text: 33 Banani mikulungwana n’wina lava lulameke, hikwalaho ka Yehovha.+Swa fanela ku va a dzunisiwa hi lavo lulama.2 Khensani Yehovha hi haripa;N’wi yimbeleleleni mi n’wi dzunisa hi xitende xa tintambhu ta khume.3 N’wi yimbeleleleni risimu lerintshwa;+Chayani switende hi ku tiyimisela mi ri karhi mi ba mikulungwana.4 Hikuva rito ra Yehovha ri lulamile,+Naswona hinkwaswo leswi a swi endlaka u swi endla hi ku tshembeka.5 U rhandza ku tshembeka ni vululami.+Misava yi tele hi rirhandzu ra Yehovha.+6 Yehovha u endle tilo hi rito rakwe,+Naswona hinkwaswo leswi nga etilweni u swi endle hi moya wakwe.7 U hlengeleta mati ya lwandle onge hiloko ma ri edan’wini;+U hlayisa mati lama hobomulanaka.8 Misava hinkwayo a yi chave Yehovha.+A a xiximiwe hi vanhu hinkwavo lava tshamaka emisaveni.9 Hikuva u vule kunene, ivi swi va kona;+U lerisile kutani swi va tano.+10 Yehovha u pfilunganye makungu ya matiko;+U onhe tipulani* ta vanhu.+11 Kambe switsundzuxo swa Yehovha swi ta va kona hilaha ku nga heriki;+Miehleketo yakwe yi ta va kona hi masiku.12 Ra tsaka tiko leri Xikwembu xa rona ku nga Yehovha,+Vanhu lava a va hlawuleke leswaku va va ndzhaka yakwe.+13 Yehovha u languta emisaveni a ri etilweni;U vona vanhu hinkwavo.+14 U languta lava tshamaka emisaveniA ri laha a tshamaka kona.15 Hi yena a nga endla timbilu ta vanhu hinkwavo;U kambisisa mitirho ya vona hinkwayo.+16 Hosi a yi poni hikwalaho ka masocha ya yona yo tala;+Nhenha a yi ponisiwi hi matimba ya yona lamakulu.+17 Hanci a yi nge n’wi ponisi munhu;+Hambileswi yi nga ni matimba, sweswo a swi vuli swona leswaku u ta baleka.18 Waswivo! Yehovha u languta lava n’wi chavaka,+Lava rindzeleke leswaku a va komba rirhandzu rakwe,19 Leswaku a ta va ponisa eka rifu,A va sirhelela va hanya hi nkarhi wa ndlala.+20 Hi rindzele Yehovha.I mupfuni wa hina ni xitlhangu xa hina.+21 Ha tsaka hikwalaho ka yena,Hikuva hi tshemba vito rakwe ro kwetsima.+22 Yehovha, hi kombe rirhandzu ra wena,+Loko ha ha ku rindzile.+


c: text/html

text:
201Kuteloko dzolonga ri miyerile, Pawulo a vitana vadyondzisiwa, a va khongotela, kutani a lelana na vona, a suka, a ya eMakedoniya. 2Kuteloko a tsemakanyile matiko lawa, ni loko a khongoterile vamakwavo hi marito layo tala, a ya fika etikweni ra Grikiya; 3a tshama kona tin'hweti tinharhu; loko a ri kusuhi ni ku suka hi ngalava ku ya eSiriya, Vayuda va n'wi tshama xikungu; hikokwalaho a boha makungu ya ku vuya hi le Makedoniya. 4Lava a va n'wi heleketa, a va ri Sopatere n'wana Piro wa le Beriya; ni va le Tesalonika Aristarka na Sekundo; na Gayo wa le Derbe; na Timotiya; na Tixiko na Trofimo lava a va huma etikweni ra Asiya. 5Vavanuna volavo va hi rhangela emahlweni, va ya hi yimela le Trowasi. 6Loko hi ri hina, hi suka eFilipiya hi ngalava, endzhaku ka masiku ya nkhuvo wa Xinkwa xo-ke-comela; hi famba ntlhanu wa masiku, hi ya va kuma eTrowasi; kutani hi tshama kona masiku ya 7.
7Hi siku ra Muqgivela nimadyambu, loko hi hlengeletene ku phema xinkwa, Pawulo a vulavula na va le Trowasi, a lehisa ku vulavula ka yena ku ya fika exikarhi ka vusiku, hikuva a a lava ku famba ni mixo wa kona. 8Timboni a ti tele endlwini ya le henhla leyi a hi hlengeletanile ka yona. 9Jaha rin'wana leri a va ku i Yutiko, a ri tshamile efasitereni; ri sungula ku khudzehela ngopfu loko Pawulo a ri karhi a ya emahlweni hi ku vulavula; kutani vurhongo byi hlula jaha leri; ri wela ehansi hi le ndlwini ya vunharhu ya le henhla, kutani va ri tlakula ri file. 10Kambe Pawulo a xika, a korhama ehenhla ka rona, a ri khumbarheta, a ku: “Mi nga karhateki, hikuva ra ha hanya.” 11Kutani a tlhela a khandziya, a phema xinkwa, a dya, a vulavula na vona nkarhi lowo leha, dyambu ri ko ri xa, kutani a suka. 12Va yisa jaha ekaya, ri hanyile, kutani va chaveleriwa ngopfu ha swona.
13Loko hi ri hina hi rhangela Pawulo emahlweni, hi pela lwandle hi ngalava ku ya fika le Aso, laha a hi fanele ku hundza hi teka Pawulo kona; a a hi lerisile sweswo, hikuva a a te ú ta famba hi milenge. 14Loko hi kumanile na yena le Aso, hi n'wi khandziyisa engalaveni, hi hundzela emahlweni ku ya eMitileni. 15Hi suka kona hi ngalava, kutani loko ri xa, hi fika laha ku langutaneke na Kiyo. Ri tlhela ri xa, hi fika eSamosi; hi siku leri tlhandlamaka, hi fika eMileta. 16Pawulo a a bohile makungu ya ku hundza ntsena a nga ngheni le Efesa, leswaku a nga hundzeriwi hi nkarhi a ha ri etikweni ra Asiya; hikuva a a ringeta ku hatlisa a fika eYerusalema hi siku ra Pentekosta, loko swi endleka.
17Loko Pawulo a ri eMileta, a rhumela rito le Efesa ku ya vitana vakulukumba va kereke. 18Kuteloko va fikile ka yena, a ku ka vona: “Ma swi tiva n'wina hilaha ndzi hanyisaneke na n'wina hakona minkarhi hinkwayo, ku sukela siku ndzi nga sungula ku nghena etikweni ra Asiya. 19A ndzi ri karhi ndzi tirhela Hosi hi ku titsongahata lokukulu, ni mihloti, ni miringo leyi yi ndzi humeleleke hi ku tshamiwa xikungu hi Vayuda. 20Ma swi tiva leswaku a ndzi mi fihlelanga nchumu xa leswi swi fanelaka ku mi pfuna, ndzi ri karhi ndzi mi tivisa Rito ni ku mi dyondzisa erivaleni ni le mindyangwini ya n'wina. 21Ndzi tsundzuxile swinene Vayuda ni Vagriki ku hundzukela eka Xikwembu ni ku pfumela eka Hosi ya hina Yesu.
22“Sweswi ke, mi ndzi vona ndzi ri la bohiweke hi Moya ku ya eYerusalema, ndzi nga tivi leswi swi nga ta ndzi humelela kona; 23ndzi tiva ntsena leswaku Moya lowo Kwetsima wa karhi wa ndzi tsundzuxa swinene emutini wun'wana ni wun'wana, leswaku ku khomiwa ni maxangu swi ndzi yimerile. 24
Hambiswiritano, ndzi vona leswaku ku lahlekeriwa hi vutomi, a swi na mhaka nikutsongo eka mina, loko ndzi nga kota ntsena ku heta leswi ndzi nga rhumiwa ku endla swona, ni ntirho lowu ndzi wu amukeleke eka Hosi Yesu, wa ku vula Mahungu Lamanene ya tintswalo ta Xikwembu.
25“Kutani sweswi, ndza swi tiva leswaku a mi nga ha ndzi voni, n'wina hinkwenu lava ndzi nga famba-famba exikarhi ka n'wina ndzi ri karhi ndzi twarisa ta Mfumo wa Xikwembu. 26Hikokwalaho, namuntlha, ndzi tiyisa emahlweni ka n'wina leswaku a ndzi nga vi na nandzu loko un'wana wa n'wina a ya eku loveni, 27hikuva a ndzi mi fihlelanga makungu ya Xikwembu kambe ndzi mi tivisile wona hinkwawo. 28Tilanguteleni ke, mi langutela ni ntlhambi hinkwawo lowu Moya lowo Kwetsima wu nga mi veka ku va varhangeri va wona; risani Kereke ya Xikwembu, leyi xi nga tikumela yona hi rifu ra N'wana wa xona wa xiviri. 29Hikuva mina ndza swi tiva leswaku, loko ndzi sukile, mi ta ngheneriwa hi timhisi leto leva, leti nga ta ka ti nga tsetseleli ntlhambi; 30naswona, ndzi tiva leswaku ku ta huma van'wana exikarhi ka n'wina lava nga ta vula mavunwa ku tilavela vadyondzisiwa. 31Loko swi ri tano, hitekani, mi tsundzuka leswaku, vusiku ni nhlekanhi, a ndzi rhutelanga ku dyondzisa hi mihloti un'wana ni un'wana wa n'wina, hi nkarhi wo ringana malembe manharhu.
32“Kutani ndza mi nyiketa sweswi eka Xikwembu, ni ka rito ra tintswalo ta xona, leri kotaka ku mi akisa ni ku mi nyika ndzhaka exikarhi ka hinkwavo lava xi tihlawuleleke vona. 33A ndzi lavanga mali ya silivhere kumbe ya nsuku, hambi xi ri xiambalo, eka munhu ni un'we. 34Ma swi tiva na n'wina leswaku mavoko lawa ya mina ma tirhile ku kuma leswi mina ni lava a va ri na mina a hi swi pfumala. 35Eswilweni hinkwaswo ndzi mi kombisile leswaku, hi ku tikarhata hi mukhuva lowu, hi fanele ku pfuna lava tsaneke, naswona hi tsundzuka marito ya Hosi Yesu, lawa a nga ma vula hi xiviri xa yena loko a te: ‘Ku nyika i nkateko lowu tlulaka ku nyikiwa.’ ”
36Loko Pawulo a hetile ku vula timhaka teto, a nkhinsama, a khongela na vona hinkwavo. 37Kutani hinkwavo va sungula ku rila swinene, va vukarha Pawulo, va n'wi ntswontswa; 38a va vavisiwa ngopfu-ngopfu hi rito ra yena ra leswaku a va nga ha tlheli va n'wi vona nakambe. Kutani va n'wi heleketa ku ya engalaveni.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Guitarfish
Vito ra ntolovelo ra xindyangu
Guitarfish
Vito rinwana
Wedgefish, Shovelnose shark
Vito ra xi science
Rhinobatidae
Size
Ku fika eka 3m
Nhlamuselo
Yi lehile yitlhela yiphambarhala, yiva na nhloko ya triangle na nhopfu ya xirhendzevutani. Yina miri woleha na ncila wobumbula. Yitlhela yiva na ti dorsal fin leti fanaka laha ndzhaku. Yina muhlovo wodzwihala minkarhi yinwana yiva na swicoticoti laha henhla na khwiri ro basa.
Vuxokoxoko
Loko swita eka mindyangu leyi yina 7 na tinxaka toringana 45. Yivikiwa kuva leyi nga ekhombyeni swinene. Nomo, tinhompfu nati gills swile hansi ka yona kasi matihlo yayona ya laha henhla. Matino yayona yantsongo swinene naswona aya karihi. Minkarhi yinwana yikumeka eti lagoons. Vana vatswariwa va akeke vahelela. Yikota kutswala kuringana 10 ra vana.
Swakudya
Yidya swihadyani leswipfumalaka rhambu ralaha nhlaneni leswi hanyaka le hansi swinene ka mati na tinhlampfu letintsongo.
Kuhangalaka
Yikumeka eka maxelo hinkwawo na le ka malwandle ya misava.
Common species
Bowmouth guitarfish - Rhina ancylostoma
Giant guitarfish - Rhynchobatus djiddensis
White-spotted guitarfish - Rhinobatos punctifer


text:
eka Wikipediya leyi ya Xitsonga!
Hi tsaka ngopfu kuva nawena. Hi tsakisiwa hi ku ti yimisela ka wena ku pfuneta ku hlakarherisa wikkipediya leyi. Hi ku navelela ntsako eka ku pfuneta na ku tikharhata ka wena tani hilewsi na hina hinga nawona eku pfuneteni laha. Tani hi mupfuneti muntswa unga ha nwokisiwa mongo hi kutala ka matluka ya ti mhaka laha wikipediyeni leyi. Rhurisa moya wa wena, unga kharhateki, swilo wsi ta ku olovela loko nkarhi wuri karhhi wuya. Loko utikuma u lava ku pfuniwa, va wikipediya lavangani ntokoto va tshama vari kona naswona va lunghekele ku ku pfuna. Hi hoxile minkongomiso yinwan ku ku pfuna swa sweswi. Famba hi famba naswona u tiphina. -- Komiti yo amukela ya Wikipediya
- Ndhzawu yinwana laha unga sugnulaka kona Masungulo.
- Ungarivali ku sayina eka matluka yambulavulo hi ku tirhisa (~~~~); leswaku vito ravutirhisi ra wena na siku ro lulamis switi tsala.
Loko utshika utikuma unga tiphini hi mhaka yo karhi, va pfuneti lava votirhandzela vakona lewsaku va pfuna vatirhisi lavantswa:


text:
Swipano swi kombisa vuswikoti
Hi Ngakane Malatji
Swipani swi Susana nkani ni matimba swi humesela vuswikiti bya swona ehandle a munganani wa shongani rivelani ra mitlangu ra nwamitwa hotspurs. Muganga wa shongani u kumeka ehansi ka vukosi bya hosi filiah eka nwamitwa laha ku rhangelaku masipala wa doroba ra Tzaneen kona kwala xifundzena xa hina xa Limpopo.
Xipano leswi winaka eka phikizani lowo wa nungu wa swapani xi kuma swagidi ra R5000 xi tlhela xi kumeka kuri xona lexi eka phikiza lowo landzelaku xi amukela vanhu erivaleni ra xona ra mitlangu. Va nwamabindzu lawa tsongo na vona va kota ku tshunela eka mitlangu leyi va xavisa swi xavisiwa swa vona eka phikizano wa bolo. Mitlangu leyi ya bolo yi vuyerisa va nwamabindzu ni vantswa va miganga ya laha kusi eka nwamitwa. Leswi I mintirho ya norman ndlovu ni lava a tirhisanaku na vona eka mhaka yo lulamisela mitlangu leyi ya nungu wa swipakani.
Leswi swi endleriwa ku tiyisa vuxaka xikari ka miganga ya laha kusuhi va nwamabindzu va miganga leyi nwana va vuyeriwa ngopfu loko xipani xa muganga wa vona xi hlula eka mitlangu. Xipani lexi hlulaku eka vhiki leri landzaku phikazani u ta tlangeriwa a rivaleni ra xona hi phikizano lowu a ku vuyeriwe muganga unwe kambe hi kwayo ya vuyeriwa.
Phikizani wa bolo u tlangiwa vhiki ni vhiki tani hi ndlela yo hungasa ni ku susa vantshwa a switarateni. Hi tlhelo ni vanhu lava nga ni swibindzana va kota ku ya xavisa va endla cheleni ri ntsongo ni vaka lovelife ku suka kliniki ya mugondeni grace eka musiphani va kumeka va ri kona ku tsundzuxana ni ku dyondzisa vantshwa hi matikhomelo lawanene ya mhaka ya masangu. Va lovelife va kumeka va tshame ni maphepho yo ti sirhelela hi wona emhakeni ya masangu naswona va tlhela va nyika switsundzuxo swa vutomi eka vantshwa
Norman ndlovu loyi ku nga yena a fambisaku phkizano lowu I vula leswaku yena I tsakisa hi ma ti khomela ya vanhu eka mitlangu leyi ya bolo. Norman I muaka tiko wa muganga wa shongani eka nwamitwa.
Phikizani u tisa vuhungasi eka vanthswa lava a va kumeka va tshamini va pfumala vuhungasi va fika va hlangana va tshama va hungasa swinwe tana hileswi va nga hlangana hi xikongomelo xa mitlangu ya bolo.


