c: text/html

text:
Xana Ma Ti Yirisa Tifilimi, Tibuku Kumbe Tinsimu To Karhi?
Doo! Nhlengeletano ya hina a yi veki nawu emhakeni ya tifilimi, tibuku kumbe tinsimu to karhi leti swirho swa hina swi faneleke ku swi papalata. Ha yini?
● Bibele yi khutaza un’wana ni un’wana ku letela ‘matimba yakwe ya ku twisisa’ leswaku a kota ku hambanisa leswinene ni leswo biha.—Vaheveru 5:14.
● Matsalwa ma ni milawu ya xisekelo leyi Mukreste a nga yi tirhisaka loko a hlawula vuhungasi. * Pakani ya hina etimhakeni hinkwato ta vutomi, i ku ‘hambeta hi tiyiseka hi leswi amukelekaka eHosini.’—Vaefesa 5:10.
● Bibele yi dyondzisa leswaku tinhloko ta mindyangu ti ni vutihlamuleri lebyikulu, xisweswo ti nga ha hlawula leswaku swirho swa ndyangu swi nga hlanganyeli eka vuhungasi byo karhi. (1 Vakorinto 11:3; Vaefesa 6:1-4) Hambiswiritano, munhu la nga riki xirho xa ndyangu a nga fanelanga a yirisa tifilimi, vuyimbeleri kumbe swiyimbeleri swo karhi, tanihi swilo leswi nga fanelangiki eka swirho swa vandlha.
^ ndzim. 4 Hi xikombiso, Bibele yi sola xin’wana ni xin’wana lexi hlohlotelaka vungoma, ku tikhoma loko biha hi tlhelo ra rimbewu kumbe madzolonga.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hi Nga Ti Kuma Kwihi Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Nkoka eVuton’wini?
Xana tinhlamulo ti kumeka eka . . .
sayense?
filosofi?
Bibele?
MUTSARI UN’WANA WA BIBELE U BYELE XIKWEMBU A KU
“Ndzi [nyike ku] twisisa, . . . Rito ra wena i ntiyiso.”
Bibele yi hlamula vanhu va timiliyoni.
Xana u nga tsakela ku va un’wana wa vona?
Web site ya jw.org yi nga ku pfuna.
HLAYA swihlokwana leswi nga eka Internet
HLALELA tivhidiyo leti sekeriweke eBibeleni
KOPA minkandziyiso
EKA SWIVUTISO LESWI SWA NKOKA HI XIHI LEXI U LAVAKA KU TIVA NHLAMULO YA XONA?
Xana hi fanele ku sola Xikwembu hikwalaho ka ku xaniseka ka hina?
Kuma tinhlamulo ta swivutiso swa Bibele eka jw.org/ts
(Nghena eka TIDYONDZO TA BIBELE › TINHLAMULO TA SWIVUTISO SWA BIBELE)


text:
Hulisani Vhalala Vhukati Haṋu
“U hulise tshifhaṱuwo tsha mukalaha.”—LEV. 19:32.
1. Vhathu vha vhuimoni vhufhio vhu ṱungufhadzaho?
YEHOVA o vha a songo vhuya a livha uri vhathu vha shengedzwe nga vhulala. Ndivho yawe yo vha i ya uri vhathu vha ḓiphine nga vhutshilo ho fhelelaho Paradisoni. Fhedzi zwino “zwivhumbwa zwoṱhe zwi kha ḓi gomela nahone zwoṱhe zwi kha ḓi pfa vhuṱungu.” (Vharoma 8:22) Ni vhona u nga Mudzimu u ḓipfa hani musi a tshi vhona nḓila ine tshivhi tsha khou shengedza ngayo vhathu? Zwiṅwe hafhu, vhunzhi ha vhalala a vha tsha ṱhogomelwa nga tshifhinga tshine vha ṱoḓa thuso nga maṱo matswuku.—Ps. 39:5; 2 Tim. 3:3.
2. Ndi ngani Vhakriste vha tshi kwamea nga ho livhaho nga vhalala?
2 Vhathu vha Yehova vha takalela vhalala vha re hone zwivhidzoni. Ri a vhuyelwa nga vhuṱali havho na u ṱuṱuwedzwa nga tsumbo yavho ya lutendo. Vhunzhi hashu ri mashaka a muṅwe kana vhaṅwe vha vhenevha vhalala vhane ra vha funa. Fhedzi hu sa londwi uri ri mashaka kana a ri mashaka a vhenevha vhalala, ri na dzangalelo khavho. (Vhagal. 6:10; 1 Pet. 1:22) Roṱhe ri ḓo vhuyelwa arali ra ṱolisisa nḓila ine Mudzimu a dzhia ngayo vhalala. Ri ḓo dovha ra ṱolisisa vhuḓifhinduleli ha miraḓo ya muṱa na tshivhidzo malugana na vhalala vhashu vhane ra vha funa.
“U SÓNGO NDAṰA”
3, 4. (a) Ndi tshifhio tshithu tsha ndeme tshe muṅwali wa Psalme ya 71 a tshi humbela kha Yehova? (b) Vhalala vha re miraḓo ya tshivhidzo vha nga humbela mini kha Mudzimu?
3 Muṅwali o hevhedzwaho wa Psalme ya 71:9 o humbela Mudzimu a ri: “U sóngo ndaṱa zwino ndó no kalaha, U sóngo nditsha zwino ndi sa tsha kona.” Heyi psalme i vhonala i mvelaphanḓa ya Psalme ya 70, ine ya vha na tshiṱoho tshine tsha ri luimbo “Lwa Davida.” Nga zwenezwo, zwi vhonala uri Davida o ita khumbelo ine ra i vhala kha Psalme ya 71:9. O shumela Mudzimu u bva vhuswani hawe u swika a tshi kalaha nahone Yehova o mu shumisa nga nḓila khulwane. (1 Sam. 17:33-37, 50; 1 Dzikh. 2:1-3, 10) Naho zwo ralo, Davida o vhona zwi tshi ṱoḓea uri a bvele phanḓa a tshi humbela Yehova uri a mu khathutshele.—Vhalani Psalme ya 71:17, 18.
4 Vhathu vhanzhi ṋamusi vha fana na Davida. Hu sa londwi vhulala na “misi mivhi,” vha bvela phanḓa vha tshi renda Mudzimu u ya nga hune vha kona ngaho. (Muh. 12:1-7) Vhunzhi havho vha nga kha ḓi sa kona u ita zwoṱhe zwe vha vhuya vha zwi ita kha masia o fhamba-fhambanaho a vhutshilo, u katela na vhuḓinḓani. Fhedzi na vhone vha humbela Yehova uri a bvele phanḓa a tshi vha khathutshela na u vha ṱhogomela. Vhenevho vhalala vha fulufhedzeaho vha nga vha na vhungoho ha uri Mudzimu u ḓo fhindula thabelo dzavho. Hafhu thabelo dzavho dzi tendelana na mbilaelo dzi pfalaho dze Davida a vha o kwamea ngadzo musi Mudzimu a tshi mu hevhedza uri a ṅwale.
5. Yehova u dzhia hani vhalala vha fulufhedzeaho?
5 Maṅwalo a zwi vhea khagala uri Yehova u dzhiela nṱha vhalala vha fulufhedzeaho nahone u lavhelela uri vhashumeli vhawe vha vha hulise. (Ps. 22:24-26; Mir. 16:31; 20:29) Levitiko 19:32 i ri: “U tshi livhana na mmvi U loshe; U hulise tshifhaṱuwo tsha mukalaha, U ofhe Mudzimu wau, Nṋe Yehova.” Ndi ngoho uri u hulisa vhalala tshivhidzoni zwo vha zwi vhuḓifhinduleli vhuhulwane musi eneo maipfi a tshi ṅwalwa nahone zwi tshee zwo tou ralo na ṋamusi. Fhedzi ri nga vha ṱhogomela hani? Honoho ndi vhuḓifhinduleli ha nnyi?
VHUḒIFHINDULELI HA MUṰA
6. Yesu o vhea tsumbo ifhio malugana na u ṱhogomela mubebi?
6 Ipfi ḽa Mudzimu ḽi ri vhudza zwi tevhelaho: “Hulisa khotsi-au na mme-au.” (Ek. 20:12; Vhaef. 6:2) Yesu o ombedzela ndeme ya yeneyi ndaela musi a tshi sasaladza Vhafarisei na vhamaṅwalo vhe vha hana u ṱhogomela vhabebi vhavho. (Marko 7:5, 10-13) Yesu nga dzawe o vhea tsumbo yavhuḓi. Sa tsumbo, musi e tsini na u fa kha danda, o humbela Yohane mufunziwa wawe ane a mu funa uri a ṱhogomele mme awe, vhe khamusi vha vha vho no vha tshilikadzi.—Yoh. 19:26, 27.
7. (a) Muapostola Paulo o vhea maitele afhio nga ha u ṱhogomela vhabebi? (b) Ndi vhufhio vhubvo ha mafhungo ha zwe Paulo a zwi amba?
7 Muapostola Paulo o hevhedzwa uri a vhudze vhatendi uri vha tea u ṱhogomela miṱa yavho. (Vhalani 1 Timotheo 5:4, 8, 16.) Ṱhogomelani vhubvo ha mafhungo ha zwe Paulo a zwi ṅwalela Timotheo. Paulo o haseledza uri ndi vhafhio vhane vha nga fanelea na vhane vha nga kha ḓi sa fanelea u ṱhogomelwa nga tshelede tshivhidzoni. O zwi bvisela khagala uri tshilikadzi dzi re vhalala dzi tea u ṱhogomelwa zwihuluhulu nga vhana vhadzo vha re vhatendi, vhaḓuhulu na maṅwe mashaka. Nga zwenezwo, tshivhidzo tsho vha tshi sa ḓo hweswa muhwalo u sa ṱoḓei wa zwa dzitshelede. Nga hu fanaho ṋamusi, iṅwe nḓila ine Vhakriste vha guda “u ḓikumedza kha Mudzimu” ngayo, ndi nga u ṋea mashaka avho zwithu zwine vha zwi shaya.
8. Ndi ngani zwi vhuṱali uri Bivhili a yo ngo ṋea zwipiringululi zwo livhaho musi zwi tshi ḓa kha u ṱhogomela vhabebi vha re vhalala?
8 Zwi tou vha khagala uri vhana vha Vhakriste vho no aluwaho ndi vhone vhane vha tea u ṱhogomela ṱhoḓea dza lwa ṋama dza vhabebi vhavho. Paulo o vha a tshi khou haseledza nga ha mashaka a re vhatendi, fhedzi vhabebi vha si miraḓo ya tshivhidzo tsha Vhukriste a vho ngo tea u litshelelwa. Vhana vha ṱhogomela vhabebi vhavho nga nḓila dzo fhamba-fhambanaho nga ṅwambo wa uri vhuimo a vhu fani. Zwishaiwa zwa vhabebi vha re vhalala, vhumuthu havho na mutakalo wavho zwo fhambana. Vhaṅwe vhalala vha nga vha vhe na vhana vhanzhi; vhaṅwe vhe na ṅwana muthihi. Vhaṅwe vha wana thuso kha Muvhuso; vhaṅwe a vha i wani. Zwithu zwine vhathu vha zwi shaya a zwi fani. Nga zwenezwo, zwi ḓo vha zwi si vhuṱali kana zwi sa sumbedzi lufuno arali ra sasaladza nḓila ine muṅwe muthu a khou lingedza u ṱhogomela mashaka a re vhalala. Hafhu Yehova a nga fhaṱutshedza phetho naho ifhio ya Maṅwalo nahone a ita uri i shume, samusi o zwi ita misini ya Mushe.—Num. 11:23.
9-11. (a) Ndi vhufhio vhuimo vhu konḓaho vhune vhaṅwe vha nga sedzana naho? (Sedzani tshifanyiso tsha u thoma.) (b) Ndi ngani vhana vho no aluwaho vha songo tea u ṱavhanyedzela u ṱutshela tshumelo ya tshifhinga tsho ḓalaho? Fanyisani.
9 Zwi nga vha khaedu uri vhana vha ṱhogomele vhabebi vhavho vha re vhalala arali vha tshi dzula kule navho. Arali zwa itea uri vhabebi vha lwale zwi songo lavhelelwa, khamusi vha wa, vha vunḓea shambo kana ha vuwa vhuimo ha shishi, zwi nga ṱoḓea uri vhana vha ye u vha ṱola nga u ṱavhanya. Nga murahu ha zwenezwo, vhabebi vha nga kha ḓi ṱoḓa thuso—khamusi lwa tshifhinganyana kana lwa tshifhinga tshilapfu. *
10 Vhashumeli vha tshifhinga tsho ḓalaho, vhane vha ita mishumo ya lwa ṱaḓulu kule na hayani, vha nga sedzana na phetho dzi konḓaho vhukuma. Vhane vha shuma mahayani a Bethele, vharumiwa na vhashumeli vha dalelaho vha dzhia mishumo yavho i ya ndeme, i phaṱhutshedzo i bvaho ha Yehova. Naho zwo ralo, arali vhabebi vhavho vha nga lwala, tshithu tsha u thoma tshine vha nga tshi humbula ndi uri, ‘Ri tea u ṱutshela tshumelo yashu ri vhuyelele hayani u itela u ṱhogomela vhabebi vhashu.’ Fhedzi ndi zwa vhuṱali uri ri rabele nahone ri humbule nga ha zwine vhabebi vha zwi shaya kana u zwi tama zwa vhukuma. Hu songo vha na ane a ṱavhanyedzela u ṱutshela ndugelo dzawe dza tshumelo nahone nga zwiṅwe zwifhinga a zwi ṱoḓei u ita nga u ralo. Naa vhabebi a vha khou lwala nga u tou ralo, lune vhaṅwe tshivhidzoni vha nga ḓiṋekedzela u thusa?—Mir. 21:5.
11 Sa tsumbo, ṱhogomelani murathu na mukomana, vhana vha mme, vhe vha vha vha tshi shuma kule na hayani. Muṱuku o vha e murumiwa ngei Amerika Tshipembe, muṅwe a tshi shuma ofisini khulwane dza shango ḽoṱhe ngei Brooklyn, New York. Vhabebi vhavho vho vha vha tshi ṱoḓa thuso. Vhone na vhafumakadzi vhavho vha dalela vhabebi vhavho ngei Dzhapani u itela u vhona thuso ine vha i ṱoḓa na nḓila ine vha nga vha thusa ngayo. Nga u ya ha tshifhinga, muṱuku kha vhenevho vhatukana, we a vha a tshi shuma ngei Amerika Tshipembe na mufumakadzi wawe, vho vha vha tshi vho humbula nga ha u ṱutshela tshumelo yavho uri vha vhuyelele hayani. Zwi tshee zwo ralo, vha rwelwa luṱingo nga mudzudzanyi wa tshigwada tsha vhahulwane wa tshivhidzoni tsha vhabebi vhavho. Vhenevho vhahulwane vho haseledza nga ha honoho vhuimo nahone vha ṱoḓa uri vhenevho vharumiwa vha bvele phanḓa tshumeloni yavho u ya nga hune vha nga kona ngaho. Vhenevho vhahulwane vho vha vha tshi dzhiela nṱha tshumelo ine ya itwa nga vhenevho vhavhingani nahone vho vha vho ḓiimisela u ita zwi re maanḓani avho u itela u ṱhogomela vhabebi vhavho. Vhoṱhe muṱani vho livhuha vhukuma nḓila ye vha sumbedzwa ngayo lufuno!
12. Ndi zwithu zwifhio zwine muṱa wa Vhukriste wa tea u kwamea ngazwo musi u tshi dzhia phetho ya u ṱhogomela vhabebi?
12 Hu sa londwi nḓila ine ya shumiswa nga muṱa wa Vhukriste u itela u ṱhogomela zwishaiwa zwa vhabebi vha re vhalala, vhoṱhe vhane vha kwamea vha tea u ita vhungoho ha uri zwine vha zwi ita a zwi nyadzisi dzina ḽa Mudzimu. Ri songo vhuya ra fana na vharangaphanḓa vha vhurereli vha misini ya Yesu. (Mat. 15:3-6) Ri tea u ita uri phetho dzashu dzi hulise Mudzimu na tshivhidzo.—2 Vhakor. 6:3.
VHUḒIFHINDULELI HA TSHIVHIDZO
13, 14. Ndi ngani u ya nga Maṅwalo ri tshi nga phetha nga ḽa uri zwivhidzo zwi tea u ṱhogomela miraḓo i re vhalala?
13 A si vhoṱhe vhane vha nga kona u thusa vhaḓinḓa vha tshifhinga tsho ḓalaho nga nḓila yo bulwaho afho nṱha. Naho zwo ralo, zwi khagala u ya nga vhuimo he ha vuwa ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha uri zwivhidzo zwi a ṱoḓa u thusa vhahashu vha tshinnani na vha tshisadzini vha re vhalala, vha re tsumbo dzavhuḓi. Bivhili i amba uri tshivhidzoni tsha Yerusalema “ho vha hu si na we a vha a tshi shaya.” A zwi ambi uri vhoṱhe vho vha vhe vhapfumi. Zwi vhonala uri vhaṅwe vho vha vhe vhashai, fhedzi “vho vha vha tshi kovhela muṅwe na muṅwe, u ya nga zwine a zwi shaya.” (Mish. 4:34, 35) Nga murahu, ho vha na vhuṅwe vhuimo tshivhidzoni tshenetsho. Ho vhigwa uri dziṅwe “tshilikadzi dzavho dzo vha dzi tshi khou dzimiwa mukovhe wa ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe” wa zwiḽiwa. Nga zwenezwo, vhaapostola vha livhisa uri hu vhewe vhanna vha faneleaho, vhane vha ḓo ita vhungoho ha uri tshilikadzi dzi ṱhogomelwa nga nḓila yo teaho. (Mish. 6:1-5) Ndi ngoho uri mukovhe wa ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe wo vha u ndugiselelo ya tshifhinganyana yo itelwaho u ṱhogomela vhe vha vha Vhakriste nga Pentekoste ya 33 C.E. nahone vha sala Yerusalema lwa tshifhinganyana u itela u fhaṱiwa nga lwa muya. Naho zwo ralo, zwe zwa itwa nga vhaapostola zwi sumbedza uri tshivhidzo tshi nga thusa u ṱhogomela miraḓo yatsho i shayaho.
14 Samusi ro zwi vhona, Paulo o ṋea Timotheo nyeletshedzo dzine dza sumbedza zwiimo zwine khazwo tshilikadzi dza Vhakriste dza nga fanelea u thuswa siani ḽa zwithu zwi vhonalaho nga tshivhidzo. (1 Tim. 5:3-16) Nga hu fanaho, Yakobo muṅwali wa Bivhili o khwaṱhisedza mbofho ya Vhukriste ya u ṱhogomela zwisiwana, tshilikadzi na vhaṅwe vha re maṱunguni kana vha shayaho. (Yak. 1:27; 2:15-17) Muapostola Yohane o ri: “Fhedzi arali naho e nnyi e na thundu dzi vhonalaho dza ḽino shango, a vhona wahawe a tshi shaya nahone a si mu pfele vhuṱungu, ri nga amba hani uri u a funa Mudzimu?” (1 Yoh. 3:17) Arali Mukriste muṅwe na muṅwe e na vhuḓifhinduleli ha u ṱhogomela vha shayaho, zwenezwi zwi amba uri na zwivhidzo zwi na honoho vhuḓifhinduleli.
15. Musi hu tshi thusiwa vhahashu vha tshinnani na vha tshisadzini vha re vhalala hu nga kwamea mini?
15 Kha maṅwe mashango, mivhuso i ita uri hu vhe na mindende, mbekanyamushumo dza mutakalo na vhathu vhane vha ṱhogomela vhalala mahayani avho. (Vharoma 13:6) Kha maṅwe mashango a hu na tshumelo dzo raloho. Nga zwenezwo, zwine zwa nga itwa nga mashaka na tshivhidzo u itela u ṱhogomela vhahashu vha tshinnani na vha tshisadzini vha re vhalala, zwi ya nga vhuimo. Arali vhana vha re vhatendi vha tshi dzula kule na vhabebi vhavho, zwenezwo zwi nga kwama nḓila ine vha nga vha thusa ngayo. Zwi ḓo vha zwavhuḓi uri vhana vha davhidzane vho vhofholowa na vhahulwane vha tshivhidzo tsha vhabebi vhavho, uri vha ite vhungoho ha uri vhoṱhe vha pfesesa zwiimo zwa muṱa. Sa tsumbo, vhahulwane vha nga kha ḓi kona u thusa vhabebi uri vha gude nahone vha vhuyelwe nga mbekanyamushumo dza muvhuso kana dza tshitshavha dza hune vha dzula hone. Vha nga dovha vha ṱhogomela vhuimo vhune vha nga vhu ḓivhadza vhana vhavho, vhu ngaho marifhi ane a sa khou vhaliwa kana uri vhabebi vhavho a vha nwi mishonga nga nḓila yo teaho. Nyambedzano yo raloho i itwaho nga zwiṱuṱuwedzi zwavhuḓi na nga vhuthu, i nga ita uri vhuimo vhu sa ṋaṋe nahone i nga ita uri hu vhe na zwipiringululi zwi shumaho. Zwi tou vha khagala uri vhathu vha re tsini vhane vha nga thusa na u eletshedza miraḓo ya muṱa ine ya dzula kule, vha nga ita uri vhana vha re na vhabebi vha re vhalala vha si dzule vha tshi vhilaela nga ha vhuimo ha vhabebi vhavho.
16. Vhaṅwe Vhakriste vha thusa hani miraḓo ya tshivhidzo ya vhalala?
16 Nga ṅwambo wa uri vha funa vhalala, vhaṅwe Vhakriste vho ḓiṋekedzela u shumisa tshifhinga na nungo u itela u thusa nga zwine vha nga kona ngazwo. Vha ita vhungoho ha u sumbedza dzangalelo ḽo engedzeaho kha vhalala tshivhidzoni. Vhaṅwe vhashumi vha u ḓifunela vha khethekanya mishumo na vhaṅwe tshivhidzoni nahone vha ita madiso a u ṱhogomela vhalala. Nga ṅwambo wa uri vha a ṱhogomela uri vhuimo havho a vhu vha tendeli uri vha vhe tshumeloni ya tshifhinga tsho ḓalaho, vha thusa vhana vha vhenevho vhabebi vha re vhalala uri vha bvele phanḓa tshumeloni dzavho lwa tshifhinga tshilapfu nga hune zwa konadzea ngaho. Ndi muya wavhuḓi lungafhani wonoyo! Vhukuma, mafunda avho ha ruli vhana vhuḓifhinduleli ha u ita zwine vha nga kona u itela u ṱhogomela vhabebi vhavho.
HULISANI VHALALA NGA ZWINE NA ZWI AMBA
17, 18. Nḓila ine vhalala vha ḓifara ngayo i nga kwama hani nḓila ine vha ṱhogomelwa ngayo?
17 Vhoṱhe vhane vha ṱhogomela vhalala vha tea u lwela uri vha takalele u ita wonoyo mushumo. Arali ni muṅwe wavho, itani zwi re maanḓani aṋu uri ni dzule ni na mavhonele avhuḓi. Nga zwiṅwe zwifhinga, vhulala vhu ita uri muthu a fulufhuwe kana a tsikeledzee maḓipfele. Nga zwenezwo, zwi nga kha ḓi ṱoḓea uri ni ḓidine vhukuma u itela u hulisa na u ṱuṱuwedza vhahashu vha tshinnani na vha tshisadzini vha re vhalala nga u amba nga ha zwithu zwi fhaṱaho. Vhe vha fhedza miṅwaha minzhi vha tshi khou shumela Yehova nga u fulufhedzea vha tea u khoḓiwa. Yehova ha hangwi zwe vha zwi ita tshumeloni yawe, na Vhakriste ngavho a vha zwi hangwi.—Vhalani Maleaxi 3:16; Vhaheberu 6:10.
18 Zwiṅwe hafhu, mishumo ya ḓuvha na ḓuvha i nga konḓelelea khwine arali vhalala na vhaṱhogomeli vhavho vha ita vha tshi swaswa. (Muh. 3:1, 4) Vhunzhi ha vhalala vha ita vhuḓidini ha uri vha si lavhelele u itelwa zwithu zwinzhi-zwinzhi. Vha a zwi ṱhogomela uri nḓila ine vha ḓifara ngayo i nga kwama nḓila ine vha ṱhogomelwa na u dalelwa ngayo. Kanzhi zwo ḓowelea uri vhathu vha ri “ndo vha ndo ya u ṱuṱuwedza khonani yanga i re mulala, fhedzi nda vho ḓipfa ndo ṱuṱuwedzea.”—Mir. 15:13; 17:22.
19. Vhaṱuku na vhahulwane vha nga lavhelela vhumatshelo ha mufuda-ḓe?
19 Ro lavhelela tshifhinga tshine ha ḓo vha ho fheliswa tshengelo na mvelelo dza u sa fhelela. Zwa zwino vhashumeli vha Mudzimu vha tea u dzula vho lavhelela vhumatshelo. Ri a zwi ḓivha uri u tenda kha mafulufhedziso a Mudzimu zwi ḓo ri khwaṱhisa zwifhingani zwa mutsiko kana maṱungu. Nga ṅwambo wa lwonolwo lutendo “a ri neti, fhedzi naho muthu wa nga nnḓa a tshi khou ṱahala, ngoho ndi ya uri muthu ane ra vha ene nga ngomu u dzula a tshi vusuluswa ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe.” (2 Vhakor. 4:16-18; Vhaheb. 6:18, 19) Naho zwo ralo, nga nnḓa ha u dzula ri na lutendo lwo khwaṱhaho kha mafulufhedziso a Mudzimu, ndi mini zwine zwa ḓo ri thusa u hwala vhuḓifhinduleli ha u ṱhogomela vhalala? Thero i tevhelaho i ḓo ri ṋea nyeletshedzo dzi shumaho.
^ par. 9 Thero i tevhelaho i ḓo haseledza zwine vhana na vhabebi vha re vhalala vha nga zwi ita u itela u sedzana na honoho vhuimo.


