text:
Vukarhi
Vukarhi kumbe kukariha i nthlaveko lowu ngana matimba eka munhu. I nthlaveko lowu nga tsakisiki naswona wu hlanganisa kuhlamula siringiwa, kuvaviseka kumbe ku xungetiwa.[1] Vukarhi byi nga vangiwa hi loko munhu atitwa a ngheneriwe mindzelakano. Van'wana vahambeta ku hlamula vukarhi hi vukarhi tani hindlela yo tisirhelela. Raymond Novaco wale Univhesithi ya California Irvine, loyi a tsaleke hi vukarhi ku sukela hi 1975, u hambanise vukarhi hi swiyenge swinharhu: Vukarhi byo tshinya, Vukarhi bya matitwele, vukarhi byo ti hambanisa.[2] William DeFoore, loyi a tsaleke hi ku kongomisa no hunguta vukarhi, u hlamusele vukarhi tani hi mukapa lowu phyaphyarhaka: hinga khoma vukarhi bya hina kufikela nkarhi wokarhi laha byi bulukaka.[3]
Vukarhi i nthlaveko lowu khumbaka miri. Munhu loyi a kariheke uthlela ava na kuba ka mbilu loku tlakukeke, ku tlakuka ka ndzendzeleko wa ngati, na kutlakuka ka adrenaline na noradrenaline.[4] Van'wana va vona vukarhi tani hi nthlaveko lowu pfuxaka ku hlamula ka miehleketo ka kulwa kumbe ku tsutsuma.[5] Vukarhi byi thlela byi tirhisiwa ku tumbeta ku chava, kutwisiwa kuvava kumbe ku tsemeka nhlana. Vukarhi i nthlaveko lowu tarhisiwaka hakanyingi ku loko munhu a teka goza ro sivela nxungeto wa khombo lwu vangiwaka hi munhu kumbe swilo swin'wana.[6]
Xikombiso xa vukarhi xivoneka exikandzeni, maendlele ya miri, kasi minkarhi yin'wana hi maendlelo yo chavisa.[7] Swiharhi swin'wana, hixikombiso, swi ba huwa, swiringeta ku ti kukumuxa, swi kombisa meno, kumbe ku xondzolota. Swiendlo leswi fambelanaka na vukarhi swi endla ku tsundzuxa vaxungeti leswaku va tshika swi endlo leswi xungetaka. Aswitalangi ku kuma nyimpi a xikarhi ka vanhu kumbe swiharhi swi mbirhi, ku nga sungulanga hi ku komba vukarhi.[8] Hambileswi vanhu votala lava kombeke vukarhi hikwalaho ka leswi "endliweke eka vona", va n'wa mihleketo va komba leswaku munhu loyi akariheke angaha endla swihoxo hikwalaho ka leswi vukarhi byi hungutaka matimba ya ku ti hlahluva.[9]
Van'wa mihleketo va vona vukarhi tani hi nthlaveko lowu twalaka naswona lowu twiwaka hi vanhu hinkwavo hi minkarhi yo hambana hambana, naswona wuri wa nkoka ku tisirhelela. Vukarhi byi pfuneta ku komba munhu un'wana leswaku kuna xihoxo lexi lavaka ku lulamisiwa. Vukarhi byi pfuna ku teka magoza yo ololoxa swihoxo. Vukarhi lebyi pfumalaka nkongomiso, byi nga khumba munhu kumbe hanyelo rakwe hindlela yobiha[10] naswona byi khumba na vanhu van'wana. A swi olovi ku va ekusuhi na munhu loyi a kariheke naswona swi nga vangela madzolonga loko byi nga lawuriwi. Hambileswi va filisofa na vatsari votala va tsundzuxeke mayelana na vukarhi lebyi nga kongomisiwiku byi nga vanga madzolonga, kambe vathlela va komba nkoka wa vukarhi. Ku kongomisa no lawula vukarhi imhaka leyi vafilosofa na vatsari vakhale va tsaleke hayona, hambi swiritano van'wa Miehleketo va komba switandzhaku leswi biheke swa ku khoma vukarhi endzeni.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Videbeck, Sheila L. (2006). Psychiatric Mental Health Nursing (3rd ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
- ↑ Novaco, Raymond W. (1986). "Anger as a Clinical and Social Problem". In Blanchard, Robert J.; Blanchard, D. Caroline. Advances in the Study of Aggression 2. Academic Press. pp. 1–67. ISBN 9781483199689. OCLC 899004162. doi:10.1016/b978-1-4831-9968-9.50002-x.
- ↑ DeFoore, William (1991). Anger : Deal with It, Heal with It, Stop It from Killing You (1st ed.). Health Communications, Inc.
- ↑ "Anger definition". Medicine.net. Retrieved 2008-04-05.
- ↑ Harris, W., Schoenfeld, C. D., Gwynne, P. W., Weissler, A. M.,Circulatory and humoral responses to fear and anger, The Physiologist, 1964, 7, 155.
- ↑ Raymond DiGiuseppe, Raymond Chip Tafrate, Understanding Anger Disorders, Oxford University Press, 2006, pp. 133–159.
- ↑ Michael Kent, Anger, The Oxford Dictionary of Sports Science & Medicine, Oxford University Press, ISBN 0-19-262845-3
- ↑ Primate Ethology, 1967, Desmond Morris (Ed.). Weidenfeld & Nicolson Publishers: London, p.55
- ↑ Raymond W. Novaco, Anger, Encyclopedia of Psychology, Oxford University Press, 2000
- ↑ John W. Fiero, Anger, Ethics, Revised Edition, Vol 1


c: text/html

text:
Matimu yo sungula
Matimu yo sungula mahlanganisa nkarhi wa migingiriko ya vanhu exikarhi ka loko vasungule kutirhisa switirhisiwa swa maribye ~ kwalomu ka 3.3 wa timiliyoni ta malembe laya hundzeke, kufikela loko vanhu va tsumbula ndlela yo tsala marito, leswi endlekeke kwalomu ka ~5300 wa malembe lama hundzeke.
Sumertiya e Mesopotamiya, Ribuwa ra Nhluvuko wa Indus na Gibita wa khale hiyona minhluvuko ya vanhu yo sungula ku tsala, no hlayisa matimu.
Kusungula ka switsariwa ku hambanile kuya hi mindzhavuko, naswona swi rhangeriwa hi kuvutla hi tinyimpi, naswona matimu ya munhluvuko leyi nga kotiki kutsala, makumeka eka va akelani lava avakota kutsala. Kuya hi hlamusela, matimu yosungula mayelana na kupfumaleka ka vuswikoti byo tsala, hikwalaho matimu lawa ya kumeka hi ku lavisisa masungula ya swingolongotswana leswi seleteriweke, hambileswi vulavisisi lebyi abyi nga si tiviwa kufikela eka malembe-xidzana ya vu Khume-nkaye.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ Graslund, Bo. 1987.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
321Matsinde a Rubeni na Gadi vho vha vhe na kholomo na nngu nnzhi. Musi vha tshi vhona shango ḽa Jasere na ḽa Giliadi ḽo fanela zwifuwo, 2vha ya ha Mushe na tshifhe Eliasara na vharangaphanḓa vha vhathu vha ri, 3-4“Dzingu heḽi ḽe Muṋe washu a ḽi kunda u swikani ha Vhaisraele uri ḽi vhe ḽavho, ḽa miḓi ya Atarotho na Diboni na Jazere na Nimira na Hesheboni na Eliale na Sibima na Nebo na Bioni, ḽo fanela zwifuwo, zwino riṋe ri na zwifuwo zwinzhi. 5Arali vha tshi ri takalela, iḽo shango nga ḽi ṋewe riṋe ḽi vhe ḽashu, vha songo ita uri ri wele mulambo wa Jorodani ri yo dzula hangei seli.”
6Mushe a fhindula vhathu vha Gadi na vha Rubeni a ri, “Vhaisraele vha haṋu vha ḓo ya nndwani inwi no dzula fhano naa? 7Ndi mini ni tshi kula Vhaisraele nungo uri vha si wetshele shangoni ḽe Muṋe washu a vha ṋea? 8
Ndi zwenezwo zwe vhokhotsi aṋu vha ita zwiḽa ndi tshi vha ruma ri Kadeshe Barania uri vha yo tandula shango. 9Vho swika govhani ḽa Eshkolo vha vhona shango, hone musi vha tshi vhuya, vha kula vhathu nungo uri vha si dzhene shangoni ḽe Muṋe washu a vha ṋea. 10
Muṋe washu a sinyuwa musi wonoyo a ana a ri, 11‘Zwino nge vha si ntevhele nga mbilu yoṱhe, vhanna vhoṱhe u bva kha vha miṅwaha ya 20 vhe vha pfuluwa Egipita, a hu na na muthihi wavho ane a ḓo vhona shango ḽe nda ḽi fulufhedzisa Abrahamu na Isaka na Jakopo nga muano.’ 12Vhe vha khathutshelwa mbilu ndi vhavhili fhedzi, ndi Khalebe ṅwana wa Jefune wa Mukenisi na Joshua ṅwana wa Nunu; havho a vho ngo vhuya vha shandukela Muṋe washu. 13Muṋe washu o sinyutshela Vhaisraele, a ita uri vha tendeleke sogani vha fhedza miṅwaha ya 40, ha vhuya ha fa murafho woṱhe wa vhe vha ita zwi sa mu takadzi. 14Zwino ni tshigwada tsha vhatshinyi, ni ita zwenezwiḽa zwa vhokhotsi aṋu, ni khou dovha u ṱunga Muṋe washu uri mbiti dzawe dzi dovhe dzi wele Vhaisraele. 15Arali inwi vhathu vha Rubeni na Gadi na mu shandukela zwino, u ḓo dovha a ṱutshela vhathu havha fhano sogani, nahone arali vha lozwiwa, mulandu ndi waṋu.”
16Vha ḓa ha Mushe vha ri, “A ri thomi u fhaṱa zwashu madanga fhano a zwifuwo zwashu na miḓi ya vhasadzi vhashu na vhana vhashu? 17Hone ró ḓiimisela u shoma nga tshihaḓu ra ranga Vhaisraele phanḓa ra vhuya ra vha swikisa shangoni ḽavho. Zwenezwo vhasadzi vhashu na vhana vhashu vha ḓo vha vho dzula miḓini yo fhaṱeledzwaho, vho tsireledzea kha vhadzulapo vha shango ḽino. 18Ri nga si humele hayani hashu Vhaisraele vhoṱhe vha sa athu wana shango ḽe vha ṋewa uri ḽi vhe ḽavho. 19Riṋe ri nga si kovhekane navho shango seli ha Jorodani, ngauri riṋe ro no ḓi wana mukovhe washu seli na luno vhubvaḓuvha ha Jorodani.”
20Ndi hone Mushe a tshi vha vhudza a ri, “Arali vhukumakuma ni tshi amba zwone, ḓilugiseleni hafha phanḓa ha Muṋe washu uri ri kone u bva pfumo. 21Vhahali vhaṋu vhoṱhe nga vha wele Jorodani, vha die maswina avho vho rangwa phanḓa nga Muṋe washu, Muṋe washu a vhuya vha kunda 22a dzhia iḽo shango. Nó no ita izwo ni nga ḓi humela murahu ngauri ni ḓo vha no khunyeledza pfanelo dzaṋu kha Muṋe washu na kha Vhaisraele vha haṋu. Ndi hone Muṋe washu a tshi ḓo tenda uri shango ḽa vhubvaḓuvha ha Jorodani ndi ḽaṋu. 23Hone arali na sa ita zwe na fulufhedzisa, ni ḓo vha ni tshi khou khakhela Muṋe washu. Ni songo vhuya na khakha, ni sa ḓo lifhedzelwa vhuvhi haṋu. 24Zwino-ha, fhaṱani miḓi ya vhasadzi vhaṋu na vhana vhaṋu, na madanga a nngu dzaṋu, tenda na ita zwe na fulufhedzisa!”
25Vhathu vha Gadi na Rubeni vha vhudza Mushe vha ri, “Ri ḓo ita zwine vha ri laya. 26Vhasadzi vhashu na vhana vhashu na kholomo dzashu na nngu dzashu zwi ḓo sala fhano miḓini ya Giliadi. 27Hone riṋe, munna muṅwe na muṅwe washu o shomaho, u ḓo wela seli u yo lwa ro ranga mbulungelo ya Muṋe washu phanḓa, nga hune vhone vha amba.”
28Ndi hone Mushe a tshi laya tshifhe Eliasara na Joshua ṅwana wa Nunu na vhahulwane vha miṱa ya matsinde a Israele a ri, 29“Arali vhathu vha Gadi na Rubeni vha wela Jorodani vho shoma vho ranga mbulungelo ya Muṋe washu phanḓa, nahone arali vha ni farisa na kunda iḽo shango, izwo vha fheni ḽa Giliadi ḽi vhe ḽavho. 30Hone arali vha sa wela Jorodani vha bva pfumo na inwi, izwo vha vho ḓo wana mukovhe wavho wa shango shangoni ḽa Kanana na inwi.”