text:
Lavhelesani, Thetshelesani ni tshile Bugu 6
Outline: From Matthew and Mark. 24 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Script Text
Tswikiso
Dzindumeliso (Hee Khonani.) Idani ni tangane mudededzi wa vhothe Muhulu. Dzina lawe ndi Yesu Kristo. Dzhiani bugu ya lutombo na hone musi ni tshi pfa tshiga hetshi (signal) (rembulusani) vulani kha tshifanyiso tshi tevhelelaho.
Tshifanyiso 1: Yesu U Funza Vhathu
Mateo 5
Nga tshifanyiso hetshi, Yesu u khou funza vhathu nga ha Mudzimu. Yesu u bva ha Mudzimu na uri ndi Murwa wa Mudzimu e ethe. U divha zwothe nga ha Mudzimu. Ngauri vhathu vha humbula mihumbulo mivhi, na uri vha ita vhuvhi, vho fhandekana na Mudzimu. Mudzimu u funa vhathu. Yesu u bva ha Mudzimu, o dela u funza vhathu uri vhanga divha hani Mudzimu. Thetshelesani! Na hone ndi do ni vhudza (funza) zwe Yesu a funza vhathu. Hezwi zwi do ni thusa uri ni divhe nga ha Mudzimu wa ngoho a tshilaho.
Tshifanyiso 2: Nndu Mbili
Mateo 7:24-27
Yesu o anetshela lungano nga ha vhanna vhavhili kha tshifanyiso hetshi. Munna munwe ofhata nndu yawe kha tombo. Tombo ndi mutheo wo (vhudi) khwathaho. Musi dumbi li tshi da, nndu heyi a I weli fhasi. Munwe munna o fhata nndu yawe kha mutavha. Musi dumbu li tshi da, nndu yawe yo kumbiwa. Yesu ori munna we a fhata nndu yawe kha tombo ndi munna o thanyaho.
Ri fanela u fhata vhutshilo hashu kha mutheo wo khwathaho. Yesu ene mune ndi mutheo washu wo khwathaho na hone ri fanela u thetshelesa pfunzo Yawe. Arali ri tshi Muthetshelesa, U do ri thusa u kunda sathane, na mihumbulo mivhi na zwi ito zwo vhifhaho vhutshiloni hashu. Na hone Yesu u do vha maanda a shu, a ri thusa nga misi, naho khakhathi dza vhutshilo dzi tshi da.
Tshifanyiso 3: Tshedza Tshifanela U Vhonala
Mateo 5:14-16
Lavhelesani, munna kha tshifanyiso una (khandela) la tsedza. Naa vha ita mini nga tshedza vhe swiswini? Munwe munna kha tshifanyiso hetshi o imisela tshedza tshawe ntha a tshi itela uri tshi nee tshedza munwe na munwe a re Nduni. Munwe munna ndi tsilu. O fara tshedza tshawe nga fhasi ha tshirundu (tshigodelo). Yesu ndi tshedza tsha shango na hone uri sumbedza ndila ya u ya ha Mudzimu. Musi ri tshi mufulufhela, ri tshi thetshelesa Ipfi Lawe na hone ra tshila nga lo ri tshi li tevhedza, vhanwe vhathu vha a kona u vhona Tshedza tsha Yesu kha rine. Yesu ari, "Tshedza tshanu kha tshi vhone tshele phanda ha vhathu, uri vha kone u vhona mishumo yavhudi yanu, vha rende khotsi anu wa tadulu (Mudzimu).
Tshifanyiso 4: Muroma U Rwa Muyuda
Mateo 5:38-42, Romans 12:19
Musi Yesu a tshi khou tshila kha shango la vha Yuda, vha Roma vha vha tsinda vho vha vhusa. Zwinwe zwifhinga maswole a vha Roma vho fara vha Yuda nga ndila ya tshituhu, sa musi vha tshi khou zwi vhona kha tshifanyiso hetshi.
Maswole na vhonevho vho dzhia badzhi ya munna. Naa munna zwino a ite mini? Yesu o vhudza vhathu a ri, "Ni songo lifhedza muthu a ni khakhelaho. Arali muthu a tshi ni rwa kha shama la kha tsha ula, mu litsheni a rwe na la tsha monde vho.
Arali muthu ani dzhiela hemmbe, mu litsheni a dzhie na badzhivho." A rongo fanela u lifhedza havho vha ri vhaisaho, ngauri Mudzimu vho ri "Ndi do lifhedza, ndi do lifhela murahu." Mudzimu vha do phanisha vhothe (tungufhanza)vha dzulela ho u ita vhuvhi. Tshifarafu hetshi tshi do vha kha vhuno vhutshilo kana nga murahu ha lufu. Hone U a ri vhudza uri ri lifhe vhuvhi nga u ita zwivhuya (kha maswina a shu). Mudzimu vha do takalela hezwo.
Tshifanyiso 5: U Rabela Mudzimu
Mateo 6:5-15
Kha tshifanyiso hetshi vhanna vhavhili vha khou rabela (u amba na Mudzimu). Munna munwe o ima tshitaratani, a tshi khou dovhalola thabelo nda pfu. O vha a tshi funa munwe na munwe a (vhathu vha) tshi muvhona na uri vha mu rende. Mudzimu a vha fhinduli thabelo yo raloho. Hone ri fanela u fana na ula munwe munna a re kha tshi fanyiso ane a khou rabela (u amba na Mudzimu) nga ngomu nduni yawe hune hu sivhe na muthu a mu vhonaho nga nnda ha Mudzimu ane a kona u mu vhona.
U a di tukufhadza na u fulufhedza a tshi a mba na Mudzimu. Mudzimu vha a pfa na u fhindula thabelo yo raloho. Yesu o ri, "Ni tshi rabela, dzhenani lufherani lwanu, valahi vothi ni rabele khotsi anu wa tadulu (Mudzimu). Ndi hone khotsi anu. A vhonaho zwine zwa itwa tshi dzumbeni, a tshi do ni nea zwi tshi vhonala. Yesu o do vha vho ari Mudzimu vhu a divha zwine na zwitoda, na musi ri sathu nau vhuya ra Mu humbela. A ri faneli u mu vhudza tshithu tshithihi lunzhi lunzhi kana ra di amba na u amba sa zwine vhathu vha ita, vhane vha sa divhe Mudzimu.. Yesu o ri, "Ni fanela u rabela na ri:'Khotsi ashu wa tadulu, ri thuse u hulisa Dzina Lau, I da u vhumbe Muvhuso Wau, u itela uri munwe na munwe a re shangoni a U thetshelese sa musi u tshi thetsheleswa tadulu. Ri nee zwiliwa zwa namusi. Ri hangwele zwivhi sa musi ri tshi hangwela vhanwe. Ri vhulunge ri sa lingiwe, u ri tsireledze milingoni." (Sia tari la 9 la Bible for Today's Family. CEV New Testament, Mateo 6:9-13)
("Khotsi ashu wa tadulu Dzina lau likhethwe, Muhuso wau u de. Zwine wa funa zwi itwe fhano fhasi vhunga zwi tshi itwa ngei tadulu. U ri fhe namusi vhuswa hashu ho ri edanaho. U ri hangwele milandu yashu vhunga ri tshi hangwela vha re la milandu kha rine. U si ri ise milingoni, hone u ri phuluse vhinhini Ngauri Muhuso ndi wau, na Maanda, na vhurena ngu vhu sa fheliho, Amen.")
Tshifanyiso 6: Muvhi U Zwala Tshene
Mateo 13:24-30, 36-43
Vhanna vhavhi vha khou zwala tshene kha tsimu I kha di bva u vhahone. Mune wa tsinu ho ngo kona u tahula tshene ngauri o vha a tshi do tshinyadza zwi mela zwavhudi.
O lindela u vhuya u swika khano I tshi vhibva, Ngauralo o kuvhanganya tshene u ri I fhiswe, nga murahu ha zwenezwo, a kona u kuvhanganya khano ya zwimeka zwavhudi.
Dzi-khonani, Mudzimu u fana na Mune wa tsimu, nahone Sathane ndi Muthu Muvhi. Nga ngomu shangoni Sathane o zwala vhuvhi kha vhathu vha Mudzimu. Musi tshifhinga tsho swika, Yesu u do vhuya hafhu. U do khetha vha vhi kha ha vho vhane vha fulufhela na u thetshelesa Mudzimu.
Yesu u do dzhia vhathu vhawe u ri vha vhe nae lini na lini. Hone vhathu vhavhi, kathihi na Sathane, vha do poswa ngomu heleni, fhethu ha u tambudzwa lini na lini, na u khethekana na Mudzimu.
Tshifanyiso 7: Yesu Na Vhana
Mateo 18:1-6, 19:13-15
Lavhelesani! Linwe duvha vhanwe vhathu vho disa vhana ha Yesu. Vho vha vha tshi toda Yesu a tshi fhatutshedza vhana na u rabela Mudzimu a tshi vha rabelela. Vhatevheli vha Yesu (vhafunziwa vha Yesu) vho ligedza u pandela vhana. Hone Yesu ha ngo takala nga zwe vhatevheli vhawe vha ita, Ari, "Litshani vhana vha de ha Nne ni songo vha dzivhisa, ngauri muvhuso wa tadulu ndi wa vhenevho vha no nga havho." Yesu a dovha vho ari kha vha funziwa vhawe (vhatelheli vha tsini tsini), Arali na sa shanduka na nga vhana muvhusoni wa tadulu a ni nga dzheni (Mudzimu). Vhathu vhane vha vha vhahulwane Muvhusoni wa Mudzimu vha a di tukufha dza vhunga vhana.
Dzikhonani, ha vho vhane vha dihudza na u humbula uri vha fhira vhanwe, a sivhone vha tevheli vha ngoho vha Yesu.
Tshifanyiso 8: Mulisa Na Dzinngu
Mateo 18:12-14
Linwe duvha Yesu o funza vhafunziwa vhawe a ri, "Arali Muthu e na nngu dza dana inwe ya xela naa ha nga litshi nngu dza 99 a ya u toda yo xelaho thavhani naa? Na hone arali a I wana, u do takalela nngu nthihi u fhirisa dza 99 dze dzi sa xele. Nga ndila yeneyo, khotsi anu wa Tadulu (Mudzimu) ha todi vhathu vha tshi mu xela.
Mudzimu vho sika vhathu vhothe vha heli shango. Arali munwe a tshi tevhela Sathane, onoyo muthu u fana na nngu ye ya xela. Yesu u pfi Mulisa wavhudi (Muvhulungi wa nngu) ngauri o dela "u toda na u tshidza" ha vho vhe vha xelana na Mudzimu. Yesu u kha di toda na u tsihdza vho xerano.
Tshifanyiso 9: Mulanda a Sa Hangweli
Mateo 18:21-35
Mulanda o vha a tshi koloda khosi tshelede nnzhi hone o vha a sa koni u I lifha. Ndi hone khosi a ita uri mulanda na vha muta wawe vha rengiswe sa dziphuli. Mulanda a humbela khosi u ri imu nee tshifhinga tshau badela murahu tshelede yawe. Khosi yo pfela mulanda vhutungu. A thutha tshikolodo tshothe a mu litsha a tuwa. U la mulanda a wana munwe mulanda ngae we a vha a tshi mu koloda tshelede thuku-thuku, ye a vha a sa koni ui lifha. A thoma u tshipa munna uyo na hone a toda tshelede yawe uri I lifhiwe. Huno ngauri mulanda ngae a si kone u I lifha nga u tavhanya, o kudza munna khothoni u vhuya u swika a tshi lifha tshikolodo tshawe. Vhanwe vhalanda vha vhudza khosi zwo I teaho. Khosi ya sinyuwa nga maanda, ya ri kha mulanda muvhi, "Wo vha wo fanela vho wa khathutshela munwe mulanda nga iwe, sa zwe Nne nda ukhathutshela."
Khosi ya longela mulanda mmhi khothoni, u vhuya u swika a tshi lifha mulandu. Dzikhonani, Ri fanela u hangwela munwe na munwe ane a ri khakhela. Ndi hone Mudzimu a tshi do ri hangwela vhuvhi hothe he ra ita arali ri tshi muhumbela na hone arali ri pfa ro tshinya nga ngoho.
Tshifanyiso 10: Vhashumi Vha Tanganedza Miholo Yavho
Mateo 20:1-16
Mune wa tsimu o bvela nnda a yo thola vhashumi uri vha shume tsimuni yawe ya mitokola. A langana navho uri u do vha holela sheleni ya mushumo wa duvha. Nga madekwana vha shumi vha da uri vha wane miholo yavho. Wa u thoma munna u holelwa o vha o tholwa hono vha kale lotsha. O vha o shuma mushumo mutuku-tuku. Hone mune wa tsimu (vhasa) o vha e na tshilidzi. A nea munna sheleni. Ho yo ndi musi u muholo duvha lothe. Munna wa vhuvhili o vha o shuma hafu deyi, munwe munna o vha o shuma duvha lothe. Hone vha shumi vhothe vho vha vho tanganedza tshelede I linganaho. Munna we a shuma duvha lothe, o gungula. O vha a tshi toda tshelede nnzhi.
Hone mune wa tsimu ari: "Khonani a thi khou khakhela, Ro pfana uri wo shuma ndi do u holela sheleni. Ndi na pfanelo ya u ita zwine nda funa nga tshelede yanga. U vho sintuwa nge nda vha na vhuthu?
Dzikhonani, Mudzimu u fana na mune wa tsimu. Mudzimu tshifhinga tshothe o luga. Hone una tshilidzi na vhuthu. U nea tshifhiwa tsha vhutshilo vhusafheli tshi fanaho tsha lini na lini kha vhothe vha thetshelesaho Yesu. Ndi tshifhiwa tsha fhedzi I si badela ya mishumo mivhuya ine vhathu vha I ita shangoni.
Tshifanyiso 11: Vhafumakadzi Vhatanu Nga Nnda Ha Munango
Mateo 25:1-13
Yesu o anetshela lungano nga ha vhasidzana vha fumi. Ndi musi vho lindela muhwe a tshi da, a tshi dela munyanya wa mbingano u no khou thoma. Vhatanu vha vhasidzana ndi musi vho thanya, hone vhatanu vhane vha khouvha vhona zwino ndi musi vhe matshilo. Musi muhwe a tshi da zwi songo lavhelelwa vhukati ha vhusiku, vha sidzana vhatanu vho thanyaho vho vha vho di lugisela u mutanganedza. Vho vha vhe na oli maftura dzimboneni dzavho, na hone vha dzhena munyanyani nae.
Hone vhasidzana vha matsilu vho vha vha sina oli (mapfura) dzimboneni dzavho, na hone vho vha tshi funela u tuwa vha ya u di rengela mapfura. Musi vho tuwa, vothi lo valiwa. Musi vha tshi vhuya vho lila vha ri, Ri vulele ri dzhene ("Ri fulele vothi") Hone muhwe a fhindula ari, Ndi ni vhudza ngoho; a thi ni divhi."
Dzikhonani, Yesu u tadulu zwino na hone ndi Ene Muhwe wa tadulu. Hone linwe duvha u do vhuya zwi songo lindelwa fhano fhasi. A ri divhi uri izwi zwi do itea lini. Kha ri dzule ro luga zwino (na duvha linwe na linwe). U tangana Nae. Ngauri Yesu u do dzhia vhothe vha mufunaho na vha mu thetshelesaho u ri vha vhe Nae tadulu. Hone vhanzhi, u fana na vhasidzana vha matsilu vha do siwa nga nnda.
Tshifanyiso 12: Murena Na Vhalanda Vhawe
Mateo 25:14-30
Naa vha nga dzula hani vho lindela u vhuya ha Yesu? Kha vha thetshelese.
Munna mudivhalea o pfumaho ane vha khou mu vhona kha itshi tshi funyiso u kha di bva u humela hayani a tshi bva lwendoni lu lapfu. Musi a sathu u tuwa, o nea vhalanda vhanwe inwe ya thundu yawe. Kha munwe mulanda o mu nea Randa thanu R5-00. Mulanda uyu o I shumisa a bindula dzinwe Randa thanu R 5-00 a tshi bindulela mune wawe. Munwe mulanda a newa Randa mbili R2-00. A bindula dzinwe randa mbili R2-00 a tshi bindulela Mune wawe. Musi mune wavho a tshi vhuya, a vha nolera vhothe nga zwilinganaho (Nga zwifanaho).
Hone wa vhuraru mulanda we a tanganedza R1-00. O dzhia tshelede a I vhuhunga kha ene mune. Ho ngo ita tshithu uri a bindule inwe nnzhi. Mune wawe a sinyuwa nge mulanda uyu a vha mubva. A dzhiulula hafhu ila tshelede kha mulanda a pandela mulanda nduni yawe.
Dzikhonani, Yesu ndi Mune wa vha Kriste. O tuwa o ya tadulu hone u do dovha a vhuya shangoni. O nea vhalanda vhawe uri vha mutshilele, na uri vha vhudze vhanwe nga Hawe. Na hone o nea vho na Muya Mukhethwa uri u vha thuse u ita hezwi. Ndi zwavhudi u shumisa tshinwe na tshinwe tshine ra vha na tsho u itela u mu hulisa na hone o ri fulufhedzisa uri u do pfufha havho vha Mu shumelaho nga u fulufhedzea.
Tswikiso
Yesu o funza vhathu nga ha Mudzimu, hone o vha sumbedza uri u na maanda a bvaho ha Mudzimuni. Lavhelesani kha tshifanyiso na hone ni vule tshitevhelelaho musi ni tshi pfa tshinga.
Tshifanyiso 13: Yesu U Tshi Lovhedziwa
Marko 1:4-11
Kha hetshi tshifanyiso ri vhona Yesu a sathu u thoma u funza. Munna ane a vha nae ndi Yohane mulovhedzi. Yohane o a zwi divha uri linwe duvha Yesu u do vhuya a tshi bva ha Mudzimu. Yohane o dzulela u kaidza vha Yuda uri vha rembuluwe kha mishumo mivhi vha tevhere Yesu Kristo. Vhe vha tenda kha mulaedza wa Yohane vho rovhedzara nga madi. Tuswayo lwa ndovhedzo ya Yohane turo vha lu tshi sumbedza uri vha fanela u shandulea vha takadza mudzimu. Yohane ari nga murahu hanga hu do da ane avha na maanda u finira nne. Nne ndi lovhedza nga madi, ene u do ni lovhedza nga Muyamukhe thwa. Yesu a da ha Yohane Yesu o vha a songo ita vhuvhi, fhe dzi o vha a tshi toda u lovhedziwa. Musi Yesu a tshi bva madini, ha itea tshimangadzo. Mudzimu a mu shululela muya mukhethura kha tshivhumbeo tsha liivha.
Mudzimu a amba nga ipfi ari! Uyu ndi murwa wanga ane nda mu funa, ane a ntakadza.
Tshifanyiso 14: Yesu a Vhidza Vhafunziwe
Mark 1:12-20
Musi Yesu o no I o vhalzara. Sathane oda a mu linga. Sathane o shumisa ipfi la Mudzimu nga ndila ine I si vhe yone Yesu a kunda Sathane nga u amba zwine ipfi la Mudzimu la amba zwone. Nga maanda a muya mukhethwa. Musi Yesu o kunda Sathane o tsela Galilea u funza hone ipfi la Mudzimu a fhodza vhalwadze na u pandela mimuya mivhi ya Sathane. Musi Yesu a tshi khou tshimbila tsini na lwanzhe lwa Galilea a wane. Simoni na Andrea vha tshi khou fasha khovhe. Yesu ari idani ni ntevhele, a ni tsha do vha vhafashi vha khovhe, ni dovha vhafashi vha vhathu. Yesu a dovha a vhona Yakobo na Yohane. A vha vhidza vha mu tevhela, vha vha Vhafuri ziwa vhawe. Yesu a dovha a nanga vhanire vha funziwa vha malo. Vha vha vhatevheli vhawe. (Musi Yesu o no lovhedzwa, Mudzimu o tendela Sathane a tshi linga Yesu. sathane a sa shumise zwavhudi Ipfi la Mudzimu a tshi mulinga. Hone Yesu o kunda Sathane nga u amba nae nga maipfi o nwalwaho a Mudzimu nga maanda a Muya Mukhethwa. Musi ono kunda Sathane, Yesu o ya u ita zwe Mudzimu vha murumela zwone u zwi ita. Mudzimu vho rumela (Murwa wavho) Yesu Kristo kha shango heli u huwelela Mafhungo Madifha a Mudzimu, u funza vhathu, u fhodza vhalwadze na u tshinyadza mishumo ya Sathane (muvhi). Linwe duvha musi Yesu a tshi khou tshimbila dzivhani la Galilea. Vhona vharathu vha vhavhili (Simoni na Anderea) vha tshi khou tanzwa mambule madini, ngauri vho vha vhe vhathu vha reaho.
Yesu a ri, "Idani, ni ntevhele, ndi ni ite vha rei vha vhathu." (RSV) Zwenezwo vha mbo di tutshela mambule a vho vha tevhela Yesu. Yesu a vhona vho vhanwe vharathu vhavhili (2) (Yakopo na Yohane). Vho vha vha tshi khou lugisa mambule a vho. Na vhone vho vho tevhela Yesu zwenezwo musi a tshi vha vhidza. Yesu o nanga vho vhanwe vhanna vha malo (8). Havho vhanna vha 12 vho mbo divha vhafunziwa. Vhawe (vhateveli vha tsini) u ri vha vhe Nae na uri vha gude Khae.
Vha funziwa vha 12 murahu vho vha vha Apostola vha Yesu, he zwi amba uri, Vharumiwa vhawe. Vho huwelela Madifha a Kristo na hone vho fhodza vhalwadze Dzinani la Yesu.
Nga Murahu Yesu o vha nea maanda nga Muya Mukhethwa, wa u kunda mimuya mivhi, u ri vha I pandele. Musi Yesu a sathu u humela Tadulu, o nea vha Apostola Vhawe mulaedza hoya, "Iyani ni ite vhafunziwa kha tshaka dzothe ni vha funze u ita zwothe zwe nda vhudza." He zwi zwi amba zwauri Munwe na munwe ane a funa u vha mufunziwa namusi (munna munwe na munwe, jusadzi, mutukana na musidzana) u fanela u tama u ita dzi ndaela dza Murena Yesu na u vhudza vhanwe Mafhungo Madifha a Yesu na u ita hezwi nga maanda a Muya Mukhethwa. Ndi hone Murena Yesu o vuwaho a tshi do tshimbila navho na uri Mudzimu vha do shuma nga vho.)
Tshifanyiso 15: Munna a Re Na Mapele
Marko 1:40-45
Linwe duvha Munna a re na mapele (vhuhwadze vhu shavhisaho ha lukanda) o da ha Yesu. O gwadama phanda ha Yesu a mu humbela, a ri, "Arali u tshi funa u nga mphodza." Vhanwe vhathu vho vha vha tshi ofha u sendela tsini ha munna ngauri u na vhulwadze hawe, hone Yesu o vha o dala tshilidzi (khedhutshelo) khae. Yesu a mu kwama a ri, "Ndi a funa, fhola." Zwenezwa nga u tavhanya munna a fhola mapele awe. O takala nga maanda zwe zwa ita uri a vhudza muthu munwe na munwe.
Dzikhonani, tshivhi tshi tounga mapele. Tshi a ri fhandekanya na Mudzimu na vhathu vho. Hone arali ri tshi da ha Yesu, Udo ri fhodza zwivhi zwothe.
Tshifanyiso 16: Munna U Dzhena Nga Thangani
Marko 2:1-12
Nga linwe duvha Yesu o vha e ngomu nduni, a tshi khou funza vhathu nga ha Mudzimu. Nga itsho tshifhinga vhanna vhanna vho vha vha tshi toda u disa munna o omaho mirado (munna a sa koni u tshi mbila) ha Yesu, hone nga mulandu wa gogo a vho ngo kona u dzhena nga ngomu. Zwo ralo vha phula buli thangani vha dzhenisa munna nga bulini. Yesu a vhona lutendo lwavho khae. A ri kha munna a lwalaho, Murwa, "zwivhi zwau zwo hangwelwa." Vhanwe vharangaphanda vha rabeli vha sinyuwa musi vha tshi pfa hezwi. Vha ri, "Naa ndi nnyi a konaho u hangwela zwivhi, e si Mudzimu fhedzi?
Vho vha vha sa fulufheli uri Yesu u bva ha Mudzimu. A ri kha munna o omaho mirado, "Takuwa, u hwale vhulalo hau u ye hayani!" Munna a fhodzwa! Nga ndila heyi, Yesu a vha sumbedza uri u bva ha Mudzimu. U na maanda a u hangwela zwivhi, sa musi e na maanda a Mudzimu a u fhodza makwadze. Rine rothe ri a funa u fhodzwa musi ri tshi lwala, na u tanganedza tshifhiwa tsha vhutshilo vhu sa fheli no bva khae.
Tshifanyiso 17: Yesu U Fhodza Tshanda Tsha Munna
Marko 3:1-5
Hafhu ri khou vhona Yesu e nduni ya Mudzimu, I no pfi thembele. Na vharanga phanda vha vhurabeli na vhone vha henefho. Ndi musi li duvha la sipentshela la vhege musi vha Yuda vha tshi luvha Mudzimu. Milayo yavho iri a huna na muthihi ano fanela u shuma nga ilo duvha. Munna o vha e hone we a vha e na (oma murado, tshisa shumi) tshanda tshi iti tshithu. Vha Yuda vha mulavhelesa Yesu vha tshi toda u vhona arali a tshi do fhodza uyo munna. Yesu o vhavhalela vhathu vhathu na zwino u kha di ita.
A vho vharangaphanda vha vharabeli a vhongo zwi ita. Vhovha vha tshi toda Yesu a tshi pfuka mulayo wavho u ri vha kone u Mu vhulaha. Yesu o vhudzisa vharangaphanda, ari, "Naa mulayo washu uri tendela u ita zwifhio nga ili duvha, u ita zwavhudi kana vhuvhi, u tshidza vhutshilo kana u vhulaha? Vhayuda a vhongo amba tshithu nge dzimbilu dzavho dza vha dzo oma. Ndi hone Yesu a tshi ri kha munna, "Onyolosa tshanda tshau?" A tshi onoyolosa lwe vhathe vha kona u zwi vhona uri tshanda tshawe tsho luga tsho khwatha. Dzikhonani, ri fanela u luvha na u thetshelesa Mudzimu, hone ri fanela vho vhavhalela vhanwe! Ra sa ralo u luvha hashu Mudzimu hu do vha ha lifhedzi hu sa ambi tshithu.
Tshifanyiso 18: Yesu U Dzikisa Dumbu
Marko 4:35-41
Kha tshifanyiso hetshi ri vhona Yesu na vhafunziwa vhane gungwani. Vho vha vha tshi khou mu wedza dzivha lihulu. Dumbu lihulu la mbo di vhudzula nga maanda. Madi a dzhena ngomu gungwani, gungwa la thoma u nupela. Yesu o vha o edela nga murahu ha gungwa. Vhafunziwa vhawe vho Muvusa vha ri, "Mufunzi, naa a u zwil onde ri tshi nwela khothe naa? Yesu a vuwa a ri kha Muya na magabelo, "Fhumula, uri tshete." Ngau tavhanya dumbu la dzika. Yesu a ri kha vho, "Naa ndi mini ni tshi ofha ngauralo? Naa a ni na lutendo naa?" Vhafuziwa vha mangala (akhamala) vha ri, "Naa ndi nnyi uyu? Ane Mimuya na magabelo zwa muthetshelesa."
Dzikhonani, ri a divha zwa uri Yesu ndi Mudzimu na uri u na maanda ntha ha vhathu vhothe, mimuya na zwothe zwe a zwi ita. Nga u ralo ri a kona ufulufhela Yesu uri a ri tsireledze, a ri nee (fhe) mulalo dzikhakhathini dza shu vho.
Tshifanyiso 19: Mufumakadzi Vhukati Ha Gogo
Marko 5:25-34
Naa vha khou vhona mufumakadzi gogo ni ili? O vha a tshi khou bvuda malofha minwala ya 12, na hone zwi tshi khou nana. O pfa zwauri Yesu u a kona u fhodza (vhathu).
A ri kha ene mune, Arali nda nga ton kwama fhedzi zwambaro zwawe, ndi nga fhola. Ndi hone mufumakadzi, a tshi da vhukati ha gogo nga murahu ha Yesu a kwama nguvho yawe (zwiambaro. Nga u tavhanya u bvuda malofha ha mbo di tumuwa (ima) a zwi pfa muvhilini wawe zwauri o fhola. Yesu a zwi pfa zwauri ho bva maanda Khae. A ima a ri, "Ndi nnyi we a kwama zwiambaro zwanga? Ho vha hu na vhathu vhanzhi u mona na Yesu, hone hoyu musadzi o divha zwe zwa itea khae. A da nga nyofho, a gwadama milenzheni yawe a Mu vhudza ngoho yothe ya uri o fhodzwa hani. Yesu ari, "Nwana wanga, lutendo lwau kha Nne lwo u fhodza. Tsimbila nga mulalo u fhole kha mathupho au (malwadze). Hu na vhathu vhanzhi shangoni he li, hone Yesu u a vha divha vhothe na hone u a vha vhavhalela. U a vhavhalelavho na vhone. Ngau ralo u a todavho na vhone uri vha da khae vha mufulufhele. Ipfi la Mudzimu li ri funza uri Yesu u kha di kona u fhodza na havho vhane vha vhea fulufhelo lavho khae.
Tshifanyiso 20: Yesu Na Nwana O Faho
Marko 5:22-24,36-43
Yesu o vha e ndilani yawe ya u ya mudini wa munna a no pfi Yairo. Yairo o vha e munna mudi-vhalea kerekeni ya vha Yuda (Sinagogo).
Nwananyana wawe o vha a tshi lwala nga maanda. O vhidza Yesu u ri a de umu fhodza, hone musi Yesu a sathu u swika nwana o fa. Yesu o ri kha Yairo, "U songo ofha, tshau nga hu vhe u tenda." Nduni ya Yairo vhathu vho vha vha tshi kho zhamba ngo u tungufhala huno Yesu a vha pandelela kule. Yesu a dzhia Yairo na Mufumakadzi wawe na vhafunziwa vha raru vha Yesu vha dzhena nga ngomu nduni he nwana o faho a lala hone. Yesu a fara nwana nga tshanda a ri, "Nwanayana, ndi a u vhudza, ndi ri vuwa." Nga u tavhanya o vuwa a tshimbila tshimbila, vha mu nea zwa u la. Ee! Yesu u na maanda vho ntha ha lufu. Havho vha mu tendaho na u mutevhela a vha faneli u ofha lufu.
Tshifanyiso 21: Yesu Na Musadzi Wa Nnda (Mutsinda)
Marko 7:24-30
Linwe duvha musadzi wa nnda / mutsinda o da ha Yesu. Kwananyana kwawe kwo vha ku na muya muvhi. O di dzulela u humbela Yesu u ri a pandele muya muvhi Yesu a mu vhudza zwauri Ene o dela u thoma u thusa vha Yuda. Hezwo zwi do tounga u thoma u fida dzimmbwa u sathu u fida vhana, arali a tshi thusa vhatsinda a sa athu u thusa vhaYuda. Yesu o ri, "Tshau thoma, litshani vhana vha le zwine vha funa, ngauri a zwongo naka u tshi dzhia vhurotho ha vhana wa vha nea/posela dzimmbura. A fhindula ari, Ee Murena hone na dzimmbwa-vho dzi di la matshaka-tshaka nga fhasi ha dafula ya vhana (makolo a zwiliwa)." Ndi hone Yesu a ri khae, "Nga phindulo yeneyo tshimbilai, madimoni o bva kha nwananyana wau." Musadzi o ya hayani a wana u ri Muya mivhi wo tuwa kha uyo nwana. Yesu u funa na u thusa vhathu vha bvaho kha tshaka dzothe mushangoni othe. U fana na zwe musadzi a ita, Yesu u funa uri ri vhee fulufhelo lashu Khae. Yesu u na maanda a u ri phulusa kha zwivhi na kha maanda a Sathane.
Tshifanyiso 22: Yesu Na Dzingandevhe Iva Tshimuma
Marko 7:31-37
Vhanwe vhathu vho disa munna ha Yesu. O vha a sa pfi u bva tshe bebwani, na hone o vha a sa koni u amba zwavhudi. Vha humbela Yesu uri a vha vhee zwanda Tshawe kha uye Munna. A tusa u yo munna vhukati ha vhathu (tshigwadani). Yesu a longela minwe Yawe dzindevheni dza munna. Ndi hone a tshi mupfela mare a kwama Lulimi lwa uyo munna. Yesu a lavhelesa ntha ha Mudzimu tadulu a ri "Bonyolowa!"
Ngau tavhanya munna a kona u pfa na u amba zwavhudi. Vhathu vha mangari vha ri, "Yesu o ita zwithu zwothe zwavhudi. U a kona vho u ita uri madzingande (vhathu) a pfe zwi muma (vhathu) vha ambe!"
Dzi khonani rothe ri toda u pfesesa he yi pfunzo I bvaho Ipfini la Mudzimu, ngauri Mudzimu u amba na rine nga Ipfi Lawe. Sa musi Yesu o fhodza uyu munna uri a pfe maipfi na uri lulimi lwawe lu ambe na vhathu, nga u ralo Yesu u a konavho u ita rine ri tame u thetshelesa Ipfi la Mudzimu, uri ri kone u divha Lufuno lwa Mudzimu vhutshiloni hashu. U ita hezwi nga mashumele a Muya Mukhethwa ure kha rine. Sa munna wa dzingandevhe, ri do kona vho u vhudza vhanwe nga ha Mudzimu.
Tshifanyiso 23: Yesu U Ita Uri Bofu Li Vhone
Marko 8:22-26
Nga linwe duvha vhanwe vhathu vho disa munna wa bofu ha Yesu uri a mu kwame (a mufhodze). Yesu o dzhia munna wa bofu nga tshanda a muende dza a bva mudini.
A pfela mare munna matoni awe, a vhea zwanda zwawe khae a vhudzisa ari, "Naa u a vhana tshithu naa? Munna a fhindula ari, Ndi a vhona vhathu, vha tou nga miri, vha tshi tshimbila tshimbila. Yesu a vhea hafhu zwanda zwawe matoni a munna. Ndi hone mato awe a tshi vulea, inbono yawe ya vhuye lela, a vhona tshinwe zwavhudi. Dzikhonani, Sathane ha funi rine ri tshi da ra divha (vhona) Yesu kana rapfesesa ma Fhungo awe. Musi ri tshi fulufhela kha Yesu, U do uri ita ri vhone na u pfesesa vhungoho hawe zwavhudi, nga mashumele a Muya Mukhethwa Wawe. Ri fanela u rabela duvha linwe na linwe (nga misi) ri Mu humbele u ita hexwo.
Tshifanyiso 24: Yesu U Fhodza Mutukana a Rena Dimoni
Marko 9:14-29
Linwe duvha munna o disa murwa wawe ha vhafunziwa vha (vha tshimbila tsini na) Yesu. A vha humbela uri vha pandele muya muvhi kule kha murwa, hone vho kundwa. Nga murahuni a disa murwa wawe ha Yesu. Musi muya muvhi u tshi vhona Yesu, wa ita uri mutukana a vhe na u tetemela huhulu. Mutukana o wela mavuni, a mbulumfuwa mavuni, a tshi bvisa bulo mulomoni. Khotsi a mutukana o vha e na lutendo lutuku lwa uri Yesu anga kona u vha thusa, a ri kha Yesu, "Arali u na tshine wa kona ri thuse." Yesu a fhindula a ri, "Arali u tshi funa, zwothe zwi a konadzea kha ane a tenda (Mudzimu)." Khotsi a mutukana a fhindula ari, "Ndi khou tenda, farisa u sa tenda hanga." (Musi Go fo li tshi khou gidimela u toda u vhona,) Yesu o amba na Muya muvhi ari, "Iwe Muya wa tshimuma, ndi a u vhuda, ibva khae, u songo dovha wa dzhena khae." Muya muvhi wa Zhamba wa bva kha Mutukana. Mutukana a edela a ri noo, vhathu vhanzhi vhari, "O fa." Hone Yesu a mufara nga tshanda a mutakula ela ntha, a ima.
Ngavhuya vhafunziwa vha vhudzisa Yesu vhe nga thungo vhari, "Ndi ngani ri ne ri songo kona u u pandela. Yesu a fhindula ari, "Lushaka holu lu bva nga thabelo thaki." Tshifhinga tshi tuku tuku nga murahu hezwi zwono itea, vha Yuda (vha vharabeli) vha vha ranga phanda vho vhuruvhulaha Yesu.
Hone nga murahuni Yesu o shuma vhutolo vhuhulu kha vothe. O vuwa vhafuni. O kunda Sathane na lufu tshothe. Yesu u na maanda u fhira mimuya mivhi, na midzimu shangoni heli na hone u na maanda ntha ha zwithu zwothe. Ngauri Yesu ndi Ene Mudzimu Muthihi wa Ngoho.


