kha kutshilele kwa mvelele ya tshitshavha o vhofholowa, u ḓiphina nga vhutsila na u vha na mukovhe kha zwa mveledziso ya saintsi na mbuelo yazwo.
2. Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya tsireledzo kha mikhwa na dzangalelo ḽa ndaka zwi bvaho kha zwibveledzwa zwa saintsi, maṅwalo kana vhutsila zwine a vha muṅwali wazwo.
Muthu muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya nzudzanyo ya u tshilisana na ya zwa mashango a dzitshakatshaka zwine pfanelo na mbofholowo zwo sumbedzwaho kha uyu mulevho zwi nga bveledzwa nga vhuḓalo.
1. Muthu muṅwe na muṅwe u na mishumo kha tshitshavha ine ya ita uri vhuvha hawe vhu kone u bvelela nga vhuḓalo nahone nga mbofholowo.
2. Musi muthu muṅwe na muṅwe a tshi khou shumisa pfanelo na mbofholowo dzawe, u tea u ita izwi a tshi dzhiela nṱha ndango ya mulayo wo itelwaho fhedzi u tsireledza pfanelo na mbofholowo dza vhaṅwe vhathu na u vhona uri hu vhe na u dzhielwa nṱha ha mikhwa ya kutshilele, vhudziki na kutshilele kwavhuḓi kwo teaho tshitshavha tsha demokirasi.
3. Pfanelo na mbofholowo idzi a dzi tei u shumiswa nga nḓila yo fhambanaho na ndivho na mirando ya Dzangano ḽa Mbumbano ya Dzitshaka.
A hu na na tshithihi tshi re kha Mulevho uyu tshine tsha nga dzhiwa tshi tshi amba pfanelo iṅwe na iṅwe ine i nga shumiswa kha zwiṅwe na zwiṅwe kana u ita iṅwe nyito yo livhiswaho kha u thutha iṅwe na iṅwe ya pfanelo na mbofholowo zwo bulwaho afha malugana na Muvhuso, tshigwada kana muthu.


text: Tsalwavutomi (Biography) (Ri suka eka Xigiriki, maviti bios (Bιoς), leswi vulaka 'vutomi', na graphein, leswi vulaka 'ku tsala') i xiyenge xa Vutsari kumbe Tifilimi lexi nyikelaka matimu lama heleleke hi swiendleko leswi hlawulekeke evuton'wini bya munhu loyi a tiviwaka swinene. Hambileswi matimu lawa ma nga ha vulavulaka hi marungula yo tumbuluxiwa (fiction) ya munhu, vito leri ri tirhisiwa ngopfu eka vanhu lava hanyeke/hanyaka. Ku hambana na mikomiso ya matimu ya vutomi bya munhu, lama fanaka na Vuxokoxoko bya munhu kumbe papilanhlavutelocurriculum vitae, Tsalwavutomi i rungula leri yaka emahlweni ri xiyisisa vumunhu, swihlawulekisi na xiyimo xa yena emugangeni lowu a hanyaka/hanyeke eka wona.


text:
Alfred Bitini Xuma
Alfred Bitini Xuma, loyi a tivekaka ngopfu hi maviti ya yena yosungula kunga AB Xuma (u tswariwe hi 8 Nyenyankulu 1893, Transkei - a lova hi 27 Sunguti 1962), a ari murhangeri na mulweri wa ntsuxeko naswona a thlela ava muprezidenti wa vandla ra ANC ku suka hi lembe ra 1940 ku ya eka 1949. A ari nandza wa ntlawa wa Alpha Phi Alpha wa le America.
Vutomi[Lulamisa | edit source]
Ndhzaka[Lulamisa | edit source]
Endhzaku ka ku lova kakwe, nhundzu ya tibuku ta yena yi nyikeriwe layiburari yale Orland East hi nsati wakwe Madie Hall Xuma. Layiburari hi yona yo sungula ku akiwa hi xikongomelo xova layiburari e Sowetho.


text:
Latest update June 1st, 2015 8:00 AM
Feb 27, 2015 Matimu News TA VAHLAYI Comments OffMbali Gamade i muhumelerisi wa nkombiso HI SHADDY MAVASA Mbali Sandra Gamade wo huma eSoweto le Dobsonville Gardens i muhumelerisi wa nkombiso. Veri mutwa va tlhavula laha wu nga tlhava kona kasi...
Feb 26, 2015 Matimu News TA VAHLAYI Comments OffNkoka wo hlayisa nkarhi HI SHADDY MAVASA Hinkwerhu hi tala ku swi twa ku vuriwa leswaku nkarhi i mali, leswi swi languteka swi ri ntiyiso. Kambe a hi minkarhi hinkwayo laha nkarhi ku nga mali....
Feb 25, 2015 Matimu News TA VAHLAYI Comments OffVongani Prudence Mashaba i Muhaxi eka Mala F HI SHADDY MAVASA Vongani Prudence Mashaba wo huma eka Mphambo loyi a tiviwaka hi vito ra Myvongie eka swa vuhaxi, i muhaxi wa nongonoko...
Feb 24, 2015 matimu TA VAHLAYI Comments OffXitiviso Phephahungu ra Matimu ri ta va na ku kavanyetiwa ka mphakelo wa mahungu loko ka ha lulamisiwa swin’wana. Hi kombela ku khomeriwa. Inkomu, Muhleri Adirese P.O. Box 124 MALAMULELE 0982...
Mar 14, 2014 Comments Off
Apr 02, 2014 Comments Off
Apr 02, 2014 Comments Off
Apr 04, 2014 Comments Off
Feb 27, 2015 Comments Off
Feb 26, 2015 Comments Off
Feb 25, 2015 Comments Off
Feb 24, 2015 Comments Off