31Vhathu vha Gadi na Rubeni vha fhindula vha ri, “Ri ḓo ita zwe Muṋe washu a amba. 32Ri ḓo wela seli ro ranga mbulungelo ya Muṋe washu phanḓa, ra dzhena shangoni ḽa Kanana ro fara mafumo, hone mukovhe washu wa shango une ra ḓo u wana u ḓo vha seli na ḽino ḽa Jorodani.” 33Ndi hone Mushe a tshi amba na vhathu vha Gadi na Rubeni na hafu ya tsinde ḽa Manase ṅwana wa Josefa, a vha ṋea muvhuso wa Sihoni khosi ya Vhaamori na wa Ogo khosi ya Bashani, shango ḽoṱhe na miḓi yaḽo na mivhundu yo i tangaho. 34Vha tsinde ḽa Gadi vha vusa miḓi ya mitsheṱo ya Diboni na Atarotho na Aruere 35na Atirotho Shafani na Jazere na Jogoboha 36na Bethe Nimira na Bethe Harani, khathihi na madanga a zwifuwo. 37Vha tsinde ḽa Rubeni vha vusa Hesheboni na Eliale na Kiriathaimi, 38na Nebo na Baali Mioni (heḽo dzina ḽo ḓo shandukiswa), na Sibima. Miḓi ye vha i vusa vha i rina madzina maswa.
39Vha mutupo wa Makhiri ṅwana wa Manase vha dia shango ḽa Giliadi, vha ḽi thuba, vha thatha Vhaamori vhe vha vha vhe henefho. 40Mushe ḽa Giliadi a ḽi ṋea vha mutupo wa Makhiri, vha lutsinga lwa Manase, vha dzula henefho. 41Jairi, wa lutsinga lwa Manase, a dia miṅwe miḓi ya mishasha a i thuba, a ri i pfi Miḓi ya Jairi. 42Noba a dia Kenathi na miḓi i re tsini nawo a hu thuba a hu rina dzina ḽawe a ri hu pfi Noba.


text:
Albertina Thethiwe o thoma u ṱangana na Walter Sisulu musi atshi khou shuma sibadela tsha Johannesburg General Hospital nga1941. Vho vha vha ra polotiki muṱuku nga hetshiḽa tshifhinga. Vho vha vha tshiita vha tshi vha fhelekedza musi huna muṱangano wa dzi Youth League.
Ho vha vhone mufumakdzi wa u thoma uya kha hoyu muṱangano naho huna uri vho vha vha tshi khou u tikedza munna wavho vha si muraḓo. Nga murahu vho Walter vho vha vha tshi swaswa ngazwo vha ri tendani mufunwa wanga inwi no vha ni tshi khou tikedza muthu waṋu.
Vhuvhili havho vho vha vha tshi khou tshimbila magondoni a Johannesburg musi vha tshi vha fulufhedzisa uvha mala. Walter o dzhia tshanḓa tshavho atshiimisa avha humbela uri vha mumale. Ubva tshe vha ṱangana vho vha vha tshi khou funana vhukuma lune ho vha ho tou sala tshifhinga tshiṱuku uri a humbele u maliwa.
Vho vha vha songo lavhelela phindulo ya hone. O muvhudza uri nga murahu ha musi ri saathu humbula nga ha mbingano huna zwine ra fanela u amba ngazwo. A vhudzisa uri ndi mini, atshi fhindula ari ndi na vhana. Zwo mukhakhisa vhukuma a litsha tshanḓa hetshiḽa vhangana? A vhudzisa. Vhararu a fhindula. Hezwi zwa ita uri muhumbulo u gidime vhukuma.
Zwa u mala mufumakadzi ane avha na vhana zwo vha zwi sa dzhiiwi zwavhuḓi nga tshitshavha. Asi tsha ḓivha uri ari mini a tou vhudzisa uri vhana minwaha mingana. Ndi hezwi atshi fhindula uri ene o hwala vhuḓifhinduleli ha vharathu vhawe vhararu ngauri vhabebi avha tsheho vho no lovha vhoṱhe. Walter hezwi zwa mu takadza. A fulufhedzisa uri vha ḓo ṱhogomela vhana vhoṱhe namusi vho no malana nahone zwa tou ralo. Husi kale a vhidza sivhara wawe uri aḓe a fhedzise tshikolo Orlando East.
Albertina na Walter vho malana nga 1944 he vho Mandela havha vhone mungana wa Walter wa tsini. Vho vha na vhana vhaṱanu vhavho (Max Vuyisile, Mlungisi, Zwelakhe, Lindiwe na Nonkululeko) vha ṱhogomela na vhanwe vhaṋa. Nga 2003 Walter o lovhela zwanḓani zwa mufumakadzi wawe. Vho vha vho malana lwa minwaha ya 59.
Nga mbulungo yavho, muḓulu wavho o vhala maipfi haya ngavho: Walter, ndi nga ita mini ni siho? Ndo vha ndi tshi khou zwiitela inwi hezwi ndi tshi vuwa nga matsheloni, ndo vha ndi tshi khou tshilela inwi…..no vha no dzhiwa lwa u thoma nga vhuvhi ha zwakale, fhedzi ndo zwiḓivha uri ni do vhuya kha nṋe. Zwazwino tshanḓa tsha u rothola tsha lufu tsho ni dzhia zwa sia tshikhala mbiluni yanga. Vhushaka havha ha Sisulu hu wela kha zwiṱori zwa lufuno zwa Afrika Tshipembe.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
41Kutani Muxe a hlamula Xikwembu, a ku: “Ndzi vona wonge Vaisraele a va nga ndzi kholwi, kumbe ku yingisa leswi ndzi nga ta va byela swona, hikuva va ta ku: ‘HOSI Xikwembu a xi tikombanga eka wena.’ ” 2Hiloko HOSI Xikwembu xi ku: “U khome yini kwalaho xana?” Muxe a ku: “I nhonga.” 3Kutani xi ku ka yena: “Yi hoxe ehansi!” Loko Muxe a yi hoxa ehansi, yi hundzuka nyoka, kutani Muxe a yi chava a tsutsuma. 4Kambe HOSI Xikwembu xi ku ka yena: “Tshambuluta voko ra wena u yi khoma hi ncila.” Kutani Muxe a yi khoma, yi tlhela yi hundzuka nhonga evokweni ra yena. 5Xikwembu xi ku: “Leswi swi ta khorwisa Vaisraele leswaku ndzi tikombile eka wena, mina HOSI Xikwembu xa vatata wa vona, ndzi nga Xikwembu xa Abrahama, na Isaka, na Yakobo.”
6HOSI Xikwembu xi engeta xi ku: “Nghenisa xandla xa wena endzeni ka xiambalo hi le xifuveni xa wena.” Muxe a nghenisa, kutani loko a humesa xandla xa yena, a xi basulukile hi vuvabyi bya nhlokonho.Kumbe: a xi basile hi nhlokonho ku fana ni gamboko 7Kutani Xikwembu xi ku: “Tlhela u nghenisa xandla endzeni ka xiambalo.” Muxe a endla tano; loko a xi humesa, a vona leswaku xi tlhele xi va lexinene, xi fana ni miri hinkwawo. 8Xikwembu xi ku: “Loko va nga ku kholwi, ni loko va nga amukeli xikombiso lexo sungula, nkarhi wun'wana va nga khorwisiwa hi lexa vumbirhi. 9Kambe loko, ha vumbirhi bya swona, swi nga va khorwisi, ni loko va nga amukeli leswi u nga ta va byela swona, u ta ya u ya ka mati enambyeni, u ma halata laha ku omeke, kutani mati lawa ma ta hundzuka ngati.”
10Kambe Muxe a ku ka HOSI Xikwembu: “We N'wini wanga, ku sukela khale mina nandza wa wena a ndzi nyikiwanga hi tlhelo ra ku vulavula; ndza nonoka eku vulavuleni, naswona ndzi ni manghanghamila, kutani hambileswi u vulavuleke na mina, a ku hundzukanga nchumu.” 11Hiloko HOSI Xikwembu xi ku ka Muxe: “Xana i mani la vumbeke nomo wa munhu xana? Xana a hi mina HOSI Xikwembu ndzi endlaka munhu ku va mbheveve, kumbe ku fa tindleve, kumbe ku kota ku vona, kumbe ku va lowo-fe-mahlo, xana? 12Hikokwalaho, famba sweswi! Mina ndzi ta ku pfuna ku vulavula; ndzi ta ku byela ni leswi u nga ta vula swona.” 13Kambe Muxe a ku: “We N'wini wanga, rhuma loyi u tsakelaka ku n'wi rhuma!”
14Kavaloko HOSI Xikwembu xi karihela Muxe, xi ku: “Xana makwenu Aroni lowa Mulevhi a nga kona xana? Ndza swi tiva leswaku yena ú nyikiwile hi tlhelo ra ku vulavula. Tiva leswaku Aroni ú le ndleleni ku ta hlangana na wena; kutani loko a ku vona, ú ta tsaka swinene. 15Wena u ta vulavula na yena, u n'wi byela leswi a fanelaka ku vula swona. Loko a ri mina, ndzi ta mi pfuna ku vulavula ha vumbirhi bya n'wina; naswona ndzi ta mi komba leswi mi nga ta endla swona. 16Aroni ú ta vulavula ematshan'wini ya wena, a va nomo wa wena eka vanhu, kutani wena u ta fana ni Xikwembu eka Aroni. 17Naswona nhonga leyi, u ta famba u yi khomile, u ta endla swihlamariso ha yona.”
18Kutani Muxe a tlhelela eka Yetro mukon'wana wa yena, a fika a ku: “Ndzi kombela ku tlhelela etikweni ra Egipta, ndzi ya pfuxela varikwerhu.” Yetro a hlamula Muxe a ku: “Hiswona, u ta famba hi ku rhula!” 19Loko Muxe a ha ri eMidiyani, HOSI Xikwembu xi ku ka yena: “Tlhelela etikweni ra Egipta, hikuva hinkwavo lava a va lava ku ku dlaya, va file.” 20Hiloko Muxe a teka nsati ni vana va yena,Van'wana va ri: ni n'wana wa yena a va gadisa mbhongolo, kutani a tlhelela etikweni ra Egipta, a famba a khomile nhonga ya Xikwembu.
21Kutani HOSI Xikwembu xi ku ka Muxe: “Loko u tlhelerile etikweni ra Egipta, vona leswaku u endla, emahlweni ka Faro, swihlamariso hinkwaswo leswi ndzi ku nyikeke matimba ya ku swi endla; kambe ndzi ta nonon'hwisa mbilu ya yena, leswaku a nga pfumeleli Vaisraele ku famba. 22U ta ku ka Faro: ‘HOSI Xikwembu xi vurisa sweswo xi ri: Israele i mativula ya mina, 23
kutani wena Faro, tshika n'wana loyi wa mina wa mativula a famba, a ya ndzi gandzela. Tiva leswaku loko u ala ku n'wi tshika, ndzi ta dlaya n'wana wa wena wa mativula.’ ”
24Loko va ri endleleni, HOSI Xikwembu xi tela Muxe laha va nga fika va gova kona, xi ringeta ku n'wi dlaya. 25Kutani Sipora a teka ribye ro kariha, a tsema nsuvu wa n'wana wa yena, a khumba milenge ya MuxeKumbe: a khumba milenge ya yena (ya n'wana); kumbe: a khumba hala mahlweni ka Muxe ha wona, a ku: “Hakunene, u nuna wa ngati eka mina.” 26Kutani HOSI Xikwembu xi tshika Muxe. Loko Sipora a ku: “U nuna wa ngati eka mina”, a a vulavula a kongomisa mhaka ya ku yimba.
27Kutani HOSI Xikwembu xi ku ka Aroni: “Famba a ya hlangana na Muxe emananga.” Hiloko Aroni a famba a ya hlangana na Muxe entshaveni ya Xikwembu, a fika a n'wi ntswontswa. 28Kutani Muxe a tivisa Aroni hinkwaswo leswi HOSI Xikwembu xi n'wi rhumeke ku ya swi vula, ni swikombiso hinkwaswo leswi xi n'wi byeleke ku ya swi endla. 29Kavaloko Muxe na Aroni va ya va ya hlengeleta vakulukumba va Israele hinkwavo. 30Kutani Aroni a tivisa vanhu hinkwaswo leswi HOSI Xikwembu xi leriseke Muxe swona, a endla ni swikombiso emahlweni ka vona. 31Kavaloko Vaisraele va kholwa: Loko va twisisile leswaku HOSI Xikwembu xi tile eka vona hakunene, ni leswaku xi vonile ku xaniseka ka vona, va korhamela hansi va xi gandzela.


text:
1061
II Tikr. 5:13
7:3
Ezr. 3:11
Ps. 100:5
107:1
118:1
136:1
Yer. 33:11
Dzunisani HOSI.
Tlangelani HOSI, hikuva yi ni vunene,
rirhandzu ra yona hi leri nga heriki.
2Xana i mani la nga hlamuselaka mintirho ya yona leyikulu xana?
La nga twarisaka ku dzuneka ka yona hinkwako, a nga va mani xana?
3Ku katekile lava hlayisaka nawu wa yona,
lava endlaka leswi lulameke minkarhi hinkwayo.
4We HOSI, ndzi anakanye loko u ri karhi u pfuna vanhu va wena,
loko u va kutsula, u nga ndzi siyi ehandle,
5leswaku ndzi ta kuma minkateko ya lava u nga tihlawulela vona,
ndzi tsaka, ndzi yimbelela swin'we ni vanhu va wena va xiviri.
6Hi dyohile kukota vatata wa hina,
hi onhile, hi endlile leswo biha.
7
Loko vatata wa hina va ri le Egipta,
a va twisisanga mintirho leyo hlamarisa ya Xikwembu,
a va tsundzukanga vukulu bya rirhandzu ra xona,
kambe va tiarisile loko va ri kusuhi ni lwandle,Van'wana va ri: kambe va tiarisile emahlweni ka Loyi a nge henhla-henhla rona Lwandle-ro-Tshwuka.Lwandle-ro-Tshwuka, kumbe: Lwandle-ra-Tinhlanga
8Hambiswiritano xi va ponisile hikwalaho ka vito ra xona,
leswaku xi twarisa matimba ya xona lamakulu.