text:
131“Arali ha bvelela muporofita kha inwi, kana muthu a no ṱalutshedza miloro, a ni fha tshiga kana ḓembe, 2zwe a ni vhudza zwa mbo bvelela, uyo a konou ri, ‘Kha ri yo luvha midzimu isili,’ a tshi amba midzimu ine na si i ḓivhe, 3
ni songo thetshelesa zwiambo zwa uyo muporofita kana muṱalutshedzi wa miloro; ndi Muṋe washu Mudzimu waṋu ane a tou ni linga uri a vhone arali ni tshi mu funa nga mbilu yoṱhe na nga zwoṱhe zwine na vha zwone. 4Tevhelani Muṋe washu Mudzimu waṋu, ni ofhe Ene, ni vhulunge ndaela dzawe, ni pfe zwine a amba, ni mu luvhe; ni songo tenda u fhambana nae na luthihi. 5
19:19
21:21
22:21-24
24:7
1 Korint. 5:12-13
Uyo muporofita kana muṱalutshedzi wa miloro kha a vhulawe ngauri u a ni fhura nga zwiambo zwawe, u ṱoḓa u ni luṱanya na Muṋe washu Mudzimu waṋu we a ni vhofholola vhupulini a ni pfulusa shangoni ḽa Egipita, u ṱoḓa u ni xedza uri ni bve nḓilani ye Muṋe washu Mudzimu waṋu a ni laya; ni fanela u tou thutha vhuvhi hoho vhukati haṋu.
6“Naho e mukomana wau ṅwana wa mme au, kana ṅwana wau we wa mu beba, kana musadzi wau, kana khonani yau ane wa mu funa unga iwe muṋe, arali a ḓa nga tshiphiri a ri, ‘Kha ri yo luvha midzimu isili,’ a tshi amba midzimu ye iwe na vhomakhulukuku wau na vha ni sa i ḓivhi, 7a tshi amba midzimu ya tshakha dzo ni tangaho, kana ndi dzo ṋekanaho masakha na inwi, kana ndi tshakha dza kule-kule, u bva vhusendekamisi u ya vhusendekamisi, 8
25:12
u songo tenda zwine a amba, u songo mu thetshelesa, na u mu khathutshela u songo mu khathutshela, u songo mu pfela vhuṱungu, na u pfumelelwa ha pfumelelwi, 9
Joh. 8:7
tshawe ndi u vhulawa. Kha hu thome iwe u posa tombo, hu konou tevhela lushaka lwoṱhe. 10
21:21
22:21,24
Ni fanela u mu kanḓa nga matombo na mu vhulaha, ngauri u ṱoḓa u ni luṱanya na Muṋe washu Mudzimu waṋu we a ni vhofholola vhupulini a ni pfulusa shangoni ḽa Egipita. 11
19:20
21:21
Ndi hone Vhaisraele vhoṱhe vha tshi ḓo pfa zwo iteaho, vha ofha, ha si tsha dovha ha vha na ane a ita vhuvhi vhungafhongafho kha inwi.
12-13“Zwi nga kha ḓi itea uri hu ḓe vhathu vha sa ḓivhalekani vha swika kha muṅwe wa miḓi ye Muṋe washu Mudzimu waṋu a ni ṋea uri ni dzule khayo, vha linga u xedza vhadzulapo vha uyo muḓi vha ri, ‘Kha ri yo luvha midzimu isili,’ vha tshi amba midzimu ye na vha ni sa i ḓivhi. 14
Zwenezwo ni fanela u sedza na u ṱoḓisesa na sengulusa eneo mafhungo. Arali zwa wanala uri vhukuma vhuvhi hoho vhu nengisaho ho itea vhukati haṋu, 15ni fanela u vhulaha vhadzulapo vha uyo muḓi nga pfumo na u phusukanya na zwoṱhe zwi re khawo, na vhulaha na zwifuwo zwaho. 16Thundu dzoṱhe dze na wana khawo ni dzi kuvhanganye vanḓani ḽa muḓi ni dzi fhise nga mulilo. Ngauralo ni ḓo vha no ita muḓi na thundu dzawo dzoṱhe nduvho ine na kumedza Muṋe washu Mudzimu waṋu; a u tsha ḓo dovha wa vuswa, u ḓo dzula u matumba lini na lini. 17
1 Mah. 16:34
Jobo 15:28
Ni songo vhuya na dzhia na tshithu na tshithihi tsha thundu hedzo dzo kumedzwaho Muṋe washu, ndi hone Muṋe washu a tshi ḓo dzikisa mbiti dzawe, a ni khathutshela a ni ita nga vhuthu, a ni andisa unga o fulufhedzisa vhomakhulukuku waṋu. 18Ni ḓo vha no thetshelesa Muṋe washu Mudzimu waṋu, na vhulunga ndaela dzawe dzine nda ni laya ṋamusi, na ita zwi takadzaho Muṋe washu Mudzimu waṋu.