text: Tsiko (1-2) U sikwa ha shango 1U rangani Mudzimu o sika litadulu na lifhasi. ^Lifhasi lo vha li si na tshivhumbeo, nahone hu si na tshithu khalo; ho vha hu na swiswi^ lifhasi 16 tibwa nga dzivha, hone Muya wa Mudzimu o alama kha madi. 3 Mudzimu a ri, "Nga hu vhe na tshedza!" tshedza tsha mbo di vha hone. ^Mudzimu a sedza a vhona tshedza tshi tshavhudi, a fhandekanya tshedza na swiswi. ^Tshedza Mudzimu a ri tshi pfi masiari, swiswi a ri li pfi vhusiku. La kovhela, la tsha, la vha duvha la u ranga. 6 Mudzimu a ri, "Nga hu vhe na lutombo vhukati ha madi, lu fhandekanye madi na madi." ^Ndi hone Mudzimu a tshi ita lutombo, a fhandekanya madi a fhasi ha lutombo na a ntha halwo, zwa mbo ralo. ^Lutombo Mudzimu a ri lu pfi litadulu. La kovhela, la tsha, la vha duvha la vhuvhili. 9 Mudzimu a ri, "Madi a re fhasi ha lutombo nga a kuvhangane fliethu huthihi, mavu a sale khagala!" Zwa mbo ralo. ^^Mavu Mudzimu a ri a pfi shango, madi o kuvhanganaho Mudzimu a ri a pfi Iwanzhe. Mudzimu a sedza a vhona zwi zwavhudi. ^^Ndi hone Mudzimu a tshi ri, "Shango nga li medze zwimela: zwimela zwi no anwa mbeu, na miri ya mitshelo i no anwa mitshelo i re na mbeu ngomu hayo, i tshi ya nga tshakha dzayo dzo fhambanaho!" Zwa mbo ralo - ^^shango la medza zwimela: zwimela zwi no anwa mbeu zwi tshi ya nga tshakha dzazwo, na miri i anwaho mitshelo i re na mbeu ngomu hayo, i tshi ya nga tshakha dzayo. Mudzimu a sedza a vhona zwi zwavhudi. ^^La kovhela, la tsha, la vha duvha la vhuraru. 14 Mudzimu a ri, "Nga hu vhe na zwiedza lutomboni Iwa litadulu, zwi fhandekanye masiari na vhusiku, zwi vhe zwiga zwi no sumbedza khalanwaha na maduvha na minwaha, ^^zwi vhe zwiedza lutomboni Iwa litadulu, zwi vhonetshele lifhasi." Zwa mbo ralo. ^^Mudzimu o ita zwiedza zwivhili zwihulwane - tshihulwane tsha vha tsha u vhusa masiari, tshituku tsha vha tsha u vhusa vhusiku; a ita na dzinaledzi. ^^Mudzimu a dzi vhea lutomboni Iwa litadulu uri dzi vhonetshele lifhasi, ^^dzi vhuse masiari na vhusiku, dzi fhandekanye tshedza na swiswi. Mudzimu a sedza, a vhona zwi zwavhudi. ^^La kovhela, la tsha, la vha duvha la vhuna. 20 Mudzimu a ri, "Madini nga hu tshatshame zwisikwa zwi tshilaho, ntha ha lifhasi hu fhufhe zwinoni, zwi budekanye lutombo Iwa litadulu." ^^Zwenezwo Mudzimu a sika mabuka mahulwane a Iwanzheni na zwothe zwi tshilaho zwi tshatshamaho madini zwi tshi ya nga tshakha dzazwo, na zwinoni zwodie zwi tshi ya nga tshakha dzazwo. Mudzimu a sedza a vhona zwi zwavhudi. l:l-2:4a:Phisalema8; 104; 33:6-9; Joh. 1:1-4 1:1: Heb. 11:3 1:6: Jobo 37:18; Ps. 104:2; Yes. 40:22b 1:7: Ps. 148:4 1:9: Mir. 8:25,29; Ps. 104:7-9 1:14: Mat. 2:9 1:15: Nzumb. 21:23; Jer. 10:2 1:21: mabuka: Ps. 104:26 GENESI 2 ^^Mudzimu a zwi shudufhadza a ri, "Bebani ni ande ni dadze Iwanzhe, zwinoni zwi ande shangoni!" ^^La kovhela, la tsha, la vha duvha la vhutanu. 24 Mudzimu a ri^ "Lifhasi nga li vhe na zwisikwa zwi tshilaho zwi tshi ya nga tshakha dzazwo - zwifuwo na zwisikwa zwi kokovhaho mavuni^ na phukha dza daka, zwothe zwi tshi ya nga tshakha dzazwo." Zwa mbo ralo. ^^Mudzimu o vhumba phukha dza daka dzi tshi ya nga tshakha dzadzo, na zwifuwo zwi tshi ya nga tshakha dzazwo, na zwisikwa zwothe zwi kokovhaho mavuni zwi tshi ya nga tshakha dzazwo. Mudzimu a sedza a vhona zwi zwavhudi. 26 Ndi hone Mudzimu a tshi ri, "Nga ri vhumbe muthu ri tshi difanyisa, a fane na rine, a vhuse khovhe dza Iwanzheni, na zwinoni, na zwifuwo, na lifhasi lothe, na zwipuka zwojfhe zwi kokovhaho mavuni." ^'^Mudzimu a vhumba muthu a tshi difanyisa; o mu vhumba a tshi fana na Mudzimu; o vha vhumba muhwe e munna muhwe e musadzi. ^^Mudzimu a vha shudufhadza a ri, ''Bebani ni ande; dadzani lifhasi ni li kunde; vhusani dzikhovhe na zwinoni na zwipuka zwothe zwi kokovhaho mavuni!" ^^Zwenezwo Mudzimu a ri, "Ndi ni kumedza zwimela zwothe zwi anwaho mbeu zwi re shangoni, na miri yothe ya mitshelo i re na mbeu ngomu hayo; zwi do vha zwone zwiliwa zwanu. ^^Phukha dzothe na zwinoni na swisikwa zwothe zwi kokovhaho mavuni, zwothe zwi femaho, ndi zwi kumedza matari na hatsi; zwi do vha zwiliwa zwazwo." Zwa mbo ralo. ^^ Mudzimu a sedza zwothe zwe a zwi ita, a vhona zwi zwavhudi vhukuma. La kovhela, la tsha, la vha duvha la vhutanu na vhuvhili. 2 Ha vha hu hone litadulu na lifliasi zwo khunyelela, na zwothe zwi re khazwo. ^Ha ri nga duvha la vhutanu na vhuvhili Mudzimu a vha o fhedza mushumo wawe wa u sika, a si tsha sika tshithu, a awela. ^Mudzimu a ri duvha la vhutanu na vhuvhili li vhe na mashudu, li vhe likhethwa, nge a awela ngalo 6 fhedza mushumo wawe wothe wa u sika. 4 Hayo ndi one mafhungo a u sikwa ha litadulu na lifhasi. Vhathu vha tshi vhewa Edeni Musi Mune washu Mudzimu a tshi ita lifhasi na litadulu %o vha hu sa athu vha na tshitaka fhano fhasi, hu sa athu mela na tshimela; Mune washu Mudzimu o vha a sa athu nisela lifhasi mvula, nahone ho vha hu si na muthu a no lima mavu, ^fhasi ho tou phulea zwisima zwa madi, a nukadza mavu othe. ^Mune washu Mudzimu a vhumba muthu nga mavu, ningoni dzawe a vhudzulela mufemo u neaho vhutshilo, muthu a mbo di thoma u tshila. 8 Zwino Mune washu Mudzimu o vha o lima tsimu Edeni thungo ya vhubvaduvha; henefho a vhea muthu we a mu vhumba. ^Mune washu Mudzimu a medza miri ya tshaWia dzothe mavuni, miri ye ya vha i tshi takadza muthu a tshi i vhona, ine ya difha. Vhukati ha tsimu a medza muri u neaho vhutshilo, na muri u neaho thalukanyo ya zwivhuya na zwivhi. 10 Edeni ho vha hu tshi ela mulambo u sheledzaho iyo tsimu, u bva henefho wa fhandekana wa bva milambo mina. ^ Wa u thoma u pfi Phishoni; u ela u tshi mona na shango lothe la Havila, hune ha wanala musuku. ^^(Musuku wa ilo shango ndi wavhudi; henefho hu na zwidolo zwi sa sokou wanala, na matombo a mutengo muhulu.) ^ ^Mulambo wa vhuvhili u pfi Gihoni; u ela u tshi mona na shango lothe la Kushu. ^^Mulambo wa vhuraru u pfi Thigirisi; u ela u tshi tsa na shango la Ashuru nga vhubvaduvha. Wa vhuna u pfi Yufuratha. 1:26: Ps. 8:3-8; Jak. 3:7 1:27: Jak. 3:9; Gen. 9:6; Mat. 19:4; Ef. 4:24; Kol. 3:10 1:28: 1 Korint. 6:3; 15:27; Heb. 2:6-9; Nzumb. 4:4 1:30: Yes. 11:7 1:31: 1 Tim. 4:4 2:3: Ek. 20:8-11; 31:17; Heb. 4:4,9-10; Job. 5:17 2:7: Gen. 3:19; Jobo 33:4-6; 34:14-15; Ps. 104:29-30; Mufunzi 3:20; 12:7; 1 Korint. 15:45-49; Jobo 32:8; Joh. 20:22 2:9: muri wa vhutshilo: Mir. 3:13,18; Nzumb. 2:7; 22:14 GENESI 2 15 Mune washu Mudzimu a dzhia muthu a mu vhea tsimuni ya Edeni uri a shume khayo, a i linde. ^^Mune washu Mudzimu a laya muthu a ri/'U nga di la muri muhwe na muhwe aflio tsimuni, ^^hone muri u neaho thalukanyo ya zwivhuya na zwivhi u songo u la; wa vhuya wa u la, vhukuma u do fa." 18 Mune washu Mudzimu a ri, "A si zwavhudi muthu a tshi dzula e ethe. Ndi do mu vhumbela mufarisi o mu fanelaho." ^^Mune washu Mudzimu a dzhia mavu a vhumba phukha dza shango na zwinoni, a zwi 4isa ha muthu u vhona uri a nga zwi vhidza hani; madzina e muthu a zwi vhidza ngao a mho di vha madzina azwo. ^^Huno muthu o rina madzina a zwifuwo, na zwinoni, na phukha dzothe dza shango, hone a si wane mufarisi o mu fanelaho. 21 Ndi hone Mune washu Mudzimu a tshi ededza muthu khoftie khulu; musi a tshee o edela, a bvisa luvhabvu Iwawe, aflio fliethu a hu thivha nga nama. ^^Ndi hone Mune washu Mudzimu a tshi vhumba musadzi nga luvhabvu Iwe a lu bvisa kha muthu, a mu disa khae. 23 Muthu a tshi mu vhona a ri, "Zwino ndi hone ndo wana a no nga nne; ndi shaka langa vhukuma; u do pfi 'musadzi', nge a bviswa kha munna.'"^ 24Ndi zwine munna a do tutshela khotsi awe na mme awe, a vhofhekana na musadzi wawe, vha vha nama nthihi. 25 Munna na musadzi, vhothe vhuvhili havho, vho vha vhe fliedzi, vha sa shoni. U fhambana ha muthu na Mudzimu 3Nowa yone yo vha yo thanya u fhira phukha dzotiie dza daka dze Mune washu Mudzimu a dzi vhumba. Ya vhudzisa musadzi ya ri, "Nna vhukumakuma Mudzimu o amba a ri ni songo vhuya na la na muri na muthihi u re tsimuni?" 2 Musadzi a fliindula nowa a ri, "Miri i re tsimuni ri a i la, ^hone Mudzimu o ri muri u re vhukati ha tsimu ri songo vhuya ra u la, ri songo vhuya ra u kwama, ri sa do fa." 4 Nowa ya vhudza musadzi ya ri, "A si zwone, ni nga si fe na kathihi! ^Ndi uri Mudzimu u a divha uri arali na u la ni do bonyolowa na nga Mudzimu, na vho divha zwivhuya na zwivhi." 6 Ndi hone musadzi a tshi vhona uri uyo muri u a liwa, na uri muthu a tshi u lavhelesa u a takadza nahone u a todea uri muthu a wane vhutali; a u fiila, a la, a nea-vho na munna wawe we a vha e nae henefho, na ene a la. '^Ndi hone mato avho vhuvhili havho a tshi bonyolowa, vha thoma u vhona uri vha fhedzi; vha rungekanya matari a muhuyu, vha diitela vhupila. 8 Nga madekwana hu tshi vho rotholela, munna na musadzi wawe vha pfa Mune washu Mudzimu a tshi khou tshimbila tsimuni, vha dzhena mirini ya tsimu vha dzumbama Mune washu Mudzimu. ^Hone Mune washu Mudzimu a vhidzelela muthu a ri, "U ngafhi?" 10 Ene a fhindula a ri, "Ndo u pfa u tsimuni, nda ofha, ngauri ndo vha ndi fhedzi. Ndi zwe nda dzumbama." 1 1 Mudzimu a ri, ''Ndi nnyi we a u vhudza uri u fliedzi? Izwi a wo ngo la ula muri we nda ri u songo u la?" 12 Muthu a ri, "Musadzi hoyu we vha mpha uri ndi dzule nae, ndi ene we a fula mutshelo kha muri a nnea, nne nda la." a) 2:23: Nga Tshiheberu madzina haya mavhili, ''munna'' na ''musadzi", a todou fana. A pfi "ish'' na "isha". 2:20: Uv. 18:23! 2:24: Mai. 2:14-15; Mat. 19:5; Ef. 5:31 3:1: Joh. 8:44; Nzumb. 20:2-3; 12:9 3:5: u nga Mudzimu: Yes. 14:14; Es. 28:2; 2 Thes. 2:4; u 4ivha tshivhuya na tshivhi: Mir. 1:7; 9:10 3:6a: Jak. 1:13-15; 1 Joh. 2:16; 1 Tim. 2:14 3:6: Rom. 1:22 3:7: Tit. 1:15 3:8: Nzumb. 6:16; 22:3-4 GENESI 13 Ndi hone Mune washu Mudzimu a tshi vhudzisa musadzi a ri, "Wo ita zwithu-de?" Musadzi a fhindula a ri, "Ndo fhurwa nga nowa^, nda la." 14 Mudzimu a vhudza nowa a ri, "Nge wa ita zwenezwo, wo teketelwa! Kha zwifuwo zwothe na phukha dzothe dza daka ndi iwe fhedzi une wa do kokovha nga thumbu^ wa la buse vhutshilo hau ho the, nge wa ita hezwo! ^^Ndi do u lutanya na musadzi, na vhana vhau na vhawe vha do vhengana; hwana wawe u do u pwasha thoho, iwe wa mu luma tshirethe." 16 A tshi vhudza musadzi a ri, "Ndi do andisa vhutungu hau u tshi beba vhana; u do beba vhana u tshi tambula; tshau hu do vha u tuvha munna wau; ene u do u vhusa." 17 A tshi vhudza munna a ri, "Iwe nge wa thetshelesa musadzi wau, wa la muri we nda ri u songo vhuya wa u la, mavu o teketelwa nga mulandu wau; vhutshilo hau hothe u do la zwi bvaho khao wo ranga u shuma wa tambula. ^^A do u medzela mipfa na mitshutshungu; u do la swimela zwa daka. ^^U do la tsha biko, u swika u tshi vhuelela mavuni e wa bviswa khao; u buse, u do vha buse." 20 Adamu a ri musadzi wawe u pfi Efa, ngauri o vha mme a vhathu vhothe. ^^Mune washu Mudzimu a itela Adamu na musadzi wawe zwiambaro zwa mukumba a vha ambadza. Vhathu vha tshi thathwa tsimuni 22 Mune washu Mudzimu a ri, "Muthu zwino u vho nga rine, u vho divha zwivhuya na zwivhi; a songo vhuya a tendelwa u swikisa tshanda tshawe na kha muri u neaho vhutshilo, a u fula a la, a vho do tshila lini na lini." ^^Mune washu Mudzimu a mu thatha tsimuni ya Edeni uri a lime mavu e a bviswa khao. 2^0 ri u pandela muthu, afho phanda ha tsimu ya Edeni a vhea vhakherube, na banga la khavhu ya mulilo li no penyisa phanda na murahu, u linda ndila i yaho murini u neaho vhutshilo. THE BIBLE in Venda BIBLE SOCIETY OF SOUTH AFRICA 1998 ISBN 7982 0950 X ISBN 7982 1282 9 h) 4:1-2: Kaini zwi amba uri ''Ndo wana'\ Abele zwi amba uri ''Muya" kana ''Mahandana'\ 3:15: Mat. 10:34-36; Joh. 8:44; 1 Joh. 3:8; Rom. 16:20; Nzumb. 12:9; 20:2 3:16: Gen. 2:18; 1 Korint. 14:34; Ef. 5:22-24; Kol. 3:18; Tit. 2:5; 1 Pit. 3:5-6 3:17: Gen. 5:29; Ps. 127:2; Rom. 8:19-21 3:19: 2 Thes. 3:10; Jobo 10:9; 34:14-15; Ps. 90:3; 103:14; 104:29; 146:4; Mufunzi 3:20; 12:7 3:1-19: Rom. 5:12 3:24: Ek. 36:35; 37:7-9; Mat. 27:50-51; Heb. 10:19-22; Nzumb. 22:1-2 4:4: Heb. 11:4 4:5a: Mir. 21:27 4:8: Mat. 23:35; Joh. 8:44; 1 Joh. 3:12 4:10: Gen. 9:5; 2 Mah. 9:26; Jobo 16:18; Ps. 9:12; Yes. 26:21; Es. 24:7-8; Nzumb. 6:9-10; Heb. 12:24


text:
Mintirho ya swa Ririmi ya Rixaka
Mintirho ya swa Ririmi ya Rixaka (National Language Services, "NLS") yi tlakusa no kondletela mbulavulo exikarhi ka tindzimi hinkwato. Ku kota ku fikelela swilaveko leswi nga eka vumbiwa, Mintirho ya swa Ririmi ya Rixaka (NLS), yi lawula ku hambana loku nga kona ka tindzimi etikweni ra hina ni ku hlanganisa tindzimi hinkwato ta vanhu hi ku endla leswi pholisi yi vulaka swona leswi kongomiseke eka ku tlakusa ku tirhisiwa ka tindzimi leti, xikan’we ni leti khale a ti languteriwa ehansi.