9
15:1-21
Xi tshinyile Lwandle-ro-Tshwuka, kutani ri phya,
xi tsemakanyisa Vaisraele exikarhi ka swidziva onge hi loko va ri emananga.
10Xi va lamulerile emavokweni ya valala va vona,
xi va kutsula ematimbeni ya vona,
11kutani valala lava hinkwavo va dyiwa hi mati,
ku ri hava na un'we loyi a ponaka.
12Kavaloko Vaisraele va tshemba marito ya xona,
va yimbelela risimu va xi dzunisa.
13Kambe a va hlwelanga ku rivala mintirho ya xona,
a va yimelanga ku vona ku hetiseka ka makungu ya xona.
14
Loko va ri emananga, va ngheniwile hi ku navela ko biha,
va ringa Xikwembu ematikweni lawa ya ndlala.
15Xona xi va nyikile swakudya leswi va swi kombeleke,
kambe xi tlhele xi va ba hi ntungu lowo chavisa.
16
Loko va ri emixaxeni, va vondzokile Muxe,
va vondzoka na Aroni, muhlawuriwa wa HOSI Xikwembu,
17kutani misava yi pfuleka yi mita Dotani,
yi khubumeta Abiramu ni va ka vona;
18naswona ku humelela ndzilo exikarhi ka vanghana va vona,
wu herisa vanhu lava vo homboloka.
19
Vaisraele va tiendlele rhole le Horebe,
kutani va nkhinsamela xifaniso lexi vumbiweke lexi;
20va tshika Xikwembu xa vona xo dzuneka,
va gandzela xifaniso xa xifuwo xo dya byanyi lexi va xi vumbeke.
21Va rivarile Xikwembu lexi xi va poniseke,
xona lexi endleke swilo leswikulu le Egipta,
22va rivala mintirho ya xona leyo hlamarisa etikweni ra va ka Hamu,
ni leswo chavisa leswi xi swi endleke kusuhi ni Lwandle-ro-Tshwuka.
23Hikokwalaho, Xikwembu xi bohile ku va herisa,
kambe Muxe muhlawuriwa wa xona a yima exikarhi ka xona na Vaisraele,
a va lamulela evukarini bya xona lebyo chavisa.
24
Va nyenyile tiko ro saseka ngopfu,
va nga pfumeli leswi Xikwembu xi va tshembiseke swona,
25va n'unun'uta va ha ri emixaxeni ya vona,
va ala ku yingisa rito ra HOSI Xikwembu;
26hiloko xi tlakusa voko, xi hlambanya,
xi ku xi ta va wisa le mananga,
27
xi nyiketa ni vana va vona emavokweni ya vanhu vambe,
va hangalasiwa ematikweni.
28
Vaisraele va namarherile xikwembu ximbe lexi va nge i Baala-Peyori,
va dya swa magandzelo lama humeseriweke vafi;
29va hlundzukisa Xikwembu hi swiendlo swa vona,
kutani ku humelela ntungu exikarhi ka vona.
30Hiloko Finiyasi a suka a yima a va tshinya,Van'wana va ri: Hiloko Finiyasi a suka a yima a va sirhelela
kutani ntungu wu hela.
31Hikokwalaho Xikwembu xi n'wi hlayile la lulameke,
kutani ú ta vuriwa sweswo hilaha ku nga heriki.
32
Vaisraele va hlundzukisile Xikwembu eswihlobyeni swa Meriba,
kutani Muxe a wela hi khombo hikwalaho ka vona,
33a vulavula swin'wana a nga ehleketanga,
hikuva a va n'wi khunguvanyisile.
34
3:5-6
Va tlurile xileriso xa HOSI Xikwembu
hi ku ka va nga herisanga vanhu va matiko mambe,
35kambe va tihlanganisile na vona,
va tekelela ni mikhuva ya vona,
36va gandzela swikwembu swa hava swa vamatiko,
kutani swona swi hundzuka ntlhamu eka vona,
37
va ko va dlaya vana va vona va xinuna ni va xisati,
va humesa magandzelo ha vona va humesela swikwembu leswi swo biha.
38
Va halatile ngati leyi nga riki na nandzu
ya vana va vona va xinuna ni va xisati,
va humesa ha yona magandzelo va nyika swikwembu swa Vakanana,
va nyamisisa sweswo tiko ra vona.
39Na vona vinyi va tinyamisile hi swiendlo swa vona,
va nga ha tshembeki eka Xikwembu.
40
Kutani vukari bya HOSI Xikwembu byi pfurhela vanhu va xona va xiviri,
xi nga ha lavi ku twa nchumu hi vona,
41kutani xi va nyiketa emavokweni ya vamatiko,
leswaku va fumiwa hi lava va va vengaka.
42Vaisraele va xanisiwile ngopfu hi valala va vona,
va hundzuka mahlonga ya vona.
43Minkarhi leyo tala, Xikwembu xi va lamulerile,
kambe vona a va tshamela ku tiarisa,
kutani va tsongahatiwaVan'wana va ri: kutani va onhaka hikwalaho ka vudyoho bya vona.
44Hambiswiritano, Xikwembu xi va twerile vusiwana eku xanisekeni ka vona,
kutani xi yingisa swirilo swa vona.
45Xi tsundzukile ntwanano wa xona na vona,
xi va tsetselela hi mhaka ya rirhandzu ra xona lerikulu.
46Xi endlile leswaku hinkwavo lava yiseke Vaisraele evukhumbini,
va sungula ku va twela vusiwana.
47
We HOSI Xikwembu xa hina, hi ponise,
u hi hlengeleta hi huma exikarhi ka vamatiko,
kutani hi ta tlangela vito ra wena lero hlawuleka,
hi tsaka hi ri karhi hi ku dzunisa.
48A ku nkhensiwe HOSI Xikwembu xa Israele,
sweswi ni hilaha ku nga heriki.
Vanhu hinkwavo a va vule va ku: “Amen!”
Dzunisani HOSI!


text:
21Hi lembe ra vu-20 ra ku fuma ka hosi Ataserkisi, hi n'hweti ya Nisani, ndzi cherile vhinyo leyi a yi ri emahlweni ka hosi, ndzi yi nyika yi nwa. Hosi a yi nga si tshama yi ndzi vona ndzi khunguvanyekile, 2kutani hosi yi ku: “Leswi u nga vabyiki, i ncini xi ku khunguvanyiseke xana? Ndza swi vona leswaku a wu karhati hi nchumu, loko ku nga ri ku vava ka mbilu ntsena.” Leswi, swi ndzi tshukisile ngopfu. 3
II Tikr. 36:19
Yer. 52:12-14
Ndzi hlamula hosi ndzi ku: “Hosi, hanya hilaha ku nga heriki! Ndzi khunguvanyekile emoyeni, hikuva muti lowu wu nga ni masirha ya va ka hina wu mbundzumuxiwile, ni tinyangwa ta wona ti herisiwile hi ndzilo!” 4Kutani hosi yi ku: “Xana u lava leswaku ndzi ku endlela yini xana?” Hiloko ndzi khongela Xikwembu xa matilo. 5Kutani ndzi ku ka hosi: “Loko u swi rhandza, ni loko u ndzi tsakela mina nandza wa wena, ndzi pfumelele ndzi ya etikweni ra Yuda, emutini lowu wu nga ni masirha ya va ka hina, leswaku ndzi ya wu pfuxa.” 6Kutani hosi yi ndzi vutisa yi tshamile na nkosikazi yi ku: “Loko u famba, u ta ya heta nkarhi wo tani hi kwihi, naswona u ta vuya rini xana?” Hiloko ndzi swi vona leswaku hosi ya swi tsakela leswaku ndzi famba, kutani ndzi yi tivisa nkarhi wa kona. 7Kutani ndzi ku ka hosi: “Loko u swi tsakela we hosi, ndzi khomise mapapila lawa ndzi nga ta ma komba tindhuna leti fumaka xifundzha xa le vupeladyambu bya nambu wa Yufrata, leswaku ti ta ndzi pfumelela ku tsemakanya ndzi kongoma le Yuda. 8Tsalela na Asafu, yena muhlayisi wa swihlahla swa tiko, leswaku a ndzi nyika timhandze to aka ha tona tinyangwa ta makhokholo ya Tempele, ni ta ku aka ha tona rirhangu ra muti, ni to aka yindlu leyi ndzi nga ta tshama eka yona.” Kutani hosi yi ndzi nyika swilo leswi ndzi swi kombeleke, hikuva Xikwembu xa mina a xi ndzi katekisile.
9Loko ndzi fika exifundzheni xa le vupeladyambu bya nambu wa Yufrata, ndzi nyikile tindhuna ta kona mapapila lama humaka eka hosi. Hosi a yi ndzi nyikile masocha ni vagadi va tihanci leswaku va ndzi heleketa. 10Sanibalati lowa Muhoroni, ni nandza loyi va nge i Tobiya wa Muamoni, swi va karhatile ngopfu ku twa leswaku ku ni munhu loyi a teke ku ta endlela Vaisraele swilo leswinene.
11Loko ndzi fika eYerusalema, ndzi tshamile masiku manharhu, 12ndzi nga byeli munhu leswi Xikwembu xi ndzi leriseke ku swi endlela muti wa Yerusalema. Kutani ndzi pfuka nivusiku, ndzi famba ni vavanuna va nga ri vangani. A hi fambanga na xifuwo xin'wana ehandle ka lexi a ndzi xi gadile. 13Vusiku byebyo ndzi fambile ndzi ya ta hi le nyangweni leyi vuriwaka Nyangwa-ya-le-Nkoveni, ndzi ya hundza hi le ka Xihlovo-xa-Nyoka, ni le nyangweni leyi vuriwaka Nyangwa-ya-Vulongo, ndzi famba ndzi ri karhi ndzi valanga rirhangu ra muti wa Yerusalema leri mbundzumuxiweke, ni tinyangwa leti herisiweke hi ndzilo. 14Kutani ndzi ya emahlweni ndzi ya fika enyangweni leyi vuriwaka Nyangwa-ya-le-Xihlobyeni, ndzi hundza ndzi ya fika eka Xidziva-xa-Hosi, kambe a ndzi kumanga laha xifuwo lexi a ndzi xi gadile a xi ta hundza ha kona. 15Hiloko vusiku byebyo ndzi famba ndzi ta hi le nhoveni, ndzi ya emahlweni ni ku valanga rirhangu ra muti wa Yerusalema; kutani ndzi tlhelela ekaya ndzi ya nghena hi le nyangweni leyi vuriwaka Nyangwa-ya-le-Nkoveni. 16Tindhuna a ti nga swi tivi leswaku ndzi yile kun'wana, hambi swi ri leswi a ndzi endla swona a ti nga swi tivi. Enkarhini lowu, a ndzi nga si tivisa vanhu makungu ya mina; hambi va ri Vayuda, kumbe vaprista, kumbe tinganakana, kumbe tindhuna, ni hinkwavo lava a va ta tirha ntirho wa kona, a va nga tivi nchumu.
17Kutani ndzi ku ka vona: “Khombo leri ri hi weleke, ma ri vona: Muti wa Yerusalema i marhumbi ntsena, ni tinyangwa ti hisiwile! Kutani ke, a hi pfuxeni rirhangu ra muti wa Yerusalema hi ta wisa ku hlekuriwa.” 18Ndzi va byerile ni hilaha Xikwembu xi ndzi pfuneke hakona, ndzi va rungulela ni leswi hosi ya tiko yi ndzi byeleke swona. Kutani va ku: “A hi yeni hi ya sungula ku aka!” Hiloko va tinyiketela ku endla ntirho lowu wo saseka. 19Kuteloko Sanibalati lowa Muhoroni, ni nandza loyi va nge i Tobiya lowa Muamoni, na Muarabu loyi va nge i Gexamu, va twa timhaka leti, va monya va hi hlekula va ku: “Xana i ncini lexi mi endlaka xona xana? Xana mo lava ku hundzukela hosi ya tiko xana?” 20Mina ndzi va hlamurile ndzi ku: “Xikwembu xa matilo, xi ta endla leswaku hi humelela entirhweni wa hina. Hina, hi malandza ya xona, kutani ntirho wo aka, hi ta wu sungula. Loko mi ri n'wina, a mi na nchumu laha Yerusalema, naswona a mi na fanelo ya ku va laha, ni ndzhaka mi hava.”


text:
411Kutani mupimi a ndzi yisa exivandleni xo hlawuleka, a pima makhumbi mambirhi ya le nyangweni, a kuma leswaku khumbi rin'wana ni rin'wana a ri anamile 3 m ku ya endzeni, ri fana ni khumbi ra xivandla xo hlawuleka, hi ku anama ka rona.Van'wana va ri: makhumbi a ma ri ni mimpimo yoleyo 2Mupimi a pima ni ku anama ka nyangwa, a kuma 5 m; makhumbi ematlhelweni ka yona a ma anamile 2,50 m. Loko xi ri xivandla hi xoxe, a xi lehile 20 m, xi anamile 10 m. 3Kutani mupimi a nghena exivandleni xo hlawuleka xa vumbirhi xi nga xa le mpfungwe, a pima makhumbi mambirhi ya le nyangweni, a kuma leswaku a ma anamile 1 m ku ya endzeni; nyangwa yona a yi anamile 3 m, ni 3,50 m ku ya endzeni.Van'wana va ri: ni makhumbi etlhelo ka nyangwa a ma anamile 3,50 m 4Mupimi a pima ni xivandla lexi xa vumbirhi xo hlawuleka, a kuma leswaku a xi ri ni 10 m matlhelo hinkwawo, kutani a ku ka mina: “Hi xona xivandla xo hlawuleka ngopfu!”
