text:
DYONDZO 7
Xana U Tshame U Titwa U Ri Ni Xivundza Ni Ku Chava?
Vona xifanyetana lexi nga exifanisweni. Xi vonaka xi ri ni xivundza ni ku chava, a hi swona ke? Xana u tshame u titwa hi ndlela yoleyo?— Un’wana ni un’wana u titwa hi ndlela yoleyo minkarhi yin’wana. Bibele yi vulavula hi vanghana va Yehovha lava na vona va titweke va ri ni xivundza ni ku chava. Un’wana wa vona a ku ri Eliya. A hi dyondzi ha yena.
Khale ka khaleni Eliya a a tshama eIsrayele emahlweni ko va Yesu a velekiwa. Akabu, hosi ya le Israyele, a a nga gandzeli Xikwembu xa ntiyiso, ku nga Yehovha. Akabu ni nsati wakwe, Yezabele, a va gandzela Bali xikwembu xa mavunwa. Kutani vanhu vo tala eIsrayele na vona va sungule ku gandzela Bali. Hosi ya xisati Yezabele a a ri ni nsele naswona a a lava ku dlaya vanhu hinkwavo lava gandzelaka Yehovha, ku katsa na Eliya! Xana wa swi tiva leswaku Eliya u endle yini?—
Eliya u tsutsumile! U ye endhawini ya le kule laha mpfula yi nga niki kutani a tumbela ebakweni. Xana u ehleketa leswaku ha yini a endle tano?— Ina, a a chava. Kambe Eliya a a nga fanelanga a chava. Ha yini? Hikuva a a swi tiva leswaku Yehovha u ta n’wi pfuna. Yehovha u tshame a kombisa Eliya matimba yakwe. Siku rin’wana Yehovha u hlamule xikhongelo xa Eliya hi ku rhumela ndzilo wu huma etilweni. Kutani ni sweswi Yehovha a a ta pfuna Eliya!
Loko Eliya a ri ebakweni, Yehovha u vulavule na yena a n’wi vutisa a ku: ‘Xana u endla yini laha?’ Eliya u hlamule a ku: ‘Hi mina ntsena loyi a ha ku gandzelaka. Ku sele mina ntsena naswona ndzi chava leswaku ndzi ta dlayiwa.’ Eliya a a ehleketa leswaku vagandzeri lavan’wana hinkwavo va Yehovha va dlayiwile. Kambe Yehovha u byele Eliya a ku: ‘Wolowo a hi ntiyiso. Ku ni vanhu van’wana va 7 000 lava ha ndzi gandzelaka. U nga chavi. Ndza ha ri ni ntirho wo tala lowu u faneleke u wu endla!’ Xana u ehleketa leswaku Eliya swi n’wi tsakisile ku twa sweswo?—
Xana u nga dyondza yini eka leswi humeleleke Eliya?— A wu fanelanga u titwa u ri ni xivundza ni ku chava. U ni vanghana lava rhandzaka Yehovha swin’we na wena. Nakambe Yehovha u ni matimba lamakulu naswona minkarhi hinkwayo u ta ku pfuna! Xana a swi ku tsakisi ku tiva leswaku hakunene a wu wexe?—


c: text/html

text:
“A Ku Katekisiwe Ku Twisisa Ka Wena!”
MARITO lama nga laha henhla ma vuriwe hi Davhida wa le Israyele wa khale loko a bumabumela wansati loyi a hlanganeke na yena. Vito ra wansati yoloye a ku ri Abigayele. I yini lexi endleke leswaku Davhida a n’wi bumabumela naswona hi nga vuyeriwa njhani eka xikombiso xakwe?
Davhida u hlangane ni wansati yoloye loyi a a tekiwile hi nkarhi lowu a a baleka Hosi Sawulo. Abigayele a ri nsati wa Nabali loyi a fuwile swinene naswona a ri ni swifuwo swo tala leswi a swi tshama etindhawini ta tintshava ta le dzongeni wa Yuda. Davhida ni vavanuna vakwe a va fana ni ‘rirhangu leri rhendzeleke’ varisi ni swifuwo swa Nabali. Hi ku famba ka nkarhi, Davhida u rhume majaha eka Nabali leswaku ma ya kombela ‘xin’wana ni xin’wana lexi voko ra Nabali ri nga xi kumaka’ leswaku va ta kota ku kuma swakudya. (1 Sam. 25:8, 15, 16) Leswi Davhida a swi kombeleke a swi fanela tanihi leswi yena ni vavanuna vakwe va sirheleleke varisi ni swifuwo swa Nabali.
Kambe Nabali u hanye hi ku pfumelelana ni vito rakwe leri vulaka leswaku “Xihunguki” kumbe “Xiphukuphuku.” U karihile a tlhela a rhukana Davhida naswona a nga xi amukelanga xikombelo xakwe. Kutani Davhida u hlele ku ya hlasela Nabali hikwalaho ka ndlela yo biha leyi a anguleke ha yona eka musa lowu a n’wi kombeke wona. Nabali a a hoxe ndyangu wakwe ekhombyeni hikwalaho ka swiendlo swakwe swa vuphukuphuku.—1 Sam. 25:2-13, 21, 22.
Hi ku xiya leswaku Davhida a ta veka vuxaka byakwe na Yehovha ekhombyeni, hi xivindzi Abigayele u nghenelerile. Hi xichavo u kombele Davhida leswaku a nga dyoheli Yehovha. Kutani u nyike Davhida loyi a ta va hosi swakudya swin’we ni malandza yakwe. Davhida u swi xiyile leswaku Yehovha u tirhise Abigayele ku n’wi sivela ku endla nchumu lowu a wu ta endla leswaku a endla xidyoho. Kutani Davhida u byele Abigayele a ku: “A ku katekisiwe ku twisisa ka wena, a ku katekisiwe wena u nga ndzi sivela esikwini leri leswaku ndzi nga vi na nandzu wa ngati.”—1 Sam. 25:18, 19, 23-35.
Ku hambana na Nabali loyi a nga tlangeli, hi fanele hi tlangela swilo leswinene leswi hi endleriwaka swona. Ku engetela kwalaho, loko hi xiya leswaku ku lava ku endleka nchumu wo karhi lowu nga ni khombo, hi fanele hi endla matshalatshala yo wu sivela. Loko hi endla tano, hi ta vula marito lama vuriweke hi mupisalema loyi a byeleke Xikwembu a ku: “Ndzi dyondzise vunene, ku twisisa ni vutivi.”—Ps. 119:66.
Loko hi endla swilo hi vutlhari van’wana va ta swi xiya. Ku nga khathariseki leswaku va swi vula hi ku kongoma kumbe e-e, va nga titwa ku fana na Davhida loyi a nga te: “A ku katekisiwe ku twisisa ka wena!”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yohane 6:1-71
6 Endzhaku ka swilo leswi Yesu a tsemakanya lwandle ra Galeliya kumbe Tiberiyo.+2 Kambe ntshungu lowukulu wu hambeta wu n’wi landzela, hikuva a wu vona masingita lawa a a ma endla eka lava a va vabya.+3 Kutani Yesu a tlhandlukela entshaveni,+ a tshama kona swin’we ni vadyondzisiwa vakwe.4 Kutani paseka,+ ku nga nkhuvo wa Vayuda, a yi ri kusuhi.5 Hikokwalaho, loko Yesu a tlakusa mahlo yakwe ivi a vona ntshungu lowukulu wu ta eka yena, a ku eka Filipi: “Xana hi nga wu xavela kwihi swinkwa leswaku wu dya?”+6 Hambiswiritano, a a vula leswi hi xikongomelo xo n’wi ringa, hikuva a a swi tiva leswi a a lava ku swi endla.7 Filipi a n’wi hlamula a ku: “Swinkwa leswi ringanaka tidenari ta 200 a swi nge va ringani, leswaku un’wana ni un’wana a kuma switsongo.”+8 Un’wana wa vadyondzisiwa vakwe, Andriya makwavo wa Simoni Petro, a ku eka yena:9 “Hi loyi mufana lontsongo la nga ni swinkwa+ swa maxalana swa ntlhanu ni tinhlampfi timbirhi letitsongo. Kambe swi nga endla yini eka vanhu vo tala swonghasi?”+10 Yesu a ku: “Lerisani vanhu leswaku va vurhama tanihi loko va ri eku dyeni.”+ Kutani a ku ri ni byanyi byo tala endhawini yoleyo. Hikokwalaho vavanuna va vurhama, va endla nhlayo+ ya kwalomu ka 5 000.11 Hiloko Yesu a teka swinkwa, kutani loko a nkhensile, a swi avela lava vurhameke, a endla hilaha ku fanaka ni hi tinhlampfi letitsongo, hi mpimo lowu a va lava+ wona.12 Kambe loko va xurhe,+ a byela vadyondzisiwa vakwe a ku: “Hlengeletani swiphemu leswi saleke, leswaku ku nga tlangiwi hi nchumu.”13 Hikokwalaho va swi hlengeleta, kutani va tata swirhundzu swa 12 hi swiphemu swa swinkwa swa maxalana swa ntlhanu, leswi siyiweke hi lava dyeke.+14 Hikwalaho loko vanhu va vona masingita lawa a ma endleke, va ku: “Hakunene loyi hi yena muprofeta+ loyi a a fanele ku ta emisaveni.”15 Hikokwalaho, hi ku tiva leswaku a va ri kusuhi ni ku ta va ta n’wi khoma va n’wi endla hosi, Yesu a tlhelela+ entshaveni a ri swakwe.16 Nimadyambu, vadyondzisiwa vakwe va rhelela elwandle,+17 kutani, va khandziya byatso, va tsemakanya lwandle va ya eKapernawume. Ina, enkarhini lowu a ku ri ni munyama naswona Yesu a a nga si ta eka vona.18 Nakambe, lwandle ri sungula ku dungeka hikwalaho ka leswi a ku hunga+ mheho ya matimba.19 Hambiswiritano, kuteloko va tlute kwalomu ka ntlhanu wa tikhilomitara, va vona Yesu a famba ehenhla ka lwandle a tshinela ebyatsweni; hiloko va khomiwa hi ku chava.+20 Kambe a ku eka vona: “Hi mina; mi nga chavi!”+21 Hikokwalaho va titwa va ntshunxekile ku n’wi amukela ebyatsweni, kutani ku nga ri khale byatso a byi fikile eribuweni leri a va lava ku ya+ eka rona.22 Hi siku leri tlhandlamaka ntshungu lowu a wu yime etlhelweni lerin’wana ra lwandle wu vona leswaku a ku ri hava byatso byin’wana kwalaho handle ka lebyitsongo, ni leswaku Yesu a a nga nghenanga ebyatsweni ni vadyondzisiwa vakwe kambe i vadyondzisiwa vakwe ntsena lava fambeke;23 kambe mabyatso lama humaka eTiberiyo ma fika ekusuhi ni ndhawu leyi va dyeleke eka yona xinkwa endzhaku ka loko Hosi yi nkhensile.24 Hikokwalaho loko ntshungu wu vona leswaku Yesu a a nga ri kona ni vadyondzisiwa vakwe a va nga ri kona, wu khandziya mabyatso ya wona lamatsongo wu ya eKapernawume wu ya lava+ Yesu.25 Kutani loko wu n’wi kuma entsungeni wa lwandle, wu ku eka yena: “Rabi,+ xana u fike rini laha?”26 Yesu a wu hlamula a ku: “Ndzi tiyisile ndzi ri eka n’wina, A mi ndzi laveli leswi mi nga vona masingita, kambe hileswi mi dyeke swinkwa mi xurha.+27 Mi nga tirheli swakudya leswi helaka,+ kambe tirhelani swakudya leswi tshamaka, leswi nyikaka vutomi lebyi nga heriki,+ leswi N’wana wa munhu a nga ta mi nyika swona; hikuva Tatana, ku nga Xikwembu, u veke eka yena mfungho wakwe wa ku n’wi amukela.”+28 Hikokwalaho wu ku eka yena: “Xana hi fanele ku endla yini leswaku hi endla mintirho ya Xikwembu?”29 Yesu a wu hlamula a ku: “Ntirho wa Xikwembu hi lowu, ku nga leswaku mi kombisa ripfumelo+ eka loyi xi n’wi rhumeke.”+30 Hikokwalaho wu ku eka yena: “Kutani, xana u endla singita+ rihi, leswaku hi ri vona ivi hi ku kholwa? Xana u endla ntirho wihi?31 Vatata wa hina va dye manna+ emananga, hilaha ku tsariweke hakona, ‘U va nyike xinkwa xo huma etilweni leswaku va dya.’”+32 Hikwalaho Yesu u va byerile a ku: “Hakunene ndzi tiyisile ndzi ri eka n’wina, Muxe a nga mi nyikanga xinkwa xo huma etilweni, kambe Tata wa mina u mi nyika xinkwa xa ntiyiso xo huma etilweni.+33 Hikuva xinkwa xa Xikwembu hi loyi a xikaka hi le tilweni, a tisa vutomi emisaveni.”34 Hikokwalaho va n’wi byela va ku: “Hosi, hi nyike xinkwa+ lexi nkarhi hinkwawo.”35 Yesu a ku eka vona: “Hi mina xinkwa xa vutomi. Loyi a taka eka mina a nge khomiwi hi ndlala nikatsongo, naswona loyi a kombisaka ripfumelo eka mina a nge khomiwi hi torha nikatsongo.+36 Kambe ndzi mi byerile, Mi tlhele mi ndzi vona kambe a mi kholwi.+37 Hinkwaswo leswi Tatana a ndzi nyikaka swona swi ta ta eka mina, naswona loyi a taka eka mina a ndzi nge n’wi hlongoli;+38 hikuva ndzi xike hi le tilweni+ ku ta endla ku rhandza ka loyi a ndzi+ rhumeke, kambe ku nga ri ka mina.39 Ku rhandza ka loyi a ndzi rhumeke hi loku, hileswaku ndzi nga lahlekeriwi hi nchumu eka hinkwaswo leswi a ndzi nyikeke swona kambe leswaku ndzi wu pfuxa+ hi siku ro hetelela.40 Hikuva loku hi kona ku rhandza ka Tata wa mina, leswaku un’wana ni un’wana loyi a vonaka N’wana ivi a kombisa ripfumelo eka yena u fanele ku va ni vutomi+ lebyi nga heriki, kutani ndzi ta n’wi pfuxa hi siku+ ro hetelela.”41 Hikokwalaho Vayuda va sungula ku n’wi n’unun’utela hikuva u te: “Hi mina xinkwa lexi xikaka hi le tilweni”;+42 hiloko va ku:+ “Xana loyi a hi Yesu n’wana wa Yosefa,+ loyi tata wakwe ni mana wakwe hi va tivaka? Xana u vurisa ku yini sweswi a ku, ‘Ndzi xike hi le tilweni’?”43 Yesu a va hlamula a ku: “Tshikani ku n’unun’uta.44 Ku hava munhu loyi a nga taka eka mina handle ka loko Tatana, loyi a ndzi rhumeke, a n’wi koka;+ naswona ndzi ta n’wi pfuxa hi siku+ ro hetelela.45 Ku tsariwe leswi eka Vaprofeta, ‘Kutani hinkwavo va ta dyondzisiwa hi Yehovha.’+ Un’wana ni un’wana loyi a tweke Tatana a tlhela a dyondza u ta eka mina.+46 Ku nga ri swona leswaku ku ni munhu la voneke Tatana,+ handle ka loyi a humaka eka Xikwembu; yena u n’wi vonile Tatana.+47 Hakunene ndzi tiyisile ndzi ri eka n’wina, Loyi a kholwaka u ni vutomi+ lebyi nga heriki.48 “Hi mina xinkwa+ xa vutomi.49 Vatata wa n’wina va dye manna+ emananga kambe va file.50 Lexi i xinkwa lexi xikaka hi le tilweni, leswaku un’wana ni un’wana a xi dya, a nga fi.51 Ndzi xinkwa lexi hanyaka lexi xikeke hi le tilweni; loko munhu a dya xinkwa lexi u ta hanya hi masiku; naswona entiyisweni, xinkwa lexi ndzi nga ta xi nyikela i nyama+ ya mina hikwalaho ka vutomi bya misava.”+52 Hikokwalaho Vayuda va sungula ku kanetana, va ku: “Xana wanuna loyi a nga hi nyika nyama yakwe hi dya hi ndlela yihi?”53 Hikwalaho Yesu a ku eka vona: “Hakunene ndzi tiyisile ndzi ri eka n’wina, Loko mi nga dyi nyama+ ya N’wana wa munhu mi tlhela mi nwa ngati yakwe,+ a mi na vutomi.+54 Loyi a dyaka nyama ya mina a tlhela a nwa ngati ya mina u ni vutomi lebyi nga heriki, naswona ndzi ta n’wi pfuxa+ hi siku ro hetelela;55 hikuva nyama ya mina i swakudya swa ntiyiso, ni ngati ya mina i swakunwa swa ntiyiso.56 Loyi a dyaka nyama ya mina a tlhela a nwa ngati ya mina u tshama a ri ni vun’we na mina, na mina ndzi va ni vun’we na yena.+57 Tanihi leswi Tatana la hanyaka+ a ndzi rhumeke ni leswi ndzi hanyaka hikwalaho ka Tatana, ni loyi a ndzi dyaka, u ta hanya hikwalaho ka mina.+58 Lexi i xinkwa lexi xikeke hi le tilweni. A swi fani ni le nkarhini lowu vatata wa n’wina va dyeke ha wona, va fa. Loyi a dyaka xinkwa lexi u ta hanya hi masiku.”+59 Swilo leswi u swi vule a ri karhi a dyondzisa enhlengeletanweni ya tiko eKapernawume.60 Hikokwalaho vo tala va vadyondzisiwa vakwe, loko va twa leswi, va ku: “Mhaka leyi yi tsema nhlana; i mani la nga yi yingisaka?”+61 Kambe Yesu, hi ku tiva leswaku vadyondzisiwa vakwe a va n’unun’uta hi leswi, a ku eka vona: “Xana leswi swa mi khunguvanyisa?+62 Hikokwalaho, ku vuriwa yini loko mo vona N’wana wa munhu a tlhandlukela laha a a ri kona eku sunguleni?+63 Moya hi wona lowu nyikaka vutomi;+ nyama a yi tirhi nchumu nikatsongo. Marito lawa ndzi mi byeleke wona i moya+ ni vutomi.+64 Kambe ku ni van’wana va n’wina lava nga kholwiki.” Hikuva ku sukela eku sunguleni Yesu a a va tiva lava nga kholwiki ni loyi a a ta n’wi xenga.+65 Hiloko a ya emahlweni a ku: “Hi yona mhaka leyi ndzi mi byeleke ndzi ku, A nga kona loyi a nga taka eka mina handle ka loko a pfumeleriwa hi Tatana.”+66 Hikwalaho ka sweswo vo tala va vadyondzisiwa vakwe va tlhelela eka swilo swa le ndzhaku+ naswona va nga ha fambi na yena.+67 Hikokwalaho Yesu a byela lava 12 a ku: “N’wina a mi swi lavi ku famba, a hi swona ke?”68 Simoni Petro+ a n’wi hlamula a ku: “Hosi, xana hi ta ya eka mani?+ Hi wena u nga ni marito ya vutomi+ lebyi nga heriki;69 naswona hi khorwile ni ku tiva leswaku u Mukwetsimi wa Xikwembu.”+70 Yesu a va hlamula a ku: “Ndzi hlawule n’wina va 12,+ a hi swona ke? Kambe un’wana wa n’wina i mulumbeti.”+71 Entiyisweni, a a vulavula hi Yudasi n’wana wa Simoni Iskariyota; hikuva hi yena loyi a a ta n’wi xenga,+ hambileswi a a ri un’wana wa lava 12.