text:
Yesu U Velekiwe Rini?
Nhlamulo ya Bibele
Bibele a yi vulavuli hi siku ro karhi leswaku i siku ra ku velekiwa ka Yesu Kreste hilaha swikombo leswi landzelaka swi kombisaka ha kona:
“
Siku ra ku velekiwa ka Kreste a ri tiviwi.”—New Catholic Encyclopedia.
“
A ri tiveki hi ku kongoma siku leri Kreste a velekiweke ha rona.”—Encyclopedia of Early Christianity.
Bibele a yi xi hlamuli hi ku kongoma xivutiso lexi nge, ‘Yesu u velekiwe rini?’ kambe yi hlamusela swiendlakalo swimbirhi swa ku velekiwa ka yena leswi endlaka leswaku vanhu vo tala va vula leswaku a nga velekiwanga hi December 25.
Ku nga ri hi xixika
Vuxokoxoko. Emahlweninyana ko va Yesu a velekiwa, Khezari Awugusto u lerise leswaku “
vaaki va misava hinkwayo va tsarisiwa.” Un’wana ni un’wana a a fanele a tsarisa “
emutini wa ka vona” naswona sweswo swi nga endleka leswaku a swi ta teka riendzo ro ringana vhiki kumbe ku tlula. (Luka 2:1-3) Swi nga endleka leswaku xileriso xexo a xi endleriwe ku seketela mhaka ya xibalo ni ku tsarisela vusocha—a xi nga ta tirha eka nkarhi wihi ni wihi wa lembe kambe Awugusto a a ta va a endle leswaku vanhu vakwe va teka maendzo yo leha hi vuxika lebyi titimelaka.
Tinyimpfu. Varisi a “
va tshama ehandle ka muti, va rindza mintlhambi ya vona nivusiku.” (Luka 2:8) Buku ya Daily Life in the Time of Jesus yi vula leswaku mintlhambi a yi tshama endhawini leyi pfulekeke ku sukela hi “
vhiki ra le mahlweni ka Paseka [eku heleni ka March]” ku fikela exikarhi ka November. Yi tlhela yi ku: “
Mintlhambi a yi heta vuxika hinkwabyo yi ri ematshangeni ya yona; kutani hi yinhla leyi ntsena, swi nga voniwa leswaku siku leri tolovelekeke ra Khisimusi ya vuxika a ri nge vi rona nikatsongo, hikuva Evhangeli yi vula leswaku varisi a va ri enhoveni.”
Eku sunguleni ka xixikana
Hi nga ringanyeta siku leri Yesu a velekiweke ha rona hi ku hlayela hi tlhelela endzhaku ku sukela loko a ta fa hi Paseka ya Nisani 14, hi ximun’wana xa lembe ra 33 C.E. (Yohane 19:14-16) Yesu a a ri ni malembe ya kwalomu ka 30 loko a sungula vutirheli byakwe bya malembe manharhu ni hafu, hikwalaho u velekiwe eku sunguleni ka xixikana xa vumbirhi B.C.E.—Luka 3:23.
Ha yini Khisimusi yi ri hi December 25?
Leswi ku nga riki na vumbhoni bya leswaku siku ra ku velekiwa ka Yesu Kreste i December 25, ha yini Khisimusi yi tlangeriwa hi siku leri? The Encyclopædia Britannica yi vula leswaku swi nga endleka leswaku varhangeri va vukhongeri va hlawule siku leri ku va ri “
fambisana ni nkhuvo wa vuhedeni wa Varhoma lowu funghaka ‘siku ra ku velekiwa ka dyambu leri nga hluriwiki,’” hi nguva ya xixika. The Encyclopedia Americana yi vula leswaku vakambisisi vo tala va tshemba leswaku leswi a swi endleriwa “
ku va Vukreste byi va bya nkoka eka vahedeni lava hundzukeke.”