5Mupimi a pima khumbi ra Tempele, a kuma leswaku a ri anamile 3 m, a pima ni makhumbi ya makamari lama rhendzeleke Tempele matlhelo hinkwawo ni ku khomana na yona, a kuma leswaku a ma anamile 2 m. 6Makamari lawa, a ma endla muako wa swithezi swinharhu,swithezi swinharhu, kumbe: swithisi swinharhu xithezi xin'wana ni xin'wana xi ri ni makamari ya 30. Hambileswi muako a wu rhendzela Tempele ni ku khomana na yona matlhelo hinkwawo, timhandze ta wona leti rhwalaka swithezi a ti nga ngheni ekhumbini, kambe a ti tlhandlekiwile kunene etinhleni ta rona lomu ti humelaka ehandle. 7Ematlhelweni hinkwawo ya Tempele, muako wa swithezi a wu ya wu anama ku suka ehansi ku ya ehenhla, khumbi ra Tempele rona ri ya ri lala; hikokwalaho makamari ya le henhla a ma tlula ya le hansi hi vukulu; naswona a ku ri ni swikhandziyo leswi a swi suka eka xithezi xa le hansi, swi hundza eka xithezi xa le xikarhi, swi ya fika eka xithezi xa le henhla. 8Tempele a yi vonaka yi rhendzeriwile hi guva; rona a ri lehile 3 m ku ya henhla, ri ringana ni masungulo ya muako wa swithezi hi ku leha. 9Khumbi ra muako wa swithezi hi tlhelo ra le handle a ri anamile 2,50 m, kutani a ku ri ni rivala exikarhi ka muako wa swithezi lowu khomanaka ni Tempele, 10ni makamari ya vaprista; rivala ra kona a ri lehile 10 m, ri rhendzela Tempele matlhelo hinkwawo. 11Muako wa swithezi a wu ri ni timbanti timbirhi leti a ti pfulekela erivaleni rero, rivanti rin'wana ri languta en'walungwini, rin'wana edzongeni; rivala a ri rhendzeriwile matlhelo hinkwawo hi rirhangu leri a ri anamile 2,50 m.Van'wana va ri: rivala a ri anamile 2,50 m matlhelo hinkwawo
12Endzhaku ka Tempele hi tlhelo ra vupeladyambu, a ku ri ni yindlu leyi a yi langutana ni rivala, yindlu ya kona a yi lehile 45 m, yi anamile 35 m, khumbi ra yona ri anamile 2,50 m matlhelo hinkwawo.
13Mupimi a pima Tempele, a kuma leswaku a yi lehile 50 m; ni loko a pima rivala endzhaku ka Tempele, swin'we ni yindlu ya kona ni makhumbi ya yona a tlhela a kuma 50 m. 14A engeta a pima ku anama ka Tempele hi tlhelo ra le vuxeni, a katsa ni ku anama ka rivala evokweni ra ximatsi ra Tempele ni ka lera xinene, a kuma 50 m nakambe. 15A heta hi ku pima ku leha ka yindlu leyi langutanaka ni rivala endzhaku ka Tempele, a katsa ni ku anama ka makhumbiKumbe: ku anama ka tinxaxa ta timhandze evokweni ra ximatsi ra yindlu ni ka lera xinene, a tlhela a kuma 50 m.
Ku pimiwa xivandla xo rhanga lexo hlawuleka, ni lexa vumbirhi xa le mpfungwe, ni rikupakupa enyangweni ya Tempele. 16Makhumbi ya kona a ma pfariwile hi mapulangi,Van'wana va ri: Ku pimiwa ni swihukuva; makhumbi ya kona ... ku pfariwile ni marimba ya mafasitere, ku vonaka ni tinxaxa tinharhu ta timhandze endzeni ka Tempele; khumbi ra Tempele a ri pfariwile matlhelo hinkwawo hi mapulangi ya murhi wa sefiri ku sukela ehansi ku ya fika emafasitereni; na wona mafasitere ya kona a ma sirheleriwile hi swipulangana.Kumbe: ku pfariwile ni mafasitere yo anama hi le ndzeni ku tlula ehandle ka wona 17Khumbi leri nga henhla ka nyangwa, ni xivandla xo rhanga lexo hlawuleka, ni xivandla xa vumbirhi xa le mpfungwe, ku katsa ni makhumbi ya swona matlhelo hinkwawo, a swi ri ni mimpimo ya swona. 18Emakhumbini ya kona, a ku vatliwile swifaniso swa tikerubu ni swa mirhi ya mincindzu, xifaniso xa ncindzu xi landza xifaniso xa kerubu, sweswo sweswo. Kerubu yin'wana ni yin'wana a yi ri ni swikandza swimbirhi: 19Etlhelweni rin'we, xikandza xa kona a xi ri xa munhu, xi langutana ni xifaniso xa murhi wa ncindzu; etlhelweni lerin'wana, xikandza a xi ri xa nghala, xi langutana ni ncindzu. Swifaniso leswi vatliweke leswi, a swi sasekisa khumbi hinkwaro ra Tempele matlhelo hinkwawo; 20ekhumbini hinkwaro ra xivandla lexo hlawuleka, a ku vatliwile swifaniso leswi swa tikerubu ni swa mincindzu, ku sukela ehansi ku ya fika ehenhla ka nyangwa.
21Marimba ya rivanti ra xivandla lexo hlawuleka a ma ri ni mpimo wun'we matlhelo hinkwawo. Emahlweni ka xivandla lexo hlawuleka ngopfu, a ku vonaka xilo 22lexi fanaka ni alitari ya mapulangi; alitari leyi a yi lehile 1,50 m ku ya ehenhla, matlhelo ya yona ma anamile 1 m; timhondzo ta yona ni masungulo ya yona ni matlhelo ya yona a swi vatliwile hi mapulangi. Kutani mupimi a ku ka mina: “Leswi i tafula leri nga mahlweni ka HOSI Xikwembu.” 23Enyangweni ya xivandla xo hlawuleka ni le nyangweni ya xivandla xo hlawuleka ngopfu, a ku ri ni timbanti timbirhi; 24timbanti ta kona a ti pfuriwa hi le xikarhi, ti pfulekela evokweni ra ximatsi ni le vokweni ra xinene. 25Erivantini ra xivandla xo hlawuleka, a ku vatliwile swifaniso swa tikerubu ni swa mirhi ya mincindzu, leswi fanaka ni swa le khumbini ra xivandla xexo; naswona a ku beleriwile xilwangwana emahlweni ka rikupakupa ra nyangwa ya Tempele. 26Makhumbi lama nga tlhelo ra rikupakupa hala ni hala a ma ri ni mafasitere lama sirheleriweke hi swipulangana, naswona a ma sasekisiwile hi swifaniso swa mincindzu; na wona muako wa swithezi ni xilwangwana xa rikupakupa a swi ri na swifaniso sweswo.


text:
91
Yesu a dzhena tshikepeni a wetshela seli na luḽa lwa dzivha, a swika muḓini wa hawe. 2
E henefho vhathu vha ḓisa munna o omaho miraḓo, o ladzwa kha hingo. Yesu a tshi vhona fulufhelo ḽavho a amba na uyo o omaho miraḓo a ri, “Rudzani mbilu ṅwananga, no hangwelwa vhutshinyi.” 3Vhaṅwe vha vhaḓivhi vha Mulayo vha tshi zwi pfa vha ambela mbiluni dzavho vha ri, “Hoyu munna u khou tamba nga dzina ḽa Mudzimu.” 4
22:18
Joh. 2:24-25
16:19
Yesu nga u ḓivha mihumbulo yavho a ri, “Khezwi ni tshi elekanya mavhi mbiluni dzaṋu? 5Tshi leluwaho kha hezwi zwivhili ndi tshifhio? Ndi u ri, ‘No hangwelwa vhutshinyi haṋu,’ kana ndi u ri, ‘Takuwani ni tshimbile’? 6
Hone Nṋe ndi ḓo ni sumbedza uri Mubebwa-nga-muthu u na maanḓa a u hangwela muthu vhutshinyi fhano fhasi.” Ndi hone a tshi vhudza uḽa munna o omaho miraḓo a ri, “Takuwani zwaṋu ni hwale hingo ḽaṋu ni ye hayani.” 7Uḽa munna a mbo ḓi takuwa a ya hayani. 8
Vhathu vho kuvhanganaho vha tshi zwi vhona vha ofha, vha renda Mudzimu we a ṋea muthu maanḓa mangafhongafho.
9
Yesu a tshi fhirela phanḓa a vhona muṅwe munna wa muthelisi a no pfi Matiosi o dzula ofisini yawe, a amba nae a ri, “Kha ri ṱuwe roṱhe ni vhe mufunziwa wanga.” A mbo ḓi takuwa a mu tevhela.
10
Luk. 7:34
15:1-2
19:7
Zwino musi Yesu o dzula nḓuni ya Matiosi vha tshi khou ḽa, ha ḓa vhaṅwe vhathelisi vhanzhi na vhatshinyi, vha ḽa na Yesu na vhafunziwa vhawe. 11Vhafarisei vha tshi zwi vhona vha vhudza vhafunziwa vhawe vha ri, “Nṋa mufunzi waṋu u itelani a tshi ḽa na vhathelisi na vhatshinyi?” 12Yesu a tshi zwi pfa a vha fhindula a ri, “Vhathu vha sa lwali a vha lili ṅanga; ṅanga i lilwa nga vhalwadze. 13
1 Sam. 15:22
Mat. 12:7
Luk. 19:10
Iyani ni yo guda uri zwi amba mini hu tshi pfi, ‘A thi ṱoḓi dzinduvho, ndi ṱoḓa muthu a tshi vha na mbilutshilidzi.’ Nṋe a tho ngo ḓela vhavhuya, ndo ḓela vhatshinyi.”
14Ndi hone vhafunziwa vha Johanisi vha tshi ḓa ha Yesu vha ri, “Khezwi vhafunziwa vhavho vha sa ḓidzimi, ngeno riṋe na Vhafarisei ri tshi ṱolou ḓidzima?” 15
2:1-2
Nzumb. 19:7-8
Yesu a vha fhindula a ri, “Nṋa ni vhona unga khonani dzi nga ḓa munyanyani wa mbingano dzi tshi ḓela u lila naa? Hufha mukwasha a tshee navho! Hone hu ḓo ḓa maḓuvha ane vha ḓo dzhielwa mukwasha wavho. Ndi hone vha tshi ḓo ḓidzima. 16A hu na muthu ane a haswa tshiambaro tsha kale nga sila ḽiswa ḽi sa athu huma, ngauri ḽi tshi vho huma ḽi ḓo kherula na tshiambaro, buli ḽa endelela. 17Nahone tuvhu ḽa waini a ḽi sheliwi mikhwamani ya mukumbaNdi uri Majuda vho vha vha sa athu vha na maboḓelo; vho vha vha tshi shela tuvhu kha mikhwama ya mukumba uri ḽi vhile. wa kale, nga u ofha uri mikumba i nga balea musi ḽi tshi vhila, waini ya shuluwa, na mikhwama ya tshinyala. Tuvhu ḽi sheliwa mikhwamani miswa, zwa vhulungea zwoṱhe.”
18Yesu a tshi kha ḓi amba eneo, muṅwe muhulwane a ḓa khae a mu gwadamela a ri, “Ṅwananga wa musidzana u kha ḓi bva u tshinyala. Naho zwo ralo, nga vha ḓe vha mu vhee zwanḓa; u ḓo dovha a tshila.” 19Yesu a takuwa a ṱuwa nae e na vhafunziwa vhawe.
20
Vhe nḓilani ha ḓa musadzi we a vha o no fhedza miṅwaha ya 12 e na vhulwadze ha u ṱamba a sa gumi, a ḓa nga murahu ha Yesu a kwama shaphu ḽa nguvho yawe, 21
ngauri o vha o humbula a ri, “Nangwe nda tou kwama nguvho yawe zwayo, ndi ḓo fhola.” 22
Luk. 7:50
17:19
18:42
Mish. 3:16
Mat. 8:13
Yesu a mbo ḓi rembuluwa a mu vhona a ri, “Rudzani mbilu ṅwananga; fulufhelo ḽaṋu ḽo ni tshidza.” Uḽa musadzi a mbo ḓi fhola na zwenezwo.
23Zwino Yesu a tshi vho swika nḓuni ya uḽa muhulwane, a tshi vhona vhalidzi vha dziṋangaNdi uri misi iḽa Majuda vha tshi felwa nga muṅwe wa havho, vho vha vha tshi ṱavha mikosi na u lidza dziṋanga hu u sumbedza u vhavha ha mbilu dzavho. na vhathu vhoṱhe vho kuvhanganaho vha tshi khou ṱavha mikosi, 24
a amba navho a ri, “Ibvani zwaṋu; ṅwana ho ngo fa o tou eḓela.” Vhathu vha mu nzhonzhowedza. 25Hone Yesu a vha thathela nnḓa vhoṱhe, a dzhena nḓuni a fara tshanḓa tsha musidzana uḽa o faho, musidzana a dovha a tshila. 26Zwe Yesu a ita zwa pfala shangoni ḽeneḽo ḽoṱhe.
