text:
DYONDZISA VANA VA WENA
Yesu Kreste
—Xana Hi Fanele Hi N’wi Tsundzuka Njhani?
Hi December vanhu vo tala emisaveni hinkwayo va vona swifaniso swa Yesu loko a ha ri ricece. U va a ri exidyelweni, ku nga bokisi lerikulu laha ku hlayisiwaka byanyi bya swifuwo leswaku swi dya kona. Xana hi fanele hi tsundzuka Yesu tanihi n’wana ntsena?— * A hi buleni hi ndlela ya nkoka leyi hi nga n’wi tsundzukaka ha yona. Hi nga dyondza eka leswi humeleleke ntlawa wa varisi lava a va ri enhoveni ekusuhi ni le Betlehema hi vusiku byebyo.
Hi xitshuketa ku humelele ntsumi eka varisi. Yi va byele leswi: “Namuntlha mi velekeriwe Muponisi, loyi a nga Kreste Hosi.” Ntsumi yi tlhele yi va byela leswaku a va ta kuma Yesu a “phutseriwe hi malapi ya tinguvu, [a] etlele exidyelweni.” Hi nkarhinyana tintsumi tin’wana to tala ti sungule “ku vonga Xikwembu.”
A wu ta titwa njhani loko u twa tintsumi ti vonga Xikwembu?— Varisi va tsakile! Va te: “Hakunene a hi fambeni hi ya fika eBetlehema, hi ya vona nchumu lowu wu endlekeke.” Va kume “Mariya swin’we na Yosefa, ni ricece ri etlele exidyelweni.”
Hi ku hatlisa, van’wana na vona va ye eBetlehema laha Mariya na Yosefa a va ri kona. Loko varisi va va byela leswi humeleleke, hinkwavo va hlamarile. Xana wa swi tsakela ku tiva swilo leswi swo hlamarisa?— Hinkwerhu ka hina lava rhandzaka Xikwembu ha swi tsakela. Sweswi a hi voneni leswaku ha yini ku velekiwa ka Yesu ku endle leswaku ku va ni ntsako lowukulu. Leswaku hi endla tano, a hi tlheleleni endzhaku emahlweni ko va Mariya a tekiwa.
Siku rin’wana ntsumi leyi vuriwaka Gabriyele yi endzele Mariya. Yi n’wi tshembise leswaku a ta veleka n’wana loyi a nga ta “va lonkulu naswona u ta vuriwa N’wana wa La nge Henhla-henhla.” Gabriyele u te: ‘U ta va hosi naswona mfumo wakwe a wu nge vi na makumu.’
Mariya a a lava ku tiva ndlela leyi sweswo a swi ta endleka ha yona, tanihi leswi a nga si tshama a tivana ni wanuna. Kutani Gabriyele u n’wi byele leswi: “Matimba ya La nge Henhla-henhla ma ta ku funengeta. Hikwalaho ka sweswo lexi nga ta velekiwa na xona xi ta vuriwa lexo kwetsima, N’wana wa Xikwembu.” Ku susa N’wana wa Xikwembu etilweni kutani vutomi byakwe byi nghenisiwa embelekweni wa Mariya leswaku a kula a va n’wana—a ku ri singita lerikulu!
Xana u tshama u vona swifaniso leswi kombaka ‘vavanuna vanharhu vo tlhariha’ va endzele Yesu loko a ha ri n’wana swin’we ni varisi?— Hi minkarhi ya Khisimusi swifaniso swo tano swi tolovelekile. Kambe a swi pakanisi. Hakunene ‘vavanuna volavo vo tlhariha’ a ku ri vangoma va swilo swa le mpfhukeni, ku nga vaendli va swilo leswi Xikwembu xi swi solaka. A hi voneni leswaku ku humelele yini loko va fika. Bibele yi ri: “Loko va nghena endlwini, va vona n’wana lontsongo a ri na Mariya mana wakwe.” Kutani hi nkarhi wolowo Yesu a nga ha ri ricece leri tshamaka exidyelweni; a a ri n’wana loyi a a tshama na Yosefa na Mariya endlwini!
Xana vangoma va swilo swa le mpfhukeni va n’wi kume njhani Yesu?— Va kongomisiwe hi “nyeleti,” a yi va kongomisanga eBetlehema kambe yi sungule yi va kongomisa eka Hosi Heroda wa le Yerusalema. Bibele yi vula leswaku Heroda a a lava ku kuma Yesu leswaku a ta n’wi dlaya. Sweswi anakanyisisa hi mhaka leyi. U anakanya leswaku i mani loyi a nga endla leswaku nyeleti yi kongomisa vangoma volavo va swilo swa le mpfhukeni eka Heroda?— A ku nga ri Xikwembu xa ntiyiso, ku nga Yehovha, kambe a ku ri nala wa xona, ku nga Sathana Diyavulosi!
Namuntlha Sathana u ringeta ku endla vanhu va teka Yesu tanihi n’wana la nga pfuniki nchumu. Kambe ntsumi Gabriyele yi byele Mariya yi ku: ‘U ta va hosi naswona mfumo wakwe a wu nge vi na makumu.’ Sweswi Yesu u fuma tanihi Hosi etilweni naswona ku nga ri khale u ta herisa valala hinkwavo va Xikwembu. Leyi hi yona ndlela leyi hi faneleke hi tsundzuka Yesu ha yona naswona hi fanele hi byela van’wana hi mhaka leyi.
Hlaya matsalwa lawa eBibeleni ya wena
^ ndzim. 3 Loko u hlayela n’wana, mfungho lowu wu endleriwe ku ku tsundzuxa leswaku u yima, kutani u rindzela leswaku a hlamula xivutiso xa kona.


c: text/html

text:
Xana Mfumo Wa Xikwembu Wu Le Mbilwini Ya Wena?
Nhlamulo ya Bibele
Doo, Mfumo wa Xikwembu a hi nchumu lowu nga etimbilwini ta Vakreste. * Bibele yi hlamusela ndhawu ya ntiyiso leyi wu kumekaka eka yona yi ku, “mfumo wa matilo.” (Matewu 4:17, Bibele—Mahungu Lamanene) Xiya ndlela leyi Bibele yi wu kombisaka ha yona leswaku i mfumo wa xiviri lowu fumaka wu ri etilweni.
Mfumo wa Xikwembu wu ni vafumi, vanhu, milawu ni xikongomelo xo hetisisa ku rhandza ka Xikwembu etilweni ni laha misaveni.—Matewu 6:10; Nhlavutelo 5:10.
Hulumendhe ya Xikwembu kumbe Mfumo, wu ta fuma “vanhu, vanhu va matiko ni tindzimi hinkwato” laha misaveni. (Daniyele 7:13, 14) Vulawuri bya mfumo lowu a byi humi evanhwini kambe eka Xikwembu.—Pisalema 2:4-6; Esaya 9:7.
Yesu u byele vaapostola vakwe vo tshembeka leswaku va ta va na yena eMfun’weni wa matilo laha va nga ta “tshama eswiluvelweni.”—Luka 22:28, 30.
Mfumo wu ni valala lava wu nga ta va lovisa.—Pisalema 2:1, 2, 8, 9; 110:1, 2; 1 Vakorinto 15:25, 26.
Bibele a yi dyondzisi swona leswaku Mfumo wa matilo wu le mbilwini ya wena leswi vulaka leswaku wu fuma wu ri embilwini. Hambiswiritano, yi kombisa leswaku “rito ra Mfumo” kumbe “mahungu lamanene . . . ya Mfumo” ma nga khumba timbilu ta hina.—Matewu 13:19; 24:14.
Marito lama nge “mfumo wa Xikwembu wu kona exikarhi ka n’wina” ma vula yini?
Vanhu van’wana va pfilunganyekile malunghana ni laha Mfumo wu nga kona hikwalaho ka ndlela leyi Luka 17:21 yi hundzuluxeriweke ha yona eka Tibibele tin’wana. Hi xikombiso, Bibele Ya Mahungu Lamanene yi vula leswaku “mfumo wa Xikwembu wu kona exikarhi ka n’wina.” Leswaku hi twisisa ndzimana leyi kahle, hi fanele hi kambisisa mongo wa yona.
Yesu a a vulavula ni Vafarisi, ku nga ntlawa wa varhangeri va vukhongeri lava a va n’wi kaneta naswona va tlheleke va hoxa xandla eku endleni leswaku a dlayiwa. (Matewu 12:14; Luka 17:20) Xana swa twala ku ehleketa leswaku Mfumo a wu ri etimbilwini ta vona to sihalala? Yesu u va byele a ku: “Endzeni mi tele vukanganyisi ni ku kala nawu.”—Matewu 23:27, 28.
Vuhundzuluxeri byin’wana byi ma hundzuluxele kahle marito ya Yesu lama nga eka Luka 17:21: “Mfumo wa Xikwembu wu kona exikarhi ka n’wina.” (Bibele—Mahungu Lamanene) “Mfumo wa Xikwembu wu le xikarhi ka n’wina.” (Marito lawa hi lo voyamisa; Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa) Mfumo wa matilo a wu ri “exikarhi” ka Vafarisi, hileswi Yesu loyi a vekiweke hi Xikwembu leswaku a va Hosi, a a yime emahlweni ka vona.—Luka 1:32, 33.
^ ndzim. 3 Mintlawa yo tala ya Vukreste yi dyondzisa leswaku Mfumo wa Xikwembu wu le ndzeni ka munhu kumbe wu le mbilwini. Hi xikombiso, le United States, Southern Baptist Convention yi vule leswaku Mfumo wa Xikwembu i nchumu “lowu nga embilwini ni le vuton’wini bya munhu.” Hilaha ku fanaka, ebukwini yakwe leyi vuriwaka Jesus of Nazareth, Mupapa Benedict wa vu-16 u vule leswaku “Mfumo wa Xikwembu wu va kona eka mbilu leyi yingisaka.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maluleke
Va ka Maluleke i Van’wanati. A va tshama enambyeni wa N’wanati, Mozambique, kusuhi ni lwandle (Nyembani), ni tiva lerikulu va nge N’wampfukwe. Va sukile kona loko ku fika Soshangana. Va luleka va ta a vupela dyambu bya Mozambique, va tshama va longoloka na nambu wa Limpopo va hlota ti ndlopfu va xavisa timhondzo.
Nxaxamelo lowu tiviwaka wa vakwokwa-wa vakwokwani vaka Maluleke wu sungula eka Maxakadzi ivi wu ta haleno.
Leswinga ndzeni
Xithopo xa muti[Lulamisa | edit source]
Maluleke
Va ka xinyela babela
Matoto ya tihuku ya lema rihlelo
Va ka mafula hi xivuri
Va tshika nyundzu
Hi va N’wanati, hi vadyi va bangu.
Lexi hi xona xi thopo lexi tivekaka xa muti lowu. Kuni ku hambana-nyana eka swi mutana swa ka Maluleke loko swiri karhi swi thopa xivongo lexi, kambe hinkwaswo swo thlelela eka Maxadzi.
Matimu ya muti[Lulamisa | edit source]
Matimu lawa aya helelanga ya ta tatisiwa hikuya ka nkarhi.
Kokwana kumbe tatana lonkulu I Xixangaxivi kumbe Xixangaxile.
Va ka Maluleke I Van’wanati. A va tshama enambyeni wa N’wanati, ka Gaza, kusuhi ni lwandle, ni tiva lerikulu va nge N’wampfukwe. Va sukile kona loko ku fika Vangoni. Va luleka, ku sala Mbingwana, a veleka Xipenenyana. Van’wana va ri hi yona hosi leyikulu ya va ka Maluleke. Kutani van’wana va ta a Transvaal, va kuma Vanyayi (va ka Baloyi).
Va ka Maluleke I vamakwavo na va ka Makwakwa. Khale a va akile Ebileni, xikarhi ka Vembe na Xengana. Va ka Sono vona a va akile n’walungwini wa Nkolwana-Benjana, ku ya fika aNkumeni. Loko va hambana na va ka Makwakwa, va ka Maluleke va lulama na Vembe (Limpopo river, va hlota tindlopfu, va fika amahlanganeni ya Vembe na Rivubye. Va aka kona, eN’walungwini wa Baloyi (Vanyayi) va hlula, kutani va fuma tiko leri nga xikarhi ka Xingwedzi, Xirindzi, Vembe na Nadaje.
Malenga u velekile Ncelwa (Mayeke), Muswana na Maxakadzi kutani a rhuma Ncelwa ku ya lwa ni valala kambe mana wa Ncelwa a ku ka yena: “U nga yi, unga ta dlawa” Kutani Malenga a vutisa Maxakadzi aku: “Wena u ri yini” Yena a ku “ndzi ta ya” kutani a ya a hlula Vanyayi, a ti tekela tiko, a teka ni tinhloko ta tindlopfu. Malenga u fele a N’wampfukwe, kutani a lava ku nyika vuhosi eka Ncelwa leswi ngi a yi ri hosi. Ncelwa a chava kutani ku fuma Maxakadzi.
Rhavi e ka swiyenge swa rixaka ra machangana[Lulamisa | edit source]
Hi ku ya hi Henri Junod va ka Maluleke, va hlayiwa eka rhavi ra Va N'walungu e ka rixaka ra vaTsonga.
Vukosi[Lulamisa | edit source]
Va ka Maluleke i tihosi eka tindhawu leti: Xikundu, Mhinga, Muyexe,Nhlaniki,Mulamula,Dumela(Bulwini),Xigalo,Makuleke.


text:
Xigonzo 7
Xini a Mufumo wa Nungungulu?
1. Xini a Mufumo wa Nungungulu?
A Mufumo wa Nungungulu mufumo wa le tilweni. Wona wu ta valeta a mifumo yontlhe leyi yinwani wu tlhela wu maha lezaku a kuranza ka Nungungulu ku mahiwa le tilweni ni laha misaveni. A mahungu ma wulawulako hi Mufumo wa Nungungulu ma sasekile. Lokuloku, a Mufumo wa Nungungulu wu ta tatisa a xilaveko xa vanhu xa kuva ni mufumo wa wu nene. Wona wu ta tlhanganyisa a vanhu vontlhe va to ngha va hanya misaveni.
A mufumo wu fanele kuva ni hosi. Jehova i lo yimisa a N’wana wakwe, Jesu Kristu, lezaku ava Hosi ya Mufumo Wakwe.
2. Hikuyini Jesu a nga Hosi yi ringanelwako?
A N’wana wa Nungungulu i Hosi yi ringanelwako hi lezi a nga mu nene, na a yimelela kululama. (Johani 1:14) Yena kambe i na ni ntamu wa ku vuna vanhu hakuva i ta fumela misava na a hi le tilweni. Anzhako ka kuva a vuxilwe hi ka vafileko, i lo tlakukela tilweni a ya tshama a rinzela canjeni ga xinene ga Jehova. (Maheberu 10:12, 13) Hi kugumesa, Nungungulu i lo mu nyika ntamu wa ku sangula ku fuma.
3. Hi vamani va to fuma na Jesu?
A ntlawa wo kari wu vitwako “vobasa” wu ta fuma zinwe na Jesu le tilweni. (Danieli 7:27) A vobasa vo sangula ku hlawulwa ku vile vapostoli vo tsumbeka va Jesu. Jehova wa ha simama ku hlawula vavanuna ni vavasati vo tsumbeka kota vobasa kala ni nyamutlha. A ku fana na Jesu, vona va vuxiwa na va hi ni miri wa moya.
Vanhu vangani va yako le tilweni? Jesu i va vitana a ku i “ntlhambi wu tsongwani.” (Luka 12:32) Hi kugumesa, a ntsengo wabye wu tava 144.000. Vona va ta fumela misava zinwe na Jesu.
4. Zini zi nga maheka a xikhati lexi Jesu a nga sangula ku fuma?
A Mufumo wa Nungungulu wu sangulile ku fuma hi 1914. * A ximaho xo sangula xa Jesu kota Hosi xi vile ku hlongola Satani ni madimoni yakwe vata misaveni. Satani i lo zangara a sangula ku vanga zikarato misaveni yontlhe. (Kuvululelwa 12:7-10, 12) Kusukela xikhatini lexo, a kuxaniseka ka vanhu kuya ku engeteleka nguvu. A tiyimpi, tindlala, mitungu, ni kutsekatseka ka misava zi maha xipanze xa “xiwoniso” xa lezaku lokuloku a Mufumo wu ta wonelela hi kumbhelela a zilo zontlhe za laha misaveni.
5. Zini lezi a Mufumo wa Nungungulu wu zi mahako?
Hi ku tirisa a ntiro wa kuxumayela wu mahiwako misaveni yontlhe, a Mufumo wa Nungungulu wu sina wu tlhanganyisa xidlemo xa hombe xa vanhu va matiko wontlhe. A vanhu vo rula va timiliyoni va maha vafumelwi va Jesu. A Mufumo wa Nungungulu wu ta va vikela a xikhati lexi wu to lovisa a mafambisela ya zilo yo biha lawa ma nga kona zezi misaveni. Hikwalaho, vontlhe lava va lavako ku vuneka hi Mufumo wa Nungungulu va fanele ku gonza kuva vafumelwi va ingisako va Jesu.
Hi xikhati xa ku ringana 1.000 wa malembe, a Mufumo wa Nungungulu wu ta tatisa a kungo go sangula ga Nungungulu xungetano hi vanhu. A misava yontlhe yi ta maha paradise. Hi kugumesa, Jesu i ta tlhelisa a Mufumo ka Dadani wakwe. (1 Va Le Korinte 15:24-26) Xana wa tiva wokari u navelako ku mu bhulela hi Mufumo wa Nungungulu?
^ nzi. 12 Kasi ku kuma manwani mahungu xungetano hi lezi a Biblia gi profetisileko zona a lembe ga 1914, wona a maphajina 215-218 ya bhuku Zini Lezi A Biblia Gi Zi Gonzisako Hakunene?