text:
Nsala
Nsala (Strychnos spinosa kumbe Bambara: Kankoroba) i nsinya lowu kumeka e nkaveni na dzonga wa tiko-nkulu ra Afrika. Nsinya lowu wutswala Masala, kunga mbandzu wo nyanganya wuthlela wubhava nyana naswona wuthlela wuva na tinyungi to nononhwa. Wu veka swiluva swa rihlaza-ro Basa eku heleleni ka marhavi ya wona. Mbhandzu wa wona wutala ku huma endzhaku ka timpfula leti kulu naswona wa yelana na The fruits tend to appear only after good rains. Nsinya lowu i makwavo wa Nkwakwa wale khwatini (Strychnos nux-vomica), lowu ngana vuxungu bya strychnine. Muvala wa Sala i wa xitshopana loko wu vupfa. Swiharhi swo fana na timfenhe, tihavu, makhumba na timhunti swi rhandza mbhandzu lowu swonghasi.
Kuhangalaka[Lulamisa | edit source]
Nsinya lowu wu kumeka ngopfu e misaveni leyi ngana mati. Wa kumeka e makhwatini ya mananga, naswona wuthlela wukumeka e ribuweni ra Kapa ra vuxa-dyambu kufikela e Natala, kuya e nwalungwini e Mzambhiki, e Swazini, Zimbabwe, Botswana, Namibiya na Angola, nsawona wa kumeka nale xihlaleni xa Madagaska.
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Nsinya lowu ixihlovo xa swakudya e Afrika, naswona mbhandzu wa kona wu ngapfuneta mphakelo wa swakudya, ngopfungopfu e matikweni-xikaya.[1]
- Tihunyi ta Nsala tinga tirhisiwa kuvatla. Tihunyi leti ta tirhisiwa ku endla mbhinyo wa swikomu.
- Nsinya lowu waha ku byariwa e tikweni ra Israyele leswaku wupfuneta eka mphakelo wa swakudya.
- Masala matirhisiwa ngopfu ematiko-xikaya kupfuneta mphakelo wa swakudya hinkarhi wa ndlala."[2]
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ National Research Council (2008-01-25). "Monkey Oranges". Lost Crops of Africa: Volume III: Fruits. Lost Crops of Africa 3. National Academies Press. ISBN 978-0-309-10596-5. Retrieved 2008-07-25.
- ↑ Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 2, Page 17


text:
Ndi zwithu zwituku zwine zwa divhea nga ha vha Tswana na vhubvo havho kha fhethu ha vha Sotho hune namusi ma Tswana vho no vha tshipida tshavho. Uya nga ha vhubvo ha sialala, vho vha vha vhukati ha vhathu vhane vha amba Bantu vhane vha bva East African Great Lakes (Victoria naTanganyika), vha pfulutshela dubo lwa vhukovhela dzi centuary dzo fhiraho.
Hu dovha ha ambiwa nga ha sialala uri vho vha vha tshithu tshithihi vhe nga murahu vha vho kona u phadalala. U fana na Basotho, nzulelo yavho na fhethu hune vha dzula hone ho vha ho kwamea nga dzi nndwa dza mathomoni a 1800 nga tshifhinga tsha Shaka.
Zwi sa fani na Basotho, vho mbo di sika vhuhosi ho fhambanaho (zwine zwa divhea sa dzi tshaka dza nndwa dzine dza kha di divhea na kha vha Tswana na namusi) u fhira u divhea ha nnthihi, vha ya vha diisa hune havha uri ho oma kha shango, he vha do wana vhathu vha vha San vha tshi khou di dzumba hone kha vhupo hune vha kona u ita zwithu zwavho zwa u zwima.
Vhukati ha vhathu vhe vha do thoma u dzula eastern, zwipida zwine mavu a hone o vha o nona hune namusi ha vhidziwa upfi Botswana ho vha hu vha Kgalagadi. Musi vhadzimu vha vha Rolong na vha Tlhaping vha tshi dzula tsini na hune havha nntha ha mulambo wa Molopo vha kona u pfulutshela vhukovhela na west.
Vha ya vha dzhena kha vha Khalagadi na vha San hanefho kha vhupo. Havho vhe vha hana zwa u shumisana ndi vhone vhe vha do pfuluwa vha ya kule hangei sogani la Kalahari, hune na vhana vhavho vha kha di wanala na namusi. Vha hune namusi ha vhidziwa upfi Rustensburgm Zeerust na Lichetenburg Afrika Tshipembe kha vundu la North west he ha do dzuliwa nga vha Hurutshe, Kwena na Kgatla. Hafho fhethu ndi hone hune ha tou vha na vhathu vhukuma vha vha Tswana.
Hafha fhethu hure na maanda, fhedzi ahu tou vha vho na vhutanzi na u kona u tou vhonala u mona na dorobo yothe ya Gauteng. Huna vhutanzi vhune ha sumbedza uri vhadzimu vha vha Tswana vhanzhi vho vha vha tshi dzula dzi thavhani nga centuary ya vhu 17.
Nga hetsho tshifhinga u swika nga centuary ya vhu 19 ho vha hu fhethu hune ho vha hu tshi vha hu tshi khou itea dzi pfudzungule: mirado mituku ya musanda kanzhi vho di shavhela na vhatevheli vhavho vha ya vha ita vhunwe vhushaka, he ha do fhedza hu tshi khou divhiwa nga dzina la murangaphanda muswa.
U bva nga vho 1810 hafho fhethu ha mbo di thoma u vhusiwa nga vhathu vhavhili: zwinwe zwo vha zwo sikiwa nga vhane vha amba tshi Nguni inwe nga vhane vha vha vho dzhenelela vha tshi khou bva kha muvhuso wa Shaka nga tshifhinga tsha dzi nndwa: ha dovha ha vha na khombo musi vhatshena vha tshi thoma u dzula kha vhupo, vha tshi da vho vha vha tshi khou todana na shango ubva hafho vha thoma u todana na dzi kholomo na u toda vhashumi ngauri ho vha ho wanala musuku muswa kha zwa mimaini.
Zwothe hezwi zwithu zwo vha zwi tshi ofhisa mahosi mapo zwa ita uri vha pfuluwe vha tshi khou ya u todana na madzulo maswa. Zwa polotiki zwo vha zwi tshi khou thoma u konda na u sa tsireledzea, mahosi e avha a hone vha thoma u hula, ndi ngazwo namusi ri tshi kona uvha na dzi tshaka.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
191Kutani Yobo a hlamula a ku:
2“Xana mi ta tshika rini ku ndzi karhata,
mi ta ndzi tlhava hi marito ku fikela rini?
3Mo tshamela ku ndzi rhuketela!
Xana a mi na tingana ku ndzi veka nandzu xana?
4Hambiloko a ndzo va ni xihoxo,
a xi ta tiva hi mina ntsena.Kumbe: Loko a ndzi ri ni xihoxo, a ndzi ta xi tsundzuka
5Hakunene, loko mi lwa na mina, ma tikurisa;
ku vaviseka ka mina, mi ri ndzi lo tivangela!
6Kambe swi tiveni: I Xikwembu xi ndzi vangelaka khombo leri,
xi ndzi khubumetile hi ritavala ra xona.
7“Ndzi ba nkalanga ndzi ri: ‘Ndza xanisekoo!’ kambe a ndzi hlamuriwi;
ndzi huwelela hi matimba, kambe a ndzi lweriwi hi munhu.
8Xikwembu xi hingakanyile ndlela ya mina,
xi yi funengetile hi xinyami, ndzi nga ha koti ku hundza.
9Xi ndzi susele ndzhuti,
xi ndzi tekela ni ku xiximeka.
10Xi le ku ndzi fayeni ku fana ni khumbi ndzi ko ndzi hela,
xi tsuvula ku tshemba ka mina tanihi murhi.
11Xi pfurhisa vukari bya xona ehenhla ka mina,
onge ndzo va nala eka xona.
12Tinhenha ta xona ta hlengeletana,
ti khoma ndlela ku ta ndzi hlasela,
ti fika ti rhendzela muti wa mina.
13“Xikwembu xi ndzi hambanisile ni varikwerhu,
va ka hina va ndzi fularhele.
14Maxaka ni vanghana va mina va ndzi tshikile,
15lava a va ri vaendzi laha ka mina, va ndzi rivele.
Malandza ya mina ya xisati ma ndzi vula muluveri,Kumbe: Maxaka ma ndzi tshikile, vanghana va ndzi rivele; vaendzi laha ka mina, ni malandza ya xisati, va ndzi vula muluveri
ndzi hundzukile xi-ta-xi-famba emahlweni ka wona.
16Loko ndzi vitana hlonga, a ri hlamuri,
hambi ndzi ri khongela kunene!
17Loko ndzi hefemula, ndzi nun'hweta nsati wa mina,
va ka hina, ndzi va hlambisa timbilu.
18Hambi va ri vana lavatsongo va ndzi sandza,
va ndzi hlekula loko ndzi ringeta ku pfuka.
19Vanghana va mina hinkwavo va ndzi hundzukele,
ndzi tshikiwa hi lava a va ndzi rhandza khale.
20Ndzi lo sala marhambu ntsena,
ni meno ya mina ma gulekile hinkwawo.Kumbe: ndzi lo pona sirha ri ahlamile. Xiheveru: ndzi lo pona ndzi ri ni nhlonge ya meno ya mina ntsena
21“N'wina vanakulorhi, ndzi tweleni vusiwana, ndzi ri, ndzi tweleni vusiwana,
hikuva Xikwembu xi ndzi bile.
22Leswi Xikwembu xi ndzi salaka ndzhaku, ndzi tshikeni,
ma ha ndzi xanisela yini ke?
23“Mawaku loko marito ya mina ma nga tsariwa,
loko ma nga mpfampfarhutiwa kunene etsalweni ra koporo,
24mawaku loko ma nga kovotliwa eribyeni hi peni ya nsimbhi,
maletere ma cheriwa ntsopfu ma nga ha suki!
25“Kambe ndza swi tiva leswaku Mulweri wa mina wa hanya,
eku heteleleni, hi yena la nga ta sala a yimile laha misaveni.Van'wana va ri: ni leswaku ndzi ta huma entshurini
26Loko vuvabyi lebyi byi ta va byi ndzi hete nhlonge,
ndza ha ta va munhu, ndzi vona Xikwembu.Van'wana va ri: ndzi ta hlalela Xikwembu ndzi nga ha ri enyameni. Xiheveru: ndzi ta vona Xikwembu hi le nyameni ya mina
27Ndzi ta xi vona hi ya mina mahlo,
mina hi ndzexe, ku nga ri un'wana!
Ndzi langutela nkarhi lowu hi mahlo-ngati.
28Loko mi vula leswaku mi lava ku engeta mi ndzi xanisa,
mi ko mi kuma xivangelo xa khombo leri ra mina,
29mi fanele ku chava fumu,
hikuva ku hlundzuka ku vanga ku biwa hi fumu,
kutani mi ta tiva leswaku Muavanyisi, ú kona!”