27Yesu a tshi fhirela phanḓa a tevhelwa nga vhanna vhavhili vha mabofu vha tshi khou ṱavha mukosi vha tshi ri, “Murwa Dafita, a ri khathutshelwi-vho na?” 28Musi a tshi dzhena nḓuni aḽa mabofu a sendela. Yesu a vha vhudzisa a ri, “Nṋa ni a tenda uri ndi na maanḓa a u ni fhodza?” Vha fhindula vha ri, “Ri a tenda Muṋe washu.” 29
Ndi hone Yesu a tshi kwama maṱo avho a ri, “Nga hu itee zwenezwo zwine na fulufhela.” 30
Maṱo avho a mbo ḓi vhona. Ndi hone Yesu a tshi vha laya o tou halifha a ri, “Ni khou vhona: hezwi zwi songo vhuya zwa ḓivhiwa nga muthu na muthihi!” 31Hone vhone vho ri u bva henefho vha mbo ḓi yo anḓadza mafhungo ayo shangoni ḽeneḽo ḽoṱhe.
32
Musi vhaḽa vha tshi khou ṱuwa ha ḓiswa ha Yesu tshimuma tshe tsha vha tshi na thuṅwa ya Saṱhane. 33A i pandela, tshimuma tsha mbo ḓi amba. Vhathu vha kanuka vha ri, “A hu athu vhuya ha vhonwa zwi no nga hezwi kha ḽa Israele.”
34
Hone Vhafarisei vha ri, “U pandela thuṅwa nga maanḓa e a ṋewa nga khosi yadzo.”
35
Yesu a mbo tshimbila na miḓi yoṱhe na dziḓorobo, a tshi enda a tshi funza sinagogoni, a tshi ḓivhadza mafhungo maḓifha a muvhuso wa Mudzimu, a tshi fhodza malwadze oṱhe na maṱungu oṱhe. 36
Esek. 34:5
Zak. 10:2
Mat. 14:14
15:32
Mar. 8:2
A tshi vhona magogo a vhathu a vha pfela vhuṱungu, ngauri vho vha vha tshi fana na nngu dzi si na mulisa, dzo no hanganea dzo ṱovhowa. 37
Ndi hone a tshi vhudza vhafunziwa vhawe a ri, “Khaṋo ndi khulu, vhakaṋi ndi vha si gathi. 38Humbelani-ha Muṋe wa tsimu uri a rume vhakaṋi tsimuni yawe.”


text:
U mona na divhazwakale ya ma Zulu, ahu thu vhuya ha vha na vhutshilo havho hune ha sa kwame lutendo lwavho: kha dzi ndwa, mishumo ya tshithu, na kha zwipida zwinzhi zwa vhutshilo na mathada kha vhutshilo ha vhathu, kha zwa vhulimi na zwa vho zwa matshilo avho a duvha linwe na linwe ngauralo ngauralo.
Nga zwifhinga zwothe, vhadzimu vha sedziwa sa tshiko tsha vhutshilo havho hune ha bva hone thuso na u wana hone ndaela dza u kona u tshila, zwenezwo zwine vhone vha ita ndi uvha fha dzi nduvho na zwithavhelo zwo vha fanelaho. U tshi nga engedza kha zwithu zwine vha sumedza u luvha vha fhasi, vha ya kona u tenda na kha Mudzimu wa muya, ane avha uri o sika zwithu zwothe na zwifuwo na zwimela, na madi na dzi thavha, na duvha na nwedzi.
Uya nga ha lutendo lwa ma Zulu, muthu ane atshila una muvhili na muya. U tshi nga engedza huna zwipfi zwa mbilu. Na muhumbulo na u pfesesa ha dovha ha vha na murunzi vhu vha ha muthu. Uya nga ha ma Zulu vha tenda kha uri isithunzi ndi tshone tshine tsha tuwa tsha ya uvha vhadzimu nga murahu ha lufu.
Nga murahu ha musi ho itwa mushumo wa u vhuisa, hune muya wa thoma wa vhuiswa hayani. Zwa u ita tshithavhelo ndi zwithu zwine zwa vha zwa ndeme kha u amba na vhadzimu zwine zwi nga buroho ine ya tangana na vhathu vhane vha vha uri vho no fa na vhane vha vha uri vha kha di tshila musi vhane vha khou tshila hu tshi vha na zwithu zwine vha vha vha tshi khou toda kana vha tshi khou livhuwa vha ita mushumo.
Mimuya ya vha fhasi hu tendiwa uri ina maanda. Maanda a vhadzimu hu tendiwa uri ana maanda kha zwithu zwa mupo na hone vha fanela u kwamiwa hu sathu itwa tshithu na tshithihi shangoni tsha ndeme.
Ma zulu vha na tshaka mbili dza zwithavhelo. Huna zwa u livhuwa zwine zwa itea musi ho itwa zwithu zwine zwa vha uri ndi zwavhudi, u fana na musi hu tshi pfi muthannga o hula, kana huna zwiliwa zwinzhi, kana musi vhutshilo mudini vhu tshi khou tshimbila zwavhudi ahu ngo vha na malwadze manzhi.
Ha vha na ukuthetha, zwi vha hone musi mirado ya mudi vha tshi khou sokou lovha lwa tshi vutshela, kana musi zwithu zwi sa khou tshimbila, na vhathu vha tshi khou pfa vha tshi khou kundiwa. Zwithavhelo zwothe kanzhi zwiitwa nga kholomo kana mbudzi, zwiitwa uya nga mishumo yavho na vhulavhelesi vhuhulwane, arali hezwi zwi sa khou tevhelwa, tshithavhelo tshi nga disa zwithu zwine zwa vhavhesa vhukuma.
Nga tshifhinga tsha centuary ya vhu 20, vhunzhi ha vha lafhi vha zwa sialala vho swika he vha vha mirado ya dzikereke dza vhathu vho diimisa nga vhothe ine ya thonifha zwithu zwa vha fhasi hafhu. Inwe ndi hei Ibandla lamaNazaretha, i ya divhea vhukuma vhukati ha tshitshavha tsha ma Zulu.
Ine yo vha hone nga 1911 nga Isaiah Shembe, i divhiwa sa kereke ya Shembe, kereke khulwane ya hone i nnda zwituku ha Durban, fhedzi ina vhatevheli vhanzhi kha tshitshavha, vhane vha ambara zwiambao zwine zwa vha zwo rungiwa nga malungu, vhane vha losha nga kha dzi nyimbo na mitshino.
Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
Pride of de Kaap
Dzina
Pride of de Kaap/vha Kaap vha di hudza ngatsho
Dzina ḽa tshi Latin
Hetshi tshimela tshina zwine zwa tshi ṱalusa maluvha mavhili o ṱanganelanaho ane o vulea 60 mm. Tshifhinga tshaḽo tsha u ṱuma lurere ndi ṅwedzi wa Ṱhafamuhwe na Lambamai, fhedzi tshi tsho sala tshi tshi ṱuma lurere tshi vha tsho no takuwa.
Muvhala wa heḽi ḽiluvha uya fhambana kanzhi muvhala u vha u wa swiri na tshitopi na mutshena, maṱari a na tshivhumbeo tsha Oar nahone ḽa vha na vhulapfu ha 40 mm.
Nḓowelo
Hetshi tshimela tshi ya wanala tshi tshi khou hula fhethu hune ha vha na miri miṱuku.
Mutshelo
Wo khwaṱha, unga thanda wa vha na mbeu dzo lalaho.
Mawanwa
Nga nnda ha dzina ḽa tsho ḽine ḽa vha ḽi tshi khou ri ḽi wanala kaap kha ḽa Afrika Tshipembe. Hetshi tshimela tshi bva fhethu hune ha rothola. Tsho riniwa dzina ḽa uri u ḓi hudza ha vha kaap hune ha vha uri ndi Mpumalanga tsini na Mbomela (Nelspruit).
Hetshi tshimela tsho phaḓalala maḓakani a Afrika Tshipembe, nga mulandu wa lunako lwaḽo zwa zwino ḽi ya wanala kha ḽifhasi ḽothe. Ḽi dovha ḽa ḓivhiwa nga dzina ḽaḽo ḽa tshivhuru ḽine ḽa ri Vlam Van Vlakte zwine zwa amba uri ‘vhutsi ha fhethu ho vuleaho’.


text:
81
Benyamini o vha e khotsi a Bela, ene tanzhe ḽawe, wa vhuvhili ndi Ashibele, wa vhuraru ndi Aharaha, 2wa vhuṋa ndi Noha, wa vhuṱanu ndi Rafa.
3Vhana vha Bela vho vha vhe Aridi na Gera na Abiudi 4na Abushua na Naamani na Ahua 5na Gera na Shefufani na Huramu.
6Vha lutsinga lwa Ehudu, vhe vha vha vhe ṱhoho dza miṱa ya vhe vha vha vha tshi dzula Geba, vha hwalwa vha iswa Manahathi, 7ndi Naamani na Ahia na Gera we a vha pfulusa, ene o vha khotsi a Uza na Ahihudu.
8Shaharaimi o ḓi vha na vhana musi a tshi vho dzula kha ḽa Muaba. Izwo ndi zwa musi o no ṱala vhasadzi vhawe Hushimu na Baara. 9Musadzi wawe Hodeshe o mu bebela Jobaba na Tsibia na Mesha na Malakhamu 10na Jeutsi na Sakhia na Mirima. Ndi vhone vhana vhawe, vhe ṱhoho dza miṱa. 11Musadzi wawe Hushimu o mu bebela Abitubu na Eliphaali.
12Vhana vha Eliphaali ndi Ebere na Mishamu na Shemede. Shemede ndi ene we a fhaṱa miḓi ya Ono na Lodo na miḓana yo i tangaho.
13Beria na Shema vho vha vhe ṱhoho dza miṱa ya vhe vha vha vho dzula muḓini wa Ayaloni vha thatha vhadzulapo vha muḓi wa Gathi. 14Vhana vha Beria ndi Ahio na Shashaka na Jeremotho 15na Zebadia na Aradi na Edere 16na Mikaele na Ishipha na Joha.
17Vhana vha Eliphaali ndi Zebadia na Mishulamu na Hisiki na Hebere 18na Ishimerai na Izilia na Jobaba.
19Vhana vha Shimei ndi Jakimu na Zikhiri na Zabudi 20na Elienai na Tsilethai na Eliele 21na Adaya na Beraya na Shimirathi.
22Vhana vha Shashaka ndi Ishiphani na Ebere na Eliele 23na Abidoni na Zikhiri na Hanani 24na Hanania na Elamu na Anthothia 25na Iphideya na Phenuele.
26Vhana vha Jerohamu ndi Shamusherai na Sheharia na Athalia 27na Jaareshia na Elia na Zikhiri.
28Vhoṱhe havho vho vha vhe ṱhoho dza miṱa na vhahulwane nga he vha ṅwalwa kha mutevhe wa vha lutsinga lwavho, vho vha vha tshi dzula Jerusalema.
29
Jeiele o fhaṱa muḓi wa Gibioni a dzula hone. Mufumakadzi wawe o vha a tshi pfi Maakha. 30Tanzhe ḽawe o vha a tshi pfi Abidoni, a tevhelwa nga Tsuru na Kishi na Baali na Nadaba 31na Gedoro na Ahio na Zekhere 32na Mikilotho khotsi a Shimia. Na vhone vho vha vha tshi dzula tsini na mashaka avho muḓini wa Jerusalema.
33Nere o vha e khotsi a Kishi, khotsi a khosi Saulo, khotsi a Jonathani na Malakhishua na Abinadaba na Eshbaali. 34Ṅwana wa Jonathani ndi Meribaali khotsi a Mika.
35Vhana vha Mika ndi Phithoni na Melekhe na Tharia na Ahasi. 36Ahasi o vha khotsi a Jehoada, khotsi a Alemethe na Asimavethe na Zimiri, khotsi a Motsa, 37khotsi a Binia, khotsi a Rafa, khotsi a Eleasa, khotsi a Atsele.
38Atsele o vha e na vhana vhaṱanu na muthihi, vha tshi pfi Asirikamu na Bokheru na Ishmaele na Shearia na Obadia na Hanani. Vhoṱhe havho vho vha vhe vhana vha Atsele. 39Vhana vha murathu wawe Esheke ndi Ulamu tanzhe ḽawe, wa vhuvhili a vha Jeushi, wa vhuraru a vha Elifelete.
40Vhana vha Ulamu vho vha vhe vhahali nndwani, vha tshi kona u posa musevhe. Vho vha vhe na vhana vhanzhi na vhaḓuhulu, vhoṱhe vho ṱangana vha tshi swika 150. Vhoṱhe havho vho vha vhe vha lutsinga lwa Benyamini.


text:
Wikipedia:Matsalwa ya nkoka/Xiyenge/2
Lawa i matsalwa ya Dzana yankoka eka Wikiphediya ya Xitsonga, naswona mavumba xiyenge xavumbirhi eka nxaxamelo wa matsalwa ya nkoka eka Wikiphediya leyi.
Matsala makamberiwa hi swiyenge leswi landzelaka:
- Matsalwa ya siku (Matsalwa lamahlawuriweke ku kombisiwa eka tluka nkulu)
- Xiyenge xa - A (Tsalwa leri heleleke)
- Xiyenge xa - B (Tsalwa ra kahle)
- Xiyenge xa - C (Tsalwa leri lavaka ku hlakarherisiwa)
- Tsalwa ro Amukeleka
- Tsalwa ra ramasungulo
Mifungo leyi tirhisiweke laha yingava yi hundzeriwe hi nkarhi, u khutaziwa ku lulamisa swi hoxo loko swirikona.