text:
NDIMA YA VHUFUMIRATHI
Imelani Vhurabeli ha Ngoho no Khwaṱha
Bivhili i funza mini nga ha u shumisa zwifanyiso na u gwadamela vhomakhulukuku?
Vhakriste vha dzhia hani holodei dza vhurereli?
Ni nga ṱalutshedza hani vhaṅwe zwine na zwi tenda ni sa vha sinyusi?
1, 2. Ndi mbudziso ifhio ine na fanela u ḓivhudzisa yone musi no no ṱutshela vhurereli ha mazwifhi, nahone ndi ngani ni tshi vhona zwi zwa ndeme u ḓivhudzisa yeneyi mbudziso?
KHA ri ri ni ṱhogomela uri vhupo vhune na dzula khaho ho tshikafhadzwa. Muṅwe muthu o ṋangavhedza a laṱa tshika i re na mulimo henefho fhethu, nahone zwino vhutshilo ha vhathu khomboni. Ni ḓo ita mini? A zwi timatimisi uri ni ḓo pfuluwa arali zwi tshi konadzea. Fhedzi na musi no no pfuluwa, ni kha ḓi ḓo ḓivhudzisa heyi mbudziso ya ndeme, ‘Naa ndo hambela wonoyo mulimo?’
2 Hu takuwa mbudziso i fanaho na yeneyo malugana na vhurereli ha mazwifhi. Bivhili i funza uri vhurabeli ho raloho ho tshikafhadzwa nga pfunzo na mikhuvha i songo kunaho. (2 Vha-Korinta 6:17) Ndi ngazwo zwi zwa ndeme uri ni bve kha “Babele ḽihulu,” ḽine ḽa vha muvhuso wa shango wa vhurereli ha mazwifhi. (Ndzumbululo 18:2, 4) Naa no no bva? Ni a khoḓiwa arali no bva. Fhedzi ni fanela u ita zwiṅwe zwithu arali no no ḓifhambanya kana no no ṱutshela vhurereli ha mazwifhi. Ni fanela u ḓivhudzisa uri, ‘Naa hu tsheena mikhuvha ya vhurereli ha mazwifhi ine nda kha ḓi i tevhela?’ Ṱhogomelani dziṅwe tsumbo.
ZWIFANYISO NA U GWADAMELA VHOMAKHULUKUKU
3. (a) Bivhili i ri mini nga ha u shumisa zwifanyiso, nahone ndi ngani vhaṅwe zwi tshi nga vha konḓela u ṱanganedza mavhonele a Mudzimu? (b) Ni fanela u ita mini nga zwithu zwine na vha nazwo, zwine zwa tshimbidzana na vhurabeli ha mazwifhi?
3 Vhaṅwe vho no fhedza miṅwaha minzhi vhe na zwifanyiso kana zwiḓu zwa u rabela mahayani avho. Naa ni muṅwe wavho? Arali zwo ralo, ni nga kha ḓi vhona zwi tshi konḓa kana zwo khakhea u rabela Mudzimu ni songo fara tshifanyiso kana ni songo dzhena kuḓuni kwa u rabela. Ni nga kha ḓi vha ni tshi funa vhukuma zwiṅwe zwa zwenezwo zwithu. Fhedzi Mudzimu ndi ene ane a ri vhudza nḓila ine a ṱoḓa u gwadamelwa ngayo, nahone Bivhili i ri vhudza uri ha ṱoḓi ri tshi shumisa zwifanyiso. (Ekisodo 20:4, 5; Psalme ya 115:4-8; Yesaya 42:8; 1 Yohane 5:21) Nga zwenezwo ni nga imela vhurabeli ha ngoho no khwaṱha nga u laṱa zwithu zwine zwa tshimbidzana na vhurabeli ha mazwifhi. Nga zwenezwo-ha, zwi dzhieni nga nḓila ine Yehova a zwi dzhia ngayo—sa zwithu zwi ‘nengisaho.’—Doiteronomio 27:15.
4. (a) Ri zwi ḓivha hani uri u gwadamela vhomakhulukuku ndi mahandana? (b) Ndi ngani Yehova o dzivhisa vhathu vhawe uri vha ṱanganele kha mufuda naho ufhio wa vhungome?
4 U gwadamela vhomakhulukuku na zwone zwo ḓowelea kha vhurereli vhunzhi ha mazwifhi. Musi vhaṅwe vha sa athu guda mafhungo-ngoho a Bivhili, vho vha vha tshi tenda uri vhafu vha bvela phanḓa vha tshi tshila fhethu ha muya na uri vha nga thusa kana u vhaisa vha tshilaho. Khamusi no vha ni tshi ḓidina vhukuma u itela u ladza vhomakhulukuku waṋu vho faho. Fhedzi samusi no zwi guda kha Ndima ya 6 ya yeneyi bugu, vhafu a vha khou tshila huṅwe fhethu. Nga zwenezwo, u lingedza u davhidzana navho ndi mahandana. Milaedza naho i ifhio ine ya pfala i tshi nga i bva kha vhafu, i vha i tshi khou bva kha madimoni. Ndi ngazwo Yehova o dzivhisa Vhaisiraele uri vha si lingedze u amba na vhafu kana u ṱanganela kha mufuda naho u ifhio wa vhungome.—Doiteronomio 18:10-12.
5. Ni nga ita mini arali kha vhurereli haṋu ha u thoma no vha ni tshi shumisa zwifanyiso kana u gwadamela vhomakhulukuku?
5 Ni nga ita mini arali kha vhurereli haṋu ha u thoma no vha ni tshi shumisa zwifanyiso kana ni tshi gwadamela vhomakhulukuku? Vhalani nahone ni elekanye nga ha ndimana dza Bivhili dzine dza sumbedza nḓila ine Mudzimu a dzhia ngayo zwenezwi zwithu. Rabelani Yehova ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe ni mu vhudze uri ni tama u imela vhurabeli ha ngoho no khwaṱha, nahone ni mu humbele uri a ni thuse u humbula nga nḓila ine a humbula ngayo.—Yesaya 55:9.
KHIRISIMUSI—YO VHA I SA PEMBELELWI NGA VHAKRISTE VHA U THOMA
6, 7. (a) Hu ambiwa uri Khirisimusi ndi ḓuvha ḽa u pembelela mini, nahone naa vhatevheli vha Yesu vha ḓana ḽa u thoma ḽa miṅwaha vho i pembelela? (b) Vhuṱambo ha ḓuvha ḽa mabebo ho vha vhu tshi tshimbidzana na mini tshifhingani tsha vhafunziwa vha Yesu vha u thoma?
6 Vhurabeli vhune muthu a vha khaho vhu nga tshikafhadzwa nga vhurereli ha mazwifhi musi zwi tshi ḓa kha u pembelelwa ha holodei dzi re na bvumo. Sa tsumbo, ṱhogomelani Khirisimusi. Hu ambiwa uri Khirisimusi ndi ḓuvha ḽa u pembelela u bebwa ha Yesu Kristo, nahone i pembelelwa nga vhurereli vhunzhi vhune ha amba uri ndi ha Vhukriste. Fhedzi a huna vhuṱanzi vhune ha sumbedza uri vhafunziwa vha Yesu vha ḓana ḽa u thoma ḽa miṅwaha vho pembelela yeneyi holodei. Bugu ine ya pfi Sacred Origins of Profound Things i ri: “Maḓanani mavhili a miṅwaha nga murahu ha u bebiwa ha Kristo, ho vha hu si na ane a ḓivha uri o bebwa lini, nahone ndi vha si gathi vhe vha vha vha tshi ṱoḓa u ḓivha uri o bebiwa lini.”
7 Naho arali vhafunziwa vha Yesu vho vha vha tshi ḓivha kokotolo ḓuvha ḽe a bebwa ngaḽo, vho vha vha tshi ḓo vha vha songo ḽi pembelela. Ndi ngani? Nga ṅwambo wa uri u ya nga The World Book Encyclopedia, Vhakriste vha u thoma “vho dzhia u pembelela u bebwa ha naho e nnyi hu mukhuvha wa vhuhedeni.” Vhuṱambo ha ḓuvha ḽa mabebo ho bulwaho Bivhilini ndi ha vhavhusi vhavhili vhe vha vha vha sa gwadameli Yehova. (Genesi 40:20; Marko 6:21) Nahone vhuṱambo ha ḓuvha ḽa mabebo ho vha vhu tshi farwa u itela u hulisa midzimu ya vhuhedeni. Sa tsumbo, nga ḽa 24 May Vharoma vho vha vha tshi pembelela u bebwa ha mudzimukadzi Diana. Nga ḓuvha ḽi tevhelaho, vha pembelela u bebwa ha Apollo, mudzimu wavho wa ḓuvha. Nga zwenezwo, vhuṱambo ha ḓuvha ḽa mabebo ho vha vhu tshi tshimbidzana na vhuhedeni, hu si Vhukriste.
8. Ṱalutshedzani vhushaka vhukati ha vhuṱambo ha ḓuvha ḽa mabebo na u tenda zwi siho.
8 Hu na tshiṅwe tshiitisi tsho itaho uri Vhakriste vha ḓana ḽa thoma ḽa miṅwaha vha sa pembelele ḓuvha ḽa u bebwa ha Yesu. Zwi vhonala uri vhafunziwa vhawe vho vha vha tshi zwi ḓivha uri vhuṱambo ha ḓuvha ḽa mabebo ho vha vhu tshi tshimbidzana na u tenda zwi siho. Sa tsumbo, Vhagerika na Vharoma vhanzhi vha zwifhingani zwa kale vho vha vha tshi tenda uri musi muthu muṅwe na muṅwe a tshi bebwa hu na tshivhumbiwa tsha muya tshine tsha ḓa nahone tshi tsireledza onoyo muthu vhutshiloni hawe hoṱhe. Bugu ine ya pfi The Lore of Birthdays i ri: “Tshenetshi tshivhumbiwa tsha muya tshi na vhushaka ha tshiphiri na mudzimu ane ḓuvha ḽawe ḽa mabebo ḽa fana na ḽa onoyo muthu.” Vhukuma Yehova o vha a sa ḓo takadzwa nga vhuṱambo naho vhu vhufhio vhune ha ṱumanya Yesu na u tenda zwi siho. (Yesaya 65:11, 12) Nga zwenezwo-ha, zwo ḓa hani uri vhathu vhanzhi vha pembelele Khirisimusi?
VHUBVO HA KHIRISIMUSI
9. Zwo ḓa hani uri ḽa 25 December ḽi dzhiiwe ḽi ḓuvha ḽa u pembelela u bebwa ha Yesu?
9 Vhathu vho thoma u pembelela u bebwa ha Yesu nga ḽa 25 December nga murahu ha miṅwaha ya maḓana o vhalaho o no ṱuwa kha ḽifhasi. Fhedzi ḽeneḽo ḽo vha ḽi si ḓuvha ḽe Yesu a bebwa ngaḽo, ngauri zwi vhonala uri o bebwa nga October. * Nga zwenezwo, ndi ngani ho khethiwa ḽa 25 December? Zwi vhonala uri vhaṅwe vhe nga murahu vha ḓiamba uri vha Vhakriste “vho ṱoḓa ḽeneḽo ḓuvha ḽi tshi tshimbidzana na vhuṱambo ha vhuhedeni ha Vharoma vhu swayaho u ‘bebwa ha ḓuvha ḽi sa kundwi.’” (The New Encyclopædia Britannica) Nga vhuriha musi ḓuvha ḽi sa fhisesi, vhahedeni vho vha vha tshi ita vhuṱambo u itela uri tshenetshi tshisima tsha vhududo na tshedza tshi vhuye lwendoni lwatsho lwa kule. Ho vha hu tshi humbulwa uri ḓuvha ḽi thoma u vhuya nga ḽa 25 December. U itela u rembulusa vhahedeni, vharangaphanḓa vha vhurereli vho ṱanganedza honovhu vhuṱambo nahone vha lingedza u vhu ita uri vhu vhonale vhu tshi nga ndi ha “Vhukriste.” *
10. Ndi ngani vhaṅwe vhathu vha songo pembelela Khirisimusi zwifhingani zwo fhiraho?
10 Zwo ṱhogomelwa u bva kale uri Khirisimusi yo thoma kha vhuhedeni. Nga ṅwambo wa uri a i bvi maṅwaloni, Khirisimusi yo vha yo thivhelwa ngei England na kha dziṅwe koloni dza Amerika ḓanani ḽa vhu-17 ḽa miṅwaha. Muṅwe na muṅwe we a vha a sa yi mushumoni nga ḓuvha ḽa Khirisimusi o vha a tshi tea u lifha tshiṱarafu. Naho zwo ralo, a zwo ngo dzhia tshifhinga tshilapfu uri mikhuvha ya kale i dovhe i ṱanganedzee nahone hu engedzwe miṅwe. Khirisimusi yo dovha ya vha holodei i re na bvumo, nahone zwi tshee zwo tou ralo mashangoni manzhi. Naho zwo ralo, nga ṅwambo wa uri Khirisimusi i tshimbidzana na vhurereli ha mazwifhi, vhane vha ṱoḓa u takadza Mudzimu a vha i pembeleli kana u pembelela holodei naho i ifhio ine ya bva kha vhurabeli ha vhuhedeni. *
NAA NDI ZWA NDEME U ḒIVHA VHUBVO HA DZIHOLODEI?
11. Ndi ngani vhaṅwe vhathu vha tshi pembelela dziholodei, fhedzi ndi mini zwine ra fanela u zwi dzhia zwi zwa ndeme vhukuma kha riṋe?
11 Vhaṅwe vhathu vha tenda uri holodei dzi ngaho Khirisimusi dzi bva kha vhuhedeni, fhedzi vha vhona zwi songo khakhea u dzi pembelela. Zwi re zwone ndi uri vhathu vhanzhi a vha humbuli nga ha vhurabeli ha mazwifhi musi vha tshi pembelela dziholodei. Zwenezwi zwiitea zwi dovha zwa ṋea miṱa tshibuli tsha u ṱangana. Naa ni ḓipfa nga yeneyi nḓila? Arali zwo ralo, zwi vhonala uri u funa muṱa, hu si vhurereli ha mazwifhi, ndi zwone zwine zwa ita uri u imela vhurabeli ha ngoho wo khwaṱha zwi vhonale zwi tshi konḓa. Ni khwaṱhisedzwa uri Yehova, muthomi wa muṱa, u ṱoḓa uri ni vhe na vhushaka havhuḓi na mashaka aṋu. (Vha-Efesa 3:14, 15) Fhedzi ni nga khwaṱhisa dzenedzo mbofho nga nḓila dzine Mudzimu a dzi ṱanganedza. Musi Paulo a tshi ṅwala malugana na zwine zwa fanela u vha zwa ndeme kha riṋe o ri: “Ni dzule ni tshi elekanya zwauri tshi takadzaho Murena ndi tshifhio.”—Vha-Efesa 5:10.
12. Fanyisani uri ndi ngani ri tshi tea u iledza mikhuvha na vhuṱambo zwine zwa bva fhethu hu songo kunaho.
12 Khamusi ni vhona u nga vhubvo ha dziholodei a vhu kwami nḓila ine dza pembelelwa ngayo ṋamusi. Naa ndi zwa ndeme u ḓivha vhubvo hadzo? Ee! Sa tsumbo: Kha ri ri ni vhona ḽegere mathukhwini. Naa ni nga mbo ḓi ḽi dzhia na thoma u ḽi muṋa? Na kathihi! Ḽeneḽo ḽegere ḽi na tshika. U fana na ḽeneḽo ḽegere, holodei dzi nga vhonala dzi dzavhuḓi, fhedzi dzi bva fhethu hu re na tshika. U itela u imela vhurabeli ho kunaho ro khwaṱha, ri fanela u vha na mavhonele a fanaho na a muporofita Yesaya, we a vhudza vhagwadameli vha ngoho a ri: “Ni songo fara tshikha.”—Yesaya 52:11.
SHUMISANANI NA VHAṄWE NGA VHUṰALI
13. Hu nga vha na khaedu dzifhio arali na sa ṱanganela kha dziholodei?
13 Hu nga vha na khaedu arali na sa ṱanganela kha dziholodei. Sa tsumbo, vhashumi nga inwi vha nga ḓivhudzisa uri ndi ngani ni sa ṱanganeli kha dziṅwe holodei dzine dza pembelelwa mushumoni. Ni ḓo ita mini arali na ṋewa tshifhiwa tsha Khirisimusi? Naa zwi ḓo vha zwo khakhea u tshi ṱanganedza? Ni ḓo ita mini arali mufarisi waṋu wa mbingano e wa vhuṅwe vhurereli? Ni nga ita hani vhungoho ha uri vhana vhaṋu vha sa ḓipfe vha tshi nga vha khou ṱahela zwiṅwe zwithu nga ṅwambo wa uri a vha pembeleli dziholodei?
14, 15. Ni nga ita mini arali na lumeliswa nga ndumeliso ya holodei kana arali muṅwe muthu a ni ṋea tshifhiwa?
14 Hu ṱoḓea vhuṱali u itela u vhona nḓila ya u dzudzanya vhuimo vhuṅwe na vhuṅwe. Arali muthu a ni lumelisa nga ndumeliso ya holodei, ni nga kha ḓi sokou mu fhindula zwavhuḓi na sa ambe tshithu. Fhedzi kha ri ri ni lumeliswa nga muthu ane na mu vhona ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe kana ane na shuma nae. Arali zwo ralo, ni nga kha ḓi amba zwo engedzeaho. Shumisani vhuṱali kha zwiimo zwoṱhe. Bivhili i a eletshedza: “Ḽiné na amba nga ḽi ḓi dzula ḽí ḽa tshilidzi, ḽo lungiwaho muṋo, ḽa u ḓivha kufhindulele kwo linganaho ufhio na ufhio.” (Vha-Kolosa 4:6) Ni ṱhogomele uri ni sa fhindule vhaṅwe nga lunyadzo. Nṱhani hazwo, ṱalutshedzani vhuimo haṋu nga vhuṱali. Ṱalutshedzani zwavhuḓi uri a ni lwisani na u ṋeana zwifhiwa na vhuṱambo, fhedzi ni takalela u ita zwenezwi zwithu nga ḽiṅwe ḓuvha.
15 Ni ḓo ita mini arali muṅwe muthu a tshi ṱoḓa u ni ṋea tshifhiwa? Zwi ḓo ya nga zwiimo. Onoyo muthu a nga kha ḓi ri: “Ndi a zwi ḓivha uri a ni pembeleli holodei. Fhedzi ndi ṱoḓa u ni ṋea hetshi tshifhiwa.” Ni nga kha ḓi phetha nga ḽa uri u ṱanganedza tshifhiwa nga fhasi ha zwiimo zwo raloho a zwi fani na u ṱanganela kha yeneyo holodei. Fhedzi arali muthu ane a khou ni ṋea tshifhiwa a sa ḓivhi zwine na zwi tenda, ni nga kha ḓi mu vhudza uri a ni pembeleli yeneyo holodei. Hezwi zwi ḓo mu thusa uri a pfesese zwi itaho uri ni ṱanganedze tshifhiwa tshawe, fhedzi inwi ni sa mu ṋee tshithu nga tshenetsho tshifhinga. Kha ḽiṅwe sia, zwi ḓo vha vhuṱali u sa ṱanganedza tshifhiwa arali tshi tshi khou ṋewa nga ndivho ya u sumbedza uri a ni fareleli kha zwine na zwi tenda kana hu u itela u sumbedza uri ni ṱoḓa u vhuyelwa nga zwithu zwi vhonalaho.
HU PFI MINI NGA MIRAḒO YA MUṰA?
16. Ni nga shumisa hani vhuṱali musi no sedzana na mafhungo ane a tshimbidzana na dziholodei?
16 Hu pfi mini arali miraḓo ya muṱa i ya vhuṅwe vhurereli? Na henefho, ni fanela u shumisa vhuṱali. A zwi ṱoḓei uri ni lwisane na mukhuvha kana vhuṱambo naho vhu vhufhio vhune ha pembelelwa nga mashaka aṋu. Nṱhani hazwo, ṱhonifhani mavhonele avho samusi ni tshi ṱoḓa uri na vhone vha ṱhonifhe aṋu. (Mateo 7:12) Iledzani naho tshi tshini tshine tsha nga ni ita uri ni vhonale ni tshi nga ni khou ṱanganela kha yeneyo holodei. Fhedzi ni vhe a humbulelaho musi zwi tshi ḓa kha zwithu zwi sa tshimbidzani na u pembelela yeneyo holodei. Fhedzi misi yoṱhe ni fanela u ita zwithu nga nḓila ine na ḓo sala ni na luvalo lwavhuḓi.—1 Timotheo 1:18, 19.
17. Ni nga thusa hani vhana vhaṋu uri vha sa ḓipfe vha tshi nga vha khou ṱahela zwiṅwe zwithu musi vha tshi vhona vhaṅwe vha tshi khou pembelela dziholodei?
17 Ni nga ita mini u itela uri vhana vhaṋu vha sa ḓipfe vha tshi nga vha khou ṱahela zwiṅwe zwithu nga ṅwambo wa uri a vha pembeleli holodei dzi si dza maṅwalo? Zwi ḓo ḓisendeka nga maanḓa nga zwine na zwi ita nga zwiṅwe zwifhinga zwa vhukati ha ṅwaha. Vhaṅwe vhabebi vha vhetshela thungo zwifhinga zwa u ṋea vhana vhavho zwifhiwa. Tshiṅwe tsha zwifhiwa zwa ndeme zwine na nga zwi ṋea vhana vhaṋu ndi tshifhinga na ṱhogomelo ya lufuno.
TSHILANI U TENDELANA NA VHURABELI HA NGOHO
18. U ya miṱanganoni ya Vhukriste zwi nga ni thusa hani uri ni imele vhurabeli ha ngoho no khwaṱha?
18 Arali ni tshi ṱoḓa u takadza Mudzimu, ni fanela u furalela vhurabeli ha mazwifhi nahone ni imele vhurabeli ha ngoho no khwaṱha. Zwenezwi zwi katela na mini? Bivhili i ri: “Kha ri sedzane nga tshashu, ri ṱuṱuwedzane lufunoni na kha mishumo mivhuya. Ri songo bvafha u ya huné ra kuvhangana; ndi zwiné vhaṅwe vha ita. Ri fhembeledzane; zwihulwane, ri ralo ngauri na inwi ni a zwi vhona zwauri ḓuvha ḽi vho tsha.” (Vha-Heberu 10:24, 25) Miṱangano ya Vhukriste ndi zwifhinga zwi takadzaho zwa u gwadamela Mudzimu nga nḓila ine a i ṱanganedza. (Psalme ya 22:22; 122:1) Vhakriste vha fulufhedzeaho vha a ‘khuthadzana’ miṱanganoni yo raloho.—Vha-Roma 1:12.
19. Ndi ngani zwi zwa ndeme uri ni vhudze vhaṅwe vhathu zwithu zwe na zwi guda Bivhilini?
19 Iṅwe nḓila ine na nga imela ngayo vhurabeli ha ngoho no khwaṱha ndi nga u vhudza vhaṅwe zwithu zwe na zwi wana Bivhilini musi ni tshi khou guda na Ṱhanzi dza Yehova. Ndi ngoho uri vhathu vhanzhi vha khou ‘lila na u ṱungufhalela’ vhuvhi vhune ha khou itea shangoni ṋamusi. (Hesekiele 9:4) Khamusi hu na vhaṅwe vhathu vhane na vha ḓivha vhane vha ḓipfa nga yeneyo nḓila. Ndi ngani ni sa vha vhudzi nga ha fulufhelo ḽaṋu ḽa vhumatshelo ḽo thewaho Bivhilini? Musi ni tshi khou ḓi ṱanganela na Vhakriste vha ngoho nahone ni tshi khou vhudza vhaṅwe mafhungo-ngoho a takadzaho a re Bivhilini, ni ḓo ṱhogomela uri lutamo lwa mikhuvha ya vhurabeli ha mazwifhi lune lwa nga kha ḓi vha lwo salela mbiluni yaṋu lu ḓo fhungudzea nga zwiṱuku nga zwiṱuku. Ni khwaṱhisedzwa uri ni ḓo takala vhukuma nahone ni ḓo fhaṱutshedzwa zwihulu arali na imela vhurabeli ha ngoho no khwaṱha.—Maleaxi 3:10.
^ par. 9 Sedzani Ṱhumetshedzo, masiaṱari 221-2.
^ par. 9 Na vhuṱambo ha Saturnalia ho shela mulenzhe kha u khethiwa ha ḽa 25 December. Honovhu vhuṱambo vhune ha hulisa mudzimu wa Vharoma wa vhulimi ho vha vhu tshi pembelelwa u thoma nga ḽa 17 u swika nga ḽa 24 December. Nga vhuṱambo ha Saturnalia ho vha hu tshi ḽiwa, hu tshi takaliwa vhukuma, nahone vhathu vha tshi ṋeana zwifhiwa.
^ par. 10 U itela khaseledzo nga ha nḓila ine Vhakriste vha dzhia ngayo holodei dzi re na bvumo, sedzani Ṱhumetshedzo, masiaṱari 222-3.