text:
Tluka Leri Nga Ni Xihloko-nkulu/Tluka Ro Sungula
Xana Swilo Leswi Hanyaka Swi Lo Tumbuluxiwa?
© 2010
WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF PENNSYLVANIA. All Rights Reserved
Vakandziyisi
WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF SOUTH AFRICA
Nkandziyiso wa 2010
Broxara leyi a yi xavisiwi. Yi lunghiseleriwe ku pfuneta entirhweni wa misava hinkwayo wa ku dyondzisa vanhu Bibele, lowu sekeriwaka hi minyikelo ya ku tirhandzela.
Handle ka loko ku kombisiwile, Matsalwa lama tshahiweke eka broxara leyi ma huma eka Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima. Laha ku kumekaka NW endzhaku ka ku tshaha, swi kombisa leswaku mhaka ya kona yi huma eka New World Translation of the Holy Scriptures—With References


text:
True Jesus Church
Kereke ya "True Jesus Church" i kekere leyi yi ti yimeleke hi yoxe.Yi sunguriwile e tikweni ra Beijing e China hi 1917. Namuntla ku na ti kereke to tlula 2.5 million hi ti membara eka matiko ya 45 nati kontinente ta 6. Kereke leyi yi huma ka kereke ya ma pentekosta ya khale. ku sukela hi 1997 kereke leyi yi sunguriwile laha Afrika Dzonga. Xikongomelo xa yona iku chumayela evangeli eka misava hinkwayo, Yesu agase vuya ra vu mbirhi. Kereke leyi yo tshembela ngopfu ka swilo leswi swa khume
- Moya wo kwetsima
- Ku Khuvuriwa
- Ku hlantswa ka milenge
- Xi lalelo
- Siku ra Savata
- Yesu Kreste
- Bibele yo kwetsima
- Ku ponisiwa
- Kereke
- Siku ra ku avanyisiwa


text:
Wikipedia:Tutorial (Formatting)
Haku amukela · Tutorial · Cheatsheet · FAQ · Swikomba-ndlela · Mpfuno · Tafula ra mpfuno · Media copyright questions · Tafula ra Swikombo
Kuhlela matluka ya Wikipediya swa hambana na ku tsala eka xitsala marito xa khompiyuta. kuhambana na ("leswi u swi vonaka u kuma swona"), Wikipediya yi tirhisa mimfungo ya marito ku tumbuluxa swiyenge swo karhi swa tluka (kufana ni nhlokomhaka). Ririmi-vutsari leri ritiviwa hi vutsari bya Wiki naswona riendleriwe ku olovisa ku cinca no lulamisa matluka.
Vutiyisi na xitaliki
swiga swa wiki leswi tirhisiwaka ngopfu i Vutiyisi (bold) na Xitaliki (italics). Kutiyisa marito na xitaliki xa marito swi endliwa hi ku angarha marito hi ('):
eka Wikipediya, mavito ya nhloko mhaka ma tsariwa hi Kutiyisa marito loko ma tshahiwa ro sungula eka tluka. Hi xikombiso, tluka ra mhaka ya Elizabeta wa vumbirhi wa vanghizi ri sungula hi:
- Elizabeta II (Elizabeta Alexandriya Mariya Windsor; utswariwe hi 21 Dzivamusoko 1926) i nwa-hosi wa swifundza-nkulu swa makume-nkaye.
Xitaliki xi tirhiseriwa mavto ya tibuku, timuvi, ti alibamu na mintlangu ya khompiyuta. Loko kutshaha ko sunula ka mhaka kuri vito ra buku kumbe muvhi, ku tirhisiwa Vutiyisi xitaliki.
Leswaku ukuma vuxokoxoko lebyi engetelekeke eku tirhisiweni ka vutiyisi na xitaliki, Vona Buku ya mahlelele ya wiki
Tinhloko mhaka na tinhloko mhaka-ntsongo
Tinhloko mhaka na tinhloko mhaka-ntsongo i ndlela yinwana yo hlela matluka ya timhaka ya wiki. Loko u vona timhaka timbirhi (kumbe kutlula) leti hambaneke, unga ti hambanisa hi ku hoxa xiyenge xa nhoko mhaka.
Tnhloko mhaka ti tumbuluxiwa hindlela leyi landzelaka:
Loko tluka ra mhaka riri ni tinhloko mhaka ta mune kumbe kutlula, nxaxamelo wa leswi nge ndzeni wu ta humelela hiwoxe. Ringeta ku tsala nhlokomhaka eka tluka leri bokisi ra sava. Yi ta hoxiwe eka nxaxamelo wa leswi nga ndzeni ka tluka hi roxe, loko yiri nhlokomhaka ya vumune.
HTML
Ririmi-vutsari ra HTML ringa tirhisiwa ku endla ku hlela loku rhahanganeke tani hi muvala, minaxamelo, na vuhleri byi nwana bya matluka. Hambi swiritano, aswi bohi leswaku utiva know HTML leswaku ukota ku tirhisa Wikipediya.
Unga thlela u vona tluka ra swi kombiso.


text:
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela(IPA: [xolíɬaɬa mandéːla]; loyi a tswariweke hi 18 Mawuwani 1918) i khale ka Presidenti ya Afrika Dzonga, i wo sungula ku hlawuriwa eka nhlawulo wa xi demokrasi lowu yimeleka vanhu hinkavo. Angasi hlawuriwa , Mandela a a lwisana na mfumo wa xihlawu-hlawu(apartheid) tani hi murhangeri wa African National Congress na vuthu ra nyimpi leri tiviweke hi ra Umkhonto we Sizwe. U hete 27 wa malembe e khotsweni, yo tala ya wona e Xihlaleni xa Robben, ehenhla ko voniwa milandzu leyi hlanganisaka ku kavanyeta matirhele ya mfumo wa xi hlawu-hlawu.
E xikarhi ka lava a va lwisana na mfumo wa xihlawu-hlawu e Afrika Dzonga nale misaveni hinkwayo, u vile mfungo wa ntshuxeko na ringana ka vanhu, hala thlelo mfumo wa xihlawu-hlawu na matiko lawa amawu seketela vanwi voneke yena na ANC tani hi mukhomanisi na mutherorisi.
Endzhaku ko tshunxiwa e khotsweni hi 11 Nyenyenyani 1990, ku cinca ka yena eku tirhiseni ndlela yo vuyelelana na burisana swi pfune ku hundzula Afrika Dzonga leswaku yi va tiko ra tinxaka to hambana-hambana. Kusukela loko mfumo wa xihlawu-hlawu wu herile, u bumabumeriwe ngopfu hi vanhu vo tala, kuhlanganisa na valala vakwe va nkarhi lowu hundzeke.
Mandela u amukele ti awadi leti tlukaka dzana endzeni ka makume-mune wa malembe, leyi tivekaka ngopfu eka tona i mbuyelo wa kurhula wa Nobel (Nobel Peace Prize) hi lembe ra 1993. Enkharhini wa sweswi u tlangeriwa tani hi mufumi loyi a dyuhaleke loyi a ha riki na rito etimhakeni to tala. E Afrika Dzonga u tiveka ngopfu hi ra Madiba, Vito ro hlawuleka leri nyikiwaka vakulu/tihosi ta rixaka ra vaka Mandela. Vito leri ri sungule ku tirhisiwa ngopfu ku vulavula hi Nelson Mandela.
Mandela u kombe Mahatma Gandhi tani hi munhu loyi a veke na nhlohlotelo ngopfu e vutonwini bya yena, hi ta Filosofi ya ku tirhisa kurhula no langutana na vuxanisi hindlela leyi xiximekaka.
Leswinga ndzeni
Malembe ya vutomi yo vunthswa bya yena[Lulamisa | edit source]
Kutswariwa na rixaka[Lulamisa | edit source]
Mandela uvelekiwa eka ri xaka ra vaThembu leri (hintolovelo) fumeka e migangeni ya Transkayi e hansi ka Phurovinci ya Kapa e ka nhlangano wa Afrika Dzonga. U bebuleriwe eka muganga lowu tsonga wa Mvezo e xifundzeni xa Umtata, Nstindza wa Transkayi. Kokwa wa yena akuri Ngubengcuka (Loyi a lovekeka hi lembe ra 1832), Hosi-leyi fumaka ya vaThembu, lava eku heteleleni va hluriweke mfumo wa vukolonyi wa manghezi. Unwe wa majaha ya hosi, leyi a yi tiviwa hi ra Mandela, u ve kokwana wa Nelson, loyi a veke xihlovo xa Xivongo. Leswi a veke nwana wa hosi hi nsati wa le ximatsini wa rixaka ra vaka Ixhiba, Swi hluke swa rhavi ra yena a swi nga faneleki ku teka vuhosi bya vaThembu. Tata wa kwe, Gadla Henry Mphakanyiswa (1880–1928), hambiswiritano u vekiwile tani hi ndhuna ya ximutana xa Mvezo. Endzaku ko papalata mfumo wa vukolonyi, u tekeriwe mfumo naswona a rhurisiwa aya e Qunu na muti wakwe. Hambiswiritano, Gadla a a hari unwana wa vandla ra hosi, naswona u hoxe xandla eku vekiweni ka Jongintaba Dalindyebo e vuhosini bya vaThembu, loyi a nwi hakeleke hi ku teka Mandela ehansi ka timpapa takwe, endzaku ka rifu ra Gadla. Tata wa Mandela a a ri na vasati va mune, lava va nwi velekeleke vana va khume-nharhu(mjaha ya mune na tintombhi ta nkaye). Mandela u tswariwe hi nsati wa wa vunharhu wa Gadla ('Wa vunharhu' hi kuya hi mpimo wa rixaka ra vuhosi), Nosekeni Fanny, nwana wa nhwana wa Nkedama loyi a a ri wa vaMpemvu va rixaka ra ma Xhosa, Yindlu ya xinene, laha Mandela a kuleleke e ximutanini xa kona.[2] Vito ro nyikiwa ra yena Rolihlahla ri vula leswaku "kukoka rhavi ra murhi", kumbe hi laha kutolovelekeke, "nwa-timholova".[3]
Dyondzo[Lulamisa | edit source]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- Mandela, Nelson (1996). The illustrated long walk to freedom. Paul Duncan (abridgement and picture editing). Boston: Little, Brown and Company. ISBN 0316880205.
- ↑ Mandela 1996, pp. 16, 17
- ↑ Mandela, Nelson (2006). Mandela: The Authorized Portrait. ISBN 0-7407-5572-2. Retrieved 2008-05-26.
- ↑ Mandela 1996, p. 7.