Ntsengo lowu heleleke: 100 eka Wikiphediya leyi ya Xitsonga[edit source]
Wu lulamisiwe ro hetelela hi -- Thuvack (talk) 22:58, 12 Mawuwani 2019 (UTC)


text:
161Hosi Xikwembu xi lerisa Yehu n'wana Hanani ku ya tshinya Baaxa, hi rito leri nge: 2“Wena Baaxa, a wu nga ri nchumu, kambe ndzi ku kurisile, ndzi ku veka ku va mufambisi wa tiko ra mina ra Israele. Kambe u hanyile hi tindlela ta Yerobuwamu; u dyohisile tiko ra mina ra Israele, kutani swidyoho leswi swa vona swi ndzi hlundzukisile ngopfu. 3Yingisa ke wena Baaxa, ndzi ta ku herisa hi ndzilo, wena ni va ka n'wina. Ndyangu wa wena, ndzi ta wu herisa ku fana ni ndyangu wa Yerobuwamu n'wana Nebati. 4Munhu un'wana ni un'wana wa ka Baaxa loyi a nga ta fela emutini, ú ta dyiwa hi timbyana; kasi munhu wa yena loyi a felaka enhoveni, ú ta dyiwa hi makoti.”
5Kutani ke, mintirho leyin'wana ya Baaxa, ni leswi a swi endleke, ni ta vunhenha bya yena, swi tsariwile eka “Buku ya Matimu” ya tihosi ta Israele. 6Baaxa a tietlelela, a lahliwa eTirisa, kutani Ela n'wana wa yena a sala a fuma. 7Hi ku komisa, muprofeta Yehu n'wana Hanani ú rhwexiwile rito ra HOSI Xikwembu ra ku tshinya Baaxa ni ndyangu wa yena hikwalaho ka timhaka leti timbirhi: Xo sungula, hikwalaho ka leswo biha hinkwaswo leswi Baaxa a swi endleke emahlweni ka HOSI Xikwembu, loko a xi hlundzukisa ngopfu, hi mintirho ya yena ni mahanyele ya yena yo fana ni ya ndyangu wa Yerobuwamu; xa vumbirhi, hi mhaka ya leswi a heriseke ndyangu wa Yerobuwamu.
8Hi lembe ra 26 ra ku fuma ka hosi Asa etikweni ra Yuda, Ela n'wana Baaxa a sungula ku fuma tiko ra Israele eTirisa, a fuma kona malembe mambirhi. 9Kambe nandza wa yena Zimri, mufambisi wa hafu ya makalichi ya yena ya nyimpi, a boha makungu ya ku vanga vuhosi. Siku rin'wana le Tirisa, loko Ela a ri karhi a nwa a pyopyiwa endlwini ya Arisa, mulanguteri wa swa le ntsindza kwale Tirisa, 10Zimri a nghena, a n'wi juma, a n'wi dlaya, kavaloko a sala a fuma. Lembe ra kona a ri ri ra 27 ra ku fuma ka hosi Asa le Yuda.
11Zimri ú lo na teka vuhosi ni ku sungula ku fuma, o dlaya vanhu hinkwavo va ndyangu wa Baaxa, a nga siyi na munhu na un'we wa xinuna endyangwini wolowo, hambi xaka, kumbe nakulobye. 12Hi mukhuva lowu, Zimri a herisa ndyangu hinkwawo wa Baaxa, hi ku ya hi rito ra HOSI Xikwembu loko xi tshinya Baaxa, hi nomo wa muprofeta Yehu, 13hikwalaho ka swidyoho hinkwaswo leswi Baaxa ni n'wana wa yena Ela va swi endleke, leswi va dyohiseke ni Vaisraele ha swona. A va hlundzukisile ngopfu HOSI Xikwembu xa Vaisraele, hi ku ya gandzela swikwembu swa vona swa hava.
14Kutani ke, mintirho leyin'wana ya Ela, ni ta hinkwaswo leswi a swi endleke, swi tsariwile eka “Buku ya Matimu” ya tihosi ta Israele.
15Hi lembe ra 27 ra ku fuma ka hosi Asa etikweni ra Yuda, Zimri a fuma masiku ya 7 a ri eTirisa. Enkarhini wolowo, mavuthu ya Israele a ma govile kusuhi ni muti wa Gibitoni lowu a wu ri wa Vafilista. 16Mavuthu lawa ma twa leswaku Zimri ú tekile vuhosi, ni leswaku ú dlayile hosi Ela. Hikokwalaho, hi siku rolero emixaxeni, mavuthu hinkwawo ya Israele ma veka Omri, ndhunankulu ya nyimpi, ku va hosi ya Israele. 17Hiloko Omri swin'we ni mavuthu hinkwawo ya Israele va suka eGibitoni, va ya rhendzela muti wa Tirisa, va wu hlasela. 18Loko Zimri a vona leswaku muti wu tekiwile, a ya tumbela endlwini yin'wana ya le ntsindza,endlwini yin'wana, kumbe: ekhokholweni, exihondzweni a tisunga hi ku hisa yindlu leyi, a fela kona. 19Zimri ú tivangele rifu leri hi ku dyoha ka yena, a ri karhi a endla leswo biha emahlweni ka HOSI Xikwembu, a hanya hi tindlela ta Yerobuwamu, a dyohisa ni Vaisraele hi maendlele lawa ya yena.
20Kutani ke, mintirho leyin'wana ya Zimri, ni ta ku vanga ka yena vuhosi, swi tsariwile eka “Buku ya Matimu” ya tihosi ta Israele.
21Enkarhini wolowo, tiko ra Israele ri avana hi le xikarhi; van'wana va yima na Tibini n'wana Ginati, va lava leswaku a va yena hosi, kasi van'wana va yima na Omri. 22Kambe lava yimaka na Omri va hlula lava yimaka na Tibini n'wana Ginati. Kutani Tibini a dlawa, Omri a sala a fuma.
23Hi lembe ra 31 ra ku fuma ka hosi Asa etikweni ra Yuda, Omri a vekiwa hosi ya tiko ra Israele, a fuma malembe ya 12. Exikarhi ka malembe lawa ya 12, a heta malembe ya 6 a ri eTirisa. 24Kutani Omri a xava xintshabyana xa Samariya eka loyi a a vuriwa Xemere, hi mali ya tisilivhere to tlula 7 000. A biyela xintshabyana lexi, a aka muti eka xona, kutani a thya muti wa kona evito ra “Samariya”,“Samariya”, hi Xiheveru: “Xameroni”, vito ro fana ni ra “Xemere” a thyela Xemere loyi khale a a ri n'wini wa xintshabyana lexi.
25Omri a endla leswo biha emahlweni ka HOSI Xikwembu, a biha ku tlula hinkwavo lava n'wi rhangeleke evuhosini. 26A hanya hi tindlela hinkwato ta Yerobuwamu n'wana Nebati, a dyoha ku fana na yena, a dyohisa ni Vaisraele, kutani a hlundzukisa ngopfu HOSI Xikwembu xa Israele hi mhaka ya ku ya gandzela swikwembu swa hava. 27Kutani ke, mintirho leyin'wana ya Omri, ni ta vunhenha lebyi a nga tikomba ha byona, swi tsariwile eka “Buku ya Matimu” ya tihosi ta Israele. 28Omri a tietlelela, a lahliwa eSamariya. Kutani Akabu n'wana wa yena a sala a fuma.
29Hi lembe ra 38 ra ku fuma ka hosi Asa etikweni ra Yuda, Akabu n'wana Omri a sungula ku fuma tiko ra Israele, a fuma malembe ya 22 a ri eSamariya. 30Akabu n'wana Omri a endla leswo biha emahlweni ka HOSI Xikwembu, ku tlula hinkwavo lava n'wi rhangeleke evuhosini. 31Eka Akabu, ku hanya hi ku landza swidyoho swa Yerobuwamu n'wana Nebati, a yi ri mhaka yitsongo! A engetela hi ku ya teka Yezabele n'wana Eti-Baali hosi ya Vasidoni, a ya tirhela Baali xikwembu xa vona, a xi nkhinsamela. 32A akela Baali eyindlu le Samariya, a n'wi yimisela ni alitari endzeni ka yona; 33naswona a dzima mhandze ya Axera xikwembukazi. Hi maendlele lawa ya yena, Akabu ú hlundzukisile ngopfu HOSI Xikwembu xa Israele, ku tlula tihosi hinkwato ta Israele leti ti n'wi rhangeleke evuhosini.
34
Enkarhini wa Akabu, Hiele wa le Betele a pfuxa muti wa Yeriko. Loko a ri karhi a aka masungulo ya wona, a humesa gandzelo hi ku dlaya AbiramaKumbe: a feriwa hi Abirama n'wana wa yena wa mativula; kutani loko a ri eku beleleni ka timbanti, a tlhela a humesa gandzelo hi ku dlaya SegubuKumbe: a feriwa hi Segubu n'wana wa yena wa rikotse.rikotse, kumbe: xigumandzeni, xisiva-rhumbu Timhaka leti, HOSI Xikwembu a xi ti vurile khale hi nomo wa Yoxuwa n'wana Nuni.


text:
171Ahitofele a engeta a byela Abixalomu, a ku: “Ndzi pfumelele ku hlawula masocha ya 12 000, leswaku vusiku bya namuntlha ndzi ta huma ndzi ya lava Davhida. 2Ndzi ta n'wi juma a ha karhele, a hele ni matimba, ndzi n'wi tshukisa, kutani vanhu lava nga na yena va ta tsutsuma, ndzi sala ndzi dlaya yena ntsena; 3loko va ri vanhu lavan'wana, ndzi ta va vuyisela eka wena hinkwavo, kukota hlomisa leri vuyisiwaka eka nuna wa rona. I munhu un'we ntsena loyi u lavaka ku n'wi dlaya,Van'wana va ri: ndzi ta va vuyisela eka wena, kukota loko a va vuyile hinkwavo eka munhu loyi u n'wi lavaka sweswi vanhu lavan'wana hinkwavo va ta sala hi ku rhula.” 4Switsundzuxo leswi swi tsakisa Abixalomu ni vakulukumba va Israele hinkwavo.
5Kutani Abixalomu a lerisa a ku: “Vitanani na Huxayi lowa Muariki, hi ta twa leswaku yena ú ri yini.” 6Loko Huxayi a fika, Abixalomu a n'wi byela hinkwaswo leswi vuriweke hi Ahitofele, kutani a n'wi vutisa a ku: “Xana hi endla hilaha a vuleke hakona xana? Loko u nga nkhensi, wena u ri hi endla yini ke?” 7Hiloko Huxayi a ku ka Abixalomu: “Leswi Ahitofele a hi tsundzuxaka swona, onge swi nge pfuni enkarhini wa sweswi.” 8Huxayi a engeta a ku: “Wa swi tiva leswaku tata wa wena ni masocha ya yena i vanhu va matimba, ni leswaku va leva ku fana ni ntswele ya xinkankanka leyi tekeriweke vana va yona enhoveni. Naswona, tata wa wena i munhu loyi a tivaka swa tinyimpi; a nga ka a nga etleli ndhawu yin'we ni masocha ya yena. 9Nisweswi, ú ta va a tumberile ekheleni rin'wana, kumbe endhawini yin'wana. Loko o tshuka a dlaya van'wana exikarhi ka masocha ya wena, eka nyimpi leyi yo sungula, munhu un'wana ni un'wana la nga ta twa mahungu ya kona, ú ta ku: ‘Vanhu lava yimaka na Abixalomu, va dlayeteriwile!’ 10Kutani hambi yi ri nhenha leyi fanaka ni nghala hi matimba, yi ta rhurhumela hi ku chava, hikuva Vaisraele hinkwavo va swi tiva leswaku tata wa wena i munhu wa matimba, ni leswaku masocha ya yena i tinhenha kukota yena. 11Xitsundzuxo xa mina hi lexi: Vaisraele hinkwavo, ku sukela eDani en'walungwini ku fikela eBerexeba edzongeni, a va hlengeletiwe laha ka wena, va tala kukota sava eribuwini ra lwandle, kutani wena hi xiviri u famba na vona enyimpini. 12Kutani hi ta n'wi juma kwihi na kwihi lomu hi nga ta n'wi kuma kona, hi n'wi wela henhla ku fana ni mberha loko yi wela emisaveni; a ku nga sali munhu na un'we endyangwini wa yena ni le mindyangwini ya masocha ya yena; va ta hela hinkwavo. 13Loko o tshuka a ya tipfalela emutini, Vaisraele hinkwavo va ta ta ni tinghole; hi ta kokela muti wa kona egoveni, ku nga sali ni xiribyana ni xin'we eka wona.” 14Kutani Abixalomu ni vavanuna va Israele hinkwavo va ku: “Switsundzuxo swa Huxayi swi twala ku tlula swa Ahitofele.” Mhaka hi leswaku HOSI Xikwembu a xi bohile leswaku switsundzuxo leswi twalaka swa Ahitofele, swi kanetiwa, xi ta kota ku vangela Abixalomu ekhombo.
