text:
Afrika
Afrika i tiko-nkulu ra vumbirhi hi vukulu naswona i ro sungula hi ntalo wa va aki, ku landzela Axiya. Ku fikela kwalomu ka 30.2 wa timiliyoni ta km²) kuhlanganisa na swihlala leswi rhendzeleke, ri funengeta kwalomu ka 6% wa misava na 20.4% wa vundhzawu hinkwabyo bya misava.[2] Kwalomu ka 1,201 wa timiliyoni ta vanhu (kusukela hi lembe ra 2005)[3] e tindhzawini ta 61, ri yimila kwalomu ka 14.2% wa nthsungu wa misava. Tiko-nkulu leri ri rhendzeriwe hi Lwandle ra Meditera e nwalungwini, Suez Canal na lwandle ro tshuka enwalungwini bya vuxa, lwandle ra Indiya u dzongeni ra vuxa, na lwandle ra Atlantiki e vupela-dyambu. Kuni 53 wa matiko, kuhlanganisa na Madagascar na swihlala leswi tsongo.
Ntsengo wa malembe ya vaaka tiko ra Afrika, wukomba leswaku kuna vantshwa votala etikweni-nkulu leri kutlula amtiko-nkulu man'wana;[4][5] Malembe ya vukhale eka hafu ya vaaka tiko hilembe ra 2012 akuri 19.7, kasi ntsengo lowu awuri 30.4 loku kulangutiwa vanhu va misava hinkwayo.[6] Algeria hi rona tiku leri kulu eAfrika kuya hi kuanama, kasi Nayjeriya hiyona yingana vaaka tiko votal kutlula matiko man'wana ya Afrika. Tiko-nkulu leri ra Afrika, ngopfungopfu Nkava ya Afrika, hiyona leyi ku pfumeriwaka leswaku vanhu vu tumbuluke ku suka kona, naswona ku kumeke marhambu yotala ya vanhu vakhale endzhawini leyi, lama tikombaka mari na malembe ya kwalomu ka 200,000 hivukhale,[7] Afrika yi tsemiwa hi ntila wa equator naswona tiko-nkulu leri ri hlanganisa tinguva hinkwato kusukela e dzongeni kuya a n'walungu.[8]
Afrika yina switikwana swo tala, mindzhavuko na tindzimi to tala. Eka nguva ya vukolonyi matiko ya Yuropa ma kwetlembetanile mahlurisana ku phanga na kufuma kwalomu ka matiko hinkwawo ya Afrika. Afrika rina tindzhawu, ti ikhonomi, vuxaka bya matimu na swiyimso swa tihulumendhe swo hambana hambana. Hambiswiritano, matiko yo tala ya Afrika wa manguva lawa maha tinyanga ma fidzula ya vukolonyi bya lembe xidzana ra vu 20. Matiko ya Afrika ma ringete ku tirhisiana hi ku simeka Nhlangano wa matiko ya Afrika, leyi ngana ntsindza wa yona eAddis Ababa.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ "World Population" - POPULATION REFERENCE BUREAU - (2016 WORLD POPULATION DATA SHEET)
- ↑ Sayre, April Pulley. (1999) Africa, Twenty-First Century Books. ISBN 0-7613-1367-2.
- ↑ "World Population Prospects: The 2006 Revision" Archived 2011-05-11 at the Wayback Machine. United Nations (Department of Economic and Social Affairs, population division)
- ↑ Washington Post
- ↑ Harry, Njideka U. (11 September 2013). "African Youth, Innovation and the Changing Society". Huffington Post.
- ↑ ABDOULIE JANNEH (April 2012). "item,4 of the provisional agenda – General debate on national experience in population matters: adolescents and youth". UNITED NATIONS ECONOMIC COMMISSION FOR AFRICA. Archived from the original on 10 November 2013. Retrieved 15 December 2015.
- ↑ "Homo sapiens: University of Utah News Release: 16 February 2005". Archived from the original on 24 October 2007. Retrieved 2 August 2017.
- ↑ Visual Geography. "Africa. General info". Retrieved 24 November 2007.


c: text/html

text:
51Kutani va fika entsungeni wa lwandle, etikweni ra Vagerasi.Van'wana va ri: Vagadara 2Loko Yesu a ha ku huma ebyatsweni, kan'we kan'we munhu un'wana loyi a a ri ni moya wa thyaka, la humaka hi le masirheni, a hlangana na yena. 3A a tshama emasirheni, kutani a ku nga ri na munhu la kotaka ku n'wi boha, hambi ku ri hi tinketani; 4hakanyingi, a a bohiwa mavoko ni milenge, kambe a a tshovile tinketani ta kona, kutani a ku nga ri na munhu loyi a a ri ni matimba yo n'wi hlula. 5Hi masiku hinkwawo, vusiku ni nhlekanhi, a a tshama emasirheni ne tintshaveni, a ri karhi a huwelela, a tixekelela hi maribye. 6Kuteloko a vonile Yesu, a ha ri kule, a tsutsuma, a ya n'wi nkhinsamela; 7kutani a huwelela hi rito leri tlakukeke, a ku: “Mhaka ya mina na wena hi yihi ke, wena Yesu N'wana wa Xikwembu xa le henhla-henhla? Ndza ku khongela hi vito ra Xikwembu, u nga ndzi xanisi!” 8(A a vula sweswo, hikuva Yesu a a te ka yena: “Huma eka munhu loyi, we moya wa thyaka!”) 9Kutani Yesu a n'wi vutisa, a ku: “Vito ra wena u mani?” A hlamula a ku: “Vito ra mina ndzi Vandla, hikuva hi tele.” 10Kutani a khongela Yesu a ku: “U nga hi hlongoli hi huma etikweni leri!”
11Kambe a ku ri ni ntlhambi lowukulu wa tinguluve emagangeni, leti a ti ri eku dyeni, 12kutani mimoya yoleyo ya thyaka yi khongela Yesu, yi ku: “Wa nga hi rhumela etingulubyeni, hi ya nghena eka tona.” 13Yena a yi pfumelela. Kavaloko mimoya ya thyaka yi huma, yi nghena etingulubyeni, kutani ntlhambi wolowo wu tsutsumela eriweni, wu ya tihoxa exidziveni; tinguluve a ti lava ku ringana 2 000, kutani ti nwela kona. 14Varisi va tona va baleka, va ya rungulela va muti ni va le masin'wini, kutani vona va ta, va ta vona leswi humeleleke. 15Kuteloko va fikile eka Yesu, va vona loyi a a ngheniwile hi vandla ra mademona a tshamile, a ambele a ri munhu, kutani va chava ngopfu. 16Lava swi voneke va va hlamusela leswi humeleleke eka munhu loyi wa mademona, ni le ka tinguluve. 17Hiloko vona va khongela Yesu leswaku a suka etikweni ra vona.
18Loko Yesu a ri karhi a nghena ebyatsweni, munhu loyi a a ri na mademona a kombela hi matimba leswaku a pfumeleriwa ku famba na yena. 19Kambe Yesu a nga n'wi pfumelelanga, ntsena ú te ka yena: “Famba, u ya ekaya eka varikwenu, u ya va tivisa hinkwaswo leswi Hosi yi ku endleleke swona ni hilaha yi ku tweleke vusiwana hakona.” 20Kavaloko a suka, a ya etikweni ra Dekapolisi, a ya twarisa hinkwaswo leswi Yesu a n'wi endleleke swona; kutani hinkwavo va hlamala.
21Kuteloko Yesu a tlhelele entsungeni hi byatso,Van'wana a va tsalanga marito lawa: hi byatso ntshungu lowukulu wu ta hlengeletana ka yena, kusuhi ni lwandle. 22Kutani ku fika un'wana wa varhangeri va sinagoga loyi a va ku i Yayiro. Loko a n'wi vona, a tiwisela emilengeni ya yena, 23a n'wi khongela ngopfu, a ku: “N'wana wa mina wa wanhwanyana wa fa. Wa nga ta, u ta n'wi tlhandleka mavoko leswaku a pfuka a hanya.” 24Kutani Yesu a famba na yena; ntshungu lowukulu a wu n'wi landzelela, wu n'wi kamanyeta.
25Kambe a ku ri ni wansati loyi a a ri ni vuvabyi bya ngati, a vabyile malembe ya 12; 26a a xanisekile ngopfu emavokweni ya tin'anga leto tala; a a hetile xuma xa yena hinkwaxo, kambe a swi n'wi pfunanga nchumu, hikuva vuvabyi a byi ya byi kula. 27Hi ku twa ta Yesu, a ta entshungwini hi le ndzhaku ka yena, a khumba nguvu ya yena, hikuva a a te: 28“Loko ndzi nga khumba nguvu ya yena ntsena, ndzi ta hanyisiwa.” 29Kutani hi nomu lo ngati ya yena yi yima yi nga ha humi, a titwa emirini wa yena leswaku vuvabyi bya yena byi horile. 30Kan'we kan'we Yesu a titwa leswaku ku humile matimba man'wana eka yena, kutani a hundzulukela ka ntshungu, a ku: “I mani la khumbeke nguvu ya mina?” 31Vadyondzisiwa va yena va ku ka yena: “Wa wu vona ntshungu lowu wu ku kamanyetaka; xana u vutisela yini leswaku: ‘Ndzi khumbe hi mani’ xana?” 32Yena a rhalarhala hinkwako ku vona loyi a swi endleke. 33Kutani wansati yoloye a khomiwa hi ku chava, a rhurhumela hi ku tiva leswi swi n'wi humeleleke, kutani a ta, a tiwisela hansi emahlweni ka yena, a n'wi byela ntiyiso hinkwawo. 34Yesu a ku ka yena: “N'wananga, ku pfumela ka wena ku ku hanyisile, famba hi ku rhula, ntshunxeka enhlomulweni wa wena.”
35A ku a ha vulavula, vanhu lava humaka ekaya ka murhangeri wa sinagoga va fika va byela murhangeri wa kona va ku: “N'wana wa wena ú file, wa ha n'wi karhatela yini Mudyondzisi ke?” 36Kambe Yesu a nga landzelelanga marito lawa, kutani a ku ka murhangeri wa sinagoga: “U nga chavi, pfumela ntsena.” 37Kutani a nga pfumelelanga munhu ku n'wi heleketa, loko va nga ri va Petro, na Yakobo, na Yohane makwa Yakobo. 38Loko va fika emutini wa murhangeri wa sinagoga, Yesu a kuma ku ri ni pongo lerikulu, van'wana va rila swinene, van'wana va ba nkalanga. 39Hiloko a nghena, a ku ka vona: “Mi bela yini pongo leri, mi rilela yini? Nhwanyana loyi a nga fanga, ú lo etlela.” 40Kutani va n'wi hleka, kambe Yesu a va humesela handle hinkwavo, a teka tata wa nhwanyana ni mana wa yena, ni vadyondzisiwa lavanharhu, a nghena laha nhwanyana a a latiwile kona. 41Kutani a khoma nhwanyana hi voko, a ku ka yena: “Talita, kumi!” hileswaku: “Nhwanyana, ndzi ri ka wena, pfuka!” 42Kan'we kan'we nhwanyana a pfuka, a famba-famba (malembe ya yena a ma ringana 12); kwalaho vanhu va hlamala hi ku hlamala lokukulu. 43Kambe Yesu a va laya swinene leswaku swi nga tshuki swi tiviwa hi munhu; kutani a ku: “N'wi nyikeni swakudya.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bitcoin Yi Fana na
hi Oleg Andreev 2017/12/10open in new window
Bitcoin yi fana na khexe ya xiviri: a yi thleriseleki naswona wena u na vutihlamuleri bya ku yi hlayisa. Loko wo lahla walete ya wena, u lahla mali ya wena. U nga nyika munhu wunโwana tibitcoin leswaku a ku khomela tona, kambe swi ta fana na bangi yinโwana na yinโwana: u fanele ku va tshembha leswaku va nge tsutsumi na mali ya wena.
Bitcoin a yi fani na khexe ya xiviri: u nga yi veka hilaha u tsakelaka hakona naswona a yi nge dyi ndhawu. U nga yi rhumela hi tiwayere eka munhu wihi kumbe wihi. A swi koteki ku va ku endliwa ta vuxisi. U nge yi nyikeli hi sekende yinโwe: ku tiyisisa leswaku thiranzekixini yi endlekile, u fanele ku rindza 10-15 wa timinete leswaku ku ta huma vumbhoni bya cryptografiki hi netiweke.
Bitcoin yi fana na nsuku: a yi nge makiwi hi ku tsakela, ku na ntsengo lowu pimiweke wa yona naswona ntsengo lowu wu hangalakile eka xikalo xa le xibakabakeni lexi vuriwaka continuum (nkarhi hi xitalo). Ku kuma tibitcoin wo fanele ku nyikiwa tona hi munhu wunโwana, kumbe wena u ti celela tona. Ku fana na nsuku, Bitcoin ya vangama: yi koka rinoko ra vanhu vo tala hi vuxongi bya injhini ya rhingi ya yona, ririmi leri akeleriweke, tihakelo ta vuthlari na xitshembhiso xa ntshuxeko eka ntshikelelo.
Bitcoin a yi fani na nsuku: mphakelo wa Bitcoin wu na xedulingi leyi vekiweke ya le mayini (ku endliwa tibitcoin to karhi hi awara). Wa tshembhisiwa leswaku a ku na loyi a nga hlanganaka na ntshava ya nsuku wa biti kumbe ku yi yemba emugodini hi swiribyana swa le xibakabakeni, Bitcoin yi fambisana na ku ringeta ku yemba emugodini ku endlela ku fikelela xedulu lexi vekiweke. U nga cela nsuku hinkwawo hi siku rinโwe, kambe a swi nge koteki hi Bitcoin hambi loko khomphyuta yi nga hatlisa njhani. Ku kurisa matshalatshala ya le mayini swi nga cinca nyana xedulu xa ku Kula (netiweke yi cinca ku tikeriwa ko humesa tibuloko ta 6 hi awara, kambe loko netiweke yi ya emahlweni yi tlakuka yi nga ha endla tibuloko ta 7-8 hi awara).
Bitcoin yi fana na bangi: a ku na tikhomphyuta, databeyisi na tithiranzekixini. Xitolo xa databeyisi xitori hinkwaxo xa tihakelo hinkwato leti nghenaka na leti humaka: I mali a rhumelaka mali yo karhi eka mani. Hinkwaswo swi xidijitali. A ku na malwangu ya maribye ya nsuku kumbe mabokisi yo endla kona diphoziri, ku na nhlayelo wa tibuku ta tilami wunโwe ntsena eka โlejaโ.
Bitcoin a yi fani na bangi: hinkwavo va nga tiyisisa leswaku databeyisi ya vona yi na databeyisi yo fana na ra vanโwana. A ku na mufambisi loyi a tirhanaka na ku antswisa leja na ku vona leswaku a yi onhiwi. Munhu wunโwana na wunโwana a nga va na tiakhawunti to tala hilaha a rhandzaka naswona tiakhawunti hinkwato ti va ta xihundla (handle ka loko munhu a tipaluxa hi yexe). Leja a yi hlayisi mavito mo tala, ntsena tibalansi na tinomboro ta akhhawuntii. A swi koteki leswaku ku va na โmasalelwaโ loko bangi yi lombisa mali yo tala ku tlula leyi nga kona. Kahlekahle, a ku na swikweleti eka leja ya bitcoin: loko u ri na mali eka adirese ya wena naswona yi ri ya wena hinkwayo, kumbe u ri hava naswona u nga koti ku yi tirhisa hinkwayo. Nakambe, Bitcoin yi ku pfumelela ku khiyela mali hi โmintwananoโ: phazili ya cryptografiki yi endleriwe ku hangalasa matekiwelo ya swiboho exikarhi ka vanhu vo hambanahambana kumbe hi nkarhi.
Bitcoin yi fana na mali ya Monopholi: tikhoyini i tithokene to yimela leti nga ri ki na nkoka. Vanhu va veka nkoka eka tona hikuva va hlawula ku tlanga ntlangu lowu. Kahlekahle, swa fana na le ka nsuku kumbe mali yinโwana.
Bitcoin a yi fani na Monopholi: ku na mpimo wa mphakelo wa tithokene naswona swa koteka ku endla ta vuxisi. Leswi swi vula leswaku ti le ka xiyimo xa kahle ku va yi amukeliwa emisaveni hinkwawo ku hlengeletiwa ku fana na tikhoyini ta nsuku na silivhere.
Bitcoin yi fana na Git: eka Git (muxaka wa sisteme yo lawula vuhangalasi) ku cinca hinkwako ku lulamisiwa eka nketani leyi nga sirheleriwa hi tihexe ta cryptografiki. Loko u tshembha hexe ya nkarhi wa sweswi, u nga kuma mahungu hinkwawo ma nkarhi lowu nga hundza (kumbe xiphemu xa yona) ku suka eka xihlovo xihi kumbe xihi no tiyisisa leswaku hi leswi u nga swi langutela. Swiritano, eka Bitcoin, tithiranzekixini hinkwato ti lulamisiwa eka nketani ya buloko (the blockchain) naswona loko se ti tiyisisiwile, hambi kwihi laha ti nga va ka ti hlayisekile kona, u ta tshembha phisi yinโwani na yinโwana ya nketani ya buloko hi ku cheka nketani ya tihexe leti yi hlanganisaka na hexe leyi se u yi tshembhaka. Leswi swi olovisa vuhlayiselo bya vuhangalasi na ku cheka ko olova.
Bitcoin a yi fani na Git:: hi ndlela ya ku munhu wunโwana na wunโwana u lava ku tirha eka rhavi rinโwe. Eka Git munhu wunโwana na wunโwana a nga va na marhavi na foroko na ku ma hlanganisa siku hinkwaro. Eka Bitcoin munhu a nge โhlanganisiโ tiforoko. Buloko ya tiketani i nsinya wa matimu ya tithiranzekixini, kambe ku tshama ku ri na rhavi rinโwe lerikulu (leri nga na nkoka) na swirhava-rhavana swinโwana swo nghenelela (a swi hundzi buloko yinโwe-timbirhi hi ku leha) leswi nga riki na nkoka. Eka Git vundzeni i bya nkoka ku tlula marhavi, eka Bitcoin ku pfumelelana i ka nkoka ku tlula vundzeni.
Bitcoin yi fana na Bittorrent: netiweke yi le ka ndzhawu yinโwe, a ku na โmintiโ kumbe โbangiโ na yinโwe. Buloko ya tiketani yi fana na fayili yinโwe eka bittorrent: leyi nga tiyisisiwa xicryptografiki naswona yi aviwa eka tikhompyuta to tala. Mungheneleri wunโwana na wunโwana, ku katsa na vanโwatimayini leswaku va tirha ku ringana. Loko xiphemu xinโwe xa netiweke xi kavanyateka, tithiranzekixini ti nga khulukela eka swiphemu swinโwana. Hambiloko netiweke hinkwayo yi nga wa, mahungu hi tithiranekixini ta ha hlaisiwa eka tikhomphyuta ta le thlelo ta magidi naswona ku hava loyi a nga lahlekeriwaka hi mali. Loko vanhu va koneketana nakambe, va nga ya emahlweni va rhumelana tithiranzekixini onge a ku hunmelelanga nchumu. Hinkwaswi swa Bitcoin na Bittorrent swi nga pona hambi ko va na nyimpi ya nyutliliya hikuva mahungu a ma vi radioactivhi naswona ma nga endliwa hi ku fana.
Bitcoin a yi fani na Bittorrent: handle ka โtifayiliโ ta le thlelo, ku na fayili yinโwe leyi tshamelaka ku kula: nketani ya buloko. Nakambe, mungheneleri wa nkoka ngopfu: vanโwatimayni va vuyeriwa eka ntirho wa vona hi mali ya xiviri.
Bitcoin yi fana na ntshuxeko wa mbulavulo: thiranzekixini yinโwana na yinโwana I mahungu yo koma ya mani na mani lama ya nga vuriwaka hambi kwihi kumbe kwihi kumbe njhani. Loko vanโwatimayini va yi twa, va ta yi ngetela eka nketani ya tibuloko naswona leswak mahungu ma ta tshama ma ri matimu. Munhu wunโwana na wunโwana u ta yi vona naswona ku hava loyi a nga yi sulaka.
Bitcoin a yi fani na ntshuxeko wa mbulavulo: ku vula leswaku ku hava xa mahala. Thiranzekixini yi fambisa tikhoyini leswaku leti u faneleke ku sungula hi tona. Kutani a hi hinkwavo va nga baka huwa, kambe ntsena lava nga na mpfumelelo wo kuma tikhoyini to karhi emasunguleni. Nakambe, vanโwatimayini va nga ala thiranzekixini loko yi nga ri na mpfumelelo kumbe yi nga ri na malo yo ringana. Kutani a ku na loyi a nyikelaka hi ntshuxeko tanihi โbiyaโ, kambe unโwana na unโwana wa ringeta ku tirhisana hi ku tinyiketela.
Bitcoin yi fana na ntwanano wa rixaka: I ntolovelo wa ndhavuko. Yi tirha ku fana na mali ntsena loko vanhu va yi tekisa sweswo naku va na xivindzi xo yi khomelela na ku hlonipha milawu ya yona. Thekinoloji ya laveka ntsena ku nyika hi ntwanano wa ntirho wa pulambingi.
Bitcoin a yi fani na ntwanano wa vaaki: a hi kondiraka leyi dyondzisiwaka eswikolweni. Ya vevuka hi matirhelo, naswona a yi bohelerisiwi hi milawu yo karhi. Kahlekahle i ntlawa wa milawu leyi unโwana na unโwana a nga ti hlawulelaka yona, kutani ku ngeteriwa hi ku twanana ko hetiseka.
Bitcoin yi fana na masalamusi ya mali ya ka inthanete: hi ku olova hi yona.