text:
Ku Hlangana Ka Tikereke
—Xana Swi Fambisana Ni Ku Rhandza Ka Xikwembu?
“Xana tikereke ti endla leswaku hi va ni vun’we kumbe to hi hambanisa?” Xivutiso lexi xi vutisiwe hi vahlayi va phepha-hungu ra The Sydney Morning Herald. Vanhu vo tala lava hlamuleke lava endlaka 89 wa tiphesente, va vona onge tikereke ta hi hambanisa.
HAMBISWIRITANO, vanhu lava seketelaka ku hlangana ka tikereke a va yimi na yona mhaka leyi. Eboo Patel, loyi a nga musunguri wa Interfaith Youth Core u te: “Ku hava kereke leyi nga riki na mhaka ni leswaku vanhu va yona va ni ntwela-vusiwana . . . , va hlayisa mbango ni ku va ni malwandla.”
I ntiyiso leswaku Mabudha, Makhatoliki, Maprotestente, Mahindu, Mamoslem ni van’wana vo tala va tirhisana minkarhi yin’wana leswaku va lwisana ni vusweti, ku lweriwa ka timfanelo ta vanhu, ku yirisiwa ka tibomo leti fuhlekiwaka kumbe ku lulamisiwa ka timhaka ta mbango. Tikereke to hambana-hambana ta hlangana leswaku ti bula hi ndlela leyi ti nga swi endlaka ha yona leswaku ti va ni vun’we ni ku va leti khutazanaka. Ti tlangela ku hlangana ka tona hi ku endla mihivahivani yo lumeka makhandlhela, ti endla minkhuvo, ti yimbelela, ti endla swikhongelo ni swin’wana.
Xana ku hlangana ka tikereke i ndlela yo herisa ku nga twanani loku nga kona exikarhi ka tona? Nakambe xana ku hlangana ka tikereke i ndlela leyi Xikwembu xi yi tirhisaka leswaku xi tisa ku rhula emisaveni?
XANA SWA KOTEKA LESWAKU KU VA NI VUN’WE?
Yin’wana ya tinhlengeletano letikulu ta tikereke leti hlanganeke yi tibume hileswaku yi ni swirho leswi yimelaka tikereke to hambana-hambana to tlula 200 naswona yi khomiwa ematikweni ya 76. Yi vule leswaku xikongomelo xa yona i “ku endla leswaku tikereke ti tirhisana minkarhi hinkwayo naswona hilaha ku nga heriki.” Hambiswiritano, sweswo swi vonaka swi olova ku swi vula ku ri ni ku swi endla. Hi xikombiso, hi ku ya hi vahleri, nawu wa vona wu boheke ku vekiwa hi vukheta leswaku ku nga khunguvanyisiwi tikereke to tala leti wu sayineke. Ha yini? Xivangelo xin’wana a ku ri leswaku a va nga twanani emhakeni ya loko Xikwembu xi fanele xi katsiwa eka nawu wolowo. Hikwalaho ka sweswo va papalate ku vulavula hi Xikwembu.
Loko va tshike ku katsa Xikwembu, xana ripfumelo a ri ta va ra nkoka hi ndlela yihi? Ku engetela kwalaho, xana ku hlangana ko tano ka tikereke ku hambana njhani ni nhlengeletano yo pfuna swisiwana? Hi yona mhaka leyi tikereke leti hlanganeke leti boxiweke laha henhla ti nga ti hlamuselangiki tanihi ta vukhongeri kambe ti ti hlamuseleke tanihi “tinhlengeletano to endla leswaku ku va ni vun’we.”
XANA SWI ENERILE KU VA TIKEREKE TI KHUTAZA VANHU LESWAKU VA VA NI TIMFANELO LETINENE NTSENA?
Dalai Lama, museketeri loyi a dumeke wa ku hlangana ka tikereke u ri: “Tikereke hinkwato letikulu ti vulavula hi rungula leri fanaka: rirhandzu, ntwela-vusiwana ni ku rivalela.” U tlhele a ku: “I swa nkoka leswaku timfanelo leti ti va xiphemu xa vutomi bya hina bya siku ni siku.”
I swa nkoka swinene ku va ni timfanelo to tano to tanihi rirhandzu, ntwela-vusiwana ni ku rivalela. Loko a vulavula hi Nawu wa Mahanyelo, Yesu u te: “Hikokwalaho, swilo hinkwaswo, leswi mi lavaka vanhu va swi endla eka n’wina, na n’wina mi fanele mi swi endla eka vona.” (Matewu 7:12) Kambe xana ripfumelo ra xiviri i ku endla leswi nga swinene ntsena?
Loko a vulavula hi vanhu vo tala va le nkarhini wakwe lava a va vula leswaku va tirhela Xikwembu, muapostola Pawulo u te: “Hikuva ndzi mbhoni ya vona leswaku va xi hisekela Xikwembu; kambe ku nga ri hikwalaho ka vutivi lebyi kongomeke.” Xana xiphiqo a ku ri yini? Pawulo u te: “Hikwalaho ka leswi va nga ku tiviki ku lulama ka Xikwembu, kambe va lavaka ku simeka ku lulama ka vona vini.” (Varhoma 10:2, 3) Leswi a va pfumala vutivi lebyi kongomeke bya leswi Xikwembu a xi lava leswaku va swi endla, ku hiseka ka vona ni ripfumelo ra vona a swi ri swa hava.—Matewu 7:21-23.
LANGUTELO RA BIBELE HI KU HLANGANA KA TIKEREKE
Yesu u te: “Va tsaka lava kondletelaka ku rhula.” (Matewu 5:9) Yesu u hanye hileswi a a swi dyondzisa hi ku va a nga hlohloteli madzolonga naswona a a byela vanhu va vukhongeri byo hambana-hambana rungula leri endlaka leswaku ku va ni ku rhula. (Matewu 26:52) Lava amukeleke leswi a swi dyondzisa va susumeteleke ku va ni rirhandzu leri nga heriki. (Vakolosa 3:14) Kambe xana xikongomelo xa Yesu a ku ri ku hlanganisa vanhu hi ku ya hi tinxaka ta vona leswaku va ta kota ku hanyisana hi ku rhula? Xana u joyine van’wana eka tikereke ta vona?
Varhangeri va vukhongeri lava nga mpambukwa wa Vafarisi ni Vasaduki va kanete Yesu hi tihanyi hambi ku ri ku lava ku n’wi dlaya. Xana u endle yini? Yesu u lerise vadyondzisiwa vakwe a ku: “Va tshikeni. I vakongomisi lava feke mahlo.” (Matewu 15:14) Yesu a nga va khutazanga leswaku va ti hlanganisa ni vanhu vo tano.
Hi ku famba ka nkarhi, ku simekiwe vandlha ra Vukreste eKorinto, le Grikiya, ku nga muti lowu dumeke hi ku va ni vanhu va tinxaka ni vukhongeri byo hambana-hambana. Xana Vakreste va kwalaho a va ta langutana njhani ni xiyimo xexo? Muapostola Pawulo u va tsalele a ku: “Mi nga paniwi ni lava va nga riki vapfumeri.” Ha yini? Pawulo u te: “Ku ni ntwanano wihi exikarhi ka Kreste na Beliyali? Kumbe munhu la pfumelaka u ni xiphemu xihi ni loyi a nga riki mupfumeri?” Hiloko a va nyika ndzayo leyi nge: “Hikokwalaho humani exikarhi ka vona, mi tihambanisa.”—2 Vakorinto 6:14, 15, 17.
Swi le rivaleni leswaku Bibele yi lwisana ni mukhuva wa ku hlangana ka tikereke. Kambe u nga ha tivutisa, ‘Xana hi nga endla njhani leswaku hi va ni vun’we?’
KU ENDLA LESWAKU KU VA NI VUN’WE
Xitichi lexi vitaniwaka International Space Station xi ve kona hikwalaho ka matshalatshala lama endliweke hi matiko ya kwalomu ka 15. Xana u ehleketa leswaku tsima leri a ri ta va ri hetiwile loko matiko lama hoxeke xandla a ma nga pfumelelananga na yona pulani leyi faneleke yi tirhisiwa?
Entiyisweni, xexo i xiyimo lexi nga kona eka ku hlangana loku nga kona manguva lawa ka tikereke. Hambileswi va khutazaka vanhu leswaku va va ni vun’we ni ku xiximana, a va na yona pulani yo endla leswaku va va ni ripfumelo. Hikwalaho ka sweswo, mahanyelo ni tidyondzo ta vona swi vange ku avana.
Bibele yi ni milawu ya Xikwembu leyi fanaka ni pulani. Hi nga hanya hileswi Bibele yi swi vulaka. Lava va hanyaka ha swona va hlule xihlawuhlawu lexi nga kona exikarhi ka vanhu va tinxaka ni le tikerekeni kutani va dyondza ku tirhisana hi ku rhula ni hi vun’we. Loko xi vulavula hi mhaka leyi ka ha ri emahlweni, Xikwembu xi te: “Ndzi ta endla leswaku vanhu va hundzukela eka ririmi leri tengeke, leswaku hinkwavo va vitana vito ra Yehovha, va n’wi tirhela hi mbilu yin’we.” Vun’we byi va kona hikwalaho ka “ririmi leri tengeke,” ku nga nawu wa Xikwembu wa vugandzeri.—Sofaniya 3:9; Esaya 2:2-4.
Timbhoni ta Yehovha ta ku rhamba leswaku u ya eHolweni ya Mfumo leyi nga ekusuhi ni laha u tshamaka kona leswaku u ya ti vonela hi ya wena ku rhula ni vun’we lebyi nga kona exikarhi ka tona.—Pisalema 133:1.


text:
Sa Siphya ka JW.ORG
Diphepha diya ku kombiswa silo sa siphya si si nga betwa ka jw.org. U txi lava marevhista a maphya ni mabhuku maphya bela ka Diphepha da mabhuku.sa siphyaSa Siphya ka JW.ORG| Tifakazi ta Jehovha - Website ya MlayoniSa siphya
MABHUKU NI MABROXURA
Keep Seeking Jehovah’s Righteousness!—Matt. 6:33
MABHUKU NI MABROXURA
Engisa Txizimu u Hanya ngu ha ku si nga ku ni Magwito
MABHUKU NI MABROXURA
Ngu Yahi Mahungu A Manene Aya Matako Ngu ka Txizimu?
MABHUKU NI MABROXURA
Todo o Sorimento Acabara Em Breve?
MABHUKU NI MABROXURA
Vafi va nga tshumela ve hanya kambe?
MABHUKU NI MABROXURA
DiBhibhele U Di Wona i Di Txani?
MABHUKU NI MABROXURA


text:
Ngudo 7
Miṱangano Yashu I Hani?
Miṱanganoni ya u thoma ya Vhukriste ho vha hu tshi imbiwa, hu tshi rabelwa, hu tshi vhalwa na u haseledzwa Maṅwalo—ho vha hu sa itwi zwithu zwa mikhuvha. (1 Vha-Korinta 14:26) Ni nga lavhelela zwi fanaho miṱanganoni yashu.
Nyeletshedzo ya hone yo thewa Bivhilini nahone i a vhuyedza. Mafheloni a vhege, tshivhidzo tshiṅwe na tshiṅwe tshi a ṱangana u itela u thetshelesa nyambo ya Bivhili ya mimunithi ya 30 ine ya amba nga ha nḓila ine Maṅwalo a tshimbidzana ngayo na vhutshilo hashu na zwifhinga zwine ra khou tshila khazwo. Roṱhe ri ṱuṱuwedzwa uri ri tevhelele Bivhilini dzashu musi hu tshi vhalwa maṅwalo. Nga murahu ha nyambo, hu na Pfunzo ya “Tshiingamo” ya awara nthihi ine miraḓo ya tshivhidzo ya nga shela mulenzhe kha khaseledzo i bvaho kha thero ya nzudzanyo ya magazini u gudwaho wa Tshiingamo. Heyi khaseledzo i ri thusa u shumisa vhulivhisi ha Bivhili vhutshiloni hashu. Eneo mafhungo a gudwa zwivhidzoni zwoṱhe zwi fhiraho 100 000 ḽifhasini ḽoṱhe.
Ri thuswa u khwinisa vhukoni hashu ha u funza. Ri dovha ra kuvhangana nga madekwana vhukati ha vhege u itela mbekanyamushumo i re na zwipiḓa zwiraru. Hu thoma Pfunzo ya Bivhili ya Tshivhidzo ya mimunithi ya 30, ine ya vha khaseledzo ya mbudziso na phindulo ine ya ita uri ri pfesese nga ho dzikaho maitele a Maṅwalo na vhuporofita ha Bivhili. Nga murahu ha tevhela Tshikolo tsha Vhuḓinḓa ha lwa Ṱaḓulu tsha mimunithi ya 30, tshine tsha thoma nga khaseledzo ya tshipiḓa tsha Bivhili tshe tshivhidzo tsha tshi vhala hu tshee nga phanḓa. Nga murahu, vhagudiswa vhe vha ṅwalisa tshikoloni vha ṋekedza nyambo dzavho pfufhi. Mueletshedzi u bula zwe a zwi ṱhogomela u itela u thusa vhagudiswa uri vha khwinise vhukoni havho ha u vhala na u amba. (1 Timotheo 4:13) Tsha u fhedza, hu tevhela Muṱangano wa Tshumelo wa mimunithi ya 30, une wa vha dzinyambo, misumbedzo na nyambedzano dzine dza ri gudisa nḓila ya u funza vhaṅwe Bivhili.
Musi ni tshi ḓa miṱanganoni yashu, a zwi timatimisi uri ni ḓo takadzwa nga nḓila ine Bivhili ya funzwa ngayo.—Yesaya 54:13.
Ni nga lavhelela u pfa mini miṱanganoni ya Ṱhanzi dza Yehova?
Ndi ufhio muṱangano washu wa vhukati ha vhege une na nga takalela u vha hone khawo?


text:
XIHONDZO XO RINDZA JUNE 2014
Xikwembu Xi Ri Yini Hi Ku Dzaha?
Ku tiva langutelo ra xona swi nga ku pfuna leswaku u tshika ku dzaha.
Ntungu Wa Misava Hinkwayo
Ha yini vanhu va ya emahlweni ni ku dzaha hambileswi ku endliwaka matshalatshala yo lwisana na kona?
Xikwembu Xi Ri Yini Hi Ku Dzaha?
Leswi Bibele yi nga vulavuriki hi fole, hi ta swi tiva njhani leswaku Xikwembu xi ri yini hi ku dzaha?
Xana U Tshame U Xi Dya Xinkwa Xa Vutomi?
Ha yini Yesu a vule leswaku a a ri xinkwa lexi humaka etilweni?
Hi Wihi Ntshembo Lowu Nga Kona Hi Maxaka Ya Mina Lama Feke?
Bibele yi vula leswaku Xikwembu xi ta pfuxa ni lava nga lulamangiki eku feni. Ha yini xi ta endla tano?
Vavanuna Vanharhu Lava Lavisiseke Ntiyiso Hi Va-1500
—Va Kume Yini?
Capito, Cellarius na Campanus, hinkwavo va endle nchumu lowu va holoviseke ni Kereke ya Khatoliki ni lava a va nga pfumelelani ni tidyondzo ta yona.
Tinhlamulo Ta Swivutiso Swa Bibele
Xana xikongomelo xa misava xi ta kala xi hetiseka?
Swin'wana Leswi Nga Kona Eka Internet
Xana Xikwembu Xi Fanele Xi Soriwa Hikwalaho Ka Leswi Hi Xanisekaka?
Ku xaniseka ku khumba vanhu hinkwavo, hambi ku ri lava Xikwembu xi va rhandzaka. Ha yini?