text:
Ku Pompela Ngati
—Leswi Madokodela Ma Swi Vulaka Sweswi
Ku ringana makume ya malembe, Timbhoni ta Yehovha a ti soriwa hikwalaho ko ala ku pomperiwa ngati. Ku ala koloko loku sekeriweke eka xileriso xa Bibele xa ku ‘papalata ngati,’ minkarhi yin’wana a ku lwisana ni leswi madokodela a ma ehleketa leswaku i ndlela leyinene yo tshungula vavabyi.
Hambiswiritano, yi ya yi andza nhlayo ya vativi lava nga ni ntokoto eka swa vutshunguri lava hlamuselaka swivangelo swo tirhisa matshungulelo lama nga laviki ku pompela ngati.
Nkandziyiso wa Spring 2013 wa Stanford Medicine Magazine, ku nga magazini wa Stanford University School of Medicine, a wu ri ni xiviko xo hlawuleka lexi vulavulaka hi ngati, lexi xiphemu xin’wana xa xona a xi ri ni nhloko-mhaka leyi nge “Ku Lwisana Ni Mukhuva Lowu Tolovelekeke
Mutsari u tshaha Patricia Ford, M.D., musunguri tlhelo mufambisi wa Center for Bloodless Medicine and Surgery at Pennsylvania Hospital. Dok. Ford u te: “Ku ni mhaka leyi dumeke ngopfu eka swa vutshunguri ya leswaku vanhu va ta fa loko va nga ri na mpimo wo karhi wa ngati emirini wa vona, ngati yoleyo hi yona leyi ponisaka vutomi . . . Mhaka yoleyo i ntiyiso eswiyin’weni swin’wana, * kambe eka vavabyi vo tala ni le swiyin’weni swo tala mhaka yoleyo a hi ntiyiso.”
Dok. Ford, loyi a tshungulaka Timbhoni ta Yehovha ta kwalomu ka 700 lembe ni lembe, u tlhele a ku: “Madokodela yo tala lawa ndzi vulavulaka na wona . . . a ma ri ni langutelo leri hoxeke ra leswaku vavabyi vo tala a va nge hanyi nikatsongo loko va nga pomperiwi ngati . . . Na mina ndzi nga ha va ndzi ehlekete hi ndlela yoleyo. Kambe hi ku hatlisa ndzi dyondze leswaku u nga tshungula vavabyi lava hi ku tirhisa matshungulelo man’wana yo olova.”
Hi August 2012, magazini wa Archives of Internal Medicine wu kandziyise mimbuyelo ya nkambisiso wa vavabyi lava endliweke vuhandzuri bya mbilu exibedlhele xin’wana lowu tekeke malembe ya 28. Timbhoni ta Yehovha ti hatle ti hlakarhela ku tlula vavabyi lava pomperiweke ngati. Timbhoni a ti vanga ni swiphiqo swo tala loko ta ha ri exibedlhele, swi hatle swi vonaka leswaku ti ta pona eka vuhandzuri byebyo naswona ti hanye malembe ya 20 loko ti piminisiwa ni vavabyi lava pomperiweke ngati.
Xihloko xin’wana lexi kandziyisiweke hi April 8, 2013 eka magazini wa The Wall Street Journal xi te: “Vuhandzuri lebyi nga laviki mpompelo wa ngati se i khale byi endliwa eka vavabyi lava alaka ku pomperiwa ngati hikwalaho ka swivangelo swa vukhongeri. Sweswi swibedlhele swi sungula ku tirhisa matshungulelo lawa hi xitalo . . . Madokodela ya vuhandzuri lama khutazaka vuhandzuri lebyi nga laviki mpompelo wa ngati ma vula leswaku matshungulelo lawa ma hunguta swikoxo swo xava ngati, swo yi veka, swo yi tirha, swo yi kambela ni ku yi pompela. Nakambe ma tlhela ma hunguta makhombo yo khomiwa hi switsongwatsongwana leswi kumiwaka hi ku pomperiwa ngati ni swiphiqo leswi endlaka leswaku vavabyi va tshama nkarhi wo leha exibedlhele.”
A swi hlamarisi leswi Robert Lorenz, murhangeri wa ku tirhisiwa ka ngati eCleveland Clinic, a vuleke marito lawa: “U tibyela leswaku u le ku pfuneni ka muvabyi loko u n’wi pompela ngati . . . Kambe hi ku famba ka nkarhi vuyelo byi kombisa leswaku a wu nga ri eku n’wi pfuneni.”
^ ndzim. 5 Leswaku u dyondza hi langutelo ra Timbhoni ta Yehovha malunghana ni ngati, hlaya xihloko lexi nge “Swivutiso Leswi Talaka Ku Vutisiwa


text:
NHLOKO-MHAKA YA XIFUNENGETO | XANA RIFU I MAKUMU YA SWILO HINKWASWO?
Ndzhombo Wa Rifu
Rifu i nchumu lowu tikaka ku bula ha wona. Vanhu vo tala va hlawula ku ka va nga vulavuli ha rona. Kambe eku heteleleni hi ta fa. Ndzhombo wa rifu wa vava swinene.
Ku hava nchumu lowu nga hi endlaka hi swi lunghekela hi ku helela ku feriwa hi mutswari, munghana wa vukati kumbe n’wana. Hi nga ha weriwa hi khombo hi nga swi langutelanga kumbe ri va leri hi humelelaka ku ringana nkarhi wo leha. Ku nga khathariseki xivangelo xa kona, a hi nge ku balekeli ku vava loku vangiwaka hi rifu naswona makumu ya kona ya tsema nhlana.
Antonio, loyi a ha ku feriwaka hi tata wakwe eka mhangu ya le gondzweni u ri: “Swi fana ni loko munhu a lotlela yindlu ya wena kutani a famba ni swilotlelo. A wu nge swi koti ku tlhelela ekaya, hambi ku ri swa xinkarhana. Lexi u nga sala na xona ntsena i ku ehleketa leswaku a wu ri na yindlu. Loko mati ma halakile ma halakile. Hambiloko u nga lavi ku swi amukela—tanihi leswi swi vonakaka swi nga ri swinene—a ku na lexi u nga xi endlaka.”
Loko a langutane ni xiyimo lexi fanaka, Dorothy, loyi a veke noni loko a ha ri na malembe ya 47, a a tiyimisele ku kuma tinhlamulo ta swivutiso swo karhi. Tanihi leswi a ri mudyondzisi wa xikolo xa Sonto, a a nga si tshama a teka rifu tanihi makumu ya swilo hinkwaswo. Kambe a a nga swi tivi leswi a swi endleka endzhaku ka rifu. U vutise mufundhisi wakwe wa kereke ya Anglican a ku: “Ku humelela yini hi hina loko hi fa?” U hlamule a ku: “A nga kona loyi a swi tivaka. Hi ta rindza hi vona leswaku ku ta endleka yini.”
Xana hi fanele hi “rindza hi vona leswaku ku ta endleka yini”? Xana yi kona ndlela yin’wana leyi hi nga swi tivaka ha yona loko rifu ku ri makumu ya swilo hinkwaswo?


text:
XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA) SEPTEMBER 2014
Nkandziyiso lowu wu ni swihloko leswi dyondziwaka evandlheni ku sukela hi October 27 ku ya ka November 30, 2014.
Xana U “Lwela Ku Fikelela Ntirho Wa Ku Va Mulanguteri”?
U nga swi endla njhani hi ndlela leyinene?
Ha Yini U Khorwiseka Leswaku U Kume Ntiyiso?
Xihloko lexi xi hlamusela swivangelo swin’wana leswi endlaka vanhu vo tala va pfumela leswaku Timbhoni ta Yehovha ti kume ntiyiso. Hi ta tlhela hi bula hi swivangelo swin’wana leswi endlaka Timbhoni ti khorwiseka leswaku ti kume ntiyiso.
Tirhela Xikwembu Hi Ku Tshembeka Hambiloko U Langutana Ni “Mahlomulo Yo Tala”
Hinkwerhu hi langutana ni mahlomulo hileswi hi hanyaka emisaveni ya Sathana. Hi yihi minhlaselo yin’wana ya Sathana? Hi nga swi lunghekela njhani ku langutana na yona?
Vatswari
—Kongomisani Vana Va N’wina
Vatswari va ni vutihlamuleri byo kurisa vana va vona “hi ku tshinya ni nkongomiso wa mianakanyo wa Yehovha.” (Vaefesa 6:4) Xihloko xi vulavula hi tindlela tinharhu leti vatswari va nga va sirhelelaka ha yona ni ku va pfuna leswaku va rhandza Yehovha.
Swivutiso Swa Vahlayi
Xana marito ya Davhida lama nga eka Pisalema 37:
Rifu, Nala Wo Hetelela, Ri Ta Herisiwa
Rifu ni swilo hinkwaswo leswi ri vangaka swi vanga ku xaniseka lokukulu. Ha yini vanhu va fa? ‘Nala wo hetelela, ku nga rifu, u ta herisiwa njhani’? (1 Vakorinto 15:
Tindlela To Pfuna Lava Nga Le Ntirhweni Wa Nkarhi Hinkwawo
Vagandzeri vo tala va Yehovha va tirha hi matimba entirhweni wa nkarhi hinkwawo. Hi nga endla yini leswaku hi tsundzuka ‘ntirho wa vona wo tshembeka’ ni ku ‘tikarhata ka vona ka rirhandzu’?


text:
Ndzi Nga Swi Kota Njhani Ku Nga Tshameli Ku Ehleketa Hi Timhaka Ta Masangu?
Leswi u nga swi endlaka
Hlawula vanghana va wena hi vutlhari. Loko vanghana va wena kumbe swichudeni-kuloni swi sungula ku vulavula hi timhaka ta masangu, u nga hlanganyeli ebulwini rero hikuva ri ta endla leswaku swi ku tikela ngopfu ku lawula miehleketo ya wena. Hakanyingi u nga kuma ndlela yo suka exikarhi ka swona handle ko tiendla n’wavunene hikuva sweswo swi nga ku vangela ku hlekuriwa.
Papalata vuhungasi lebyi thyakeke. Namuntlha vuhungasi byo tala byi endleriwe ku pfuxa ku navela ko biha ka timhaka ta masangu. Yi ri yini ndzayo ya Bibele? Yi ri: “
A hi tibasiseni eka swilo hinkwaswo leswi nyamisaka nyama ni moya, hi hetisekisa vukwetsimi hi ku chava Xikwembu.” (2 Vakorinto 7:1) Kutani papalata vuhungasi lebyi pfuxaka ku navela ka timhaka ta masangu.
Tsundzuka: Ku va ni ku navela ka timhaka ta masangu a ku bihanga hi koxe. Phela Xikwembu xi vumbe wanuna ni wansati leswaku va navelana swinene naswona ku navela ka timhaka ta masangu ku fanele ku enerisiwa hi vanhu lava tekaneke ntsena. Kutani loko u titwa u navela timhaka ta masangu swinene, u nga ehleketi leswaku u hombolokile.
Mhaka ya nkoka: U nga tihlawulela leswi u lavaka leswaku mianakanyo ya wena yi dzika eka swona. U nga va ni mianakanyo ni swiendlo leswi baseke loko u swi lava.