text:
71“Laha misaveni, munhu ú rhwexiwa ntirho lowu a nga wu laviki,
vutomi bya yena byi fana ni bya muthoriwa.
2Munhu i hlonga leri tshwaka hi mumu ri navela ndzhuti,
i mutirhi la langutelaka siku ra ku holeriwa.
3Na mina, a ndza ha hanyeli nchumu,
vusiku ni nhlekanhi ndzi kombiwa maxangu lama nga riki na ku hela.
4Loko ndzi etlele, ndzi ku: ‘Ri ta xa rini?’
kambe vusiku bya kona byi lehile ngopfu,
ndzi vumbuluka-vumbuluka vurhonga byi ko byi tshwuka.
5Miri wa mina wu tele thyaka ni swivungu,
swilondza swa mina swi handzuka swi humesa vuvopfu.
6Masiku ya mina ma tsutsuma kukota nereta ya murhungi,
ngoti ya kona yi hatla yi hela.Kumbe: ma hatla ma hela, ku hela ni ku tshemba
7“Wena Xikwembu, wa swi tiva, vutomi bya mina i hikanyana ntsena;
a ndzi nga ha tlheli ndzi vona minkateko.
8Wena mulanguteri wanga, a wu nga ha ndzi voni,
u ta ndzi lava hi mahlo, kambe ndzi ta va ndzi fambile.
9Munhu la rhelelaka a ya exivandleni xa vafi, a nga ha vuyi,
ú fana ni papa leri hundzaka ri nyamalala;
10mufi a nga ha vuyi endlwini ya yena,
varikwavo a va ha n'wi tivi.
11“E-e, a ndza ha koti ku miyela,
mbilu ya mina ya vava, ndzi vaviseka emoyeni,
hikokwalaho ndzi ta vulavula, ndzi phofula.
12Leswi u pfalaka tindlela ta mina matlhelo hinkwawo,
xana ndzo va lwandle kumbe nyoka ya mati ke?
13Loko ndzi ringeta ku tilata ndzi wisanyana,
ndzi rivala maxangu evurhongweni,
14wena u ndzi rhumela milorho yo chavisa,
u ndzi vangela nkelunkelu hi swivono swo karhata.
15A swi ta antswa loko ndzi tihinga ndzi fa,
ku ri ni ku sala marhambu hi ndlela leyi.Van'wana va ri: ku ri na ku xaniseka hi ndlela leyi
16Vutomi a bya ha ndzi tsakisi, ndzi karhele ku hanya;
we Xikwembu, ndzi tshike, hikuva masiku ya mina ma hela.
17
144:3
Xana munhu wa nyama o va yini, leswaku u tikarhatela yena xana?
Ku n'wi anakanya hi ndlela leyi, a swi pfuni nchumu!
18Hikwalaho ka yini u n'wi sala ndzhaku masiku hinkwawo,
ni ku n'wi kambela nkarhi wihi na wihi, ke?
19U ta ndzi honokela ku fikela rini?
Ndzi tshike ndzi mita marha!
20Ndza swi tiva, ndzi mudyohi,
kambe a ndzi dyoheli wena,
we mukamberi wa vanhu.
Xana u ndzi copela yini hi miseve ya wena,
ndzi ku tikela ha yini xana?Van'wana va ri: ndzi tivangele ha yini ndzhwalo lowu ke?
21U alela yini ku ndzi rivalela swidyoho, ni ku susa milandzu ya mina,
leswi ndzi nga kusuhi ni ku latiwa esirheni ke?
U nge he ndzi kumi, loko u ndzi lava,
hikuva ndzi ta va ndzi nga ha ri kona.”


text:
191Ndi hone Pilato a tshi dzhia Yesu a ri a rwiwe nga nnzi. 2
Maswole vha ita khare ya mipfa vha mu ambadza ṱhohoni; vha mu ambadza na phuraphura tswuku, 3
Vha ḓi ḓa khae vha ri, “Thovhele Khosi ya Majuda nga a lalame!” Vha tshi ralo vha mu rwa nga mipama khofheni. 4
Pilato a dovha a bvela nnḓa a amba na vhathu a ri, “Asuyu-ha; ndi khou mu bvisela ngeno nnḓa kha inwi ni zwi vhone uri nṋe a thi wani mulandu khae.” 5Yesu a bvela nnḓa a tshee o ambara iḽa khare ya mipfa na phuraphura tswuku. Pilato a ri, “Vhonani muthu uri o tou ita hani!”
6
Vhotshifhe vhahulwane na vhathu vhavho vha tshi mu vhona vha zhamba vha ri, “Kha a vhambiwe kha tshifhambano! Kha a vhambiwe kha tshifhambano!”
Pilato a ri, “Mu dzhieni-ha ni mu vhambe kha tshifhambano inwi vhaṋe. A vha nṋe a thi wani mulandu khae.”
7
Joh. 5:18
1:34Liv. 24:16
Majuda vha fhindula vha ri, “Ri na mulayo une wa ri u fanela u vhulawa, ngauri o ḓiita Murwa wa Mudzimu.”
8Pilato a tshi pfa zwenezwo a tou ṋaṋa u ofha. 9
27:12,14
A vhuelela nḓuni a vhudzisa Yesu a ri, “Nṋa hone ni bva ni ngafhi?”
Yesu a sokou fhumula. 10Pilato a vhuya a dovha a ri, “Nṋa a ni ambi na nṋe? A ni zwi ḓivhi uri ndi na maanḓa a u ni vhofholola na a u ni vhamba kha tshifhambano naa?”
11
Yesu a fhindula a ri, “Vho vha vha tshi ḓo vha vha si na maanḓa na maṱukuṱuku kha Nṋe arali vho vha vha songo tou a fhiwa a tshi bva ṱaḓulu. Ndi zwine mulandu muhulwane wa vha wa uyo we a nkumedza vhone.”
12
Luk. 23:2
Mish. 17:7
Pilato a tshi tou pfa zwenezwo a thoma u linga nga nḓila dzoṱhe uri a mu vhofholole. Hone Majuda vha tou hana u pfa, vha zhamba vha ri, “Hoyu arali vha mu vhofholola zwi amba uri a vha tsha ima na Khisara! Ane a ḓiita khosi u vhangisa Khisara!”
13Pilato a tshi pfa vha tshi ralo a bvisela Yesu nnḓa, ene muṋe a dzula kha tshidzulo tsha khaṱhulo, muṱani wo itwaho nga matombo, une nga Tshiheberu wa tou pfi “Gabatha”. 14Zwenezwo ḓuvha ḽo vha ḽi tshi vho ya vhukati ha ṱhoho, i tshi ḓo vuwa i Paseka. Pilato a vhudza Majuda a ri, “Ngei-ha khosi yaṋu!”
15
Vhone vha zhamba vha ri, “Nga a fe! Nga a fe! Nga a vhambiwe kha tshifhambano!”
Pilato a ri, “Nṋa ni ri khosi yaṋu ndi i vhambe?” Vhotshifhe vhahulwane vha fhindula vha ri, “Riṋe khosi yashu ndi Khisara; a ri na iṅwe.”
16Ndi hone Pilato a tshi vha kumedza Yesu uri a vhambiwe.
Ndi hone vha tshi mbo ḓi mu dzhia vha ṱuwa nae. 17A bvela nnḓa o hwala tshifhambano tshawe a ya fhethu hu no pfi Dethele; nga Tshiheberu hu tou pfi “Golgotha”. 18Henefho vha mu vhamba kha tshifhambano; vha ita na u vhamba na vhaṅwe vhavhili, muṅwe thungo ya tshauḽa muṅwe thungo ya tshamonde, Yesu a vha vhukati. 19Pilato a ṅwala nḓivhadzo ya mulandu wawe uri i ombelwe kha tshifhambano. Nḓivhadzo iyo yo vha i tshi ri, “Yesu wa Nazaretha, Khosi ya Majuda.” 20Nḓivhadzo yeneyo ya vhaliwa nga Majuda manzhi, ngauri afho he Yesu a vha o vhambiwa hone ho vha hu si kule na muḓi. Yone yo vha yo ṅwaliwa nga Tshiheberu na Tshilathini na Tshigiriki. 21Vhotshifhe vhahulwane vha Majuda vha vhudza Pilato vha ri, “Vha songo ṅwala uri ‘Khosi ya Majuda’; kha vha ṅwale uri, ‘O ri: ndi Khosi ya Majuda’.”
22Pilato a ri, “Zwe nda ṅwala ndo ṅwala.”
23Musi maswole vho no vhamba Yesu, vha kovhekana zwiambaro zwawe, muṅwe na muṅwe wa maswole ayo maṋa a wana mukovhe. Vha dzhia na khanzu.Khanzu ndi tshiambaro tshi no nga hemmbe ndapfu. Yone yo vha yo tou lukiwa i si na murungo. 24
Maswole vha amba nga tshavho vha ri, “Yone ri songo i kherula; kha ri tou i itela madeṅwa ri vhone ane ya ḓo vha yawe!” Vha tshi ralo ho vha hu uri hu khunyelele zwiḽa zwe Maṅwalo a amba a tshi ri, “Vho kovhekana zwiambaro zwanga, lupila lwanga vha lu itela madeṅwa.”
Nangoho zwenezwo ndi zwone zwe maswole a ita.
25Mme a Yesu na mmane wawe na Maria musadzi wa Klopasi na Maria Magadalina vho vha vho ima henefho tsini ha tshifhambano. 26
Yesu a tshi vhona mme awe na uḽa mufunziwa we a vha a tshi funwa vho ima henefho a ri, “Vhomme, ṅwana wavho asuyo.” 27A dovha a vhudza uyo mufunziwa a ri, “Mme aṋu asivho.” Nangoho mufunziwa a ita nga u ralo: u bva zwenezwo Maria a ya a dzula hayani ha onoyo mufunziwa.
28
Yesu a tshi vhona uri zwoṱhe zwo khunyelela, na u itela uri Maṅwalo a khunyelele a ri, “Ndi na ḓora.”
29
Henefho ho vha hu na mvuvhelo i re na waini yo vhiluluwaho. Vha dzhia tshiponnzhi vha tshi lovhea khayo vha tshi ṱoma kha lutavhi lwa muhisopo vha tshi isa mulomoni wawe. 30
Yesu a swiswina iyo waini a konou ri, “Zwo khunyelela.” A ri u ralo a kotamisa ṱhoho a welela.
31
Majuda vha humbela Pilato uri vhathu vho vhambiwaho vha vunḓiwe milenzhe uri zwitumbu zwi ḓo kona u tsiswa kha zwifhambano.U vha vunḓa milenzhe ho vha hu u itela uri vha ṱavhanye u fa ḽi sa athu kovhela. U vhuya vha ralo ndi uri ḽo vha ḽi tshi ḓo vuwa ḽi Sabatha, zwino vha tshi ofha uri zwitumbu zwi nga ḓo ṱwa zwifhambanoni ngayo, vhunga Sabatha yeneyo yo vha i khulwane. 32Nangoho maswole a ya a vunḓa milenzhe ya munna wa u thoma na wa vhuvhili – vhenevhaḽa vhe vha vhambiwa na Yesu. 33Hone vha tshi swika kha Yesu vha wana o no dzama, vha si tsha mu vunḓa milenzhe. 34
Ḽiṅwe ḽiswole ḽa mu runga lurumbu nga pfumo, ha mbo ḓi bva malofha na maḓi. 35
15:27
Ṱhanzi ya zwithu izwi ndi muthu we a tou zwi vhona nga maṱo. Zwino u khou zwi ṱanzilela uri na inwi ni tende.Dziṅwe ṱhanzi dzi ri, “uri na inwi ni ḓi dzula ni tshi tenda.” Zwe a amba ndi ngoho, nahone u tou zwi ḓivha uri u amba ngoho. 36
Ek. 12:46
Zwi tshi ralo ho vha hu uri hu khunyelele zwiḽa zwe zwa ambiwa nga Maṅwalo ha pfi, “Ha nga vunḓiwi na shambo na ḽithihi,” 37
Nzumb. 1:7
na fhaḽa huṅwe hu no pfi, “Vha ḓo vhona we vha mu runga.”
38
Zwo no ralo Josefa wa Arimathia a ya a humbela Pilato uri a mu tendele u dzhia tshitumbu tsha Yesu. (Josefa onoyo o vha e mufunziwa wa Yesu we a vha a tshi ḓi tou ḓidzumba nga u ofha Majuda.) Nangoho Pilato a mu tendela, ene a mbo ḓi ya a dzhia tshiḽa tshitumbu. 39
Zwino na Ṋegodima, uḽa we a vhuya a ḓa ha Yesu vhusiku, a ṱuwa na Josefa e na mushonga wo itwaho nga u vanga tshikhopha na mere.Mere ndi muri une wa ita zwiḓolo zwi nukhelelaho. Mushonga wonoyo wo vha u khilogiramu dza 30. 40
Avho vhanna vhavhili vha dzhia tshitumbu tsha Yesu vha tshi pomba nga masila a na uyo mushonga, vha tshi tevhedza maswiṱele a Tshijuda. 41Henefho he Yesu a vhambiwa hone ho vha hu na tsimu i re na tshalo tshiswa tshi sa athu swiṱa muthu. 42Zwino vhunga ḽo vha ḽi tshi ḓo vuwa ḽi Sabatha, nahone itsho tshalo tshi tsini, vha mbo ḓi swiṱa Yesu khatsho.