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
1 Petro 3:1-22
3 Hi mukhuva+ lowu fanaka, n’wina vavasati lava tekiweke, tivekeni ehansi+ ka vanuna va n’wina, leswaku, loko ku ri ni lava nga yingisiki+ rito, va ta kokiwa+ handle ka rito hi ku tikhoma ka vasati+ va vona,2 hikwalaho ka leswi va veke timbhoni leti ti ku voneke hi mahlo ku tikhoma+ ka n’wina loku tengeke swin’we ni xichavo lexi enteke.3 Naswona mi nga endli ku tisasekisa ka n’wina ku va ka le handle, ka ku horha misisi+ ni ku vehela swin’wetsin’wetsi swa nsuku+ kumbe ku ambala tinguvu ta le handle,4 kambe a ku ve ka munhu+ la nge xihundleni wa mbilu, la ambaleke swiambalo+ leswi nga onhakiki swa moya wo rhula+ ni wo olova, lowu nga ni risima lerikulu emahlweni ka Xikwembu.5 Hikuva swi tano, eku sunguleni, na vona vavasati vo kwetsima lava a va tshemba Xikwembu a va tisasekisa, va tiveka ehansi ka vanuna va vona,6 tanihi Sara loyi a a yingisa Abrahama, a n’wi vitana “hosi.”+ Naswona se mi vana va yena, ntsena loko mi hamba mi endla leswinene naswona mi nga chavi nchumu lexi chavisaka.+7 N’wina vavanuna lava tekeke, hambetani mi tshama na vona hi mukhuva+ lowu fanaka hi ku ya hi vutivi,+ mi va xixima+ leswi va nga xibya xo tsana swinene, xa xisati, tanihi leswi na n’wina mi nga vadyandzhaka+ va tintswalo leti nga faneriwiki ta vutomi swin’we na vona, leswaku swikhongelo swa n’wina swi nga siveriwi.+8 Xo hetelela, hinkwenu ka n’wina vanani ni mianakanyo+ leyi fanaka, mi kombisa ntlhaveko wa xinakulobye, mi va ni xinakulobye xa vumakwerhu, mi va ni ntsetselelo+ lowukulu, mi titsongahata emianakanyweni,+9 mi nga tlheriseli swo biha hi swo biha+ kumbe ku tseketsela hi ku tseketsela,+ kambe, ku ri na sweswo, katekisani,+ hikuva mi vitaneriwe endleleni leyi, leswaku mi ta dya ndzhaka ya nkateko.10 Hikuva, “loyi a rhandzaka vutomi ni ku vona masiku+ lamanene, a a sivele ririmi+ rakwe eka leswo biha ni milomu yakwe yi nga vulavuli vuxisi,+11 kambe a a fularhele leswo biha+ kutani a endla leswi nga swinene; a a lave ku rhula, a ku landzelela.+12 Hikuva mahlo+ ya Yehovha ma le ka lavo lulama, naswona tindleve ta yena ti yingisela swikombelo+ swa vona; kambe xikandza xa Yehovha xi nyenya lava endlaka swilo+ swo biha.”13 Kunene, i mani munhu la nga ta mi vavisa loko mi hisekela leswi nga swinene?+14 Kambe, hambiloko mi xaniseka hikwalaho ka ku lulama, ma tsaka.+ Hambiswiritano, leswi va swi chavaka mi nga swi chavi,+ naswona mi nga karhateki.+15 Kambe kwetsimisani Kreste tanihi Hosi etimbilwini+ ta n’wina, nkarhi hinkwawo mi lunghekela ku tihlamulela+ emahlweni ka mani na mani la lavaka ku tiva hi ta ntshembo lowu mi nga na wona, kambe mi swi endla hi moya wo rhula+ ni xichavo lexi enteke.16 Hlayisani ripfalo+ lerinene, leswaku eka swilo leswi va mi lumbetaka ha swona va khomiwa+ hi tingana lava solaka ku tikhoma ka n’wina lokunene mayelana na Kreste.+17 Hikuva swa antswa ku xaniseka hikwalaho ka ku endla leswinene,+ loko ku rhandza ka Xikwembu ku lava sweswo, ku ri ni ku xaniseka hikwalaho ka ku endla swo biha.+18 Phela, hambi Kreste u fe kan’we swi helela kwalaho malunghana ni swidyoho,+ munhu la lulameke a fela lava+ nga lulamangiki, leswaku a mi kongomisa eka Xikwembu,+ yena loyi a dlayiweke a ri wa nyama,+ kambe a hanyisiweke a ri wa moya.+19 Loko a ri exiyin’weni lexi u tlhele a khoma ndlela yakwe a ya chumayela mimoya leyi nga ekhotsweni,+20 leyi khale a yi nga yingisi+ loko Xikwembu+ xa ha rindzile hi ku lehisa mbilu emasikwini ya Nowa, loko ka ha akiwa+ ngalava, leyi vanhu va nga ri vangani, ku nga mimoya-xiviri ya nhungu, va ponisiweke ha yona ematini.+21 Leswi yelanaka ni leswi na swona swa mi ponisa sweswi,+ ku nga nkhuvulo, (hayi ku susa thyaka ra nyama, kambe ku kombela ripfalo+ lerinene eka Xikwembu,) hi ku pfuxiwa ka Yesu Kreste+ eka lava feke.22 U le vokweni+ ra xinene ra Xikwembu, hikuva u khome ndlela a ya etilweni; naswona tintsumi,+ valawuri ni vaungameri va vekiwe ehansi ka yena.+


text:
Svitiviso Svenawo
Copyright
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Inc. Kudhinda kumbe kuteka kuhihava kheselo asvipfumeleliwi.
Website leyi yihumesiwa nekubhasopiwa hiWatchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”). Handle keku svihikombiwe, mahungu hikwawo nesvin’wanyani svingele ke Website leyi sveWatch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
Svikombiso Svemakambani (Trademarks)
Adobe, chikombiso cheAdobe, Acrobat, chikombiso cheAcrobat, svikombiso svelenaweni svekambani yingewa Adoe Systems Incorporated. iTunes ne iPod svikombiso svelenaweni sveApple Inc. Svin’wanyani svikombiso hikwasvo svesvikombiso svingatsalisiwa svingele naweni svine vinyi vasvona.
Kheselo neMinawo Yekutirhisa Website Leyi
Minawo leyi yekutirhisa yitlherhisa matirhisele eWebsite leyi. Kutirhisa website leyi kukombeta eku wakheselana neminawo hikwayo yingalaha. Loko unga kheselani neminawo leyi hikwayo awufanekeli kutirhisa website leyi.
Kutirhisa kukheseliwako kuyendlisile kuyini? Wakota kuvona, kuteka (download), kumbe kuprinda mifananiso yevenyi (copyrighted) yingayendla svekudhirowiwa, mabhuku, tisimu, mipikichha, mahungo nakambe mavhidhiyo (“Svikumekako”) svingele kewebsite leyi loko kawuta tirhisa svilo svakona, loko ungasvishavisi kumbe eku ungayendli svingapfumeleliko svitsaliwe laha hasi netin’wanyani tindawo tematirhisele. Se awufanekeli:
Kuteka svingele phakati lesvi ungateka kewebsite leyi (uveka keyin’wanyani website, kumbe ndawo yokuchichana mafayela, kumbe tindawo tevungana (social network);
Kuhumesa svingele phakati lesvi utova utekile kewebsite leyi uhisvikhomanisile kumbe chiphemu cheprogiramu yele kekombiyuta;
Kutlhelelisa kuhumesa, kulungisa svingafanana svingahavako kuhambana, kukopa, kumbe kutirhisa svilo svingele kewebsite leyi kawulava kushavisa (hambu ungakumi geni) kutlhanganisela kuhangalaseliwa ketiprogiramu tekombiyuta tingatsaliwa kakutekiwa svihumako kewebsite leyi kumbe svinga khomana newebsite leyi (svihihava mhaka nekusvitekiwa kan’we tsena kumbe eku sviyala kasvichichachicha);
Kungena kewebsite leyi uhine chitlondwa chekulungisa kumbe kuhangalasa mahungo atirhisiwako hiprogiramu yekombiyuta eku yipfuleka, (source code), tiprogiramu titirhisako enge mathulusi kumbe eku ndlela yekukela kumbe kuvhuvhula mahungo svingalongeka (svihlanganiselako kambe svingaheleli kesvingewa, data mining, data extraction kumbe eku data harvesting) kasviyendliwa kewebsite leyi;
Kutirhisa svingahiko svekahle website leyi hiti progiramu tingene mapheji atona, enge kuyendla chin’wanyani chilo chikanganyisako, kukanganyisa matirhisele ewebsite, kumbe kungena kayona nele kungene tin’wanyani tiprogramu kawutirhisa tin’wanyani tindlela tingahambana neleti tikheseliwako;
Kuyendla un’wanyani chhumu ukotako kudlhaya kumbe kukanganyisa kupfula kewebsite kumbe kutsandzisa van’wani vanhu kungena, kutirhisa hindlela yin’wanyani yingahiko naweni, yekuyiva kumbe yikanganyisako;
Kutirhisa website kawulava kushavisa kumbe kuhangalasela.
Kutshova Minawo Yekutirhisa
Yingalahlekeliwi hisvin’wanyani svivuliwako laha, loko wena utshova minawo yekutirhisa hindlela yihi svayona, watch tower yitateka magoza lawa yivonako eku ayelana nekukanganyisiwa kenawo loku kungayendliwa, svihlanganisela kukutekela tifanelo tekutirhisa website leyi, kuyalisa kombiyuta yingene adhiresi yeIP yawena eku yingena ndaweni yavona, kuvulavula nekambani yiyendlako eku ungena kewebsite kayikombela eku utsimbisiwa kungena kendawo yavona kumbe ekuku mangalela ketikhoti.
Kulungisisiwa (Variation)
Karhi nekarhi Watchtower yakota kulungisisa minawo leyi yekutirhisa. Minawo yekutirhisa yingalungisisiwa yisungula kutirha siku leli yihumesiwako kewebsite. Wakombeliwa eku uyala kaulanguta kepheji leli eku ukota kuvona nekutiva svitova svilungisisiwe.
Nawo Netikelo Yawona [Chidlhamela] (Law and Jurisdiction)
Minawo leyi yekutirhisa yitova kayitlherhisiwa nekutlhamuseliwa sviyelanako neminawo yeState of Newyork, U.S.A., svihihava tirho neku minawo yakona ayiyelani neyelaha utshamako kona. Timhaka tingene chekuyendla neminawo yekutirhisa tita kandziyisiwa kebandla leState kumbe eku bandla lele hehla (federal court) lingene tikelo keState of New york, U.S.A.
Loko Svin’wanyani Sviphemu sve Chibhoho Lechi Svingatirhiseki (Severability)
Loko chin’wanyani chilo kesvingavuliwa kechibhoho che minawo yekutirhisa leyi chikuwa hibandla lingene tikelo achiyendli, achingeni kwalaho, achilandzeleleki, kumbe eku achile naweni, svin’wani sviphemu svingasala sviyala kasvitirha. Loko Watchtower yitsandza kuvona eku chiphemu cheminawo leyi yekutirhisa kumbe chin’wanyani svachona chingagongiwa, lesvi asvivuli eku chiphemu chakona achahahihava tirho kumbe eku yahahihava matimba eku layela eku chiyengisiwa.
Chibhoho Chingahelela
Minawo leyi yekutirhisa hichona chibhoho chingahelela phakati kawena neWatchtower hehleni kekutirhisa website leyi, nakambe chiyendla eku svin’wanyani svibhoho lesvi ungayendla khale neWatchtower kuyelana nema tirhisele ewebsite leyi svingahatirhi.