text: 1Ewu 'dasi opi Herode nga e'yo kuza Yesuni eri ra ; 2eri nga 'yo ati'ba ini ma tia, 'Ba 'dari Yohana baputizi fepiri'i, enga 'ba draza eselia 'bo; tali 'diyi yi 'ye erisi ani. 3A'disikᴜ Herode bi ndra Yohanani, ombe eri, 'ba arujoa Herodiasi i adripi Filipo ma okᴜ ma e'yosi; 4te Yohana 'yo ndra eri tia, Azita a'ini mini ovᴜzᴜ eri be kᴜ. 5Eri le eri fu ra, te ovᴜ urisi 'ba ongᴜlᴜmᴜrᴜ ma e'yosi, yini a'ile eri ovᴜ nabinirisi. 6Te omu Herodeni osizᴜri ka eca ra, Herodiasi zi nga ongo tᴜ yi eselia, nga ayiko fe Herode dri, 7'dini eri nga e'yo azi eri tia oyo sozasi kini i nga afa dria erini a'ileri fe eri dri. 8Eri'i, andrini eri bile imbaria, nga ‘yora, Mi fe ma dri 'doa koyia alia Yohana baputizi fepiri ma dri'i. 9Opi nga ovᴜ candisi; te oyo erini soleri ma e'yosi, azini 'ba ripi eri be nyaka tia 'diyi ma e'yosi, eri azi yi ma fe eri dri; 10eri nga 'ba ti pe Yohana ma dri lizᴜ jo arunia, 11yi nga drini eji koyia alia fezᴜ zamva dri, eri nga eji andri vᴜ. 12'Ba Yohanani imbale 'diyi nga emu avᴜni 'du sazᴜ; yi nga mu e'yoni olᴜ Yesu tia. 13Yesu ka eri ra, eri nga enga 'daarisi ogurᴜsi, muzᴜ angᴜ 'ba kokorᴜa ndindirᴜ. 'Ba ongᴜlᴜmᴜrᴜ ka eri ra, yi nga eri ma vᴜti bi pasi engazᴜ aku ambo ambo 'diyia. 14Erini fᴜria, eri nga 'ba ongᴜlᴜmᴜrᴜ kakaᴜ ndre, eri nga ovᴜ asi ndrizasi yi vᴜ, eri nga 'ba yini azorᴜ 'diyi ati ra. 15Ka eca ondresi, 'ba erini imbale 'diyi nga emu eri vᴜ, kini, Pari 'dori rokorᴜ, etu 'de vini 'bo; mi pe 'ba ongᴜlᴜmᴜrᴜ ma ti mvizᴜ, yi ma mu aku were were 'diyi vᴜsi nyaka jezᴜ yi dri. 16Te Yesu nga 'yo yi tia, Leni yi ma mvi kᴜ; emi fe nyaka yi dri emi'i. 17Yi nga 'yo eri tia, Ama afa 'doa yo, pe lᴜ mikate towi e'bi iri be a'dule. 18Eri nga ‘yora, Emi eji yi ma vᴜ 'doa. 19Eri nga azi 'ba ongᴜlumᴜrᴜni rizᴜ va ase dria, eri nga mikate towi piyi 'du e'bi iri be, eri nga lu 'bua uru, nga asi ndriza a'i, eri nga mikate nyo ra, fe 'ba erini imbale 'diyi dri, 'ba erini imbale 'diyi nga fe 'ba ongᴜlᴜmᴜrᴜ dri. 20Yi dria nga nya ra, nga tra ra. Yi nga onyole 'diyi ma joloko okᴜ evᴜ mᴜdri drini iri tre tre. 21'Ba nyapi 'diyi alifᴜ towi 'diyi agupini; okᴜ piyi anzi be lani kᴜ. 22Coti eri nga 'ba erini imbale 'diyi omi okposi fizᴜ oguru ma alia, zozᴜ eri ma drilea 'aa'dasi, de erini 'ba ongᴜlᴜmᴜrᴜ ti peria mvizᴜ. 23Ka pe 'ba ongᴜlᴜmᴜrᴜ ma ti 'bo, eri nga tu oni dria a'dulesi Mungu zizᴜ. Ka eca ondresi eri de 'dale a'dule, 24te oguru ovᴜ curu’do miri ma alia adikadi, yi mbᴜzani eri ecandiria; olini engale yi ma drilialerᴜrisi. 25Angᴜ trani ecaria ogogo eri nga eca yi vᴜ, aciria miri dria. 26'Ba erini imbale 'diyi ka ndre erini aciria miri dria, yi asi nga oti tᴜ, kini, Adroni! Yi nga otre urisi. 27Coti Yesu nga e'yo 'yo yi be kini, Emi asi ma te ci, 'do ma'i; emi rᴜ kᴜ. 28Petero nga e'yo omvi, 'yo eri tia kini, Opi, ka adri mi'i, mi azi ma emuzᴜ mi vᴜ yi dria. 29Eri nga ‘yora, Mi emu. Petero nga fᴜ oguru aliarisi, nga aci yi dria muzᴜ Yesu vᴜ; 30te eri ka oli lu ra, eri nga ovᴜ urisi ; eri nga 'ba 'de yi etia, nga tre kini, Opi, mi pa ma! 31Coti Yesu nga i dri ejᴜ, nga eri ebi, nga 'yo tinia kini, Mi a'ita be wereri la, mi mi asi oja oja a'disi ya? 32Yi ka tu ogurua 'bo, oli nga kᴜ liko ja. 33'Ba ovᴜpi ogurᴜ alia 'diyi nga eri inzi kini, Adarᴜ mi Mvi Munguni. 34Yi ka zo 'aa'dasi 'bo, yi eca angᴜ Genesaretinia. 35'Ba pari 'daa 'diyi ka eri ni ra, yi nga 'ba ti pe angᴜ 'dari ma ageiasi dria, yi nga 'ba dria rua onzi be 'diyi eji eri vᴜ, 36yi nga matᴜ 'ba eri vᴜ yi ma elo kiri bongo erini ma ti'i; 'ba dria elopi 'diyi ma rua nga ati ada ada.


text:
Ntivo-vuthlarhi, hiku angarha, i xiyimiso xo hlengeleta vutivi hindlela leyi hlahluvekaka. Hi ku kongoma ntivo-vuthlarhi i ndlela yo hlengeleta vutivi hi ku pima, kuringeta, na hi ku dyondza ntumbuluko, ku hlanganisa na marungula ya vu tivi lebyi hlengeletiweke hi vanhu hi ku hlahluva.
Va nwa-vuthlarhi seketela ku ti thsega hi tindlela ta ntivo-vuthlarhi, leswaku va vumba no hlela tinhlamuselo to ntumbuluko hi ku tirhisa ku pima no tiyisekisa mbuyelo wa kuhlahluva no ringeta. Hikwalaho Ntivo vuthlarhi(Science) byi ringeta ku papalata tinhlamuselo leti sekeriweke aka mimoya kufekela laha tinhlamuselo hinkwato ti hlahluviwa no tiyisekisiwa, naswona byi ala tinhlamuselo ta vukhale bya ma endlelo.
Marhavi ya ntivo-vuthlarhi ma hambanisiwa hi mintlawa yimbirhi: Ntivo-ntumbuluko(Natural sciences), vu kambisisi bya mafamisele ya ntumbuluko; Ntivo-ntumbuluko(Social sciences), vukambisisi bya ma hanyele ya vanhu. Leswaku dyondzo ya Tinhlayo yi tekiwa tani hi rhavi ra ntivo-vuthlarhi, swi le eka loyi a swi bumabumelaka.


text:
Yuropa
Yuropa i rinwana ra Matiko-nkulu (hi xiyenge xa Politiki) ya nkombo, naswona rivumba ribuwa ra Tiko-nkulu (Hi xiyenge xa Mbangu) ra Yurasia. Yuropa ri angarhiwe enwalungwini hi Lwandle ra Aktika, e vupela-dyambu hi Lwandle ra Atlantika, e dzongeni hi Lwandle ra Meditera, na le vuxeni bya le dzongeni hi Tintshava ta Khakhasu, Lwandle ra Ntima na mati-ndlela lama hlanganisaka Lwandle ra Ntima na Meditera. E vuxeni Yuropa ri avanyisiwa na Ashiya hi mati ya Tintshava ta Ura, Nambu wa Ura, na hi Lwandle ra Kaspa.[1]
Matiko ya Yuropa[Lulamisa | edit source]
References[Lulamisa | edit source]
- ↑ Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2007. ""Europe"". Retrieved 2007-12-27.


text:
Domba
Domba ndi yone ngoma yau fhedzisela ya Vhasidzana. Ngoma iyi i khou dzhiwa iya u fhedzisela nga uri khomba dzino dzhena dombani dzivha dzo no vhina lune u bva dombani hu nga vha uya vhuhadzi.
Zwi la kale domba lo vha ḽi tshi dzhia tshifhinga tshilapfu. Musalauno u itela vhana vha tshikolo ri wana uri ḽi vho vha vhuriha fhedzi la swa tshikolo tshi tshi vula. Musalauno hafhu ri wana vhasidzana na vhatukana nga uri hu na tshikolo vha tshina domba heḽi nga ḽavhuṱanu na mugivhela nga musmbulo vha vha vha tshikoloni hafhu.
Na kale na kale vhatshini vha domba vho vha vha vhasidzana. A si vhanzhi vha vhaṱhannga vhe vha vha vho tshina domba.
Tshiṅwe tshine ra tshi vhona uno musalauno ndi hetshi: vhasidzana vha sa funi u tshina domba vha tshi dzivhiwa nga vho khotsi a vho vha tshi ri ndi vhakriste vha tou badeliswa tshelede ya uri vha siye dombani (exemption fee) Hezwi zwo thoma nga muvhuso wa mahosi-tshila tshifhinga tsha musi vhaVenḓa vha tshi khou vhuswa nga Republic ye ya vha i tshi pfi Republic of Venda. Naho uyu muvhuso wo fhela mahosi a kha di vha na maanda mahulu a u kombetshedza vhasidzana u ya dombani vha sa funi vha badela yeneyo i no pfi "exemption fee". Ndi zwine ra vhona na vhasidzana vha re kha dzi pfunzo dza nṱha (high schools) vha tshi vho ya dombani.