text:
Broxara Leyi Humesiweke Hi Tindzimi To Tala Leyi Nga Ni Swifaniso Leswi Dyondzisaka
Odval u tshama eMongolia. A nga tiyiseki leswaku u ni malembe mangani kambe u ehleketa leswaku u velekiwe hi 1921. Loko a ha ri ntsongo, a khathalela swifuwo swa ka vona naswona u lo nghena xikolo lembe rin’we ntsena. A nga koti ku hlaya. Hambiswiritano, broxara leyi kokaka mahlo ya ha ku n’wi pfuna leswaku a tiva Xikwembu ni ku dyondza hi vumundzuku lebyi tsakisaka lebyi nga ta kumiwa hi vanhu lava xi yingisaka. Vutivi byolebyo byi n’wi khumbe mbilu.
Broxara leyi, leyi humesiweke hi 2011 hi Timbhoni ta Yehovha yi kumeka hi mixaka yimbirhi. Hatimbirhi ka tona ti ni swifaniso swo saseka kambe ti hambana hi leswaku leyin’wana a yi na marito yo tala.
Broxara leyi nga ni marito yo tala leyi nge, Yingisa Xikwembu Kutani U Hanya Hilaha Ku Nga Heriki yi ta kumeka hi tindzimi ta 583, kasi leyin’wana leyi nge Yingisa Xikwembu yi ta kumeka hi tindzimi ta 483. Ringanisa leswi ni Vumbiwa Bya Misava Hinkwayo Bya Timfanelo Ta Vanhu Bya Nhlangano Wa Matiko, lebyi hi October 2013 byi hundzuluxeriweke hi tindzimi ta 413. Ku tlula kwalaho, se ku fambisiwe tikopi ta kwalomu ka 80 wa timiliyoni ta tibroxara letimbirhi.
Le Brazil, wansati un’wana la kuleke u amukele broxara leyi nge, Yingisa Xikwembu ivi a ku: “Swa tsakisa ku tiva leswaku ku ni vanhu lava khathalaka hi vanhu vo fana na mina. A ndzi nga ti amukeli timagazini ta n’wina hikuva a ndzi swi koti ku hlaya. Kambe ndzi lava broxara leyi.”
Brigitte, wansati loyi a nga kotiki ku hlaya loyi a tshamaka eFurwa, u te: “Masiku hinkwawo ndzi tsakela ku languta swifaniso leswi nga eka broxara leyi.”
Laha Afrika Dzonga, Mbhoni yin’wana yi tsale yi ku: “Ndzi kume broxara yo antswa leyi ndzi pfunaka leswaku ndzi byela vanhu ntiyiso wa le Bibeleni endhawini leyi va vulavulaka Xichayina. Ndzi ve ni lunghelo ra ku bula ni man’wana ya mathwasana ya le yunivhesiti, vanhu vo tlhariha swinene hambi ku ri vanhu lava nga swi kotiki ku hlaya. Broxara leyi nge, Yingisa Xikwembu Kutani U Hanya Hilaha Ku Nga Heriki yi ndzi pfuna leswaku ndzi kota ku pfuna van’wana leswaku va twisisa tidyondzo ta xisekelo ta Bibele hi xihatla. Ku nga si hela ni 30 wa timinete, ndzi va ndzi sungule dyondzo ya Bibele.”
Timbhoni timbirhi ta xisati le Jarimani ti dyondza ni mpatswa wun’wana lowu dyondzekeke. Nuna wa kona u tsake ngopfu loko ti n’wi nyika broxara ivi a ku: “Ha yini mi nga ndzi nyikanga broxara leyi khale? Yi ndzi pfuna ku twisisa swiendlakalo ni tinhlamuselo ta Bibele hi ku olova.”
Wansati un’wana la nga twiki, le Australia u te: “Malembe yo tala a ndzi tshama endlwini leyi ku tshamaka tinani. A ndzi ri ni vuxaka lebyikulu ni varhangeri va kereke ku tlula lavan’wana. Hambiswiritano, a nga kona ni un’we wa vona loyi a ndzi dyondziseke leswaku Mfumo wa Xikwembu i yini. Swifaniso leswi nga endzeni ka broxara leyi, swi ndzi pfune ku twisisa leswi Matewu 6:10 yi vulaka swona.”
Rhavi ra Timbhoni ta Yehovha le Canada ri tsale ri ku: “Endzhaku ka ku vona broxara leyi nge Yingisa Xikwembu hi Xikrio, vanhu vo tala va le Sierra Leone va susumeteleke ku vula leswaku hakunene Timbhoni ta Yehovha ti tirha hi matimba leswaku ti burisana ni van’wana hi rungula ra Bibele. Van’wana va vule leswaku ‘Timbhoni ta Yehovha ti khathala ngopfu hi vanhu kambe vo tala a va endli tano.’ ”


text:
XIPIMO XA WUNHARU
Hi Gihi Khungo Ga Nungungulu Xungetano Hi Misava?
Hi gihi khungo ga Nungungulu xungetano hi vanhu?
Xana Nungungulu i phikizilwe hi ndlela muni?
Wutomi muni gi tova kona misaveni xikhatini xi tako?
A KHUNGO ga Nungungulu xungetano hi misava ga hlamalisa hakunene. Jehova i lava lezaku a misava yi tala hi vanhu va kutsaka, ni va ku hanya khwatsi. A Biblia gi ngalo “Nungungulu i lo byala a simu…lomu Edeni” ni lezaku yena “i lo milisa…tontlhe tisinya ti sasekileko kucuwukekeni, na ti sasekile ku giwa.” Anzhako ka kuva Nungungulu a vangile wanuna ni wasati vo sangula, Adamu na Eva, Yena i lo va veka ka simu lego go saseka zonake a ku ngalo ka vona: “Pswalani, mu anza, mu tata misava, mu yi fumela.” (Genesisi 1:28; 2:8, 9, 15) Hikwalaho gi wa hi khungo ga Nungungulu a kuva vanhu vava ni vana, va anamisa mimbhingano ya paradise lego misaveni yontlhe, ni ku hlayisa a zihari.
2 Hi mawonela ya wena, xana a khungo ga Jehova Nungungulu xungetano hi kuva vanhu va hanya ka paradise misaveni gi ta tshuka gi tatiseka? Nungungulu i ngalo: “Nzi zi wulile, nzi ta zi maha zi tatiseka.” (Isaya 46:9-11; 55:11) Ina, lezi zi nga khungo ga Nungungulu zi ta tatiseka hakunene! Yena i ngalo a “nga yi mahi [misava] a kuva xiwula kanilezi a yi mahela kuva wutshamu go aka kona.” (Isaya 45:18) Vanhu va lixaka muni lava Nungungulu a nga lava lezaku va hanya misaveni? Niku xana i wa lava lezaku va hanya a xikhati muni? A Biblia ga hlamula: “A valulamileko va taga tshomba ya tiko, va aka ka gona kala kupinzuka.”—Tisimu 37:29; Kuvululelwa 21:3, 4.
3 Zi laha kubaseni lezaku lezo a zi se humelela. A vanhu inyamutlha va babya ni kufa; niku va tlhela valwa ni ku dayana. Zi kona zi nga kala ku famba khwatsi. Hakunene, gi wa nga hi khungo ga Nungungulu lezaku misava yiva lezi hi yi wonisako zona inyamutlha! Zini zi nga humelela? Hikuyini a khungo ga Nungungulu gi nga kala ku tatiseka? A ku na bhuku ni ginwe ga matimu legi gi tsalilweko hi munhu gi zi kotako ku hi byela lezo hakuva a hlomulo wu sangulele tilweni.
KUTUMBULUKA KA NALA
4 A bhuku go sangula ga Biblia gi wulawula hi mukaneti wo kari wa Nungungulu loyi a ti tivekisileko le sinwini ga Edeni. Yena i tlhamuseliwa kota “nyoka,” kanilezi i wa nga hi xihari. A bhuku go gumesa ga Biblia gi mu tivekisa kota loyi a “tibyako Muhlevi na Satani, a mukhohlisi wa tiko gontlhe.” Yena kambe i vitwa a ku i “nyoka leyi ya kale.” (Genesisi 3:1; Kuvululelwa 12:9) A ngelosi leyo ya ntamu, kutani xivangwa xa moya lexi xi nga woniwiko, yi tirisile a nyoka kasi ku wulawula na Eva, a ku fana ni lezi a munhu wo kari a tlharihileko a zi kotako ku maha a gezu gakwe gi ku khwatsi go huma hi laha ka xibhonekana xi nga laha kusuhani kakwe. Handle ko kanakana, a munhu loye wa moya i wa hi kona a xikhati lexi Nungungulu a nga longisela misava lezaku a vanhu va hanya ka yona.—Joba 38:4, 7.
5 Kota lezi a zivangwa zontlhe za Jehova zi mbheleleko kasi himani a vangileko a “Muhlevi” loyi, kutani “Satani” ke? Hi magezu yo olova, munwe wa vana va Nungungulu va moya ni va ntamu i lo ti hunzula a maha Muhlevi kutani Diyabu. Zi kotekisile kuyini lezo? Hi fanele ku tiva lezi, inyamutlha a munhu loyi a nga hi mu nene ni wo tsumbeka ka xikhati xo kari wa zi kota ku maha khamba. Zi mahekisa kuyini lezo? A munhu loye wa zi kota ku vumelela a kunavela ko biha lezaku ku kula lomu mbilwini yakwe. Loku a simama a ku ku alakanyela, a kunavela loko ko biha ka zi kota ku mu binza. Zonake loku ku humelela xikhati xi faneleko, yena wa zi kota ku tatisa a mixuvo leyo yo biha a nga kari a tshama hi ku yi alakanyela.—Jakobe 1:13-15.
6 Lezo zi humelele ka Satani Diyabu. Za koteka ku ngha a zwile Nungungulu na a byela Adamu na Eva lezaku vava ni vana va tata misava hi pswalo wabye. (Genesisi 1:27, 28) Kuzilava Satani i alakanyile lezi: ‘Wonani, vontlhe vanhu lava va wa ta khozela mina wutshanwini ga ku khozela Nungungulu!’ Hilezo a kunavela ko biha ku lo kula mbilwini yakwe. Hi magumo, i lo ku tatisa hi ku khohlisa Eva hi ku mu byeletela mawunwa xungetano hi Nungungulu. (Genesisi 3:1-5) Hizalezo yena i lo maha “Diyabu,” lezi zi wulako a ku “Muhlevi.” Hi xikhati xalexo, i lo maha “Satani,” lezi zi wulako a ku “Mukaneti.”
7 Hi ku tirisa mawunwa ni kukhohlisa, Satani Diyabu i lo maha lezaku Adamu na Eva va nga ingisi Nungungulu. (Genesisi 2:17; 3:6) Kota mihanzu ya kona, va lofa hi magumo, kota lezi Nungungulu a nga wulile lezaku zi wa ta maheka loku va nga ingisi. (Genesisi 3:17-19) Lezi Adamu a luzileko kumbhelela a xikhati lexi a nga onha, a pswalo wakwe wontlhe wu lo thapelwa hi xionho xakwe. (Va Le Roma 5:12) A mhaka leyo yi nga tlhamuselwa hi mufananiso wa pani gi tiriselwako ku woca tipawu. Loku a pani gi phatekile, zini zi humelelako a tipawu tontlhe leti ti mahiwako ka gona? A pawu yinwe ni yinwani yi huma na yi phatekile, kutani na yi nga mbhelelangi. Hi kufana, a munhu munwe ni munwani i thapelwe hi “kuphateka” kutani kungambheleli ka Adamu. Hi zalezo zi mahako vanhu vontlhe va khosahala ni kufa.—Va Le Roma 3:23.
8 A xikhati lexi Satani a mahileko lezaku Adamu na Eva va onhela Nungungulu, Satani hakunene i wa kari a rangela kuhluwuka. I wa kari a phikiza a mafumela ya Jehova. Hi lisine, Satani i wa wula ku ngalo: ‘Nungungulu a nga fumi khwatsi. I wula mawunwa niku i tsona vafumelwi vakwe a zilo za zi nene. A vanhu a va na xilaveko xa ku fumelwa hi Nungungulu. Va zi kota ku hlawula ha voce lezi za zi nene ni lezi za kubiha. Va ta tizwa khwatsi loku va fumelwa hi mina.’ I wa ta ku lulamisa hi ndlela muni Nungungulu a kulumbetwa loko? Vo kari va pimisa lezaku Nungungulu ngha a dele vahluwuki lavo. Xana lezo zi wa ta hlamula a kuphikiza ka Satani? Zi wa ta tiyisa lezaku a mafumela ya Nungungulu ma nene?
9 A kululama ko mbhelela ka Nungungulu ku wa nga ta mu vumelela a ku daya vahluwuki lavo ka xikhati xalexo. Yena i lo wona lezaku ku wa laveka xikhati kasi ku hlamula a kuphikiza ka Satani hi ndlela yo tsakisa ni ku komba lezaku Diyabu muhembi. Hilezo Nungungulu i bohile lezaku i wa ta vumelela vanhu a kuva va ti fuma hi xikhatanyana na va kucetelwa hi Satani. A ku hikuyini Jehova a mahileko lezo niku hikuyini a vumelelako lezaku ku hunza xikhati xo leha na a nga se lulamisa a timhaka leto hi ta wulawula hi zona ka Xipimo 11 xa bhuku legi. Makunu, zi nene a kuva hi alakanyela lezi: Xana Adamu na Eva va mahile khwatsi hi ku kholwa Satani, loyi wa ku cima i wa nga se va mahela a nchumu wa wu nene? Zi wa hi zi nene ka vona a ku kholwa lezaku Jehova, loyi a nga va nyikile zontlhe lezi va nga hi nazo, i wa hi muhembi wa tihanyi? Loku ku wa hi wena, na u mahile yini?
10 Zi nene a ku alakanyela a ziwutiso lezo hakuva a munwe ni munwani wa hina wa yimisana ni timhaka to fana ni leto inyamutlha. Ina, wena u na ni ndlela ya ku yimela a tlhelo ga Jehova kasi ku hlamula a kuphikiza ka Satani. Wa zi kota ku vumela Jehova kota Mufumeli wa wena u tlhela u vuna a ku komba lezaku Satani muhembi. (Tisimu 73:28; Mavingu 27:11) Lexi xi nga tsakisiko hi lezaku vanhu vatsongwani ntsena lava va hlawulako lezo xikari ka tibiliyoni leti ti nga kona tikweni. Lezo zi vuxa a xiwutiso xa lisima, Xana a Biblia ga gonzisa hakunene lezaku Satani hi yena a fumako tiko legi?
HIMANI A FUMAKO TIKO LEGI?
11 Jesu cima a nga kanakanangi lezaku Satani hi yena mufumeli wa tiko legi. Hi ndlela yo hlamalisa, hi xikhati xo kari Satani i kangetile Jesu “yontlhe mifumo ya misava ni wukosi ga yona.” Zonake Satani i lo tsumbisa Jesu aku: “Nzi ta ku nyika zontlhe lezi zilo, loku uwa lahasi u nzi khozela.” (Mateu 4:8, 9; Luka 4:5, 6) Alakanyela lezi. A xinyikiwo lexo xi wa tava xiringo ka Jesu loku Satani i wa nga hi mufumeli wa mifumo leyo? Jesu a nga alangi lezaku yontlhe mifumo leyo ya tiko yi wa hi ya Satani. Hi lisine, Jesu na a kanetile lezaku Satani a hi ntamu lowu wu fambisako mifumo leyo.
12 Hakunene, Jehova hi yena Nungungulu Nyamintamu, a Muvangi wa wuako legi go hlamalisa. (Kuvululelwa 4:11) Hambulezo, a ku na wutshamu legi a Biblia gi wulako lezaku Jehova Nungungulu kutani Jesu Kristu hi yena mufumeli wa tiko legi. Hi lisine, Jesu hi kukongoma i wulile lezaku Satani hi yena “hosana ya tiko legi.” (Johani 12:31; 14:30; 16:11) A Biblia gi tlhela gi wula lezaku Satani Diyabu hi yena “nungungulu wa misava leyi.” (2 Va Le Korinte 4:3, 4) Xungetano hi mukaneti loyi, kutani Satani, Johani, mupostoli wa muKristu, i tsalile lezi: “A tiko gontlhe gi le ntanwini wa loyi wa kubiha.”—1 Johani 5:19.
LEZI A TIKO GA SATANI GI TO FUVISISWA ZONA
13 A lembe ni lembe gi hunzako, a tiko giya gi anza hi kubiha. Gi tele hi mabutho ma lwako, varangeli va wupolitika va nga tsumbekiko, varangeli va wukhongeli va vaxengeteli, ni vamahi va kubiha vo tlanyala. A zi koteki a ku cica tiko gontlhe. A Biblia gi komba lezaku xi laha kusuhani a xikhati lexi Nungungulu a to lovisa a tiko go biha yimpini yakwe ya Har-Magedoni. A tiko legi gi ta valetwa hi ginwani ga giswa gi nga ni kululama.—Kuvululelwa 16:14-16.
14 Jehova Nungungulu i hlawulile Jesu Kristu a kuva Mufumeli wa Mufumo Wakwe wa le tilweni. Kaleloko, Jehova i wulile na ka ha hi mahlweni lezaku: “Hi pswalelwe n’wana, hi nyikilwe a nisanyana, a wuhosi gi vekilwe makatleni yakwe; yena i ta vitanwa…Hosi ya Kurula. A kufuma kakwe ku ta enzeleka, ni kurula ku nga ta kuva na magumo.” (Isaya 9:6, 7) Xungetano hi mufumo lowo, Jesu i gonzisile valanzeli vakwe a ku khongelisa lezi: “A wute mufumo wa wena. Kuranza ka wena a ku mahiwe misaveni, kota lezi ku mahiwako le tilweni.” (Mateu 6:10) Kota lezi hi to zi wona mahlweni a bhukwini legi, lokuloku a Mufumo wa Nungungulu wu ta fuvisa a mifumo yontlhe ya tiko legi, zonake wona wu ta valeta yona yontlhe. (Danieli 2:44) Zalezo a Mufumo wa Nungungulu wu ta hunzula misava yiva paradise.
A TIKO GISWA GI TSHINELE!
15 A Biblia ga hi tiyisa: “Hi kota ya xitsumbiso xakwe [Nungungulu], hina ha langutela a matilo maswa ni misava yiswa, lomu a kululama ku tshamileko kona.” (2 Pedro 3:13; Isaya 65:17) Ka zikhati zo kari loku a Biblia gi kumbuka “misava,” gi wulawula hi vanhu lava va hanyako misaveni. (Genesisi 11:1) Hikwalaho a “misava yiswa” yo lulama wuhlengeli ga vanhu lava va amukelekako mahlweni ka Nungungulu.
16 Jesu i tsumbisile lezaku a misaveni yiswa leyi yi tako, lava va amukelekako mahlweni ka Nungungulu va wa ta amukela a xinyikiwo xa “wutomi ga pinzukelwa.” (Marku 10:30) Maha wuxinji u vulula a Biblia ga wena ka Johani 3:16 ni Johani 17:3, u gonza lezi Jesu a nga ku ngalo hi fanele ku zi maha kasi ku kuma wutomi ga pinzukelwa. Makunu, wona a makatekwa lomu ka Biblia lawa ma to buziwa hi lava va ti kombako na va fanela ku amukela a xinyikiwo lexo xo saseka hi ka Nungungulu Paradiseni gi tako misaveni.
17A kubiha, yimpi, wugevenga, ni timholova zi nga ta hava kona. “A wakubiha a nga ta kuva kona…Kanilezi lava va rulako va taga tshomba ya tiko.” (Tisimu 37:10, 11) A kurula ku tava kona hakuva ‘Nungungulu i ta maha a tiyimpi ti khawula kala magumelweni ya misava.’ (Tisimu 46:9; Isaya 2:4) Zonake “a wakululama i ta hluka; ni kurula ku ta anza, kala a hweti yi ngave kona”—lezo zi wula a ku kala kupinzuka!—Tisimu 72:7.
18A vakhozeli va Jehova va ta hanya kuruleni. Laha a vaIsraeli va zikhati za kutsaliwa ka Biblia va nga kari va ingisa Nungungulu, va wa hanya kuruleni. (Levi 25:18, 19) Zi ta tsakisa nguvu a ku hanya kuruleni ko fana ni loko Paradiseni!—Isaya 32:18; Mika 4:4.
19A kuvumaleka ka zakuga ku nga ta hava kona. A muyimbeleli wa Tisimu i yimbelele aku: “A mavele ma ta pfuna nguvu tikweni ni lomu hehla ka zitsunga.” (Tisimu 72:16) Jehova Nungungulu i ta katekisa a valulamileko vakwe, niku ‘a misava yi ta humesa a mihanzu ya yona.’—Tisimu 67:6.
20A misava yontlhe yi ta maha paradise. Tiyindlu tiswa ni masimu yo saseka zi ta tata a misava leyi yi nga onhilwe hi vanhu va vaonhi. (Isaya 65:21-24; Kuvululelwa 11:18) Laha a xikhati xi hunzako, a zipanze za misava lezi zi sinako zi rimilwe zi ta anza kala a xirenzelekwani xontlhe xa misava xi maha xo saseka ni xo pfuna a ku fana ni simu ga Edeni. Niku Nungungulu cima a nga ta tsika ku ‘vulula canja gakwe, a xurisa zontlhe lezi zi hanyako.’—Tisimu 145:16.
21Ku tava ni kurula xikari ka vanhu ni zihari. A zihari za khwati ni zifuyo zi taga zinwe. Hambu nwanana tsongwani a nga ta chava zihari lezi zi levako ka xikhati lexi hi nga ka xona.—Isaya 11:6-9; 65:25.
22A mababyi ma ta fuva. Kota Mufumeli wa Mufumo wa le tilweni wa Nungungulu, Jesu i ta chuma a mababyi hi laha ku anzileko nguvu a ku hunza a xikhati lexi a nga hi kona misaveni. (Mateu 9:35; Marku 1:40-42; Johani 5:5-9) Zonake “a ku na muaki ni munwe a ta ngaku: Nza babya!”—Isaya 33:24; 35:5, 6.
23A varanzekako va hina va fileko va ta tlheliselwa wutomini na va rinzela ku nga hafi. Vontlhe lava va etleleko kufeni na va hi maalakanyweni ya Nungungulu va ta vuxiwa hi ka vafileko. Hakunene, “ku tava kona a kuvuka ka valulamileko ni va nga lulamangiko.”—Mitiro 24:15; Johani 5:28, 29.
24 Hakunene, ku na ni wumanziko go tsakisa legi gi rinzelako lava va hlawulako a ku gonza ni ku tirela Muvangi wa hina wa Hombe, Jehova Nungungulu! Jesu i wa kari a wulawula hi Paradise legi gi tako misaveni a xikhati lexi yena a nga tsumbisa a xigohi lexi xi fileko laha tlhelweni gakwe, aku: “U tava na mina Paradiseni.” (Luka 23:43) Za lisima nguvu a kuva hi gonza zo tala xungetano hi Jesu Kristu, ku nga loyi a to tiriswa lezaku a zikatekiso zontlhe lezo zi koteka.
LEZI A BIBLIA GI ZI GONZISAKO
- A khungo ga Nungungulu ga ku maha lezaku a misava yiva paradise gi ta tatiseka.—Isaya 45:18; 55:11.
- Satani hi yena a fumako tiko legi.—Johani 12:31; 1 Johani 5:19.
- A tikweni giswa legi gi tako, Nungungulu i ta neha zikatekiso zo tala ka vanhu lava va ingisako.—Tisimu 37:10, 11, 29.
Ziwutiso Za Xigonzo
1. Hi Gihi khungo ga Nungungulu xungetano hi misava?
2. (a) Hi zi tivisa kuyini lezaku a khungo ga Nungungulu xungetano hi misava gi ta tatiseka? (b) Gi wula yini a Biblia xungetano hi ku a vanhu va hanya kala kupinzuka?
3. Hi wahi a matshamela yo biha lawa ma nga kona zalezi misaveni, niku ziwutiso muni zi vuxiwako hi wona?
4, 5. (a) Himani hakunene loyi a wulawulileko na Eva hi ku tirisa a nyoka? (b) Zi nga kotekisa kuyini a ku a munhu loyi a nga hi mu nene, na a tsumbekile a maha khamba?
6. Zi mahekisile kuyini lezaku a n’wana wa Nungungulu wa moya ni wa ntamu a maha Satani Diyabu?
7. (a) Hikuyini Adamu na Eva va fileko? (b) Hikuyini vontlhe lava va nga pswalo wa Adamu va khosahalako ni kufa?
8, 9. (a) Xana Satani a nga hava a phikizile Nungungulu hi ndlela muni? (b) Hikuyini Nungungulu a nga kala ku daya a vahluwuki ka xikhati xalexo?
10. Xana wena u nga yimela a tlhelo ga Jehova kasi ku hlamula a kuphikiza ka Satani hi ndlela muni?
11, 12. (a) Xana a xiringo xo kari xa Jesu xi kombisile kuyini lezaku Satani hi yena mufumeli wa tiko legi? (b) Zini kambe lezi zi seketelako ku ngalo Satani hi yena mufumeli wa tiko legi?
13. Hikuyini ku nga ni xilaveko xa tiko giswa?
14. Himani loyi a hlawulilweko hi Nungungulu a kuva Mufumeli wa Mufumo Wakwe, niku xana lezo zi wulilwe na ka ha hi mahlweni hi ndlela muni?
15. Xini a “misava yiswa”?
16. Xinyikiwo muni xa lisima nguvu lexi Nungungulu a to nyika lava va amukelekako ka yena, niku zini lezi hi faneleko ku maha kasi ku xi kuma?
17, 18. Hi nga tiyisekisa kuyini lezaku ku tava ni kurula ni kutshamiseka matshanwini wontlhe misaveni?
19. Hikuyini hi zi tivako a ku ku tava ni zakuga zo tala tikweni giswa ga Nungungulu?
20. Hikuyini hi zi kotako ku tiyiseka lezaku a misava yontlhe yi ta maha paradise?
21. Zini zi kombako lezaku ku tava kona kurula xikari ka vanhu ni zihari?
22. Zini zi to humelela a mababyi?
23. Hikuyini a kuvuxiwa ka vafileko ku to neha kutsaka timbilwini ta hina?
24. U ti zwisisa kuyini xungetano hi ku hanya Paradiseni laha misaveni?