text:
Yehova Ndi Nnyi?
Bivhili i a fhindula
Yehova ndi Mudzimu wa ngoho a re Bivhilini, Musiki wa zwithu zwoṱhe. (Nzumbululo 4:11) Yesu na vhaporofita Abrahamu na Mushe vho mu gwadamela. (Genesi 24:27; Ekisodo 15:1, 2; Yohane 20:17) Ndi Mudzimu wa vhathu vhoṱhe, “mashangoni oṱhe.”
Yehova ndi dzina ḽa Mudzimu ḽo fhambanaho na maṅwe o bulwaho Bivhilini. (Ekisodo 3:15; Psalme ya 83:18) Ḽi bva kha ḽiiti ḽa Luheberu ḽine ḽa amba “zwi vhe hone,” nahone vhunzhi ha vhagudi vha ri ḽi amba uri “U Ita Uri Zwi Vhe Hone.” Zwo tea uri Yehova a ṱaluswe nga yeneyo nḓila ngauri ndi Musiki na Muḓadzisi wa mafulufhedziso awe. (Yesaya 55:10, 11) Bivhili i ri thusa u ḓivha Yehova, zwihuluhulu pfaneleo yawe khulwane ine ya vha lufuno.—Ekisodo 34:5-7; Luka 6:35; 1 Yohane 4:8.
Dzina Yehova ndi ṱhalutshedzelo ya Luisimane ya dzina ḽa Luheberu ḽine ḽa vha Mudzimu
Ndi ngani kubulele kwa dzina ḽa Mudzimu nga Luheberu lwa kale ku sa ḓivhei?
Luheberu lwa kale lwo vha lu tshi shumisa themba fhedzi, hu si pfalandoṱhe. Muvhali wa Muheberu o vha a tshi kona u ḓidzhenisela pfalandoṱhe dzo teaho. Naho zwo ralo, musi Maṅwalo a Luheberu (“Thestamennde ya Kale”) a tshi fhela u ṅwalwa, vhaṅwe Vhayuda vho amba uri zwo khakhea u bula dzina ḽa Mudzimu ngauri vho vha vha tshi tenda zwi siho. Musi vha tshi vhala luṅwalo lune lwa vha na dzina ḽa Mudzimu, vhudzuloni haḽo vho vha vha tshi shumisa “Murena” kana “Mudzimu.” Musi miṅwaha i tshi ṱanḓulukana i tshi ya, vhathu vhanzhi vho vha vha tshi vho tenda uri zwo khakhea u bula dzina ḽa Mudzimu, zwenezwo zwa ita uri kubulele kwaḽo ku si tsha ḓivhiwa. *
Vhaṅwe vho vha vha tshi ri dzina ḽa Mudzimu ḽi bulwa nga uri “Yahweh,” ngeno vhaṅwe vha tshi ḽi bula nga nḓila yo fhambanaho. Mupombo wa Lwanzhe lwo Faho u re na zwipiḓa zwa bugu ya Levitiko nga Lugerika i ṱalutshedzela ḽeneḽo dzina nga uri Iao. Vhaṅwali vha Vhagerika vha u thoma vha amba uri kubulele kwa ḽeneḽo dzina ndi Iae, I·a·beʹ na I·a·ou·eʹ, fhedzi a zwi na vhuṱanzi uri ndi kwone kubulele kwa ḽeneḽo dzina nga Luheberu lwa kale. *
Mazwifhi nga ha dzina ḽa Mudzimu ḽi re Bivhilini
Mazwifhi: Ṱhalutshedzelo dza Bivhili dzine dza vha na dzina “Yehova” dzo tou ḽi dzhenisa.
Ngoho: Dzina ḽa Mudzimu nga Luheberu nga Tetragrammaton ḽi bvelela Bivhilini lwa 7 000. * Vhunzhi ha ṱhalutshedzelo dza Bivhili dzi bvisa dzina ḽa Mudzimu dzi si na tshiitisi tshi pfalaho nahone vhudzuloni haḽo dza shumisa dzina zwaḽo ḽi ngaho “Murena.”
Mazwifhi: A zwi ṱoḓei uri Mudzimu Ramaanḓaoṱhe a vhe na dzina ḽo khetheaho.
Ngoho: Mudzimu o hevhedza vhaṅwali vha Bivhili uri vha shumise dzina ḽawe lunzhi-lunzhi nahone u vhudza na vhane vha mu gwadamela uri vha ḽi shumise. (Yesaya 42:8; Yoele 2:32; Maleaxi 3:16; Vharoma 10:13) Ngoho ndi ya uri Mudzimu o vhona mulandu vhaporofita vha mazwifhi vhe vha lingedza u ita uri vhathu vha hangwe dzina ḽawe.
Mazwifhi: Dzina ḽa Mudzimu ḽi fanela u bviswa Bivhilini u itela u tevhela sialala ḽa Tshiyuda.
Ngoho: Ndi ngoho uri vhaṅwe vhaṅwali vha Vhayuda vho hana u bula dzina ḽa Mudzimu. Naho zwo ralo, a vho ngo ḽi bvisa kha ṱhalutshedzelo dzavho dza Bivhili. Ngoho ndi ya uri Mudzimu ha ṱoḓi ri tshi tevhela masialala ane a sa tevhedze milayo yawe.
Mazwifhi: Dzina ḽa Mudzimu a ḽo ngo fanela u dzheniswa Bivhilini ngauri kubulele kwaḽo nga Luheberu a ku ḓivhei.
Ngoho: Enea mahumbulele a ṋea muhumbulo wa uri Mudzimu u lavhelela uri vhathu vhane vha amba nyambo dzo fhamba-fhambanaho vha bule dzina ḽawe nga nḓila i fanaho. Naho zwo ralo, Bivhili i sumbedza uri vhashumeli vha Mudzimu vha tshifhingani tsho fhiraho vhe vha vha vha tshi amba nyambo dzo fhamba-fhambanaho vho vha vhe na mabulele a sa fani a madzina.
Sa tsumbo, ṱhogomelani muhaṱuli wa Muisiraele Yoshua. Vhakriste vha ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha vhe vha vha vha tshi amba Luheberu vha nga vha vho vha vha tshi bula dzina ḽawe nga uri Yehoh·shuʹaʽ, ngeno vhane vha amba Lugerika vha tshi ri I·e·sousʹ. Bivhili i shumisa ṱhalutshedzelo ya Lugerika ya dzina ḽa Yoshua ḽa Luheberu, zwine zwa sumbedza uri Vhakriste vho vha vha tshi vhidza madzina a vhathu u ya nga nḓila yo ḓoweleaho nga luambo lwavho.
Hu nga shumiswa maitele a fanaho musi hu tshi khou ṱalutshedzelwa dzina ḽa Mudzimu. Zwine zwa vha zwa ndeme ndi zwa uri dzina ḽa Mudzimu ḽi vhe hone Bivhilini u fhirisa kubulele kwaḽo.
^ phar. 5 Tyndale o shumisa dzina “Iehouah” kha ṱhalutshedzelo yawe ya bugu ṱhanu dza u thoma dza Bivhili. Nga u ya ha tshifhinga, Luisimane lwo shanduka nahone zwa ita uri nḓila ine dzina ḽa Mudzimu ḽa ṅwalwa ngayo ḽi khwinifhadzwe. Sa tsumbo, nga 1612, Henry Ainsworth o shumisa dzina “Iehovah” kha ṱhalutshedzelo yawe ya bugu ya Dzipsalme. Musi a tshi vusulusa yeneyo ṱhalutshedzelo nga 1639 o shumisa dzina “Jehovah.” Nga hu fanaho, vhaṱalutshedzeli vha Bivhili ya American Standard Version ye ya gandiswa nga 1901 vho shumisa dzina “Jehovah,” hoṱhe he dzina ḽa Mudzimu ḽa bvelela kha Luheberu.
^ phar. 7 New Catholic Encyclopedia, Second Edition, Volumu 14, masiaṱari 883-
^ phar. 8 U itela u wana mafhungo o engedzeaho, sedzani appendix A4, “The Divine Name in the Hebrew Scriptures,” kha New World Translation of the Holy Scriptures.
^ phar. 11 Sedzani Theological Lexicon of the Old Testament, Volumu 2, masiaṱari 523-


text:
TINDLELA TO KUMA NTSAKO ENDYANGWINI
Vulavula Ni N’wana Wa Wena Wa Kondlo-a-ndzi-dyi
—Handle Ko Holova Na Yena
“Loko n’wana wa mina wa nhwanyana a ri ni malembe ya 14, u sungule ku vulavula na mina hi ndlela leyi nga kombisiki xichavo. Loko ndzi n’wi byela leswaku ‘I nkarhi wa ku dya,’ a a ta hlamula hi ku vula leswaku ‘Ndzi ta dya loko ndzi swi lava.’ Loko ndzi n’wi vutisa loko a hetile mintirho yakwe ya le kaya, a a ta ku ‘Tshika ku ndzi karhata!’ Minkarhi yo tala mina na yena a hi hokoloka kutani hi holova.”—MAKI, JAPANI. *
Loko u ri mutswari loyi a nga ni n’wana wa kondlo-a-ndzi-dyi, ku holova ku nga ha va xin’wana xa swiphiqo swo tika swinene leswi u langutanaka na swona—naswona swi nga ha lava leswaku u lehisa mbilu swinene. Maria, manana wa n’wana loyi a nga ni malembe ya 14 wa le Brazil u ri: “Loko n’wana wa mina wa nhwanyana a lwisana ni vulawuri bya mina, swa ndzi hlundzukisa swinene. Ha pfilunganyeka lerova hi sungula ku hoxana hi marito.” Carmela, wa le Italy, u langutana ni xiphiqo lexi fanaka. U ri: “Minkarhi hinkwayo ndzi holova ni n’wana wa mina wa jaha naswona sweswo swi endla leswaku a hetelela a tipfalela ekamareni rakwe.”
Ha yini vana van’wana va vonaka va rhandza timholovo? Xana ku fanele ku soriwa tintangha ta vona? Kumbexana. Bibele yi vula leswaku vanhu lava munhu a tihlanganisaka na vona va nga ha va ni nkucetelo lowukulu, lowunene kumbe lowu nga riki wunene. (Swivuriso 13:20; 1 Vakorinto 15:33) Nakambe vuhungasi byo tala lebyi vantshwa va byi rhandzaka namuntlha byi endla leswaku va teka ku xandzuka ni ku pfumala xichavo tanihi nchumu lowu amukelekaka.
Kambe ku ni timhaka tin’wana leti u faneleke u titekela enhlokweni—timhaka leti swi nga tikiki ku langutana na tona loko se u twisisa ndlela leyi ti nga n’wi khumbaka ha yona n’wana wa wena. Xiya swikombiso swin’wana.
N’WANA U HLAKULELA ‘MATIMBA YA KU ANAKANYA’
Muapostola Pawulo u tsale a ku: “Loko ndza ha ri xihlangi, a ndzi vulavula tanihi xihlangi, ndzi ehleketa tanihi xihlangi, ndzi anakanya tanihi xihlangi; kambe leswi sweswi ndzi nga wanuna, ndzi tshike mikhuva ya xihlangi.” (1 Vakorinto 13:11) Hilaha marito ya Pawulo ma kombisaka hakona, vana ni vanhu lavakulu va ehleketa hi ndlela leyi nga faniki. Hi ndlela yihi?
Vana va ehleketa leswaku swilo hinkwaswo i swinene kumbe swi hoxile. Ku hambana na vona, hakanyingi vanhu lavakulu va swi kota ku twisisa timhaka leti nga twisisekiki hi ku olova ni ku tlhela va anakanyisisa swinene loko va endla swiboho. Hi xikombiso, vanhu lavakulu va tala ku kambisisa timhaka leti khumbaka mahanyelo lamanene ni ku ehleketa hi ndlela leyi swiendlo swa vona swi nga ta va khumba ha yona van’wana. Swi nga ha endleka va swi toloverile ku ehleketa hi ndlela yoleyo. Kasi vana hi kona va sungula ku tolovelana ni maendlelo wolawo.
Bibele yi khutaza vantshwa ku hlakulela “vuswikoti byo ehleketa.” (Swivuriso 1:4) Entiyisweni, Bibele yi khutaza Vakreste hinkwavo ku tirhisa ‘matimba ya vona ya ku anakanya.’ (Varhoma 12:1, 2; Vaheveru 5:14) Kambe minkarhi yin’wana vuswikoti byo ehleketa lebyi n’wana wa wena a nga na byona byi nga ha n’wi endla a holova na wena, hambi ku ri emhakeni leyi nga nyawuriki. * Kumbe a nga ha boxa vonelo leri eka wena ri vonakaka ri ri leri hoxeke. (Swivuriso 14:12) Eka xiyimo xo tano, xana u nga burisana na yena njhani ematshan’weni yo holova na yena?
RINGETA LESWI: Xiya leswaku n’wana wa wena a nga ha va a ringeta ndlela yo bula na wena naswona a nga ha va a nga tiyimiselanga ku endla leswi a swi vuleke. Leswaku u kumisisa leswi a swi pfumelaka hakunene, rhanga u n’wi bumabumela hikwalaho ka vuswikoti bya yena byo anakanya. (“Ndza ma twisisa mavonelo ya wena hambileswi ndzi nga pfumelelaniki ni swiboho hinkwaswo leswi u swi tekeke.”) Kutani, n’wi pfune leswaku a kambisisa leswi a swi anakanyaka. (“Xana u ehleketa leswaku leswi wa ha ku swi vulaka swi tirha eka xiyimo xin’wana ni xin’wana?”) Yi nga ha ku hlamarisa ndlela leyi n’wana wa wena a tlhelaka a ma kambisisa ha yona mavonelo yakwe ni ku ma antswisa.
Xiya: Loko u burisana ni n’wana wa wena, u nga ehleketi leswaku u fanele u kombisa leswaku leswi u swi vulaka i swinene. Hambiloko swi vonaka onge leswi u n’wi byelaka swona a nga swi twi, n’wana wa wena a nga ha va a swi twisisa swinene leswi u n’wi byeleke swona ku tlula hilaha a wu langutele hakona—kumbe ku tlula ndlela leyi a wu anakanya leswaku u ta pfumelelana na swona. Swi nga ku hlamarisi loko eka masiku ma nga ri mangani, n’wana wa wena a yima ni vonelo ra wena—kumbexana hambi ku ri ku vula leswaku i vonelo rakwe.
“Minkarhi yin’wana mina ni n’wana wa mina wa jaha hi holovisiwa hi swilo leswi nga nyawuriki—hi xikombiso, loko a tlangisa swilo kumbe ku vungunya ndzisana yakwe ya xisati. Kambe hakanyingi u vonaka a lava leswaku mina ndzi n’wi vutisa leswaku u ehleketa yini ni ku kombisa leswaku ndza n’wi twisisa kutani ndzi ku, ‘Oho, hileswi xiyimo xi nga xiswona’ kumbe ‘Kutani sweswo hileswi u swi ehleketaka.’ Loko ndzi ehleketa leswi endlekeke enkarhini lowu nga hundza, ndza swi vona leswaku loko a ndzi lo vula marito yo fana ni lawa, kumbexana a hi ta va hi papalate timholovo to tala leti hi veke na tona.”—Kenji wa le Japani.
N’WANA WA KONDLO-A-NDZI-DYI U ENDLA XIBOHO MALUNGHANA NI MAVONELO YAKWE
Xiphemu lexikulu xo kurisa n’wana wa kondlo-a-ndzi-dyi i ku n’wi lunghiselela siku leri a nga ta kota ku suka ekaya ni ku hanya tanihi munhu lonkulu loyi a nga ni vutihlamuleri. (Genesa 2:24) Xin’wana lexi katsekaka i ku endla leswaku a va ni vumunhu—mahanyelo ni milawu leswi nga ta kombisa leswaku i munhu wa njhani. Loko a kuceteriwa ku endla swilo swo biha, n’wana wa wena loyi ana se a endleke xiboho xa leswaku u lava ku va munhu wa njhani u ta endla leswi engetelekeke ematshan’weni yo ehleketa hi swi ta ndzhaku. U ta tlhela a tivutisa a ku: ‘Xana ndzi munhu wa muxaka muni? Xana ndzi hlayisa milawu yihi? Xana munhu loyi a hlayisaka milawu yo tano a ta endla yini exiyin’weni lexi?’—2 Petro 3:11.
Bibele yi hi byela hi Yosefa, jaha leri a ri ri ni mahanyelo lamanene. Hi xikombiso, loko nsati wa Potifaro a n’wi kombele ku endla timhaka ta masangu na yena, Yosefa u hlamule a ku: “Ndzi nga byi endlisa ku yini vubihi lebyi lebyikulu ndzi dyohela Xikwembu hakunene?” (Genesa 39:9) Hambileswi Vaisrayele a va nga si nyikiwa nawu lowu yirisaka vuoswi, Yosefa u namarhele vonelo ra Xikwembu emhakeni yoleyo. Ku engetela kwalaho, marito lama nge “ndzi nga byi” ma kombisa leswaku u tirhise vonelo ra Xikwembu—ri va xiphemu xa mahanyelo yakwe.—Vaefesa 5:1.
N’wana wa wena na yena u le ku dyondzeni ku va ni mahanyelo lamanene. Leswi i swinene, swi ta n’wi pfuna ku langutana ni ntshikilelo wa tintangha ta yena ni ku kota ku tiyimela loko a ri na tona. (Swivuriso 1:10-15) Hi hala tlhelo, mahanyelo wolawo ma nga ha endla leswaku a tiyimelela. Loko sweswo swi endleka, i yini leswi u nga swi endlaka?
RINGETA LESWI: Ematshan’weni yo holova na yena, tlhela u vula vonelo rakwe. (“U nge ndzi tiyisekisa leswaku ndza swi twisisa. U vula leswaku . . . ”) Kutani u vutisa swivutiso. (“I yini lexi ku endlaka u titwa hi ndlela yoleyo?” kumbe “I yini lexi ku endleke leswaku u gimeta hi ku vula marito wolawo?”) Endla leswaku n’wana wa wena a phofula mavonelo yakwe. Loko ku ri hileswaku vonelo rakwe leri hambaneke ri vangiwa ntsena hileswi a ngo ri tsakela naswona a hoxile, n’wi kombise leswaku u nga xixima vonelo rakwe—hambiloko u nga yimi na rona hilaha ku heleleke.
Ku hlakulela ku va ni mahanyelo lamanene a hi leswi tolovelekeke ntsena kambe swi tlhela swi vuyerisa. Phela, Bibele yi vula leswaku Vakreste a va fanelanga va fana ni vana lava ‘ndlengandlengisiwaka hi magandlati ni ku yingayingisiwa hi mheho yin’wana ni yin’wana ya ku dyondzisa.’ (Vaefesa 4:14) Kutani khutaza n’wana wa wena leswaku a hlakulela mahanyelo lamanene.
“Loko ndzi kombisa vana va mina va vanhwanyana leswaku ndzi tiyimisele ku va yingisela, va tala ku amukela vonelo ra mina, hambiloko ri hambane ni ra vona. A ndzi va sindzisi leswaku va amukela vonelo ra mina kambe ndzi va tshika va tiendlela swiboho.”—Ivana wa le Czech Republic.
VATSWARI VA FANELE VA NGA CINCA-CINCI, KAMBE VA VA LAVA ANAKANYELAKA
Ku fana ni vana lavatsongo, vana van’wana va kondlo-a-ndzi-dyi va dyondze vutshila byo kombela vatswari va vona swilo hi ku phindha-phindha ku endlela leswaku va lan’wa va va nyika swona. Loko sweswo swi tshamela ku humelela endyangwini wa wena, vana ni vuxiyaxiya. Hambileswi swi nga ha ku endlaka u titwa u lo hefu, swa xinkarhana, swi dyondzisa n’wana wa wena leswaku ku holova i ndlela yo kuma leswi a swi lavaka. Xana u nga xi tlhantlha njhani xiphiqo lexi? Landzela ndzayo ya Yesu leyi nge: “Kambe ntsena Ina wa n’wina a a ve Ina, E-e wa n’wina a va E-e.” (Matewu 5:37) A swi talanga leswaku vana va holova na wena loko va tiva leswaku a wu nge cinci leswi u swi vuleke.
Hi nkarhi lowu fanaka, vana la anakanyelaka. Hi xikombiso, pfumelela n’wana wa wena a hlamusela leswaku ha yini a vona onge nkarhi lowu a vekeriweke wona wa ku vuya ekaya wu fanele wu engeteriwa. Emhakeni yoleyo, a wu le ku tivangeleni ka ntshikilelo kambe u landzela ndzayo ya Bibele leyi nge: “Ku anakanyela ka n’wina a ku tiviwe.”—Vafilipiya 4:5.
RINGETA LESWI: Hlanganani tanihi ndyangu laha mi nga ta bula hi nkarhi lowu vekiweke wa ku vuya ekaya ni milawu yin’wana ya le ndlwini. Kombisa leswaku u tiyimisele ku yingisa ni ku kambisisa timhaka hinkwato leti katsekeke emahlweni ko va u endla xiboho. Roberto loyi a nga tatana wa le Brazil u ri: “Vana va fanele va vona leswaku vatswari va vona va tiyimisele ku pfumela xikombelo loko xi nga lwisani ni nawu wa Bibele.”
I ntiyiso leswaku ku hava mutswari loyi a hetisekeke. Bibele yi ri: “Hinkwerhu ha khunguvanyeka minkarhi yo tala.” (Yakobo 3:2) Loko u kuma leswaku u hoxe xandla eka mholovo, u nga kanakani ku kombela ku rivaleriwa eka n’wana wa wena. Ku pfumela xihoxo xa wena swi kombisa ku titsongahata naswona swi ta endla leswaku ni n’wana wa wena a endla tano.
“Endzhaku ko holova, loko se ndzi verhamile, ndzi kombele ku rivaleriwa eka n’wana wa mina wa jaha leswi ndzi n’wi holoveleke. Leswi swi n’wi pfune leswaku na yena a verhama naswona swi endle leswaku swi n’wi olovela ku ndzi yingisa.”—Kenji wa le Japani.
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 10 Hambileswi eka xihloko lexi hi vulavulaka hi n’wana wa kondlo-a-ndzi-dyi wa jaha, kambe milawu leyi ya tirha ni le ka n’wana wa nhwanyana.
TIVUTISE . . .
Hi tihi tindlela leti ndzi nga ha hoxaka xandla eka ku holova ni n’wana wa mina?
Xana ndzi nga ri tirhisa njhani rungula leri nga eka xihloko lexi leswaku ndzi twisisa n’wana wa mina ku antswa?
I yini leswi ndzi nga swi endlaka leswaku ndzi burisana ni n’wana wa mina—handle ko holova na yena?