text:
vaaka tiko vaka malamulele vana malunghelo yakuva va kuma vukorhokeri lebyi byi pfapfarhutiweke eka vumbiwa bya tiko rerhu. vukorhokeri kahari ntlhotlho lowu kulu eka vaka tiko vaka malamulele. miganga yaka malamulele yo tala ya yona yile hansi swinenene, loko munhu ata hi patu ro punda maria a jikela eka nkavele xikontiri se swiendla ingaku rina mikova, mati nawona aya kona, vahu vafanele va famba ti kilomitara to hlaya nyana kuya lava mati. leswi loko kuri hava va faneleke vaya rhumisa mimovha kuya vaxavela mati. mapatu yofana na miganaga ya hala ka magona, maxobye, nkovani, makhuvele na mafenya aya fambeki hikwalaho ka ku vaviseka ka mapatu leswi tekelaka va va tisi va vukorhokeri kuta swilangutisa. loko swita ka mitirho, switika ngopfu ku kuma mutsonga waka malamulele ari eka xitulu xale henhla, eswikolweni vadyondisi iva vhenda, hiswona ahi tshameni swinwe kambe hina vaaka tiko hiti lavela masipala lowu nga tahi nyika vukorhokeri. vuxokoxoko bya ti bursary taku ya swikolweni kusuka eka masipala ti kumiwa hiva vhenda tsena. ani tshembhi kuri hiswona leswi mfuma wa namutlha upfumelelanaka na swona. loko ulava swinwana eka masipala ufanekele u hakela mali leyi ringanaka R60 kuya eka masipala. eka ndzawulo yaxikaya nakona loko uya lava swinwana vatapfa vaku byela ku hundela vhenda, mali yakona kasi hoyi cela kunene na. mfumo awu hi langutisi hi mahlo ya mbiri hiku hirinwe awu nge voni swotala
Limpopo Mirror


text:
VHUIMO HA NTHA (SENIOR PHASE)
MANWALWA O THEMENDELWAHO A GIREIDI DZA
MVELELO DZA U GUDA LUAMBO (OUTCOMES)
MVELELO YA U GUDA YA 1 (SO 1)- U THETSHELESA Ntha
U thetshelesa ha vhagudi mafhungo a manwalwa o fhambanaho a orala hu ita uri vha vhe na vhuombedzeli na vhusengulusi, vha nweledze, vha diphine vhe na nungo, vha rekhode na uri vha nyanyulee khao.
U kona u thetshelesa ha vhagudi hu ita uri vha wane mafhungo, vha fhindule nga ndila yo teaho, vha senguluse masia o fhambanaho a vhutshilo na uri vha diphine.
Vhagudi vha nga kona u swikela izwi nga u thetshelesa arali luambo lwo engedzwaho lu tshi khou ambiwa kha vhuimo ho teaho. U thetshelesa ndi tshone tshipikwa tshihulu tsha ndivho ntswa ya luambo. Ndivho iyo i nga vha ya girama, divhaipfi, maambele, mvelele na matshilisano.
MVELELO YA U GUDA YA 2 (SO2) - U AMBA
Nga u amba vhagudi vha a kona u davhidzana vhe na vhudifhunduleli na vhukoni nga luambo masiani o fhambanaho a vhutshilo.
Nga u amba mugudi u vha na vhudifhinduleli vhathuni, a dovha hafhu a vha na vhudavhidzani vhu sumbedzaho vhukoni musi e na vhanwe. Izwi zwi vha zwa ndeme vhunga zwi tshi ita vhagudi uri vha bvele phanda na pfunzo dzavho na u kona u shuma
Vhagudi vha swika hune vha kona u amba luambo lwa vhuvhili vha sa timatimi, nahone tshi sumbedza vhutali. U kona u swikela izwi ndi nge vhagudi vha tutuwedzwa na u wana zwifhinga thuso.
MVELELO YA U GUDA YA 3 (SO3) - U VHALA NA U SEDZULUSA Ntha
U kona u vhala na u sedzulusa ha vhagudi hu ita uri vha wane mafhungo, vha diphine, vha fhindule nga ndila ya u sengulusa vhudi, mvelelo na u nyanyulea kha manwalwa.
Ndi nga u vhala hune vhathu vha divha u nwala na u vha na ndivho ya u guda vhutshiloni havho hothe. Tshaka dzo fhambanaho dza manwalwa a Afrika Tshipembe na a dzitshakatshaka a tea u vhalwa nga vhagudi. Manwalwa aya a katela a fikishini na a si fikishini.Izwi zwi thusa mveledziso ya luambo, ndivho nyangaredzi na u aluwa ha vhagudi vhone vhane.
U vhala ndi tshithu tshihulwane musi luambo lu tshi bveledzwa na uri ri diphine ngalwo. Ndi nga u vhala hune ra guma ri na ndivho nga zwa lifhasi, ha guma hu tshi khou vha na nyaluwo kha vhagudi.
Ri divha u nwala nga nthani ha uri ra divha u vhala.
MVELELO YA U GUDA YA 4 (SO4) - U NWALA
Vhagudi vha kona u nwala tshaka dzo fhambanaho dza mafhungo ngoho na a khumbulelwa hu u itela uri vha vhe na ndivho kha zwithu zwo fhambanaho.
Vhudisedzi na u guda na matshilele a vhudavhidzani zwi bveledzwa nga u nwala. U nwala hu dovha hafhu ha vha matshilele a u ita tsedzuluso ya vhukoni ha vhagudi na u vha tshithu tsha vhuthogwa ngauri zwi isa phanda phanda pfunzo vha kona u bveledza mishumo.
Vhunga ho bulwa afho ntha kha SO3, u nga si kone u nwala arali u sa divhi u vhala. U nwala na u vhala a zwo ngo fanela u fhandekanywa ngauri ndi yone ndila ya uri mugudi a kone u amba na u bvela phanda. Mugudi u kona u bvela phanda na pfunzo dzawe a vha mudzulapo o bveledzaho.
MVELELO YA U GUDA YA 5 (SO5) - U HUMBULA NA U NEA MIHUMBULO
Nga u kona u shumisa luambo ha vhagudi, vha swika hune vha kona humbula, u nea muhumbulo, u swikela maitele na shumisa mafhungo musi vhe ngudoni dzavho.
Vhunga mafhungo a litheresi o bveledza vhutsila vhunzhi ha u humbula, izwi ndi ndila ya u guda na u bveledza mvelelo ya vhutshilo hothe.
Vhagudi vha sumbedza vhukoni na maitele a u humbula nga u pfesesa na u tandulula zwitenwa zwi kondaho. Zwi dovha hafhu zwa vha thusa kha u wana vhutanzi kha manwe masia a u guda na u divulela ndila ya kutshilele kwa u dzula vha tshi guda.
MVELELO YA U GUDA YA 6 (SO6) - TSHIVHUMBEO TSHA LUAMBO NA KUSHUMISELE Ntha
Vhagudi vha nga kona u sika mafhungo na u a talutshedza, vha tshi koniswa nga vhutsila ha u shumisa maipfi, mibvumo na luambo (grammar).
Nga murahu ha musi vhagudi vho tandulula ndila ine luambo lwa shuma ngayo, vha swika hune vha kovhana lwone hu u itela uri vha kone u pima mafhungo avho na a vhanwe zwavhudi hu tshi tevhelwa zwine zwa ambwa na vhuronwane.Ndivho iyi vha dovha hafhu vha i shumisa kha u ita liedza na luambo u fhata zwine zwa ambwa.
Vhagudi vha swika hune vha vha na tshenzhemo ya uri luambo lu dzhia tshifhinga u shanduka nahone izwo zwi bvelela vhukati ha mvelele na musi lu tshi shanduka kha masia o fhambanaho a vhutshilo
U vha na ndivho ya vhudi ya girama na divhaipfi ndi zwa vhuthogwa kha u vhala lwa u tou elela, u nwala na tshipitshi. Izwi zwi fanela u gudiswa nga ndila ya u tou angaredza ri tshi khou tanganya u vhala, u amba, u nwala na u thetshelesa.
All this info by www.tshivenda.co.za
VHUIMO HA VHUKATI (INTERMEDIATE PHASE) Murahu
MANWALWA O THEMENDELWAHO A GIREIDI DZA
MVELELO DZA U GUDA LUAMBO (OUTCOMES)
MVELELO YA U GUDA YA 1 (SO 1)- U THETSHELESA
Vhagudi vha sumbedza vhutsila ha u thetshelesa mafhungo malapfu a orala, a tevhelaho milayo na a sa i tevheliho.
Izwi vhagudi vha nga kona u zwi swikela nga u thetshelesa lunzhi arali luambo lwo engedzwaho lu tshi khou ambiwa kha vhuimo ho teaho. Nga u ralo vhagudi vha do vha vha tshi khou sumbedza vhunwe vhukoni ha luambo.
MVELELO YA U GUDA YA 2 (SO2) - U AMBA
Khaedu nnzhi dzi thoma u vha hone musi mugudi a tshi khou aluwa, dzine dza toda uri a bveledze vhudifhunduleli kha u amba. Mugudi u ya phanda na u bveledzisa vhutsila ha u davhidzana, a vha na vhupfiwa kha phambano dza mvelele dza zwitshavha, a dovha hafhu a guda na ndeme ya nyambo nnzhi.
Vhagudi vha swika hune vha kona u amba luambo lwa vhuvhili vha sa timatimi, nahone vha tea u badekanya u amba uho na vhunwe vhukoni hothe.
MVELELO YA U GUDA YA 3 (SO3) - U VHALA NA U SEDZULUSA
U vhala ho tandavhuwaho ha manwalwa a Afrika Tshipembe na a lifhasi nga vhuphara zwo lugela nyanyuwo ya nyaluwo ya mugudi, kha mveledziso ya luambo, kha literesi ya u vhala na u nwala, kha u pfesesa zwithu zwa ndeme na kha vhudiphini.
U vhala ndi thithu tshihulwane musi luambo lu tshi bveledzwa na uri ri diphine ngalwo. Ndi nga vhala hune ra guma ri na ndivho nga zwa lifhasi line ra tshila khalo.
Ri dovha hafhu ra divha u nwala nga nthani ha uri ra divha u vhala.
MVELELO YA U GUDA YA 4 (SO4) - U NWALA
Vhutsila ha vhagudi ha u nwala vhu ya phanda na u bveledzwa, hu u itela ndivho dzo fhambanaho. Afha ndi hune vha thoma u bveledza na u dzudzanya mihumbulo yo teaho kha dzimbuno na manwalwa a vhusiki hu tshi tevhelwa maga a maitele a u nwala.
Vhunga ho bulwa afho ntha kha SO3, u nga si kone u nwala arali u sa divhi u vhala. U nwala na u vhala a zwo ngo fanela u fhandekanywa.
MVELELO YA U GUDA YA 5 (SO5) - U HUMBULA NA U NEA MIHUMBULO
Vhunzhi ha vhutsila ha u humbula na u nea muhumbulo nga ha mafhungo zwi na ndeme kha maitele othe a u guda na u funza.Izwi zwi tea u tanganywa musi hu tshi funzwa, ho lavheleswa zwiito zwa u tandulula thaidzo na u itela uri ndivho ya pfunzo i re na ndeme i vhonalaho i vhe hone.
Vhagudi vha sumbedza vhukoni na maitele a u humbula nga u pfesesa na u tandulula zwitenwa zwi kondaho. Izwi zwi dovha hafhu zwa vha thusa kha u wana vhutanzi kha manwe masia a u guda.
MVELELO YA U GUDA YA 6 (SO6) - TSHIVHUMBEO TSHA LUAMBO NA KUSHUMISELE
Nga u kona u vhona uri luambo lu shuma hani, na u bveledza luambo lu shumiswaho nga vhanwe, mugudi u swika hune a kona u sengulusa manwalwa awe ene mune na manwalwa a vhanwe nga u tevhela zwi ambwaho, mishumo yazwo na u vha kha vhutala ho teaho hazwo. Izwi zwi thusa vhagudi uri vha kone u ita maedza a luambo u fhata zwi ambwaho, u vhona uri hu na vhushaka vhukati ha zwine fhungo la amba na zwi re kha mafhungo Musi zwifhinga zwi tshi tandulukana na vhukati ha mvelele, vhagudi vha divha tshanduko ya luambo na kushandukele kwalwo maimoni o fhambanaho
U vha na ndivho ya vhudi ya girama na divhaipfi ndi zwa vhuthogwa kha u vhala, nahone zwi fanela u gudiswa nga ndila ya u tou angaredza ri tshi khou katela u vhala, u amba, u nwala na u thetshelesa.
All this info by www.tshivenda.co.za
1st person Nne (I) ndi la vhuswa (eat pap)
tamba bola (play ball)
nwa halwa (drink beer)
ya tshikoloni (go to school)
vhala bugu (read a book/ read books) duvha linwe-na-linwe (everyday)
tshifhinga tshothe
(all the time)
2nd person Inwi (You) ni
3rd person John
Mpho
Rendani
Thato
Tshifhiwa
Munna (A man)
Ene (He, she) u
N.B. You will realise that we always use conjuctives in Tshivenda.
Examples:
Nne ndi la vhurotho - I eat bread
Nne ndi ya tshikoloni - I go to school
Rendani u vhala bugu - Rendani reads a book/ Rendani reads books
Tshifhiwa u nwa halwa duvha linwe-na-linwe - Tshifhiwa drinks beer everyday.
Inwi ni reila goloi - You drive a car
2.1.2 For plural1st person Rine (We) ri la vhuswa (eat pap)
tamba bola (play ball)
nwa halwa (drink beer)
ya tshikoloni (go to school)
vhala bugu (read a book/ read books) duvha linwe- na- linwe (every day)
tshifhinga tshothe
(all the time)
2nd person Inwi (You) ni
3rd person John na Mpho
Rendani, Thato na Tshifhiwa
Vhanna (Men)
Vhone (They) vha
N.B. You will realise that we always use conjuctives in Tshivenda.
2.2. Present Continuous Tense:
2.2.1 For singular1st person Nne (I) ndi khou la vhuswa (eat pap)
tamba bola (play ball)
nwa halwa (drink beer)
ya tshikoloni (go to school)
vhala bugu (read a book/ read books)
zwino
(now)
2nd person Inwi (You) ni
3rd person John
Mpho
Rendani
Thato
Tshifhiwa
Munna (A man)
Ene (He , She) u
N.B. In english '-ing' is normally added to the end of the verb. In Tshivenda we normally add the word khou for all the persons doin
Examples:
Nne ndi khou thaipha - I am typing
Inwi ni khou vhala - You are reading
Tshifhiwa u khou nwa halwa - Tshifhiwa is drinking
2.2.2 For plural1st person Rine (We) ri khou la vhuswa (eat pap)
tamba bola (play ball)
nwa halwa (drink beer)
ya tshikoloni (go to school)
vhala bugu (read a book/ read books)
zwino
(now)
2nd person Inwi (You) ni
3rd person John na Mpho
Rendani na khonani dzawe (Rendani and his friends)
Vhanna (Men)
Vhone (They)