text:
Muscat de Frontgnan
Muscadel
Ṱhaluso
Kha ḽa Afrika Tshipembe hu vha hu tshi khou ambiwa nga Muscat de Blanc a petite Grains. Ine musi yo no vhuya kha luambo lwo ḓoweleyaho zwa amba Muscat tshena ine ya vha na mitshelo. Ndi yone ine ya vha khulwanesa kha zwimela zwo no ita veini. Afrika Tshipembe hu itiiwa tshena na mutation, ine iya fana na tshena ha tou fhambana uri heyi aina mitshelo. Iya shumiswa kha u vanganywa na dzinwe veini.
Vhubvo
Huna u tenda ha uri maroma vho dzhiwa muri hoyu vha uisa France he wa tou ṱavhiwanga vhunzhi. U dovha wa ḓivhiwa nga ḽa Muscat de Frontignan.
Manwe Madzina
Nga nnḓa ha ḽa Muscat de Blanc a petite Grains na Muscat Frontignan,u dovha wa divhiwa sa Gelber Muskatellerkhaḽa Germany una Muscat Canelli kha California. Muri mutsuku u ḓivhiwa sa Muscat ya buraweni kha ḽa Australia.
U Bveledzwa kha ḽa Afrika Tshipembe
I wela kha zwimela zwa u tou thoma kha ḽa Afrika Tshipembe u bveledza veini, murahuni nga ṅwaha wa 1659, nga murahu ha miṅwaha miṱuku Jan van Riebeeck o swika kapa. Muscadel tshena na tsuku zwo ṱangana na Pontac, frontignac tshena na Steen nazwo zwo shuma nga maanḓa u itela dzina veini dza u ḓifha kha centuaryya 18 na 19.
Veini ya swika he ya ḓi itela dzina mashango ḓavha, ya funeswa kha khothe ya vhakololo ya Europe, hune zwi khodo zwayo zwa vha zwi tshi imbiwa nga vharendi na vhanwali. Jane Austen mrs Jennings kha upfa na u pfesesa, sa tsumbo vho sumbedzisa uri ina maanḓa a u fhodza vhulwadze ha mbilu. Ngeno Charles Baudelaire kha tshirendo tshawe tshine tshari Les fleur du mal( ḽiluvha ḽivhi) ḽi tshi vhambedzwa na lufuno lwa mufunwa wawe lwe amukunga ngalo.
Napoleon Bonaparte ambo ḓi tou ṱoḓa boḓelo musi o eḓela kha thovho dzi fhisaho. Zwo ḓo swika magumoni musi Phylloxera, tshivhungu tshine tsha tou tsonzwa tshine tsho fhedza tsho tshinyadza vhunzhi ha zwimela kha shango, tsha rwa Afrika Tshipembe nga nwaha 1886. Ubva zwezwo, zwimela zwinzhi zwa vho sokou tou fhelela zwi khou liwa nga mavu zwine zwo vha zwo balelwa u fhedziwa nga tshivhungu, zwine nga tshenetsho tshifhingazwa mbo ḓi isiwa vhubvaḓuvha ha America.
Afrika Tshipembe ḽo vhuya ḽa vha ḽone ḽine ḽa bvisesa veini nnzhisa tshena na tsuku dza muscadel nga centuari ya vhu 20. Nyimele yo no shanduka nga zwifhinga. Zwa ita uri iṱavhiwe nga vhunzhi.
Madzingu ane ya Bveledziwa Khao
Naho mbalo yo no fhungudzea ya hune ya bveledzwa hone miṅwahani yo fhelaho,miri heyi i kha ḓi waniwa fhethu hune ha bveledziwa hone veini. Yo ḓalesa Robertson hune yo dzhia tshipiḓa tsho no tou lingana nga vhukati. Tsuku ya hone i ya konḓelwa u mela kha Alkaline na kha otsaho aalluvial ane abva karoo. Ngeno tshena i tshi hula zwavhuḓi kha loamy soil. Dzothe dzi funa fhethu hune ha rotholesa.
U Aluwa
Ai tou hula nga uralo sa muzwala wayo Muscat d Alexandrie ine ya dovha u ḓivhiwa nga ḽa Hanepoot kha ḽa Afrika Tshipembe. Yo linganelaho ndi 15t/hauya kha 20 t/ ha. Na u bveledzwa hayo ndi huṱuku.
U Kaṋiwa
Mathomoni a khalanwahaubva kha vhege ya vhuraru ya Luhuhi.
Mitshelo
Huna ṱhukhu na dzine dza vha dzo linganela. Tshena dzina muvhala wa tshitopi na mudalangeno tsuku dzi na muvhala wa pale uya kha mutsuku.
Maṱari
Maṱari adzo oṱhe ndi madala -dala, o khwaṱha aita tshipulumbu, avha na matsinde mararu.
Malwadze na zwi no Tshinyadza
Muri hoyu u tshinyadziwa nga ḓuvha, na zwithu zwino nga zwivhungu.
Mushumo
Mushumo wayo muhulwanesandi u bveledza veini tshenana tsuku ine ya rengiswa sa Muscadel label. Ṱhukhu dzi a shumiswa u bveledza veini ya u ḓifha.
Muthetshelo
Heyi ndi veini ine ya vha uri iya vha ya kale u fhira dzoṱhe, havha n dzine dzo itelwa u nwela henefho, ngeno hedzo dzine dza tendelwa u hula dzi tshi ḓifha na hone dza vha na lupfumo. Ina muthetshelo wa honeyed, mitshelo, caramel na toffee.
Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
111Ndzi kombela leswaku mi ndzi lehisela mbilu, hikuva ndzi lava ku vulavulanyana kukota xiphukuphuku! Kunene ma karhi ma ndzi lehisela mbilu nisweswi.Kumbe: Ndzi vula nakambe ndzi ku: Ndzi lehiseleni mbilu 2Ndza mi hisekela kukota leswi Xikwembu na xona xi mi hisekerisaka xiswona. Ndzi mi nyiketile eka Kriste kukota nhwana la tengeke, leswaku a va nuna un'we ntsena eka n'wina. 3
Kambe, kukota leswi nyoka yi kanganyiseke Evha hi mano ya yona, ndza chava leswaku hi tindlela tin'wana mianakanyo ya n'wina yi nga onhiwa, kutani mi nga ha swi koti ku landzela Kriste hi ku tinyiketa ni ku tenga. 4Hikuva loko ku fika un'wana, a mi ndyondzisa ta Yesu un'wana, a nga ri yena loyi hi mi dyondziseke ta yena, kumbe loko mi amukela Moya wumbe, wu nga ri wona lowu mi wu amukeleke, kumbe Evhangeli yimbe, yi nga ri yona leyi mi yi amukeleke ka hina, mi twanana na swona hi ndlela yo hlamarisa. 5Ndzi ringanisa leswaku a ndzi lontsongo niswitsanana eka lava va nge vona i “vaapostola lavakulu”. 6Ndzi nga va loyi a nga riki xivulavuri xo tlhariha, kambe vutivi ndzi na byona; hi mi tivisile swilo leswi hinkwaswo hi matlhelo hinkwawo, hilaha hi swi koteke hakona.
7Xana a ku ri ku dyoha ke, loko ndzi titsongahatile leswaku n'wina mi tlakusiwa, ni loko ndzi twarisile Mahungu Lamanene ya Xikwembu eka n'wina, ndzi nga kombelanga hakelo ke? 8Ndzi tekile swa mphamo wa mina wo huma eka tikereke tin'wana, ndzi mi tirhela ha swona; xana a ku ri ku va dyelela ke? Naswona, loko ndzi ri le ka n'wina, hambileswi a ndzi ri eku pfumaleni, a ndzi tikiselanga munhu ni un'we; 9
hikuva loko vamakwerhu lava humaka eMakedoniya va fikile, va ndzi pfunile hi leswo tala leswi a ndzi swi pfumala. Ndzi ringetile hi matimba ku vona leswaku ndzi nga mi tikiseli, kutani ndza ha ya emahlweni ndzi endlisa sweswo. 10Hi ntiyiso wa Kriste lowu nga ka mina, ndzi nge siveriwi hi nchumu ku tidzunisa emhakeni leyi, ematikweni hinkwawo ya Akaya. 11Hikwalaho ka yini ke? Xana hileswi ndzi nga mi rhandziki? Rirhandzu ra mina eka n'wina ri tiva hi Xikwembu.
12Hambiswiritano, ndza ha ta ya emahlweni ndzi endla leswi ndzi swi endlaka sweswi, leswaku ndzi ta ka ndzi nga nyiki nkarhi eka lava lavaka ku tidzunisa hi ku vula leswaku va ni ntirho wo fana ni wa hina. 13Vanhu lavo tano, i vaapostola va mavunwa, i vatirhi lava xisaka, lava tiendlaka onge i vaapostola va Kriste. 14Kutani a swi hlamarisi, hikuva na yena Sathana, ú tiendla onge i ntsumi ya ku vonakala. 15Loko swi ri tano, a swi hlamarisi loko malandza ya yena na wona ma tiendla onge i malandza ya leswo lulama; kambe eku heteleleni, va ta kuma leswi yelanaka ni mintirho ya vona.
16Ndzi engeta ndzi vula kambe, ndzi ri: Munhu a nga tshuki a anakanya leswaku ndzi xiphukuphuku; hambiswiritano, loko mi anakanya sweswo, ndzi amukeleni ni loko ndzi ri xiphukuphuku xexo; ndzi tshikeni ndzi tidzunisanyana. 17Leswi ndzi swi vulaka sweswi, hi ku titshemba ni ku tidzunisa hi mukhuva lowu, a hi mavulavulele ya Xikriste, kambe i vuphukuphuku ntsena. 18Leswi vanhu lavo tala va tidzunisaka hi swa vona swa laha misaveni, na mina ndzi ta tidzunisa. 19Mi swi tsakela ngopfu ku lehisela swiphukuphuku timbilu; mi tlharihile swinene n'wina! 20Loko munhu a mi endla mahlonga, ni loko a mi dyelela, ni loko a phangha swa n'wina, ni loko a mi langutela hansi, ni loko a mi yakasa, ma swi amukela hinkwaswo. 21Ndzi vulavula ndzi ri ni tingana, hikuva mina ndzi ve loyi a olovaka.
Kambe loko munhu un'wana a tiya nhlana, a tidzunisa hi xilo xin'wana (ndzi vula sweswo tanihi xiphukuphuku, swa twala), na mina ndzi nga tiya nhlana ndzi swi endla. 22Xana i Vaheveru? Na mina ndzi Muheveru. Xana i Vaisraele? Na mina ndzi Muisraele. Xana i vatukulu va Abrahama? Na mina ndzi ntukulu wa yena. 23
Xana i malandza ya Kriste? Na mina ndzi nandza wa yena, ku tlula vona (ndzi vulavula tanihi loko ndzi ri munhu wa rihuhe). Ndzi xanisekile ku va tlula, hi ku tirha swo nonon'hwa, ni ku pfaleriwa emakhotsweni, ni ku biwa ku tlurisa mpimo, ni ku va kusuhi ni ku dlawa minkarhi yo tala. 24
Ndzi biwile ka ntlhanu hi Vayuda, ku ba kun'wana ni kun'wana ku ri hi minkhavi ya 39.minkhavi ya 39: Vonani Duteronoma 25:3, ni Nhlamuselo ya Marito 25
14:19
Ndzi biwile kanharhu hi tinhonga; ndzi khandliwile kan'we hi maribye; kanharhu ngalava leyi a ndzi ri eka yona yi tshovekile; ndzi hetile vusiku hinkwabyo ni nhlekanhi hinkwawo ndzi ri karhi ndzi mbekuka elwandle. 26
14:15
Etiendzweni ta mina leto tala, ndzi lave ku dyiwa hi milambu; ndzi lave ku dlawa hi swigevenga; ndzi lave ku dlawa hi varikwerhu; ndzi lave ku dlawa hi vamatiko; ndzi lave ku dlawa ematini ni le mananga; ndzi lave ku dyiwa hi mati ya lwandle; ndzi lave ku dlawa exikarhi ka vamakwerhu va mavunwa; 27ndzi tikarhatile ni ku tivavisa hi mintirho; hakanyingi ndzi pfumale vurhongo, ndzi twe ndlala ni torha, hakanyingi ndzi pfumarile swakudya, ndzi khomiwa hi xirhami, ndzi pfumala ni swiambalo. 28Ehandle ka swin'wana leswi ndzi nga swi hlayiki, ndza tikeriwa masiku hinkwawo ni ku karhateka emoyeni, loko ndzi anakanya tikereke hinkwato. 29Loko un'wana a tsanile, xana a ndzi tsananga na mina xana? Loko un'wana a wisiwa, xana na mina a ndzi twi ku vava ngopfu xana?
30Loko ndzi fanele ku tidzunisa, ndzi ta tidzunisa hi mhaka ya ku tsana ka mina. 31Xikwembu, Tata wa Hosi Yesu, xi nga xona lexi fanelaka ku dzunisiwa hilaha ku nga heriki, xa swi tiva leswaku a ndzi hembi. 32
Le Damaska, ndhunankulu ya hosi Areta, yi rindzile nyangwa ya muti wa Damaska, yi lava ku ndzi khoma; 33kambe va ndzi nembeleta hi fasitere erirhangwini, ndzi ri ndzeni ka ngula, kutani ndzi phonyoka emavokweni ya yena hi mukhuva wolowo.


text:
Dzinndwa
Huna tshifhinga tshe lushaka lwa Vhavenda lwa di dzhenisa kha nndwa na mavhuru musi Makhado e murangaphanda. Itsho tshifhinga hu pfala uri vhavenda vho vhavho rengiswa nga Davhana we avha e mukomana wa Makhado, ene ovha o dinalea ngea dzhielwa vhuhosi nga murathu. Kha nndwa yeneyo Vhavenda vho do kundwa vha dzhielwa na tshipida tsha shango lavho fhethu he havha hu fhasi ha Makhado ha vho vhidzwa upfi Louis trichardt hune namusi havho vhidzwa nga dzina la Makhado.
Hu dovha ha vha na nndwa ye Vhavenda vha ilwa ya phusuphusu dza Dzimauli . Afho ndi he Vhavenda vhalwa na mabunyu. Nga itsho tshifhinga Vhavenda vhovha vha tshi shavhela dzithavhani vhanwe vha dzumbama bakoni la tshavhadinda.
Nndwa dza Makhado[edit | edit source]
Makhado na Davhana ndi vhana vha Ramabulana. Musi Ramabulana o no dzama ha vuwa nndwa khulu vhukati ha Davhana na Makhado, vha tshi lwela Vhuhosi.
Afha hu na mihumbulo yo fhambananaho nga kudzhenele kwa Makhado vhuhosini hone e si ene wa nndu ya Vhuhosi. Mukomana wawe o vha Davhana, wa nndu ya Vhuhosi. Vha ambi vha ri Davhana o kanda milenzhe ya mutahabvu khotsi awe. U : camba izwi ndi uri Davhana o dzhena nduni na mufumakadzi wa Khotsi awe.mahosi mahulwane a agenda for 3 ndi vhana vha Ramabulana.
Zwenezwo zwo do ita uri vhahulwane vha musanda vha dzhie tsheo ya uri Makhado u fanela u vha ene ane a do dzhena vhuhosini.
Makhado Tshilwavhusiku tsha ha Ramabulana
Izwi zwo dovha hafhu zwa tutuwedzwa ngauri Makhado o vha a tshi funeswa nga Makhadzi Nyakhuhu. Makhado o do vha ene we a vha na vhatikedzi vhanzhi. Davhana u vhona izwo o mbo di shavhela Ha-Tshivhasa Mukumbani. E henengei Ha-Tshivhasa Makhado a rumela vhadinda uri a wana Davhana tshi henefho vha Hatshivhasa vha do dzhena khakhathini khulu. Ndi hone vha Hatshivhasa vha tshi humbela Davhana uri kha fhire shangoni lavho.
Davhana a shavhela Ha-Mphaphuli, a dzula kha muvhundu wa vhukati Ha-Tshimange na Ralushai. Makhado a rumela vhadinda Ha-Mphaphuli, vhe vha ri kha Vho-Mphaphuli wa sa tshi pandela; mmbi yanga i do dzhena henefho. Vha Hamphaphuli nga u pfa Zwenezwo, ndi hone vha tshi ya ha Tshiwawa (J Albasini Khosi ya Vhatsonga ya ha Tshipilongo) vha mu humbelela vhudzulo. Albasini a takalela nga maanda u da ha Davhana Luonde he ene a vha e hone nge a divha uri u do mu tikedza musi ene a tshi lwa na Makhado. Davhana a humbela Tshiwawa na vhanwe Vhatshena uri vha mu thuse kha nndwa yawe na Makhado. Makhado a kunda mmbi ya Davhana na Vhatshena. Vhatshena vha pandela Davhana a ya a dzula Luvhola.
Makhado o lwa na Vhatshena a vha kunda afha hune hapfi Schoemansdal vha shavha vha ya tsini na Bulugwane nga murahu vha fhata dorobo ino pfi Pietersberg. Ndi afha hune hapfi Polokwane. Makhado o do vhusa Swongozwi u swika a tshi dzama a songo thela muthelo wa Makhuwa na nwana wawe Mphephu na ene o hana u thela kha Makhuwa.
Nndwa dza Mphephu[edit | edit source]
Alilali Mphephu ndi nwana wa muhali wa vhahali Makhado. Vhunga khotsi awe o di vha muthu a thonifheaho kha lushaka lwa Vhavenda, fhedzi ene o vha o fhambana na khotsi awe Makhado ngau khotsi awe hango vuwa a kundiwa na nndwani na nthihi kha nndwa dzothe dze a dzi lwa.
O lwa na mavhuru a shavhela Vhuxwa tsini na Bulawayo nga nwaha wa 1898. Mavhuru o vha o tikedzwa nga Vhatsonga na Ma Swazi. Mahosi mahulwane ano nga Vho-Tshivhase na Vho-Mphaphuli avho ngo ima nae. Ene o vhuya ho no fhela nndwa ya Maisimane na Mavhuru ye zwi la kale ya vha i tshi pfi Anglo Boer War. O pandelwa Swongozwi a ya a dzula Dzanani tsini na Dzata kana ha Manngo.
Phusuphusu dza Dzimauli[edit | edit source]
Dzimauli ndi vhupo ho dzulaho lushaka lwa Ha-Rambuda. U lu lushaka na lwone a si luswa kha vhuhosi ha Venda. Vha ha Rambuda vho vha vhe vharathu kana khotsimunene kha vha ha Tshivhasa. Phophi Rambuda o do shakulisa Nyafhasi khosi ya Dzimauli. Ndi he a mbodi vhewa khosi kha la Dzimauli.
Naho vhubvo havho vhu vhuthihi ho ri hu tshi dzhena Ligegise Tshivhase Mukumbani Phophi Rambuda a hana u luvha. Izwi zwo do vusa nndwa vhukati ha Vha Ha-Tshivhasa na vha Ha-Rambuda. Kha nndwa dzothe dzenedzi vho kundwaho ndi vha Ha -Tshivhasa.
Nga murahu ha u dzama ha Khosi Phophi Rambuda ho vuwa phusuphusu vhukati ha vhana vhawe vha tshi lwela vhuhosi. Afha ndi he ha bva dzina la Phususphusu dza Dzimauli. Nndwa yo vha vhukati ha Bele na Mashila. Huno Bele o ri u bviswa a mbo di shavha. Bele o ri u kundwa a ya a ramba mmbi ya Maswazi vhe vha hana u muthusa. Bele a vhuya ngeno Venda a dzula Maname mudini wa Limvumvu ndi he vha mu milisa hone tshivhindi.