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | KU KURISA VANA
Loko N’wana Wa Wena A Tivavisa Hi Vomu
NTLHONTLHO
U xiya leswaku n’wana wa wena wa kondlo-a-ndzi-dyi a a ri ku tivaviseni hi vomu. Wa tivutisa, ‘Xana leswi swi vula yini? Xana n’wana wa mina u ringeta ku tidlaya?’
A swi kanakanisi leswaku nhlamulo ya kona i e-e. Nilokoswiritano, loko n’wana wa wena a tivavisa, * u lava mpfuno. U nga n’wi pfuna njhani? Xo sungula, kambisisa leswaku i yini lexi nga ha vaka xi vanga mukhuva lowu wa yena lowu karhataka.
LESWI WU VANGAKA
Xana ku tivavisa i fexeni? I ntiyiso leswaku vantshwa van’wana va sungula ku tivavisa hileswi va tweke leswaku van’wana va tivavisa. Nilokoswiritano, van’wana a va swi endli hikwalaho ka xivangelo xexo. Ha yini swi hambana? Munhu la tivavisaka hakanyingi u swi endlela exihundleni naswona mukhuva lowu wa yena wu n’wi khomisa tingana swinene. Celia * la nga ni malembe ya 20 u ri: “A ndzi nga lavi swi tiviwa hi munhu leswi ndzi swi endlaka. A ndzi tumbeta swivati swa mina.”
Xana ku tivavisa i ndlela yo lava ku tekeriwa enhlokweni hi van’wana? Van’wana va nga ha swi endla hi xikongomelo xexo. Kambe vanhu lava tivavisaka lava hi vulavulaka ha vona exihlokweni lexi va tala ku tumbeta mukhuva wa vona naswona a va ringeti ku tirhisa ku tixeka ka vona kumbe ku tivangela mafidzula ka vona leswaku va ta tekeriwa enhlokweni hi van’wana. Nilokoswiritano, munhu un’wana loyi a tshameke a tivavisa u vula leswaku a a navela onge loko un’wana a a swi vona loko a tivavisile leswaku mhaka leyi yi ta tiviwa naswona a a ta va a kume mpfuno hi xihatla.
Kutani, ha yini vanhu va tivavisa? Swivangelo swa ku tivavisa ka vanhu swi rharhanganile, kambe xivangelo-nkulu hileswaku muntshwa loyi hi ntolovelo u twa ku vava emintlhavekweni lerova a nga koti ku tiphofula hi marito. Ebukwini ya yena leyi nge Cutting, Steven Levenkron mutivi wa mianakanyo u hlamusela loyi a tivavisaka tanihi “munhu loyi a kumeke leswaku ku tivavisa emirini swi nga tshungula ku vava ka mintlhaveko ya yena.”
Munhu la tivavisaka hakanyingi u va a twa ku vava emintlhavekweni lerova swi n’wi tikela ku ku phofula hi marito
Ku vuriwa yini loko u tivona nandzu? Ematshan’weni yo tshamela ku anakanya leswaku kumbexana ku nga vi mutswari lonene hi kona ku vangeke leswaku n’wana wa wena a tivavisa, anakanyisisa hi mpfuno wa ku va mutswari lonene leswaku u n’wi pfuna a tshika mukhuva lowu.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Khutaza n’wana wa wena ku ku byela leswi n’wi karhataka. Swiringanyeto leswi landzelaka swi nga pfuna.
N’wi chavelele. Loko n’wana wa wena a ku byela leswaku wa tivavisa, u nga tsemeki nhlana kumbe u chava. Ku ri na sweswo, vulavula hi ndlela yo rhula ni leyi chavelelaka.—Nawu wa Bibele: 1 Vatesalonika 5:14.
N’wi vutise swivutiso leswi nga kombisiki leswaku wa n’wi avanyisa. Hi xikombiso, u nga ha ku: “Ndza swi tiva leswaku a wu titsakeli. I yini lexi ku karhataka swinene?” kumbe “Ndzi nga ku pfuna njhani loko u titwa u karhatekile kumbe u tshikilelekile?” kumbe “I yini lexi u xi vonaka xi ri xa nkoka swinene lexi ndzi nga xi endlaka leswaku ndzi antswisa vuxaka bya hina?” Yingisela tinhlamulo takwe naswona u nga n’wi ngheni enon’wini.—Nawu wa Bibele: Yakobo 1:19.
Pfuna n’wana wa wena ku vona timfanelo ta yena letinene. Tanihi leswi vanhu lava tivavisaka hakanyingi va dzikaka swinene eka leswi va tsandzekaka ku swi endla, kumbexana u nga khutaza n’wana wa wena ku vona timfanelo ta yena letinene. Kumbexana u nga tlhela u ringanyeta leswaku a tsala swilo swinharhu leswi a swi tsakelaka eka yena. Nhwanyana la vuriwaka Briana * u ri: “Ku tsala ehansi vuswikoti bya mina swi ndzi pfunile ku vona leswaku ndzi ni timfanelo letinene.”
Khutaza n’wana wa wena ku khongela eka Yehovha Xikwembu. Bibele yi ri: “Mi lahlela ku vilela hinkwako ka n’wina eka xona, hikuva xa mi khathalela.” (1 Petro 5:7) Lorena la nga ni malembe ya 17, u ri: “Ndzi endle matshalatshala yo tiphofula eka Yehovha Xikwembu, ngopfu-ngopfu loko ndzi ringeka leswaku ndzi tivavisa. Swi ndzi pfunile leswaku ndzi ringeta swinene ku tshika mukhuva lowu.”—Nawu wa Bibele: 1 Vatesalonika 5:17.
^ ndzim. 5 Ku tivavisa i mukhuva wa ku titwisa ku vava hi vomu, ku nga khathariseki leswaku munhu wa kona wa tixekelela, a tivangela mafidzula, a tiba kumbe a tirhisa maendlelo man’wana.
^ ndzim. 7 Mavito ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 15 Hakanyingi, ku tivavisa i xikombiso xa ntshikilelo kumbe vuvabyi byin’wana. Eswiyin’weni swo tano, munhu swi nga ha lava leswaku a kuma vutshunguri. Xalamuka! a yi seketeli muxaka wo karhi wa vutshunguri. Hambiswiritano, Mukreste u fanele a tiyiseka leswaku vutshunguri byihi na byihi lebyi a byi kumaka a byi lwisani ni milawu ya Bibele.
DYONDZA SWO TALA
VANTSHWA VA VUTISA
Ha Yini Ndzi Tixekelela?
Ku tivavisa i xiphiqo eka vantshwa vo tala. Loko u ri ni xiphiqo lexi, xana u nga wu kuma njhani mpfuno?