text:
Spaniya
Spaniya (Spanish: España, IPA: [es'paɲa]) i tiko ra le dzongeni ka yuropa, laha ku vulavuriwaka Xipaniya. Tiko leri ri hlanganisa Xipaniya xa le ribuweni exikarhi ka Lwandle ra Atlantiki na ra Meditera, Swihlala-ntsongo swi mbirhi eka malwandle lama angarheke, kuhlanganisa na swi-mutana leswi tiyimeleke e Nwalungwini wa Afrika. Tiko ra Xipaniya ri le xikarhi ka Lwandle ra Meditera e dzongeni na vuxa, Lwandle ra Kantabrika enwalungu na lwandle ra Atlantika e vupela-dyambu. Xipaniya xihleriwe hi Phalamende ya xi demokrasi naswona itiko leri tifumaka. Xipaniya xile ka ntlawa wa Nhlangano wa matiko ya Yuropa ku sukela hi lembe ra 1986 naswona i tiko leri hluvukeke leri nga ra vunkaye hi kufuwa e misaveni hinkwayo, kasi riri ra vunthlanu e Yuropa. Xipaniya, Portugal na Andora i matiko lama vumbaka ribuwa-nkulu ra Iberiya, naswona ma hlanganisa vu anamo bya kwalomu ka 504,030 km², Hi rona tiko leri anameke ngopfu e vupela-dyambu bya Yuropa(kulandzela Furhwa).
Xipaniya xi hlakarherile e hansi ka mfumo wa rhoma Hispaniya, hikwalaho xi va ri nwana ra matiko ya nkoka e nkarhini wolowo. E minkarhini leyi landzeleke, Xipaniya ri fumiwile hi Jarimani, endhzaku ri ta fumiwa hi mufumi wa mu Islamu. Xipaniya ri hlaserile Furhwa hi 1793 loko mafurhwa ma dlayile hosi ya wona Luwi wa vu Khume-ntsevu, kambe ri hluriwa kufika laha ri kondleteleke kurhula na furhwa hi 1795.