text:
Dyondzo 12
U Nga Tshinela Njhani Eka Xikwembu?
1. Xana Xikwembu xi yingisa swikhongelo hinkwaswo?
Xikwembu xi rhamba vanhu va matiko hinkwawo leswaku va tshinela eka xona hi xikhongelo. (Pisalema 65:2) Kambe, a xi yingisi kumbe ku amukela swikhongelo hinkwaswo. Hi xikombiso, swikhongelo swa wanuna loyi a xanisaka nsati wakwe swi nga siveriwa. (1 Petro 3:7) Nakambe, loko Vaisrayele va tshamela ku endla swilo swo biha, Xikwembu a xi swi yingisanga swikhongelo swa vona. Swi le rivaleni leswaku ku khongela i lunghelo. Nilokoswiritano, Xikwembu xi yingisa ni swikhongelo swa vanhu lava endleke swidyoho leswikulu, loko va hundzuka.—Hlaya Esaya 1:15; 55:7.
2. Hi fanele hi khongerisa ku yini?
Xikhongelo i xiphemu xa vugandzeri bya hina kutani hi fanele hi khongela eka Yehovha Muvumbi wa hina ntsena. (Matewu 4:10; 6:9) Nakambe leswi hi nga hetisekangiki hi fanele hi khongela hi vito ra Yesu hikuva u fele swidyoho swa hina. (Yohane 14:6) Yehovha a nga lavi leswaku hi phindha-phindha swikhongelo leswi nhlokohatiweke kumbe leswi tsariweke. U lava leswaku hi khongela swi huma embilwini.—Hlaya Matewu 6:7; Vafilipiya 4:6, 7.
Muvumbi wa hina u kota ku twa hambi ku ri swikhongelo leswi vuriwaka hi mbilu. (1 Samuwele 1:12, 13) U hi rhamba leswaku hi khongela nkarhi na nkarhi, ku fana ni loko hi pfuka ni loko hi etlela, loko hi lava ku dya ni loko hi ri ni swiphiqo.—Hlaya Pisalema 55:22; Matewu 15:36.
3. Ha yini Vakreste va hlangana swin’we?
Ku tshinela eka Xikwembu a swi olovi hikuva hi hanya ni vanhu lava nga riki na ripfumelo eka Xikwembu, lava sandzaka xitshembiso xa xona xa ku tisa ku rhula emisaveni. (2 Timotiya 3:1, 4; 2 Petro 3:3, 13) Kutani hi fanele hi hlangana ni Vakreste-kulorhi leswaku hi kota ku khutazana.—Hlaya Vaheveru 10:24, 25.
Ku hlangana swin’we ni vanhu lava rhandzaka Xikwembu swi hi pfuna leswaku hi tshinela eka xona. Loko hi va kona eminhlanganweni ya Timbhoni ta Yehovha hi kuma nkarhi wo khutaziwa hi ripfumelo ra van’wana.—Hlaya Varhoma 1:11, 12.
4. U nga tshinela njhani eka Xikwembu?
U nga tshinela eka Yehovha hi ku anakanyisisa hi leswi u swi dyondzeke eRitweni ra yena. Anakanya hi leswi u nga swi dyondzaka eka mintirho ya yena, switsundzuxo ni switshembiso swakwe. Xikhongelo ni ku anakanyisisa swi hi pfuna ku twisisa nkoka wa rirhandzu ni vutlhari bya Xikwembu.—Hlaya Yoxuwa 1:8; Pisalema 1:1-3.
U nga va munghana wa Xikwembu ntsena loko u xi tshemba naswona u ri ni ripfumelo eka xona. Kambe ripfumelo ri fana ni nchumu lowu hanyaka lowu lavaka ku khathaleriwa minkarhi hinkwayo. U fanele u khathalela ripfumelo ra wena minkarhi hinkwayo hi ku anakanyisisa hi leswi u swi pfumelaka.—Hlaya Matewu 4:4; Vaheveru 11:1, 6.
5. Ku tshinela eka Xikwembu swi ta ku vuyerisa njhani?
Yehovha wa va khathalela lava va n’wi rhandzaka. A nga va sirhelela eka nchumu wun’wana ni wun’wana lowu nga dlayaka ripfumelo ni ntshembo wa vona wa vutomi lebyi nga heriki. (Pisalema 91:1, 2, 7-10) U hi lemukisa hi mahanyelo lama nga xungetaka rihanyo ni ntsako wa hina. Yehovha u hi dyondzisa ndlela leyinene yo hanya ha yona.—Hlaya Pisalema 73:27, 28; Yakobo 4:4, 8.