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Ku Vulavurisana Ni Vana Va Wena Lava Nga eMalembeni Ya Vuntshwa
“Eku sunguleni a swi olova ku vulavurisana ni n’wana wa mina wa jaha, kambe leswi sweswi a nga ni malembe ya 16, mina ni nuna wa mina swa hi tikela ku tiva leswi a swi ehleketaka. U rhandza ku tipfalela ekamareni rakwe a ri yexe naswona a nga tali ku vulavula na hina!”—MIRIAM, WA LE MEXICO.
“Ku tshame ku va ni nkarhi lowu vana va hina a va tshama va pfule tindleve leswaku va yingisela xin’wana ni xin’wana lexi a ndzi va byela xona. Namuntlha leswi se va nga vantshwa va ehleketa leswaku a ndzi nge va twisisi.”—SCOTT, WA LE AUSTRALIA.
LOKO u ri mutswari la nga ni n’wana loyi se a nga muntshwa, swi nga ha endleka leswaku wa yi twisisa ndlela leyi vatswari lava tshahiweke laha henhla va titwaka ha yona. Swi nga ha endleka leswaku eku sunguleni a swi olova ku vulavurisana ni n’wana wa wena. Kambe sweswi se swa tika swinene. Manana un’wana wa le Italy loyi a vuriwaka Angela u ri: “Loko n’wana wa mina a ha ri ntsongo a a tshamela ku ndzi vutisa swivutiso swo tala. Sweswi hi mina loyi a faneleke a sungula bulo. Loko ndzi nga ri sunguli bulo, ku nga hundza masiku hi nga burisani.”
Ku fana na Angela, kumbexana u kume leswaku n’wana wa wena loyi eku sunguleni a a rhandza ku vulavula se u cincile, u rhandza ku timiyelela. Swivutiso leswi u ringetaka ku n’wi vutisa swona leswaku u sungula bulo a nga ha swi hlamula hi ku kongoma naswona mahlamulelo ya kona ma nga ku heta matimba yo n’wi vutisa swivutiso swin’wana. U nga ha vutisa n’wana wa wena wa jaha u ku: “A ri ri njhani siku ra wena?” A nga hlamula a fundze nomu a ku: “A ri ri kahle.” U nga ha vutisa n’wana wa wena wa nhwanyana u ku: “Ku endleke yini namuntlha exikolweni?” A nga hlamula a ri karhi a khindlata makatla a ku: “A ku endlekanga nchumu.” Loko u ringeta ku sungula bulo hi ku n’wi vutisa swivutiso leswi engetelekeke, a nga ha miyela a nga ku hlamuli.
I ntiyiso leswaku vantshwa van’wana a va na xona xiphiqo xo bula ni vatswari va vona. Hambiswiritano, leswi va swi vulaka a hi swona leswi vatswari va vona va lavaka ku swi twa. Manana un’wana wa le Nigeria la vuriwaka Edna u ri: “Hakanyingi loko ndzi kombela n’wana wa mina wa nhwanyana leswaku a endla swo karhi, a a ndzi hlamula a ku, ‘Ndzi tshike.’” Tatana un’wana wa le Mexico la vuriwaka Ramón, u xiye leswaku n’wana wakwe wa jaha loyi a nga ni malembe ya 16 na yena u endla tano. U ri: “Hi holova siku rin’wana ni rin’wana. Nkarhi wihi na wihi loko ndzi n’wi rhuma leswaku a endla swo karhi, u sungula ku ndzi byela swivangelo leswi nga ta endla leswaku a nga swi koti ku endla leswi ndzi n’wi rhumaka swona.”
Vatswari va nga hlundzuka swinene loko va ringeta ku vulavurisana ni n’wana loyi a nga va hlamuliki loko va vulavula na yena. Bibele ya pfumela leswaku “makungu ma pfilunganyeka laha ku nga riki na ku kanerisana ka le xihundleni.” (Swivuriso 15:22) Anna, mutswari un’wana wa le Rhaxiya la kurisaka vana a ri yexe u ri: “Loko ndzi nga swi tivi leswi n’wana wa mina wa jaha a swi ehleketaka, ndzi nyangatseka swinene lerova ndzi lava ku n’wi holovela.” Ha yini vana va nga ha vulavurisani ni vatswari va vona loko se va ri vantshwa, laha ku vulavurisana ku sungulaka ku va ka nkoka exikarhi ka vona?
Ku Twisisa Swilo Leswi Endlaka Leswaku Vana Ni Vatswari Va Nga Vulavurisani
Ku vulavurisana a swi vuli ku vulavula ntsena. Yesu u vule leswaku “nomu . . . wu vulavula hi ku tala ka mbilu.” (Luka 6:45) Kutani ku vulavurisana ku endla leswaku hi va tiva kahle vanhu van’wana naswona ku paluxa leswi hina hi nga swona. Vana swi nga va tikela ku vulavula hi swilo leswi nga etimbilwini ta vona hikuva loko va ri emalembeni ya vuntshwa va cinca hi xitshuketa, va sungula ku nga ha vulavuli ngopfu naswona va va ni tingana hambiloko eku sunguleni a va rhandza ku vulavula ngopfu. Vakambisisi va vula leswaku vantshwa hi ntolovelo va ehleketa leswaku un’wana ni un’wana u va veke tihlo ku vona leswi va swi endlaka ni leswi va swi vulaka, onge hiloko va ri exitejini eholweni ya mintlangu va ri karhi va voningiwa hi rivoni. Kutani leswi va nga laviki ku dyisiwa mbitsi hi mhaka ya leswaku va vekiwe tihlo, va nga ha ti tshamela va ri voxe leswaku vatswari va nga swi voni leswi va swi endlaka.
Nchumu wun’wana lowu nga sivelaka vatswari ku vulavurisana ni vana va vona lava se va nga vantshwa hileswi va lavaka ntshunxeko. Mhaka yoleyo u nge yi balekeli—loko n’wana a kula u ta lava ku tihambanisa ni vatswari vakwe a tiyimela. Kambe sweswo a swi vuli swona leswaku n’wana wa wena loyi se a nga muntshwa u lunghekele ku huma muti. U wu lava swinene nseketelo wa wena ku tlula rini na rini. Kambe mhaka ya ku lava ntshunxeko yi sungula ka ha sele malembe yo tala a nga si va munhu lonkulu. Nchumu wun’wana lowu kombisaka leswaku vantshwa va kula, hileswi vo tala va vona va rhandzaka ku ti ehleketela swilo swa vona exihundleni va nga si swi byela van’wana.
I ntiyiso leswaku vantshwa a va ti tumbeteli nchumu tintangha ta vona—wolowo i nchumu lowu manana un’wana wa le Mexico la vuriwaka Jessica a wu xiyeke. U ri: “Nkarhi na nkarhi loko n’wana wa mina wa nhwanyana a ri ni swiphiqo a a ta eka mina a ta ndzi byela swona. Sweswi u ya eka tintangha takwe.” Loko n’wana wa wena a endla tano, u nga gimeti hileswaku u ku lahlile wena mutswari. Kambe ematshan’weni ya sweswo, vakambisisi va vula leswaku vantshwa va teka ndzayo ya vatswari va vona yi ri ya nkoka swinene ku tlula ya vanghana va vona, hambileswi va nga va byeliki vatswari va vona sweswo. Kutani u nga swi endlisa ku yini leswaku wena ni vana va wena mi kota ku vulavurisana nkarhi hinkwawo?
Tindlela To Hlula Swihinga Swa Ku Nga Vulavurisani
Ehleketa u ri karhi u chayela egondzweni ro leha leri nga lo thwii! Eka tikhilomitara to tala leti u ti fambeke u lo xi jikisa katsongo ntsena xidirayivhelo xa wena. Hiloko hi xitshuketa gondzo ri jika. Leswaku movha wa wena wu nga humi egondzweni, u boheka ku wu jikisa laha gondzo ri jikaka kona. Swi tano ni loko n’wana wa wena a va muntshwa. Kumbexana ndlela leyi a wu vulavula ha yona ni n’wana wa wena a wu yi cincanga ngopfu ku ringana malembe yo tala. Kambe leswi vutomi bya n’wana wa wena byi cincaka swinene, na wena u fanele u fambisana na byona hi ku cinca tindlela leti a wu vulavurisana na yena ha tona. Tivutise swivutiso leswi landzelaka.
‘Loko n’wana wa mina a lava ku vulavula na mina, xana ndza tinyika nkarhi wo vulavula na yena?’ Bibele yi ri: “Rito leri vuriweke hi nkarhi wa kona ri fana ni maapula ya nsuku exibyeni xa silivhere.” (Swivuriso 25:11) Hilaha ndzimana leyi yi swi vekaka erivaleni hakona, nchumu wa nkoka hakanyingi i ku endla swilo hi nkarhi wa kona. Hi xikombiso: Murimi a nga sunguli ku tshovela loko nkarhi wa ntshovelo wu nga si fika naswona a nga wu tshiki wu hundza ku ri kona a sungulaka ku tshovela. U ta endla hinkwaswo leswi a nga swi kotaka leswaku a tshovela hi nkarhi wa kona. N’wana wa wena a nga ha va ni nkarhi wo karhi lowu a tiyimiseleke ku vulavula ha wona. Wu tirhise kahle nkarhi wolowo. Frances, manana la kurisaka n’wana a ri yexe wa le Australia u ri: “Minkarhi yo tala n’wana wa mina wa nhwanyana a a ta ekamareni ra mina nivusiku leswaku hi ta bula, minkarhi yin’wana a tshama ku ringana awara. A swi ndzi tikela ku tshama hi bula hikuva a ndzi swi rhandzi ku xuxa, kambe masiku wolawo nivusiku, a hi vulavula hi swilo hinkwaswo.”
RINGETA LESWI: Loko n’wana wa wena a vonaka a nga lavi ku vulavula, endla nchumu wo karhi na yena—mi nga ha famba-famba hi milenge mi beriwa hi moya, kumbe mi famba hi movha, mi tlanga ntlangu wo karhi kumbe mi endla xintirhwana xin’wana ekaya. Hakanyingi swiyimo swo tano leswi nga tolovelekangiki swi nga pfuna vantshwa leswaku va susumeteleka ku vulavula.
‘Xana ndza swi kota ku twisisa leswi a ringetaka ku ndzi byela swona hi marito lawa a ma vulaka?’ Yobo 12:11 yi ri: “Xana ndleve hi yoxe a yi ma ringeti marito hilaha malaka ma nantswaka swakudya hakona?” Kutani sweswi u fanele u ‘ringeta’ leswi n’wana wa wena a swi vulaka ku tlula rini na rini. Hakanyingi vantshwa va vulavula hi swilo onge hiloko minkarhi hinkwayo swi ri ntiyiso. Hi xikombiso, n’wana wa wena a nga ha ku, “Minkarhi hinkwayo u ndzi khoma ku fana ni n’wana!” kumbe “A wu ndzi yingiseli nikatsongo!” Ematshan’weni yo n’wi holovela u lava ku tiva leswaku sweswo swi humelele rini, xiya leswaku n’wana wa wena a nga va a nga vuli hi ku kongoma leswaku “minkarhi hinkwayo” u n’wi khoma ku fana ni n’wana kumbe a wu n’wi yingiseli “nikatsongo.” Hi xikombiso, marito lama nge “Minkarhi hinkwayo u ndzi khoma ku fana ni n’wana!” ma nga ha vula leswaku, “Ndzi ehleketa leswaku a wu ndzi tshembi,” kasi lama nge “A wu ndzi yingiseli nikatsongo,” ma nga ha vula leswaku “Ndzi lava ku ku byela ndlela leyi ndzi titwaka ha yona hakunene.” Kutani tikarhatele ku ringeta ku twisisa leswi n’wana wa wena a ringetaka ku ku byela swona hi marito lawa a ma vulaka.
RINGETA LESWI: Loko n’wana wa wena a vula marito lama tlhavaka, u nga ha ku: “Ndza swi vona leswaku u khunguvanyekile kutani ndzi byele leswi u lavaka ku swi vula. Ndzi byele leswaku ha yini u ehleketa leswaku ndzi ku khoma ku fana ni n’wana.” Kutani n’wi yingisele hi vurhon’wana handle ko n’wi nghena enon’wini.
‘Xana hi mina loyi handle ko swi xiya ndzi endlaka leswaku n’wana wa mina a miyela hileswi ndzi n’wi sindzisaka ku vulavula?’ Bibele yi ri: “Mbewu ya mbhandzu wa ku lulama, yi byaleriwa lava endlaka ku rhula ehansi ka swiyimo swa ku rhula.” (Yakobo 3:18) Kondletela “swiyimo swa ku rhula” hi marito lawa u ma vulaka ni hi ndlela leyi u endlaka swilo ha yona leswaku n’wana wa wena a titwa a ntshunxekile ku vulavula. Tsundzuka leswaku u museketeri wa n’wana wa wena. Kutani loko mi vulavula hi mhaka yo karhi, ringeta ku nga vulavuli onge u le ku n’wi tengiseni ku fana ni gqweta leri tiyimiseleke ku konanisa mbhoni yo karhi leswaku vanhu va nga byi tshembi vumbhoni lebyi yi byi nyikelaka. Tatana un’wana wa le Korea la vuriwaka Ahn u ri: “Mutswari wo tlhariha a nga ma vuli marito yo fana ni lawa, ‘U ta kula rini?’ kumbe, ‘I kangani ndzi ku byela nchumu lowu fanaka?’ Endzhaku ko endla swihoxo swo tala emhakeni leyi, ndzi xiye leswaku vana va mina va majaha a va nga nyangatsiwi ntsena hi ndlela leyi a ndzi vulavula na vona ha yona kambe ni hi leswi a ndzi swi vula.”
RINGETA LESWI: Loko n’wana wa wena a nga swi hlamuli swivutiso leswi u n’wi vutisaka swona, ringeta ku swi vutisa hi ndlela leyi hambaneke. Hi xikombiso, ematshan’weni yo vutisa n’wana wa wena leswaku siku rakwe ri fambe njhani, n’wi byele leswi siku ra wena ri fambiseke xiswona u vona loko a ta hlamula. Kumbe loko u lava ku tiva leswi n’wana wa wena a swi ehleketaka hi mhaka yo karhi, n’wi vutise swivutiso leswi khumbaka van’wana ku nga ri yena. N’wi vutise leswaku vanghana wakwe va titwa njhani hi mhaka leyi. Kutani n’wi vutise leswaku hi yihi ndzayo leyi a a ta yi nyika vanghana vakwe.
Swa koteka ku vulavula ni vana lava nga vantshwa. Antswisa ndlela leyi u vulavulaka ni vana va wena ha yona hi ku ya hi swilaveko swa vona. Vulavula ni vatswari van’wana lava a va swi kota ku vulavurisana ni vana va vona. (Swivuriso 11:14) Loko u vulavula ni n’wana wa wena, “hatlisa emhakeni yo twa, [u] nonoka emhakeni yo vulavula, [u] nonoka emhakeni ya vukarhi.” (Yakobo 1:19) Xa nkoka swinene, u nga tshiki ku endla hinkwaswo leswi u nga swi kotaka leswaku u kurisa vana va wena lava nga vantshwa “hi ku tshinya ni nkongomiso wa mianakanyo wa Yehovha.”—Vaefesa 6:4.
TIVUTISE . . .
I ku cinca kwihi loku ndzi ku xiyeke eka n’wana wa mina ku sukela loko a ri emalembeni ya vuntshwa?
Ndzi nga yi antswisa njhani ndlela leyi ndzi vulavurisanaka ha yona ni n’wana wa mina?


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Vafilipiya 4:1-23
4 Hikwalaho, vamakwerhu lava rhandzekaka lava ndzi mi navelaka, n’wina mi nga ntsako ni harhi+ ya mina, yimani mi tiyile+ hi ndlela leyi eHosini, varhandziwa.2 Efodiya ndza n’wi khongotela na Sintika ndza n’wi khongotela leswaku va va ni mianakanyo+ yin’we eHosini.3 Ina, ndza ku kombela, wena mupaniwa-kulorhi+ wa xiviri, leswaku u hambeta u pfuna vavasati lava va lweke swin’we na mina+ eka mahungu lamanene swin’we na Klemento ni vatirhi-kulorhi+ van’wana hinkwavo, lava mavito+ ya vona ma nga ebukwini ya vutomi.+4 Nkarhi hinkwawo tsakani eHosini.+ Nakambe ndzi ri, Tsakani!+5 Ku anakanyela+ ka n’wina a ku tiviwe hi vanhu hinkwavo. Hosi yi le kusuhi.+6 Mi nga vileli ha nchumu,+ kambe eka hinkwaswo tivisani Xikwembu+ swikombelo swa n’wina hi xikhongelo ni xikombelo+ swin’we ni ku nkhensa swikombelo swa n’wina;7 kutani ku rhula+ ka Xikwembu loku tlulaka miehleketo hinkwayo ku ta rindza timbilu+ ta n’wina ni matimba ya n’wina ya mianakanyo ha Kreste Yesu.8 Xo hetelela, vamakwerhu, swilo swin’wana ni swin’wana swa ntiyiso, swilo swin’wana ni swin’wana swa ntikelo lowukulu, swilo swin’wana ni swin’wana swo lulama, swilo swin’wana ni swin’wana swo tenga,+ swilo swin’wana ni swin’wana leswi rhandzekaka, swilo swin’wana ni swin’wana leswi ku vulavuriwaka kahle ha swona, hinkwaswo leswi nga kona swa vunene ni hinkwaswo leswi nga kona leswi dzunekaka, hambetani mi xiya swilo+ leswi.9 Swilo leswi mi swi dyondzeke ni ku swi amukela ni ku swi twa ni ku swi vona mayelana na mina, hanyani hi swona;+ kutani Xikwembu xa ku rhula+ xi ta va na n’wina.10 Ndza tsaka ngopfu eHosini leswi sweswi eku heteleleni mi pfuxeteke ku ehleketa ka n’wina malunghana+ na mina, leswi hakunene a mi ehleketa ha swona, kambe mi pfumale nkarhi.11 Ku nga ri swona leswaku ndzi vulavula malunghana ni ku va eku pfumaleni, hikuva ndzi dyondzile, leswaku ndzi eneriseka+ eka xiyimo xin’wana ni xin’wana lexi ndzi nga eka xona.12 Kunene ndza swi tiva ku kayivela swilo,+ kunene ndza swi tiva ku va ni swo tala. Eka hinkwaswo ni le ka swiyimo hinkwaswo ndzi dyondze xihundla xa ku xurha ni ku va ni ndlala, ku va ni swo tala ni ku pfumala.+13 Eka swilo hinkwaswo ndzi ni ntamu hikwalaho ka loyi a ndzi+ nyikaka matimba.14 Nilokoswiritano, mi endle kahle hi ku hlanganyela+ na mina enhlomulweni+ wa mina.15 Entiyisweni, n’wina Vafilipiya, nakambe ma swi tiva leswaku eku sunguleni ka ku vula mahungu lamanene, loko ndzi suka eMakedoniya, ku hava vandlha leri hlanganyeleke na mina emhakeni ya ku nyika ni ku amukela, handle ka n’wina ntsena;+16 hikuva, hambi eTesalonika, mi ndzi rhumelele swo karhi ro sungula ni ra vumbirhi hikwalaho ka xilaveko xa mina.17 Ku nga ri swona leswaku ndzi lava nyiko+ hi mbilu hinkwayo, kambe hi mbilu hinkwayo ndzi lava mihandzu+ leyi tisaka ntswalo wo tala swinene eka xiviko xa n’wina.18 Hambiswiritano, ndzi kuma swilo hinkwaswo hi xitalo naswona ndzi ni swo tala. Ndzi enerile, leswi ndzi amukeleke swilo eka Epafrodito+ leswi humaka eka n’wina, nun’hwelo wo nandziha,+ xitlhavelo+ lexi amukelekaka, lexi tsakisaka swinene eka Xikwembu.19 Kutani, Xikwembu+ xa mina xi ta enerisa xilaveko+ xa n’wina hinkwaxo hi xitalo hi mpimo wa rifuwo+ ra xona hi ku vangama ha Kreste Yesu.20 Kutani ku vangama a ku ve eka Xikwembu xa hina tlhelo Tata wa hina hi masiku ni masiku.+ Amen.21 Ndzi runguleleni+ mukwetsimi un’wana ni un’wana loyi a nga ni vun’we+ na Kreste Yesu. Vamakwerhu lava nga na mina va mi rungula.22 Vakwetsimi hinkwavo, kambe ngopfu-ngopfu vandyangu wa Khezari, va mi rungula.+23 Musa lowu nga faneriwiki wa Hosi Yesu Kreste a wu ve ni moya lowu mi wu kombisaka.+


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | MAVUNWA YA LESWAKU A SWI KOTEKI KU RHANDZA XIKWEMBU
Mavunwa Ya Leswaku Xikwembu Xi Na Tihanyi
LESWI VO TALA VA PFUMELAKA EKA SWONA
“Endzhaku ka rifu, mimoya-xiviri ya lava faka va ri ni xidyoho yi ya etiheleni laha yi xanisiwaka hi ku xupuriwa ‘endzilweni hilaha ku nga heriki.’” (Catechism of the Catholic Church) Varhangeri van’wana va vukhongeri va vula leswaku lava nga etiheleni va hambanisiwe hi ku helela na Xikwembu.
NTIYISO LOWU HUMAKA EBIBELENI
“Moya-xiviri lowu dyohaka—wona wu ta fa.” (Ezekiyele 18:4) Lava feke “a va tivi nchumu nikatsongo.” (Eklesiasta 9:5) Loko ku ri hileswaku moya-xiviri wa fa naswona a wu tivi nchumu, xana swi nga kotekisa ku yini leswaku wu xaniseka “endzilweni hilaha ku nga heriki” kumbe hambi ku ri ku twa ku vava hikwalaho ko hambanisiwa na Xikwembu hilaha ku nga heriki?
EBibeleni, marito ya Xiheveru na Xigriki lama hakanyingi ma hundzuluxeriweke ma va “tihele” entiyisweni ma kombetela eka sirha leri tolovelekeke ra vanhu. Hi xikombiso, loko Yobo a ri ni vuvabyi lebyi vavaka u khongele a ku: “Loko ingi a wu ndzi tumbetile esirheni ra mina [“etiheleni,” Douay-Rheims Version].” (Yobo 14:13, Holy Bible—Easy-to-Read Version) Yobo a a nga lavi ku wisa endhawini leyi a a ta xaniseka kumbe a va a hambanisiwe na Xikwembu, kambe a a lava ku ya esirheni.
LESWI ENDLAKA LESWAKU WU VA WA NKOKA
Tihanyi a ti hi tshineti ekusuhi na Xikwembu; ti hi hambanisa na xona. Rocío, loyi a tshamaka eMexico u ri: “Ku sukela loko ndza ha ri ricece, ndzi dyondzisiwe dyondzo ya ndzilo wa tihele. A ndzi khomiwe hi rhumbyana lerova a ndzi anakanya leswaku Xikwembu a xi na timfanelo letinene. A ndzi anakanya leswaku xi ni vukarhi ni tihanyi.”
Ndlela leyi Rocío a a teka Xikwembu ha yona yi cincile loko a vona marungula ya Bibele lama nga erivaleni ya malunghana ni vuavanyisi bya xona ni xiyimo xa vafi. U ri: “Ndzi titwe ndzi ntshunxekile—onge hiloko ndzi rhuriwe ndzhwalo lowu a ndzi ri na wona emianakanyweni. Ndzi sungule ku tshemba leswaku Xikwembu xi langutele leswinene eka hina, xa hi rhandza ni leswaku ndzi nga xi rhandza. Xi fana na tatana loyi a khomaka vana vakwe hi voko naswona a languteleke leswinene eka vona.”—Esaya 41:13.
Vo tala va tikarhatela ku tshembeka evukhongerini ni ku hanya hi ndlela leyinene hileswi va chavaka ndzilo wa tihele kambe Xikwembu a xi lavi u xi tirhela hileswi u xi chavaka. Ematshan’weni ya sweswo, Yesu u te: “U fanele u rhandza Yehovha Xikwembu xa wena.” (Marka 12:29, 30) Ku tlula kwalaho, loko hi xiya leswaku Xikwembu a xi na tihanyi, hi nga tshemba vuavanyisi lebyi xi nga ta byi endla enkarhini lowu taka. Ku fana ni munghana wa Yobo, ku nga Elihu, hi nga vula handle ko kanakana hi ku: “A swi ve ekule swinene ni Xikwembu xa ntiyiso leswaku xi endla hilaha ku hombolokeke, ni Lowa Matimba Hinkwawo ku endla hilaha ku nga lulamangiki.”—Yobo 34:10.