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Lexi xi sainìweke xi thlelà xi haxiwa hi huvu ya nthlanganu wa matiku ya misava hi kola ka Resolução 217 A (III) ya 10 ka Dezembro ka 1948.
Hi ku xixima le svaku a ku hlonipha ka lisima ni tinfanelo leti ti lumbaka a lixaka la ximunhu y ndlela yò sungula leyi yi fanelaka ku landziwa a ku kota ku a vanhu va hanya è nkhululekeni, hi kurhula ni ku fana à misaveni;
Hi ku tiva le svaku a ku kala ku tiva ni ku xixima a tinfanelo tà wumunhu ku bzalile nsele leyi yi nga hombolokisa mahanyele ni mapimisele ya ximunhu, ni ku tiva le svaku a ku navela kukulu ka vanhu va misava y ku hanya è kurhuleni, na va nga thxaviseliwi kumbe ku hanya hi wusiwana, na va nga thxavi ku khuluma, ku veka mavonele kumbe ku kholwa;
Hi ku xixima le svaku y sva lisima a ku vikela tà tinfanelo tà ximunhu hi ku bzàla mafùmele lawa ma hloniphaka tinfanelo lèti, svanga ndlela ya ku heta wupfukeli leli vanhu va liyendlaka hi kola ka kutwa tixànisà ni wukhinyavèzi;
Hi ku xixima le svaku y sva lisima a ku seketela ni kuyandzisa a wunghani xikarhi ka matiku hin'kwawu ya misava;
Hi ku xixima le svaku a svithsungu sva matiku ya misava svi haxile, hi kola ka papèla, a ku thsembha ni ku seketela ka svona ka timhaka ta lisima ni tinfanelo ta ximunhu ni mahanyele yò kala wuyavanyisi mayelanu ni tinfanelo tà wanuna kumbe wansàti, ni ku tiboha ka nthlanganu lowu a ku pfunisela ku lwa ni mahanyele ya usiwana ndzeni ka utomi la nkhululeko lowu wu yandzìke;
Hi ku xixima le svaku, a minfumo ya matiko làwa, ma tibohile a ku hlohlotela, hi ku pfunisana ni Nthlanganu wa Matiku ya Misava, a xihlonipho xa tinfanelo ni wukhululeki lèla ntsindza la ximunhu;
Hi ku tiva le svaku a ku pfumela ni ku landza ka svileleto lesvi hi matiku hin'kwawu y masungulu lawa malavekaka a ku kota ku landza xiboho lèxi;
A huvu ya Nthlanganu wa Matiku ya Misava
Yi haxa a Xipfumelelanu xa Nthlanganu wa Matiku ya Misava mayelanu ni timhaka ta tinfanelo ta ximunhu, na ku naveliwa le svaku, hi ku pfumela ni ku hlonipha svi leleto lesvi, a vanhu ni svighava hin'kwasvu sva mahanyele ya matiku svi tihinta à ku bzàla moya wa mahanyele làwa hi ku haxa, ku djondzisa ni ku laya, svànga ndlela le yinène ya ku nghènisa xihlonipho xa tinfanelo ni wuthlathleki la munhu ni munhu. Hi ku yengeta, ku naveliwa le svaku a nawu wa tiku ni tiku ni wa nthlanganu wa matiku, wu svikota ku yendla lèsvaku a svileleto lesvi svi xiximiwa hi vana ni minfumo ya matiku lawa, ndzeni ni handle ka wòna, loko malumba nthlanganu lowu.
Vanhu hin'kwavu va psaliwili na va khululekìle, funthsi va fana hi lisima ni tinfaneno. Và psaliwili ni nyiko ya ku pimisa ni ku yehleketa; hi kolahu, va fanela ku hanya hi moya wa umbìlu ni unghani.
Wihi na wihi a ni nfanele ya ku khala, mayelanu ni xipfumelelani lexi, na ku nga na xikheto xa nhlònge, muhlovo, wunùna kumbe wusàti, lirìmi, ndhàwu ya ku psaliwa, kereke, ku landza ta política kumbe ka svin'wani, tiku là mapsaliwa kumbe mathsamele ya wutomi, wupfundzi, kumbe xìhi na xìhi.
Hàndle ka lèsvo, à ku fanèli ku hàmbanisìwa hi kolà ka xithsàmu a ndzeni ka timhaka tà política, tà ku fambisa nawu, ku fambisa tà le hàndle ka tiku, kumbe hi kòla ka tiku leli munhu a humaka kalòna, y ngà va tiku là ku thxuseka, là ku fumiwa hi lin'wanyani kumbe matifùmi, nhambi lòko tiku lèli li tsemeliwi ndzelekani è ka mafumele ya lona.
Munhu ni munhu à ni nfanelo ya wutòmi, nkhululeko ni usirhelèli.
À hàva lweyi a fanelaka ku hanya hi wukarawa kumbe utirheli; a wukaràwa ni wuxavisi la svikarawa, hi mukhuva wihi na wihi, svà tsimbisìwa.
À hàva lweyi a fanelaka ku xanisiwa miri, ku tsemeliwa khotso kumbe svikhatiso sva tixànisa tà ku hambana ni makhatisele ya ximunhu kumbe ya ku muhohlòta.
Wihi na wihi à ni nfanelo ya kuhloniphiwa svanga munhu phambhèni ka nawu.
Phambhèni ka nawu hin'kwavu vanhu va fana, futhsi va fanela ku sirheliwa hi nawu hi ndlela ya ku fana. Va fanela ku vikeliwa hi ku fana mayelanu ni hin'kwaxu xihlàwuhlàwu kumbe wuhlohlotèli lìhi na lìhi la xihlàwuhlàwu lexi xi kongometàka ku hambanyisaka xipfumelelanu lexi.
Wìhi na wihi à ni nfanelo ya ku yamukeliwa è ka xighaha xìhi na xìhi xa ku tendera timhaka ta nawu ndzeni ka tiku , kùvé a ya mangala lesvi a svi xandzaka mayelano ni ku djikisiwa ka tinfanelo ta ntsindza lè ti tsaliweke è mabukwini yà nawu wa tiku.
À hava lweyi a fanelaka ku khomiwa, ku nghenisiwa è khotsoèni kumbe ku khatisiwa hi ku rhumeliwa è matikwene ya vambe na svi nga na masungulo.
Munhu ni munhu a ni nfanelo ya ku, hi kufana ni hin'kwavu vanhu, a timhaka tàkwe ti xuxiwa è gdekeni hi b'andhla lò thsembheka, leli lifanelaka ku nyika tinfanelo kumbe nandzu mayelanu ni mhaka.
1. Wihi na wihi lweyi a lumbetiwaka nandzu wò karhi a thxiwa n'kàla nandzu loko mhaka yakwe yi nga sè sentchiwa hi nàwu ni ku tikomba svaku hàkunene a nandzu wá mulumba, na a vikeliwa hi gdwethà.
2. À hava lweyi a fanelaka ku tsemeliwa khotso hi kola ka sviyendlo lesvi, è ka n'kama a sviyendleke, à svi nga thxiwi xiwonho mayelanu ni nawu wa tiku ni wa nthlanganu wa matiku. Hi ku fana, loko y li xiwonho, a svi faneli ku tsemeliwa khotso là ku tika kutlula leli a li tsemeliwa xiwonho lexi a n'kama xi nga yendleka hi wona.
À svi faneli ku munhu a ngheneliwa ka ta wutomi lakwe, la munti kumbe nghamu na svi nga na masungulo, nhambi ku yendleliwa xihi na xihi lexi y nga xirhuku è ka wumunhu lakwe. Mayelanu ni hin'kwasvu lesvi, a munhu a fanela ku vikeliwa hi nàwu.
1. Munhu wihi na wihi à ni nfanelo ya ku kandziha kwihi na kwihi lomu a ku rhandzaka ndzeni ka ti ndzelekani ta tiku lakwe ni ku yaka lomu ku xuviwaka hi mbilu yakwe.
2. Wihi na wihi a ni nfanelo yaku, loko à svinavela, a rhurha a ya yaka matikweni man'wani, ni ku thlelela à tikweni làkwe.
1. Wihi na wihi lweyi a ti twaka na a landzeleliwa a tikweni, a ni nfanelo ya ku kombela ni ku thxusiwa ku khoza è matikweni ya vambe.
2. Kambe a nfanelo leyi a yi tirhi loko, hà kunene, a munhu lweyi a landzeleliwa hi mhaka ya ku hoxela nàwu, kumbe hi ku yendla mintirhu leyi yi hambaneke ni nkongometo wa nthlanganu wa matuku.
1. Munhu ni munhu à ni nfanele ya ku lumba tiku.
2. À hava lweyi a fanelaka ku suseliwa nfanelo leyi na svi nga na nthlamuxelo nhambi ku suseliwa a nfanelo ya ku txintxa tiku.
1. Loko a fikeliwa hi ntaga, a wanuna kumbe wansàti, a ni nfanelo ya ku thxàda ni ku yaka munti, na ku nga vekeliwi svi hingakanyu mayelanu ni nhlonge, tiku la mapsaliwa kumbe kereke. Loko wukati la ha tiyili ni loko li thsika li hela, ha vambirhi ka vona va ni tinfanelo tin'we.
2. À svi faneli ku a muthxadu y li wa nsindzisà.
3. A ndjangu wu fanela ku vikeliwa hi nawu wa tiku hi kusa wu ni lisima likulo a mahanyeleni ya tiku.
1. Hin'kwavu vanhu, nthlanganu kumbe nkoponi, va ni nfanelo ya ku lumbiwa hi svìlo.
2. À hava lweyi a fanelaka ku tekeliwa svilo svakwe na svi nga na masungulo.
Wihi na wihi à ni nfanelo ya ku pimisa ni ku yehleketa è ku khululekeni ni ku khetà kerèke tani hi kurhandza kayena; a lesvi svi lava ku hlaia ku a munhu a thxusekili kambe a ku txintxa kerèke kumbe ku khòlwa; hi ku fana, a svi tsimbisiwi ku munhu a pàluxa kerèke yàkwe kumbe lesvi à kholwaka ka svona, kumbe yexe kumbe hi nthlanganu, kumbe à gdekeni kumbe à xihundleni, hi ku djondzisa, ku yendla, kumbe ku thxumayela.
Wini na wihi à thxusekili ku khuluma kumbe ku veka mavonele; hi kolàho a svi faneli ku miyetiwa. Hi ku yengetà , à thxusekile a ku yamukeka ni ku hàxa, na a nga tchuvuki ndzelekani, a tindzava ni mapimo hi ma mayendlele lawa a ma lavàkà.
1. Wihi na wihi a khululekile a ku rhamba nhlengeletànu kumbe ku kumeka è ka yona nhambe è ka tinthlanganu tà ku kongoma timhaka tò kala ti nga yelani ni madzòlonga.
2. À svi fanèli ku munhu à sindzisiwa ku lumba nthlanganu wihi na wihi.
1. Munhu ni munhu à ni nfanelo ya ku kuma xithsamu è ka urhangèli la timhaka ta tiku làkwe, yena hayèxe kumbe hi ku rhumisà vanhu lava a nga va kheta ha yèxe.
2. Wihi na wihi, hi kufana ni hin'kwavu vanhu, à ni nfanelo ya ku kuma ntirhu è ka mintirhu ya nfumu wa tikweni kàkwe.
3. À kurhandza ka xithsungu y nthxumu wa ku sungula lowu tiyisaka a uhòsi à tikweni; hi kolahu, a urhangeli lifanela ku gdoviwa hi hlaúlamàni hi ku famba ni ku famba ka nkarhi, na xi yendliwa hi voto ya xihundla, kumbe hi mahayele man'wani ya ku tiyisa ku vota à ku khululekeni.
Wihi na wihi, svanga muhanyi wa tiku, à ni nfanelo ya ku kuma uvikeli mayelanu ni tà mahanyele; hi kolàhu, a nga svi kota ku kombela ku pfuniwa mayelanu ni tà usiwana ni tin'wani tà mahanyele ya siku ni siku; a svipfunu lesvi svà koteka hikola ka ku tihinta ka minfumu ni ku seketeliwa hi matiku man'wani.
1. Munhu ni munhu à ni nfanelo ya ku kuma ntirhu, ya ku kheta ntirhu, ya matirhele ni maholele ya ku yelana ni ntirhu wàkwe, ni uvikeli mayelanu ni ku luza kumbe ku pfumala ntirhu.
2. Hin'kwavu vanhu, na ku nga na ku hambana, va ni nfanelo ya ku hola muholo wa kufana loko va tirha kufana.
3. À mutirhi wihi na wihi a fanela kuhola kuyenela , a ku kota ku hlayisa munti wakwe mayelanu ni lisima xa umunhu, na wu seketeliwa, loko svi kombela, hi svin'wani ni svin'wani svi nga mahiwaka è mavikeleni ya utomi la munhu ni munhu.
4. Munhu ni munhu a khululekile a ku vumba ni van'wani vanhu, a sindicato kumbe ku ti nghenisa è ka ma sindicato sva nga ndlela ya ku vhikhela ti nfanelo ta utirhi la vona.
Munhu ni munhu a ni nfanelo ya ku wisa ni ku xùxa, ngopfu ngopfu ya ku yampsiseliwa a ntsengo wa svikhati sva ntirhu ni ku nyikiwa ma féria ya ku hakeliwa.
1. Wihi na wihi à ni nfanelo ya ku nyikiwa mathsamelo ya mahanyelo ya ku yenela ku kota ku tendera tà mavabzi, ku yambala, xikhafu, munti, ku nyameliwa hi dokodela, ni tin'wani ta mahanyele; à ni nfanelo kambe ya ku pfuniwa loko a nga wu kumi ntirhu, loko à ni mavabzi, wu lima , wu fèlakazi, wu kòxa, kumbe ku luzekeliwa hi lesvi svi ngà mupfuna mahanyeleni ya siku ni siku.
2. À wu b'elèki ni wu tsonguana li fanela ku yamukela nseketelo yò karhi. Hin'kwasvu svivanana, nhambi lesvi svi psaliweke handle ka muthxàdu, svi fanele ku kuma mapfunele ya ku fana.
1. Wihi na wihi à ni nfanelo ya ku kuma ku djondza. À ku djondza y mahala, ngopfu ngopfu è ka mabuku lawa ya ku sangula. A wu djondzisi la ku sungula y nsindzisa. À wu djondzisi là ku tiva mintirhu li fanele ku yandzisiwa; a wu djondzi la svi kolwe lè svi kulo li fanele ku pfuleliwa vanhu hin'kwavu hi ndlela ya ku fana.
2. À wu djondzisi ku laveka li kongometa ngopfu ngopfu a ku bzàla moya wa ximunhu ni ku tiyisisa wu hloniphi la tinfanelo ni wu khululeki la wumunhu, ku fundhisa mahanyela ya ku twisisana, ku hlonipha mapimu ya vàmbe, ku twanana ni ma tiku ya vàmbe, ku bzàla ntwananu xikarhi ka tixaka ni ma kerèke ya ku hambana, ni ku yendla xà nthxumu ndzeni ka nthlanganu wa ma tiku ya misava a ku kota ku tiyisa kurhula a misaveni.
3. Kà nyikiwa è ka vapsàli a nfanelo ya ku kheta a djondzo lèyi va yi lavaka ku yi nyikiwa vana.
1. Munhu wihi na wihi à khululekike a ku nghena ni ku hanya a mahanyelo ya siku ni siku ya mughànga wò karhi, ya ku tirhisa kumbe ku londzola a svi yendlo svà mughànga lòwu ni ku pfunisela ku yandzisa wutivi ni ku londzola à mihandzu ya wutivi leli.
2. Hin'kwavu vanhu va ni nfanelo ya wu sirhèli mayelanu ni hin'kwatu timhaka lè t fambelanaka ni wu hambhi kumbe wu qàmbhi hi kòla ka wu tivi, à matsàlwa ni svi yendlo hin'kwasvu svò qambhiwa hi yena.
Hin'kwavu vanhu vani nfanelo ya ku, è mahanyeleni ya siku ni siku, à misaveni hin'kwayu, ku ni nawu ni mafumele ya ku yelana ni svi leleto svà Xiphumelelanu lèxi, a kuvé kuta koteka ku vanhu va hanya ndzeni ka tinfanelo ni nkhululeko lesvi svi haxiwaka è ka papela leli.
1. A munhu à ni ti n'sindzisa ndzeni ka ma hanyele ya tiku, handle ka ti nsindzisa leti a svi koteki a ku bzàla ni ku hluvukisa a wu munhu làkwe.
2. A svi faneli ku a munhu a tsemeliwa ndzelekani è ka ku hanya ka ti nfanelo ni wu khululeki lèli li hàxiwaka hi xipfumelelanu lèxi; ntsèna svi nga koteka lòko a mahanyele kumbe ma mahele làwa ma kongoma ku thikameza ti nfanelo ni wu khululeki là van'wani ndzeni ka nawù.
3. A ti nfanelo ni wu khululeki lèli a li faneli ku hanyiwa hi ndlela ya ku djikisa a nkongometo ni ma sungulo ya Nthlanganu wa Matiku.
Svà yalisiwa ku tirhisa xileleto xihi na xihi xa xipfumelelanu lexi hi ndlela ya ku a munhu, nthlanganu wa vanhu kumbe nfumu wa tiku lihi na lihi, à yendla svi yendlo lè svi kongomaku ku hahlula ti nfanelo ni wu khululeki lèli li haxiwaku è ka xipfumelelanu lexi.