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Ku Letela Ni Ku Xupula Vana
John: * Loko vatswari va mina va nga si ndzi xupula hikwalaho ka leswi ndzi endleke nchumu wo biha, a va tikarhatela ku twisisa leswaku ha yini ndzi wu endlile nchumu wolowo. Ndzi ringeta ku tirhisa ndlela leyi fanaka loko ndzi lava ku xupula swinhwanyetana swa mina. Nsati wa mina Alison, u kurisiwe hi ndlela leyi hambaneke ni leyi mina ndzi kurisiweke ha yona. Vatswari vakwe a va hatlisela ku n’wi xupula. Swi tikomba onge a va xupula vana va vona handle ko rhanga va kumisisa leswaku ha yini va endle nchumu wo biha. Minkarhi yin’wana ndzi ehleketa leswaku nsati wa mina u xupula vana va hina hilaha vatswari vakwe a va n’wi xupula hakona.
Carol: Tatana u tshike ndyangu wakwe loko ndzi ri ni malembe ya ntlhanu ntsena. A a nga ri na mhaka na mina ni vamakwerhu va mina vanharhu. Manana u tirhe hi matimba leswaku a hi wundla naswona ndzi boheke ku khathalela vamakwerhu lavatsongo va xisati. A swi ndzi tikela ku tlanga ku fana ni vana van’wana hikuva a ndzi fanele ndzi endla mintirho leyi a yi endliwa hi mutswari. Ku fikela ninamuntlha ndzi teka swilo hi ndlela ya vutswatsi ku nga ri ya vuhlangi. Loko vana va mina va lava ku layiwa, ndza karhateka naswona ndzi heta nkarhi wo tala ndzi ri karhi ndzi ehleketa hi swihoxo leswi va swi endleke. Ndzi lava ku tiva leswaku ha yini sweswo swi endlekile nileswaku swi endleke njhani. Kasi nuna wa mina Mark, a a nga karhateki ngopfu hi sweswo. U kurisiwe hi tatana loyi a a va rhandza swinene vana vakwe kambe a a nga debyisi voko, naswona a a n’wi rhandza swinene mana wakwe. Nuna wa mina u swi tlhantlha hi xihatla swiphiqo swa swinhwanyetana swa hina. U kambisisa xiyimo xa kona, a xi lulamisa kutani swi helela kwalaho.
HILAHA mhaka ya John na Carol yi swi kombisaka hakona, ndlela leyi u kurisiweke ha yona yi nga yi khumba swinene ndlela leyi u letelaka ni ku xupula vana va wena ha yona. Loko nuna ni nsati va kurisiwe hi tindlela leti nga faniki, va nga ha va ni mavonelo lama nga faniki yo letela vana. Minkarhi yin’wana sweswo swi endla leswaku ku va ni swiphiqo evukatini.
Swiphiqo swi nga ha nyanya loko vatswari va karhele. Vatekani lava ha ku kumaka n’wana wo sungula va nga xiya leswaku ku letela vana swa karharisa naswona swi dya nkarhi wo tala. Joan, loyi yena ni nuna wakwe Darren, va kuriseke swinhwanyetana swimbirhi, u te: “Ndza swi rhandza swinhwanyetana swa mina, kambe hakanyingi a swi nga ndzi yingisi loko ndzi swi byela leswaku swi ya eku etleleni. A swi pfuka nimpundzu swinene, hi nkarhi lowu a swi fanele swa ha etlele. A swi ndzi nghena enon’wini loko ndzi lava ku vulavula. Tintangu, swiambalo ni swilo leswi a swi tlanga ha swona a swi nga swi tlheriseli endhawini ya swona naswona a swi tshika swakudya swi nga funengetiwanga.”
Jack, loyi nsati wakwe a a ri ni ntshikilelo emianakanyweni endzhaku ka loko a veleke n’wana wa vona wa vumbirhi, u te: “Hakanyingi a ndzi vuya hi le ntirhweni ndzi karhele naswona a ndzi tshamela ku pfuka nivusiku ndzi tshama ni ricece. Leswi swi endle leswaku swi hi tikela ku letela ni ku tshinya xinhwanyetana xa hina nkarhi na nkarhi. Xi sungule ku va ni mavondzo hileswi a hi heta nkarhi wo tala hi khathalela ricece.”
Loko vatswari lava karhaleke va nga pfumelelani malunghana ni ndlela leyi va nga letelaka n’wana wa vona ha yona, sweswo swi nga vanga timholovo letikulu. Loko swiphiqo sweswo swi nga tlhantlhiwi swi nga hambanisa vatswari ivi n’wana a namarhela mutswari loyi a n’wi lemaka. Hi yihi milawu ya le Bibeleni leyi nga pfunaka vatswari leswaku va va ni vun’we loko va ri karhi va letela vana va vona?
Tivekeleni Nkarhi Wo Tshama Mi Ri N’wexe
Xikwembu a xi lava leswaku wanuna ni wansati va tekana va nga si va na vana naswona va hambeta va tshama swin’we ni loko vana va vona se va hume miti. Bibele yi vula leswi hi vukati: “Leswi Xikwembu xi swi paneke swin’we, ku nga tshuki ku va ni munhu la swi hambanisaka.” (Matewu 19:6) Nakambe mhaka leyi fanaka yi kombisa leswaku Xikwembu a xi lava leswaku n’wana a hetelela a “siya tata wakwe ni mana wakwe.” (Matewu 19:5) Kutani ku kurisa vana ko va nchumu lowu vaka kona ntsena evukatini, kambe a hi swona leswi vekaka masungulo ya byona. Hakunene vatswari va fanele va tivekela nkarhi wo letela vana va vona, naswona va fanele va tsundzuka leswaku vukati lebyi tiyeke i ndhawu leyinene laha vana va nga kurisiwaka kona.
Hi yihi ndlela yin’wana leyi vatswari va nga tiyisaka vuxaka bya vona ha yona hi nkarhi wa ku kurisa vana? Loko swi koteka, minkarhi hinkwayo tivekeleni nkarhi lowu mi nga ta tshama swin’we vana va nga ri kona. Loko mi endla tano mi ta va ni nkarhi wo vulavula hi timhaka ta nkoka leti khumbaka ndyangu wa n’wina naswona mi ta va ni nkarhi wa ku tiphina mi tibulela ta n’wina. I ntiyiso leswaku a swi olovi ku va vatswari va tivekela nkarhi wa ku tshama swin’we. Alison, manana loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi, u te: “Loko swi tikomba onge mina ni nuna wa mina hi ta va ni xinkarhana xo tshama swin’we hi tibulela ta hina, xihlangi xa hina xi lava leswaku hi xi khathalela kumbe n’wana wa hina wa malembe ya tsevu u lava leswaku hi n’wi pfuna ku kuma tikhirayoni takwe.”
Joan na Darren, lava ku vulavuriweke ha vona eku sunguleni ka xihloko lexi, va tivekele nkarhi wa ku titshamela voxe hi ku vekela swinhwanyetana swa vona nkarhi lowu a swi fanele swi etlela ha wona. Joan u te: “Minkarhi hinkwayo a hi veke nkarhi lowu swinhwanyetana swa hina a swi fanele swi ya etlela ha wona. Sweswo swi nyike mina na Darren nkarhi wo tigedlha hi tibulela ta hina.”
Ku va vatswari va vekela vana va vona nkarhi wo ya eku etleleni a swi va nyiki nkarhi wa leswaku va tibulela ta vona ntsena kambe swi tlhela swi pfuna ni n’wana leswaku a nga “tiehleketeleli ku tlula mpimo lowu a faneleke ku tiehleketelela ha wona.” (Varhoma 12:3) Vana lava leteriweke ku xixima nkarhi lowu va vekeriweke wona wa ku ya eku etleleni, va ta hetelela va swi xiya leswaku hambileswi va nga va nkoka endyangwini kambe a hi vona ntsena va nga va nkoka. Va fanele va fambisana ni maendlelo ya swilo ya le kaya ematshan’weni yo ehleketa leswaku vona va ta endla ku rhandza ka vona ekaya.
RINGETANI LESWI: Vekelani vana va n’wina nkarhi wo ya eku etleleni naswona mi tiyiseka leswaku nkarhi wolowo wa landzeriwa minkarhi hinkwayo. Loko n’wana wa n’wina a kombela ku endla nchumu wutsongo loko a nga si ya eku etleleni, ku fana ni ku lava ku nwa mati, mi nga ha n’wi pfumelela ku endla tano. Kambe mi nga n’wi pfumeleli leswaku a nga yi eku etleleni hi nkarhi lowu vekiweke hikuva a kombela swilo a nga heti. Loko n’wana wa n’wina a kombela ku tshamanyana timinete ta ntlhanu naswona mi lava leswaku a endla tano, n’wi pimeleni nkarhi wolowo hi ku seta wachi leswaku yi rila loko timinete teto se ti herile. Loko wachi yi rila, n’wana u fanele a ya eku etleleni handle ko va mi n’wi pfumelela leswaku a kombela swilo swin’wana. “Ina wa n’wina a a ve Ina, E-e wa n’wina a va E-e.”—Matewu 5:37.
Vana Va Nga Mi Bananisi Hi Rhanga Ro Hisa
Xivuriso xin’wana xi ri: “N’wananga, yingisa ndzayo ya tata wa wena, naswona u nga wu fularheli nawu wa mana wa wena.” (Swivuriso 1:8) Ndzimana leyi ya le Bibeleni yi kombisa leswaku tatana na manana va ni mfanelo yo vekela vana va vona milawu. Nilokoswiritano, hambi loko vatswari va kurisiwe hi ndlela leyi fanaka, swi nga ha endleka leswaku va nga pfumelelani hi ndlela leyi vana va faneleke va leteriwa ni ku tshinyiwa ha yona nileswaku hi yihi milawu leyi faneleke yi tirhisiwa eka xiyimo xo karhi. Xana vatswari va nga xi lulamisa njhani xiyimo xexo xo tika?
John, loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni, u ri, “Ndzi ehleketa leswaku a swi kahle ku holova emahlweni ka vana.” Hambiswiritano, u vule leswaku ku endla tano a swi olovi nikatsongo. John u ri: “Vana va ni vuxiyaxiya ngopfu. Hambiloko xinhwanyetana xa hina xi nga hi vonanga loko hi holova, kambe xa swi vona leswaku ku ni leswi nga fambiki kahle loko xi hi languta.”
John na Alison va swi kotise ku yini ku hlula xiphiqo lexi? Alison u te: “Loko ndzi nga yi tsakeli ndlela leyi nuna wa mina a tshinyaka xinhwanyetana xa hina ha yona, a ndzi vuli nchumu kukondza xi humela ehandle laha xi nga ta ka xi nga hi twi loko hi vulavula. A ndzi lavi leswaku xi tirhisa ku nga pfumelelani ka hina leswaku xi yingisa ntsena loyi a yimaka na xona. Loko xi vona leswaku a hi pfumelelani, ndzi xi byela leswaku swirho hinkwaswo swa ndyangu swi fanele swi yingisa nawu wa Yehovha wa vunhloko nileswaku mina ndzi yingisa tata wa xona kutani na xona xi fanele xi yingisa ndzayo ya hina vatswari va xona.” (1 Vakorinto 11:3; Vaefesa 6:1-3) John u ri: “Loko hi hlanganile hinkwerhu, hi mina loyi hakanyingi ndzi tshinyaka swinhwanyetana swa hina. Kambe loko Alison a yi tiva kahle mhaka ya kona, ndza n’wi tshika leswaku a swi tshinya kutani mina ndzi n’wi seketela. Loko ndzi nga pfumelelani na yena emhakeni yo karhi, ndzi vulavula na yena endzhakunyana.”
Xana mi nga endla yini leswaku ku nga pfumelelani ka n’wina malunghana ni ndlela yo laya ni ku tshinya vana swi nga endli leswaku mi hlundzukelana, xisweswo vana va n’wina va nga ha mi xiximi?
RINGETANI LESWI: Vekani nkarhi vhiki ni vhiki leswaku mi vulavurisana hi timhaka leti khumbaka ku letela vana, naswona mi vulavula hi timhaka tihi na tihi leti kumbexana mi nga pfumelelaniki ha tona. Ringeta ku twisisa mavonelo ya nkataku naswona u xixima mhaka ya leswaku na yena wa va rhandza vana va n’wina.
Ku Kurisa Vana A Swi Tiyise Rirhandzu Ra N’wina
A swi kanakanisi leswaku ku kurisa ni ku letela vana a hi matlangwana. Minkarhi yin’wana ntirho wolowo wu nga ha lava leswaku u tirhisa matimba ya wena hinkwawo. Kambe hi ku famba ka nkarhi vana va n’wina va ta huma miti kutani wena ni nkataku mi ta tlhela mi titshamela n’wexe. Xana vukati bya n’wina byi ta tiya kumbe byi ta tsana hikwalaho ka swilo leswi mi humeleleke enkarhini lowu hundzeke loko ma ha kurisa vana? Nhlamulo ya kona yi ta titshega hi leswaku mi wu tirhisa kahle ku fikela kwihi nawu lowu nga eka Eklesiasta 4:9, 10 lowu nge: “Vambirhi va antswa ku tlula un’we, hikuva va ni hakelo leyinene ya ku tikarhata ka vona. Hikuva loko un’we wa vona o wa, loyi un’wana a nga pfuxa munghana wakwe.”
Loko vatswari va khomisana, ku nga va ni vuyelo lebyi tsakisaka. Carol, loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi, u vule leswi malunghana ni mhaka leyi: “A ndzi swi tiva leswaku nuna wa mina u ni timfanelo to tala letinene, kambe ku va hi kurise vana swin’we swi endle leswaku ndzi vona ni timfanelo ta yena letintshwa. Loko ndzi ri karhi ndzi n’wi vona a khathalela swinhwanyetana swa hina swi endle leswaku ndzi n’wi xixima ni ku n’wi rhandza swinene.” John u vule leswi hi Alison: “Ku vona ndlela leyi nsati wa mina a veke manana la khathalaka swi endle leswaku ndzi n’wi rhandza ngopfu ni ku n’wi xixima.”
Loko u tivekela nkarhi wa ku tshama ni nkataku mi tibulela ta n’wina naswona mi khomisana loko mi ri karhi mi kurisa vana, vukati bya n’wina byi ta tiya loko vana va ri karhi va kula. Hi xihi xikombiso lexinene lexi mi nga xi vekelaka vana va n’wina?
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
TIVUTISE . . .
Xana ndzi heta nkarhi wo tanihi kwihi vhiki ni vhiki ndzi ri ni nkatanga hi tibulela ta hina hi ri hexe?
Xana ndzi n’wi seketela njhani nkatanga loko a tshinya vana va hina?


text:
Latest update August 28th, 2014 8:00 AM
Jul 08, 2014 Matimu News TA VAHLAYI Comments OffVukati byo hetiseka ku hava Hi Shaddy Mavasa Ku na swivulavuri leswi ngo xihundla xa vukati byo hetiseka xi ta tshama xi ri xihundla hi laha ku nga heriki. Xana u pfumelelana na yona mhaka leyi ke?...
Jul 07, 2014 Matimu News Mintlangu / Sport Comments OffSoccer World Cup yi ya emahlweni: Ti Semi-Final Hi Mehleketo Mashaba Ku lo sala matiko ya mune eka mintlangu ya World Cup leyi nga le kusuhi swinene no fika emakumu. Mintlangu leyi nga tlangiwa eka...
Jul 07, 2014 Matimu News TIDYONDZO Comments OffDyondzo ya matsalelo lamanene ya Xitsonga #3 1.4 MAHIKAHATELO 1.4.1 Xiboho xi ta tirhisiwa laha xi vangaka ku hambana ka nhlamuselo; exikarhi ka mavitinkatsano ya matiko na swifundzankulu; ku komba...
Jul 06, 2014 Matimu News TA VAHLAYI Comments OffXikwembu xi komba Ezekiele matimba ya xona EZEKIELE 37:1-14 TSO89 HOSI Xikwembu xi ndzi khoma hi matimba ya Moya wa xona, kutani xi ndzi humesa emutini xi ya ndzi veka ehandle...
Feb 18, 2014 Comments Off
Feb 27, 2014 Comments Off
Feb 27, 2014 Comments Off
Feb 28, 2014 Comments Off
Jul 14, 2014 Comments Off
Jul 12, 2014 Comments Off
Jul 11, 2014 Comments Off
Jul 10, 2014 Comments Off


text:
Xana Bibele Yi Nga Ndzi Pfuna Ku Va Ni Ndyangu Lowu Tsakeke?
Nhlamulo ya Bibele
Ina. Hi lexi xitsundzuxo xa vutlhari lexi sekeriweke eBibeleni lexi pfuneke vavanuna ni vavasati va timiliyoni ku va ni ndyangu lowu tsakeke:
Tsarisa vukati bya wena hi nawu. Ku tiboha vutomi hinkwabyo hi ku tsarisa vukati hi nawu i masungulo ya ndyangu lowu tsakeke.
—Matewu 19:4-6.
Kombisa rirhandzu ni xichavo. Leswi swi katsa ku khoma munghana wa wena wa vukati hi ndlela leyi na wena u lavaka ku khomiwa ha yona.
—Matewu 7:12; Vaefesa 5:25, 33.
Papalata marito lama tlhavaka. Vulavula hi ndlela ya musa, hambiloko munghana wa wena wa vukati a vula kumbe a endla swilo leswi ku twisaka ku vava. (Vaefesa 4:31, 32) Eka Swivuriso 15:1, Bibele yi ri: “Loko nhlamulo yi olova, yi tlherisa vukarhi, kambe rito leri tlhavaka ri pfuxa ku hlundzuka.”
Tshembanani. Kombisa swiendlo swa rirhandzu naswona u endla timhaka ta masangu ni munghana wa wena wa vukati ntsena. (Matewu 5:28) Bibele yi ri: “Vukati a byi xiximeke exikarhi ka hinkwavo, ni sangu ra vukati ri nga vi ni xilo lexi nyamisaka.”
—Vaheveru 13:4.
Letela vana va wena hi rirhandzu. U nga debyisi voko naswona papalata ku kariha.
—Swivuriso 29:15; Vakolosa 3:21.


text:
Hi Mzamani wa Cheleni
Xaka
A ndzi langutele swo tala eka wena,
Kambe u ndzi tisela nhlomulo, mavondzo na swicele ntsena.
Ndzi ta wisa rini xana?
Kaya ndzi hava.
Ndzi tsutsumisiwe ndza ha ri ricece, ndzi tumbetiwa ejoni.
Ku vuya ka mina, mi ndzi hlanganise hi vuloyi.
Ndzi ta wisa rini xana?
Kumbe ndzi ta wisisiwa hi rifu
Kambe ku xaniseka swa ni tsanda
Xana ndzi ta wisa rini?
U ndzi loyela yini xaka?
Xana hi wihi wa n’wina maxaka yanga mi ndzi tikiselaku?
Mhani hulu? Hahani? Malume? Khazi? Kokwani?
Mi ndzi loya njhani mi tlhe mi thotha eka xindichani xin’we na mina?
Mi ndzi loya njhani kuve hi nwa ka jomela rin’we?
Vuxaka ahi ku sirhelalana kasi?
Hosi na wena kasi u le kwihi?
Hakelo ya vuloyi hi yihi kasi?
Loko u nga ndzi sirheleli hosi, ndzi ku yo mani?
Ndzi dyondza yini eku loyiwa hi mxaka ya mina?
Ndzi byi lwa hi yini vuloyi lebyi?
U nga ndzi byeli hi Xikhongelo, matsolo mahlakarini hi ku nkhinsamela Mumbi wo kala tindleve.
Kumbe a ndzi swi twisisa kuri Xikhongelo xi tirha njhani.
Ndzi hava nkarhi wa lowo.
Ndzi na swivavi
Ndzi na xinyama
Ndzi chava maxaka
Ndzi chava kaya.
Xaka I noyi.
Xaka a ri pfuni nchumu
Xaka I munhu wo rila na va muti.
Xaka hi ye mudlayi wa mina.
Xaka hi yena ndzi lavaku nhloti wakwe loko ndzi celeriwa.
Xaka hi rona ri nga ta ni lahla.
Twitter: @FanaThePupBlog [@FanaThePurpMan]
Facebook group: Fana The Purp