text:
Tlhatlhambuto 28: Lezi Nwanana Mosi A Nga Ponisiswa Zona
WONA a nwanana tsongwani loyi a rilako, na a khomile litiho la nhwana. Loyi hi Mosi. Wa mu tiva a ku himani a nhwana loyi wo saseka? Yena hi n’wana hosi ya muGipite, Faro.
Mamani wa Mosi i lo fihla a nwanana wakwe kala a maha tihweti tinharu, hakuva i wa nga lavi lezaku a dawa hi vaGipite. Kanilezi i wa zi tiva a ku Mosi i wa ta kumiwa, hizalezo i lo maha lezi kasi ku mu ponisa.
Yena i lo teka nzhava a wu longisela lezaku wu nga ngheni mati. Makunu i lo veka Mosi lomu nzeni ka wona, a veka nzhava xikari ka hlanga wo leha lomu Congweni wa Nilo. A makabye wa Mosi, Miriamu, i wa byelilwe a ku yima laha kusuhani kasi ku wona lezi zi nga wa ta mu humelela.
Hi xikhatanyana a nhanyana wa Faro i lo relela Congweni wa Nilo kasi ku ya hlamba. Hi xitshuketi yena i lo wona a nzhava lomu hlangeni wo leha. Yena i lo vitana munwe wa malanza yakwe ya xisati, aku: ‘Famba uya nzi tekela a nzhava lowuya.’ Loku n’wana hosi a vululile a nzhava, a hi kusaseka ka nwanana a nga mu wona! Nwanana Mosi i wa kari a rila, ni n’wana hosi i lo mu zwela wusiwana. I wa nga lavi lezaku yena a dawa.
Makunu ku lo humelela Miriamu. Wa zi kota ku mu wona laha ka mufananiso. Miriamu i lo wutisa nhanyana wa Faro aku: ‘Nzi ya ku vitanela a wasati wa muIsraeli kasi ku ta ku hlayisela a nwanana ke?’
A n’wana hosi i lo hlamula, aku: ‘Maha wuxinji u famba.’
Zalezo Miriamu i lo tsutsuma hi kuhatlisa kasi ku ya byela mamani wakwe. Laha mamani wa Mosi a ngata ka n’wana hosi, yena n’wana hosi i te ngalo: ‘Teka nwanana loyi u ya nzi hlayisela, nzi ta ku hakhisa.’
Hizalezo mamani wa Mosi i lo hlayisa a n’wanana wakwe. Loku ku hunzile xikhati laha Mosi a nga wa kulilenyene, yena i lo mu yisa ka nhanyana wa Faro, loyi a nga mu maha n’wana wakwe. Lezo hi zona zi nga maha Mosi a kulela ndlwini ya Faro.
Eksodusi 2:1-10.
Ziwutiso
- Himani a nwanana loyi a nga laha mufananisweni, niku litiho la mani leli a li khomileko?
- Zini lezi mamani wa Mosi a zi mahileko kasi ku mu ponisa kudaweni?
- Himani a xinhanyatana lexi xi nga mufananisweni, niku zini lezi xi mahileko?
- A xikhati lexi a nhanyana wa Faro a kumileko a nwanana, zini lezi Miriamu a mu byelileko kota mawonela yakwe?
- Zini lezi n’wana hosi a byelileko mamani wa Mosi?
Xiwutiso xo engetela
- Gonza Eksodusi 2:1-10.
Xikhati muni xo faneleka lexi mamani wa Mosi a ngave naxo kasi ku gonzisa Mosi lomu wuhlangini, niku lezo zi nyika xikombiso muni ka vapswali inyamutlha? (Ekso. 2:9, 10; Deut. 6:6-9; Mav. 22:6; Efe. 6:4; 2 Tim. 3:15)


text:
Tlhatlhambuto 104: Jesu A Tlhelela Tilweni
LAHA a masiku ma hunzako, Jesu i ti wonekisa ka valanzeli vakwe a zikhati zo tala. Ka xinwani xikhati i woniwa hi xipimo xa 500 wa vapizani. Laha a wonekako kabye, wa zi tiva lezi Jesu a wulawulako hi zona ka vona? I wulawula hi mufumo wa Nungungulu. Jehova i rumele Jesu misaveni lezaku a ta gonzisa hi Mufumo. Zonake yena i simama ku maha lezo hambu anzhako ka kuvuxiwa kakwe hi ka vafileko.
Wa khumbula a ku xini mufumo wa Nungungulu? Ina, a Mufumo wukosi ga lisine ga Nungungulu wa le tilweni, niku Jesu hi Yena a hlawulilweko hi Nungungulu lezaku ava hosi. Kota lezi hi gonzileko, Jesu i kombile ku ngalo i tava hosi ya yinene hi ku phamela lava va nga hi ni ndlala, hi ku hanyisa vababyi, hambu hi ku tlhela a vuxa vafi!
Hikwalaho loku Jesu a fuma kota hosi le tilweni hi khume ga mazana ya malembe, yi ta tshamisa kuyini misava? Ina, a misava yontlhe yi ta mahiwa paradise go saseka. Ku nga ha tava kona tiyimpi, wugevenga, mababyi, hambu ni kufa. Ha zi tiva lezaku lezo lisine hakuva Nungungulu i mahile misava akuva yiva paradise legi vanhu va felako ku hanya ka gona. Hizalezo yena i mahile a simu ga Edeni kusanguleni. Niku Jesu i ta maha lezaku lezi Nungungulu a lavako lezaku zi maheka zi tatiseka hi magumo.
Ku chikela xikhati makunu xa ku Jesu a tlhelela tilweni. Jesu i ti wonekisile ka vapizani vakwe hi 40 wa masiku. Hikwalaho vona va tiyiseka lezaku yena wa hanya. Kanilezi na a nga se ku siya vapizani vakwe yena i va leletela lezi: ‘Tshamani Jerusalema kala mu amukela a moya wa ku basa.’ A moya wa ku basa i ntamu wu tiriswako hi Nungungulu, a ku fanana ni moya wu pupuxako, lowu wu to vuna a valanzeli vakwe a ku maha kuranza ka Nungungulu. Hi kugumesa, Jesu i ngalo: ‘Mu fanele ku xumayela ha mina kala le magemeta-musi ya misava.’
Anzhako ka kuva Jesu a wulile lezo, ku maheka nchumu wo hlamalisa. Yena i sangula ku tlakukela tilweni, kota lezi u zi wonako kwalaha. Zonake i fihliwa hi refu a nga ha woneki, niku hizalezo a vapizani a va mu woni kambe. Jesu iya tilweni, a tlhela a sangula ku fumela valanzeli vakwe misaveni hi kwaseyo.
1 Va Le Korinte 15:3-8; Kuvululelwa 21:3, 4; Mitiro 1:1-11.
Ziwutiso
- Vapizani vangani va wonako Jesu ka xikhati xo kari, niku zini lezi a wulawulako hi zona ka vona?
- Xini Mufumo wa Nungungulu, niku xana a wutomi gi tava gi tshamisile kuyini misaveni a xikhati lexi Jesu a to ngha a fuma kota Hosi hi khume ga mazana ya malembe?
- Xana Jesu i ti wonekisa ka vapizani vakwe hi masiku mangani, kanilezi xana xikhati xa kuva a maha yini makunu?
- Ka xikhatanyana xo gumesa na Jesu a nga se siya vapizani vakwe, zini lezi yena a va byelako ku maha?
- Zini zi mahekako laha mufananisweni, niku xana Jesu i fihliwa hi ndlela muni a kuva a nga ha woneki?
Ziwutiso zo engetela
- Gonza 1 Va Le Korinte 15:3-8.
Hikuyini mupostoli Paule a nga zi kota ku wulawula na a hi ni kutsumba kontlhe xungetano hi kuvuka ka Jesu hi ka vafileko? Xana a maKristu inyamutlha ma nga wulawula hi zilo muni na ma hi ni kutsumba? (1 Kor. 15:4, 7, 8; Isa. 2:2, 3; Mat. 24:14; 2 Tim. 3:1-5)
- Gonza Mitiro 1:1-11.
Xana a ntiro wa kuxumayela wu kulile kala kwihi, kota lezi ku wulilweko na ka ha hi mahlweni lomu ka Mitiro 1:8? (Miti. 6:7; 9:31; 11:19-21; Kol. 1:23)


text:
Bivhili kha Inthanethe | ṰHALUTSHEDZELO YA SHANGO ḼISWA YA MAṄWALO A TSHIKRISTE A LUGERIKA
Naa ni nga takalela u vhala iyi thero kha %%?
1 Vhakorinta 15:1-58
15 Vhahashu, ndi khou ni humbudza mafhungo maḓifha e nda ni ḓivhadza one, e na a ṱanganedza, e na dzula no khwaṱha khao.2 Ni ḓo dovha na tshidzwa arali ni tshi farelela no khwaṱha kha mafhungo maḓifha e nda ni ḓivhadza one, nga nnḓa ha musi no vha vhatendi hu si na tshiitisi.3 Kha zwithu zwa ndeme zwe nda ni ṋea zwone zwo vha zwe nda zwi ṱanganedza, uri Kristo o fela zwivhi zwashu u ya nga Maṅwalo,4 o vhulungwa, o vuswa nga ḓuvha ḽa vhuraru u ya nga Maṅwalo,5 o ḓivhonadza kha Kefa nga murahu a ḓivhonadza kha vha fumi-mbili (12).6 Nga murahu ha zwenezwo a ḓivhonadza kha vhahashu vha fhiraho maḓana maṱanu, vhane vhunzhi havho vha kha ḓi vha na riṋe, nahone vhaṅwe vho no fa.7 Nga murahu o ḓivhonadza kha Yakobo, a dovha a ḓivhonadza kha vhaapostola vhoṱhe;8 mafheleloni a ḓivhonadza kha nṋe we nda vha ndi tshi nga ṅwana we a bebwa tshifhinga tshi sa athu swika.9 Ngauri ndi muṱuku kha vhaapostola, a thi fanelei u vhidzwa muapostola, ngauri ndo tovhola tshivhidzo tsha Mudzimu.10 Fhedzi ndi zwine nda vha zwone nga nṱhani ha vhuthu vhuhulu ha Mudzimu. Nahone vhuthu vhuhulu hawe he a ntsumbedza hone ho vha vhu si mahandana, ndo shuma u fhira vhoṱhe, fhedzi ho vha vhu vhuthu vhuhulu ha Mudzimu vhu re kha nṋe.11 Naho zwo ralo, hu sa londwi uri ndi nṋe kana ndi vhaṅwe vhaapostola, zwenezwi ndi zwine ra zwi huwelela nahone ndi nga nḓila yeneyo ye na tenda ngayo.12 Arali hu tshi huwelelwa uri Kristo o vuswa vhafuni, ndi ngani vhaṅwe kha inwi vha tshi amba uri a hu na mvuwo ya vhafu?13 Vhukuma, arali hu si na mvuwo ya vhafu, izwo na Kristo ho ngo vuswa.14 Arali Kristo a songo vuswa, u huwelela hashu ndi ha fhedzi, na lutendo lwashu ndi lwa fhedzi.15 Zwiṅwe hafhu, arali vhafu vha sa vuswi zwa vhukuma, ri dzhiiwa ri ṱhanzi dzo zwifhelaho Mudzimu, ngauri ro ṱanziela nga ha Mudzimu nga u amba uri o vusa Kristo, fhedzi a songo mu vusa.16 Arali vhafu vha sa ḓo vuswa, na Kristo ho ngo vuswa.17 Zwiṅwe hafhu, arali Kristo a songo vuswa, lutendo lwaṋu a lu na mushumo; ni ḓo dzula ni zwivhini zwaṋu.18 Zwi re zwone ndi uri, vho faho vhe na vhuthihi na Kristo vho fa lwa tshoṱhe.19 Arali ro fulufhela Kristo kha vhuno vhutshilo fhedzi, ri ḓo ṱungufhala u fhira naho e nnyi.20 Ngoho ndi ya uri Kristo o vuswa vhafuni, ndi tshiranzhe tsha vho faho.21 Samusi lufu lwo vha hone nga muthu, na mvuwo ya vhafu yo vha hone nga muthu.22 Samusi roṱhe ri tshi fa nga mulandu wa Adamu, roṱhe ri ḓo vuswa nga nṱhani ha Kristo.23 Fhedzi muṅwe na muṅwe u na vhuimo hawe: Kristo ndi tshiranzhe, ha tevhela vhane vha vha vha Kristo tshifhingani tsha u vha hone hawe.24 Ngauralo, mafheleloni u ḓo humisela muvhuso ha Mudzimu, ane a vha Khotsi awe. Zwenezwi zwi ḓo itea musi o no fhelisa mivhuso yoṱhe na vhavhusi.25 Ngauri u fanela u vhusa sa khosi u swika Mudzimu a tshi vhea maswina fhasi ha milenzhe yawe.26 Lufu ndi swina ḽa u fhedza ḽine a ḓo ḽi fhelisa.27 Ngauri Mudzimu “o vhea zwithu zwoṱhe nga fhasi ha milenzhe yawe.” Fhedzi musi a tshi amba uri ‘zwithu zwoṱhe zwi fhasi ha milenzhe yawe,’ zwi tou vha khagala uri a zwi kateli we a vhea zwithu zwoṱhe khae.28 Musi zwithu zwoṱhe zwo no vhewa nga fhasi ha milenzhe yawe, Murwa u ḓo dovha a ḓivhea nga fhasi ha we a vhea zwithu zwoṱhe nga fhasi hawe, uri Mudzimu a vhe zwithu zwoṱhe kha vhoṱhe.29 Arali zwi songo ralo, vhane vha lovhedzelwa uri vha vhe vhafu vha ḓo ita mini? Arali vhafu vha sa ḓo vuswa na luthihi, ndi ngani na vhone vha tshi khou lovhedzwa uri vha vhe vhafu?30 Ndi ngani ri tshi dzula ri khomboni tshifhinga tshoṱhe?31 Ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe ndi vha ndo livhana na lufu. Dakalo ḽine nda vha naḽo kha inwi vhahashu, ndi ḽine nda vha naḽo kha Kristo Yesu Murena washu.32 Arali ndo lwa na zwivhanda ngei Efesa u fana na vhaṅwe vhathu, zwi ḓo mmbuyedza nga’ni? Arali vhafu vha sa ḓo vuswa, “kha ri ḽe ri nwe, ngauri matshelo ri ḓo fa.”33 Ni songo fhurwa. Vhukonani vhu si havhuḓi vhu tshinya vhuḓifari havhuḓi.34 Dzivhuluwani nga nḓila yo lugaho nahone ni songo dzulela u ita tshivhi, ngauri vhaṅwe a vha ḓivhi Mudzimu. Ndi khou amba na inwi uri ni farwe nga ṱhoni.35 Naho zwo ralo, muṅwe muthu u ḓo ri: “Vhafu vha ḓo vuswa nga nḓila-ḓe? Vha ḓo vuswa vhe na tshivhumbeo tsha mufuda-ḓe?”36 Tsilu ndi iwe! Zwine wa zwala zwi thoma zwa fa zwa kona u tshila;37 zwine wa zwala, a si tshivhumbeo tshine tsha ḓo vha tshone, u zwala thoro fhedzi hu sa londwi uri ndi ya goroi, kana ndi ya muṅwe mufuda;38 fhedzi Mudzimu u i ṋea tshivhumbeo nga hune a funa ngaho, u ṋea mbeu iṅwe na iṅwe tshivhumbeo tshayo.39 A si uri ṋama dzoṱhe dzi a fana, hu na ya vhathu, hu na iṅwe ya kholomo, iṅwe ndi ya zwiṋoni, nahone iṅwe ndi ya khovhe.40 Hu na zwivhumbeo zwa ṱaḓulu, na zwivhumbeo zwa kha ḽifhasi; fhedzi lunako lwa zwivhumbeo zwa ṱaḓulu ndi lwa muṅwe mufuda, lwa zwivhumbeo zwa kha ḽifhasi ndi lwa muṅwe mufuda-vho.41 Lunako lwa ḓuvha ndi lwa muṅwe mufuda, na lwa ṅwedzi ndi lwa muṅwe mufuda, na lwa ṋaledzi ndi lwa muṅwe mufuda; zwi re zwone ndi uri, ṋaledzi dzo fhambana nga lunako lwadzo.42 Zwo tou ralo nga u vuswa ha vhafu. Hu zwalwa muvhili u sinaho, ha vuswa u sa sini.43 U zwalwa nga nḓila i nyadzeaho, u vuswa u wo nakaho. U zwalwa u na vhushayanungo, wa vuswa u na maanḓa.44 U zwalwa u tshivhumbeo tsha ṋama, wa vuswa u tshivhumbeo tsha muya. Arali hu na tshivhumbeo tsha ṋama, hu dovha ha vha na tshivhumbeo tsha muya.45 Ho itwa na u ṅwalwa u pfi: “Adamu muthu wa u thoma o vha muthu a tshilaho.” Adamu wa u fhedza o vha muthu a ṋeaho vhutshilo.46 Naho zwo ralo, zwine zwa vha zwa muya a si zwone zwa u thoma. Zwine zwa vha zwa ṋama ndi zwone zwa u thoma, ha tevhela zwine zwa vha zwa muya.47 Muthu wa u thoma u bva kha ḽifhasi nahone o itwa nga buse; muthu wa vhuvhili u bva ṱaḓulu.48 Samusi o itwaho nga buse e buse, na vho itwaho nga buse na vhone ndi buse; samusi wa ṱaḓulu e wa ṱaḓulu, na vhane vha vha ṱaḓulu ndi vha ṱaḓulu.49 Samusi ri tshi fana na o itwaho nga buse, ri ḓo fana na wa ṱaḓulu.50 Vhahashu, ndi khou amba zwenezwi uri ṋama na malofha zwi nga si ḽe ifa ḽa muvhuso wa Mudzimu, kana u ḽa ifa ḽa u sa sina.51 Ndi ni vhudza tshiphiri tshikhethwa: Ri nga si fe roṱhe, fhedzi roṱhe ri ḓo shandukiswa,52 nga tshifhinganyana, nga u poidza ha ḽiṱo, musi hu tshi lila phalaphala ya u fhedza. Ngauri phalaphala i ḓo lila, vhafu vha ḓo vuswa vha si tsha sina, nahone ri ḓo shandukiswa.53 Ngauri zwine zwa sina zwi fanela u ambara u sa sina, nahone zwine zwa fa zwi fanela u ambara u sa fa.54 Musi zwine zwa sina zwi tshi ambara u sa sina, zwine zwa fa zwi tshi ambara u sa fa, ndi hone hu tshi ḓo ḓadzea maipfi o ṅwalwaho ane a ri: “Lufu lwo milwa tshoṱhe.”55 “Lufu, gundo ḽau ḽi ngafhi? Lufu, luvholela lwau lu ngafhi?”56 Luvholela lu bveledzaho lufu ndi tshivhi, maanḓa a tshivhi a bva kha Mulayo.57 Fhedzi ri livhuha Mudzimu, ngauri o ri ṋea gundo nga Murena washu Yesu Kristo!58 Nga zwenezwo, vhahashu vhane nda vha funa, ivhani no khwaṱhaho, ni sa dzinginyei, tshifhinga tshoṱhe ni vhe na zwinzhi zwine na zwi ita mushumoni wa Murena, ni tshi ḓivha uri mushumo waṋu a si wa fhedzi Murenani.