text:
191Kutani Yoxafati hosi ya Yuda a tlhelela entsindza eYerusalema a nga vavisiwanga. 2Kambe Yehu n'wana muprofeta Hanani a ya hlanganisa hosi Yoxafati, a ku ka yena: “Xana u endlile swona, loko u pfumerile ku pfuna vanhu lavo homboloka lava vengaka HOSI Xikwembu, xana? E-e! Hikokwalaho HOSI Xikwembu xi ta ku hlundzukela xi ku ba. 3Hambiswiritano ku ni leswo saseka leswi u swi endleke: U susile timhandze ta vugandzeri bya Axera etikweni ra Yuda, kutani u tirherile HOSI Xikwembu hi mbilu ya wena hinkwayo.”
4Yoxafati a a tshama eYerusalema, kambe a a tala ku huma a ya kamba vanhu va yena, ku sukela eBerexeba edzongeni ku ya fika emagangeni ya Efrayimi en'walungwini, a va khongotela ku vuyela eka HOSI, Xikwembu xa vatata wa vona. 5Naswona a veka vaavanyisi etikweni hinkwaro ra Yuda, emutini wun'wana ni wun'wana lowu biyeleriweke hi rirhangu. 6Kutani a byela vaavanyisi lava a ku: “Tivoneleni loko mi avanyisa timhaka, hikuva ntirho lowu, a mi rhwexiwanga hi vanhu, mi rhwexiwile hi HOSI Xikwembu; loko mi avanyisa timhaka, hi xona xi nga ta vulavula. 7Hikokwalaho, chavani HOSI Xikwembu, mi tivonela emintirhweni ya n'wina, hikuva lava xanisaka van'wana, kumbe lava yaka hi nghohe, kumbe lava pfumelaka ku xaviwa, HOSI Xikwembu a xi twanani na vona!”
8Ni le Yerusalema, Yoxafati ú hlawurile van'wana exikarhi ka Valevhi ni vaprista, ni le xikarhi ka varhangeri va mindyangu ya Vaisraele, a va veka entirhweni wa ku avanyisa timhaka hi vito ra HOSI Xikwembu, va ri karhi va tirhela vaaki va Yerusalema.Van'wana va ri: va ri karhi va tshama eYerusalema 9Kutani a va tsundzuxa a ku: “Loko mi chava HOSI Xikwembu, ni loko mi tshembeka, mi tinyiketa hi mbilu hinkwayo, mi ta fanela ku endlisa leswi: 10Varikwenu va ta mi tisela timhaka leti humeleleke emitini ya vona, ti nga ta ku dlayana, kumbe ku phikisana hi tlhelo ra ku rhandza ka Xikwembu ni swileriso swa xona, ni milawu, ni swiletelo; n'wina mi ta va laya, va ta ka va nga tivangeli nandzu emahlweni ka HOSI Xikwembu, kutani xona a xi nga mi hlundzukeli, n'wina ni varikwenu lava; mi ta va mi humile nandzwini, loko mi tirha hi mukhuva wolowo. 11Tivani leswaku Amariya Muprista Lonkulu, ú ta va mufambisi wa n'wina etimhakeni hinkwato leti khumbaka HOSI Xikwembu. Kasi etimhakeni ta mfumo, mi ta fambisiwa hi Zebadiya n'wana Iximaele, ndhunankulu ya va ka Yuda. Valevhi vona va ta mi hlayisela matsalwa. Hikokwalaho, tirhani mi tiyile, HOSI Xikwembu a xi yime ni lava endlaka leswinene!”


text:
Milala
Milala kumbe Ncindzu (Raphia australis), i nsinya lowu tiviwaka hi ku humesa Vusurha (byala byo basa) naswona wu kumekaka e ribuweni ra Kosi e Mozambhiki na Afrika Dzonga.[1] Nsinya lowu wu le nghozini yo nyamalala leswi wu tsemiweke ngopfu, hiswona leswi vangeleke ribuwa ra Kosi ri sirheleriwa.[2]
Byala bya Vusurha[Lulamisa | edit source]
Hikuya hi Henri Junod, Vatsonga a va teka nkarhi wavona ku pfelerisa byala bya Vusurha eka minsinya ya milala, ngopfungopfu a Pessene e Komati Poort, laha a tshameke nkarhinyana kona. Junod uhlamusele ndlela leyi byala lebyi abyi hlengeletiwa hayona:
"Khwati a ri tsemewa hi kuya hi tindhuna ta tiko, naswona ndhuna yin'wana na yin'wana yi hlengeleta Vusurha eka milala leyi nga e khwatini ra yona. Nsinya wa Mulala wuvatliwa hi le henhla, ivi andzhaku ka masiku yamune, wu ta vatliwa wu byekela ivi ku tsimbiwa xikhudya xankwakwa, leswaku xi hlengeleta Vusurha bya milala. Loko xikhudya xitele, n'wini wa xona u xiteka axihalatela eka Jomela ra yena ri kala ritala."[3]
Vuxurha lebyi abyi hlayisiwa eka Jomela leri a ri vitiwa gandzelo. Swa yila ku khoma xikhudya, unwa hi xona. Munhu loyi a kumekaka ari kunweni eka xikhudya a a hlamuriwa hindlela leyi landzelaka:
"Xana hova nyoxi, leswi ungo nwa xikhudya xa vanhu?"
Loko a kumeka hindlela leyi, a a bohiwa mavoko na milenge ivi a tshikiwa e handle vusiku hinkwabyo, rikala rixa leswaku a khatisiwa.[4]
Tingula ta Xitsonga[Lulamisa | edit source]
Matluka ya milala yi vitiwa Tinhlamalala, naswona ma tirhisiwa ngopfu ku rhunga tingula to hambana hambana. Junod uhlamusele ndlela leyi tinhlamalala ti omisiwaka naswona tithlela ti lovekiwa eka mivala yo hambana hambana.
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ Hilton-Taylor, C. et al. 1998, Raphia australis Archived 2008-09-24 at the Wayback Machine.
- ↑ Plantz Afrika, Raphia australis Archived 2008-09-24 at the Wayback Machine., Accessed 2010-02-11
- ↑ Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 2, Pages 40-42
- ↑ Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 2, Page 42


text:
Brenley Sengen Ngoveni i jaha ra makumembirhi nharhu (23) wa malembe. U kulele etikweni ra ka Makhuva ehandlenyana ka doroba ra Giyani. I mutsari wa switlhokovetselo, swirungulwana swinwe ni matsalwandzungulo (novels). Kasi sweswi u tsale buku ya switlhokovetselo leyi thyiweke Mbangu Wa Mikitsikitsi. Ngoveni u burisanile na Flair Magazine hi vutsari byakwe.
Xana leyi i buku ya vungani ya wena tani hi mutsari?
Hambileswi ndzi sunguleke swa vutsari khalenyana, leyi i buku ya mina yo sungula ku kandziyisiwa. Eka yona ndzi khomisane xitsalo na vantshwakulorhi lava tinyiketeleke swinene ku nga, Phillis Sambo, Yingisani Mathebula na Vukosi Ndlovu.
Xana I buku ya muxaka muni?
Leyi i buku ya vutlhokovetseri bya Xitsonga leyi vumbiwaka hi mixaka yo hambanahambana ya vutlhokovetseri naswona yi angarheliwa hi switlhokovetselo swa makumenharhu nkaye (39).
Hi hlamuseli hi buku ya wena. Xana hi rini hungu ra buku leyi/ kumbe mahungu ya buku leyi?
Buku leyi yi khome mahungu yo hlayanyana kambe hinkwawo ma vuya eka mongo wunwe. Yi kombisa ntsako lowu tisiwaka hi ku endlela vanwana leswinene, ku karhateka hikwalaho ko xengiwa hi munhu loyi u nwi tshembaka, hambikuri vana. Ku tlula kwalaho, yi vulavula hi rirhandzu, ku languatana ni ku feriwa hambi kuri ku karhateka hikwalaho ka ku xanisiwa ka vana ni vaxisati. Yi khome switsundzuxo ni swilemukiso swa vutomi eka vanhu hi ku angarhela.
Xana vito ra buku leyi ri vula yini? Ri hlawuriwe njhani?
Mbangu Wa Mikitsikisti- swo vula ntsena ndhawu leyi khomekeke, leyi nga tshamisekiki kumbe yi nga ni hansahansa. Ku hlawula vito ra buku leyi a ku vanga ku dya vuswa kambe a swo fana ni ku yevula ndlopfu. Mina swinwe ni vatsarikulorhi a hi lava vito leri nga ta kombisa ku nga tshamiseki loku nga kona laha misaveni namuntlha, kasi hi hala tlhelo ri angarhela switlhokovetselo hinkwaswo leswi nga kona endzeni ka buku. Leswaku sweswo swi koteka, hi te ni mavito yo hlayanyana ivi hi hlawula eka wona. Ra Mbangu Wa Mikitsikitsi ku ve rona ro rhanga hikuva a ro kwatsa, ni mongo wa buku hinkwayo!
Xana a wu anakanyana hi mani loko u tsala buku leyi ?
Ku vula ntiyiso a ku na munhu loyi a nga hundza hi le miehleketweni ya mina loko ndzi tsala. Loko ndzo ndzi tsale hi munhu wo karhi hi ku kongoma ku nga va ku ri vunwa bya rihlaza. Ku langutiwe vutomi bya vanhu hi ku angarhela ivi vutomi byebyo byi tswala ntlhandlamano wa swilhokovetselo. Na loko ko va na loyi a twaka onge xitlhokovetselo xo karhi xi vula yena, swikomu swi ta va swi ringane vahlakuri. Ndzi ta ku yini mina? Kavula, vutlhokovetseri byi vulavula hi vanhu.
Xana ku na ndzavisiso (research) kumbe ntokoto wo karhi lowu u veke na wona ku kota ku tsala buku leyi?
Ndzi endle ndzavisiso loko swi ta emhakeni ya matimu loko ndzi tsala switlhokovetselo swo tano. Kasi a ku laveka na ndzavisiso wa xisayense, ngopfungopfu eka xitlhokovetselo xa Khorona na xa Swi Sasekile, ku nga xitlhokovetselo lexi vulavulaka hi ntumbuluko.
Xana hi wihi ntlhontlho (inspiration) lowu ku pfuneke ku tsala buku leyi ku suka emasunguleni ku ya fika emakumu?
I ku navela loku nga kona embilwini ya mina na rirhandzu ra ririmi rerhu ra Xitsonga. Ku languta vantshwa vanwana na vona va humelerisa vuswikoti bya vona swi ve nhlohlotelo lowukulu eka mina.
Xana a swi tika ku fika kwihi ku yi tsala?
A ku vanga ntirho wo olova ku tsala buku leyi. Xitsonga xi ya xi nyamalala. Swa tika ku kuma marito manwana na tinhlamuselo ta wona. Kasi hi hala tlhelo xikanyana xa Corona xi hoxe xandla, leswi endleke leswaku swi tekanyana nkarhi ku va yi kandziyisiwa.
Xana wu vile kona nkarhi laha a wu twa wonge u lava ku tshika ku tsala buku leyi ku ya fika emakumu?
Ina swi tano. Xiphiqo lexi veke kona ku ve ku kuma vanhu lava a ndzi ta tsala na vona. Vanwana a va nga ri na byona vuswikoti lebyi a ndzi byi lava, kasi vanwana a va vula lswaku a va na nkarhi xisweswo a va nga ta swi kota ku ndzi pfuna. Kambe lexi ndzi tikeleke swinene lexi nga endla ndzi lava ku lahlela thawula hi ku helela i ku pfumala munhu loyi a ta ndzi pfuna ku hlela buku leyi. Kambe ndzi wu tlangela swinene mpfuno wa vatsarikulorhi lava khomisaneke na mina ndlela leswaku buku leyi yi hetelela yi humelerile.
Xana u pfuniwe hi mani ku yi kandziyisa na ku yi humelerisa?
Ndzi wu tlangela swinene mpfuno wa muwini wa masagwadi tlhelo muamukeri wa National Order of Ikamanga, Nkulukumba Themba Patrick Magaisa. Hikwalaho ka vona, buku yi humelerile hi vukandziyisi bya T.P. Magaisa Publishers (Pty) Ltd.
Xana u kume mpfuno wa njhani ku yi kandziyisa na ku yi humelerisa buku leyi?
Tatana Magaisa va ndzi pfunile hi milawu ya makandziyiselo, matsalelo ni maxaviselo ya tibuku. Kasi ndzi tlhele ndzi kuma mpfuno eka mutivi wa ririmi, Tatana Mkomati Mongwe lava ndzi pfuneke ku xopela ni ku hlela buku. Ndzi nga rivali mpfuno wa lava ndzi tsaleke na vona, hi kambisise rito hi rito hi ri mune leswaku hi tiyiseka leswaku hi tirhise ririmi hi ndlela leyi faneleke.
Xana buku leyi yi hume rini?
Yi hume hi Ravuntlhani ra ti-18 December 2020.
Hi byihi vunavetisi lebyi endliwaka ku xavisa buku leyi?
Ku fikela sweswi ndzi tirhisa swiyenge swa mabulo swa le ka inthanete (Social media) ku nga endlelo leri vonakaka ri tswala mihandzu. Ndzi tirhisa Facebook account ya mina ku nga Brenley Ngoveni leswaku ndzi xavisa buku leyi.
Xana ku fikela sweswi buku leyi yi amukeriwe njhani?
Nyanyuko i wukulu. Vanhu va tikomba va yi rhandza swinene, ngopfungopfu hi leswi yi tsariweke hi vantshwa.
Xana swi tika ku fika kwihi ku xavisa, ku navetisa na ku hangalasa buku leyi?
A hi matlangwana ku xavisa buku enkarhini lowu. Vanhu a va ha swi rhandzi ku hlaya. Unwana na unwana u namarhele rinqinghonyongeni. Kutani hambileswi vo tala va tikombaka va yi tsakela, kambe a swi olovi ku fika kwalaho.
Hi wahi makungu ya wena ku tsala matsalwa ya xitsonga ku ya emahlweni?
Byongo byi pfimbile hi timhaka leti nga tala eka byona. Makungu ya mina i ku tsala ku ya emahlweni, ndzi humesa leswi nga ebyongweni swi nghena ephepheni. Sweswi ndzi tsale novhele leyi tsakisaka swinene leyi ndzi navelaka ku yi kandziyisa hi ku famba ka nkarhi. Tlhandlakambirhi, eka buku ya Mbangu Wa Mikithikitsi ndzi tirhe na vanhu lava tirhekaka. Ku navela ka mina i ku tlhela ndzi tsala buku yinwana na vona nakambe leswaku hi khomisana eka ndlopfu leyi nga emahlweni ka unwana na unwana wa hina, ku nga ku ponisa ririmi ra Xitsonga leswaku ri nga hi xupukeli.*****