15Kutani Huxayi a ya tivisa muprista Sadoki na muprista Abiyatara hinkwaswo leswi Ahitofele a tsundzuxeke Abixalomu ni vakulukumba va Israele ku endla swona, ni leswi yena a va tsundzuxeke swona hinkwaswo. 16Kutani a ku ka vona: “Sweswi ke, hatlisani mi rhumela rito eka Davhida, mi n'wi tivisa leswaku a nga tshuki a gova eswiphandzeni swa le mananga, kambe a a ringete hi matimba ku hundzela emahlweni. Loko va nga endli sweswo, hosi Davhida ni vanhu va yena hinkwavo va ta mbhonyiwa.” 17Enkarhini wolowo, Yonatani na Ahimaasi a va yimile exihlobyeni xa Rogele kusuhi na Yerusalema. Kutani a ku ri ni nandza wa xisati loyi a a toloverile ku ya a ya va tivisa timhaka, hikuva vana a va nga lavi ku voniwa va ya eYerusalema; kutani a va fikisa timhaka ta kona eka hosi Davhida. 18Kambe, hi siku rero, va voniwa hi jaha rin'wana, kutani ri ya tivisa Abixalomu. Hikokwalaho, Yonatani na Ahimaasi va hatla va tsutsuma, va ya fika ekaya ka wanuna un'wana emutini wa Bahurimi, loyi a a ri ni xihlovo erivaleni ra muti wa yena; hiloko va nghena endzeni ka xona, va tumbela. 19Nsati wa munhu loyi, a teka sangu, a ri andlala enon'weni wa xihlovo, kutani a aneka tindzhoho ehenhla ka rona, ku sala ku nga vonaki nchumu. 20Loko malandza ya Abixalomu ma fika emutini, ma vutisa wansati loyi, ma ku: “Xana Yonatani na Ahimaasi va kwihi xana?” Wansati a hlamula a ku: “Va perile xinambyana.”Van'wana va ri: Va hundzile, va ya enambyeni Malandza ya Abixalomu ma va lava, kambe ma nga va kumi; kutani ma tlhelela eYerusalema.
21Loko malandza ya Abixalomu ma tlherile, Yonatani na Ahimaasi va huma exihlobyeni, va ya byela hosi Davhida makungu hinkwawo ya Ahitofele. Kutani va ku: “Suka hi ku hatlisa, u pela nambu u famba.” 22Kutani Davhida ni vanhu lava a a ri na vona hinkwavo va pela nambu wa Yordani; loko dyambu ri xa, hinkwavo a va perile, ku nga sali na munhu na un'we.
23Loko Ahitofele a vonile leswaku switsundzuxo swa yena a swi amukeriwanga, a bohelela xitshamu embhongolweni a gada, a ya ekaya karikwavo; a fika a lulamisa swa ndyangu wa yena hinkwaswo, kutani a tihinga, a fa; va ya n'wi lahla emasirheni ya vatata wa yena.
24Loko Abixalomu ni vavanuna va Israele hinkwavo va ri karhi va pela nambu wa Yordani, Davhida a fika eMahanayimi. 25Enkarhini lowu, Abixalomu a a vekile Amasa ku va ndhunankulu ya mavuthu, ku siva Yowabu. Amasa a a ri makwavo wa Yowabu, hikuva Seruya mana wa Yowabu, na Abigali mana wa Amasa a va ri vamakwavo, vana va Nahaxi;Van'wana va ri: vana va Yese Abigali a a tekiwile hi wanuna loyi a va ku i Yitira, wa rixaka ra Israele.Van'wana va ri: rixaka ra Iximaele 26Vaisraele a va govile na Abixalomu etikweni ra Giliyadi.
27Loko Davhida a fika eMahanayimi, a hlanganisiwa hi Xobi n'wana Nahaxi wa le Rhaba etikweni ra Vaamoni, na Makiri n'wana Amiele wa le Lo-Debara, na Barizilayi, Mugiliyadi wa le Rogelimi; 28va n'wi yisela masangu, ni minkambana, ni swibya swin'wana swa vumba, ni koroni, ni maxalana, ni mapa, ni tindzhoho leti oxiweke, ni tindluwa, ni timbaweni, 29va n'wi yisela ni vulombe, ni phehlwa, ni tinyimpfu, ni chizichizi, kumbe: kajo (queijo) ya masi ya tihomu, leswaku a ta dya ni vanhu va yena, hikuva a va ehleketa leswaku Davhida ni vanhu va yena va ta va va karhatiwile hi ndlala, ni torha, ni ku karhala, emananga.


text:
Thekinoloji
Thekinoloji ("Ntivovuthlarhi hita kuvumba", risuka eka viti ra Xigriki tέxvn, techne, "Vupfapfarhuti kumbe Vutshila"; kuhlanganisa na -λoYίa, -logia[3]) i nhlengelo wa vutshila, vuswikoti na maendlele yo tumbuluxa switirhisiwa kumbe vukorhokeri kumbe kuhetisisa vukambisisi bya Sayensi. Thekinoloji yinga thlela yi hlamuseriwa tanihi vutivi bya maendlelo ya mintirho.
Kutirhisiwa ka thekinoloji kusungule hi kutumbuluxa switirhisiwa swo tirha hiswona kusukela eka mbango. Kusukela eku dyondzeni tindlela to tirhisa ndzilo, kurima na tindlela to vevukisa maendzo hikutirhisa vilwa. Kuhluvuka ka manguva lawa kuhlanganisa kuganglisa ka tibuku, tinqingo na inthaneti, swi vevukise tindlela to vulavurisana namabulu. Kuhluvuka ka malwelo yatinyipi, namathlarhi switise kuonha lokukulu lokuvangeriwaka hi mathlarhi yanyutliya.
Thekinoloji yithlele yupfuna kuhluvukisa tamabindzu yamisava naku kurisa rifuwo. Hambiswiritano swin'wana switandzhaku swo biha naswona leswi onhaka mbangu.
Matimu[Lulamisa | edit source]
Ekusunguleni: 2.5 miliyoni – 10,000 BC[Lulamisa | edit source]
Vanhu vakhale vatidyondzise Vutivi byovumba mathulusi yo tirha hiwona, katsongo katsongo hikuya hi swilaveko swavutomi. Kutshembiwa leswaku kuvumba ririmi na mbalavuriswano hi yona thekinoloji yosungula.[4]
Mathulusi ya maribye[Lulamisa | edit source]
Vanhu vakhale vasungule kulota maribye leswaku vakota kuvumba mathulusi yofana na bewula, swikomu na mathlarhi yohlota. Kwalomu ka malembe ya 40,000 lamahundzeke, vanhu vasungule malotele yo vevuka leswaku vavumba mathulusi yo antswa.
Ndzilo[Lulamisa | edit source]
Matirhisele ya ndzilo macince maendlelo ya swilo swonghasi.[5] Kutshembiwa leswaku vanhu vasungule kutirhisa ndzilo kwalomu ka 1,000,000 BC;[6] vativi vatidyondzo vatwanana leswaku vanhu vakhale vangava vasungule kutirhisa ndzilo kwalomu ka 500,000 BC na 400,000 BC.[7][8] Ndzilo watihunyi namakhala, swipfune vanhu kusweka swakudya leswaku va antswisa magayelo yaswona naswona vaengetela swimilana na tinyama leti dyekaka.[9]
Swiambalo na Tiyindlu[Lulamisa | edit source]
Vutivi na vutshila byo endla swiambalo, ithekinoloji leyi landzeleke. Tiyindlu tavanhu vakhale tisungule kuantswisiwa naswona kwalomu ka malembe ya 380,000 BC, vanhu vakhale vasungule ku aka tiyindlu hitimhadzi.[10][11] Swiambalo swa swikhumba swa swiharhi swipfune vanhu leswaku va ya aka etindzawini totitimela, hiswona leswivangeleke leswaku vanhu vasungula ku valanga vahangalaka na tiko nkulu ro Afrika kwalomu ka malembe ya 200,000 BC.[12]
Malembe ya lexikarhi: 10,000 BC – 300 AD[Lulamisa | edit source]
Thekinoloji yavanhu yisungule kuhluvuka no antswa swoghasi eka malembe yohetelela yakhale kuta haleno ka nguva leyitolovelekeke (Ano Domini). Kutirhisiwa ka mathulusi yamaribye lamachukuchuweke, swipfune vanhu leswaku vaendla mathulusi lama lotiweke kahle leswaku makota kutsema kahle. Swihloka swamaribye leswi chukuchiweke swi endle leswaku vanhu vakota to tsema misinya leyikulu no endla swirhapa swo rima. Vurimi byi cince mahanyele no antswisa vutomi bya vanhu swonghasi. Vurimi byi endle swikoteka to hlengeleta vanhu endzawini leyitsonga naswona vakota ku tihanyisa hiswakudya leswi vaswirimaka.[13][14]
Mathulisi yansimbhi[Lulamisa | edit source]
Kuantswisiwa kaxihiso, swi tswale vutshila byo tirha hitinsimbhi.[15] Nsuku, Koporo, nasiliva itinsimbhi leti vatihiseleke leswaku va endla mathulusi lamatiyeke no karhiha swinene.
Matimba yotirha na Vutleketli[Lulamisa | edit source]
Kutumbuluxiwa ka vilwa ku tise ku cinca loku kulu eka mahanyelo na vutomi bya vanhu. Aswitekanga nkarhi kutsumbula leswaku vilwa ringa pfuna ku endla golonyi leyinga tithisiwaka kurhwala swilo leswitikaka na kulwa tinyimpi. Thlandla kambirhi vilwa risungule kutirhisiwa kuphehla matimba kusuka eka matimba ya mati kuya eka matimba ya moya.
Mangula lawa: 300 AD – Kufika namunthla[Lulamisa | edit source]
Thekinoloji yamanhuva lawa yihluvuke swonghasi loko hi ringanisa na tithekinoloji ta vanhu vakhale. Kutumbuluxiwa ka swilo leswi fanaka na bandhi ra hanci, swifambo swa timbongolo naswin'wana swi antswise ndlela yotleketla vanhu na mpahla. Kutumbuluxiwa ka swipirhi, swipanera, mabharha yo susumeta na tiwachi naswona swi antswise vutomi na mahanyele. Nhluvuko wa thekinoloji wu endla leswaku swakudya na swa mabindzi swi olova ku tleketliwa no xavisiwa hi kuolova.
Kusukela hi lembe-xidzana ra 18, kupfuriwa katinkomponi kupfune no hlohlotela kuantswisiwa ka tithekinoloji to tala, ngopfungopfu eka vurimi, vuaki, timayini, swiceriwa na vutleketli. Thekinoloji yitlele yi antswisiwa hiku tsumburiwa ka kuphehla gezi leswaku kuvumbiwa motoro, malambhu yagezi naswina swohambana-hambana. Kuhluvuka ka vutivi bya Sayensi kutise nhluvuko wa swihaha-mpfuka, vutshunguri, tikhemikhali kuhlanganisa na vunjiniyeri. nhluvuko wa thekinoloji wu tise miako yo leha leswi endleke leswaku vanhu vakuma tindzawu to tshama. Tindlela to vulaula namabulo swi antswisiwe ngopfu hi kufika ka thelegrafi, riqingo, xiyanimoya na thelevixini. Lembe-xidzana ra vu 19 nakusungula ka ravu 20, kutsumburiwe tindlela to antswisa vutleketli hi kutirhisa swihaha-mphfuka na timovha.
Minkombo ya tluka[Lulamisa | edit source]
- ↑ Committee on Electricity in Economic Growth Energy Engineering Board Commission on Engineering and Technical Systems National Research Council (1986).
- ↑ Constable, George; Somerville, Bob (2003).
- ↑ Liddell, Henry George and Robert Scott (1980).
- ↑ Wade, Nicholas (15 July 2003).
- ↑ Crump, Thomas (2001).
- ↑ "Fossil Hominid Sites of Sterkfontein, Swartkrans, Kromdraai, and Environs".
- ↑ "History of Stone Age Man".
- ↑ James, Steven R. (February 1989).
- ↑ Stahl, Ann B. (1984).
- ↑ O'Neil, Dennis.
- ↑ Villa, Paola (1983).
- ↑ Cordaux, Richard; Stoneking, Mark (2003).
- ↑ "The First Baby Boom: Skeletal Evidence Shows Abrupt Worldwide Increase In Birth Rate During Neolithic Period".
- ↑ Sussman, Robert W.; Hall, Roberta L. (April 1972).
- ↑ Cramb, Alan W. "A Short History of Metals" Archived 2007-01-08 at the Wayback Machine..


text:
Albertina Sisulu: Vhutshilo ha Lishakanḓila
U Bebiwa ha Nontsikelelo
U bebiwa ha Bonilizwe na Monikazi Thethiwe nga dzi 21 Tshimedzi 1918 kha vhupo ha Tsomo ha Transkei, Nontsikelelo Thethiwe o vha nwana wa vhuvhili kha vhaṱanu. Mme awe vho vha vha tshi khou lwala vha sina na maanḓa nga murahu ha u kunda mukhukhwane wa spanish. Zwa ita uri Nontsikelelo avhe ane a ṱhogomela vhana vha mmeawe.
Musi ana minwaha ya 11 khotsi awe vha lovha nga tshifhinga tshe avha ono vha na minwaha ya 15 mme awe na vhone vha lovha, zwa ita uri atou vha mme wa tshoṱhe kha vhana vha mme awe vhararu. Ambo di vha na nḓowelo ya dzina ḽa uri Albertina musi atshi thoma tshikolo tsha Xolobe.
Nga tshifhinga tshe a fhedza ngatsho pfunzo dza fhasi o vha tshi fhira vhanwe vhana vhane a dzhena navho nga minwaha mivhili ngauri ho vha huna tshifhinga tshe alitsha. Nga nnḓa ha hezwi vho vha tshi kona vhukuma zwithu zwa mvelo na zwa zwi potso a nangiwa kha uvha muhulwane. Tshifhinga tshe minwaha yavho yavha khakhisa ndi musi vha tshi dzimiwa Sholarship tsha minwaha miṋa, naho huna uri vho pfufhiwa kha muṱaṱisano vha thuba.