text:
Wasi-lwandle
Muvala wa Wasi-Lwandle i muvala lowu nge xikarhi ka muvala wa rihlaza na wa wasi.[1][2] Wu vangiwa hi magandlati ya rivoningo lawa mangana kwalomu ka 490–520 wa tinanomitara hi ku anama.[3]
Eka nongonoko wa mavala wa CMYK , lowu tirhisiwaka eka vupfapfarhuti na vugandlisi, muvala wa Wasi-lwandle wu tirhisiwa ngopfu na muvala wa xitshopana na wa ntima. Kasi eka nongonoko wa mavala wa RGB , lowu tirhisiwaka ku haxa mavala eka tithelevixini na tikhompuyuta, muvala wa wasi-lwandle wu tumbuluxiwa hi ku pfanganyisa muvala wa rihlaza na wa wasi hi ntsengo wa ku ringana. Wasi-lwandle wu fambelana na muvala wo tshwuka; naswona wu nga tumbuluxiwa hi ku susa muvala wo tshwuka eka rivoningo ro basa. Kupfanganyisa rivoningo ro tshwuka na ra wasi-lwandle swi vanga muvala wo basa.
Wasi-lwandle i muvala lowu yelanaka na mati naswona wu hlamuseriwa wuri na xindzhuti xa wasi-rihlaza.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ "Cyan - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary". Retrieved 30 September 2014.
- ↑ Shorter Oxford English Dictionary, 5th Edition, Oxford University Press, 2002.
- ↑ Andrew Zimmerman Jones. "Visible Light Spectrum - Overview and Chart". About. Retrieved 30 September 2014.


text:
Vhuvha ha Nngwe
Nngwe (Acinonyxjubatus) ho dzhiiwa dzina u bva kha ipfi ḽa tshi Hindi ḽine ḽari “Chita”, zwine zwa amba uri “i na mavhala vhala na zwithu zwa tshipulumbu kha mukumba wayo, zwo itaho musuku. Nngwe dzina ṱhoho ṱhukhu na mavhala vhala mahulwane na nḓevhe pfufhi dza zwipulumbu ntswu dzi re na ṱhodzi tshena.
Mutalo mutswu une wanga vhulilela, u gidima u tshi bva kha khuḓa yanga ngomu ya ḽito uya kha mulomo nahone u thusa sa tshiṱanzwa maṱo nga masiari musi nngwe i tshizwima. Mitshila ya nngwe ndi milapfu, na zwithoma-thoma zwitswu khawo, wa dovha hafhu wa vha na mitalo yo itaho zwitangeledzi zw itshena kha ṱhodzi yawo.
Mivhili ya wo yo khwaṱhaho i ita uri i kone u gidima uswika 120km/zwine zwa sia nngwe i yone tshipuka tshigidimesaho hafha shangoni. Nngwe dza tsadzi ndi ṱhukhu kha dza nduna, hu ne khulwane dza lemela 40kg u ya kha 60kg na vhulapfu vhu bvaho kha 1,8m u ya kha 2.2m.
U yanga website yaTenikwa, nngwe dzi khethekanyiwa sa zwinwe zwa zwimange zwiṱuku husi zwimange zwihulwane, ngauri adzina rambo ḽi nembelelaho (hyboid) kha mikulo ya dzo nahone a dzi vhombi fhedzi dziita miungo miṱuku i lilelaho nṱha musi dzo takala. Nd izwinwe zwa zwimange zwine a zwina maṋala a u nwambatela.
Nngwe dzi ḓivhelwa u bambela, naho dzisa zwifuni nahone dzi abalelwa u ṋamela, naho dzi tshinga shumisa miri i re na matsinde a nembelelaho kana u tou dzula nṱha ha matavhi uridzikone u vhona zwakule kana u awela.
Nngwe dza nduna a dzi tou vha na vhudzulo vhuthihi fhedzi dzi a tshimbila – tshimbila dzi tshi ya hu dzulaho dza tsadzi. Nga nnḓa ha ndau, nngwe ndi dzone tshaka dza zwimange kha dzhango ḽa Afrika dzine dza kona u vha na tshigwada tshine khatsho ha vha na nngweya tsadzi (na vhana vhayo) kana nduna tharu (dzo bebiwaho nga nthihi).
Nngwe dza tsadzi dzone dzi tangana na nngwe khulwane nga khalanwa, haya u dzeana zwine zwa nga vha tshifhinga tshinwe na tshinwe tsha nwaha. Tshifhinga tsha dzo tsha u ḓi hwala tshivha maḓuvha a 92, hu tshinga bebiwa vhungwe vhuṋa nga ḽithara. Vhunngwe vhu bebiwa na vhuveve vhuṱuku vhune ha bva kha mutana u bva ṱhohoni u swika fhasi, zwine zwa thusa kha uri vh uvhonale, na uri zwikone u tsireledzea nga ngomu kha hatsi vhuhulwane na uri vhu kone u dzumbama ḓakani.
U ya ngga Tenikwa, 90% ya vhunngwe vhulovha vhu saathu swikisa minwedzi miraru, hune dza vha dzo ḽiwa nga mavhanda. Tshinwe tshigwada tshipaḓaho 40% tshi lovha nga u sa vha na mannḓa na u s akona u tshila zwavhuḓi zwo bva kha vhulwadze ha musi zwi tshi bebiwa kana kha vhabebi.
Nngwe dzi ḓivhelwa u vha zwone zwimange zwine zwoleluwesa u ri zwi shandukiswe ngauri ndi dzone dzine dza shumiseswa sa dza u zwima dzo o swika 5000. Mashudu mavhi a dzikoni u bveledzisa dzinwe ngadzo musi dzo valeliwa.
Ku Vhulaele na Kuḽele
Nngwe ndi zwimange masiari, nga mannḓa nga matsheloni kana tshikovhelelo. Dzi takalela u dzula fhethu ho vuleaho hu re na mahatsi, savannas, dense vegetation and fhethu ho itaho thavha ngauri dzi ḓo tevhela zwiliwa zwadzo tshikhala tshiṱuku musi dzi tshi thoma u pandamedza. Musi dzo no fara phukha dzine dza gidimedza, phukha dzine dzanga khulwane dzi lumiwa kha mukulo ngeno phukha ṱhukhu dzi tshi tou lumiwa zwiṱuku kha ṱhoho.
Dziṱavhanya dza ḽa nga murahu ha musi dzo no vhulaya phukha, sa izwi dzi sa koni u tsireledza phukha iḽa kha zwinwe zwivhanda. Mbavu dza itsho tshipuka dzi ḓo ḽiwa dza bviswa khalukanda, marambo na zwinwe zwasiiwa. Nngwe a dzi humeli he dza vhulayela hone kana u ḽa masalela a zwe dzavhulaya.
Ulanga
Nngwe ndi zwipuka zwo tsireledziwa, zwine zwa amba uri zwi nga sivhulaiwe. Kha nngwe dza 100 000 dzo no vhaho kha dzhango ḽa Afrika, tshipiḓa tsha Middle East na Central Asia minwaha ni yo fhelaho, dzi sa swikisi 7500 dzi tshe dzo sala ḓakani nahone dzi sa fhiri 1000 dzi kha ḓi ṱoḓiwa fhano Afrika Tshipembe.
U fhungudza thaidzo ya u pondwa, vha ha Predation Management Manual, vha tsivhudza vhorabulasi uri vha fhaṱe danga ḽi na matavhi na fhethu hunen wa nga kona u tevhela nḓila yadzo. Na tshilibana tshihulwane (cage) tshi tea u vheiwa munangoni wa danga uri nngwe i kone u fariwa.
Vha Nature Conversation vha tea u kwamiwa uri vha kone u ḓa he nngwe ya fariwa hone. Nga zwenezwo nngwe i nga tovheliwa nahone ya waniwa.
U fhufha luhura, ine ya vha ḓirata i na vhulapfu vhuswikaho kha 1.2 m na u vuleaho matungo u swika hkha 74mm, kana ḓirata ya muḓagasi, phosho, tshedza na munukhelelo, danga ḽa kholomo, u shumiswa ha vhalisa na phukha dzi no gada zwi ya thusa kha u thivhela ndozwo.
Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
371Kutani Besalele a endla Areka hi mapulangi ya murhi wa munga, yi ri ni mimpimo leyi: 125 cm ku leha, ni 75 cm ku anama, ni 75 cm ku ya ehenhla. 2A yi nameka nsuku lowo tenga endzeni ni le handle, a endla nkonye wa nsuku wu rhendzeleka na yona. 3Kutani a yi endlela mune wa swingwavila hi nsuku lowu n'okisiweke, a swi vekela emilengeni ya yona ya mune, swimbirhi swi va emilengeni ya tlhelo rin'we, swimbirhi emilengeni ya tlhelo rin'wana. 4A vatla ni timhandze ta murhi wa munga, a ti nameka nsuku, 5kutani a ti tlhoma eswingwavileni leswi nga ematlhelo ya Areka, leswaku ti va swikhomo swo yi rhwala ha swona. 6A endla xitshamu xa ndzivalelo hi nsuku lowu tengeke, xi ri ni mimpimo leyi: 125 cm ku leha ni 75 cm ku anama. 7A fula tikerubu timbirhi hi nsuku a ti vekela emakumu ka xitshamu xa ndzivalelo, 8kerubu yin'we etlhelweni rin'wana na rin'wana; tikerubu leti, a ti endla ti khomana ni xitshamu xa ndzivalelo hi le makumu ka xona. 9Tikerubu a ti tlharamulerile timpapa ta tona ehenhla, ti sirhelela xitshamu xa ndzivalelo, ti langutanile, xitshamu xa ndzivalelo xi ri exikarhi.
10Kutani a endla tafula ra Xinkwa lexo Hlawuleka hi mapulangi ya murhi wa munga, ri va ni mimpimo leyi: 100 cm ku leha, ni 50 cm ku anama, ni 75 cm ku ya ehenhla, 11a ri nameka nsuku lowu tengeke, a endla ni nkonye wa nsuku ku rhendzeleka na rona. 12A vekela pulangi ro anama 8 cm ri rhendzeleka ni tafula, a tlhela a endla ni nkonye wa nsuku wu rhendzeleka ni pulangi leri. 13Kutani a ri endlela mune wa swingwavila hi nsuku lowu n'okisiweke, a swi vekela etinhleni leta mune ta tafula, emilengeni ya rona. 14Swingwavila swo nghenisa timhandze to rhwala tafula a swi tshamile kusuhi swinene ni pulangi. 15Kutani a vatla timhandze to rhwala tafula, ta murhi wa munga, a ti nameka nsuku. 16Kutani a endla swibya leswi nga ta tshama etafuleni, ti nga tindyelo ta rona, ni minkambana ya rona ya mirhi ya risuna, ni swimbitana swa rona, ni swikhuwana swo chela swilo swa le magandzelweni; hinkwaswo a swi ri swa nsuku lowu tengeke.
17Kutani a endla xitlhoma-timboni hi nsuku lowu tengeke; tshaku ra xona ni nsinya wa xonansinya wa xona, kumbe: marhavi ya xona a swi fula hi nsuku; a endla ni swimbitana leswi sasekisiweke hi swihluke ni matluka ya swiluva, a swi khomanisa ni xitlhoma-timboni. 18Lomu matlhelo ya xitlhoma-timboni a ku ri ni marhavi ya 6; manharhu a ma humele etlhelweni rin'we, manharhu etlhelweni lerin'wana. 19Rhavi rin'wana ni rin'wana eka marhavi lawa ya 6 lama humeleke ematlhelweni, a ri ri ni swimbitana swinharhu leswi fanaka ni swiluva swa “alimondi”; xin'wana ni xin'wana xa swimbitana leswi a xi sasekisiwile hi swihluke ni matluka ya swiluva. 20Ensinyeni wa kona, a ku ri ni swimbitana swa mune leswi fanaka ni swiluva swa “alimondi”; na swona a swi sasekisiwile hi swihluke ni matluka ya swiluva. 21Ehansi ka lomu marhavi mambirhi ya xitlhoma-timboni ma hlanganaka kona ni nsinya wa xona, a ku ri ni xilo lexi fanaka ni xihluke, xi khomanile ni nsinya. 22Swihluke leswi ni marhavi lawa a swi khomanile ni nsinya wa xitlhoma-timboni; xitlhoma-timboni a xi endliwile hi nsuku lowo tenga lowu furiweke. 23Kutani a endla timboni ta 7 ta xitlhoma-timboni, ni swikero swa xona ni timbita ta xona, hi nsuku lowo tenga. 24Xitlhoma-timboni ni swingolongondzwana swa xona hinkwaswo a swi endliwile hi nsuku lowo tenga wo tlulanyana 40 kg hi ku tika.
25Kutani a endla alitari yo hisela kona mirhi ya risuna, a yi endla hi mapulangi ya murhi wa munga. Ehenhla ni le hansi ka yona a ku ringanana: 50 cm ku leha ni 50 cm ku anama; ku ya ehenhla a yi ri 100 cm; timhondzo ta yona a ti khomanile na yona. 26A yi nameka nsuku lowo tenga ehenhla ni le matlhelweni hinkwawo, a nameka ni timhondzo ta yona, a endla ni nkonye wa nsuku wu rhendzeleka na yona. 27A yi endlela ni swingwavila swimbirhi swa nsuku swo tlhoma timhandze to yi rhwala ha tona, a swi vekela ehansi ka nkonye hala ni hala ematlhelweni ya yona mambirhi. 28A vatla timhandze ta kona hi murhi wa munga, a ti nameka nsuku.
29
A endla ni mafurha yo tola lama hlawulekeke, ni mirhi yo nun'hwerisa leyo tenga leyi hisiwaka egandzelweni, hi mukhuva lowu muendli wa mirhi leyo nun'hwerisa a pfanganyisaka ha wona.