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | VANTSHWA
Loko U Feriwa Hi Mutswari
NTLHONTLHO
Dami a ri ni malembe ya tsevu loko tata wakwe a dlayiwa hi vuvabyi byo pfimba misiha ya byongo. Derrick a a ri ni malembe ya kaye loko tata wakwe a dlayiwa hi vuvabyi bya mbilu. Jeannie a a ri ni malembe ya nkombo loko mana wakwe a dlayiwa hi vuvabyi bya khensa ya xivelekelo laha a vabyeke lembe ntsena. *
Hinkwavo ka vona vantshwa lava va feriwe hi vanhu lava va va rhandzaka va ha ri vatsongo. Xana na wena u tshame u langutana ni xiphiqo lexi fanaka? Loko swi ri tano, xihloko lexi xi nga ku pfuna leswaku u langutana ni xiyimo xexo. * A hi kambisise leswi u nga swi endlaka leswaku u langutana ni gome.
LESWI U FANELEKE U SWI TIVA
Vanhu va twa ku vava hi tindlela to hambanahambana. Leswi vulaka leswaku ndlela leyi u langutanaka ni gome ro feriwa ha yona yi nga hambana ni ya vanhu van’wana. Buku leyi nge Helping Teens Cope With Death yi ri: “Vanhu va langutana ni gome ro feriwa hi tindlela to hambanahambana.” Mhaka ya nkoka hi leswaku a wu fanelanga u endla onge a wu twi ku vava. Ha yini? Hikuva . . .
Ku tumbeta ndlela leyi u titwaka ha yona swi nga ku vavisa. Jeannie loyi a boxiweke eku sunguleni u ri: “A ndzi tibyela leswaku ndzi fanele ndzi tiya leswaku ndzi kota ku chavelela makwenu wa mina, kutani a ndzi endla onge a ndzi twi ku vava. Ninamuntlha, ndzi pfa ndzi tumbeta ndlela leyi ndzi titwaka ha yona naswona sweswo swa ndzi vavisa.”
Vativi va rihanyo va yi seketela mhaka leyi. Buku leyi nge The Grieving Teen yi ri: “A wu nge swi koti ku tumbeta gome loko u feriwe hi munhu loyi u n’wi rhandzaka. Hikuva ri nga ha tinyika matimba lerova ri khumba ni rihanyo ra wena.” Nakambe vanhu lava tumbetaka ndlela leyi va titwaka ha yona va tichavelela hi ku nwa byala ku tlula mpimo kumbe ku tirhisa swidzidziharisi leswaku va hunguta gome ra vona.
Gome ri nga ha endla leswaku u pfilunganyeka. Hi xikombiso, vanhu van’wana va hlundzukela vanhu lava feke hi leswi va va “siyeke.” Van’wana va sola Xikwembu hi ku va xi pfumelele leswaku vanhu lava va va rhandzaka va fa. Vanhu vo tala lava nga ni gome va tivona nandzu hikwalaho ka leswi va nga tshama va swi vula eka mufi naswona swi nga ha kotekiki leswaku va kombela ku rivaleriwa.
Swi le rivaleni leswaku ku ni tindlela to hambanahambana to kombisa ku twa ku vava loko u feriwile. I yini lexi nga ku pfunaka leswaku u kota ku langutana ni xiyimo lexi ni ku ya emahlweni ni vutomi?
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Tiphofule eka munhu loyi u n’wi tshembaka. U nga ha vona swi antswa ku tihambanisa ni vanhu hi nkarhi lowu wo tika. Kambe ku byela xirho xa ndyangu kumbe munghana wa wena ndlela leyi u titwaka ha yona swi ta ku pfuna leswaku u kota ku langutana ni gome.—Nsinya wa nawu wa le Bibeleni: Swivuriso 18:24.
Tsala ehansi. Tsala hi mutswari loyi a ku feleke. Hi xikombiso, i minkarhi yihi yo tsakisa leyi u tshamaka u ri karhi u yi tsundzuka leyi u veke na yona ni mutswari wa wena loyi a feke? Tsala timfanelo takwe letinene. Hi tihi leti u tsakelaka ku ti tekelela evuton’wini bya wena?
Loko u tshamela ku va ni mianakanyo yo biha, hi xikombiso, loko u tshamela ku ehleketa hi marito ya wena yo tlhava lama u ma byeleke mutswari wa wena a nga si fa, tsala ndlela leyi u titwaka ha yona ni leswaku ha yini. Hi xikombiso, “Ndzi titwa nandzu hileswi ndzi holoveke na papa a nga si fa.”
Endzhaku ka sweswo, ehleketisisa hi lexi endlaka u tisola. Buku leyi nge The Grieving Teen yi ri: “U nga tisoli hileswi u nga swi tivangiki leswaku u nge he vi ni nkarhi wo kombela ku rivaleriwa. A swi twali ku tibyela leswaku a hi nge pfuki hi tisorile hi leswi hi swi vulaka kumbe ku swi endla.”—Nsinya wa nawu wa le Bibeleni: Yobo 10:1.
Tikhathalele. Etlela nkarhi lowu eneleke, endla vutiolori naswona dyana swakudya leswi akaka mirhi. Loko swakudya swi nga ngheni, dyana swakudya swo olova nkarhi ni nkarhi ematshan’weni yo dya swakudya swo tiya, kukondza u tlhelela eka madyelo ya wena ya ntolovelo. U nga ti chaveleli hi ku dya swakudya leswi nga akiki miri kumbe ku n’wa byala, hikuva sweswo swi to nyanyisa xiyimo.
Vulavula ni Xikwembu hi xikhongelo. Bibele yi ri: “Lahlela ndzhwalo wa wena eka Yehovha, u ta ku seketela.” (Pisalema 55:22) Xikhongelo a ko va nchumu lowu wu ku endlaka u titwa u antswa ntsena. Kambe i ndlela yo vulavula ni Xikwembu lexi “hi chavelelaka enhlomulweni wa hina hinkwawo.”—2 Vakorinto 1:3, 4.
Xikwembu xi tirhisa Rito ra xona, ku nga Bibele leswaku xi chavelela lava feriweke. Ha yini u nga kambisisi leswi yi swi dyondzisaka hi xiyimo lexi vafi va nga eka xona ni ntshembo lowu va nga na wona wa ku pfuxiwa? *—Nsinya wa nawu wa le Bibeleni: Pisalema 94:19.
^ ndzim. 4 U nga hlaya leswi engetelekeke hi ntokoto wa Dami, Derrick na Jeannie eka xihloko lexi landzelaka.
^ ndzim. 5 Hambileswi xihloko lexi xi vulavulaka hi loko u feriwe hi mutswari, swiringanyeto leswi ku buriwaka ha swona laha swa tirha ni loko u feriwe hi munhu un’wana ni un’wana loyi u n’wi rhandzaka.
^ ndzim. 19 Hlaya ndzima 16 ya buku leyi nge Swivutiso Leswi Vantshwa Va Swi Vutisaka—Tinhlamulo Leti Tirhaka, Vholumo 1. U nga yi kopa mahala eka www.jw.org/ts. Languta eka MINKANDZIYISO.
DYONDZA SWO TALA
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
Ntshembo Wa Xiviri Hi Varhandziwa Va Wena Lava Feke
Xana u tshame u feriwa hi munhu loyi u n’wi rhandzaka? Xana swa koteka leswaku hi tlhela hi va vona? Dyondza leswi Bibele yi swi vulaka malunghana ni ku pfuxiwa ka vafi.