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Dyondzisa Vana Va Wena Ku Va Ni Vutihlamuleri
George u ri: * “Madyambu man’wana ni man’wana a ku endleka nchumu lowu fanaka. Michael, xifanyetana xa mina xa malembe ya mune, a xi siya tithoyi ta xona ti hangalake ni yindlu hinkwayo. Ndzi ringetile ku xi byela leswaku xi ti veketela kahle loko xi nga si ya eku etleleni. Kambe a xi hlundzuka, xi rila ni ku endla mihlolo leyi hinkwayo. Minkarhi yin’wana a ndzi xi karihela kambe sweswo a swo nyanyisa timhaka. A ndzi lava leswaku hi ya eku etleleni hi tsakile. Ndzi tshike ku xi sindzisa leswaku xi ti veketela kahle, kutani ndzi ti veketela hi ndzexe.”
Emily u ri: “Timhaka ti sungule ku biha loko Jenny, xinhwanyetana xa mina xa malembe ya 13, xi nga swi twisisi leswi mudyondzisi wa xona a lavaka leswaku xi swi endla entirhweni wa xona wa xikolo. A xi heta awara xi ri karhi xi rila endzhaku ko vuya hi le xikolweni. Ndzi xi khutaze leswaku xi ya kombela mpfuno eka mudyondzisi wa xona, kambe xi vule leswaku u ni mona naswona a xi na xona xivindzi xo ya vulavula na yena. A ndzi twa onge ndzi nga namba ndzi ya eka mudyondzisi yoloye ndzi ya n’wi byela xo mita hi huku. A ndzi tibyela leswaku a ku na munhu loyi a faneleke a endla leswaku xinhwanyetana xa mina xi nga tsaki!”
XANA na wena minkarhi yin’wana u titwa ku fana na George na Emily? Vatswari vo tala a swi va tsakisi ku vona vana va vona va ri ni swiphiqo kumbe va nga tsakanga. Hi ntumbuluko vatswari va va sirhelela vana va vona. Kambe swiyimo leswimbirhi leswi hlamuseriweke laha henhla swi pfulele vatswari lava boxiweke laha henhla nkarhi wo dyondzisa vana va vona dyondzo ya nkoka malunghana ni vutihlamuleri. I ntiyiso leswaku leswi un’wana a nga ni malembe ya mune kasi lowun’wana a nga ni malembe ya 13, a va nge kumi dyondzo leyi fanaka.
Ntiyiso hileswaku a swi nge olovi leswaku u tshama u ri karhi u sirhelela n’wana wa wena loko a hlangavetana ni swiphiqo swa vutomi. Hi ku famba ka nkarhi, n’wana u ta siya tata wakwe ni mana wakwe kutani a “rhwala ndzhwalo wakwe” wa vutihlamuleri. (Vagalatiya 6:5; Genesa 2:24) Leswaku va pfuna vana va vona va tiyimela, vatswari va fanele va va dyondzisa ku nga vi na vutianakanyi, va kota ku tikhathalela naswona va byarha vutihlamuleri. Kambe sweswo a hi matlangwana!
Lexi tsakisaka hileswaku vatswari va nga tekelela xikombiso xa ndlela leyi Yesu a tirhisaneke ha yona ni vadyondzisiwa vakwe. Hambileswi Yesu a a nga ri na vana, kambe loko a hlawula ni ku letela vadyondzisiwa vakwe, xikongomelo xakwe a ku ri ku va pfuna leswaku va hambeta va endla ntirho wo chumayela hambiloko se a fambile. (Matewu 28:19, 20) Leswi Yesu a swi endleke hileswi mutswari un’wana ni un’wana a faneleke a swi endla loko a dyondzisa vana vakwe ku va ni vutihlamuleri. Xiya swikombiso swinharhu leswi Yesu a swi vekeleke vatswari.
‘Vekela N’wana Wa Wena Ntila’
Loko Yesu a ri ekusuhi ni ku fa, u byele vadyondzisiwa vakwe a ku: “Ndzi mi vekele ntila, leswaku, hilaha ndzi endleke hakona eka n’wina, na n’wina mi endla hakona.” (Yohane 13:15) Hilaha ku fanaka, vatswari va fanele va hlamusela va tlhela va vekela vana va vona xikombiso xa leswi swi vulaka swona ku byarha vutihlamuleri.
Tivutise: ‘Xana minkarhi hinkwayo ndzi vulavula kahle hi vutihlamuleri lebyi ndzi faneleke ndzi byi hetisisa? Xana ndza vulavula hi ku eneriseka loku ndzi vaka na kona hikwalaho ko tirhela van’wana? Kumbe, xana ndzi tshamela ku gungula ni ku tiringanisa ni vanhu lava dyaka bya le ka byandlana?’
A nga kona munhu la hetisekeke. Hinkwerhu ka hina minkarhi yin’wana swilo swa hi tikela. Xikombiso xa wena xi ta va pfuna swinene vana va wena leswaku va vona ndlela leyi swi nga swa nkoka ha yona ku byarha vutihlamuleri.
RINGETA LESWI: Loko swi koteka, minkarhi yin’wana famba ni n’wana wa wena entirhweni wa wena kutani u n’wi komba leswi u swi endlaka leswaku u hlayisa ndyangu. Famba na yena loko u ya endla ntirho wo tirhandzela. Loko mi vuya, n’wi hlamusele ndlela leyi u tiphineke ha yona hi ku endla ntirho wolowo.—Mintirho 20:35.
U Nga Languteli Swilo Leswikulu
Yesu u swi xiyile leswaku a swi ta va tekela nkarhi wo leha vadyondzisiwa vakwe ku hetisisa vutihlamuleri lebyi a a va byarhise byona. U tshame a va byela a ku: “Ndza ha ri ni swilo swo tala swo mi byela swona, kambe sweswi a mi swi koti ku swi byarha.” (Yohane 16:12) Yesu a nga lo namba a va byela ku hetisisa leswi a va byeleke swona va ri voxe. Kambe u hete nkarhi wo leha na vona a va dyondzisa swilo swo tala. U va rhume va ri voxe endzhaku ka loko a swi vonile leswaku se va lunghekile.
Hilaha ku fanaka, swi ta va swi nga twali ku va vatswari va langutela leswaku vana va vona va byarha vutihlamuleri bya vanhu lavakulu. Hambiswiritano, loko vana va ri karhi va kula, vatswari va fanele va va hlawulela mintirho leyi va nga yi endlaka va ri voxe. Hi xikombiso, va fanele va va dyondzisa ku tshama va basile, ku basisa makamara ya vona, ku fika hi nkarhi ni ku tirhisa mali hi vutlhari. Loko n’wana a sungula ku ya exikolweni, va fanele va n’wi pfuna leswaku a teka ntirho wakwe wa xikolo wu ri vutihlamuleri byakwe.
Vatswari va fanele va endla swo tala ku tlula ku pfuna n’wana wa vona leswaku a byarha vutihlamuleri. Nakambe va fanele va n’wi pfuna loko a tikarhatela ku antswisa. George, loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi, u swi xiyile leswaku lexi a xi endla leswaku Michael a hlundzuka loko a n’wi byela leswaku a ti veketela kahle tithoyi takwe, hileswi ntirho wolowo a wu ti komba wu nga olovi. George u ri: “Ematshan’weni yo n’wi karihela, ndzi ringete ku n’wi dyondzisa ndlela yo endla ntirho wolowo.”
I yini leswi a swi endleke hi ku kongoma? George u ri: “Ndzi rhange hi ku hlawula nkarhi lowu a a ta ti rhwalela ha wona tithoyi takwe madyambu man’wana ni man’wana. Kutani ndzi tirha na yena hi ti rhwalela eka kamara rin’wana ni rin’wana. Ndzi endle leswaku hi tirha onge hi le ku tlangeni, hambi ku ri ku phikizana hileswaku i mani la nga ta hatla a heta. A swi tekanga nkarhi leswaku se ku va mukhuva wa hina. Ndzi tshembise Michael leswaku loko o hatla a heta, ndzi ta n’wi hlayela switori swimbirhi ematshan’weni ya xin’we. Kambe loko o hlwela ku heta, a ndzi nge xi lehisi xitori xa kona.”
RINGETA LESWI: Kambisisa mintirho leyi n’wana un’wana ni un’wana wa wena a nga kotaka ku yi endla naswona yi nga ta endla leswaku swilo swi famba kahle endyangwini wa wena. Tivutise, ‘Xana ku ni swilo leswi ndza ha swi endlelaka vana va mina ku ri hileswaku va nga tiendlela swona?’ Loko swi ri kona, tirha na vona kukondza u tiyiseka leswaku va nga swi kota ku swi endla va ri voxe. Va byele ka ha ri emahlweni leswaku vuyelo bya kona byi nga ha va byinene kumbe byi nga vi byinene, kambe swi ta ya hileswaku va wu endlise ku yini ntirho wa kona. Kutani tiyiseka leswaku wa va xupula loko va nga yi endlanga mintirho leyi u va nyikeke yona kumbe u va bumabumela loko va yi endlile.
Veka Milawu Leyi Kongomeke
Ku fana ni mudyondzisi un’wana ni un’wana, Yesu na yena a a swi tiva leswaku ndlela leyinene ngopfu yo dyondzisa munhu i ku va a endla leswi a dyondzisiwaka swona. Hi xikombiso, endzhaku ka loko Yesu a swi xiyile leswaku vadyondzisiwa vakwe va swi twisisile leswi a va dyondziseke swona, u va rhume ‘hi vambirhi-mbirhi emahlweni ka yena, emutini ni le ndhawini yin’wana ni yin’wana leyi a a ta ya eka yona hi xiviri.’ (Luka 10:1) Kambe loko a nga si va rhuma, u va nyike swiletelo leswi kongomeke. (Luka 10:2-12) Loko va vuya kutani va vika leswaku va fambe njhani, Yesu u va bumabumerile a tlhela a va khutaza. (Luka 10:17-24) U kombise leswaku wa va tshemba.
Loko vana va wena va fanele va byarha vutihlamuleri byo tika, xana u angula njhani? Xana u va endlela mintirho leyi va yi chavaka, u va sirhelela leswaku va nga khomiwi hi tingana hikwalaho ko tsandzeka? Tanihi mutswari, u nga ha ehleketa leswaku swa atswa leswaku wena u va endlela ntirho lowu va tsandzekaka ku wu endla.
Kambe tivutise leswi: Xana u va dyondzisa yini vana va wena loko nkarhi na nkarhi u va endlela mintirho leyi a va fanele va yi endla? Xana wa swi kombisa leswaku wa va tshemba? Xana leswi u swi endlaka swi kombisa leswaku u va teka va ha ri vana lava faneleke va titshega ha wena eka xin’wana ni xin’wana?
Hi xikombiso, xana Emily loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi, u xi pfunise ku yini xinhwanyetana xakwe? Ematshan’weni yo nghenelela, u endle leswaku Jenny a ya vulavula ni mudyondzisi wakwe. Emily na Jenny va tsale swivutiso leswi Jenny a a fanele a ya swi vutisa mudyondzisi wakwe. Va bule hi nkarhi lowu a a fanele a ya vulavula na yena ha wona. Va tlhele va titoloveta ndlela leyi bulo ra kona a ri ta fambisa xiswona. Emily u ri: “Jenny u ve ni xivindzi xo ya eka mudyondzisi wakwe naswona mudyondzisi yoloye u n’wi bumabumerile hikwalaho ka leswi a tekeke goza ku sungula. Jenny a a tinyungubyisa hileswi a swi endleke kasi na mina a ndzi tinyungubyisa ha yena.”
RINGETA LESWI: Tsala xiphiqo lexi n’wana wa wena a langutanaka na xona sweswi. Endzhaku ka sweswo, tsala leswi u nga swi endlaka leswaku u n’wi pfuna a langutana ni xiphiqo xa kona handle ko n’wi sirhelela. Wena na yena titoloveteni ndlela leyi a nga xi hlulaka ha yona xiphiqo xexo. Kombisa leswaku wa n’wi tshemba.
Loko minkarhi hinkwayo u tshamela ku sirhelela vana va wena loko va langutane ni swiphiqo, u ta va u ri ku va siveleni leswaku va tirhisa vuswikoti bya vona ku langutana ni swiphiqo swa vutomi. Ematshan’weni yo va sirhelela, va pfune leswaku va kota ku byarha vutihlamuleri. Leyi i yin’wana ya tinyiko ta risima leti u nga ti nyikaka vana va wena.
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
TIVUTISE . . .
Xana ndzi langutela swilo leswikulu eka vana va mina?
Xana ndza va byela ni ku va komba leswi va faneleke va swi endla leswaku swilo swi va fambela kahle?
Xana ndzi hetelele rini ku khutaza kumbe ku bumabumela n’wana wa mina?


text:
TSHIINGAMO (TSHI GUDWAHO) FEBRUARY 2014
Yeneyi thero i ṱalusa zwiitea zwi takadzaho zwi re kha Psalme ya 45. I dovha ya ri thusa uri ri dzhiele nṱha Yehova Mudzimu sa Muṋei washu, Mutsireledzi na Khonani ya tsini.
Rendani Kristo—Khosi Ya Vhugala!
Zwiitea zwi takadzaho zwo ṱaluswaho kha Psalme ya 45 zwi amba mini kha riṋe ṋamusi?
Takalelani Mbingano Ya Ngwana!
Muselwa ndi nnyi, nahone Kristo o mu lugiselela hani u itela wonoyu munyanya? Ndi vhafhio vhane vha ḓo takalela munyanya wa mbingano?
Tshilikadzi Ya Ngei Tsarepata Yo Lambedzwa Nga Nṱhani Ha Lutendo Lwayo
U vuswa ha murwa wa tshilikadzi zwo vha zwithu zwi khwaṱhisaho lutendo vhukuma vhutshiloni hayo. Ndi ngudo ifhio ine ra nga i guda khae?
Yehova—Muṋei Na Mutsireledzi Washu
Livhuhani Yehova Mudzimu samusi e Khotsi ashu wa ṱaḓulu. Vhalani nḓila ine na nga khwaṱhisa ngayo vhushaka haṋu na Mudzimu sa Muṋei Muhulwane na Mutsireledzi.
Yehova—Khonani Yashu Ya Tsini
Ṱhogomelani tsumbo dza Abrahamu na Gideoni, khonani dza tsini dza Yehova Mudzimu. Ndi mini zwine ra fanela u zwi ita u itela uri ri vhe khonani ya Yehova?
Mbudziso Dzi Bvaho Ha Vhavhali
Ndi ngani Vhayuda vha ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha vho vha vho “lindela” u swika ha Messia?
“Vhonani Madzanga A Yehova”
Khosi Davida wa kale, o dzhiela nṱha ndugiselelo ya Mudzimu ya vhurabeli ha ngoho. Ri nga dzhiela hani nṱha vhurabeli ha ngoho ṋamusi?
Filimu I Fhaṱaho Lutendo I Na Miṅwaha Ya Ḓana
Ṋaṅwaha ndi ṅwaha wa vhu-100 tshee ha sumbedzwa lwa u tou thoma “Photo-Drama of Creation,” ine ya vha filimu ye ya itelwa u khwaṱhisa lutendo Ipfini ḽa Mudzimu, Bivhili.