text:
JUNE 16, 2014 | KOREA DZONGA
Vaavanyisi Va Kingindziwa Hi Ripfalo Loko Va Boheka Ku Honisa Ripfalo Ra Van’wana
Muavanyisi loyi a ungamelaka wa Huvo ya Xifundzha xa Suwon u ririle loko a ri karhi a hlaya xigwevo xa Chang-jo Im loyi a nga ni malembe ya 21, loyi a aleke ntirho wa vusocha hileswi ripfalo rakwe ri nga n’wi pfumeleriki. Hambileswi siku rero a avanyiseke milandzu yin’wana ya ntlhanu ya vugevenga handle ko kombisa leswaku u ni gome, ku pfumaleka ka vululami eka nandzu lowu ku n’wi ririsile. Leswi a ku ri hava lexi a nga xi endlaka, u gweve jaha leri, leri nga un’wana wa Timbhoni ta Yehovha ku tshama ekhotsweni tin’hweti ta 18.
N’hweti ni n’hweti, vaavanyisi va le Korea Dzonga va langutana ni xiyimo lexi fanaka. Loko jaha ri ri ehubyeni kutani ri vula leswaku ripfalo ra rona a ri ri pfumeleli ku endla ntirho wa vusocha, ku nga khathariseki swiyimo swa rona, muavanyisi u languteriwe ku ri gweva ku tshama ekhotsweni tin’hweti ta 18. Eka xiboho xa Muavanyisi Young-sik Kim xa malunghana ni mbhoni yin’wana leyi a aleke ku endla ntirho wa vusocha hileswi ripfalo ra yona ri nga yi pfumeleriki, u te: “Vaavanyisi a va tshembi leswaku va xupula swigevenga loko va avanyisa munhu loyi a alaka ku endla ntirho wa vusocha hileswi ripfalo rakwe ri nga n’wi pfumeleriki.” Ku karhateka kakwe ku endle leswaku a kanakana nkongomiso wo va tsarisela ntirho wa vusocha hi nkani vanhu lava alaka ku endla ntirho wa vusocha hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki.
Tiko ra Korea Dzonga ri bakanyele etlhelo mfanelo ya lava alaka ku ya endla ntirho wa vusocha hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki naswona ri ala ni ku endla mintirho yin’wana leyi nga fambisaniki ni vusocha. Vaavanyisi va le Korea Dzonga a va swi koti ku honisa xiphiqo lexi, lexi yaka emahlweni naswona va boheka va gweva tanihi swigevenga vanhu lava alaka ku endla ntirho wa vusocha hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki. Nakambe vaavanyisi va swi tiva leswaku Komiti ya Timfanelo ta Vanhu ya Nhlangano wa Matiko yi endle swiboho eka milandzu yo hlayanyana leyi katsaka majaha ya 501, ya leswaku Korea Dzonga ri tlule ntwanano lowu ri wu endleke ni matiko yo hambana-hambana wa leswaku ri xixima timfanelo ta vanhu loko ri tengisa ni ku khotsa lava alaka ku endla ntirho wa vusocha hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki. Hikwalaho, vaavanyisi vo tala va kingindziwa hi mapfalo ya loko va gweva majaha lama nga Vakreste lama alaka ku endla ntirho wa vusocha hileswi mapfalo ya wona ma nga ma pfumeleriki.
Sweswi vaavanyisi va tihuvo ta le swifundzheni swa tsevu va yise milandzu ya lava alaka ku endla ntirho wa vusocha hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki eHubyeni yo Endla Milawu ya le Korea Dzonga, hambileswi Huvo yoleyo yi endleke xiboho hi 2011 xa leswaku ntirho wa vusocha wu le nawini. Nakambe swiboho swa vaavanyisi swi kombisa leswaku va ni swiphiqo.
Leswi vaavanyisi van’wana va swi vulaka malunghana ni . . .
Nawu wo khotsa munhu loyi a alaka ku endla ntirho wa vusocha hileswi ripfalo rakwe ri nga n’wi pfumeleriki
“Pakani leyikulu yo sirhelela ntshunxeko wo landzela ripfalo leyi endliweke hi Vumbiwa leyi tekiwaka tanihi mfanelo yo sirhelela ripfalo ra munhu, yi endla leswaku vanhu va va va nkoka ni ku va ni xindzhuti. . . . Hambileswi xiboho xa vona xo ala ku endla ntirho wa vusocha xi nga fambisaniki ni mavonelo ya vo tala, swi ta tika swinene ku vula leswaku xiboho xa vona xi lwisana ni nawu wa tiko wa leswaku munhu u faneriwa hi ku xupuriwa loko a wu tlula.”–Muavanyisi Hye-won Lim, Huvo ya Xifundzha xa Suwon, February 21, 2013, 2012Chogi2381
“Ku endla xiboho xa vuxaka exikarhi ka wena n’wini ni van’wana . . . ni ku anakanyisisa swinene hi ‘nkoka wa vukona bya vanhu’ i endlelo ra nkoka ro sungula mfanelo ya munhu. Ku tlhela ku seketela xiboho xa leswaku a ku fanelanga ku dlayiwa munhu, hambiloko ku lwiwa. Loko [lava endleke] swiboho swo tano va boheka ku endla ntirho wa vusocha kumbe va sindzisiwa ku khoma swibamu naswona minkarhi yin’wana va xupuriwa loko va ala ku endla ntirho wo tano, swi ta vula leswaku ti bakanyeriwa etlhelo timfanelo ta vona ni vumunhu bya vona. Entiyisweni xi lwisana ni xindzhuti lexi munhu a nga na xona.”–Muavanyisi Young-hoon Kang, Huvo ya Xifundzha lexi nga eN’walungwini wa Seoul, January 14, 2013, 2012Chogi1554.
Ku nga khathariseki leswaku va yi tekela enhlokweni mfanelo yo ala ku endla ntirho wa vusocha hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki swi endla leswaku tiko ri nga ha hlayiseki
“A ku na vumbhoni byo karhi kumbe rungula leri nga kona ra ku tirhisiwa ka fambiselo ra ku endlela vaaki mintirho yin’wana leyi nga fambisaniki ni vusocha leyi nga ta endla leswaku tiko ri nga sirheleleki kumbe vanhu va byarhisiwa ntirho wa vusocha.”–Muavanyisi Gwan-gu Kim, Huvo ya Xifundzha xa Changwon Masan, August 9, 2012, 2012Chogi8.
“Ku hava xivangelo lexi twalaka xa leswaku nsirhelelo wa tiko wu ta va ekhombyeni lerova swi nga ha koteki ku sirhelela xindzhuti lexi vanhu hinkwavo va nga na xona, ku katsa ni Timbhoni ta Yehovha, . . . va ala ku khoma swibamu ni ku leteriwa vusocha. Entiyisweni, muhehliwa . . . u ale ku ya evusocheni hambiloko a xupuriwa. Loko a ku ri ni mhaka leyi twalaka, tiko a ri nga ha ta sirheleleka naswona vaaki a va nga ha ta va ni xindzhuti.”–Muavanyisi Seung-yeop Lee, Huvo ya Xifundzha ya Ulsan, August 27, 2013, 2013Godan601.
Ndlela leyi mhaka leyi yi nga lulamisiwaka ha yona
“Loko Huvo yo Endla Milawu yi vula leswaku nandzu lowu wu lwisana ni Vumbiwa, rhavi leri kongomisaka ni Nhlengeletano ya Tiko swa swi kota ku byi tekela enhlokweni vuhlayiseki bya tiko ni ntshunxeko wo landzela ripfalo ni milawu leyi simekiweke leyi xiximaka lava alaka ku endla ntirho wa vusocha hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki naswona hi nkarhi lowu fanaka swi endla leswaku tiko ri sirheleleka swinene.–Muavanyisi Young-sik Kim, Huvo ya Xifundzha xa le Dzongeni wa Seoul, July 9, 2013, 2013Chogi641.
“Vuthu ra nyimpi a ri nge hluriwi kumbe nsirhelelo wa tiko wu khumbeka swinene loko fambiselo ro endla mintirho leyi nga fambisaniki ni vusocha ri hleriwe hi vukheta leswaku ku papalatiwa nxupulo loko munhu a ala ku endla ntirho wa vusocha hileswi ripfalo rakwe ri nga n’wi pfumeleriki.”–Muavanyisi Seong-bok Lee, Huvo ya Xifundzha xa le Vuxeni xa Seoul, February 20, 2014, 2014Chogi30.
Huvo yo Endla Milawu yi ta angula njhani?
Vaavanyisi lava va kombele Huvo yo Endla Milawu leswaku yi va pfuna eka xiphiqo xa vanhu lava alaka ku endla ntirho wa vusocha hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki. Sweswi Huvo yi nyike mpfumelelo eka milandzu ya 29, ku katsa ni yimbirhi leyi khumbaka vavanuna va 433.
Huvo yo Endla Milawu yi ta endla xiboho xihi eka milawu leyi? Xana huvo leyi tlakukeke ya le Korea Dzonga yi ta yi tekela enhlokweni mfanelo ya lava alaka ku ya evusocheni hileswi ripfalo ra vona ri nga va pfumeleriki hi ku simeka nawu lowuntshwa? Loko yi endla tano, yi ta va yi xixima nawu lowu yi wu endleke ni matiko yo hambana-hambana, nawu lowu yi nga tivekela wona ni mapfalo ya vanhu vo tala—yi tisa ku ntshunxeka eka majaha ya madzana lama pfaleriweke swi nga fanelanga.


text:
NDIMA YA VHUFUMIMALO
Ndovhedzo na Vhushaka Haṋu na Mudzimu
Ndovhedzo ya Vhukriste i itwa nga nḓila-ḓe?
Ndi vhukando vhufhio vhune na fanela u vhu dzhia uri ni fanelee u lovhedzwa?
Muthu u ḓiṋekedza hani kha Mudzimu?
Ndi tshifhio tshiitisi tsho khetheaho tshine tsha ita uri muthu a lovhedzwe?
1. Ndi ngani mukoma wa musanda wa Muetiopia o humbela u lovhedzwa?
“VHONA, maḓi ngea; tshi dzivhisaho ndi tshi lovhedzwa tshi nga vha mini?” Yeneyo mbudziso yo vhudziswa nga mukoma wa musanda wa Muetiopia ḓanani ḽa u thoma ḽa miṅwaha. Mukriste ane a pfi Filipo o vha o mu sumbedza uri Yesu o vha e Messia o fulufhedziswaho. Onoyo munna wa Muetiopia o dzhia vhukando nge a kwamiwa nga zwe a zwi guda Maṅwaloni. O sumbedza uri o vha a tshi ṱoḓa u lovhedzwa!—Mishumo 8:26-36.
2. Ndi ngani ni tshi tea u humbula nga ho dzikaho nga ha ndovhedzo?
2 Arali no guda nga vhuronwane ndima dzo fhiraho dza yeneyi bugu na muṅwe wa Ṱhanzi dza Yehova, ni nga kha ḓi ḓivhudzisa uri, ‘Ndi mini tshine tsha ndzivhisa uri ndi lovhedzwe?’ Zwa zwino no no guda nga ha fulufhedziso ḽa Bivhili ḽa vhutshilo vhu sa fheli Paradisoni. (Luka 23:43; Ndzumbululo 21:3, 4) No guda nga ha vhuimo vhune vhafu vha vha khaho na fulufhelo ḽa mvuwo. (Muhuweleli 9:5; Yohane 5:28, 29) Khamusi no vha ni tshi khou ḓi ṱanganela na Ṱhanzi dza Yehova miṱanganoni yavho ya tshivhidzo nahone na vhona vhurabeli havho ha ngoho. (Yohane 13:35) Zwa ndeme vhukuma ndi uri khamusi no no thoma u ṱahulela vhushaka na Yehova Mudzimu.
3. (a) Ndi ndaela ifhio ye Yesu a i ṋea vhatevheli vhawe? (b) Ndovhedzo ya maḓini i itiwa hani?
3 Ni nga sumbedza hani uri ni ṱoḓa u shumela Mudzimu? Yesu o vhudza vhatevheli vhawe a ri: “Iyani-ha ni ite vhathu vhoṱhe vhafunziwa nga u vha lovhedza.” (Mateo 28:19, maḽeḓeretsendama ndi ashu.) Yesu nga dzawe o vhea tsumbo nga u lovhedzwa maḓini. Ho ngo tou shashiwa nga maḓi, nahone ho ngo sokou shelwa maḓi kha ṱhoho. (Mateo 3:16) Ipfi “lovhedza” ḽi bva kha ḽiiti ḽa Lugerika “ṋuvhedza.” Nga zwenezwo ndovhedzo ya Vhukriste i amba u ṋuvhedzwa tshoṱhe, kana u mbwandamedzwa maḓini.
4. U lovhedzwa maḓini zwi sumbedza mini?
4 Vhoṱhe vhane vha ṱoḓa u vha na vhushaka na Yehova Mudzimu vha fanela u lovhedzwa maḓini. U lovhedzwa khagala zwi sumbedza uri ni tama u shumela Mudzimu. Zwi sumbedza uri ni takalela u ita zwi funwaho nga Yehova. (Psalme ya 40:7, 8) Naho zwo ralo, hu na vhukando vhune na tea u vhu dzhia uri ni fanelee u lovhedzwa maḓini.
HU ṰOḒEA NḒIVHO NA LUTENDO
5. (a) Ndi vhufhio vhukando ha u thoma ha u fanelea ndovhedzo? (b) Ndi ngani miṱangano ya Vhukriste i ya ndeme?
5 No no ḓi thoma u dzhia vhukando ha u thoma. Nga nḓila-ḓe? Nga u dzhenisa nḓivho ya Yehova Mudzimu na Yesu Kristo, khamusi nga u vha na pfunzo ya Bivhili misi yoṱhe. (Yohane 17:3) Fhedzi ni kha ḓi fanela u guda zwinzhi. Vhakriste vha tea u “ḓivha zwiné [Mudzimu] a zwi funa.” (Vha-Kolosa 1:9) U ya miṱanganoni ya tshivhidzo ya Ṱhanzi dza Yehova ndi vhukando vhuhulwane kha ḽeneḽi sia. Ndi zwa ndeme uri ni ye kha miṱangano yo raloho. (Vha-Heberu 10:24, 25) U ya miṱanganoni misi yoṱhe zwi ḓo engedza nḓivho yaṋu nga ha Mudzimu.
6. Ni fanela u vha na nḓivho nngafhani ya Bivhili uri ni fanelee u lovhedzwa?
6 Vhukuma, a zwi vhuyi zwa ṱoḓa uri ri ḓivhe zwoṱhe zwi re Bivhilini uri ri fanelee u lovhedzwa. Mukoma wa musanda wa Muetiopia o vha e na nḓivho ṱhukhu, fhedzi o humbela u thusiwa uri a pfesese zwiṅwe zwipiḓa zwa Maṅwalo. (Mishumo 8:30, 31) Zwo tou ralo nga inwi, huna zwinzhi zwine na fanela u zwi guda. Zwi re zwone ndi uri ni nga si vhuye na guma musi ri tshi guda nga ha Mudzimu. (Muhuweleli 3:11) Naho zwo ralo, ni sa athu lovhedzwa ni fanela u ḓivha na u ṱanganedza pfunzo dza mutheo dza Bivhili. (Vha-Heberu 5:12) Pfunzo dzo raloho dzi katela ngoho nga ha vhuimo ha vhafu na ndeme ya dzina ḽa Mudzimu na Muvhuso wawe.
7. U guda Bivhili zwi fanela u ni kwama hani?
7 Naho zwo ralo, a hu ṱoḓei nḓivho fhedzi, ngauri “Mudzimu ha takadzwi nga a sí na lutendo.” (Vha-Heberu 11:6) Bivhili i ri vhudza uri musi vhaṅwe vhathu muḓini wa kale wa Korinta vha tshi pfa mulaedza wa Vhukriste, vho “tenda, vha lovhedzwa.” (Mishumo 18:8) Nga hu fanaho, u guda Bivhili zwi fanela u ni ita uri ni vhe na lutendo uri Bivhili ndi Ipfi ḽo hevhedzwaho nga Mudzimu. Pfunzo ya Bivhili i fanela u ni ita uri ni vhe na lutendo kha mafulufhedziso a Bivhili na kha maanḓa a tshidzaho a tshiṱhavhelo tsha Yesu.—Yoshua 23:14; Mishumo 4:12; 2 Timotheo 3:16, 17.
U VHUDZA VHAṄWE MAFHUNGO-NGOHO A BIVHILI
8. Ndi mini tshine tsha ḓo ni sudzulusela u vhudza vhaṅwe zwe na zwi guda?
8 Musi lutendo lwaṋu lu tshi khou ḓi engedzea mbiluni yaṋu, zwi ḓo leluwa uri ni vhudze vhaṅwe zwe na zwi guda. (Yeremia 20:9) Ni ḓo sudzuluselwa vhukuma uri ni vhudze vhaṅwe nga ha Mudzimu na ndivho dzawe.—2 Vha-Korinta 4:13.
9, 10. (a) Ndi vhafhio vhane na nga kha ḓi thoma u amba navho nga ha mafhungo-ngoho a Bivhili? (b) Ni fanela u ita mini arali ni tshi ṱoḓa u ṱanganela kha mushumo wo dzudzanywaho wa u huwelela wa Ṱhanzi dza Yehova?
9 Ni nga kha ḓi thoma u vhudza vhaṅwe mafhungo-ngoho a Bivhili nga vhuṱali nga u amba na mashaka aṋu, dzikhonani, vhahura, na vhane na shuma navho. Nga u ya ha tshifhinga, ni ḓo tama u ṱanganela kha mushumo wo dzudzanywaho wa u huwelela wa Ṱhanzi dza Yehova. Musi ni tshi vho tama u ita zwenezwo, haseledzani enea mafhungo na Ṱhanzi ine ya guda na inwi Bivhili. Arali zwa vhonala uri ni a fanelea u ya vhuḓinḓani ha khagala, hu ḓo itwa ndugiselelo dza uri inwi na mugudisi waṋu ni ṱangane na vhahulwane vhavhili vha tshivhidzo.
10 Hezwi zwi ḓo ita uri ni ḓowelane na vhaṅwe vhahulwane vha Vhakriste, vhane vha lisa sambi ḽa Mudzimu. (Mishumo 20:28; 1 Petro 5:2, 3) Arali vhenevha vhahulwane vha ṱhogomela uri ni a pfesesa na u tenda pfunzo dza mutheo dza Bivhili, na uri ni khou tshila u tendelana na maitele a Mudzimu, na uri ngangoho ni ṱoḓa u vha muṅwe wa Ṱhanzi dza Yehova, vha ḓo ni vhudza uri ni a fanelea u ṱanganela vhuḓinḓani ha khagala uri ni vhe muhuweleli a songo lovhedzwaho wa mafhungo maḓifha.
11. Ndi tshanduko dzifhio dzine vhaṅwe vha nga kha ḓi tea u dzi ita u itela uri vha fanelee u ya vhuḓinḓani ha khagala?
11 Kha ḽiṅwe sia, vhenevho vhahulwane vha nga kha ḓi ṱhogomela uri ni kha ḓi tea u ita tshanduko kha matshilele aṋu na mikhwa yaṋu uri ni fanelee u ya vhuḓinḓani ha khagala. Hezwi zwi nga kha ḓi katela u litsha miṅwe mikhuvha ye na vha ni tshi i ita tshiphirini. Zwiṅwe hafhu, ni sa athu humbela uri ni vhe muhuweleli a songo lovhedzwaho, ni fanela u vha no no litsha u ita zwivhi zwihulwane, zwi ngaho vhuaḓa ha zwa u ṱangana nga dzimbeu, vhudakwa na u shumisa luvhi zwidzidzivhadzi.—1 Vha-Korinta 6:9, 10; Vha-Galata 5:19-21.
U REMBULUWA NA U SHANDUKA
12. Ndi ngani zwi tshi ṱoḓea uri ni rembuluwe?
12 Huna vhuṅwe vhukando vhune na tea u vhu dzhia ni sa athu lovhedzwa. Muapostola Petro o ri: “Ḓi-soleni-ha zwino, ni shanduke, uri zwivhi zwaṋu zwi phunyiwe.” (Mishumo 3:19) U rembuluwa ndi u ḓisola zwi tshi bva mbiluni nga ṅwambo wa tshithu tshe wa tshi ita. Zwo tea uri muthu a rembuluwe arali o vha a tshi tshila nga nḓila mmbi, fhedzi zwo tea na musi muthu o vha a tshi ḓifara nga nḓila ye ya vha i tshi vhonala i yavhuḓi. Ndi ngani? Nga ṅwambo wa uri vhathu vhoṱhe ndi vhaitazwivhi nahone vha ṱoḓa u hangwelwa nga Mudzimu. (Vha-Roma 3:23; 5:12) Musi ni sa athu guda Bivhili, no vha ni sa ḓivhi zwine Mudzimu a zwi ṱoḓa. Ngauralo zwo vha zwi sa ḓo konadzea uri ni ite zwine a zwi funa ngaho fhelelaho! Nga zwenezwo-ha, ndi zwa ndeme uri ni rembuluwe.
13. U shanduka ndi mini?
13 Musi ro no rembuluwa ri tea u shanduka. A no ngo tea u sokou ḓisola fhedzi. Ni tea u ṱutshela matshilele aṋu a u thoma nahone ni ḓiimisele nga ho khwaṱhaho uri ni ḓo ita zwo lugaho u bva zwino. U rembuluwa na u shanduka ndi vhukando vhune na fanela u vhu dzhia ni sa athu lovhedzwa.
U ḒIṊEKEDZA
14. Ndi vhufhio vhukando ha ndeme vhune na fanela u vhu dzhia ni sa athu lovhedzwa?
14 Huna vhuṅwe vhukando ha ndeme vhune na tea u vhu dzhia ni sa athu lovhedzwa. Ni fanela u ḓiṋekedza kha Yehova Mudzimu.
15, 16. U ḓiṋekedza kha Mudzimu zwi amba mini, nahone ndi mini zwine zwa sudzulusa muthu uri a ite zwenezwi?
15 Musi ni tshi ḓiṋekedza kha Yehova Mudzimu nga thabelo i bvaho mbiluni, ni fulufhedzisa uri ni ḓo gwadamela ene fhedzi nga hu sa fheli. (Doiteronomio 6:15) Fhedzi ndi ngani muthu a tshi nga khetha u ita zwenezwo? Kha ri ri muṱhannga o thoma u seisana na khomba. Musi a tshi khou ḓi ṱwa na yeneyo khomba na musi a tshi vhona pfaneleo dzayo dzavhuḓi, zwenezwo zwi ḓo mu ita uri a i fune vhukuma. Nga u ya ha tshifhinga, a zwi timatimisi uri u ḓo i ambisa u itela uri a vhingane nayo. Ndi ngoho uri u vhingana nayo zwi ḓo ita uri a hwale vhuḓifhinduleli ho engedzeaho. Fhedzi lufuno lu ḓo mu sudzulusela u dzhia honoho vhukando ha ndeme.
16 Musi ni tshi vho ḓivha na u funa Yehova, ni sudzuluselwa u mu shumela nga mbilu yoṱhe kana u gwadamela ene fhedzi. Muṅwe na muṅwe ane a ṱoḓa u tevhela Murwa wa Mudzimu, Yesu Kristo, u fanela uri a “ḓi-hangwe.” (Marko 8:34) Ri ḓihangwa nga u ita vhungoho ha uri zwine ra zwi tama na zwipikwa zwashu a zwi ri thivheli uri ri thetshelese Mudzimu nga mbilu yashu yoṱhe. Nga zwenezwo-ha, ni sa athu lovhedzwa, ndivho yaṋu khulwane vhutshiloni i fanela u vha u ita zwi funwaho nga Mudzimu.—1 Petro 4:2.
U KUNDA NYOFHO YA URI NI ḒO KUNDWA
17. Ndi ngani vhaṅwe vha tshi timatima u ḓiṋekedza kha Mudzimu?
17 Vhaṅwe vha a timatima u ḓiṋekedza kha Yehova nga ṅwambo wa u ofha u dzhia honoho vhukando vhuhulwane. Vha nga kha ḓi ofha u vha na vhuḓifhinduleli kha Mudzimu sa Vhakriste vho ḓiṋekedzaho. Nga ṅwambo wa u ofha uri vha nga kundwa nahone vha shonisa Yehova, vha humbula uri ndi khwine u sa ḓiṋekedza khae.
18 Ndi mini tshine tsha nga ni sudzulusela u ḓiṋekedza kha Yehova?
18 Musi ni tshi guda u funa Yehova, ni ḓo sudzuluselwa u ḓiṋekedza khae na u tshila u tendelana na u ḓiṋekedza haṋu. (Muhuweleli 5:4) Musi no no ḓiṋekedza, vhukuma ni ḓo ṱoḓa ‘u tshimbila lwo fanelaho vha [Yehova], hu vhe u ḓi mu takadza.’ (Vha-Kolosa 1:10) Nga ṅwambo wa uri ni funa Mudzimu, a ni nga ḓo vhona zwi tshi konḓa vhukuma u ita zwine a zwi funa. A zwi timatimisi uri ni ḓo tendelana na muapostola Yohane, we a ṅwala uri: “Ngauri u funa Mudzimu ndi u ita zwe a ri laya nahone milayo yawe a i konḓi.”—1 Yohane 5:3.
19 Ndi ngani ni songo tea u ofha u ḓiṋekedza kha Mudzimu?
19 A zwi ṱoḓi uri ni vhe muthu o fhelelaho uri ni ḓiṋekedze kha Mudzimu. Yehova u a ḓivha zwine na sa kone u zwi swikelela nahone a nga si vhuye a lavhelela uri ni ite zwi fhiraho zwine na nga zwi kona. (Psalme ya 103:14) U ṱoḓa uri ni bvelele nahone u ḓo ni tikedza na u ni thusa. (Yesaya 41:10) Ni nga vha na vhungoho ha uri arali na fulufhela Yehova nga mbilu yaṋu yoṱhe, u ‘ḓo ni lugisela hune na tshimbila.’—Mirero 3:5, 6.
U SUMBEDZA U ḒIṊEKEDZA HAṊU NGA U LOVHEDZWA
20. Ndi ngani u ḓiṋekedza kha Yehova zwi songo fanela u vha tshiphiri?
20 U humbula nga ha zwithu zwine ra kha ḓi tou bva u zwi haseledza zwi ḓo ni thusa uri ni ḓiṋekedze kha Yehova nga thabelo. Muṅwe na muṅwe ane a funa Mudzimu u fanela u “ṱanziela nga mulomo, a kona u ḓo tshidzwa.” (Vha-Roma 10:10) Ni nga zwi itisa hani zwenezwo?
21, 22, Ni nga ‘sumbedza khagala’ lutendo lwaṋu nga nḓila-ḓe?
21 Vhudzani mudzudzanyi wa tshigwada tsha vhahulwane wa tshivhidzo tsha vhoiwe uri ni ṱoḓa u lovhedzwa. U ḓo dzudzanya vhaṅwe vhahulwane uri vha vusuluse na inwi mbudziso dzo vhalaho dzine dza katela pfunzo dza mutheo dza Bivhili. Arali vhenevho vhahulwane vha tendelana uri ni a fanelea, vha ḓo ni vhudza uri ni nga lovhedzwa kha muṱangano u tevhelaho. * Kha miṱangano yo raloho kanzhi hu ṋekedzwa nyambo ya ndovhedzo. Nga murahu ha zwenezwo tshiambi tshi humbela vhoṱhe vhane vha khou ya u lovhedzwa uri vha fhindule mbudziso mbili dzi sa konḓi dzine dza vha iṅwe nḓila ya u ‘sumbedza khagala’ lutendo lwavho.
22 Ndi ndovhedzo ine ya ni ṱalula khagala sa muthu we a ḓiṋekedza kha Mudzimu na ane zwino a vha muṅwe wa Ṱhanzi dza Yehova. Vhane vha lovhedzwa vha mbwandamedzwa tshoṱhe maḓini u itela u sumbedza khagala uri vho ḓiṋekedza kha Yehova.
ZWINE NDOVHEDZO YAṊU YA AMBA ZWONE
23. Zwi amba mini u lovhedzwa “dzinani ḽa Khotsi na ḽa Murwa na ḽa Muya-mukhethwa”?
23 Yesu o amba uri vhafunziwa vhawe vha ḓo lovhedzwa “dzinani ḽa Khotsi na ḽa Murwa na ḽa Muya-mukhethwa.” (Mateo 28:19) Hezwi zwi amba uri ane a lovhedzwa u ṱhonifha maanḓa a Yehova Mudzimu na a Yesu Kristo. (Psalme ya 83:18; Mateo 28:18) Hafhu u a pfesesa nḓila ine muyamukhethwa wa Mudzimu kana maanḓa awe a shuma ngayo.—Vha-Galata 5:22, 23; 2 Petro 1:21.
24, 25. (a) Ndovhedzo i fanyisela mini? (b) Ndi mbudziso ifhio ine ya tea u fhindulwa?
24 Naho zwo ralo, u lovhedzwa a si u sokou dzheniswa maḓini. Ndi tshiga tsha tshithu tsha ndeme vhukuma. U mbwandamedzwa maḓini zwi fanyisela uri no fa kha buḓo ḽaṋu ḽa kale ḽa vhutshilo. U bviswa maḓini zwi sumbedza uri zwino ni tshilela u ita zwi funwaho nga Mudzimu. Hafhu ni humbule uri no ḓiṋekedza kha Yehova Mudzimu nga dzawe, hu si kha mushumo, buḓo, vhaṅwe vhathu, kana ndangulo. U ḓiṋekedza haṋu na u lovhedzwa ndi mathomo a vhushaka vhuhulwane na Mudzimu—vhushaka ha tsini-tsini nae.—Psalme ya 25:14.
25 Ndovhedzo a i khwaṱhisedzi uri ni ḓo tshidzwa. Muapostola Paulo o ṅwala a ri: “Lusani nga nyofho na u tetemela, uri ni tshidzwe.” (Vha-Filipi 2:12) Ndovhedzo ndi mathomo fhedzi. Mbudziso ndi ya uri, Ni nga dzula hani ni kha lufuno lwa Mudzimu? Ndima yashu ya u fhedza i ḓo fhindula yeneyi mbudziso.
^ par. 21 Ndovhedzo dzi farwa misi yoṱhe maguvhanganoni na mabuthanoni a ṅwaha muṅwe na muṅwe a farwaho nga Ṱhanzi dza Yehova.