text:
15 Kutani Vafarisi ni vatsari+ lava humaka eYerusalema va ta eka Yesu, va fika va ku:2 “Hikwalaho ka yini vadyondzisiwa va wena va tlula ndhavuko wa vakokwana? Hi xikombiso, va dya swakudya va nga hlambanga mavoko.”*+3 A va hlamula a ku: “Hikwalaho ka yini mi tlula nawu wa Xikwembu hikwalaho ka ndhavuko wa n’wina?+4 Hi xikombiso, Xikwembu xi te, ‘Xixima tata wa wena ni mana wa wena,’+ naswona, ‘Loyi a rhukanaka tata wakwe kumbe mana wakwe a dlayiwe.’+5 Kambe n’wina mi ri, ‘Loyi a byelaka tata wakwe kumbe mana wakwe a ku: “Leswi ndzi nga na swona leswi a ndzi fanele ndzi ku pfuna hi swona, se ndzi swi nyikele eka Xikwembu,”+6 a nga fanelanga a xixima tata wakwe nikatsongo.’ Kutani mi endle rito ra Xikwembu ri nga pfuni nchumu hikwalaho ka ndhavuko wa n’wina.+7 Vakanganyisi ndzin’wina, Esaya a a profeta hi n’wina loko a ku:+8 ‘Vanhu lava va ndzi xixima hi nomu ntsena, kambe a swi humi embilwini.9 A swi pfuni nchumu ku va va ndzi gandzela, hikuva leswi va swi dyondzisaka i milawu ya vanhu.’”+10 Hiloko a vitana ntshungu wu tshinela ekusuhi kutani a ku: “Yingisani mi tlhela mi twisisa leswi ndzi swi vulaka:+11 Munhu a nga thyakisiwi hi leswi nghenaka enon’wini wakwe, kambe u thyakisiwa hi leswi humaka enon’wini wakwe.”+12 Kutani vadyondzisiwa va ta, va fika va ku: “Xana wa swi tiva leswaku Vafarisi va khunguvanyekile hikwalaho ka leswi u nga swi vula?”+13 A va hlamula a ku: “Ximilana lexi nga byariwangiki hi Tata wa mina wa le matilweni xi ta simuriwa.14 Va tshikeni. I vakongomisi lava feke matihlo. Kutani, loko munhu loyi a feke matihlo a kongomisa un’wana loyi a feke matihlo, havambirhi va ta wela emugodini.”+15 Petro a ku: “Hi hlamusele xifaniso lexi.”16 Hiloko a ku: “Xana na n’wina a mi si swi twisisa?+17 Xana a mi swi tivi leswaku lexi nghenaka enon’wini xi hundza hi le marhumbyini kutani xi humela ehandle?18 Hambiswiritano, leswi humaka enon’wini swi huma embilwini, sweswo hi swona leswi thyakisaka munhu.+19 Hi xikombiso, embilwini ku huma ku anakanya ko homboloka:+ ku dlaya, vuoswi, ku tikhoma ko biha hi swa masangu,* vukhamba, vumbhoni bya mavunwa ni swisandzu.20 Leswi hi swona swilo leswi thyakisaka munhu; kambe loko munhu a dya a nga hlambanga mavoko* a swi n’wi thyakisi.”21 Loko a suka kwalaho, Yesu a ya etindhawini leti nga ekusuhi na Tiri na Sidoni.+22 Hiloko ku ta wansati wa Mufenikiya loyi a humaka endhawini yoleyo a n’wi kombela, a ku: “Ndzi twele vusiwana Hosi yanga, N’wana wa Davhida. N’wana wa mina wa nhwanyana wa xaniseka swinene hileswi a nga ni dimona.”+23 Kambe Yesu a nga n’wi hlamulanga. Kutani vadyondzisiwa vakwe va ku: “N’wi tlherise, hikuva wa hi tinga.”24 A hlamula a ku: “A ndzi rhumiwanga eka un’wana ni un’wana kambe ndzi rhumiwe eka tinyimpfu leti lahlekeke ta yindlu ya Israyele.”+25 Kambe wansati a fika a khinsama a ku: “Ndzi pfune Hosi yanga!”26 Yesu a n’wi hlamula a ku: “A hi swinene ku teka xinkwa xa vana u xi hoxela swimbyanyana.”27 Wansati a ku: “U tiyisile Hosi yanga, kambe ntiyiso hi leswaku swimbyanyana swi dya mahlanhla lawa ma waka etafuleni ra vini va swona.”+28 Yesu a n’wi hlamula a ku: “Wansati, ripfumelo ra wena i rikulu; a swi endleke hilaha u kombelaka hakona.” Kutani n’wana wakwe wa nhwanyana a hola hi nkarhi wolowo.29 Loko Yesu a suka kwalaho, a ya ekusuhi ni Lwandle ra Galeliya,+ a fika a khandziya ntshava a tshama kona.30 Hiloko ku ta mintshungu yi ri ni vanhu lava khwitaka, lava lamaleke, lava feke matihlo, timbheveve ni van’wana vo tala va va veka emilengeni ya yena, kutani a va hanyisa.+31 Ntshungu wu hlamala loko wu vona timbheveve ti vulavula, lava lamaleke va horisiwa, lava khwitaka va famba kahle ni lava feke matihlo va vona, kutani ntshungu wu dzunisa Xikwembu xa Israyele.+32 Kambe Yesu a vitana vadyondzisiwa vakwe kutani a ku: “Ntshungu lowu ndzi wu twela vusiwana,+ hikuva wu ni masiku manharhu wu tshame na mina naswona a wu na swakudya. A ndzi lavi ku wu tlherisa wu ri ni ndlala, hikuva wu nga wa endleleni.”+33 Hiloko vadyondzisiwa va ku: “Xana hi ta swi kuma kwihi swinkwa leswi nga ta xurhisa ntshungu wo tarisa xileswi, kwala nhoveni?”+34 Yesu a ku eka vona: “Mi ni swinkwa swingani?” Va ku: “Swa nkombo ni tihlampfinyana ti nga ri tingani.”35 Endzhaku ko lerisa ntshungu leswaku wu tshama ehansi,36 a teka swinkwa swa nkombo ni tihlampfi, loko a khongerile, a swi phemelela a sungula ku nyika vadyondzisiwa, vadyondzisiwa na vona va nyika mintshungu.+37 Hinkwavo va dya va xurha kutani va hlengeleta leswi saleke, ku tala tibasikiti letikulu ta nkombo.+38 Ku dye vavanuna va 4 000 ku nga hlayiwi vavasati ni vana.39 Endzhaku ka loko a tlherise mintshungu, a khandziya xikepe a ya emugangeni wa Magadani.+
Tinhlamuselo ta le hansi
^ Vafarisi ni Vayuda van’wana a va tala ku hlamba mavoko hi ku landza ndhavuko wa vona.


text:
HIGHER HEALTH yo kona u bveledza zwavhuḓi tshishumiswa tsho Ṱanganelanaho tsha Didzhithala tsha u Dzudzanya, u Anganya na u ṱhaṱhuvha Khonadzeo ya khombo ya COVID-19 kha HIGHER HEALTH-NDOH u itela Sekithara dza Vhugudisi na Pfunzo dza Nṱha – zwi ḓivhiwaho sa HealthCheck.
Tshishumiswa itshi tshi a ṱhaṱhuvha, tsha wanulusa, tsha dzudzanya na u langula vhathu vho kwamea nga COVID-19 vha re kha sekithara dza PSET. Maitele o fhambanaho – USSD (Data free), WhatsApp na maitele o ḓisendekaho nga webe– a ita uri tshi shumiswe zwo leluwa.
Tshishumiswa tsho bveledzwa nga kufhinga kuṱukuṱuku nga vha HIGHER HEALTH, vha tshi khou thusana na Muhasho wa Mutakalo, u itela u swikela tshifhinga tsho pimiwaho tsha u vula hafhu Yunivesithi dza Muvhuso, Khoḽedzhi dza Vhugudisi ha Mishumo ya Zwanḓa na ya Thekhinikhaḽa, Senthara dza Vhukoni na Zwiimiswa zwa Pfunzo dza Nṱha zwa Phuraivete..
U ya nga vha Higher Health, ndeme ya tshishumiswa itshi a i nga tou ombedzelwa nga maanḓa.
Saizwi i tshi tou vha khombekhombe u ṱhaṱhuvha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe, musi muthu a saathu tendelwa u dzhena fhethu ha nnyi na nnyi, vha HIGHER HEALTH vho ḓikumedzela u tikedza sekithara dza PSET nga tshishumiswa tsha u ṱhaṱhuvha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe. Tshishumiswa tsha HIGHER HEALTH HealthCheck tshi nga shumiswa kha vhashumi, matshudeni na kha vhaṅwe vhaṋetshedzi vha tshumelo vha dzhenaho khamphasini kana kha madzulo a yunivesithi, u itela u ṱhaṱhuvha ha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe. Zwo itelwa u thusa u wanulusa nga u ṱavhanya vhathu vho kwavhiwaho na u ita uri vha ḓikhethele thungo u itela u thivhela phaḓaladzo.
Izwi zwi ḓo ṱumanya vhathu avho na ndondolo yo teaho nga kha sisteme ya NDOH na NICD ya u ṱoḓulusa vho kavhiwaho. Tshishumiswa hetshi tshi shumisana na matshimbidzele a u ṱhaṱhuvha a NDOH.
Musi vhathu vho fhedza zwa u ṱhaṱhuvhiwa vha ḓo ṋetshedzwa ṱhanziela ya khwaṱhisedzo ine ya vha na dzina ḽavho, datumu na tshifhinga, nahone i a shumiswa sa ṱhanziela ya khwaṱhisedzo u itela u dzhena hu si na u lenga khamphasini. Avho vho ṱaluswaho sa vha re kha khonadzeo ya khombo i re vhukati u ya kha ya nṱha kha u nga kavhiwa nga COVID-19 vha ḓo langwa nga tshishumiswa tsha didzhithala tsha u ṱhaṱhuvha khonadzeo ya khombo kana nga HealthCheck u itela u isa phanḓa na u ḓikhethela thungo, ndingo na vhuṱumani na zwa ndondolo.
Nga u pfufhifhadza: ṱhaṱhuvho ya ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe→ u wanulusa u ṱavhanya→ u ḓikhethela thungo→ ndondolo kwao→ u tevhedza maitele a ndingo a DOH→ u khethelwa thungo.
→ vhuṱumani na dzilafho, ndondolo na thikhedzo = zwi tshidza matshilo.
U swikela tshishumiswa:
– Kha vha zw bvise vho shumisa URL kha: healthcheck.higherhealth.ac.za
– Kha vha dzhenise kha WhatsApp: 0600 11 0 000 https://wa.me/27600110000?text=hi
– Kha vha daiḽe vho shumisa USSD *134*832*2#
Zwo bviswa nga:
UNIVEN Transversal Committee
28 Shundunthule 2020