text:
TINDLELA TO KUMA NTSAKO ENDYANGWINI
Vulavula Ni N’wana Wa Wena Wa Kondlo-a-ndzi-dyi
—Handle Ko Holova Na Yena
“Loko n’wana wa mina wa nhwanyana a ri ni malembe ya 14, u sungule ku vulavula na mina hi ndlela leyi nga kombisiki xichavo. Loko ndzi n’wi byela leswaku ‘I nkarhi wa ku dya,’ a a ta hlamula hi ku vula leswaku ‘Ndzi ta dya loko ndzi swi lava.’ Loko ndzi n’wi vutisa loko a hetile mintirho yakwe ya le kaya, a a ta ku ‘Tshika ku ndzi karhata!’ Minkarhi yo tala mina na yena a hi hokoloka kutani hi holova.”—MAKI, JAPANI. *
Loko u ri mutswari loyi a nga ni n’wana wa kondlo-a-ndzi-dyi, ku holova ku nga ha va xin’wana xa swiphiqo swo tika swinene leswi u langutanaka na swona—naswona swi nga ha lava leswaku u lehisa mbilu swinene. Maria, manana wa n’wana loyi a nga ni malembe ya 14 wa le Brazil u ri: “Loko n’wana wa mina wa nhwanyana a lwisana ni vulawuri bya mina, swa ndzi hlundzukisa swinene. Ha pfilunganyeka lerova hi sungula ku hoxana hi marito.” Carmela, wa le Italy, u langutana ni xiphiqo lexi fanaka. U ri: “Minkarhi hinkwayo ndzi holova ni n’wana wa mina wa jaha naswona sweswo swi endla leswaku a hetelela a tipfalela ekamareni rakwe.”
Ha yini vana van’wana va vonaka va rhandza timholovo? Xana ku fanele ku soriwa tintangha ta vona? Kumbexana. Bibele yi vula leswaku vanhu lava munhu a tihlanganisaka na vona va nga ha va ni nkucetelo lowukulu, lowunene kumbe lowu nga riki wunene. (Swivuriso 13:20; 1 Vakorinto 15:33) Nakambe vuhungasi byo tala lebyi vantshwa va byi rhandzaka namuntlha byi endla leswaku va teka ku xandzuka ni ku pfumala xichavo tanihi nchumu lowu amukelekaka.
Kambe ku ni timhaka tin’wana leti u faneleke u titekela enhlokweni—timhaka leti swi nga tikiki ku langutana na tona loko se u twisisa ndlela leyi ti nga n’wi khumbaka ha yona n’wana wa wena. Xiya swikombiso swin’wana.
N’WANA U HLAKULELA ‘MATIMBA YA KU ANAKANYA’
Muapostola Pawulo u tsale a ku: “Loko ndza ha ri xihlangi, a ndzi vulavula tanihi xihlangi, ndzi ehleketa tanihi xihlangi, ndzi anakanya tanihi xihlangi; kambe leswi sweswi ndzi nga wanuna, ndzi tshike mikhuva ya xihlangi.” (1 Vakorinto 13:11) Hilaha marito ya Pawulo ma kombisaka hakona, vana ni vanhu lavakulu va ehleketa hi ndlela leyi nga faniki. Hi ndlela yihi?
Vana va ehleketa leswaku swilo hinkwaswo i swinene kumbe swi hoxile. Ku hambana na vona, hakanyingi vanhu lavakulu va swi kota ku twisisa timhaka leti nga twisisekiki hi ku olova ni ku tlhela va anakanyisisa swinene loko va endla swiboho. Hi xikombiso, vanhu lavakulu va tala ku kambisisa timhaka leti khumbaka mahanyelo lamanene ni ku ehleketa hi ndlela leyi swiendlo swa vona swi nga ta va khumba ha yona van’wana. Swi nga ha endleka va swi toloverile ku ehleketa hi ndlela yoleyo. Kasi vana hi kona va sungula ku tolovelana ni maendlelo wolawo.
Bibele yi khutaza vantshwa ku hlakulela “vuswikoti byo ehleketa.” (Swivuriso 1:4) Entiyisweni, Bibele yi khutaza Vakreste hinkwavo ku tirhisa ‘matimba ya vona ya ku anakanya.’ (Varhoma 12:1, 2; Vaheveru 5:14) Kambe minkarhi yin’wana vuswikoti byo ehleketa lebyi n’wana wa wena a nga na byona byi nga ha n’wi endla a holova na wena, hambi ku ri emhakeni leyi nga nyawuriki. * Kumbe a nga ha boxa vonelo leri eka wena ri vonakaka ri ri leri hoxeke. (Swivuriso 14:12) Eka xiyimo xo tano, xana u nga burisana na yena njhani ematshan’weni yo holova na yena?
RINGETA LESWI: Xiya leswaku n’wana wa wena a nga ha va a ringeta ndlela yo bula na wena naswona a nga ha va a nga tiyimiselanga ku endla leswi a swi vuleke. Leswaku u kumisisa leswi a swi pfumelaka hakunene, rhanga u n’wi bumabumela hikwalaho ka vuswikoti bya yena byo anakanya. (“Ndza ma twisisa mavonelo ya wena hambileswi ndzi nga pfumelelaniki ni swiboho hinkwaswo leswi u swi tekeke.”) Kutani, n’wi pfune leswaku a kambisisa leswi a swi anakanyaka. (“Xana u ehleketa leswaku leswi wa ha ku swi vulaka swi tirha eka xiyimo xin’wana ni xin’wana?”) Yi nga ha ku hlamarisa ndlela leyi n’wana wa wena a tlhelaka a ma kambisisa ha yona mavonelo yakwe ni ku ma antswisa.
Xiya: Loko u burisana ni n’wana wa wena, u nga ehleketi leswaku u fanele u kombisa leswaku leswi u swi vulaka i swinene. Hambiloko swi vonaka onge leswi u n’wi byelaka swona a nga swi twi, n’wana wa wena a nga ha va a swi twisisa swinene leswi u n’wi byeleke swona ku tlula hilaha a wu langutele hakona—kumbe ku tlula ndlela leyi a wu anakanya leswaku u ta pfumelelana na swona. Swi nga ku hlamarisi loko eka masiku ma nga ri mangani, n’wana wa wena a yima ni vonelo ra wena—kumbexana hambi ku ri ku vula leswaku i vonelo rakwe.
“Minkarhi yin’wana mina ni n’wana wa mina wa jaha hi holovisiwa hi swilo leswi nga nyawuriki—hi xikombiso, loko a tlangisa swilo kumbe ku vungunya ndzisana yakwe ya xisati. Kambe hakanyingi u vonaka a lava leswaku mina ndzi n’wi vutisa leswaku u ehleketa yini ni ku kombisa leswaku ndza n’wi twisisa kutani ndzi ku, ‘Oho, hileswi xiyimo xi nga xiswona’ kumbe ‘Kutani sweswo hileswi u swi ehleketaka.’ Loko ndzi ehleketa leswi endlekeke enkarhini lowu nga hundza, ndza swi vona leswaku loko a ndzi lo vula marito yo fana ni lawa, kumbexana a hi ta va hi papalate timholovo to tala leti hi veke na tona.”—Kenji wa le Japani.
N’WANA WA KONDLO-A-NDZI-DYI U ENDLA XIBOHO MALUNGHANA NI MAVONELO YAKWE
Xiphemu lexikulu xo kurisa n’wana wa kondlo-a-ndzi-dyi i ku n’wi lunghiselela siku leri a nga ta kota ku suka ekaya ni ku hanya tanihi munhu lonkulu loyi a nga ni vutihlamuleri. (Genesa 2:24) Xin’wana lexi katsekaka i ku endla leswaku a va ni vumunhu—mahanyelo ni milawu leswi nga ta kombisa leswaku i munhu wa njhani. Loko a kuceteriwa ku endla swilo swo biha, n’wana wa wena loyi ana se a endleke xiboho xa leswaku u lava ku va munhu wa njhani u ta endla leswi engetelekeke ematshan’weni yo ehleketa hi swi ta ndzhaku. U ta tlhela a tivutisa a ku: ‘Xana ndzi munhu wa muxaka muni? Xana ndzi hlayisa milawu yihi? Xana munhu loyi a hlayisaka milawu yo tano a ta endla yini exiyin’weni lexi?’—2 Petro 3:11.
Bibele yi hi byela hi Yosefa, jaha leri a ri ri ni mahanyelo lamanene. Hi xikombiso, loko nsati wa Potifaro a n’wi kombele ku endla timhaka ta masangu na yena, Yosefa u hlamule a ku: “Ndzi nga byi endlisa ku yini vubihi lebyi lebyikulu ndzi dyohela Xikwembu hakunene?” (Genesa 39:9) Hambileswi Vaisrayele a va nga si nyikiwa nawu lowu yirisaka vuoswi, Yosefa u namarhele vonelo ra Xikwembu emhakeni yoleyo. Ku engetela kwalaho, marito lama nge “ndzi nga byi” ma kombisa leswaku u tirhise vonelo ra Xikwembu—ri va xiphemu xa mahanyelo yakwe.—Vaefesa 5:1.
N’wana wa wena na yena u le ku dyondzeni ku va ni mahanyelo lamanene. Leswi i swinene, swi ta n’wi pfuna ku langutana ni ntshikilelo wa tintangha ta yena ni ku kota ku tiyimela loko a ri na tona. (Swivuriso 1:10-15) Hi hala tlhelo, mahanyelo wolawo ma nga ha endla leswaku a tiyimelela. Loko sweswo swi endleka, i yini leswi u nga swi endlaka?
RINGETA LESWI: Ematshan’weni yo holova na yena, tlhela u vula vonelo rakwe. (“U nge ndzi tiyisekisa leswaku ndza swi twisisa. U vula leswaku . . . ”) Kutani u vutisa swivutiso. (“I yini lexi ku endlaka u titwa hi ndlela yoleyo?” kumbe “I yini lexi ku endleke leswaku u gimeta hi ku vula marito wolawo?”) Endla leswaku n’wana wa wena a phofula mavonelo yakwe. Loko ku ri hileswaku vonelo rakwe leri hambaneke ri vangiwa ntsena hileswi a ngo ri tsakela naswona a hoxile, n’wi kombise leswaku u nga xixima vonelo rakwe—hambiloko u nga yimi na rona hilaha ku heleleke.
Ku hlakulela ku va ni mahanyelo lamanene a hi leswi tolovelekeke ntsena kambe swi tlhela swi vuyerisa. Phela, Bibele yi vula leswaku Vakreste a va fanelanga va fana ni vana lava ‘ndlengandlengisiwaka hi magandlati ni ku yingayingisiwa hi mheho yin’wana ni yin’wana ya ku dyondzisa.’ (Vaefesa 4:14) Kutani khutaza n’wana wa wena leswaku a hlakulela mahanyelo lamanene.
“Loko ndzi kombisa vana va mina va vanhwanyana leswaku ndzi tiyimisele ku va yingisela, va tala ku amukela vonelo ra mina, hambiloko ri hambane ni ra vona. A ndzi va sindzisi leswaku va amukela vonelo ra mina kambe ndzi va tshika va tiendlela swiboho.”—Ivana wa le Czech Republic.
VATSWARI VA FANELE VA NGA CINCA-CINCI, KAMBE VA VA LAVA ANAKANYELAKA
Ku fana ni vana lavatsongo, vana van’wana va kondlo-a-ndzi-dyi va dyondze vutshila byo kombela vatswari va vona swilo hi ku phindha-phindha ku endlela leswaku va lan’wa va va nyika swona. Loko sweswo swi tshamela ku humelela endyangwini wa wena, vana ni vuxiyaxiya. Hambileswi swi nga ha ku endlaka u titwa u lo hefu, swa xinkarhana, swi dyondzisa n’wana wa wena leswaku ku holova i ndlela yo kuma leswi a swi lavaka. Xana u nga xi tlhantlha njhani xiphiqo lexi? Landzela ndzayo ya Yesu leyi nge: “Kambe ntsena Ina wa n’wina a a ve Ina, E-e wa n’wina a va E-e.” (Matewu 5:37) A swi talanga leswaku vana va holova na wena loko va tiva leswaku a wu nge cinci leswi u swi vuleke.
Hi nkarhi lowu fanaka, vana la anakanyelaka. Hi xikombiso, pfumelela n’wana wa wena a hlamusela leswaku ha yini a vona onge nkarhi lowu a vekeriweke wona wa ku vuya ekaya wu fanele wu engeteriwa. Emhakeni yoleyo, a wu le ku tivangeleni ka ntshikilelo kambe u landzela ndzayo ya Bibele leyi nge: “Ku anakanyela ka n’wina a ku tiviwe.”—Vafilipiya 4:5.
RINGETA LESWI: Hlanganani tanihi ndyangu laha mi nga ta bula hi nkarhi lowu vekiweke wa ku vuya ekaya ni milawu yin’wana ya le ndlwini. Kombisa leswaku u tiyimisele ku yingisa ni ku kambisisa timhaka hinkwato leti katsekeke emahlweni ko va u endla xiboho. Roberto loyi a nga tatana wa le Brazil u ri: “Vana va fanele va vona leswaku vatswari va vona va tiyimisele ku pfumela xikombelo loko xi nga lwisani ni nawu wa Bibele.”
I ntiyiso leswaku ku hava mutswari loyi a hetisekeke. Bibele yi ri: “Hinkwerhu ha khunguvanyeka minkarhi yo tala.” (Yakobo 3:2) Loko u kuma leswaku u hoxe xandla eka mholovo, u nga kanakani ku kombela ku rivaleriwa eka n’wana wa wena. Ku pfumela xihoxo xa wena swi kombisa ku titsongahata naswona swi ta endla leswaku ni n’wana wa wena a endla tano.
“Endzhaku ko holova, loko se ndzi verhamile, ndzi kombele ku rivaleriwa eka n’wana wa mina wa jaha leswi ndzi n’wi holoveleke. Leswi swi n’wi pfune leswaku na yena a verhama naswona swi endle leswaku swi n’wi olovela ku ndzi yingisa.”—Kenji wa le Japani.
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 10 Hambileswi eka xihloko lexi hi vulavulaka hi n’wana wa kondlo-a-ndzi-dyi wa jaha, kambe milawu leyi ya tirha ni le ka n’wana wa nhwanyana.
TIVUTISE . . .
Hi tihi tindlela leti ndzi nga ha hoxaka xandla eka ku holova ni n’wana wa mina?
Xana ndzi nga ri tirhisa njhani rungula leri nga eka xihloko lexi leswaku ndzi twisisa n’wana wa mina ku antswa?
I yini leswi ndzi nga swi endlaka leswaku ndzi burisana ni n’wana wa mina—handle ko holova na yena?


text:
Dyondzo 46: Makhumbi Ya Yeriko
I yini lexi endleke leswaku makhumbi ya Yeriko ma wa? Swi vonaka onge ma biwe hi bomo leyikulu. Kambe eminkarhini yoleyo a ku nga ri na tibomo; hambi ku ri swibamu a va nga ri na swona. A ku ri singita rin’wana ra Yehovha! A hi kumeni leswaku swi endlekise ku yini.
Twana leswi Yehovha a swi byeleke Yoxuwa: ‘Wena ni vavanuna va wena va nyimpi mi fanele ku macha mi rhendzela muti. Mi fanele ku macha mi wu rhendzela kan’we hi siku ku ringana masiku ya tsevu. Mi fanele mi swi endla mi rhwele areka ya ntwanano. Vaprista va nkombo va fanele ku famba emahlweni ka yona va ri karhi va yimba tinanga.
‘Hi siku ra vunkombo mi fanele mi macha mi rhendzela muti ka nkombo. Kutani yimbani tinanga ivi un’wana ni un’wana a ba hungwe ra nyimpi leyikulu. Naswona makhumbi ma ta mbundzumuka!’
Yoxuwa ni vanhu vakwe va endle leswi Yehovha a swi vuleke. Loko va ha macha, un’wana ni un’wana a a miyerile. A va lo whii! Leswi a swi twala a ku ri mpfumawulo wa tinanga ni wa ku macha ntsena. Valala va vanhu va Xikwembu eYeriko a va chuhile. Xana wa yi vona ntambhu liya yo tshwuka leyi lengaka efasitereni? I fasitere ra mani leriya? Ina, Rahava u endle leswi tinhlori timbirhi ti n’wi byeleke swona. Vandyangu wakwe hinkwavo va na yena, va langute leswi humelelaka.
Eku heteleleni, hi siku ra vunkombo, endzhaku ko macha va rhendzela muti ka nkombo, ku biwe tinanga, vavanuna va nyimpi va huwelerile kutani makhumbi ma mbundzumuka. Hiloko Yoxuwa a ku: ‘Dlayani un’wana ni un’wana emutini mi tlhela mi wu hisa. Hisani hinkwaswo. Mi fanele mi hlayisa ntsena silivhere, nsuku, koporo ni nsimbi kutani mi swi hoxa evuhlayiselweni bya xuma lebyi nga etendeni ra Yehovha.’
Yoxuwa u byele tinhlori letiya timbirhi a ku: ‘Yanani endlwini ya Rahava kutani mi vuya na yena swin’we ni vandyangu wakwe.’ Rahava ni ndyangu wakwe va ponile, hilaha tinhlori ti n’wi tshembiseke hakona.
Yoxuwa 6:1-25.
Swivutiso
- Xana Yehovha u byele vavanuna va nyimpi ni vaprista leswaku va endla yini ku ringana masiku ya tsevu?
- Xana vavanuna a va fanele va endla yini hi siku ra vunkombo?
- Hilaha u swi vonaka hakona exifanisweni, xana ku humelela yini hi makhumbi ya Yeriko?
- Ha yini ku ri ni ntambhu yo tshwuka leyi lengalengaka efasitereni?
- Xana Yoxuwa u byele vavanuna va nyimpi leswaku va va endla yini vanhu swin’we ni muti, kambe ku vuriwa yini hi silivhere, nsuku, koporo ni nsimbi?
- Xana vakamberi vambirhi va byeriwe ku endla yini?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Yoxuwa 6:1-25.
Xana ku macha ka Vaisrayele va rhendzela Yeriko hi siku ra vunkombo ku fana njhani ni ntirho wo chumayela wa Timbhoni ta Yehovha emasikwini lawa ya makumu?
Xana vuprofeta lebyi rhekhodiweke eka Yoxuwa 6:26 byi hetiseke njhani emalembeni ya kwalomu ka 500 lama landzeleke, naswona leswi swi hi dyondzisa yini hi rito ra Yehovha?


text:
Latest update August 28th, 2014 8:00 AM
Jun 29, 2014 Matimu News TA VAHLAYI Comments Off
Xikwembu xi na makungu na wena
Yeremiya 29:11
11 Makungu lawa ndzi nga na wona ehenhla ka n’wina, ma tiviwa hi mina ntsena. Mina HOSI ndzi ri, makungu ya kona i ya ku mi katekisa, ku nga ri ku mi vangela makhombo; ndzi mi tshembisa leswaku ma ha ta vona minkarhi leyi taka.
Xikwembu xi na makungu na wena
Laha hi nga hlaya kona Rito ra Xikwembu ri tsundzuxa leswaku Xikwembu xi na makungu na hina, naswona makungu lawa xi nga na wona eka hina, i ya ku hi humelerisa. Swi nga ri na mhaka leswaku incini leswi hi hlanganaka na swona evuton’wini. U nga va u hlangana na swo tika, kumbe makhombo, Xikwembu xa ha ri na makungu na vutomi bya wena.
A hi ngo u na R10 ivi u yi petsapetsa, u yi wisela na le hansi. Ku hava lexi nga ta cinca hi yona yi tshama ya ha ri R10 ya ha riĀ na nkoka wa yona wo fana na le ku sunguleni. A hi tshameni hi ri karhi hi tsundzuka leswaku Xikwembu xa hi rhandza naswona xi na makungu ya kahle hi vutomi bya hina.
Xikwembu xi lava ku hi katekisa evuton’wini bya hina. Hi nga tshuki hi kanakana kumbe ku va ni ku chava evuton’wini bya hina, kambe a hi languteni eka Yehova hi minkarhi hinkwayo. Amen
A hi veni na siku ra kahle.
Jul 12, 2014 Comments Off
Jul 11, 2014 Comments Off
Jul 10, 2014 Comments Off
Jul 09, 2014 Comments Off
Feb 18, 2014 Comments Off
Feb 27, 2014 Comments Off
Feb 27, 2014 Comments Off
Feb 28, 2014 Comments Off
Jul 14, 2014 Comments Off
Jul 12, 2014 Comments Off
Jul 11, 2014 Comments Off
Jul 10, 2014 Comments Off