text:
Xana Mi Tshemba Leswaku Hi N’wina Ntsena Lava Nga Ta Ponisiwa?
Doo! Timiliyoni ta vanhu lava nga hanya eka madzana ya malembe lama hundzeke lava a va nga ri Timbhoni ta Yehovha, na vona va ta kuma lunghelo ra ku ponisiwa. Bibele yi hlamusela leswaku emisaveni leyintshwa leyi Xikwembu xi yi tshembisaka, “
ku ta va ni ku pfuxiwa ka lava lulameke ni ka lava nga lulamangiki.” (Mintirho 24:15) Ku engetela kwalaho, vanhu vo tala lava hanyaka sweswi va nga ha sungula ku gandzela Xikwembu naswona na vona va ta ponisiwa. Hambiswiritano, a hi ntirho hina ku vula leswaku i vamani va nga ta pona kumbe lava nga ta ka va nga poni. Loyi a nga ni mfanelo yo endla sweswo i Yesu.—Yohane 5:22, 27.


text:
Nghunghunyana
Hosi Mdungazwe Nghunghunyana Nxumalo (1850 - 1906), hosi yo hetelela ya mfomo wa le kaGaza( e mozambhiki) laha a fumeke kusukela hi lembe ra 1884 kuya e ka lembe ra 1895. Mdungazwe i hosana ya muti wa ka Dlamini. Nghonyama ya Gaza (tani hi leswi a a tivewa ha kona) yi yi kote ku tiyisa mfumo wa kaGaza, hi ku tirhisa mano na vutsila bya vuthu rakwe ra nyimpi nkarhi wo ringana malembe yo tlulanyana makume nkombo-nthlanu (75) a nga si khotsiwa hi ka ntsikelelo wa maphutukezi.
Kutani eku heteleleni u hluriwile, naswona u bohiwile a yisiwa e tikweni ra maphutukezi e ntsindza wa kona kunga Lisbon. U tekiwe na vasati vakwe va nkombo; n'wana, malume wakwe na swirho swin'wana swa bandla rakwe. Endzhaku ko thsama xinkadyana e lisbon, u rhurheriwe e xihlaleni xa Azore, laha a tshameke kona kufikela loko a khinsama ra makumu endzhaku ka malembe ya khume-nw'e a ri mubohiwa e azore.
Kutani eku heteleleni u hluriwile, naswona u bohiwile a yisiwa e tikweni ra maphutukezi e ntsindza wa kona kunga Lisbon. U tekiwe na vasati vakwe va nkombo; n'wana, malume wakwe na swirho swin'wana swa bandla rakwe. Endzhaku ko thsama xinkadyana e lisbon, u rhurheriwe e xihlaleni xa Azore, laha a tshameke kona kufikela loko a khinsama ra makumu endzhaku ka malembe ya khume-nw'e a ri mubohiwa e azore.
This is an excerpt from the article Nghunghunyana from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Tihele I Yini? Xana I Ndhawu Leyi Vanhu Va Xanisiwaka Eka Yona Hilaha Ku Nga Heriki?
Nhlamulo ya Bibele
Vuhundzuluxeri byin’wana bya Bibele byi tirhisa rito “tihele” ematshan’weni ya leri nge “Sheol” hi Xiheveru ni leri nge “Hayidesi” hi Xigriki, lawa ha mambirhi ka wona ma vulaka sirha leri tolovelekeke. (Pisalema 16:10; Mintirho 2:27) Vanhu vo tala va pfumelelana ni mhaka ya ndzilo wa tihele hilaha xifaniso xa vukhongeri lexi nga eka xihloko lexi xi kombisaka hakona. Hambiswiritano, Bibele yi dyondzisa leswi hambaneke ni sweswo.
Lava nga etiheleni a va tivi nchumu naswona a va twi ku vava. “A ku na ntirho hambi ku ri kungu, vutivi kumbe vutlhari eSheol.”—Eklesiasta 9:10.
Vanhu lavanene na vona va ya etiheleni. Yakobe na Yobo vavanuna vo tshembeka, a va swi tiva leswaku va ta ya kona.—Genesa 37:35; Yobo 14:13.
Rifu hi rona hakelo ya xidyoho ku nga ri ku hisiwa etiheleni. “Loyi a feke, xidyoho xa yena xi hlanguriwile.”—Varhoma 6:7.
Ku xanisiwa hilaha ku nga heriki a ku fambisani ni vululami bya Xikwembu. (Deteronoma 32:4) Loko wanuna wo sungula Adamu a dyohile, Xikwembu xi n’wi byele leswaku nxupulo wa yena i ku nga ha hanyi: “U ntshuri u ta tlhelela entshurini.” (Genesa 3:19) Xikwembu a xi ta va xi hemba loko entiyisweni a xi yisa Adamu endzilweni wa tihele.
Xikwembu a xi nge tshuki xi anakanye hi ku xanisa vanhu hilaha ku nga heriki. Mhaka ya leswaku xi xanisa vanhu endzilweni wa tihele a yi fambisani ni dyondzo ya Bibele leyi nge, “Xikwembu i rirhandzu.”—1 Yohane 4:8; Yeremiya 7:31.