text:
151“Eku heleni ka lembe rin'wana ni rin'wana ra vu-7, mi fanele ku tshika ku londzana swikweleti. 2Maendlele ya kona hi lawa: Un'wana ni un'wana loyi a lombeke Muisraele wa ka vona xanchumu, a nga ha n'wi londzi, naswona a nga ha n'wi sindzisi ku xi tlherisa, hikuva HOSI Xikwembu hi xona xi nga ta va xi vurile leswaku lembe ra kona i ra ku tshika ku londzana swikweleti. 3Vanhu va le handle vona, va sindziseni ku tlherisa, kambe Vaisraele va ka n'wina, mi nga va londzi! 4HOSI Xikwembu xa n'wina xi ta mi katekisa etikweni leri xi nga ta mi nyika rona leswaku ri va ra n'wina; hikokwalaho a ku nga vi na xisiwana exikarhi ka n'wina, 5loko mi yingisa leswi HOSI Xikwembu xa n'wina xi mi byelaka swona, mi tikarhatela ku hanya hi swileriso hinkwaswo leswi ndzi mi nyikaka swona namuntlha. 6HOSI Xikwembu xa n'wina xi ta mi katekisa hilaha xi mi tshembiseke hakona, kutani mi ta lomba vanhu va matiko layo tala swilo swa n'wina, kambe n'wina a mi nga lombi nchumu eka vona; mi ta fuma vanhu va matiko layo tala, kambe vona va nga ka va nga mi fumi.
7
“Loko mi ri etikweni leri HOSI Xikwembu xa n'wina xi mi nyikaka rona, kutani eka wun'wana wa miti ya n'wina ku va ni makwenu loyi a nga xisiwana, mi nga tshuki mi tinonon'hwisa mi n'wi tsona swilo, 8kambe mi n'wi twela vusiwana, mi n'wi lomba xin'wana ni xin'wana lexi a xi pfumalaka. 9Tivoneleni! Mi nga tshuki mi nghena hi moya wo biha, mi ku: ‘Lembe ra vu-7 ra ku tshika ku londzana swikweleti, ri le kusuhi’, kutani mi sungula ku va ni tihanyi eka makwenu loyi a nga xisiwana; loko mi nga n'wi nyiki nchumu, ú ta mi mangalela eka HOSI Xikwembu, kutani n'wina mi ta va ni nandzu. 10Mi ta n'wi nyika mi ntshunxekile, ku nga ri hi timbilu leti vilelaka, kutani HOSI Xikwembu xa n'wina xi ta mi katekisa emintirhweni ya n'wina hinkwayo, ni ka hinkwaswo leswi mi swi endlaka. 11
Mk. 14:7
Yoh. 12:8
Swisiwana a swi nga pfumaleki etikweni, hikokwalaho ndzi mi lerisaka, ndzi nge: Vamakwenu lava nga swisiwana etikweni, lava pfumalaka swa le mandleni, mi nga va tsoni nchumu.
12
“Loko u xaviseriwa Muheveru wa ka n'wina, wa xinuna kumbe wa xisati, ú ta ku tirhela malembe ya 6, kutani hi lembe ra vu-7, n'wi ntshunxe a tifambela. 13Loko u n'wi ntshunxa, u nga n'wi tshiki a famba a nga ri na nchumu. 14N'wi nyike swifuwo u ntshunxekile, u n'wi pambulela ni mavele, ni vhinyo, hi ku ya hilaha HOSI Xikwembu xa wena xi ku katekiseke hakona. 15Tsundzuka leswaku a wu ri hlonga etikweni ra Egipta, kambe HOSI Xikwembu xa wena xi ku kutsurile; kutani hi swona leswi endlaka leswaku ndzi ku lerisa leswi namuntlha. 16Kambe loko hlonga ri ku rhandza, wena ni vandyangu wa wena, hi mhaka ya leswi mi ri khomeke kahle, kutani ri ku: ‘A ndzi swi lavi ku suka laha mutini wa wena’, 17ri yimise erivantini u ri boxa ndleve hi ntlhavo, kutani ri ta va hlonga ra wena vutomi bya rona hinkwabyo. U ta endla sweswo ni le ka hlonga ra wena ra xisati. 18Loko u n'wi ntshunxa a tifambela, swi endle hi mbilu yo basa, hikuva eka malembe ya 6 lawa a nga ku tirhela wona, u n'wi hakerile hafu ntsena ya leswi a wu ta fanela ku hakela muthoriwa.Kumbe: leswi a ku tirheleke swona, swi tlula kambirhi leswi muthoriwa a a ta ku tirhela swona Loko u endla sweswo, HOSI Xikwembu xa wena xi ta ku katekisa eka hinkwaswo leswi u nga ta swi endla.
19
“Mativula hinkwawo ya xinuna lama velekiweke emintlhambini ya swifuwo swa n'wina leswikulu ni leswitsongo, mi ta ma nyiketa eka HOSI Xikwembu xa n'wina. Mativula ya swifuwo swa n'wina leswikulu, mi nga tshuki mi ma tirhisa mintirho; na wona mativula ya swifuwo swa n'wina leswitsongo, mi nga ma tsemeti voya. 20Lembe rin'wana ni rin'wana, n'wina ni mindyangu ya n'wina, mi ta ma tlhava emahlweni ka HOSI Xikwembu xa n'wina, mi ma dyela endhawini leyi xi nga ta tihlawulela yona. 21Kambe loko xifuwo xa kona xi ri ni xivati, kumbe xi lamele, kumbe xi file mahlo, kumbe xi vavisekile swinene, mi nga tshuki mi humesela HOSI Xikwembu gandzelo ha xona. 22Xexo mi nga ha xi tlhava mi xi dyela emakaya. Lava tengeke ni lava nyameke va nga dya nyama ya kona, ku fana ni loko ku dyiwa ya mhala kumbe ya mbavala. 23
Levh. 7:26-27
17:10-14
19:26
Dut. 12:16,23
Ntsena mi nga tshuki mi dya ngati ya xifuwo xexo; yi halateni, ku fana ni loko mi halata mati.


text:
191Xikwembu xi byela Ezekiele ku suma risimu ra xirilo, a rila tihosi ta Israele 2hi marito lawa ya nge:
Mana wa n'wina a a ri nghala ya xisati,
a hlamarisa exikarhi ka tinghala tin'wana,
loko a etlela ni swinghalana swa yena,
a rhendzeriwa ha swona a swi kurisa.
3Ú hlawurile xin'wana exikarhi ka swona,
xi kula xi va nghala
leyi nga dyondza ku handzulela leswi yi swi khomeke,
yi dlaya ni vanhu.
4Vanhu va matiko va twile timhaka ta yona,
kutani yi wele ekheleni leri va ri celeke;
va yi boxe nhompfu va hulela muhalo,
va famba na yona etikweni ra Egipta.
5Mana wa kona ú yi languterile nkarhi wo leha,
a kondza a lahlekeriwa hi ku tshemba,
kutani a hlawula xin'wana xinghalana,
a xi kurisa xi va nghala.
6Loko yi kurile,
yi sungula ku rhendzeleka ni tinghala tin'wana,
yi dyondza ku handzulela leswi yi swi khomeke,
yi dlaya ni vanhu;
7yi hirimuxa makhokholo ya valala,Van'wana va ri: yi tekile tinoni ta lava yi va dlayeke
yi herisa ni miti ya vona,
kutani vamatiko hinkwavo va rhurhumela
loko va yi twa yi bonga.
8Vamatiko lava va humile ematlhelweni hinkwawo,
va yi tela va yi rhendzela,
va tlharamule ritavala va yi khubumeta,
yi wela ekheleni leri va ri celeke;
9va yi boxa nhompfu va hulela muhalo, va yi boha,
va famba na yona eka hosi ya le Babilona,
va fika va yi nghenisa ekhotsweni,
leswaku ku bonga ka yona ku nga ha twiwi
emagangeni ya Vaisraele.
10Mana wa n'wina a a fana ni murhi wa vhinya
lowu byariweke kusuhi ni nambu,
wu hluka swinene wu veka ni mihandzu,
hikuva a wu kuma mati yo tala.
11Marhavi ya wona a ma lehile no tiya,
tihosi ti vatleriwa tinhonga ha wona;
a ma kula ma ya henhla,
ma ya dliva ni mapapa;Van'wana va ri: ma hundza ni swirhabyana leswi tlhumeke
a ma lehile ma tlhuma swinene,
ma vonaka ni le kule.
12Kambe vanhu va tihanyi va simurile murhi lowu,
va wu cukumeta ehansi,
wu omisiwa hi moya wa le vuxeni,
mihandzu ya wona yi dzudzeka,
na wona nsinya wa kona lowukulu wu oma,
wu hisiwa hi ndzilo.
13Sweswi wu simekiwile emananga,
etikweni leri omeke ra makwandzasi.
14Nsinya wa kona wu tshwile,
ku tshwa marhavi ni mihandzu,
ku nga ha sali ni rhavi ni rin'we
ro vatla nhonga ya hosi ha rona!
Leri i risimu ra xirilo, ra ha tirha na sweswi.


text:
61Kutani Yobo a hlamula a ku:
2“Loko ingi maxangu ya mina ni makhombo ya mina
ma nga vekiwa hinkwawo exikalwini ma pimiwa,
3a ma ta tlula ni sava ra lwandle hi ku tika;
hikokwalaho ndzi hatle ndzi vulavula.
4Xikwembu-xa-matimba-hinkwawo xi ndzi copile hi miseve,
vuxungu bya yona byi hangalaka ni miri wa mina.
Xikwembu xi le ku ndzi chaviseni.
5“Loko mangwa yi ri ebyanyini bya rihlaza, a yi rili,
homu a yi bongi loko yi ri ku dyeni ka mahlanga.
6Nyama yo pfumala munyu ya dyeka ke?
Ntsutsu lowo basa wa nandziha xana?
7Swakudya swo tano, a ndzi swi tsakeli,
loko ndzo dya swona, swi ta ndzi hlantisa.
8Loko ingi Xikwembu xi nga yingisa xikhongelo xa mina,
xi ndzi endlela leswi ndzi swi navelaka!
9Xikwembu a xi ndzi kandziye xi ndzi pyanya,
a xi ndzi be xi ndzi hetisa:
10Moya wa mina a wu ta chaveleleka;
emaxangwini ya mina lama nga heriki, a ndzi ta tsaka ngopfu,
hikuva a ndzi alanga makungu ya Muhlawuleki.
11Xana ndza ha hanyela yini xana?
Swi nga antswa ndzi timeka ndzi hambana na swona.
12Mina ndzi munhu wa nyama ni ngati,
a ndzi ribye kumbe nsimbhi!
13A ndza ha ri na matimba,
ku pfumaleka ni loyi a nga ndzi pfunaka.”
14Yobo a engeta a ku:
“Munhu la alaka ku tsetselela nakulobye,
ú sandza Xikwembu-xa-matimba-hinkwawo.Van'wana va ri: Munhu la xanisekaka, ú lava ku tsetseleriwa hi vanghana a ta ka a nga tshiki ku chava Xikwembu-xa-matimba-hinkwawo
15Vanghana va mina va ndzi kanganyisile ku fana ni nambu lowu phyeke,
kukota swinambyana leswi khulukaka enkarhini wa timpfula ntsena.
16Siku gwitsi ni gamboko swi n'okaka,
swinambyana leswi swi tala hi mati lama pfindlukeke.
17Kambe loko dyambu ri sungula ku hisa,
swa phya swi nyamalala.
18Mintlawa ya vaxavisi yi hambuka ku ya lava mati kona,
kambe yi lahleka enhoveni, yi lovisa sweswo.
19Mintlawa yo huma eTema yi le ku laveni ka mati,
ya le Xeba yi ni ku tshemba leswaku yi ta ma kuma,
20kambe loko vanhu lava va fika eminkoveni ya kona,
va yi kuma yi nga ri na nchumu.
21N'wina mi fana ni swinambyana sweswo;Van'wana va ri: Xana n'wina mi na byona vutomi ke? E-e!
mi vonile ku xaniseka ka mina, kambe sweswi mi tlhelela ndzhaku.
22Xana ndzi tshama ndzi ku: ‘Ndzi nyikeni swo karhi!’
kumbe: ‘Ndzi pambuleleni rifuwo ra n'wina!’ xana?
23Xana ndzi tshama ndzi ku: ‘Ndzi ntshunxeni eka valala va mina!’
kumbe: ‘Ndzi lamuleleni eka vanhu va tihanyi!’ xana?
24“Ndzi tsundzuxeni, kutani ndzi ta miyela,
ndzi kombeni laha ndzi hoxeke kona.
25Marito ya ntiyiso ma tlhava kambe ma akisa,
kasi ku tshinya ka n'wina a ku pfuni nchumu.
26Mi ringeta ku kaneta marito ya mina,
kambe leswi ndzi swi vulaka eku vavisekeni ka mina a hi matlangwana.
27N'wina mi xavisa ni swisiwana hi ku hoxa vuhlolotwana,
mi endla bindzu hi ku tshika vanghana va n'wina!
28“Kambe sweswi, ringetani ku kamba timhaka ta mina,
hikuva a ndzi nga mi hembeli.
29Tivoneleni, mi nga ndzi dyoheli,
ndzi ri, tivoneleni, nandzu mina ndzi hava!
30Xana ndzi dyohile loko ndzi vulavula,
xana mi ri, khombo a ndzi ri tivi xana?”