text:
Latest update August 28th, 2014 8:00 AM
Feb 07, 2014 Matimu News TA VAHLAYI Comments Off
Hi Kanelani Baloyi
Vakokwana va kombisa ku hambana ka rirhandzu ra khale na ra sweswi
Rirhandzu ra vatekani i ndlela yo vumba vuxaka exikarhi ka mindyangu yimbirhi, leswi swi va kona hikokwalaho ka vuxaka lebyi nga sunguriwa hi wa jaha na ntombi. Vakokwana va ka Xigalo emugangeni wa Lemani va hlamusela mitlhontlho leyi nga kona eka rirhandzu ra masiku lawa, va hlamusela leswaku masiku lawa a ka ha ri na rirhandzu ra mampelampela, rirhandzu ra sweswi ri fambisana na mali na ku lava ku tivonakarisa eka vanhu.
Kokwana N’wa Jakopo va vula leswaku vatekani va masiku lawa a va hloniphi, lowa nhwana hi minkarhi yo tala vingi na maxaka ya nuna a hi nchumu eka yena, a nga va rhandzi hambi ku va hlonipha. Hambi ku ri nuna wa yena a nga n’wi hloniphi i xi “wena-wena” a ku fundzhaniwi muti wa kona ka phikizaniwa, hinkwaswo leswi veri swi endla hi ku rirhandzu ra sweswi ri pfumala xindzhuti.
Kokwana Johana Shivambu, va vula leswaku ro xavelelana a ka ha ri ku rhandzana, va vula leswaku swa kala ku vanhu va tshama swin’we nkarhi wo leha leswi vangiwa hi xi mina-mina.
Kokwana Ben Shivambu (eximatsini) va ri hlamusela tani hi mathumbani, va vula leswaku jaha na nhwana va nga lovolana va nga se heta na nhweti va tlhela va thalana. Leswi i swikombiso swa leswaku rirhandzu a ra ha ri kona. Vatekani a va ha ri na hlonipho eka vatswari va vona, va swi kota ku holova na ku humesa marito ya nhlambha emahlweni ka vatswari.
Kokwana N’wa Jakopo va vula leswaku vatekani va masiku lawa a va hloniphi, lowa nhwana hi minkarhi yo tala vingi na maxaka ya nuna a hi nchumu eka yena, a nga va rhandzi hambi ku va hlonipha. Hambi ku ri nuna wa yena a nga n’wi hloniphi i xi “wena-wena” a ku fundzhaniwi muti wa kona ka phikizaniwa, hinkwaswo leswi veri swi endla hi ku rirhandzu ra sweswi ri pfumala xindzhuti.
Kokwana Johana Shivambu, va vula leswaku ro xavelelana a ka ha ri ku rhandzana, va vula leswaku swa kala ku vanhu va tshama swin’we nkarhi wo leha leswi vangiwa hi xi mina-mina
Kokwana N’wa Hasani veri rirhandzu ra le mapatwini a hi rirhandzu, va hlamusela leswaku rirhandzu le ri nga kona sweswi hi lero twisa vatswari ku vava. Rirhandzu a ku ri le ra khale, a ku nga langutiwi mali kambe a ku vumbiwa vuxaka bya ntiyiso ku tlhela ku hloniphaniwa. Loko tatana wa le mutini a vuya hi xilungwini kumbe kun’wana na ku n’wana kwala a kumekaka kona, a ku ri na tindyelo, xithabana na xitewana xa vona laha a a phameriwa swakudya ivi va khidzama va va nyika swakudya. Mutekiwa a hlonipha n’wingi, nuna na maxaka ya vukati.
Eximatsini i kokwana N’wa-Hasani Mabasa
Kokwana N’wa Nghatsani Baloyi veri xivangelo xikulu xa ku ka ku nga ha ri na rirhandzu, i ku vana va masiku lawa a va ha pfumeri ku layiwa na ku tshinyiwa hi lavakulu ka vona. leswi swi endla ku rirhandzu ri nga ha ri na ntikelo ku fana na khale. Vana va masiku lawa a va ha chavi ku hloma emuntini va nga lovoriwanga hambi ku ri ku nyikiwa milawu. Leswi hi swona swi endlaku ku rirhandzu masiku lawa ri pfumala┬ávutihlamuleri.
Vakokwana lava veri nhweti yo tlangela va yi vona, kambe leswi tlangeriwaka a swa ha ri kona ku lo sala ntsena ku swi vulavula hi milomo. Hambi loko vanhu vo xavelana swilo swa manyunyu tani hi leswi ku nga nhweti ya varhandzani a swi pfuni nchumu hi ku swa fana nkoka wa siku leri va ri tlangelaka a va wu tivi hambi ku humelerisa emindyangwini ya vona.
Jul 12, 2014 Comments Off
Jul 11, 2014 Comments Off
Jul 10, 2014 Comments Off
Jul 09, 2014 Comments Off
Feb 18, 2014 Comments Off
Feb 27, 2014 Comments Off
Feb 27, 2014 Comments Off
Feb 28, 2014 Comments Off
Jul 14, 2014 Comments Off
Jul 12, 2014 Comments Off
Jul 11, 2014 Comments Off
Jul 10, 2014 Comments Off


text:
TSHIINGAMO (TSHI GUDWAHO) JUNE 2014
Heyi khandiso i na thero dzi gudwaho u bva nga 4 u swika 31 August, 2014.
‘Eḓanyisani Hune Ṋayo Dzaṋu Dza Tshimbila Hone’ U Itela U Ita Mvelaphanḓa
Ni nga thivhela hani zwithithisi na swikelela zwipikwa zwa muya?
Mbudziso Dzi Bvaho Ha Vhavhali
Naa zwo tea uri Vhakriste vha fhise tshitumbu?
Thusani Vhatendi Nga Inwi Vho Ṱalaho—Nga Nḓila-Ḓe?
Vhalani nga ha zwiimo zwi konḓaho na nga maḓipfele e vhathu vho ṱalaho vha sedzana nao.
“U Tea U Funa Yehova Mudzimu Wau”
Vhalani zwe Yesu a vha a tshi khou amba zwone musi a tshi ri ni fanela u funa Yehova nga mbilu yaṋu yoṱhe, zwine na vha zwone na nga muhumbulo.
“U Tea U Funa Wahau Vhunga U Tshi Ḓifuna”
Yesu o vha a tshi khou amba mini musi a tshi ri ri fanela u funa vhahashu? Ri nga zwi itisa hani zwenezwi?
Ni A Zwi Humbula?
Naa no vhala nga vhuronwane thero dza zwenezwino dza Tshiingamo? Vhonani arali ni tshi nga kona u humbula.
Naa Ni Dzhia Vhushayanungo Ha Vhathu Nga Nḓila Ine Yehova A Vhu Dzhia Ngayo?
Ni nga vha na mavhonele avhuḓi nga ha vhahashu vha tshinnani na vha tshisadzi vha vhonalaho vhe si na nungo.
Thusani Vhaṅwe U Shumisa Vhukoni Havho Nga Vhuḓalo
Ri nga thusa hani vhaswa kana vhahashu vhane vha kha ḓi tou bva u lovhedzwa uri vha ite mvelaphanḓa?


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Dyondzisa Vana Va Wena Mahanyelo Lamanene
Loida, * manana wa le Mexico, u ri: “Vantshwa va nyikiwa tikhondomu exikolweni kutani va ehleketa leswaku ku endla timhaka ta masangu a swi bihanga, ntsena loko va tisirhelela.”
Nobuko, manana wa le Japani, u ri: “Ndzi vutise n’wana wa mina wa jaha leswaku loko yena ni ntombhi yakwe vo tikuma va ri vambirhi i yini leswi va nga swi endlaka. U hlamule a ku: ‘A ndzi swi tivi.’”
LOKO n’wana wa wena a ha ri ricece, xana a wu tiyiseka leswaku kaya ra wena ri hlayisekile? Kumbexana a wu pfala tintambu ta gezi, u susa swilo leswi nga n’wi tsemaka naswona u n’wi sivela leswaku a nga khandziyi switepisi—leswi hinkwaswo a wu swi endla leswaku u n’wi sirhelela.
Hi nkarhi wolowo, swi nga ha endleka leswaku a swi ku olovela ku n’wi sirhelela, kambe sweswi u karhatiwa hi swilo swo tala, ku katsa ni swivutiso leswi nge: ‘Xana n’wana wa mina wa jaha u hlalela swifaniso swo navetisa rimbewu?’ ‘Xana n’wana wa mina wa nhwanyana u rhumela swifaniso swakwe hi selfoni, leswi eka swona a nga ambalangiki nchumu?’ Kambe xivutiso lexi ku karhataka ngopfu hi lexi nge, ‘Xana n’wana wa mina se wa swi navela ku nghenela timhaka ta masangu?’
Va Swi Tumbeta
Vatswari van’wana va tshama va veke vana va vona tihlo vusiku ninhlikanhi. Hi ku famba ka nkarhi, vatswari vo tala va swi xiyile leswaku ku tshama va veke vana va vona tihlo swi endla leswaku va va tumbetela leswi va swi endlaka.
Swi le rivaleni leswaku ku va vatswari va tshama va veke vana va vona tihlo a swi pfuni nchumu. Yehovha Xikwembu a nga swi sindzisi swivumbiwa swakwe leswaku swi n’wi yingisa, kutani na wena a wu fanelanga u endla tano. (Deteronoma 30:19) Kambe, xana u nga va pfuna njhani vana va wena leswaku va endla swiboho swa vutlhari swa mahanyelo?—Swivuriso 27:11.
Lexi nga ku pfunaka i ku tshama u ri karhi u bula na vona naswona leswi u fanele u swi endla ku sukela loko va ha ri vatsongo. * (Swivuriso 22:6) Kutani loko va fika emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi, hambeta u burisana na vona. Tanihi mutswari, loko n’wana wa wena a ri emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi, swilo hinkwaswo u fanele a byeriwa hi wena. Alicia, nhwanyana wa le Britain u ri: “Vanhu vo tala va ehleketa leswaku hi fanele hi vulavula ni vanghana va hina hi timhaka ta masangu, kambe sweswo a hi ntiyiso. Ha tsaka loko vatswari va hina va vulavula na hina hi timhaka leti.”
Nkoka Wa Milawu Leyinene Ya Mahanyelo
Loko vana va ri karhi va kula va fanele va tiva swo tala hi timhaka ta masangu ku tlula ku byeriwa ndlela leyi n’wana a taka ha yona laha misaveni. Nakambe va fanele va “[letela] matimba ya vona ya ku twisisa hi ku ma tirhisa leswaku va hambanisa leswi lulameke ni leswi hoxeke.” (Vaheveru 5:14) Hi ku komisa, va fanele va tiva ntiyiso malunghana ni timhaka ta masangu leti faneleke naswona va hanya hi wona. Xana u nga n’wi dyondzisa njhani n’wana wa wena mahanyelo lamanene?
Rhanga hi ku kambisisa mahanyelo lawa wena u ma tekaka ma ri ya nkoka. Hi xikombiso, u nga ha va u pfumela leswaku vumbhisa, ku nga vuxaka bya rimbewu lebyi endliwaka hi vanhu lava nga tekanangiki, byi hoxile. (1 Vatesalonika 4:3) Swi nga ha endleka leswaku vana va wena va swi tiva sweswo; naswona va nga ha tshaha tindzimana ta Bibele leti vulavulaka hi mhaka leyi. Loko va vutisiwa hi mhaka leyi, swi nga ha va olovela ku vula leswaku vuxaka bya rimbewu emahlweni ka vukati byi hoxile.
Kambe ka ha ri ni swilo swo tala leswi u faneleke u va dyondzisa swona. Buku leyi nge Sex Smart yi vula leswaku vantshwa van’wana va nga ha vula leswaku va pfumelelana ni leswi vatswari va vona va va dyondziseke swona hi timhaka ta masangu loko yi ku: “Ntiyiso wu ta va pfuna leswaku va nga titeli ni mavonelo ya vona. Loko va tikuma va ri exiyin’weni lexi eka xona va faneleke va hlawula leswinene eka leswo biha va pfilunganyeka.” Leswi hi swona leswi endlaka leswaku milawu leyinene ya mahanyelo yi va ya nkoka. Xana u nga n’wi pfuna njhani n’wana wa wena leswaku a hanya ha yona?
Yi veke erivaleni ndlela leyi u lavaka leswaku va hanya ha yona.
Xana wa pfumela leswaku timhaka ta masangu ti fanele ti endliwa hi vanhu lava tekaneke ntsena? Kutani tshama u ri karhi u byela vana va wena hi mhaka leyi. Hi ku ya hi buku leyi nge Beyond the Big Talk, vulavisisi byi kombisa leswaku “emindyangwini leyi vatswari va dyondziseke vana va vona va kondlo-a-ndzi-dyi leswaku timhaka ta masangu ti bihile, hakanyingi vana volavo va tikhoma kukondza va nghenela vukati.”
Hilaha swi boxiweke hakona eku sunguleni, ku dyondzisa vana va wena mahanyelo lamanene a swi vuli swona leswaku va ta hanya ha wona. Ku yi veka erivaleni milawu leyi u lavaka leswaku ndyangu wa wena wu hanya ha yona swi ta pfuna vana va wena leswaku va va ni xikombiso lexi va nga xi tekelelaka loko va kula. Mindzavisiso yi kombisa leswaku vantshwa vo tala a va ma tekeleli mahanyelo lawa vatswari va vona va va dyondziseke wona, naswona leswi swi sungula ku vonaka va ha ri emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi.
RINGETA LESWI: Tirhisa timhaka leti humaka eka mahungu kutani u va byela hi mahanyelo lawa va faneleke va va na wona. Hi xikombiso, loko ku vulavuriwa hi wanuna la xaniseke wansati hi timhaka ta masangu u nga ha ku: “Yi ndzi khomisa tingana ndlela leyi vavanuna van’wana va va khomaka ha yona vavasati. U ehleketa leswaku i yini lexi endlaka leswaku va va khoma hi ndlela leyi?”
Va byele ntiyiso hinkwawo hi timhaka ta masangu.
Switsundzuxo swa laveka. (1 Vakorinto 6:18; Yakobo 1:14, 15) Hakanyingi Bibele yi kombisa leswaku vuxaka bya rimbewu i nyiko leyi humaka eka Xikwembu, ku nga ri ntlhamu lowu Sathana a hi phasaka ha wona. (Swivuriso 5:18, 19; Risimu Ra Solomoni 1:2) Ku byela vana wa wena lava nga emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi hi makhombo lama vangiwaka hi timhaka ta masangu ntsena, swi nga ha endla leswaku va va ni vonelo leri hoxeke hi mhaka leyi naswona va yi vona yi nga fambisani na Matsalwa. Nhwanyana un’wana wa le Furwa la vuriwaka Corrina u ri: “Vatswari va mina va vulavula ngopfu hi ku tikhoma loko biha hi tlhelo ra rimbewu, kutani leswi swi endle leswaku ndzi swi teka swi nga ri swinene ku endla timhaka ta masangu.”
Tiyiseka leswaku vana va wena va tiva ntiyiso hinkwawo malunghana ni timhaka ta masangu. Manana un’wana wa le Mexico la vuriwaka Nadia u ri: “Leswi ndzi tshamelaka ku swi dyondzisa vana va mina hileswaku swa tsakisa ku endla timhaka ta masangu, i swa ntumbuluko naswona Yehovha Xikwembu u swi endlele leswaku vanhu va tiphina ha swona. Kambe ti fanele ti endliwa ntsena hi vanhu lava tekaneke. Ti nga hi tisela ntsako kumbe ku xaniseka, swi titshege hi ndlela leyi hi ti endlaka ha yona.”
RINGETA LESWI: Enkarhini lowu taka loko u vulavula ni n’wana wa wena hi timhaka ta masangu, gimeta bulo ra n’wina hi ku vulavula kahle ha tona. U nga chavi ku vula leswaku timhaka ta masangu i nyiko yo saseka leyi humaka eka Xikwembu leyi a nga yi tsakelaka loko se a nghenele vukati. N’wi pfune kukondza a va emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi laha a nga ta swi kota ku tiyimela, a hanya hi milawu ya Xikwembu.
N’wi pfune leswaku a vona vuyelo bya kona.
Leswaku vantshwa va endla swiboho leswinene evuton’wini, va fanele va swi tiva leswaku swiboho leswi va swi endlaka swi nga ha va ni vuyelo lebyinene kumbe byo biha. U nga ehleketi leswaku ku va va tiva leswinene ni leswo biha swi ringene. Emma, wansati un’wana wa le Australia la nga Mukreste u ri: “Loko ndzi anakanyisisa hi swihoxo leswi ndzi swi endleke loko ndza ha ri muntshwa, ndzi nga vula leswaku ku tiva milawu ya Xikwembu a swi vuli swona leswaku u ta yi landzela. I swa nkoka ku twisisa vuyelo lebyi vaka kona loko u yi landzela ni loko u nga yi landzeli.”
Bibele ya pfuna swinene naswona milawu ya yona yo tala leyi kandziyisiwaka yi hlamusela vuyelo bya leswo biha. Hi xikombiso, Swivuriso 5:8, 9 yi khutaza vantshwa leswaku va balekela vumbhisa ‘leswaku va nga nyiki van’wana xindzhuti xa vona.’ Hilaha tindzimana teto ti kombisaka hakona, ku hlanganyela timhaka ta masangu hi nga si nghenela vukati swi endla leswaku hi nga ha xi tirheli hi ku tshembeka Xikwembu naswona hi lahlekeriwa hi xindzhuti. Leswi swi nga ha tlhela swi endla leswaku vanhu lava lavaka ku nghenela vukati lava nga na tona timfanelo leti va nga ha hi tsakeli ngopfu. Ku anakanyisisa hi makhombo lama vaka kona hi tlhelo ra nyama ni ra moya, swi nga ku pfuna leswaku u wa u pfuka leswaku u hanya hi milawu ya Xikwembu. *
RINGETA LESWI: Tirhisa swifaniso ku pfuna n’wana wa wena la nga emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi leswaku a vona vutlhari byo hanya hi milawu ya Xikwembu. Hi xikombiso, u nga ha ku: “Ndzilo lowu hi swekaka ha wona wa pfuna; kambe ndzilo lowu hisaka nhova wa onha. Xana hi kwihi ku hambana loku nga kona eka mindzilo leyimbirhi? Xana nhlamulo ya wena yi fambisana njhani ni mindzilakano leyi Xikwembu xi yi vekeke malunghana ni timhaka ta masangu?” Tirhisa rungula leri nga eka Swivuriso 5:3-14 ku pfuna n’wana wa wena leswaku a twisisa vuyelo byo biha bya vumbhisa.
Takao wa le Japani la nga ni malembe ya 18 u ri: “Ndza swi tiva leswaku ndzi fanele ndzi endla leswi nga swinene kambe ndzi tshama ndzi ri karhi ndzi lwisana ni ku navela ka nyama.” Vantshwa lava titwaka hi ndlela yoleyo va nga chaveleleka hi ku tiva leswaku a hi vona ntsena. Hambi ku ri muapostola Pawulo, Mukreste la tiyeke u te: “Loko ndzi navela ku endla leswi lulameke, leswo biha swi kona eka mina.”—Varhoma 7:21.
Vana va kondlo-a-ndzi-dyi va ta va va endla kahle loko va swi xiya leswaku a hi minkarhi hinkwayo swi biheke ku lwisana ni ku navela ka nyama. Ku nga va pfuna leswaku va swi veka erivaleni leswaku va lava ku va vanhu va muxaka muni. Ku nga ha tlhela ku va pfuna leswaku va anakanyisisa hi xivutiso lexi, ‘Xana ndzi lava ku tiviwa tanihi munhu wo tshembeka kumbe munhu la tekekaka naswona a pfumelaka ku kongomisiwa hi ku navela kun’wana ni kun’wana ka nyama?’ Ku va ni mahanyelo lamanene swi ta pfuna n’wana wa wena leswaku a xi hlamula hi vutlhari xivutiso lexi.
^ ndzim. 3 Mavito man’wana ma cinciwile exihlokweni lexi.
^ ndzim. 10 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke malunghana ni ndlela leyi u nga ri sungulaka ha yona bulo ni vana va wena swin’we ni rungula leri u faneleke u va byela rona hi ku ya hi malembe ya vona, vona Xihondzo xo Rindza xa November 1, 2010, matluka 12-14.
^ ndzim. 22 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, vona xihloko lexi nge “Vantshwa Va Vutisa . . . Xana Ku Hlanganyela Timhaka Ta Masangu Swi Nga Endla Leswaku Hi Rhandzana Swinene?” eka Xalamuka! ya April 2010 leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
TIVUTISE . . .
I yini lexi kombisaka leswaku n’wana wa mina la nga emalembeni ya kondlo-a-ndzi-dyi u ni mahanyelo lamanene?
Loko ndzi vulavula ni n’wana wa mina hi timhaka ta masangu, xana ndzi ti hlamusela tanihi nyiko leyi humaka eka Xikwembu kumbe ntlhamu wa Sathana?