text:
Primary tabs
Xitatimente hi nhlengeletano ya Khabinete ya le moyeni ya Ravunharhu, 18 Hukuri 2020
A. Xiyimo xa Khabinete eka Timhakakulu
1. Samiti ya Brazil, Russia, India, China na Afrika-Dzonga (BRICS) ya vu12
1.1. Khabinete yi amukele mivuyelo ya Samiti ya BRICS ya vu12 leyi rhangeriweke hi Phuresidente Cyril Ramaphosa. Samiti leyi a yi rhurheriwile hi Phuresidente Vladimir Putin wa Federexini ya Russia, yi kanele hi xinakulobye xa BRICS xa ntshamiseko wa misava, nsirhelo lowu avelaniwaka na ku kula ka maendlelo mantshwa.
1.2. Mivuyelo ya kona yi katse ku amukeriwa ka Qhinga ra Xinakulobye xa Ikhonomi ya BRICS leri pfuxetiweke (2020-2025) na ku amukeriwa ka Qhinga ro Lwisana na Vutherorisi ra BRICS. Ntwanano wa Moscow lowu amukeriweke emakumu ka samiti wu kombise, exikarhi ka swin'wana, nseketelo wa Ajenda ya Yuniyoni ya Afrika (AU) ya 2063 na matshalatshala lama kongomisiweke eka mpfangano lowu tiyisiweke na nhluvukiso eka tikokulu, ku katsa na nsimeko wa Ndhawu ya Mabindzu ya Nkaswipimelo ya Tikokulu ra Afrika.
1.3. Samiti leyi yi tlhele yi tekela enhlokweni ndzima leyi khatsiweke hi AU eka ku tirhana na mavangwa ya swimakiwakulu, ngopfungopfu endzeni ka rimba ra Xinakulobye Xintshwa xa Nhluvukiso wa Afrika, na nkoka wa ku kondletela vuvekisi ku seketela nhluvukiso wa tiindasitiri, ku tumbuluxa mitirho, na ku tiyisisa nsirhelelo wa swakudya, ku lwisana na vusweti na ku lulamisela nhluvukiso lowu yisekaka emahlweni wa Afrika.
2. Rendzo ro Tirha hi Phuresidente wa Malawi
2.1. Khabinete yi amukele Rendzo ro Tirha leri fambeke kahle ku nga ri khale ro ta eAfrika-Dzonga hi swirho swa Mfumo wa Malawi leri rhangeriweke hi Phuresidente Lazarus Chakwera. Nhlengeletano leya le xikarhi ka Tiphuresidente Chakwera na Ramaphosa yi kanele timhaka ta vuxaka exikarhi ka matiko lamambirhi, ta xifundza na ta tikokulu ta ntsakelo wa matlhelo hamambirhi.
2.2. Afrika-Dzonga yi tama ya ha tibohile eka ku antswisa na ku tiyisa vuxaka na Malawi hi ku tirhisa mabindzu na vuvekisi leswi ndlandlamukisiweke hi xikongomelokulu xa ku fikelela vutihanyisi bya kahle ematikweni hamambirhi. Matiko lamambirhi ma na vuxaka bya xinghana lebyi nga na malembe mo tala.
2.3. Khabinete yi tlhele yi nyikiwa vuxokoxoko hi mhaka ya Ttn Shepherd na Mnn Mary Bushiri, lava va balekeleke eMalawi loko va hume hi beyili ya R200 000 ha un'we endzhaku ka swihehlo swa vumbabva na ku tumbeta swihlovo swa timali.
2.4. Khabinete a yi enerisekile hi mukhuva lowu Ntlawa wa Vululami, Nsivelo wa Vugevenga na Vuhlayiseki wu tirhaneke hakona na mhaka leyi naswona ntlawa lowu wu ta nyika vaaki leswintshwa leswi nga eku humeleleni hi mayelana na mhaka leyi. Tiphurosese ta ku rhumeriwa ka mubaleki hi tiko kuya eka rin'wana ti sunguriwile.
3. Mihlawulo yo pfala swivandla swa swirho ya timasipala
3.1. Khabinete yi hoyozela Khomixini ya Nhlawulo leyi Tiyimelaka eka mihlawulo yo pfala swivandla swa swirho, leyi khomiweke eka 95 wa tiwadi eka 55 wa timasipala hinkwato hi Ravunharhu, 11 Hukuri 2020. Mihlawulo ya timasipala yi tshama ya ha ri phuphu ya ku antswisa xidemokirasi xa hina eka tilevhele ta swifundzatsongo na xa timasipala.
3.2. Khabinete yi khense maAfrika-Dzonga hinkwavo lava va tekeke xiave eka mihlawulo yo pfala swirho, leyi yi khomiweke rosungula endzhaku ka loko migingiriko ya nhlawulo yi yimisiwile nkarhinyana hi Nyenyankulu hikwalaho ka ntungukulu wa Vuvabyi bya Khoronavhayirasi (COVID-19).
4. Ntlhanu wa masiku ya rixaka ya ku zila
4.1. Khabinete yi hlohloterile maAfrika-Dzonga hinkwavo ku teka xiave eka ntlhanu wa masiku lama taka ya ku zila ku tsundzuka lavaya va lahlekeriweke hi vutomi bya vona hikwalaho ka COVID-19 na madzolonga yo ya hi rimbewu na ku dlayeteriwa ka vaxisati (GBVF). Mijeko ya rixaka hinkwayo yi ta ehlisiwa eka nkarhi wa ntlhanu wa masiku ya ku zila ku sungula hi Ravunharhu, 25 Hukuri kufikela Sonto, 29 Hukuri 2020.
4.2. Hi goza ra vun’we ku xixima na ku tsundzuka hinkwavo lavaya va hundzeke emisaveni hikwalaho ka COVID-19 na GBVF, vaakatiko hinkwavo va hlohloteriwa ku ambala swiambalo na swipereteriwa leswi yimelaka ku zila hi ku ya hi mfuwo wa vona, ndhavuko na nkholwo wa vukhongeri.
5. Ku Sayiniwa ka Kungukulu ra Chukela
5.1. Khabinete yi amukele Kungukulu ra Indasitiri ya Chukela leri sayiniweke hi Holobye wa Vurimi Antswiso wa Misava na Nhluvukiso wa Matikoxikaya Thoko Didiza na sekitara ya indasitiri ya chukela. Kungukulu lera Chukela ri lava ku teka goza ra xihatla ku sirhelela magidi ya mitirho, vutihanyisi bya matikoxikaya na mabindzu, naswona hi nkarhi wun’we ku tumbuluxiwa navelo wo fikelela swa xiyimo xa le henhla leswintshwa wo tiya wa vumundzuku, lowu wu lavaka ku tumbuluxa tindlela ta malinhlengeleto leyi hambanisiweke eka vahumesi va chukela, na ku phakela swivandlanene swa mitirho leswintshwa swo tivikana.
5.2. Indasitiri ya chukela i muthori wa nkoka swonghasi wa vatirhi na xihlovo xa vutihanyisi xa tinhlayo letikulu ta miganga ya matikoxikaya.
B. Swiboho swa Khabinete
1. Qhinga ro Lwisana na Vukungundzwana ra Rixaka (NACS)
1.1. Khabinete yi pasise NACS leyi yi nyikaka rimba ra mphalalo ra tiko hinkwaro. Qhinga leri i mbuyelo wa nkanerisano wa tiko hinkwaro na tisekitara to hambanahambana, ku katsa na mabindzu, mfumo na vaaki lava nga na ku tsakela kun’we. Ntlawa wo Yelanisa wa NACS, lowu vumbiwaka hi vaaki lava nga na ku tsakela kun’we, swidyondzeki, mabindzu na vayimeri va mfumo, va seketele ku vumbiwa ka qhinga leri.
1.2. NACS yi angarhela tsevu wa tiphuphu, leti katsaka ku kondletela na ku hlohlotela vuakatiko byo gingirika, vulumandleve, vutengi na nkavuciva; ku antswisa ku endliwa ka vatirhi va va va xiphurofexinali, ku tiyisiwa ka mafumelo eka mihlangano, na ku tiyisiwa ka ku nyikiwa ka swipfuno na ku tirhisanisiwa ka matirhelo na vutihlamuleri.
1.3. Qhinga leri ri tlhela ri ringanyeta Khansele yo Tsundzuxa yo Lwisana na Vukungundzwana ya Rixaka tanihi ndzulamiselo lowu nga na xivumbeko ku tiyisisa leswaku ku na vuvekatihlo lebyikulukumba, vutihlamuleri na nkavuciva. Xivumbeko lexa nkarhinyana xi ta sungula phurosese ku tumbuluxa xivumbekoxinawu xo angarhela lexi nga ta vika hi ku kongoma ePalamende.
2. Qhinga ra Ndlandlamukiso wa Tindhawu leti Sirheleriweke ra Rixaka (NPAES)
2.1. Khabinete yi pasise NPAES leyi pfuxetiweke leswaku yi tirhisiwa. Qhinga leri ri pasisiwile leswaku vaaki va nyika mavonelo hi Hukuri 2018. Mikanerisano leyi yi vangile swibumabumelo leswi pfuxetiweke swo hlayanyana leswaku swi engeteriwa eka mikavanyisa ya kaye ya qhinga leri.
2.2. Afrika-Dzonga hi rin’wana ra matiko yo fuma hi ku landza ku hambana ka swimila na swiharhi. Ri xaxametiwile tanihi rin’wana ra tinxaka to hambana swinene ta le henhla ta misava. Ku lawula na ku hlayisa swiphemu leswa ku hambana ka swihanyi swa nkoka swonghasi swi tlhele swi hoxa xandla eka ku tumbuluxa mitirho hi ku tirhisa minongonoko ya vupfhumba na nhlayiso wa ntumbuluko, naswona yi tlhela yi tirha tanihi tindhawu ta ndzavisiso wa swa sayense.
3. Rimba ra ku Hambana ka Swihanyi ra Rixaka leri Pfuxetiweke (NBF)
3.1. Khabinete yi pasise ku kandziyisiwa ka NBF leswaku vaaki va nyika mavonelo. Leri i kungu ra matirhelo ra sekitara ku tirhana na mixungeto ya ku hambana ka swihanyi leyi yi kumiweke hi nkarhi wa nhlahluvo wa xisayense wa xiyimo xa ku hambana ka swihanyi na ikhosisiteme eAfrika-Dzonga leri endliweke hi Vandla ra ku Hambana ka Swihanyi ra Rixaka ra Afrika-Dzonga hi 2019.
3.2. Swiyenge swa nkoka swonghasi swo tala eka xiviko xa nhlahluvo swi fambelana na tiikhosisiteme ta mati yo tenga, milambu na mahlangano ya milambu na swinambyana lama nga na tinhlampfi ta le matini yo tenga leti nga sirhelelekangiki swinene eka mixaka ya swihanyi hinkwayo.
4. Kungukulu ra Sekitara ya Swihlahla ya Xibindzu (CFS) ra Afrika-Dzonga (2020-2025)
4.1. Khabinete yi pasise nsimeko wa Kungukulu ra CFS, leri ri twananiweke hi indasitiri, mfumo na vatirhi. Kungu leri ri ringanisa mbuyelo wa swa mbangu, swa ikhonomi na swa vanhu kusuka eka swipfuno swa swihlahla.
4.2. Ri rhekoda nkombo wa swiyengekulu swa nkongomo: (a) ku ndlandlamukisiwa ka xipfuno xa swihlahla na nhlayiso/nsirhelelo, (b) ncinco wa sekitara, (c) engetelo wa nkoka na ku phurosesiwa, (d) ku yiviwa ka mapulangi na migingiriko leyi nga riki enawini, (e) ndzavisiso, nhluvukiso, maendlelo lamantshwa na nhluvukiso wa swikili, (f) switshimbisikulu swa ku kula ka sekitara na (g) nhluvukiso wa nhlangano.
5. Rimba ra nsimeko ra rixaka eka ku endliwa ka Vukorhokeri bya Mfumo byi va bya xiphurofexinali
5.1. Khabinete yi pasise ku kandziyisiwa ka rimbampfapfarhutwa ra nsimeko wa rixaka eka ku endliwa ka Vukorhokeri bya Mfumo byi va bya xiphurofexinali. Leswi swi fambisana na vutiboheleri lebyi byi endliweke hi mafambiselo ya vutsevu ku tumbuluxa Vukorhokeri bya Mfumo lebyi nga na vuswikoti, bya matikhomelonene na ku va bya nhluvukiso.
5.2. Rimba leri ri ringanyeta ntlhanu wa tiphuphu ta ku endliwa ka xiphurofexinali ta nkoka swonghasi leti ti nga ta rhangeriwa hi Xikolo xa Rixaka xa Mfumo (NSG) hi ku tirhisana na mihlangano yo hambanahambana ya ku dyondza. Tiphuphu leta ntlhanu ti katsa ku thoriwa loku rhangelaka ku nghena na ku hlawuriwa endzeni ka Vukorhokeri bya Mfumo; ku dyondzisiwa ntirho na ku tivisa vatirhi ndhawu na swilaveko swa ntirho; nkunguhato na malawulelo ya matirhelo; ku dyondza loku yaka emahlweni na nhluvukiso wa xiphurofexinali, na ku yisiwa emahlweni ka ntirhovutomi na swiendleko swa ntirhovutomi.
6. Swiringanyeto swa pholisi ku hundzuluxa Nawu wa Malawulelo ya Mafambiselo ya Vukorhokeri bya Mfumo (PAMA) wa 2014 na Nawu wa Vukorhokeri bya Mfumo (PSA) wa 1994
6.1. Khabinete yi pasisile swiringanyeto swa pholisi leswi swi lavaka ku hundzuluxa PAMA, 2014 (Nawu wa 11 wa 2014) na PSA, 1994 (Nawu wa 103 wa 1994). Exikarhi swilo swin'wana, swi ringanyeta ku cincela eka Vukorhokeri bya Mfumo byin'we, ku hlayisiwa ka xiyimo xa NSG tanihi ndzawulo ya rixaka na ku vekiwa erivaleni ka xiave xa Hofisi ya ku Landzeleriwa ka Mipimo ya swa Rihanyu hi mayelana na maendlelo ya ntirhisano wa mitolovelo na mipimo eka mafambiselo ya mfumo.
6.2. Swiringanyeto swa pholisi leyi eka PSA swi katsa ku vekiwa erivaleni ka varhangeri va ndzawulo lava nga eka Hofisi ya Phurimiya na Hofisi ya Phuresidente, na ku tlhela ku lulamisiwa swin’wana swa swiphiqo leswi tisiwaka hi vuahluri bya khoto.
6.3. Mihundzuluxo leyi yi simekiwile eka ku yisa emahlweni pfhumba ra Mafambiselo ya Mfumo Man’we na ku tlhela yi humelerisa mipfuxeto ya pholisi leyi voniwaka eka Kungu ra Nhluvukiso ra Rixaka ku aka vukorhokeri bya mfumo bya xiphurofexinali.
6.4. Pfhumba lera Mafambiselo ya Mfumo Man’we ri seketeriwa hi nawu wa ku tiyisisa mphakelo wa vukorhokeri lowu nga tlangisiki swipfuno, wa risima, wa ku tirhisana na ku va na vutihlamuleri.
7. Pholisi ya Malawulelo ya Vutitivisi bya Ximfumo
7.1. Khabinete yi pasise Pholisi ya Malawulelo ya Vutitivisi ku va yi humesiwa leswaku vaaki va nyika mavonelo. Pholisi leyi yi ringanyeta micinco yo hlayanyana, ku katsa na ku hundzuluxiwa ka Nawu wa Vutitivisi, 1997 (Nawu wa 68 wa 1997) na Nawu wa ku Cinciwa ka Nhlamuselo ya Rimbewu na Xiyimo xa Rimbewu, (Nawu wa 40 wa 2003) ku yi fambelanisa na Vumbiwa ra Rhiphabuliki ya Afrika-Dzonga, Nawu wa 1996 na Nawu wa Nsirhelelo wa Vuxokoxoko bya Munhu, 2013 (Nawu wa 4 wa 2013).
7.2. Yi tlhela yi ringanyeta ku pfanganisiwa ka Rhijisitara ra Vanhu ra Rixaka ku kotisa vonelo rin’we ra munhu hi swihlawulekisi swa ku tirhisana na tisisiteme ta malawulelo ya vutitivisi ta mfumo na ta sekitara leyi nga riki ya mfumo. Yi ta pfanganisa tisisiteme ta nkarhi wa sweswi eka Sisiteme ya Vutitivisi ya Rixaka leyi endliwaka hi xibayometiriki. Rhijisitara ra vanhu leri ringanyetiwaka lerintshwa ri ta vumba masungulo ya vutitivisi bya xielekitironiki bya ximfumo lebyi nga ta tirha tanihi longo ra tipulatifomo ta xidijitali ta mfumo na leti nga riki ta mfumo.
8. Phurotokholo eka Nawu wo Vumba wa AU lowu Fambelanaka na Palamende ya Afrika yo Angarhela (PAP)
8.1. Khabinete yi pasise ku rhumeriwa ka Phurotokholo eka Nawu wo Vumba wa AU eka PAP ku ya amukeriwa. Ku humelerisa phurotokholo leyi, matiko lama nga swirho ma dinga ku yi amukela hi ku tirhisa tipalamende ta wona. Afrika-Dzonga yi rhurhela PAP, leyi yi nga rhavi ro endla milawu ra AU.
C. Milawumbisi
1. Nawumbisi wo Hundzuluxa wa Mabindzu Lamatsongo wa Rixaka (NSEA) 2020
1.1. Khabinete yi pasise ku hangalasiwa ka NSEA leswaku vaaki va nyika mavonelo, leyi yi lavaka ku hundzuluxa Nawu wa Mabindzu Lamatsongo wa Rixaka, 1996 (Nawu wa 102 wa 1996). Mihundzuluxo leyi yi lulamisela Hofisi ya Vukorhokeri bya Mulavisisi wa Swivilelo swa Vaaki wa Mabindzu Lamatsongo na ku herisa ndzulamiselo wa ku tumbuluxiwa ka Huvo yo Tsundzuxa.
1.2. Nawumbisi lowu wu anamisa mfikelelo wa vululami wa mabindzu lamatsongo hi ku tirhisa Vukorhokeri bya Mulavisisi wa Swivilelo, lebyi byi nga ta nyikiwa xintirhwana xa ku langutisisa na ku herisiwa ka swivilelo hi mabindzu lamatsongo.
1.3. Ku tirhisiwa ka mihundzuluxo leyi swi ta humelerisa ntshamiseko lowukulukumba eka sekitara leyi na ku antswisa xivandlanene xa ikhonomi hi ku tumbuluxiwa ka swivandlanene swa mitirho hi mabindzu lamatsongo, ma le xikarhi na swibindzwana.
2. Nawumbisi wo Hundzuluxa wa Ejensi ya Nhluvukiso wa Vantshwa ya Rixaka (NYDA)
2.1. Khabinete yi pasise ku rhumeriwa ka Nawumbisi wo Hundzuluxa wa NYDA leswaku vaaki va nyika mavonelo. Mihundzuluxo leyi yi antswisa ku tirha kahle ka matirhelo ya NYDA eka ku ndlandlamukisa mfikelelo wa yona na ku engetela vuanguri eka swidingo swa vantshwa.
2.2. Vantshwa va vumba kwalomu ka xanharhu xa vanhu va Afrika-Dzonga naswona ku tirhisiwa ka Nawumbisi lowu swi ta ya emahlweni swi hoxa xandla eka ku aka vuthu ra vatirhi lava nga na swikili na ku tlhela wu engetela nseketelo wa vun'wamabindzu. Leswi swi ta hoxa xandla eka ku tirhana na mitlhontlho ya nhluvukiso yinharhu ya vusweti, nkandzingano na ku pfumaleka ka mitirho.
D. Swiendleko leswa ha Taka
1. 16 wa Masiku ya Vugingirikeli
1.1. Khabinete yi pasise nkongomelo: “Vululami bya ikhonomi bya Vavasati eka Afrika-Dzonga leyi nga riki na madzolonga na ku va leyi nga yiki hi rimbewu” eka pfhumba ra 16 wa Masiku ya Vugingirikeli, leri ri nga maninginingi ya pfhumba ra 365 wa Masiku yo Lwisana na GBVF. Hikokwalaho ka swinawana swa Xiyimo xa Rixaka xa Mhangu leswi swi tshimbisaka tinhlengeletano letikulu, Phuresidente Ramaphosa u ta simeka pfhumba ra le moyeni hi Ravunharhu, 25 Hukuri 2020. Kungu ra Angulo wa Xilamulelamhangu ku herisa GBVF leri ri pasisiweke hi 2019 ri sungule ku humelerisa nseketelo wa lava poneke; ku tlakusa vulemukisi na mapfhumba ya nsivelo; ku antswisa milawu na tipholisi; ku kondletela havexerisamatimba wa ikhonomi wa vavasati, na ku tiyisa sisiteme ya vululami bya swa vugevenga.
1.2. Kungu ra Xiqhinga ra Rixaka (NSP) leri amukeriweke, leri ri amukeriweke hi Phuresidente Ramaphosa emasungulweni ya nan'waka, ri yisa emahlweni mphalalo wa angulo wa xilamulelamhangu lowu sunguriweke hi 2019. Komiti ya Tindzawulo to Hambana eka GBVF leyi rhangeriwaka hi Holobye wa le Hofisini ya Phuresidente wa Vavasati, Vana na Vanhu lava nga na Vutsoniwa, Mnn Maite Nkoana-Mashabane, yi ya emahlweni yi angamela matirhelo ya ntolovelo ya minongonoko ya NSP.
2. Siku ra AIDS ra Misava – 1 N'wendzamhala 2020
2.1. Nkongomelo wa Siku ra AIDS ra Misava hi 1 N'wendzamhala 2020: “Hi le ka leswi swin'we, Cheka Impilo!” wu tshikelela vutihlamuleri bya munhu hi un'weun'we ku tiyisisa leswaku mivuyelo leyi kumekeke kutafika sweswi eka ku angula eka mitungu ya HIV na rifuva (TB) a yi lahleki.
2.2. Afrika-Dzonga yi na ntungu wa HIV lowukulu swinene emisaveni, yi ri na kwalomu ka 7.7 wa timiliyoni ta vanhu lava hanyaka na HIV, naswona yi endla xanharhu xa mitluletavuvabyi yintshwa hinkwayo eDzongeni wa Afrika. Sweswi vanhu vo tala va le ku kamberiweni ka HIV. Afrika-Dzonga yi na nongonoko wa vutshunguri bya antirhethirovhayirali lowukulu wa misava. I tiko ro sungula eka ndhawu ya tikokulu ra Afrika leyi nga edzongeni wa Sahara ku pasisa hi vutalo Murhi wo Sivela u nga si va eka Xiyimo lexi nga na Xitsongwatsongwana, lowu sweswi wu endliwaka leswaku wu kumeka eka lavaya va nga enxungetweni wa le henhla wa ntluletavuvabyi.
2.3. Khabinete yi hlohlotela maAfrika-Dzonga ku landzelela magoza manharhu ma Cheka Impilo lama landzelaka: Rosungula, kamberiwa rihanyu ra wena, kamberiwa HIV na TB mahala etliliniki ya le kusuhi na wena. Ravumbirhi, teka goza xikan'wekan'we loko u tiva mivuyelo ya wena, sungula vutshunguri xikan'wekan’we kumbe u tshama u ri karhi u teka vutshunguri. Rohetelela, hanya hi vuxiyaxiya, tshama u hanye kahle hi ku papalata matikhomelo ya swa masangu lama nga na nxungeto, papalata mikhuva leyi nga riki na rihanyu, na ku landzelela madyelo lamanene, lama ringanisiweke, lama nga na rihanyu.
3. Samiti ya Varhangeri va Ntlawa wa Makumembirhi (G20)
3.1. Phuresidente Ramaphosa u ta rhangela vurhumiwa bya Afrika-Dzonga ku ya eka Samiti ya Varhangeri va G20 hi Mugqivela, 21 Hukuri na Sonto, 22 Hukuri.
3.2. Samiti leya Varhangeri va G20 yi rhambiwa hi Kingdom of Saudi Arabia hi nkongomo eka ku tiyisa ntirhisano hi mayelana na nkongomelo wa “Ku Humelerisa Swivandlanene swa Malembexidzana ya vu21 eka Hinkwavo”. Samiti leyi yi endleriwa ku rhangela matshalatshala ya matiko ya misava ku hluvukisa angulo wa misava hinkwayo lowu tirhisanaka ku lwisana na ntungukulu wa COVID-19, ku sirhelela ikhonomi ya misava hinkwayo na ku tiyisa ntirhisano wa matiko ya misava.
3.3. Mikanelo yi ta kongomisa eka ku havexerisa vanhu matimba, ku sirhelela pulanete na xiboho xa mitlhontlho ya misava hinkwayo hi switshunxo leswi swi nga ta vuyerisa hinkwavo va rixaka ra vanhu.
A. Swihungwana
1. Vuhoyozeri
Khabinete yi hundzisa vuhoyozeri bya yona na ku navelela leswinene eka:
- Phuresidente Ramaphosa eka ku tlangela siku ra yena ra ku velekiwa ra vu68 hi Ravumbirhi, 17 Hukuri 2020.
- Phuresidente Alassane Ouattara na vanhu va Cote d’Ivoire eka ku va va endlile mihlawulo leyi fambeke kahle.
- Phuresidente loyi a nga si vekiwaka exitulwini Joseph R. Biden wa United States of America (USA) , na vanhu va USA, endzhaku ka nhlawulo lowu fambeke kahle.
- Master KG eka ku wina Sagwati ra Xiendlo xa Afrika xa Kahle Swinene eka MTV EMA’s endzhaku ka risimu ro tlhavula ra Jerusalema leri ri ngheniseke Nomcebo Zikode, leri ri veke rin'wana ra tinsimu ta ndhuma swinene eka pulanete.
- Banyana Banyana lava va kumeke harhi ya Vunghwazi ya Vavasati va COSAFA ya vumune hi ku landzelelana hi ku hlula Botswana 2-1.
- Bafana Bafana lava va hluleke hi kambirhi Sao Tome and Principe ku tshama endleleni ya ku ya eka thonamente ya Khapi ya Tinxaka ya Afrika ya 2022.
2. Michavelelo
Khabinete yi rhumela michavelelo eka:
- vanhu va Ghana na ndyangu na vanghana va khale ka Phuresidente wa Ghana Jerry Rawlings.
- ndyangu, vanghana na vatirhikulobye va Oditara-Jenerali Ttn Kimi Makwetu loyi a humaka loyi a korhokeleke tiko ra ka hina hi risiva ra ndzhangelo naswona a hoxeke xandla eka ku byala mfuwo wa vutihlamuleri eka ku tirhisiwa ka swipfuno swa mfumo. Rifu ra Ttn Makwetu i ku lahlekeriwa lokukulu eka phurofexini yo odita na xintirhwana lexi yaka emahlweni xa ku aka mafambiselo ya vutihlamuleri. Khabinete yi kombise vutinyungubyisi lebyi Ttn Makwetu a hlawuriwile habyona hi ku themendheriwa eka Komiti yo Tsundzuxa ya Oditi leyi Tiyimelaka ya Vun'we bya Tinxaka, xintirhwana lexi, handle ko kanakana, a ta va a xi tirhile hi risiva ra ndzhangelo.
- mfumo na vanhu va Tiko ra Palestine endzhaku ka ku hundza emisaveni ka Dkd Saeb Erekat. Dkd Erekat a ku ri Matsalani-Jenerali wa Komiti ya Vurhangerinkulu ya Nhlangano wa Ntshunxeko wa Palestine, xirho xa Komitinkulu ya Fatah tlhelo xidyondzeki xa ndhuma, mukanerisani wa ku rhula wa Palestine wo rhangela tlhelo munghanankulu wa Afrika-Dzonga.
E. Ku thoriwa
Ku thoriwa hinkwako ku fanele ku landzelela vutiyisisi bya mithwaso na mbhasiso lowu faneleke.
1. Huvo yo Fuma ya Khomixini ya Mbuyelelano, Vuhlamuri na Vuahluri:
a. Ttn Enos Ngutshane (Mutshamaxitulu);
b. Ttn Siobhan Leyden;
c. Ttn Kaizer Moyane;
d. Ttn Sifiso Lukhele;
e. Mnn Riefdah Ajam;
f. Ttn Narius Moloto;
g. Ttn Bheki Ntshalintshali;
h. Ttn Thembinkosi Mkalipi;
i. Mnn Thabitha Constance Mametja; na
j. Mnn Tshepo Mahlaela.
2. Swirho leswi nga riki xiphemu xa vurhangerinkulu swa Bodo ya Valawuri ya Khampanikulu ya Matlhari ya Afrika-Dzonga:
a. Muyimeri wa Tiko Jeanette Thokozile Ndhlovu (ku thoriwa hi vuntshwa);
b. Dkd Reginald Cassius Lubisi;
c. Dkd Phillip David Dexter;
d. Mnn Refilwe Matenche;
e. Majoro-Jenerali (u hume phenceni) Lungile Christian Pepani;
f. Mnn Fundiswa Skweyiya-Gushu;
g. Ttn Timothy Mandla Sukazi; and
h. Mnn Peta Nonceba Mashinini.
3. Theme ya vu6 eka Khansele ya Khansele ya Vuinjhiniyara ya Afrika-Dzonga:
1. Mnn Refilwe Buthelezi;
2. Mnn Prudence Madiba;
3. Mnn Tshwaraganang Ramagofu;
4. Ttn John Daniels;
5. Ttn Mashao Lawrence Lebea;
6. Ttn Kasango Nyembwe;
7. Ttn Simphiwe Nathaniel Zimu;
8. Ttn Thembinkosi Cedric Madikane;
9. Ttn Sipo Mkhize;
10. Mnn Nirvanna Rampersad;
11. Mnn Liezl Smith Smith;
12. Mnn Refilwe Lesufi;
13. Mnn Sarah Skorpen;
14. Mnn Abimbola Olukunle;
15. Ttn Sandiswa Jekwa;
16. Mnn Linda Njomane;
17. Ttn Mpho Ramuhulu;
18. Mnn Philile Precious Mdletshe;
19. Ttn Lesetja Boshomane;
20. Mnn Amelia Mtshali;
21. Ttn Thulebona Memela;
22. Mnn Simangele Mngomezulu;
23. Mnn Otilia Mthethwa;
24. Ttn Thembinkosi Gamedze;
25. Mnn Phumza Zweni;
26. Ttn Bhekinkosi Williamson Mvovo;
27. Mnn Patronella Fikile Sibiya;
28. Mnn Cingisa Mbola;
29. Mnn Thulisile Mwelase;
30. Ttn Kemraj Ramgobind Ojageer;
31. Ttn Enson Muranganwa Mangwengwende;
32. Mnn Thandeka Chili;
33. Ttn Sifiso Keswa;
34. Mnn Sejako Morejwane;
35. Mnn Nirasha Sampson;
36. Mnn Sewela Mutileni;
37. Mnn Nokhana Moerane;
38. Ttn Mamadi Isau Mailula;
39. Mnn Natalie Skeepers;
40. Ttn Matome Edmund Modipa;
41. Dkd Reginald Sethole Legoabe.
42. Ttn Carlo Van Zyl;
43. Ttn Ranthekeng Moloisane;
44. Ttn Njabulo Nhleko;
45. Mnn Elizabeth Theron;
46. Ttn Arnold Heinz Sommer;
47. Mnn Rachel Ledwaba;
48. Ttn Nic Smit; na
49. Ttn Sekete Zachia David Botsane;
4. Khomixini ya Ndzingano wa ku Thoriwa
a. Mnn Tabea Kabinde (Mutshamaxitulu);
b. Ttn Bhabhali kaMaPhikela Nhlapho;
c. Mnn Lebogang Mulaisi;
d. Ttn Puleng Tsebe;
e. Ttn Mpho Vuma;
f. Thembi Chagonda;
g. Mnn Zinzisa Pearl Mgobondela;
h. Mnn Stieneke Jensma; and
i. Mnn Dineo Mmako.
5. Ttn Mashwahle Joseph Diphofa – Engetelo wa kontiraka ya ntlhanu wa malembe tanihi Mulawuri-Jenerali (DG) wa Ndzawulo ya Timhaka ta Ndhavuko.
6. Dkd Phil Mjwara – Engetelo wa kontiraka ya malembe mambirhi tanihi DG wa Ndzawulo ya Sayense na Maendlelo Lamantshwa.
7. Dkd Duncan Ettienne Pieterse – Xandla xa DG (DDG): Pholisi ya Ikhonomi, Ndzawulo ya Vutamelankwama.
8. Dkd Thuli Nomsa Khumalo – DDG: Ku Cinca ka Tlilayimete na Malawulelo ya Risima ra Moya, Ndzawulo ya Mbangu, Swihlahla na Tinhlampfi.
Swivutiso: Mnn Phumla Williams – Muvulavuleri wa Khabinete
Selifoni: 083 501 0139