text:
NDIMA 13
Txizimu txi lava u xonipha wutomi
1. I mani a nga hi ninga wutomi?
JEHOVHA i “Txizimu txi txi hanyako”. (Jeremiya 10:10) Ene i Muwumbi wathu, ni ku ene a hi ningile wutomi. Bhiblia yi khene: “Ngawe u nga vanga sotshe simaha; se ngu kuranda kwako sona si tumbulukile.” (Mtuletelo 4:11) Inna, Jehovha a lavile ti to hi va ni wutomi. aWutomi i ningo ya lisima yi yi tako ngu kwakwe.—Lera Masalmu 36:9.
2. Hi nga mahisa ku txani ti to wutomi wathu wu humelela?
2 Jehovha a hi ninga asi hi si lavako ti to hi ya masoni hi hanya, so fana ni sakudya ni mati. (Mithumo 17:28) Kupinda toneto, ene a lava ti to hi tidila ngu wutomi. (Mithumo 14:15-17) Ti to hi humelela ka wutomi, ti lava hi engisa milayo ya Txizimu.—Isaya 48:17, 18.
TXIZIMU TXI TI PFISA KU TXANI NGU WUTOMI
3. Nji txani atxi Jehovha a nga txi maha mbimo yi Kayimi a nga daya Abhele?
3 Bhiblia yi hi gondisa ti to wutomi wathu ni wa vamwane vathu mbwa lisima ka Jehovha. Ngu txikombiso, mbimo yi Kayimi—mwanana wa Adhamu ni Evha—a nga ti henyete ngutu mnanda wakwe Abhele, Jehovha a bhasopisile Kayimi ti to e ti wonela ka kuhenya kwakwe. Kambe Kayimi kha engisa, se e henya ngutu se “e wukela mnanda wakwe e m’daya”. (Genesisi 4:3-8) Jehovha a tsayisile Kayimi nguko a nga daya Abhele. (Genesisi 4:9-11) Ngu toneto, kuhenya ni kuvengela ku ni phango nguko ku nga hi maha sigevenga ni ku va ni tshofu. M’thu wo ngeto kha na kumana wutomi wo mbina magwito. (Lera 1 Johane 3:15.) Ti to hi tsakisa Jehovha hi fanete hi gonda kuranda vathu vamwane.—1 Johane 3:11, 12.
4. Mlayo wu wu nga ningwa Vakaisraeli wu hi ngondisa txani ngu ningo ya wutomi?
4 Msana ka makhulu a malembe, Jehovha a kombisile ti to a ti ngadi a txi teka wutomi i di wa lisima mbimo yi a nga ninga Mosi Milayo ya Digume. Wumwewo wa milayo ngu wuwa: “U nga daye.” (Dheuteronome 5:17) Se ngako m’thu a txi daya mmwane, ene a ti fenela e dawa nene.
5. Txizimu txi ti pfisa ku txani ngu kudola txirumbu?
5 Txizimu txi ti pfisa ku txani ngu kudola txirumbu? Hambi wutomi wa mwanana wo mbi se velekwa mbwa lisima ka Jehovha. Ka mlayo wu Jehovha a nga ti ningile Vakaisraeli, a wombile ti to ngako m’thu a txi dayisa wamsikati ha ko za e felwa ngu mwanana, m’thuyo a ti fanela ku dawa. (Lera Eksodha 21:22, 23; Masalmu 127:3) Atiya ti hi gondisa ti to kudola txirumbu ti bihile.—Wona Titxhamuselo to gwitisa 28.
6, 7. Hi nga mu kombisa ku txani Jehovha ti to hi teka wutomi i di wa lisima?
6 Hi nga mu kombisa ku txani Jehovha ti to hi teka wutomi wathu ni wa vamwane wu di ni lisima? Ngu kwa mbi maha txilo txi txi nga dayisako wutomi wathu mwendo wa vamwane. Se athu hi na mbi dhaha fola, mbangi mwendo simwane so fana ni soneso nguko si nga hi daya.
7 Txizimu txi hi ningile wutomi ni mmidi, se hi fanete hi wu ñola nga ati ene a tilavisako tona. Se athu hi fanete kuxayisa mmidi wathu. Hi si tiwoneli, hi na va hi sa basa masoni ka Txizimu. (Varoma 6:19; 12:1; 2 Vakorinto 7:1) Kha hi na ku sikota kukhozela Jehovha, awu a nga hi ha wutomi ngako hi si teki wutomi i di wa lisima. Hambiku ti nga nemelako kuleka mikhuwo yoneyo, Jehovha a na hi vhuna ngako hi txi maha mizamo yo hi teka wutomi i di wa lisima.
8. Hi na maha txani ti to hi tsaniseka ti to wutomi wathu ni wa vamwane kha wu nga ka phango?
8 Se hi gondile ti to wutomi mbwa lisima. Jehovha wa themba ti to hi na maha ti hi nga ti kotako ti to hi si veki wutomi wathu ni wa vamwane ka phango. Hi maha toneto ngu nzila yi hi tsimbitisako ngu yona mmovha, txithuthu mwendo bhasikeni. Hi vayilela misakano yi yi ku ni dikhombo ni mazunga. (Masalmu 11:5) Hi na maha kambe ati hi nga ti kotako ti to m’ti wathu wu va wu wu singako ni phango. Jehovha a gete tiya Vakaisraeli: “Ngako u txi aka nyumba ya yiphya ya txitezi, u fanete kubhiyela liyangu lako, kasiku nyumba yako yi si ku manisi mnando wa mnoha, ngako ku txi wa m’thu ngu txitimwi ka yona a txi fa.”—Dheuteronome 22:8.
9. Hi fanete hi siñola ngu nzila yihi sihari?
9 Hambi nzila yi hi ñolako sihari ngu yona nja lisima ka Jehovha. Ene wa hi tumelela ti to hi daya sihari ti to hi mana sakudya, siambalo ni kutivhikela i di ti to si lava ku hi dayisa. (Genesisi 3:21; 9:3; Eksodha 21:28) Kambe kha hi na kuxanisa sihari mwendo kusakana ngu ku si daya.—Mavingwa 12:10.
XONIPHA WUSAWULEKI WA MNOHA
10. Hi ti zivisa ku txani ti to mnoha wu emela wutomi?
10 Mnoha mbwa lisima, mwendo ku wu sawulekile ka Jehovha nguko mnoha wu emela wutomi. Msana ka kuva Kayimi a di date Abhele, Jehovha a gete Kayimi ku khene: “Dipswi da mnoha wa mnanda wako da dila ha mafuni kala tinzeveni kwangu.” (Genesisi 4:10) Mnoha wa Abhele wu emete wutomi wakwe, se Jehovha a tsayisile Kayimi nguko a nga daya Abhele. Msana ka ndambi ya kale ka Nowa, Jehovha a kombisile ti to mnoha wu emela wutomi. Jehovha a tumelete ti to Nowa ni mwaya wakwe ve dya nyama ya sihari. A ti khene: “Sotshe si si tsimbila-tsimbilako, si ku ni wutomi si na va i di sakudya sanu. Sotsheso na mi ninga, kufana ni kuwa ni nga mininga sotshe similwa si si hanyako. Hambi keto, ku ti ni txi Jehovha a nga ti va tsimbisile ku txi dya: “Kambe mi nga dyeni mnoha nguko mbutomi.”—Genesisi 1:29; 9:3, 4.
11. Ngu wuhi mlayo awu Jehovha a nga ninga ditiko da Israyeli mayelana ni mnoha?
11 Ku di pindile malembe a 800 na Jehovha a di gete Nowa ti to a nga dyi mnoha, a tshumete e womba tiya: “mmwane ni mmwane wa vanana va Israyeli mwendo mluveli wu a nga aka hagari kwanu, ngako a txi daya txihari txa txitinga, mwendo txinyana kuxotani kwakwe ka sile si dyiwako; a fanete kutheketa mnoha wa txona hahatshi, a txi wu kuletela.” Se a gwitile a txi khene: ‘mi nga dyeni mnoha.’ (Levhi 17:13, 14) Jehovha a yite masoni e lava ti to vathu vakwe ve wona mnoha wu di sawulekile. Vona va ndina dya nyama i singa mnoha. Ngako va txi daya txihari ti to ve txi dya, va ti fanete ku theketa mnoha wa txona ha mafuni.
12. Makristu ma khona txani ngu ta mnoha?
12 Malembenyana msana ka ku va Jesu a di fite, vapostoli ni madhota va sengeletanile ti to ve sunga ti to ngu wuhi mlayo awu wu nga ningwa Mosi wu ku ngadi wu txi thuma ka Makristu. (Lera Mithumo 15:28, 29; 21:25) Jehovha a va vhunile ti to ve pfisisa ti to mnoha i ti ngadi wa lisima kwakwe ni ku vona va ti fanela ku wuteka wu di sawulekile. Makristu o khata ma si na kudya mwendo kusela mnoha mwendo kudya nyama yi yi nga mbi dawa ngu nzila ya yinene. Va mahisile toneto, atiya ti ti bihile ku fana ni kukhozela sifananiso ni wugelegele. Ku khukhela koneho ku ya masoni, Makristu a ditshuri kha ma tumeli kudya mwendo kusela mnoha. Nyamsi ko? Jehovha a ngadi e lava ti to hi teka mnoha wu di sawulekile.
13. Ngu ku txani Makristu ma si tumeli kuthelwa mnoha?
13 Atiya, ti la kuwomba ti to Makristu ma fanete me lamba kuthelwa mnoha? Inna, ngu toneto. Jehovha a hi ningile txirumo txo mbi dya mwendo kusela mnoha. I di ti to dhokodhela a ku gete ti to u nga sele wusuke, ina awe u ndina maha ngu kuthola txhingane se u wu thela nyamani kwako? Khu na kutimaha toneto! Ngu nzila yoneyo, txirumo txo mbi dya mwendo kusela mnoha txi womba kambe ni kwa mbi tumela kuthelwa mnoha.—Wona Titxhamuselo to gwitisa 29.
14, 15. Ngu ku txani ti di ni lisima ti to Makristu me engisa Jehovha?
14 Hi nga maha txani i di ti to dhokodhela a khene hi si thelwi mnoha hi na fa? Mmwane ni mmwane a fanete e ti mahela txisungu txo engisa mlayo wa Txizimu ka mhaka ya mnoha. Makristu ngu ditshuri ma ni txixonipho txa hombe ngu ningo ya wutomi, se hi na lava tinzila timwane to hanyisa malwati kambe i singa kutumela kuthelwa mnoha.
15 Hi maha ti hi nga ti kotako ti to hi simama hi va ni dihanyo da dinene, i singa kutumela kuthelwa mnoha, nguko wutomi i ningo ya lisima ya Txizimu. Hambi keto, nda lisima ngutu ku engisa Jehovha kupinda kwa mbi mu engisa ngu kulava kulaphisa wutomi. Jesu a ti khene: “Awule a randako kuveketa wutomi wakwe a na wumwalata, aniko awule a mwalatako wutomi wakwe ngu mhaka yangu a na wu mana.” (Matewu 16:25) Hi lava kuengisa Jehovha nguko ene wa tiziva ati i ku tatinene kwathu ni ti to hi teka wutomi wu di wa lisima ni wu wu nga sawuleka ka Jehovha.—Vahebheru 11:6.
16. Ngu ku txani vathumeli va Txizimu va txi txi engisa?
16 Vathumeli vo thembeka va Txizimu va ti emisete kuengisa mlayo mayelana ni mnoha. Vona kha va na mbi dya mwendo kusela mnoha, nem va na mbi tumela kuthelwa mnoha sibhejela. * Hambi keto, va na tumela mathumelo mamwane ti to ve hanya wulwati. Vona va tiziva ti to M’vangi wa wutomi ni mnoha wa ti ziva ati i ku tatinene ka vona. Ina awe wa kholwa ti to Jehovha wa ti ziva ati i ku tatinene kwako?
MATHUMISELO A MAMWEWO BASI AYA MA TUMELELWAKO NGU JEHOVHA
17. Ka Vakaisraeli, ngu yihi nzila yi Jehovha a nga yi tumelela mayelana ni kuthumisa mnoha?
17 Ka Mlayo wu Txizimu txi nga ti ningile Mosi, Jehovha a ti khene: “Wutomi wa mmidi wu maneka mu ka mnoha ngu toneto ni nga mi ruma kuthumisa mnoha ahawa ka mhamba yo tsetselelwa [mwendo kukombela kudivalelwa] siwonho, ha txiluveloni, nguko ngu mnoha ta koteka kuponisa wutomi.” (Levhi 17:11) Ngako Vakaisraeli va txi wonha, vona va ndina daya txihari ve kombela mprista ti to e thelanyana mnoha ka txiluvelo txa dithepeleni. Ayiya ngu yona basi nzila yi Jehova a nga yi tumelela mayelana ni kuthumisa mnoha.
18. Ngu tihi ti digandelo da Jesu di mahako ti to ti koteka kwathu?
18 Mbimo yi Jesu a nga ta ha mafuni, ene a vhaletile mlayo wo ningela ngu txihari ngu kuningela ngu wutomi wakwe, mwendo mnoha, ti to hi divalelwa siwonho sathu. (Matewu 20:28; Vahebheru 10:1) Wutomi wa Jesu i ti wa lisima ngutu msana ka ku va Jehovha a di m’wusile ti to eya nzumani, Txizimu txi ndina ninga vathu lungelo yo hanya ngu ha ku singako ni magwito.—Johane 3:16; Vahebheru 9:11, 12; 1 Pedro 1:18, 19.
19. Nji txani atxi hi felako kumaha ti to hi “basa ka mnoha wa votshe”?
19 Hi bonga ngutu Jehovha ngu kona ha ka ningo yakwe ya wutomi! Se hi lava kugela vathu ti to ngako va txi va ni likholo ka Jesu va nga hanya ngu ha ku singako ni magwito. Ha va dhunda vathu, se hi na maha totshe ti to hi va gondisa ti to va nga wumanisa ku txani wutomi. (Ezekieli 3:17-21) Ngu magwito, ku fana ni Paulo, ti na hi hehukela kuwomba hi txi khatu: “Ani ni basile ka mnoha wa votshe, nguko kha ni zivi kutshumelela msana, mbimo yihi ni yihi ti nga ti laveka kutxhumayela otshe mahungu a Txizimu.” (Mithumo 20:26, 27) Ngu ditshuri, hi kombisa ti to ha wu xonipha ngutu wutomi ni mnoha mbimo yi hi gelako vamwane mayelana ni Jehovha ni nzila yi wutomi i ku wa lisima ngu yona kwakwe.
^ par. 16 Ti to u mana ti ti nga engeteleka mayelana ni kuthelwa ka mnoha, wona maphepha 77-79 ya dibhuku di di ku “Mantenha-se no Amor de Deus” di nga humiswa ngu Tifakazi ta Jehovha.


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Esaya 9:1-21
9 Hambiswiritano, munyama a wu nge fani ni le nkarhini lowu tiko a ri ri ni maxangu ha wona, ku fana ni le nkarhini wo sungula laha a ku hlekuriwa tiko ra Zebuloni ni tiko ra Neftali+ ni le nkarhini lowu landzeleke loko ku endliwe leswaku ri xiximiwa+—ndlela ya le kusuhi ni lwandle, exifundzheni xa Yordani, Galeliya wa matiko.+2 Vanhu lava a va famba emunyameni va vone ku vonakala lokukulu.+ Loko ku ri lava tshamaka etikweni ra ndzhuti lowukulu,+ ku vonakala ku va voningerile.+3 Wena u endle leswaku tiko ri tala;+ u endle ku tsaka ka rona ku va kukulu.+ Va tsakile emahlweni ka wena kukotisa loko va tsakela nkarhi wo tshovela,+ ku fana ni lava tsakaka loko va ava leswi phangiweke.+4 Hikuva joko ra ndzhwalo+ wa vona ni nhonga leyi nga emakatleni ya vona, nhonga ya loyi a va susumetelaka ku tirha,+ u swi fayeterile ku fana ni le sikwini ra Midiyani.+5 Hikuva ntangu yin’wana ni yin’wana ya loyi a kandziyelaka+ hi swigingi ni nkhancu lowu petiweke engatini swi hisiwe kukotisa swakudya swa ndzilo.+6 Hikuva hi velekeriwe n’wana,+ hi nyikiwe n’wana wa jaha;+ naswona ku fuma ka vuhosana ku ta va ekatleni ra yena.+ Kutani vito ra yena u ta thyiwa Mutsundzuxi wo Hlamarisa,+ Xikwembu xa Matimba,+ Tatana La Nga Riki Na Makumu,+ Hosana ya Ku Rhula.+7 Ku tala ka ku fuma+ ka vuhosana ni ku rhula a swi nge vi na makumu,+ exiluvelweni xa Davhida+ ni le mfun’weni wa yena leswaku a wu simeka wu tiya+ ni ku wu seketela hi vululami+ ni hi ku tshembeka,+ ku sukela sweswi ku ya enkarhini lowu nga riki na makumu. Ku hiseka ka Yehovha wa mavuthu ku ta swi endla.+8 A ku ri ni rito leri Yehovha a avanyiseke Yakobe ha rona, kutani ri wela eIsrayele.+9 Kunene vanhu va ta ri tiva,+ hinkwavo ka vona, Efrayimi ni vaaki va Samariya,+ hikwalaho ka ku titlakusa ka vona ni hikwalaho ka ku tikurisa ka vona, va ku:+10 “Switina swi wile, kambe hi ta aka hi maribye lama vatliweke.+ Minkuwa+ yi tsemiwile, kambe hi ta yi siva hi mikedari.”11 Kutani Yehovha u ta veka swirha swa Resini ehenhla ka Efrayimi, naswona u ta hlohlotela valala va yena,+12 Siriya a ta hi le vuxeni+ ni Vafilisita va ta hi le ndzhaku,+ kutani va ta dya Israyele hi nomu lowu pfulekeke.+ Hikwalaho ka sweswo hinkwaswo, ku hlundzuka ka yena a ku tlhelanga, kambe voko ra yena ra ha tshambulukile.+13 Naswona vanhu a va tlhelelanga eka Loyi a va baka,+ naswona Yehovha wa mavuthu a va n’wi lavanga.+14 Kutani Yehovha u ta tsema Israyele nhloko+ ni ncila,+ xihluke ni vungu, hi siku rin’we.+15 Loyi a kuleke ni wa xichavo lexikulu i nhloko,+ naswona muprofeta la nyikaka xiletelo xa vunwa i ncila.+16 Kutani lava va fambisaka vanhu lava, hi vona va va tsendzelekisaka;+ ni lava va fambisiwaka, hi vona va pfilunganyekaka.+17 Hi yona mhaka leyi Yehovha a nga ta ka a nga ma tsakeli majaha ya vona,+ ni vana va vona lava nga riki na tatana naswona a nge vi na tintswalo eka tinoni ta vona; hikuva hinkwavo ka vona i vagwinehi+ ni vaendli va leswo biha, naswona nomu wun’wana ni wun’wana wu vulavula vuhunguki. Hikwalaho ka sweswo hinkwaswo, ku hlundzuka ka yena a ku tlhelanga, kambe voko ra yena ra ha tshambulukile.+18 Hikuva vuhomboloki byi vuvumela ku fana ni ndzilo;+ byi ta mita swihlahla swa mitwa ni mfava.+ Byi ta pfurha emakhwatini yo tlhuma,+ kutani ma ta tlakuka kukota musi lowu tuvikaka.+19 Eku hlundzukeni ka Yehovha wa mavuthu tiko ri hisiwile, naswona vanhu va ta kotisa swakudya swa ndzilo.+ A nga kona la nga ta va ni ntsetselelo hambi eka makwavo.+20 Kutani un’wana u ta tsema exineneni kambe u ta va ni ndlala hakunene; naswona un’wana u ta dya eximatsini, kambe a va nge xurhi.+ Un’wana ni un’wana u ta dya nyama ya voko rakwe,+21 Manase a dya Efrayimi, Efrayimi a dya Manase. Havambirhi va ta lwa na Yuda.+ Hikwalaho ka sweswo hinkwaswo, ku hlundzuka ka yena a ku tlhelanga, kambe voko ra yena ra ha tshambulukile.+


text:
A MURINZELI (WA XIGONZO) Setembro wa 2017
A revhista legi gi na ni tindzima ta cigondzo ta 23 ka Outubro kala 26 ka Novembro wa 2017.
Gondza ku ti khoma
A zvikombiso zva vanhu va lomu ka Bhibhiliya zvi nga hi vhunisa kuyini ku gondza ku ti khoma? Hikuyini a maKristu ma faneleko ku gondza ku ti khoma?
Kombisa tipswalo a ku fana na Jehovha
Ka khati go kari, Jehovha i ti tivekisile ka Mosi hi ku wula vito gakwe ni matshamela yakwe. A gin’we ga matshamela lawa a nga ranga hi wona a ma wula tipswalo. Zvini tipswalo, niku hikuyini hi faneleko ku chela kota hi tona?
‘A Mhaka ya Nungungulu wa hina yi simama kala kupindzuka’
A Bhibhiliya gi na ni mazanazana ya malembe na gi tsalilwe. Kanilezvi kala nyamutlha, ka ha hi gona bhuku gi xaviwako nguvhu ku hundza wontlhe hambu lezvi gi kumeneko ni zvikarato zva kucica ka tirimi, mifumo ya politika, ni kubeletelwa ka ntiro wa ku gi hundzulusela.
“A Mhaka ya Nungungulu . . . yi na ni ntamu”
A vanhu vo tala va cicile nguvhu hi kota ya ku gondza a Mhaka ya Nungungulu. Cini ci lavekako kasi a mhaka ya Nungungulu yiva ni ntamu wutomini ga hina?
“Tiya hlana,” u khoma ntiro
Hikuyini hi faneleko ku tiya hlana, niku hi nga zvi kotisa kuyini?