text:
Ku Humelela Yini Loko Hi Fa?
Nhlamulo ya Bibele
Bibele yi ri: “Lava hanyaka va swi tiva leswaku va ta fa; kambe loko ku ri lava feke, a va tivi nchumu nikatsongo.” (Eklesiasta 9:5; Pisalema 146:4) Hikwalaho loko hi fa hi tshika ku va kona. Vafi a va ehleketi, a va tirhi naswona a va twi nchumu.
“U ta tlhelela entshurini”
Loko Xikwembu xi vulavula ni munhu wo sungula Adamu, xi hlamusele leswi humelelaka hi hina loko hi fa. Leswi Adamu a nga yingisangiki, Xikwembu xi n’wi byele xi ku: “U ntshuri u ta tlhelela entshurini.” (Genesa 3:19) Loko Xikwembu xi nga si vumba Adamu “hi ntshuri wa misava,” Adamu a a nga ri kona. (Genesa 2:7) Hikwalaho, loko Adamu a fa, u tlhelele entshurini kutani a nga ha vi kona.
Ku endleka leswi fanaka hi vanhu lava faka namuntlha. Loko Bibele yi vulavula hi vanhu ni swiharhi, yi ri: “Hinkwaswo swi ve kona swi huma entshurini, hinkwaswo swi tlhelela entshurini.”
Rifu a hi makumu ya swilo hinkwaswo
Hakanyingi Bibele yi fanisa rifu ni ku etlela. (Pisalema 13:3; Yohane 11:11-14; Mintirho 7:60) Munhu la nga etlela vurhongo lebyikulu a nga swi tivi leswi humelelaka ekusuhi na yena. Hilaha ku fanaka, vafi a va tivi nchumu nikantsongo. Hambiswiritano, Bibele yi dyondzisa leswaku Xikwembu xi nga pfuxa vanhu lava feke onge hiloko xi pfuxa munhu evurhongweni. (Yobo 14:13-15) Eka vanhu lava Xikwembu xi nga ta va pfuxa, rifu a hi makumu ya swilo hinkwaswo.


text:
Yuropa
Yuropa i rinwana ra Matiko-nkulu (hi xiyenge xa Politiki) ya nkombo, naswona rivumba ribuwa ra Tiko-nkulu (Hi xiyenge xa Mbangu) ra Yurasia. Yuropa ri angarhiwe enwalungwini hi Lwandle ra Aktika, e vupela-dyambu hi Lwandle ra Atlantika, e dzongeni hi Lwandle ra Meditera, na le vuxeni bya le dzongeni hi Tintshava ta Khakhasu, Lwandle ra Ntima na mati-ndlela lama hlanganisaka Lwandle ra Ntima na Meditera. E vuxeni Yuropa ri avanyisiwa na Ashiya hi mati ya Tintshava ta Ura, Nambu wa Ura, na hi Lwandle ra Kaspa.
This is an excerpt from the article Yuropa from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Ku Thwasa Ka Ntlawa Wa Vu-135 Wa Xikolo Xa Bibele Xa Giliyadi Xa Watchtower
Hi September 14, 2013, vanhu va 10 500 a va te eka nkhuvo wa ku thwasa ka ntlawa wa vu-135 wa Xikolo xa Bibele xa Giliyadi xa Watchtower entsindza wa dyondzo wa Timbhoni ta Yehovha ePatterson le New York. Xikolo lexi, xi letela malandza ya Yehovha lama nga ni ntokoto leswaku ma tirha hi ndlela leyi humelelaka swinene eswiavelweni swa wona.
Guy Pierce la nga xirho xa Huvo leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha, loyi a a ri mutshama-xitulu eka nongonoko lowu, u sungule hi xingheniso lexi a xi sekeriwe eka Matewu 28:19, 20, leyi nge: “Hikokwalaho fambani mi ya endla vanhu va matiko hinkwawo va va vadyondzisiwa, . . . mi va dyondzisa ku hlayisa swilo hinkwaswo leswi ndzi mi leriseke swona.”
Makwerhu Pierce u vule leswaku marito wolowo ya Yesu ma ha tirha ni le nkarhini wa hina. Loko hi ri karhi hi endla vanhu leswaku va va vadyondzisiwa, hi va dyondzisa leswaku va endla hinkwaswo leswi Yesu a swi leriseke. Leswi swi katsa xileriso xakwe xa ku chumayela “mahungu lamanene lawa ya mfumo.” (Matewu 24:14) Hi ndlela leyi, mudyondzisiwa lontshwa u va muchumayeri ni ku va mudyondzisi wa Mfumo. Xana leswi swi va ni vuyelo byihi? Makwerhu Pierce u te: “Nhlayo ya Timbhoni ta Yehovha yi ya yi andza.”
“Va Nyikele Hi Leswi A Swi Ri Ehenhla Ka Vuswikoti Bya Vona Bya Xiviri.” Thomas Cheiky, xirho xa Komiti ya Rhavi ra le United States, u vulavule hi nhloko-mhaka leyi a yi sekeriwe eka 2 Vakorinto 8:1-4. Ku nga khathariseki ndlela leyi a va ri evusiwaneni lebyikulu ha yona, vamakwerhu va le Makedoniya va kombele ku pfuna vamakwerhu va le Yerusalema lava a va pfumala. Swichudeni swa le Giliyadi swi kombise ndlela leyi fanaka yo hanana ni ya ku tinyiketela.
Hilaha ku fanaka, vamakwerhu va le Makedoniya a va tirhisa vutlhari loko va nyika, ku endlela leswaku mindyangu ya vona yi nga sali yi hlupheka kumbe va sala va nga ha swi koti ku nyikela eka Xikwembu. Makwerhu Cheiky u khutaze swichudeni leswaku swi tekelela vamakwerhu va le Makedoniya hi ku ringanisela eka ndlela leyi swi hananaka ha yona.
“Xikolo Xi Fike Emakumu.” Samuel Herd la nga xirho xa Huvo leyi Fumaka, u kandziyise xivangelo xa leswaku swichudeni swi fanele swi tsundzuka dyondzo leyi swi yi kumeke eXikolweni xa Giliyadi. Ku fana ni miloti yo tsakisa leyi twalaka nimixo ivi yi tshama emianakanyweni ya munhu siku hinkwaro, loko swichudeni swi hambeta swi ehleketisisa hi dyondzo yo hlawuleka ya le Giliyadi yi nga swi pfuna leswaku swi yima swi tiyile.
Makwerhu Herd u tsundzuxe swichudeni leswaku miehleketo ya Xikwembu a yi pimeki. Tinyeleti ta ntsandza-vahlayi leti nga evuakweni hinkwabyo Xikwembu xi ti thye mavito naswona ku hava na yin’we leyi xi nga yi rivalaka. (Pisalema 147:4) Ku tlula kwalaho, a xi nge ma rivali matshalatshala lawa swichudeni swi ma endleke leswaku swi kuma dyondzo ya le Giliyadi! Swi tihlayisele “xuma etilweni” naswona ku hava loyi a nga tekelaka swichudeni sweswo dyondzo leyi Yehovha a swi dyondziseke yona.—Matewu 6:20.
Tanihi leswi Xikwembu xi tsundzukaka rirhandzu leri swichudeni swi ri kombisaka eka xona ni mintirho leyi swi yi endlaka, i swa nkoka leswaku swi tlangela dyondzo leyi swi yi kumeke eGiliyadi. Makwerhu Herd u te: “Loko dyondzo leyi u yi kumeke exikolweni lexi yi ku endla u va ni ntsako siku hinkwaro, u nga rivali ku khensa Yehovha. Minkarhi hinkwayo u ta vuyeriwa loko u hambeta u tsundzuka leswi u swi dyondzeke.”
“Tshemba Matimba Lamakulu Ya Yehovha.” Sam Roberson, muleteri wa xikolo xa Giliyadi u khutaze swichudeni leswaku swi tshemba matimba ya Yehovha loko swi langutane ni swiphiqo ematshan’weni yo va swi titshemba. Vaefesa 3:20 yi kombisa leswaku Xikwembu xi nga “endla swo tala swinene ku tlula leswi hi swi kombelaka kumbe leswi hi swi ehleketaka.” Matimba ya xona i makulu ku tlula ya hina lerova ni marito lama nge, ‘xi endla swo tala swinene ku tlula leswi hi swi ehleketaka’ a ma swi koti ku hlamusela matimba ya xona hi ku helela hikuva ndzimana leyi yi vula leswaku xi nga endla swo “tala” ku tlula sweswo.
Yehovha u nyika Mukreste un’wana ni un’wana matimba yakwe lamakulu. Yehovha u ni “matimba lamakulu” kumbe u fana ni “Nhenha ya matimba” leyi kutsulaka vanhu lava nga emaxangwini. (Yeremiya 20:11; Bibele—Mahungu Lamanene) Makwerhu Roberson u tsundzuxe swichudeni leswaku Yehovha u ta swi pfuna ku langutana ni swiphiqo hinkwaswo kumbe maxangu.
“Hlayisa Xindzhuti Xa Wena Entirhweni Wa Mfumo.” William Samuelson la nga muleteri wa xikolo xa Giliyadi, u hlamusele leswaku swichudeni swi kume xindzhuti entirhweni wa Mfumo hi tindlela timbirhi. Yo sungula, hi ku xiximiwa hikwalaho ka ntirho wa swona lowu swi wu endlaka ni lowu a swi wu endla etlilasini. Ya vumbirhi, swi hambeta swi xiximeka hi ku yimela hulumendhe leyi tlakukeke evuakweni hinkwabyo ku nga Mfumo wa Xikwembu.
Swichudeni swi nga xi hlayisa njhani xindzhuti xa swona? Makwerhu Samuelson u khutaze swichudeni leswaku swi yisa ku dzuneka eka Yehovha ni ku xixima van’wana hilaha Yesu a xiximeke lava a va ri na yena, hambi loko a fanele ku va lulamisa kumbe ku va nyika ndzayo. Vuyelo byi ta va byihi? Ku fana ni muapostola Pawulo, swichudeni swi ta kurisa xindzhuti xa swona ni ku vangamisa ntirho wa swona ematshan’weni yo ti vangamisa.—Varhoma 11:13.
“Matimba Ya Tihanci Ma Le Milon’wini . . . Ya Tona.” Michael Burnett un’wana wa muleteri wa xikolo xa Giliyadi, u kombise ndlela leyi hi tirhaka ha yona tanihi leyi fambisanaka ni ku hetiseka ka Nhlavutelo 9:19 hi ku tirhisa leswi hi swi dyondzeke eminhlanganweni ya Vukreste leswaku hi vulavula ni van’wana handle ko chava loko hi va chumayela. U burisane ni swichudeni leswi a swi hlamusela mintokoto leyi swi yi kumeke ensin’wini loko swa ha ri exikolweni xa Giliyadi. Hi xikombiso, xichudeni xin’wana xi endle leswaku mutirhi wa le garaji yo chela petirolo a va ni ku tsakela hi ku n’wi vutisa xivutiso lexi nge, “Xana nkarhi lowu vekiweke wa matiko wu sungule ni ku hela rini?” (Luka 21:24) U tlhele a endzela mutirhi yoloye ku ya hlamula xivutiso xexo hi ku tirhisa Bibele eka Daniyele ndzima 4, a tlhela a tirhisa xiengetelo xa buku leyi nge, Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
“Timbilu Ta Vona Ti Tiyisiwile.” Adrian Fernandez, xirho xa Komiti ya Rhavi ra le United States u burisane ni mimpatswa yimbirhi leyi thwasaka. Makwerhu Helge Schumi u vule leswaku Bibele yi vulavula hi malandza man’wana ya Xikwembu lawa nkarhi wun’wana ma tikukumuxeke endzhaku ka loko ma kume malunghelo yo hlawuleka, exikolweni xa Giliyadi ku vulavuriwe ngopfu hi mhaka ya ku titsongahata minkarhi hinkwayo. (2 Tikronika 26:16) Hilaha ku fanaka, Makwerhu Peter Canning u tsundzuke xitsundzuxo xa vutlhari lexi a xi kumeke exikolweni xa Giliyadi malunghana ni ku dyondza ririmi rin’wana, u te: “U nga tikukumuxi. U nga vileli hambi wo hlekiwa.” Swichudeni hinkwaswo swa mune swi kombise ku tlangela ndlela leyi ndzetelo lowu wu swi nyikeke matimba ha yona leswaku swi lunghekela ntirho wa swona ni ku tlhela swi tiyisiwa timbilu.—Vaheveru 13:9.
“Tsakisisani Leswi Mavito Ya N’wina Ma Tsariweke eTilweni.” (Luka 10:20) Geoffrey Jackson la nga xirho xa Huvo leyi Fumaka, u nyikele nkulumo-nkulu. Mathwasana ya manguva lawa a ma nge fani ni lawa ya khale, hikuva yo tala ya wona a ma nge kumi swiavelo swo ya ematikweni man’wana kumbe ma tiphina hi mintokoto yo chumayela ensin’wini leyi nga riki na Timbhoni. Xana ma fanele ma titwa njhani hi swiavelo swa wona?
Loko vadyondzisiwa va 70 lava Yesu a a va rhumile va vuya eka tsima ra vona ro chumayela, va vuye ni mahungu yo tsakisaka ya leswaku va hlongole madimona hi vito rakwe. (Luka 10:1, 17) Yesu u pfumerile leswaku mahungu wolawo a ma tsakisa hakunene, kambe u te: “Nilokoswiritano, swi nga tshuki swi mi tsakisa leswi, leswaku mimoya ya titsongahata eka n’wina, kambe tsakisisani hileswaku mavito ya n’wina ma tsariwile etilweni.” (Luka 10:20) A a hlamusela leswaku a hi nkarhi hinkwawo va nga ta kuma vuyelo byo tano lebyi tsakisaka. A va fanele va tsakisiwa hi ku tshembeka ka vona eka Yehovha ni hi ku va mavito ya vona “ma tsariwile etilweni” ku nga ri hi mintokoto leyi va yi kumaka entirhweni wo chumayela.
Makwerhu Jackson u te: “Leswi Yesu a swi dyondziseke vadyondzisiwa vakwe va 70 swa ha tirha ni le ka hina.” Ntsako ni ku tshembeka ka hina a swi fanelanga swi titshega hi mintokoto leyi hi yi kumaka ensin’wini. Ematshan’weni ya sweswo, ntsako ni ku tshembeka ka hina hi swi kuma hi ku va hi hlayisa vuxaka bya hina na Yehovha ni ku hisekela ntirho wakwe.
Yesu na yena u langutane ni swiyimo leswi a swi ta n’wi heta matimba. Hi xikombiso, endzhaku ka loko a phamele vanhu va magidi hi singita, va sungule ku n’wi landzela. (Yohane 6:10-14, 22-24) Kambe swi nga si ya kule, vo tala va vona va khunguvanyisiwe hi leswi Yesu a a swi dyondzisa, lerova va tshike ku n’wi landzela. (Yohane 6:48-56, 60, 61, 66) Ku hambana ni sweswo, vaapostola va hambete va landzela Yesu. Va veke xikombiso lexinene hi ku dzikisa mianakanyo ya vona eka ku tshembeka ni le ka vuxaka bya vona na Yehovha kambe ku nga ri eka vuyelo lebyi a va byi kuma.—Yohane 6:67-69.
Mahetelelo. Endzhaku ka loko swichudeni swi nyikiwe tidiploma, xichudeni xin’wana xi hlaye papila ro kombisa ku tlangela. Makwerhu Pierce u hetelele hi ku vula leswaku vanhu va Xikwembu ku katsa ni mathwasana ya Giliyadi, a va fanelanga va titeka va ri vanhu lava hlawulekeke ngopfu. (Mintirho 4:13; 1 Vakorinto 1:27-31) Yehovha wa ku amukela ku tinyiketela ka hina naswona u hi nyika moya wakwe lowo kwetsima. Kambe a nga tsakisiwi hi vutivi lebyi hi nga na byona, makwerhu Pierce u te: “Yehovha u tsakisiwa hi ku tshembeka ni ku tinyiketela ka hina eka yena.”