text:
Rihati
Rihati ri vangiwa hi ku chika ka ndzilo wa gezi lowu kumekaka loko marifu mambirhi ma hlangana. Mpfumawulo wa rihati wa hlwela ku fika, loko wu ringanisiwa na rivilo ra rivoningo ra rihati.
Hi ku angarhela[Lulamisa | edit source]
Rihati ti ba misava kwalomu ka marhengu ya 40 - 50, sekondo yin'wana na yin'wana, leswi vulaka leswaku ri ba misava kwalomu ka 1.4 wa tibiliyoni hi lembe.[1] [2]
Kuna swivangelo swo tala leswi nga vangaka rihati naswona swi vangelo leswi swa hambana kuya hi tindzhawu ta misava. Swi vangelo leswi swi nga ha hlanganisa magonyele ya ndzhawu, mahungele ya moya, mberha na mpfhuka exikarhi ka ndzhawu na nambu kumbe mati.
Rihati hakanyingi ri vangiwa hi loko moya wo kufumela wu himana na moya wo titimela, naswona swi vanga ku dzolongana ka xibhakabhaka. Rihati ringa ha vangina na hi ximbhembhe, kumbe ximusi xa mindzilo ya nhova, hambi ku ri vuxika.[3][4]
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ Oliver, John E. (2005). Encyclopedia of World Climatology. National Oceanic and Atmospheric Administration. ISBN 978-1-4020-3264-6. Retrieved February 8, 2009.
- ↑ "Lightning". gsu.edu.
- ↑ New Lightning Type Found Over Volcano?
- ↑ "Bench collapse sparks lightning, roiling clouds" Archived 2012-01-14 at the Wayback Machine..


text:
Basa
Muvala wo Basa i muvala wo vonikela kutlula mihlovo yin'wana, hikwalaho ka leswi wu thleriselaka miseve hinkwayo ya rivoningo.[1] Muvala lowu wutiyimela woxe, naswona eka tidyondzo ta sayensi wu yimela kuhambana hi ku kongoma eka muvala wa ntima. I muvala wa switsari swale xikolweni[2] na maphepha lowa manga hava muvala.
Hikuya hi swivutisa mani ematikweni-nkulu ya Yuropa na Amerikha wa le N'walungu, muvala wo basa lowu yalenisiwaka na kuhelela, vunene, masungulo na vunthswa.[3] Muvala wo basa iwa nkoka eka vukhongeri hinkwabyo bya misava. Mupapa, nhloko ya vukhongeri bya Vukatolika, umbala sw'ambalo swa muvala wo basa kusukela hi lembe ra 1566, kunga mfungo wa vutengi na kutinyiketela. Eka vukhongeri bya Vusurumani, na bya Vuxinto e Japani, muvala wo basa, wu mbariwa hi va valangi va vukhongeri, na hi va Brahimi e Indiya. Eka mindzhavuko ya le Vupela dyambu nale tikweni ra Japani, muvala wo basa hi wona muvala wa rhoko ya mucato, naswona wu hlamusela vutengi na vukhomba. Kasi eka mindzhavuko ya le tikweni-nkulu ra Axiya, muvala wo basa i muvala wa vakhandli va nhlonge.[4]
Eka mfumo ya khale ya Gibhita na Rhoma, vaprista vaxisati a va ambala tinguvu to basa tani hi mfungo wa vutengi, kasi varhoma a va ambala x'ambalo xa nguvu yo basa tani hi mfungo wa vuaka tiko. Eka malembe ya le xikarhi, hanci yo basa ayifanisa vutengi, kasi xinyempfana xo basa a xifanisa kutinyiketela na vutengi. Muvala wo basa awuri muvala lowu awu mbariwa hi tihosi ta le Furhwa, na vafumi va le tikweni ra Rhaxiya hi nkarhi wa vu Bholxevi eka nyimpi ya xin'wana manana ya le Rhaxiya(1917–1922). Titempele ta Vagriki na Varhoma ati sasekisiwa hi maribye yo basa, naswona hi kusungula ka lembe-xidzana ra vu 18, muvala wo basa wutirhisiwe eka swi akiwo swa vukhongeri, mfumo na mintsindza ya matiko yo tala, ngopfu-ngopfu e tikweni ra Amerikha. Awuthela wu tirhisiwa tani hi mfungo wa swa vuthsila bya manguva lawa kusukela hi lembe-xidzana ra vu 20.
Minthsaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Shorter Oxford English Dictionary, 5th Edition (2002); The Random House College Dictionary of the English Language, Revised Edition,(1980)
- ↑ Shorter Oxford English Dictionary, 5th Edition (2002)
- ↑ Eva Heller (2000), Psychologie de la couleur – effets ets symboliques, pp. 130–46
- ↑ Eva Heller (2000), Psychologie de la couleur – effets ets symboliques, p. 137


text:
Nkwakwa
Nkwakwa, (Strychnos madagascariensis, Hi kuya hi xi Griki) i nsinya lowu kumekaka e dzongeni ra Afrika, e vupela-dyambu bya Afrika, na le Madagascar. Hambileswi nsinya lowu wu nga kuriki wu leha, kambe wu anamisa magaca ya wona lama hlayeke. Mihandzu ya wona wu nandzika ngopfu, naswona tinyunge ta muhandzu lowu, tinga tirhisiwa ku basisi mati.[1][2]
Nsinya lowu wuna matluka ya vurhendzevutana naswona yathlela ya olova no va na voya, naswona wu hava mi mintwa, hambi leswi wunga languteka wu ri na mimintwa hile kule. Mihandzu ya wona yi vupfa exikarhi ka Hukuri[3], yi na muvala wa xitshopana naswona wu tele vitamin C na Citric Acid, naswona wu rhandziwa ngopfu hi vanhu na timfenhe, hi swona leswi endlaka wu toloveleka ku vitiwa hi xinghezi leswaku i "Monkey Orange". Endzeni ka makwakwa kuna tinyunge leyi khomeke timongo. Timongo ta makwakwa ti na vufungu na swona ta dlaya.
Tinyunge ta makwakwa a titirhisiwa ku ringela tihlampfi, hikwalaho ka leswi tinga na vuxungu. Vanhu a va gayela tinyunge ivi va ti haxa e matini laha ku ngana tihlampfi, endzhaku ka nkarhi, tihlampfu leti feke ti sungula ku tlakuka ti ta ehenhla ka mati. Ndlela leyi yo ringela, yi yirisiwile e matikweni yo tala hi kwalaho ka vuxungu lebyi dlayaka swiharhi swotala ematini. Tihlampfi leti khomiwaka hi ndlela leyi, ti fanele ku swekiwa leswaku vuxungu byi hela.[4][5]
Matirhisele ya makwakwa[Lulamisa | edit source]
Hikuya hi Henri Junod, makwakwa ama tirhisiwa ku endla floro (mapa), hindlela leyi landzelaka:
Muhandzu lowu rhendzeleke tinyunge, wu swekiwa hindlela yo karhi ivi wu avanyisiwa hi ti nyhasi, leti anekiwaka e misinyeni leswaku ti oma naswoma ti hundzuku mimfuma. Mimfuma leyi omisiwake, ya gayiwa yi endliwa mapa, lama hlayisiwaka leswaku ku swekiwa hi wona loko nguva yo tshovela mavele yitshika yi hlwela."[6]
Junod, u ya e mahlweni a hlamusela swiyilana leswi a swi fambisana na malayisele ya makwakwa:
Tinyunge ta makwakwa, ti tiviwa ti vitana rihati, hi kuvula ka vakhegula va tiko. Loko ku endliwa Mfuma, tinyunge ta makwakwa a ti fanelanga ku tshikiwa e rivaleni, hi kuva ti ta vanga tilo na rihati."[6]
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ http://plants.jstor.org/flora/fz5563
- ↑ "Archive copy". Archived from the original on 2015-09-24. Retrieved 2016-06-21.
- ↑ Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 2
- ↑ "Archive copy". Archived from the original on 2016-06-22. Retrieved 2016-06-21.
- ↑ "Annotated Bibliography of Strychnos (1990-2004)"
- ↑ 6.0 6.1 Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 2, Page 17


text:
VHURAḒO
Hu ḓo vha na zwigwada zwa vhuraḓo zwi tevhelaho:
- Vhuraḓo zwaho ho vulelwa muthu a re na digiri ya Honasi ya Nyambo dza Afurika. Vhuraḓo vhu,nga kha ḓi fhiwa muthu a sina maimo ayo nga u funa ha bodo ya dzangano kana komiti.
- Vhuraḓo ha khuliso hu avhelwa nga bodo kha muthu o shumaho lwa maṱhakheni kha sia na Tshiimiswa.
- Vhuraḓo vhunzhi ha Tshiimiswa ho vulelwa khamphani dzoṱhe . Mbadelo dza vhuraḓo dzi ḓo vha nṱha luṋa kha dza vhuraḓo zwaho. Muraḓo muṅwe na muṅwe khamphani u fanela u wana khophitharu dza khanḓiso dzoṱhe dza ALASA nga khumbelo.. Maṅwalo oṱhe a fanela u livhiswa kha muthu o tiwaho o imeleli vhuraḓo vhunzhi ha tshiimiswa. Hu ḓo tendelwa fhedzi vouthu nthihi kha vhuraḓo vhunzhi ha tshiimiswa
- Vhuraḓo ha tshoṱhe vhu nga vha hone kha muraḓo zwawo muṅwe na muṅwe wa ALASA, tenda a vha o badela mbadelo dza vhuraḓo dza ṅwaha nga ṅwaha lwa fumirathi nga tshifhinga tshiṅwe na tshiṅwe tsho ṋetshedzwaho.
Bodo i ḓo ta mutengo wa vhuraḓo. Mbadelo dzine dza fanelwa u itwa dza mutengo zwi mbo ḓi bveledza na zwenezwo uri muraḓo u fanela u wana Dzhenala, na u dovha u wana dziṅwe khanḓiso dza Tshiimiswa nga mutengo wa fhasi nga hune zwa konadzea.
Bodo i nga imisa vhuraḓo ha muraḓo muṅwe na muṅwe nga murahu ha tshifhinga tsho tiwaho, sa tsumbo., u lenga u badela.
Miraḓo zwayo, ya Khuliso, ya Khamphani na ya Tshoṱhe vha nga shumisa pfanelo dzavho dza u vouta kha mishumo miṅwe na miṅwe ya Tshiimiswa musi vhe hone.