text:
Xana Yesu U Fele eXihambanweni?
Nhlamulo ya Bibele
Vanhu vo tala va teka xihambano ku ri mfungho lowu tolovelekeke ngopfu wa Vukreste. Hambiswiritano, Bibele a yi vuli nchumu malunghana ni lexi Yesu a feleke eka xona, xisweswo a ku na munhu la nga tivaka xivumbeko xa xona hi ku helela. Nilokoswiritano, Bibele yi nyikela vumbhoni bya leswaku Yesu u fele emhandzini leyi ololokeke ku nga ri exihambanweni.
Hakanyingi loko Bibele yi kombetela eka nchumu lowu Yesu a feleke eka wona yi tirhisa rito ra Xigriki leri nge, stau·ros′. (Matewu 27:40; Yohane 19:17) Hambileswi vuhundzuluxeri byi tirhisaka rito leri nge “xihambano,” swidyondzi swo tala swi pfumela leswaku ri vula “mhandzi leyi ololokeke.” * Hi ku ya hi buku leyi vuriwaka A Critical Lexicon and Concordance to the English and Greek New Testament rito leri nge, stau·ros′ “a ri si tshama ri hlamuseriwa tanihi timhandzi timbirhi leti hingakanyaneke ti endla xivumbeko xo karhi.”
Bibele yi tlhela yi tirhisa rito ra Xigriki leri nge, xy′lon tanihi mavizweni wa rito leri nge, stau·ros′. (Mintirho 5:30; 1 Petro 2:24) Rito leri ri vula “rihunyi,” “mhandzi kumbe “nsinya.” * Xisweswo The Companion Bible yi gimeta yi ku: “A ku na marito eka Testamente Leyintshwa ya Xigriki lama vulaka timhandzi timbirhi.”
Xana Xikwembu xa ku pfumelela ku tirhisiwa ka xihambano evugandzerini?
Ku nga khathariseki xivumbeko xa nchumu lowu Yesu a feleke eka wona, tinhla leti landzelaka ni tindzimana ta Bibele ti kombisa leswaku a hi fanelanga hi tirhisa xihambano evugandzerini.
Xikwembu a xi byi amukeli vugandzeri lebyi tirhisaka swifaniso kumbe mimfungho, ku katsa ni xihambano. Xikwembu xi lerise Vaisrayele leswaku va nga tirhisi “xivumbeko xa xifanekiselo xin’wana ni xin’wana” evugandzerini bya vona, hilaha ku fanaka ni Vakreste va byeriwe leswaku va ‘balekela ku gandzela swifaniso swa hava.’
—Deteronoma 4:15-19; 1 Vakorinto 10:14.
Vakreste va lembe-xidzana ro sungula a va xi tirhisanga xihambano evugandzerini. * Tidyondzo ni xikombiso xa vaapostola swi vekele Vakreste hinkwavo ntila lowu va faneleke va wu landzela.
—2 Vatesalonika 2:15.
Ku tirhisiwa ka xihambano swi sukela eka vuhedeni. * Endzhaku ka malembe ya madzana Yesu a file, loko tikereke ti hambuka eka leswi a a swi dyondzisa, swirho leswintshwa swa kereke “a swi pfumeleriwe hi vunyingi leswaku swi tlhelela eka ku tirhisa mimfungho ya vuhedeni,” ku katsa ni xihambano. (The Expanded Vine’s Expository Dictionary of New Testament Words) Hambiswiritano, Bibele a yi swi seketeli leswaku vanhu va tirhisa mimfungho ya vuhedeni leswaku yi va pfuna va kota ku hundzuka.
—2 Vakorinto 6:17.
^ ndzim. 4 Hlaya New Bible Dictionary, Nkandziyiso Wa Vunharhu, leyi tsariweke hi D. R. W. Wood, tluka 245; Theological Dictionary of the New Testament, Vholumo VII, tluka 572; The International Standard Bible Encyclopedia, Nkandziyiso Lowu Pfuxetiweke, Vholumo 1, tluka 825; The Imperial Bible-Dictionary, Vholumo II, tluka 84.
^ ndzim. 5 Hlaya The Expanded Vine’s Expository Dictionary of New Testament Words, tluka 1165; A Greek-English Lexicon, leyi tsariweke hi Liddell na Scott, Nkandziyiso Wa Vukaye, matluka 1191-
^ ndzim. 9 Hlaya Encyclopædia Britannica, 2003, eka “Cross”; The Cross
^ ndzim. 10 Hlaya The Encyclopedia of Religion, Vholumo 4, tluka 165; The Encyclopedia Americana, Vholumo 8, tluka 246; ni Symbols Around Us, matluka 205-


text:
Ta Rivala
Spain
Ntlawa wa van’wasayense wu tshemba leswaku swiendlo swa vanhu swi nga ha va swi hoxe xandla eka ku tsekatseka ka misava loku veke kona hi 2011 le Lorca edzongeni wa Spain, laha ku feke vanhu va kaye ivi ku vaviseka vanhu vo tala swinene. Vativi va misava va kume leswaku ku tsekatseka koloko ka misava ku vangiwe hi leswi vanhu va celeke mati yo tala ehansi ka misava leswaku va cheleta hi wona.
Chayina
Vavalangi lava humaka eChayina va tirhise mali leyi ringanaka R918 biliyoni leswaku va endzela matiko yo hambana-hambana hi 2012. Hi ku ya hi Vandla ra Vapfhumba ra Misava Hinkwayo ra Nhlangano wa Matiko, i ro sungula vanhu va le Chayina va tirhisa mali yo tala eka ku valanga ematikweni man’wana—ku tlula vanhu va le Jarimani ni va le United States. Vavalangi lava humaka ematikweni lawa hamambirhi lava endzelaka matiko man’wana va tirhise kwalomu ka R756 biliyoni.
Japani
Nkambisiso lowu vikiweke eka BMJ, ku nga magazini wa swa vutshunguri wa le Britain, wu endliwe eka vanhu va le Japani va kwalomu ka 68 000 ku ringana malembe ya 23. Valavisisi va kume leswaku vavasati lava velekiweke hi 1920 ku ya ka 1945 lava sunguleke ku dzaha va nga si va ni malembe ya 20, malembe lawa a va ma hanya a ma tluriwa hi lawa a ma hanyiwa hi vavasati lava nga si tshamaka va dzaha, hi malembe ya khume; kasi lawa a ma hanyiwa hi vavanuna lava nga si tshamaka va dzaha a ma tlula ya lava dzahaka hi malembe ya nhungu.
Mauritania
Ku xaviwa ka tipulasitiki ematikweni man’wana, ku endliwa ka tona ni ku ti tirhisa swi yirisiwile ku endlela leswaku ku sirheleriwa swiharhi leswi hanyaka elwandle ni leswi nga hanyiki elwandle leswi nga faka loko swo ti dya. Ematshan’weni ya sweswo mfumo wu khutaza leswaku ku tirhisiwa swilo leswi loko swi lahliwile swi bolaka leswaku swi nga thyakisiki mbango.
Misava
Tikhampani ta ndzindza-khombo ti lahlekeriwa hi mali ya kwalomu ka R450 biliyoni hi lembe hikwalaho ka makhombo lama vangiwaka hi maxelo. Mali yoleyo leyi hakeriwaka, leyi cinciweke hi ku ya hi ku hunguteka ka nkoka wa mali, yi phindhiwe kambirhi eka malembe man’wana ni man’wana ya khume ku sukela hi va-1980.


text:
XIENGETELO
Lexi Endlaka Vakreste Va Ntiyiso Va Nga Xi Tirhisi Xihambano eVugandzerini Bya Vona
VANHU vo tala va rhandza xihambano naswona va xi xixima. The Encyclopædia Britannica yi vula leswaku xihambano i “mfungho wa nkoka swinene evukhongerini bya Vakreste.” Nilokoswiritano, Vakreste va ntiyiso a va xi tirhisi xihambano evugandzerini bya vona. Ha yini?
Xivangelo xa nkoka hi leswaku Yesu Kreste a nga felanga exihambanweni. Rito ra Xigriki leri hi ntolovelo ri hundzuluxiweke va ku “xihambano” i stau·ros′. Kahle-kahle ri vula “mhandzi.” Bibele leyi vuriwaka The Companion Bible yi ri: “Rito [Stau·ros′] a ri vuli timhandzi timbirhi leti hingakanyiweke ku fana ni xihambano . . . A ku kona laha Xigriki xa [Testamente Leyintshwa] xi vulavulaka hi timhandzi timbirhi leti hingakanyiweke.”
Ku ni matsalwa yo hlayanyana laha vatsari va Bibele va tirhiseke rito rin’wana loko va vulavula hi laha Yesu a feleke kona. Rito ra kona ra Xigriki i xy′lon. (Mintirho 5:30; 10:39; 13:29; Vagalatiya 3:13; 1 Petro 2:24) Rito leri ri vula “mhandzi” kumbe “nhonga” “muchizo” kumbe “murhi.”
Loko buku leyi vuriwaka Das Kreuz und die Kreuzigung (Xihambano ni ku Beleriwa eXihambanweni), leyi tsariweke hi Hermann Fulda, yi hlamusela xivangelo xo va vanhu vo tala va dlayiwa hi ku hayekiwa emhandzini, yi ri: “Mirhi a yi nga tali ku kumeka etindhawini leti vanhu a va dlayeriwa eka tona. Kutani a ku celeriwa mhandzi. Vadyohi a va boheleriwa kumbe va beleriwa milenge ni mavoko ma yisiwe ehenhla emhandzini yoleyo.”
Kambe, vumbhoni lebyi khorwisaka ku tlula hinkwabyo byi huma eRitweni ra Xikwembu. Muapostola Pawulo u ri: “Kreste u hi xavile a hi ntshunxa eka ndzhukano wa Nawu yena a va ndzhukano ematshan’weni ya hina, hikuva ku tsariwile: ‘A ku rhukaniwe munhu un’wana ni un’wana la hayekiweke emhandzini.’” (Vagalatiya 3:13) Laha muapostola Pawulo u tshahe Deteronoma 21:22, 23, leyi hi ku kongoma yi vulavulaka hi mhandzi, ku nga ri xihambano. Tanihi leswi ndlela yo tano yo dlaya munhu a yi endla munhu a va “ndzhukano,” a swi nge vi swinene leswaku Vakreste va khavisa makaya ya vona hi swifaniso swa Kreste a beleriwe exihambanweni.
A byi kona vumbhoni bya leswaku emalembeni ya 300 endzhaku ka loko Kreste a file, lava tivulaka Vakreste a va tirhisa xihambano evugandzerini bya vona. Hambiswiritano, hi lembe-xidzana ra vumune, Constantine, Hosi ya muhedeni u hundzukele eka Vukreste bya vaxandzuki kutani a kucetela leswaku ku tirhisiwa xihambano tanihi mfungho wa byona. Hambileswi swi nga tivekiki leswaku xikongomelo xa Constantine a ku ri yini, kambe mhaka ya Yesu Kreste la hayekiweke exihambanweni a yi sekeriwanga helo. Kahle-kahle, xihambano xi te ni vahedeni. New Catholic Encyclopedia yi ri: “Xihambano xi kumeka eka vanhu lava hanyeke Vukreste byi nga si va kona ni lava nga riki Vakreste.” Vakambisisi van’wana vo hambana-hambana va kume leswaku xihambano xi fambisana ni ku gandzela ntumbuluko ni mihivahivani ya vuhedeni leyi kucetelaka rimbewu.
Kutani, ha yini mfungho lowu wa vuhedeni wu ye emahlweni wu tirhisiwa? Swi tikomba onge a ku ri ku olovisela vahedeni leswaku va ta amukela “Vukreste.” Nilokoswiritano, swi le rivaleni leswaku Bibele a yi pfumelelani nikatsongo ni ku gandzela mfungho wa vuhedeni. (2 Vakorinto 6:14-18) Nakambe Matsalwa ma yi ala mixaka hinkwayo ya vugandzeri bya swikwembu swa hava. (Eksoda 20:4, 5; 1 Vakorinto 10:14) Kutani swa twisiseka leswi Vakreste va ntiyiso va nga xi tirhisiki xihambano evugandzerini bya vona. *
^ ndzim. 4 Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke hi xihambano, vona buku leyi nge Ku Hlamulana Hi Matsalwa, matluka 397-401, leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.


text:
Ku Hlanganisiwa Ka Marhavi Ya Timbhoni Ta Yehovha
Ku sukela hi September 2012, ntirho wo langutela marhavi lama tlulaka 20 ya Timbhoni ta Yehovha wu hundziseriwe eka marhavi lamakulu.
Ku engetela kwalaho, ku simekiwe marhavi lamantshwa eSerbia ni le Macedonia. Ku ni swivangelo swimbirhi leswikulu swa ku cinca koloko.
1. Thekinoloji yi olovisa ntirho
Emalembeni ya sweswinyana, ku antswisiwa ka matirhelo ya thekinoloji yo vulavurisana ni yo kandziyisa swi endle leswaku ku hungutiwa vatirhi emarhavini man’wana. Kutani leswi marhavi lamakulu se a ma ri ni vatirhi vatsongo, ku pfuleke makamara lama nga tirhiseriwaka ku rhurhela vatirhi van’wana lava a va tirhela emarhavini lamatsongo ya le matikweni man’wana.
Sweswi, rhavi rin’wana ni rin’wana lerikulu ri ni Timbhoni to tala leti nga ni ntokoto leti khathalelaka ntirho wo dyondzisa vanhu Bibele. Hi xikombiso, ntirho wo chumayela eCosta Rica, aEl Salvador, eGuatemala, eHonduras, eNicaragua ni le Panama wu languteriwa hi rhavi ra le Mexico. Hikwalaho, marhavi ya le matikweni wolawo ya tsevu ma pfariwile.
Timbhoni leti ringanaka 40 leti humaka emarhavini wolawo ya tsevu ti averiwe ku ya tirha erhavini ra le Mexico. Timbhoni tin’wana ta kwalomu ka 95 ti sarile ematikweni ya rikwavo, laha ti ngheneleke ntirho wo chumayela wa nkarhi hinkwawo.
Timbhoni tin’wana ematikweni wolawo ya le Amerika Xikarhi ti sungule ku tirha etihofisini ta vuhundzuluxeri leti languteriwaka hi rhavi ra le Mexico. Hi xikombiso, vahundzuluxeri va kwalomu ka 20 ePanama va hundzuluxela minkandziyiso ya Bibele hi tindzimi ta xintu. Khale ka rhavi ra le Guatemala, Timbhoni tin’wana ta 16 sweswi ti hundzuluxela minkandziyiso hi tindzimi ta mune ta kwalaho. Xisweswo, ku hleriwa ka ntirho hi vuntshwa eAmerika Xikarhi swi endle leswaku nhlayo ya vatirhi va le rhavini yi hungutiwa yi suka eka va 300 yi ya eka va kwalomu ka 75.
2. Ku va ni vatirhi lava nga hetaka nkarhi wo tala entirhweni wo chumayela
Hikwalaho ka ku hlanganisiwa ka marhavi, vachumayeri lava fanelekaka lava a va tirha emarhavini lamatsongo se va nga dzika entirhweni wo chumayela mahungu lamanene. Mbhoni yin’wana ya le Afrika, leyi averiweke entirhweni wo chumayela, yi tsale yi ku: “
Ku cinca vutomi bya mina leswaku byi fambisana ni swiyimo leswintshwa a ku ri ntlhontlho etin’hwetini ti nga ri tingani to sungula. Hambiswiritano, ku chumayela siku ni siku swi ndzi tisele ntsako ni mikateko yo tala swinene. Sweswi ndzi fambisa tidyondzo ta Bibele ni vanhu va 20 naswona van’wana va vona sweswi va va kona eminhlanganweni ya vandlha.”


text:
Tlhatlhambuto 46: Makhurisi Ya Jeriko
ZINI zi wisako makhurisi lawa ya Jeriko ke? Zi woneka ku khwatsi ma lo biwa hi bhomba ga hombe. Kanilezi ka masiku lawayani va wa nga hi na mabhomba; ge hambu kuva ni zibhamu. Lexo xihlamaliso xinwani xa Jehova! A hi tiveni a ku zi mahekisile kuyini.
Hi ngazwa lezi Jehova a byelako Joxua: ‘Wena ni masochwa ya wena mu ta renzelekela doropa. Mu ta gi renzelekela kanwe hi siku nzeni ka ntlhanu wa masiku ni ginwe. Rwalani nghaxa ya xivumelwano mu famba nayo. Ku ta famba ntlhanu wa vapristi ni vambiri mahlweni ka yona na vaba mipunzu yabye.
‘Ka siku ga wuntlhanu ni mambiri mu ta renzelekela doropa a ntlhanu wa zikhati ni zimbiri. Makunu lehisani pfumawulo wa mipunzu, ni vanhu vontlhe va wa kanyuluke hi gezu ga hombe ga kulwa. Ni makhurisi ma tawa hasi!’
Joxua ni vanhu va maha lezi Jehova a leletelako. Loku va kari va famba, a vanhu vontlhe va miyelile. A ku na loyi a wulako ni gezu. Zontlhe lezi zi kotekako ku zwiwa i pfumawulo wa mipunzu ni zigingi. Za koteka a ku a valala va vanhu va Jehova va chavile. Wa yi wona a ngoti liyani yo pswhuka yi hayekilweko laha njhaneleni? I njhanela ya mani liyani? Ina, Rahabi i mahile lezi a tihloli ti mu leleteleko ku maha. Wontlhe ngango wakwe wu lomu ndlwini na wu cuwukisela zinwe naye.
Hi kugumesa, ka siku ga wuntlhanu ni mambiri, anzhako ka kuva va renzelekele doropa a ntlhanu wa zikhati ni zimbiri, na mipunzu yi bile, a masochwa ma kanyulukile, a makhurisi ma lowa. Zonake Joxua i ngalo: ‘Dayani vanhu vontlhe lomu doropeni mu gi hisa. Hisani zontlhe. Ntsena hlayisani siliva, a nzalama, a suku, ni xiketse, mu zi nyikela xikhwameni xa tenda ga Jehova.’
Joxua aku ngalo, ka tihloli ta timbiri: ‘Yanani ndlwini ya Rahabi, mu ya humesa yena ni ngango wakwe wontlhe.’ Rahabi ni ngango wakwe va ponisilwe, kota lezi a tihloli ti nga mu tsumbisile.
Joxua 6:1-25.
Ziwutiso
- Zini lezi Jehova a byelako masochwa ni vapristi a ku maha nzeni ka ntlhanu wa masiku ni ginwe?
- Zini lezi a vavanuna va faneleko ku maha hi siku ga wuntlhanu ni mambiri?
- Kota lezi u zi wonako laha mufananisweni, zini zi humelelako makhurisi ya Jeriko?
- Hikuyini ku nga ni ngoti yo pswhuka yi hayekilweko laha njhaneleni?
- Zini lezi Joxua a byelako masochwa a kuva ma zi maha hi vanhu ni doropa, kanilezi zini a wulako xungetano hi siliva, nzalama, suku, ni xiketse?
- Zini lezi a tihloli ta timbiri ti leletiwako ku maha?
Ziwutiso zo engetela
- Gonza Joxua 6:1-25.
Xana a kurenzelekelwa ka Jeriko hi vaIsraeli hi siku ga wuntlhanu ni mambiri ku fanana ni ntiro wa kuxumayela wa Timboni ta Jehova masikwini lawa yo gumesa hi ndlela muni? (Jox. 6:15, 16; Isa. 60:22; Mat. 24:14; 1 Kor. 9:16)
Xana a xiprofeto lexi xi tsalilweko ka Joxua 6:26 xi tatisekisile kuyini laha ku nga hunzile xipimo xa 500 wa malembe, niku xana lezo zi hi gonzisa yini xungetano hi mhaka ya Jehova? (1 Tih. 16:34; Isa. 55:11)