text:
Yehovha u endle leswaku ku ponisa kakwe ku tiviwa (2, 3)
Miloti.98 Yimbelelelani Yehovha risimu lerintshwa,+Hikuva u endle swilo swo hlamarisa.+Voko rakwe ra xinene, xandla xakwe xo kwetsima xi ponisile.*+2 Yehovha u endle leswaku ku ponisa kakwe ku tiviwa;+U kombe matiko leswaku u lulamile.+3 U tsundzuke xitshembiso xakwe xa leswaku u ta komba Israyele rirhandzu ni ku tshembeka kakwe.+Misava hinkwayo yi vone ndlela leyi Xikwembu xa hina xi ponisaka ha yona.*+4 Belani Yehovha swivuvutani, n’wina misava hinkwayo.Khanani, mi ba mikulungwana mi nʼwi yimbelelela mi n’wi dzunisa.+5 Yimbelelelani Yehovha tinsimu hi haripa,Hi haripa ni hi tinsimu to nandziha.6 Hi timhalamhala ni mpfumawulo wa nanga,+Banani mikulungwana emahlweni ka Hosi, Yehovha.7 Lwandle ni hinkwaswo leswi nga eka rona a swi pfume,Misava ni lava tshamaka eka yona.8 Milambu a yi phokotele mavoko;Tintshava a ti huwelele hi ntsako+9 Emahlweni ka Yehovha, hikuva u tela* ku ta avanyisa misava.U ta avanyisa misava hi ku lulama+Ni vanhu hi ndlela leyinene.+


text:
Zwinwe zwithu zwine zwa mangadza kha Basotho vha Lesotho ndi u dzhenele vhukuma kha zwa maini zwa Afrika Tshipembe ndi vhone vhashumi vhahulwane nahone vha ita mveledziso. Hezwi zwisumbedza tshiko tshihulwane tsha tshelede yavho zwa dovha zwa kwama mvumbo yavho.
Zwi tou kwama nzulelo dza vho u fana na uvha kule na mita yavho, zwa sia zwi tshi khou shandukisa mbonalo ya mbingano, vhanna vha shuma u ita tshekele ngeno vhafumakadzi vha tshi shuma u kunakisa midi yavho.
Mulayo u tenda uri muna athoma u shuma u fanela u unda vhane vhawe, u fhira u takadzana na vhangana. Vhadzimu na vha porofita (lingaka) vha ya kwamea kha zwine zwa kwama vhanna nga u shuma kule na haya, ngeno vhafumakdzi vha tshi sala hayani.
Vha ya vhidziwa uri vhadise tsireledzo kha khombo ine ya nga vha migodini; hu lavhelelwa uri vha kone u fhodza zwilonda, mimuya na nga nnda, zwo tumana na heyo mishumo, vha dovha vha vha vha tshi khou lavhelesana na mitsiko ine ya vha i tshi khou lavheleswa nga vhafumakadzi vho sala vha vhothe na vhana, masimu, zwifuwo, vhutshilo na tshelede arali i tshi khou todea.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
Nqambi ya Vunanga
Nqambhi ya vunanga (hi xiLatini compōnō; leswinge "loyi a hlelaka") i n'wavunanga loyi a thlelaka ava mutsari wa vunanga byin'wana na byi n'wana, ku hlanganisa na tinsimu leti yimbeleriwaka (hi xiyimbeleri ku mbe khwayere), vunanga bya swichayana kumbe lebyi hlanganisaka vuyimbeleri na mpfumawulo wa swichayana.[1] Nqambhi ya vunanga yi nga tumbuluxa vunanga byo hambana hambana, ku hlanganisa hi xikombiso, vunanga bya mpfumawulo ntsena, vunanga bya tiyetara, vunanga byo rila, vunanga bya ndzhavuko, vunanga bya Jazz na vunanga byo duma. Tinqambhi ti phofula mintirho ya tona hi ku tsala tinoti ta vunanga.[2]
Tinqambi to tala, hi xitalo tithlela tiva vachayi kumbe vayimbeleri lava ngana ntokoto va vunanga.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ «Compositor» en el Diccionario de la lengua española de la RAE.
- ↑ Diccionario técnico de la música de Felipe Pedrell, p. 106, Barcelona, Isidro Torrel Oriol 1897, editorial Maxtor, 2009, ISBN 84-9761-637-5


text:
61Kuteloko vanhu va sungurile ku andza laha misaveni, va veleka ni vana va vanhwanyana. 2Kutani swivumbiwa swa le tilweniVan'wana va ri: vana va Xikwembu swi vona leswaku vanhwanyana lava va sasekile, kutani swi tihlawulela vasati exikarhi ka vona. 3Kutani HOSI Xikwembu xi ku: “Moya wa mina a wu nga ha tshami hilaha ku nga heriki eka munhu, hikuva munhu ú tsanile,Van'wana va ri: munhu i wa nyama kutani ú ta hanya ntsena malembe ya 120.” 4
Enkarhini wolowo, ni le minkarhini leyi landzeleke, ku vile ni swihontlovila leswi velekiweke loko tintsumi ta le tilweni ti hlanganile ni vanhwanyana va laha misaveni. Swihontlovila leswi, hi tona tinhenha ta khale to tiveka ngopfu.
5
Lk. 17:26
I Pet. 3:20
Loko HOSI Xikwembu xi vona leswaku ku dyoha ka munhu i kukulu laha misaveni, ni leswaku makungu hinkwawo ya mbilu ya yena ma bihile minkarhi hinkwayo, 6xi vaviseka embilwini, xi tilaya leswi xi endleke munhu emisaveni, 7kutani xi ku: “Ndzi ta herisa vanhu lava ndzi va tumbuluxeke laha misaveni, ni swiharhi, ni swikokovi, ni tinyanyana. Ndza tilaya, leswi ndzi vumbeke swilo leswi.” 8Kambe Nowa yena a a tsakeriwa hi HOSI Xikwembu.
9
Leti i timhaka ta va ka Nowa. Nowa a a ri munhu wo lulama, loyi a a tsakisa Xikwembu ku tlula vanhu hinkwavo lava a va ri kona emisaveni; naswona a a ri ni xinakulobye ni Xikwembu. 10Nowa a a ri ni vana vanharhu, Xeme na Hamu na Yafeta.
11Enkarhini lowu, Xikwembu xi vona leswaku misava yi onhakile, yi tele hi vanhu va tihanyi. 12Loko xi yi languta, xi vona leswaku yi onhakile, hikuva vanhu hinkwavo emisaveni a va endla leswo biha. 13Kutani Xikwembu xi ku ka Nowa: “Ndzi ni makungu ya ku herisa vanhu hinkwavo, hikuva misava yi tele tihanyi hikwalaho ka vona. Kutani ndzi ta va herisa swin'we ni misava. 14Tiendlele ngalava hi timhandze ta murhi wa gofere. Endzeni ka ngalava ya kona, u endla makamari;makamari, kumbe: makwarutu u tota ni ntita endzeni ni le handle ka yona. 15Ngalava yi fanele ku va ni mimpimo leyi: 150 m ku leha, 25 m ku anama, ni 15 m ku ya ehenhla. 16Endla lwangu ra yona,lwangu ra yona; van'wana va ri: fasitere, jinela u siya 50 cm exikarhi ka lwangu na khumbi, u vekela ni rivanti hala tlhelo ka yona; ngalava ya kona u yi endla yi va ni tindlu ta le hansi, ni ta le xikarhi, ni ta le henhla. 17Sweswi ndzi lava ku rhumela ndhambi ya mati, yi ta herisa swivumbiwa hinkwaswo leswi hanyaka emisaveni. Swilo hinkwaswo leswi nga laha misaveni swi ta fa. 18Kambe ndzi ta endla ntwanano na wena; kutani u ta nghena engalaveni wena, ni nsati wa wena, ni vana va wena, ni vasati va vona. 19Kutani exikarhi ka swivumbiwa hinkwaswo swa tinxaka-xaka leswi hanyaka, u ta teka swimbirhi-mbirhi, xa xinuna ni xa xisati, u nghena na swona engalaveni, leswaku na swona swi ta pona. 20Exikarhi ka tinyanyana hinkwato, ni swiharhi hinkwaswo, ni swikokovi hinkwaswo, u ta nghena ni swimbirhi swa rixaka rin'wana ni rin'wana, leswaku na swona swi ta pona. 21U fanele ku teka ni swakudya hi tinxaka-xaka ta swona, u swi hlayisa, swi ta dyiwa hi wena ni swivumbiwa leswin'wana.” 22
Hiloko Nowa a endla swilo leswi hinkwaswo, hilaha Xikwembu xi n'wi leriseke hakona.


text:
Skates
Vito ra ntolovelo ra xindyangu
Skates
Vito ra xi science
Rajidae
Size
Ku fika eka 2 m.
Nhlamuselo
Yiphambarhalile, miri wa yona wufana na disk laha yivaka na tipiku ta xivumbeko xa triangle. Yihambanyiseka swinene eka ti rays hikokwalaho ka ti pectoral fins letinga endhaku ka tipiku. Muhlovo wa yona yihambana laha henhla. Laha etlhelo kutala kuva na muhlovo wo vonikela swinene.
Vuxokoxoko
Ndyangu wayona wuna kwalomu ka 18 na tinxakanxaka ta 200. Matihlo ya yona yakumeka e henhla ka nhloko. Ti spiracles tikumeka endzhaku ka matihlo. Yiva na nhlonge yo tsindziyela nitlhela yitlhava. Kasi tinwana tinxaka tina ti prickles laha xikarhi. Hinkwato tirhandza swakudya. Matandza yayona yani timhondzo ta mune (4)naswona titirhisiwa kuva yakota kuva yitshama hi wona.
Swakudya
Yidya swakudya swofana na ti crustaceans na tihlampfi letintsongo. Yikota kuti tumbeta ehansi ka sava/sandi leswku yita kota no tumbelela swakudya swa yini.
Kuhangalaka
Yikumeka eka tinxaka hinkwato ta malwandle lawa ya kumekaka hinkwako laha tikweni.
Common species
Winter skate (Raja ocellata)
Biscuit ray (Raja miraletus)
Thornback ray (Amblyraja radiata)


text:
11
Solomoni ṅwana wa khosi Dafita o pfumbisa muvhuso wawe wa khwaṱha nge Muṋe washu Mudzimu wawe a vha e nae, a mu hulisa zwihulu.
2Khosi Solomoni a amba na Vhaisraele vhoṱhe, vhalangammbi na vhalangagomane na vhahaṱuli na vharangaphanḓa vha Israele na ṱhoho dza miṱa, 3Solomoni na tshivhidzo tshoṱhe vha gonya tshikwarani tsha Gibioni, ngauri dennde ya u ṱangana na Mudzimu yo fhaṱwaho phangani nga Mushe muḓinḓa wa Muṋe washu yo vha i henefho. 4
Zwino mbulungelo ya Mudzimu khosi Dafita o vha o i hwala Kiriathi Jiarimu a i isa Jerusalema, a i vhea fhethu he a i lugisela, ngauri o vha o i akhela dennde henefho. 5
Hone aḽiṱari ya musinaseṱha yo fhaṱwaho nga Betsaliele ṅwana wa Uri, ṅwana wa Huru, yo vha i muḓini wa Gibioni phanḓa ha dennde ya Muṋe washu. Khosi Solomoni na tshivhidzo vha luvha Muṋe washu henefho. 6Solomoni a takuwa a ya kha aḽiṱari ya musinaseṱha phanḓa ha Muṋe washu a re denndeni ya u ṱangana nae, a ṋekedza zwiṱhavhelo zwi fhiswaho zwine zwa swika tshigidi.
7Vhusiku honoho Muṋe washu a ḓisumbedza Solomoni a mu vhudza a ri, “Humbela tshine wa funa ndi tshi u ṋea.”
8Solomoni a fhindula Mudzimu a ri, “Wo itela khotsi anga Dafita vhuthu vhuhulu, nṋe wa nnyita khosi vhudzuloni hawe. 9Zwino, Mudzimu Muṋe washu, khwaṱhisa zwe wa fulufhedzisa khotsi anga Dafita, ngauri wo nnyita khosi uri ndi vhuse vhathu vho andaho unga buse ḽa shango. 10Mphe vhuṱali na nḓivho, uri ndi kone u ranga vhathu havha phanḓa, ngauri ane a nga kona u vhusa lushaka ulu luhulu a nga vha nnyi?”
11Mudzimu a fhindula Solomoni a ri, “Vhunga zwi zwenezwo zwe mbilu yau ya tama, ú songo humbela thundu na lupfumo kana khuliso kana lufu lwa maswina au, vhunga ú songo humbela u lalama, wó humbela vhuṱali na nḓivho uri u kone u vhusa vhathu vhanga vhe nda u ita khosi uri u vha vhuse, 12zwenezwo ndi ḓo u ṋea vhuṱali na nḓivho. Ndi ḓo u ṋea na thundu na lupfumo na khuliso, zwi sa athu vhuya zwa ṋewa iṅwe khosi yo u rangaho phanḓa, na ine ya ḓo u tevhela a i nga fani na iwe.”
13Ndi hone Solomoni a tshi takuwa a livha Jerusalema a tshi bva tshikwarani tsha Gibioni, phanḓa ha dennde ya u ṱangana na Mudzimu. Solomoni a vhusa Vhaisraele.
14Solomoni a vhumba mmbi ya gariki dza 1 400 na bere dza 12 000, dziṅwe a dzula nadzo Jerusalema, dziṅwe a dzi vhea miḓini ya dzigariki. 15A khokha siliva na musuku Jerusalema zwa anda unga matombo, matanda a mukedara a anda unga mihuyu matsindeni a zwikwara. 16Bere dza Solomoni dzo vha dzi tshi rengwa Egipita na Kue, vhashavhi vha musanda vha tshi dzi renga Kue. 17Gariki vho vha vha tshi renga Egipita nga mangwende a 600 a siliva, bere i tshi rengwa nga mangwende a 150. Vho vha vha tshi ita na u dzi rengisela mahosi a Vhahithi na Vhaaramu.


text:
Tsessebe
Ndzandzi
Vito
Ndzandzi
Xivumbeko
Ndzandzi ya xinuna yina ntiko wa 140 kg, yipimiwe kuva 1,2 m laha makatleni naswona yilehile nyana eka leya xisati leyi yona yitikaka kwalomu ka 120 kg. Rimbewu hinkwaro ra yona rina timhondzo kambe leta ta xinuna ta tika loko kupimanisiwa naya xisati.
Loko u languta timhondzo ta yona hile mahlweni swilanguteka onge u vona n'weti wunga helelangi. Xikandza xa yona xidzwiharile yiva na muhlovo nyana wa purple laha makatleni kasi hala kunwani miri wayona iwa buraweni.
Swakudya
Lexi xiharhi xitidyela byasi kambe xihlawula na matluka xisiya swirhabyani. Yitsakisiwa ngopfu hiswihluke naswona yitsakela ngopfu lomuya akuri na ritshwa.
Kutswalana
Titswalana kuya hitinguva, laha Afrika Dzonga yitswala hi ndzhati na Nhlangula laha kutswariwaka rhole rin'we, endzhaku ko biha emirini kuringana 7 watinhweti.
Ntolovelo lowu wuhumelela kusukela exikarhi ka Nyenyenyana kuya fikela eka Nyenyankulu. Hinguva ya masangu leya xinuna yikombisa swinene maendlelo ya kona.
Mahanyelo
Ndzandzi ya hanyeka swinene kasi mintlawa yayona yiva yiri na letintsongo taha kutswariwaka letikumekaka tiri nakwalomu ka 6-10. Leta tinghwendha naleti hlawulaka vundhawu titala kuhlangana tiva 30.
Leswi swivonaka ngopfu lomu tin'waka kona mati nalaha kungana madyelo ya rihlaza. Laha Ndzandzi yinga tala ngopfu kona titala ku hlengeletana hixivumbeko xokarhi. Letintsongo ti endla ntlawa watona kusukela loko tiri na lembe rinwe naswona tasusiwa eka mintlawa yaletin'wana.
Laha Tikumekaka Kona
Ndzandzi yiwela eka ndyangu wunwe na Hoyohoyo na Hongonyi laha hinkwato titekiwaka tifana hilaha makatleni yatona. Laha Afrika Dzonga Ndzandzi yikumeka enwalungwini.
Totala tile nkambeni wa swiharhi wa Kruger kasi tin'wana tivakona eka mintanga yohlayisela eka yona swiharhi. Kasi taha kutlhela tivakona eka yin'wana mintanga ya vanhu.
Tinhlayo ta Nkoka
Vito ra xi Latin: Damaliscus Lunatus
Ntiko (Xisati): 126 kg
Ntiko (Xinuna): 140 kg
Kuleha (Xisati): 170 cm
Kuleha (Xinuna): 170 cm
Kubiha mirini: Khume watinhweti
Nhlayo wa vana: Rhole rinwe
Kuringanela masangu: 26 - 40 wa tinhweti
Ntiko wotswariwa: 11 kg
Swakudya: Artiodactyla
Ndyangu: Bovidae
Rivilo ro tsutsuma: 60 km/h
Timhondzo: 35 cm (rekhodo - 47 cm)
Kutswalana: N'wana un'we watswariwa kusuka hi Ndzhati - Hukuri endzhaku ko biha mirini kuringana +/- 8 wa tinhweti.
Nhlamuselo ya Minkondzo
Laha tihlotaka swakudya kona minkodzo ya tona yivonaka kahle leswaku ayinga jahangi. Rimbewu hinkwaro ritirhisa mati yokarhi lawa yiwahumesaka loko yiteka vundhawu bya yona kambe leya xinuna yitlharihe ngopfu loko ku endleka sweswo.
Yitlhela yikota no vumbuluka ehansi laha kungana xitshuka kumbe laha kungana sava yitlhela yikhidzama hi milenge. Rimbewu hinkwaro ritlhava nale hansi hirimhondzo endzhaku ka timpfula.
Xiharhi lexi xinyikiwile swinene loko swita eka kutirhisa milenge yale mahlweni kuhandza hiyona laha xitsakelaka kutshama kona tani hi ndzhawu ya xona no tiyisisa leswaku hile ka xona.