text:
Talutshedzani Bitcoin unga ni khou amba na nwana wa minwaha mitanu
by Nik Custodio 2013/12/12open in new window
Arali na namusi ni sa talukanyi uri Bitcoin ndi miniโฆ
Nne na inwi ro dzula kha banga phakhani. Ndi duvha lavhudi.
Nne ndo fare apula lithihi. Nda li nea inwi.
Zwino inwi ni na apula lithihi, nne athi tshena.
Zwo luleluwa, asi zwone?
Ari do sedza zwavhudi uri ho bvelela ni:
Apula langa lo vhewa tshandani tshanu. No zwi vhona. No vha ni hone, na nne ndo vha ndi hone. No li fara. Arongo toda munwe wa vhuraru u thusa kha u nekedzani apula helo. Arongo toda malume Vho-Tomasi (muhutali a divheaho) u vha thanzi ya hoho u nekedza.
Apula ndi lanu! Nne ndi ngasi kone u ni nea linwe apula ngauri athi tshena. Ali tsha langulwa nga nne. A li tsha vha langa. Zwa zwino li vho langulwa nga inwi. Ni tshi funa, ni nga kona u li nea khonani yanu, khonani yanu inga di isa phanda ya li nea munwe vho. Zwa ralo zwi tshi ya.
U neana nga tshanda zwo to ralo. Zwidi fana namusi ri khou neana miomva, bugu, tshitanu, kana randaโฆ
Ndi vho dzhayesa.
Ari humela kha maapula!
Ari soko fanyisa riri ndo fara apula lithi la digital. Nda li nea inwi. Ah! Zwi khou thoma u takadza. Ni zwi divha hani uri ilo apula lithihi la digital le lavha li langa, ndi la nu ni nothe? Zwi humbuleni lwa tshifhinga nyana.
Zwi vho dadisa, asi zwone? Ni zwi divha hani uri thingo li rumela malume Vho-Tomasi u thoma sa phasela kha email kana nga poso? Kana khonani yanu Joe? Kana khonani yanga Lisa? Thanwe ndo khunyeledza nda ita dzi photocopy dza apula ilo kha khomputha yanga. Thanwe ndo li posa kha internet vhanwe vhathu vha million vha mbo li downloada. Ni a kona uzwi vhona uri u nekedzana hohu hu na thaidzo. U nekedzana maapula nga ndila ya tshi digital ahu fani naluthihi na u nekedzana maapula nga tshanda. Vha divhi vha saintsi ya dzi khomputha vhazwi vhidza: the double-spending problem. Nga Tshivenda ringari, thaidzo ya u badela luvhili. Aringa do sedzesa hei thaidzo. Fhedzi, zwine na tea u zwi divha ndi uri thaidzo heyi yo dadisa vhadivhi lwa tshifhinga tshi lapfu nga maanda ende futhi avhongo kona u I tandulula.
U zwikela zwino. Ari do lingedza u da na thandululo yashu.
Ledgers (bugu dza masheleni)
Ri nga ri haya maapula a tshi digital a tea u nwala buguni. Ledger ndi bugu ine vho ramasheleni, kana vho ramabindu vha nwala badela inwe na inwe โ bugu ya accounting kana mutshintshano. Heyi bugu, samusi I digital, I tea u tshila lifhasini layo ina mulangi wayo. Ari dzhie sa tsumbo mutambo wa World of Warcraft (munwe wa mi tambo ya khomputha I no tambiwa nga vhaswa ano maduvha), wo sikiwaho nga vha ha Blizzard. Vha siki vha hoyu mutambo vhana โdigital ledgerโ kana bugu ya mutshintshano, ine ya vha na zwi tangu zwine mutambi anga shumisa a tshi khou tamba. Zwo ralo, ringa nea avho vha siki vhudifhinduleli ha u langa iyo bugu ya maapula ashu. Khezwo โ ro I tandulula thaidzo.
Dzi thaidzo
Hu na thaidzo nyana hafha:
Arali munwe vha shumeli vha Blizzard (company yo sikaho World of War craft) a sika more what? Anga longa maapula a digital nga u funa ambo enge dza tshivhalo tshawe.
Azwi khou fana na musi ro dzula kha banga lia duvha. Hovha hu nne na inwi fhedzi. U dzhenisa munwe wa vhuraru, sa Blizzard, zwifana na u vhidza vho-Tomasi uri vha bve court (mushumoni wavho) uri vhade vha vhe thanzi yau nekedza hashu.
Ndi nga kona hani u ni nea apula langa nga ndila yo doweleyaho?
Huna ndila inwe ine ranga edzisa u nekedzana ula sa zwe ra ita ngei bangani? Hu tshi tovha nne na inwi vhedzi, mara lwa digital? Zwinga zwi do konda...
Thandululo
Khare ra neya ila bugu yashu munwe na munwe? Ra sa I neye vha ha Blizzard, zwi siya iyi bugu I tshi do dzula na munwe na munwe. U nekedzana hothe ha maapula ho vhuyaho ha bvelela, ubva tshi tshetsho, hu do vha ho nwala buguni iyo.
Ahuna u fhura iyo bugu. Athi koni u ri ndo ni neya maapula ndi songo ita ngauralo, ngauri zwi do vha zwi songo nwalwa buguni dza vhanwe. Zwinga konda nga maanda u fhura vhanwe, nga maanda u nekadzana huhu hu tshi vho hulela.
Futhi bugu heyi a I langulwi nga muthu muthihi, zwi do konda uri muthu a di neya maapula mannzhi nga ene mune, ro dzula ro langana uri zwi do shumisa hani ubva mathomoni.
Ndo zwi leludza nyana.
โฆmara hezwi zwe nda talutshedzi zwi hone. Zwi pfi Bitcoin protocol. Maapula ayo apifi โbitcoinsโ. Ndi zwavhudi.
No zwi vhona uri ho bvelela ni? Hu konadzea zwifhio nga kha ila bugu ya mutshintshano?
Ni do zwi humbula uri munwe na munwe u na yo. Tshivhalo tsha maapula tsho nwala fhasi ubva mathomoni. Tshivhalo tsha o, tshi a divheya.
Ngauri munwe na munwe u nayo, athi todi thuso ya vho-Tomasi uri vha vhe thanzi uri thi ngo fhura vhanwe, kana ndo di engedzela tshivhalo tshanga.
Kha hoku kuitele kwashu, u nekedzana ha maapula lwa tshi digital zwi vho fana na u nekedzana maapula a vhukuma. Zwi vho fana na u vhona apula li khou bva tshandani tshanga li khou dzhena tshi kwamani tshanu. Ende sa musi ro dzula bangani, u nekedzana hohu hu khou to toda vhathu vhavhili fhedzi โ nne na inwi. Ari ngo toda vho-Tomasi uri vha vhe thanzi.
Nga inwe ndila, zwidi fana na apula la vhukuma.
Zwi takadzaho ndi uri hou u nekedza hetshe digital. Ri nga nekedzana maapula a 1000, kana a 1 million, kana .00001. Ndi nga kona u ni rumela one nga u to putedza khomputha. Ende futhi ndi nga kona u ni rumela one ndi seli ha mashango.
Ndi nga kona na u rumela zwinwe zwifhiwa khathihi na haya maapula. Athiri zwi digital. Ndi nga kona na u rumela mulaedza, kana manwalo a ndeme sa dzi kontraka, kana thanziela (certificate nga tshikhuwa), kana basa.
Ndi zwavhudi nga maanda. Ri nga thogomela hani na u anganyela mutengo wa aya maapula nga ndila yo fanelaho. Ana vhuthogwa, asi zwone?
Vhunzwi ha vha tevheli vha heyi Bitcoin vha tshe kati na u haseledza heli fhungo. Hu magudedzi a ekonomi, vho rapolotiki, na vha siki vha dzi khomputha, vhothe vha kati na u haseledza heli fhungo. Azwi nyagi na thetshelesa zwothe zwine vha amba. Vhanwe vha hone vho talifha, vhanwe vho fara zwisi ngoho, vhanwe vhari maitele haya ndi a ndeme, vhanwe vhari hana mushumo, vhanwe vho no mbo vhea na mutengo: R1300 apula lithihi, vhanwe vho vhari ndi musuku wa digital, vhanwe vhari Bitcoin heyi i fana na tshelede, vhanwe vhari i fana na maluvha, vhanwe vhari I do shandukisa li fhasi, vhanwe vhari ndi mulilo wa matanga.
Na nne ndi na kuvhonele kwanga vho.
Itsho ndi tshitori tsha linwe duvha. Zwa zwino ni vho divha nga ha Bitcoin u fhira vhanzhi.
Recommend Reading (Updated 2017)
โYou Donโt Understand Bitcoin Because You Think Money is Realโopen in new window by Maria Bustillosopen in new window is a good follow-up read.
You can also read more about Ethereum and Smart Contracts hereopen in new window. Enjoy!


text:
Xikongometo xa hina
Mateu, 19:14 kambe Yesu a ku: tisani swilhange, mi nga swi siveleni e kuta kamina, hikuva nfumu wa matilo wa lava fanaka na swona.
Bibele ya la vatsongo yi kona leswaku swilhangi swi tiva Yesu hi ku pakela ka switori swa bibele leswi kombisiweke ni swigwa swinwana swa ku pfuneta swa muxaka yo hambana hambana ni mayendlelo yo hambana hambana, ku patsa ni network ya misava ya ma computadori, ma celulari/PDA, swibukwani swa ku printiwa ni mabuku ya tikori hi lirimi linwana na linwana le li vulavuliwaka hi swilhange. unwana na unwana loku swi koteka, switori leswi swa bibele swi fanela ku phakeliwa hi mahala ka 1.8 wa mabilioni ya swilhange swa misava.
Notice: Undefined variable: home_distributed in /home/dndqwb25/public_html/home.php on line 43


text:
Dzedzedze
Dzedzedze i vuvabyi lebyi khomaka vanhu na swiharhi swinwana, byi vangiwaka hi tinsuna leti ngana xitsongwatsongwana xa dzedzedze. Dzedzedze wu vanga swikombiso swofana na kuhisa ka miri, muzototo, kukarhala, kuhlanta na kuvava ka nhloko. Loko wunyanyile ngopfu, wunga thlela wu vanga nhlonge ya xitshopana, kutiluma, khoma kumbe rifu. Swikombiso swi tala ku vonakala endzhaku ka masiku ya 10 kuya eka 15 yo lumiwa hi tinsuna. Loko byinga tshunguriwanga kahle, byithlela byi hambeta nakambe endzhaku ka tin'wheti to hlaya. Eka lava vahaku hulukaka mavabyi lawa, kuthlela valumiwa swi tisa swikombiso swo antswanyana. Kusihalala loku kuya ku hunguteka loko munhu anga ha lumiwi hitinsuna eka enkarhi woleha.[1]
Vuvabyi byi hundzisiwa hi nsuna ya xisati, naswona byi ngena hi marha ya nsuna maya engatini loku yiluma. Xitsongwatsongwana xiya exivindzini, laha xifikaka xikula no tswalana. Kuna minxaka ya nthlanu ya xitsongwatsongwana lexi vangaka vuvabyi lebyi naswona lebyi hundzelaka eka vanhu. Dzedzedze yihahluviwa hi ku kambela ngati, kumbe hi ku tirhisa murhi wa xisivela. Ndlela yo tirhisa DNA ku hlahluva vuvabyi lebyi, ya tiviwa kambe ayi tirhisiwi ngopfu hikuva ya durha.[2]
Vuvabyi lebyi byinga siveriwa hi ku tirhisa swilwisani na switsongwatsongwani, ku pfala miri wa wena hi swiambalo, tinete ta tinsuna , na ku susa mati lawa ya yimeke laha tinsuna titswalaka kona. Kuna mirhi yo tala yo sivela Dzedzedze eka vachaki lava yaka etindzhawini leti ngana xitsongwatsongwana lexi. Hakanyingi murhi wa sulfadoxine/pyrimethamine wa tirhisiwa eka tincece kumbe vavasati lava tikeke kutlula tin'weti tinharhu, etindzhawini leti ngana xitsongwatsongwana lexi. Kuhava nthlavelo lowu tirhaka eka vuvabyi lebyi lowu tiviwaka. Vutshunguri lebyi khutaziwaka byi hlanganisa mpfangano wa mirhi yo tshungula ku katsa na artemisinin. Murhi wa vumbirhi wungava mefloquine, lumefantrine, kumbe sulfadoxine/pyrimethamine.[3] Quinine kuhlanganisa na doxycycline yinga tirhisiwa loko artemisinin yiherile. Kuna swibumabumelo leswaku vuvabyi lebyi byi tiyisisiwa eka muvabyi, kungasitirhisiwa mirhu eka tindzawu leti vuvabyi lebyi byi tolovelekeke, leswaku ku siveriwa ntolovelo wa mirhi. Switsongwatsongwana swin'wana swi sungule ku tolovela mirhi yotala, hixikombiso chloroquine yitsandzeka ku dlaya xivungu xa P. falciparum lexi vangaku dzedzedze etindzhawini to tala, artemisinin yikumana na thlonthlo wo hetisa switsongwatsongwana etindzhawini tin'wana ta ledzongeni bya vuxa wa Axiya.[4]
Vuvabyi lebyi byi hangalakile ematikweni yalexikarhi ya misava laha kuhisaka ngopfu. Matiko lawa mahlanganisa matiko yale Dzongeni bya Afrika, Axiya, na Amerika wale Dzongeni. Hi lembe ra 2015, akurina 296 wa timiliyoni ta swiviko swa vuvabyi lebyi emisaveni hinkwayo leswi vangeke kwalomu ka 731,000 wa mafu. Kwalomu ka 90% wa swiviko na mafu swi endleke e Afrika.[5] Swiviko swa vuvabyi lebyi swi sungule ku chika hikwalomu ka 37% kusukela hi lembe ra 2000 kuya eka 2015, kambe hi lembe ra 2014 kuve na kutlakuka loko kulu laha kuveke na swiviko swa kwalomu ka 198 wa timiliyoni swa vuvabyi lebyi.[4][1] Dzedzedze hakanyingi yi fambisana na vusiwana naswona yina nhlohlotelo eka nhluvuko wa ikhonomi hi kukongoma. E tikweni-nkulu ra Afrika, kulahleka kwalomu ka US$12 wa tibhiliyoni hikwalaho ka nstengo wa swa tarihanyo, ku tsandzeka ku tirha, na ku hunguteka ka vaendzi e tikweni.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Caraballo H (2014). "Emergency department management of mosquito-borne illness: Malaria, dengue, and west nile virus". Emergency Medicine Practice 16 (5).
- ↑ Nadjm B, Behrens RH (2012). "Malaria: An update for physicians". Infectious Disease Clinics of North America 26 (2).
- ↑ Organization, World Health (2010). Guidelines for the treatment of malaria (2nd ed.). Geneva: World Health Organization. p. ix. ISBN 978-92-4-154792-5.
- ↑ 4.0 4.1 "Malaria Fact sheet N°94". WHO. March 2014. Archived from the original on 3 September 2014. Retrieved 28 August 2014.
- ↑ "Malaria Fact sheet N°94". WHO. Retrieved 2 February 2016.