text:
Nghunghunyana
Hosi Mdungazwe Nghunghunyana Nxumalo (1850 - 1906), hosi yo hetelela ya mfomo wa le kaGaza( e mozambhiki) laha a fumeke kusukela hi lembe ra 1884 kuya e ka lembe ra 1895. Mdungazwe i hosana ya muti wa ka Dlamini. Nghonyama ya Gaza (tani hi leswi a a tivewa ha kona) yi yi kote ku tiyisa mfumo wa kaGaza, hi ku tirhisa mano na vutsila bya vuthu rakwe ra nyimpi nkarhi wo ringana malembe yo tlulanyana makume nkombo-nthlanu (75) a nga si khotsiwa hi ka ntsikelelo wa maphutukezi.
Kutani eku heteleleni u hluriwile, naswona u bohiwile a yisiwa e tikweni ra maphutukezi e ntsindza wa kona kunga Lisbon. U tekiwe na vasati vakwe va nkombo; n'wana, malume wakwe na swirho swin'wana swa bandla rakwe. Endzhaku ko thsama xinkadyana e lisbon, u rhurheriwe e xihlaleni xa Azore, laha a tshameke kona kufikela loko a khinsama ra makumu endzhaku ka malembe ya khume-nw'e a ri mubohiwa e azore.
Leswinga ndzeni
Malembe ya vutomi bya yena[Lulamisa | edit source]
Kutswariwa na rixaka[Lulamisa | edit source]
Mdungazwe kumbe Mudungazi loyi a tlakuseriwe e xiluvelweni xa vukosi bya le kaGaza hi lembe ra 1884, u tswariwile e vukosini hi lembe ra 1850 kun'wana e xikarhi ka nambu wa Zambhezi na nambu wa Nkomati, naswona swinga endleka leswaku u tswaleriwe kunwana kusuhi na ribuwa ra Limpopo laha ntsindza wa mfumo wale kaGaza a wu simekiwe kona.
Mdungazi i n'wana wa Hosi Mzila Nxumalo (loyi a fumeke kusukela hi lembe ra 1861 kuya e ka lembe ra 1884) na Yosiwo, loyi a tshuriweke vito ra Umpebekecana endzhaku ka rifu rakwe. Kokwa wakwe a a ri n'wana wa Hosi Soshangane Manukosi Nxumalo, murhangheri wa Vangoni lava va tsutsumeke nyimpi e tikweni ra kaZulu hi nkarhi wa Mpisana(Kumbe Mfecane), naswona a aka mfumo wa le kaGaza.
Malembe ya vunthswa(1850-1864)[Lulamisa | edit source]
Mdungazwe u kule enkarhini lowu madzolonga na ku chava a ku hlasele tiko hinkwaru. Kokwa wakwe Manukosi a a ha ku rhurhela en'walungu wa tiko ku suka etikweni ra kaZulu, a a rhangele vuthu leri chavekaka ra Vangoni ( Va-angune kumbe Vatuwa hikuya hi maphutukezi) hinkarhi wa tinyimpi ta mpisana kwalomu ka lembe ra 1820. Manukosi u simeke mfumo wa le kaGaza (Vito ra Kokwa wakwe Gaza), lowu a wu aname hi 56 000 km² naswona u lange muganga wa Chayimeti tani hi ntsindza wa mfumo.
Hi xona xiyimo lexi Mdungazi loyi a a tava Nghunghunyani Nghonyama ya Gaza a tswaleriweke e hansi ka xona, n'wana wa Hosi Mzila waka Nxumalo, Hosana ya muti wa ka Dlamini. U kule a dyondza nyimpi naswona a a hoxa xandla eka tinyimpi leti ntsongo to ndlandlamuxa mfumo leti a ti lulamisiwa hi kokwa wakwe, ndzhaku tata wakwe lembe ni lembe. Nghunghunyani a a akekele kulwa, naswona a nga hlwelanga ku twisisa ndlela ya nyimpi leyi sunguriweke hi kokwa wakwe Manukosi na Hosi Shaka.
Mfumo wa Hosi Mzila (1864-1884)[Lulamisa | edit source]
Endzhaku ka ku khinsama ka Soshangane ra makumu, ku sunghule nyimpi yo lwela vukosi e xikarhi ka Mamewe na Mzila, naswona hambileswi Manukosi a a lange Mzila tani hi mudyandzhaka wa yena, Mawewe u tekile vukosi. Mzila u hlurile makwavo hi ku pfuniwa hi maphutukezi hi lembe ra 1864 naswona u sungurile ku kurisa vukosi bwa kwe e mfun'weni hinkwawo wa tiko ra lekaGaza.
Hi nkarhi lowu, Mdungazwe a a sungula ku toloveleka e hubyweni ya Mzila. Loko tata wakwe a khinsama ra makumu, Mafeman a ari yena mudyanzhaka tani hi leswi mana wakwe a kuri yena Nsati-nkulu (Nkosikazi), kambe Mdungazi u sungel nyimpi yo lwela vukosi naswona u dlayile mafemana leswaku a kuma xiluvelo xa vukosi bya le kaGaza. Leswi swi bohe Hanyani na Mafabazi lewsaku va ya e vuchavela-hwahwa.
Hikwalaho hi lembe ra 1884, Mdungazwe u hlambanyisiwe tani hi mufumi wa le kaGaza naswona a ti tshula vito ra Nghunghunyana n'wana wa Mzila wa ka Nxumalo Nghonyama ya Gaza.
Hosi Nghunghunyana (1884 -1895)[Lulamisa | edit source]
U ku sunguleni ka ku fuma kakwe, mfumo wa le kaGaza a nase wu ndlandlamuke kufikela kwalomu ka 90 000 km² hi ku anama naswona a wuri na va aka tiko va kwalomu ka nthanu wa madzana-dzana ( 500 000 ). Nghunghunyani a rhurherise ntsindza wa mfumo wakwe ku suka e Chayimeti naswona a wusimeka e Mandhlakazi (Manjacaze) hi rona lembe rero.
A ri na ma lembe ya makume-nharhu mune (34), u sungule ku fuma e nkarhini lowu kotlaneke na ntsombano wa le Berlin ( Hi 15 Nhlangula (Nov?) 1884 ku ya ka 26 Nhlangula 1885 ) laha Afrika yi aviweke hi matiko lamakulu ya Yuropa. Xikan'we-kan'we huvo ya hosi nghunghunyani yi rhumerile phfumba hi nhweti ya Sunguti e ka muyimeri wa mfumo wa ma phutukezi e dorobeni ra Xiluvani, leswaku va yisa nyiko ya vunghana no tivisa mufumi lontshwa.
Murhangeri wa rhavi Agostinho Coelho e Xiluvani narona ri hlamule hi ku rhumela muyimeri wa rona eka huvo ya nghunghunyana e xikarhi ka lembe ra 1885. Muyimeri loyi a langiweke a ku ri Casaleiro Jose de Alegria Rodrigues, loi a hatleke a xiximeka e hubyweni leyi. Ku hlawuriwa ka Casaleiro ku haxe mbewu ya makwanga e xikarhi ka vayimeri va maphutukezi lava a va ri e xiluvani, naswona leswi swi vange ma dzolonga lama landzeleke.
Casaleiro u nyikiwe ntirho wo tsundzuxa hosi nghunghunyana hi ta xipfumelelwano xa lembe ra 1861 lexi a xirikona e xikarhi ka Maphutukezi na tata wakwe Hosi Mzila wa ka Nxumalo, lexi a nase a xi rivariwile. Nghunghunyana u pfumerile ntwanano wolowo ivi ku vumbiwa phfumba ra vukosi leswaku ri ya yimela Hosi Nghunghunyana (Hikwalaho kaswiyilana leswi a swi sivela vanhu vale vukosini ku tluta lwandle) hale ka malwadle e tikweni ra Maphutukezi, e mahlweni ka Hosi Louis wosungula. Pfhumba leri a ri akiwa hi vavanuna vambirhi lava a vari e hubweni ya Hosi Nghunghunyana, kunga Mathanda-Konke (60 wamalembe hi vu khale) na Maphinda (60 wamalembe hi vu khale). Pfhumba leri ri fike e Dorobeni ra Lisbon hi September?? nasona vahlangana na Hoi hi 18 September?? 1885.
Hambileswi pfhumba leri ari kanakanisa e mahlweni ka huvo ya Hosi Louis, vasayinile ntwanano wa vunghana e xikarhi ka Hosi Nghunghunyana wa mfumo wa le kaGaza na Hosi Louis wosungula wa mfumo wa maphutukezi hi siku ra 12 October?? 1885, leswi kandziyisiweke ek Gazzete ya xifundza xa Mozambhiki hi siku ra 9 Sunguti 1886.
Ntwanano a wu tiyisekisa vukona bya maphutukezi e tikweni ra mfumo wa le kaGaza nawona wu pfumelela ku famba-famba na ku fambisa mabindzu, hi hala thlelo wu nyika hoi nghunghunyani mfanelo ya ku rhangela ntlawa wa vumbhirhi wa vuthu ra maphutukezi naswona yena navuthu rakwe va nyikiwa Unifomo ya mavuthu ya maphutukezi. Ntwanano lowu a wu amukeriwanga kahle hikwalaho ka ku kanakanisa ka pfhumba leri rhumeriweke na nhlohlotelo lowu Casaleiro a a hleketeriwa ku va nawona.
Pfhumba ra vumbirhi ri rhumiwile hi hosi nghunghunyani kuya e ka hosi Louis wo sungula hi lembe ra 1887, laha ku rhumiweke N'Tonga wa yindlu ya Mandlakazi na Udaka wa yindlu ya Udengo. pfhumba leri ri antswine ngopfu ku tlula lero sungula. Ri amukeriwe Hi Hosi Louis na nghamu yakwe, naswona va memeriwe eka rendzo ra ximfumo ro hlahluva mavuthu na swibalesa swa mfumo.
Hambiswiritano xiboho xa ntsombano wa Berlin wo aviwa ka Afrika xi vule leswaku maphutukezi a ma boheka ku tiyisisa vukolongi bya mfumo wa vona e mozambhiki. Nghunghunyana u sungule ku xunghetiwa hi vafiki lava kunga maphutukezi na maghezi tanihileswi a a swivona leswaku va lwetana hi ku lava ku lawula tiko ra yena. leswi swi sungule ku byala mano yobiha hi huvo ya yena na hi vamakwavo lava a va rile vuchavela-whawha.
Minkombo ya le handle[Lulamisa | edit source]
- Ngungunhane
- Nota biográfica de Gungunhana.
- Gungunhana no seu reino.
- O último discurso de Gungunhana.
- O império de Gaza.


text:
Xitsonga
Xitsonga (Tsonga, Thonga, Tonga, Gwamba, Shangaan, Shangana) - i ririmi leri vulavuriwaka edzongeni wa tiko ra Mozambique, e n´walungwini na vuxeni bya tiko ra Afrika-Dzonga, e Swazini xikan´we na le ka xiphemu xin´wani xa tiko ra Zimbabwe.
Leswinga ndzeni
Kuhangalaka ka vanhu hi mbangu[Lulamisa | edit source]
Xitsonga xi vulavuriwa hi kwalomu ka 1,646,000 wa vanhu e swifundzeni swa Limpopo; Joni na Mpumalanga e Afrika Dzonga, kuhlanganisa na kwalomu ka 1.5 wa timiliyoni ta vanhu e Mozambhiki, na 19,000 wa vanhu e Swaziland. Ku ni 100,000 wa vanhu lava va vulavulaka xitsonga (kumbe rinwe ra marhavi ya kona) e Zimbabwe.
Xiyimo-mfumo[Lulamisa | edit source]
Xitsonga i rin'wana tindzimi-mfumo ta Afrika dzonga .
Marhavi ya ririmi/Tinxaka ta Ririmi leri[Lulamisa | edit source]
Marhavi ya ririmi ra Xitsonga ma vulavuriwa kuya fikela en'walungwini wa nambu wa Risavi eZimbabwe, ku hlanganisa na kuya fika eDzongeni ra KwaZulu/Natal. Hambi leswi marhavi lawa ma twisisanaka, kuni ku hambana loku twalaka hi kuya hi vumbangu na nhlohlotelo wa vu kolonyi. Xitsonga xi ni maxaka ya le kusuhi ngopfu lawa kunga: Xirhonga, lexi vulavuriwaka eMaputo, Mozambiki; na Xitswa, lexi vulavuriwaka e Nyembane, na Xihlengwe lexi kumekaka ku ya eZimbabwe.
Marhavi lawa ma hambana hi mavulavulele. Hixikombiso, eka Xitsonga xa le Afrika Dzonga u nga ku: Xikwembu; E Zimbabwe va ku: Chikwembu.
Marhavi lawa hinkwawo ma kume nhlohlotelo lowu nga ringaniki wa ririmi ra xiZulu naswona, e Zimbabwe, hi ririmi ra xiNdevele. Leswi swi hoxe marito lawa a ya nga ri kona eka Xitsonga xa khale.
Swikombiso swa marito lama lombiweke: ngqondo, gqoka, rincingo, qamba, Mugqivela... na swin'wana.