text:
Hosi ya tihosi, ha ku dzunisa sweswi;
Ha ku tshinelela, ha nkhisamela wena,
Ha twarisa Yesu, Mupfuni lo'nkulu,
Hosi ya matilo, Aleluya! Amen.
2 Hosi ya tihosi, Ha ku tsakela wena
Hi na mani henhla loko ku nga ri wena
Ni la misaveni Hi na wena ntsena,
A hi lavi umbe, Aleluya! Amen.
3 Hosi ya tihosi. Ha ku tlangela wena,
Loy'a nga hi fela, a vuya a hi ntshunxa,
Ha twarisa ntamu wa Nhenha ya tilo,
L'a susaka swivi, Aleluya! Amen.
4 Hosi ya tihosi. Ha ku twarisa wena,
Hi we Muhanyisi L'a susaka mavabyi.
Hi we Nkulukumba N'anga ya matimba,
L'a hi tshungulaka, Aleluya! Amen.
5 Hosi ya tihosi, Yi vongeni namuntlha,
L'a hi hlayisaka, A xurhisa hi Moya,
L'a hi tsakisaka, L'a nga ta hi teka.
N'wi kurisen' yena. Aleluya! Amen.


text:
251Loko Festo a fikile etikweni rero, a tshama masiku manharhu eKhezariya, kutani a suka, a tlhandlukela eYerusalema. 2Kavaloko vaprista lavakulu ni vakulukumba va Vayuda va ta emahlweni ka yena ku ta mangalela Pawulo; 3va khongela Festo leswaku a va pfuna hi ku rhumela Pawulo eYerusalema, kasi a va bohile makungu yo n'wi dlaya endleleni. 4Kambe Festo a va hlamula a ku: “Pawulo ú le khotsweni eKhezariya; na mina ndzi ta hatla ndzi tlhelela kona.” 5A engeta a ku: “Hambiswiritano, lava nga vakulukumba exikarhi ka n'wina a va rhelele na mina; loko wanuna loyi a kumeka a ri ni nandzu wun'wana, va ta n'wi mangalela.”
6Festo a xwa na vona nkarhi lowu nga tluriki khume ra masiku, kumbe 8, kutani a rhelela a ya eKhezariya. Hi siku leri tlhandlamaka, a tshama ehubyeni, kutani a lerisa leswaku Pawulo a tisiwa. 7Loko a fikile, Vayuda lava humaka eYerusalema va n'wi rhendzela, kutani va n'wi lumbeta hi milandzu leyo tala, leyo chavisa, leyi va tsandzekaka ni ku humesa vumbhoni bya yona. 8Kutani Pawulo a tihlamulela, a ku: “A ndzi dyohelanga Nawu wa Vayuda, kumbe Tempele, kumbe Khezari.” 9Kambe Festo a a navela ku tsakisa Vayuda; hikokwalaho a hlamula Pawulo, a ku: “Xana u lava ku tlhandlukela eYerusalema, u ya avanyisiwa kona emahlweni ka mina ehenhla ka timhaka teto ke?” 10Pawulo a ku: “Ndzi yimile ehubyeni ya Khezari; hi kona laha ndzi fanelaka ku avanyisiwa kona; loko va ri Vayuda, a ndzi va dyohelanga, hilaha u swi tivaka hakona na wena. 11Hambiswiritano, loko ndzi dyohile, kumbe loko ndzi endlile swin'wana leswi fanekeriwaka hi rifu, a ndzi ali ku fa, kambe loko ku nga ri ni ntiyiso emilandzwini leyi va ndzi mangalelaka ha yona, a ku na munhu loyi a nga ndzi nyiketaka eka vona; ndzi kombela ku avanyisiwa hi Khezari.” 12Kutani loko Festo a kanerile mhaka ni huvo, a hlamula a ku: “U komberile ku avanyisiwa hi Khezari, u ta ya le ka Khezari.”
13Kuteloko ku hundzile masiku ma nga ri mangani, hosi Agripa na BernikeBernike na Drusila a va ri vamakwavo va hosi Agripa ni vana va hosi Heroda loyi hi hlayaka ta ku fa ka yena eka 12:20-25 va ta eKhezariya ku ta xeweta Festo. 14Loko va xwile kona masiku layo talanyana, Festo a andlalela hosi timhaka ta Pawulo, a ku: “Ku ni munhu kwala, loyi Felikisi a nga n'wi tshika ekhotsweni. 15Loko ndzi ri eYerusalema, vaprista lavakulu ni vakulukumba va Vayuda va n'wi mangalele ka mina, va kombela leswaku a avanyisiwa. 16Ndzi va hlamurile, ndzi ku: ‘A hi mukhuva wa Varhoma ku nyiketa munhu loyi a nga mangaleriwa, hambi a ri mani na mani, loko a nga sungulanga hi ku humelela emahlweni ka vamangaleri va yena, a nyikiwa nkarhi wa ku tihlamulela eka leswi va n'wi mangalelaka ha swona.’ 17Hikokwalaho loko va fikile hinkwavo haleno, a ndzi hlwelanga: ndzi yile ndzi ya tshama ehubyeni hi siku leri tlhandlamaka, kutani ndzi lerisa leswaku wanuna yoloye a tisiwa. 18Kutani loko vamangaleri va yena va suka va yima va vulavula, a va humesanga ni mhaka ni yin'we leyo biha leyi a ndzi anakanya leswaku kumbexana va ta yi humesa; 19a va kanetana na yena hi ta vukhongeri bya ka vona ni ta ku fa ka munhu un'wana loyi a va ku i Yesu, loyi Pawulo a a vula leswaku wa hanya. 20Leswi ndzi nga vonangiki swinene ndlela yo nghena etimhakeni leti, ndzi vutisile Pawulo ndzi ku: ‘Xana u lava ku ya eYerusalema, u ya avanyisiwa kona etimhakeni leti xana?’ 21Kambe Pawulo ú komberile ku sala ekhotsweni a rindziwa kona, ku kondza loko mhaka ya yena yi tsemiwa hi hosi leyikulu;Xigriki: “hi Sebasto”, kumbe “hi Awugusto” hi Xilatini, hileswaku Muchaviseki. Vito leri a xi ri xifundzho xa hosi leyikulu ya le Rhoma, yena Khezari hikokwalaho ndzi lerisile leswaku a rindziwa ekhotsweni ku fikela siku leri ndzi nga ta n'wi rhumela eka Khezari ha rona.”
22Kutani Agripa a ku ka Festo: “Na mina a ndzi ta rhandza ku twa munhu loyi.” Festo a ku: “Mundzuku kunene u ta n'wi twa.”
23Hi siku leri tlhandlamaka Agripa na Bernike va ta va bombile hi swa vuhosi bya vona; va nghena ehubyeni va ri ni tindhuna ta nyimpi ni vakulukumba va muti; Festo a lerisa leswaku Pawulo a tisiwa. 24Kavaloko Festo a ku: “Hosi Agripa, na n'wina hinkwenu vavanuna mi nga na hina kwala! Ma n'wi vona, munhu loyi ntshungu hinkwawo wa Vayuda wu nga n'wi mangalela ka mina, hambi le Yerusalema, hambi haleno; a va huwelela va ku: ‘Ú fanele ku dlawa!’ 25Loko ndzi ri mina, ndzi kumile leswaku a nga na nandzu lowu a fanelaka ku avanyiseriwa rifu ha wona; naswona yena ú komberile ku avanyisiwa hi hosi leyikulu; hikokwalaho ndzi tsemile mhaka hi ku vula leswaku ú fanele ku rhumeriwa ka yona. 26Hambiswiritano, a ndzi na mhaka yo tiya leyi ndzi nga tsalelaka hosi ha yona; kutani ndzi n'wi tisile ka n'wina, ngopfu-ngopfu eka wena hosi Agripa, leswaku timhaka ta yena ti kambisisiwa, ndzi va ni leswi ndzi nga ta tsala swona. 27Hikuva ndzi vona leswaku a swi twali ku rhumela munhu loyi a bohiweke, loko ku nga vuriwi timhaka leti a mangaleriwaka ha tona.”


text:
Rock Hyrax
Thanyani
Vito
Thanyani (Procavia capensis)
Xivumbeko
Muxaka lowu wa kondlo I xaka lerikulu leri hanyaka ra ndlopfu hambi leswi swihambanaka swinene hi xiyimo. Vuxaka lebyi byisukela eka leswi swiharhi leswi hivumbirhi kaswona swifanaka hi xivumbeko xa matinu na milenge.
Swakudya
Thanyani yidya swimilani. Hambi leswi yipfaka yikatsa katsa, yitsakela byasi himinkarhi ya timpfula kasi loko ku omile yidya ximilani xinwana na xinwana lexikumekaka. Swimilani leswitivekaka swidlaya kumbe swiri na nuhelo rokarhi kumbe ku onha xivindzi hiswin’wana leswi dyiwaka hi thanyani loko kuri na dyandza.
Kutswalana
Vana vatswariwa loko kusungula ximumu endzhaku ka kutika 7 wa tinhweti. Kasi tinwani tithanyani taswikota kubiha miri tinga seva na lembe. Muxaka lowu wa kondlo waswikota kutswala kambirhi kumbe kanharhu. Thanyani yinwe yaxinuna yaswikota ku hlayisa tithanyani ta xisati to fika 17 eka ntlawa. Thanyani leyikuleke ya xinuna yaswikota kuhanya eka vuxaka byebyo.
Mahanyelo
Thanyani yirhandza ku orha masana ehenhla ka maribye lawa yakulu ngopfu ngopfu ni mixo kumbe loko dyambu riya ekupeleni. Thanyani yitala ku dyiwa ngopfu hi rikhozi, Nadzana na Yingwe.
Laha yikumekaka kona
Tani hileswi swihlamuseriwaka hi vito ra yona ra xinghezi, thanyani yitsakela kutshama emaribyeni e matikweni hinkwawo yale dzongeni wa Afrika. Yitlhela yitsakela kutshama eminsinyeni laha minsinya yakona yinga kusuhi na riwa.
Tinhlayo ta nkoka
Vito ra xi Latin: Procavia Capensis
Ntiko (Xisati): 2, 5 - 4, 2 kg
Ntiko (Xinuna): 3, 2 - 4, 7 kg
Ku leha (Xisati): 55 cm
Kuleha (Xinuna): 55 cm
Ku biha emirini: 8 months
Vana: 1 - 6
Kuringanela Masangu: 17 months
Ntiko wotswariwa: 165 - 230 g
Swakudya: Hyracoidea
Ndyangu: Procaviidae
Kutswala: 1 - 6 wa vana vatswariwa hi Ndzhati/Nhlangula na Nyenyekulu - Dzivamusokol endzhaku ko tika kwalomu ka 7 wa tinhweti.
Nhlamuselo ya minkondzo
Thanyani yina swikunwani swa 4 eka milenge yale mahlweni na swi 3 eka yale ndzhaku. Swikunwani hinkwaswo swinaminwala handle ka xalendzeni xa nenge wale ndzhaku lexinga na nwala wo khotseka. Minkondzo ya kona ayi sirheleriwanga hinchumu leswi endlaka leswaku laha yikandziyaka kona kusala kutsakama leswaku yita khomelela kahle. Leswi swiendla leswaku yikhomelela kahle laha kurhetaka naloko yikhandziya minsinya.


text:
81Solomoni ú hetile malembe ya 20 a ri karhi a aka yindlu ya HOSI Xikwembu ni tindlu ta ntsindza wa yena. 2Kavaloko a aka hi vuntshwa miti leyi hosi HiramuVan'wana va ri: Huramu a n'wi nyikeke yona, kutani a rhurhisa Vaisraele van'wana va ya tshama emitini ya kona.
3Kutani Solomoni a ya hlasela matiko ya Hamata na Soba, a ma teka. 4A aka hi vuntshwa muti wa Tadimora emananga, ni miti hinkwayo yo hlayisela tinhundzu eka yona leyi nga le Hamata. 5A pfuxa muti wa Beta-Horoni wa le magangeni, ni muti wa Beta-Horoni wa le nkoveni; miti ya kona a yi ri makhokholo, yi biyeleriwile hi rirhangu yi ri ni timbanti leti gogiwaka. 6Solomoni a pfuxa ni muti wa Baalata, a engeta a aka ni miti hinkwayo leyi tinhundzu ta yena ni makalichi ya yena ya nyimpi a swi hlayisiwa eka yona, ni miti leyi vagadi va tihanci a va tshama eka yona. Solomoni ú akile hinkwaswo leswi a swi rhandzeke, eYerusalema, ni le Lebanoni, ni le tindhawini hinkwato leti fumiwaka hi yena. 7-8Masalela ya Vahiti ni Vaamori ni Vaperesi ni Vahivhi ni Vayebusi, Solomoni ú va rhwexile mintirho ya vuhlonga, hikuva a va nga ri Vaisraele. A va ri vatukulu va vanhu lava a va sele etikweni, lava Vaisraele va tsandzekeke ku va herisa. Ni sweswi va ha ri mahlonga. 9Loko va ri vavanuna va Israele, Solomoni a nga va rhwexanga mintirho ya vuhlonga: A va ri masocha ya yena, ni tindhuna ta mavuthu ya yena, ni vafambisi va makalichi ya nyimpi, ni vafambisi va vagadi va tihanci. 10Naswona valanguteri lavakulu lava vekiweke hi Solomoni a va ringana 250, va rhangela vavanuna va tiko hinkwaro.
11Solomoni a a tekile n'wana Faro. A akela nsati loyi wa yena eyindlu, kutani a n'wi rhurhisela eka yona, a n'wi susa emutini wa Davhida hosi ya Israele, hikuva a a ku: “N'wa-Faro a swi n'wi fanelanga ku tshama emutini wa tatana, hikuva tindhawu leti Areka ya HOSI Xikwembu yi hundzeke eka tona, ta yila hakunene!”
12Enkarhini wolowo, Solomoni a sungula ku humesa magandzelo lama hisiwaka, a ma humesela HOSI Xikwembu alitarini ya xona leyi langutaneke ni rikupakupa ra Tempele. 13
34:22-23Dut. 16:16
A a hlayisa milawu ya kona, a humesa magandzelo hinkwawo lama lerisiweke hi Muxe eminkarhini leyo hlawuleka, yi nga leyi: Siku ra Savata, ni siku ra ku tshama ka n'weti, ni Nkhuvo wa Xinkwa xo-ke-comela, ni Nkhuvo wa Mavhiki (kumbe wa Ntshovelo), ni Nkhuvo wa Mintsonga. 14Hi ku hlayisa nawu wa Davhida tata wa yena, Solomoni a hlawula mintlawa ya vaprista, a yi avela mintirho ya yona, a veka ni Valevhi emintirhweni ya vona ya ku dzunisa Xikwembu ni ku pfunana ni vaprista siku rin'wana ni rin'wana hilaha swi lerisiweke hakona. Solomoni a hlawula ni varindzi va le tinyangweni hi mintlawa ya vona, a va veka enyangweni yin'wana ni yin'wana, hi ku landza swileriso swa Davhida munhu wa Xikwembu. 15Hinkwaswo leswi Davhida a swi leriseke vaprista ni Valevhi, hi tlhelo ra vuhlayiselo bya xuma ni mintirho yin'wana ya Tempele, swi landziwile hakunene.
16Hi yona ndlela leyi Solomoni a nga fambisa ntirho wa yena ha yona, ku sukela loko a sungula ku aka Tempele, ku kondza loko yi ku chapu; hi ndlela yoleyo yindlu ya Xikwembu yi va yi hetisekile.
17Kutani Solomoni a ya le Esiyoni-Gebere ni le Eloto, miti leyi nga ribuweni ra Lwandle-ro-Tshwuka, etikweni ra Edomu. 18Loko Solomoni a ri le Esiyoni-Gebere, Hiramu a n'wi rhumela tingalava, a n'wi lomba ni vavanuna lava tivaka mafambisele ya tona elwandle. Kutani vatluti lava va huma ni malandza ya Solomoni, va ya etikweni ra Ofiri hi ndlela ya lwandle, va ya vuya ni nsuku lowo tala, lowu tikaka ku tlula tithani ta 8, kutani va wu nyika hosi Solomoni.