Madededzi a Albertina a zwo ngo vha fara zwavhuḓi hezwi zwa ita uri vha nwalela gurannḓa ya tsini mulaedza hoyu ine ya vhidzwa upfi, Imvo Zabantsundu, vha na fulufhelo ḽa uri zwi ḓo vha mafhungo mahulu u swika vha tshi tendiwa. Fhedzi mulaedza wo tou kwama mbilu ya munwe mufunzi wa kereke ya henefho ya Roman Catholic Mission we aḓo amba na mufunzi muhulwane vho Bernard Huss Mariazell College.
Vho Albertina vha kona u fhiwa scholarship tsha minwaha miṋa Mariazell nahone kusi kwa ha vho vhoṱhe kwa takala. Tshiimo hetshi tsho vha tshi tshi amba uri asi vhana vhanzhi kha tshitshavha vhane vha tendelwa u wana pfunzo. Khaladzi avho muhulwane ovha asongo ya tshikoloni. Zwa ita uri mushumo wawe huvhe u lisa zwifuwo na uri u kone u shumela muḓi wa hawe.
Mushumo wa Vhuongi
Musi vha tshi fhedza secondary, vho -Albertina vho ṱangana na tsheyo ya uri vha ḓo ita mini nga murahu a musi vha tshi fhedza. Muloro wavho wo vha u vha mugudisi, fhedzi nyimelo ayo ngo tenda hezwi zwi tshiitea. Vho vha vho no vha kha vhurereli ha Catholicism musi vha Mariazell, vha na mulanga wa uri a vha nga maliwi, vha ḓo vha nun. Nga murahu ha u eletshedziwa nga mufunzi vho Huss, vha kona u zwi vhona uri zwa uvha nun azwi nga si shume ngauri vha ḓo balelwa u shumela muṱa wavho. Ngauri arali ni nun ni tshi shuma ani holi, ani tei ubva hafho hune ha dzuliwa hone. Zwine zwa nga amba uri kha vho- Albertina vha ḓo balelwa u thusa muṱa wa havho nga tshelede na u vha vhona musi vha tshi vha ṱoḓa. Ndi hezwi vha tshi humbula u tou vha muongi.
Nga tshelede ye vha vha vha tshi khou ita vha tshi kha ḓi pfumbudziwa na musi vha tshi hola vho kona u ṱhogomela vharathu na dzi khaladzi na u kona uvha isa zwikoloni. Vho thoma u pfumbudziwa kha sibadela tsha Johannesburg General Hospital nga 1940 vha thoma zwa vhu midwife nga 1946. Kanzhi vho vha vha tshi tou tshimbila vha tshi ya u ṱolela vhalwadze miḓini, vho fara zwishumiswa zwavho kha bege.
Ndi musi vho Albertina vha nese musi vha tshi ṱangana na we aḓo fhedza o vha munna wavho, Walter Sisulu. Sa muraḓo wa ANC na munwe wa vhathu vho pfumbudzaho vho Nelson Mandela minwahani ya u thoma, vho- Walter vho vha vha tshi tou vha kha zwa polotiki vhukuma, zwa ita uri hu si kale na vho-Albertina vha dzhenele vhukuma. Vho ya vha vha tshishumiswa kha u lwisa muvhuso wa tshiṱalula, vha imisa ṱhoho vha tshi khou ṱangana na zwithu zwine zwa vhavha vhukuma, u konḓiselwa vhutshilo na u fariwa. Vha thoma u ḓivhiwa sa mme atshi tshavha.
Gulaga ya u Sumbedza Thonifho musi huna lufu
Vho-Albertina Sisulu vho lovha nga dzi 2 Fulwi nga 2011 vhana minwaha ya 92. Vho vha vha muḓini wavho Linden, vha tshi khou vhona TV vho dzula na vhaḓuhulu vhavho, musi vha tshi thoma u lwala. Vha thuso ṱhangeli vha gidimela uḓa henefho, fhedzi avho ngo kona uvha thusa. We avha a muprisidenthe wa Afrika Tshipembe nga tshenetshila tshifhinga o ḓo ya u dalela muṱa Jacob zuma. Vha amba uri vha ḓo vhulungwa nga muvhuso na hone fulaga i ḓo leleḓa ubva nga dzi 4 Fulwi u swika vha tshi vhulungwa.
Vho-Albertina vho sia vhana vhavho, Max, Mlungisi, Zwelakhe, Lindiwe na Nonkululeko na vhaḓuhulu vha 26 na zwikwenda zwiraru.
Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
121
Misi yeneyo Yesu a tshi khou fhira nga vhukati ha masimu a goroi nga Sabatha, vhafunziwa vhawe vha pfa nḓala vha thoma u ṱhukhula-ṱhukhula ṱhotshe dza goroi vha swoṱa vha ḽa. 2
Vhafarisei vha tshi zwi vhona vha mu vhudza vha ri, “Kha vha vhone zwine vhafunziwa vhavho vha khou ita! Mulayo a u tendi zwi tshi itwa nga Sabatha.” 3
Yesu a vha fhindula a ri, “Kani-ha a ni athu vhala a Dafita na khonani dzawe musi vho farwa nga nḓala, 4
Liv. 24:5-9
a tshi dzhena nḓuni ya Mudzimu a ḽa vhurotho he ha vha ho sumelwa Mudzimu, ngeno Mulayo u sa tendi muthu a tshi ḽa musumo hoyo, na vhe vha vha vhe nae a u tendi vha tshi ḽa; hu ḽa vhotshifhe fhedzi? 5
Kani-ha a ni athu vhala Mulayoni uri nga Sabatha vhotshifhe vha a ḓi pfuka zwavho mulayo wa Sabatha thembeleni, zwi si vhe na mulandu? 6Fhedzi ndi khou ni vhudza ndi ri: tshi fhiraho thembele tshi fhano. 7
Hone ngavhe ni vhe no ḓivha uri zwi amba mini hu tshi pfi, ‘Thi ṱoḓi nduvho, ndi ṱoḓa muthu a tshi vha na mbilutshilidzi,’ ndi musi ni songo sola vhathu vha si na mulandu. 8Mubebwa-nga-muthu na yone Sabatha ndi Ene Muṋe wayo.”
9
Yesu a fhirela phanḓa a dzhena sinagogoni. 10
14:3
Joh. 9:16
Henefho ho vha hu na munna o omaho tshanḓa. Vhafarisei vha tshi funa u hwelela Yesu vha mu vhudzisa vha ri, “Mulayo u a tenda muthu a tshi fhodzwa nga Sabatha naa?” 11
Hone Ene a vha fhindula a ri, “Ndi nnyi waṋu ane a ri nngu yawe nthihi fhedzi yo wela bidzini nga Sabatha a sa i ṋule? 12Muthu ha fhiri nngu kani? Zwi amba uri Mulayo u a ri tendela u ita zwivhuya nga Sabatha.”
13Ndi hone Yesu a tshi amba na uyo munna o omaho tshanḓa a ri, “Onyolosani tshanḓa tshaṋu.” A mbo tshi onyolosa tsha vhuelela ngonani tsha fana na tshiṅwe.
14
Joh. 5:16,18
Zwo no ralo Vhafarisei vha mbo ḓi bva afho sinagogoni, vha yo ṱangana khoroni vha thoma u ita tshimbevha tsha u vhulaha Yesu.
15Hone Yesu nga u ḓivha uri vha khou ṱoḓa u mu vhulaha a ṱuwa afho fhethu, a tevhelwa nga vhathu vhanzhi, a vha fhodza vhoṱhe, 16
a vha kaidza uri vha si vhudze muthu uri ndi Ene nnyi. 17A tshi ralo ho vha hu u khunyeledza zwo ambiwaho nga muporofita Yesaya a tshi ri,
18
11:10
“Vhonani muḓinḓa wanga we nda mu nanga,
mufunwa wanga ane a ntakadza.
Ndi ḓo vhea Muya wanga khae,
a konou ḓivhadza tshakha khaṱhulo mbuya.
19Ha nga lwi, ha nga iti phosho;
a hu na ane a ḓo pfa ipfi ḽawe dzinḓilani.
20Luṱanga lwo piḓeaho ha nga lu vunḓi;
luvhone lu taidzaho ha nga lu dzimi,
a vhuye a ite uri vhathu vha tshile vha tshi londana.
21Vhannḓa vha ḓo lavhelela u ḓa hawe.”
22
Zwenezwo vha mu ḓisela muthu wa bofu we a vha e tshimuma, e na thuṅwa ya Saṱhane. A mu fhodza, a vho kona u amba na u vhona. 23
Vhathu vhoṱhe vha akhamala vha ri, “Nṋa uyu a si ene uḽa Murwa wa Dafita we a pfi u ḓo ḓa?” 24
Hone Vhafarisei vha tshi zwi pfa vha ri, “Hoyu munna u pandela thuṅwa nga maanḓa a Belesebulu khosi yadzo, a hu na zwiṅwe.” 25
Hone Yesu nga u ḓivha mihumbulo yavho a amba navho a ri, “Arali muvhuso wa ḓifhandekanya wa bva zwigwada zwivhili, zwa lwa nga tshazwo, tshawo ndi u wa. Arali muḓini kana nḓuni ha bva zwigwada zwivhili zwa lwa nga tshazwo, a zwi nga imi. 26Arali Saṱhane a tshi pandela Saṱhane zwi amba uri o no bva zwigwada zwivhili zwine zwa lwa nga tshazwo. Zwino muvhuso wawe u nga ima hani?
27“Arali Nṋe ndi tshi pandela thuṅwa nga maanḓa a Belesebulu, vhafunziwa vhaṋu vha dzi pandela nga maanḓa a nnyi? Ndi zwine vhenevho vha ḓo sumbedza uri zwine na amba a si zwone.
28
1 Joh. 3:8
“Hone vhunga zwi khagala uri Nṋe ndi pandela thuṅwa nga maanḓa a Muya wa Mudzimu, ndi tshiga tsha uri muvhuso wa Mudzimu wo swika kha inwi.
29
53:12
“Ndi nnyi ane a nga sokou dzhena nḓuni ya munna wa vhuhali a kumba thundu yawe? U fanela u thoma u vhofha uyo muhali, ndi hone a tshi ḓo kona u mu ṱangula.
30
“Muthu ane a sa ime na Nṋe u lwa na Nṋe; a sa kuvhanganyiho sambi na Nṋe u a ḽi fhaḓa.
31
Yes. 22:14
“Ndi zwine nda ni vhudza nda ri: muthu a nga hangwelwa vhutshinyi hoṱhe, naho a sasaladza Mudzimu. Hone ane a sasaladza Muya Mukhethwa a nga si hangwelwe. 32Na ane a amba Mubebwa-nga-muthu nga ḽivhi a nga kha ḓi hangwelwa. Hone ane a vhuya a nyefula Muya Mukhethwa, hu vhutshiloni vhuno, hu vhutshiloni vhu ḓaho, a nga si vhuye a hangwelwa.
33
“Arali ni tshi ri muri ndi wavhuḓi, ni fanela u ḓi ralo na mitshelo yawo; arali ni tshi ri muri a si wavhuḓi, ni fanela u ḓi ralo-vho na mitshelo yawo. Hufha muri u tshi ḓivhiwa nga mitshelo yawo.
34
23:33
“Dziṋowa ndinwi! Ni nga kona hani u amba zwivhuya ni vhavhi? Tshe mulomo wa amba ndi tshe mbilu ya amba. 35Muthu muvhuya u bvisa zwivhuya tshisikuni tsha mbilu yawe i re mbuya, muthu muvhi u ḓi bvisa-vho zwithu zwivhi tshisikuni tsha mbilu yawe mmbi. 36Ndi khou ni vhudza ndi ri: Nga ḓuvha ḽa khaṱhulo muthu u ḓo sengiselwa zwoṱhe zwe a sokou amba-amba. 37
U ḓo vhofhololwa nga maipfi au, wa vhewa mulandu nga maipfi au.”
38
1 Korint. 1:22
Ndi hone vhaṅwe vhaḓivhi vha Mulayo na Vhafarisei vha tshi amba nae vha ri, “Vhafunzi, kha vha ri itele maḓembe.” 39
Hone Ene a tshi vha fhindula a ri, “Vhane vha ṱoḓa maḓembe ndi vhathu vhavhi vho furalelaho Mudzimu. A vha tsha ḓo vhona maṅwe arali e si aḽa a muporofita Jonasi. 40
Jonasi o fhedza maḓuvha mararu na vhusiku hao e thumbuni ya khovhe ya vhimbi, Mubebwa-nga-muthu u ḓo fhedza maḓuvha mararu na vhusiku hao e ngomu tshaloni nga u ralo. 41
Nga ḓuvha ḽa khaṱhulo vhanna vha Ninive vha ḓo vuwa khathihi na vhathu vha musalauno vha vha rovhedza, ngauri vhone vho laṱa vhuvhi havho musi vho pfa Jonasi a tshi vha ḓivhadza mafhungo a Mudzimu, huno tshi fhiraho Jonasi tshi fhano. 42
Nga ḓuvha ḽa khaṱhulo khosi ya musadzi i bvaho Tshipembe i ḓo ḓa khoroni u rovhedza vhathu vha musalauno, ngauri ene o tou tshimbila a zwi pfa a tshi bva vhusendekamisi a tshi yo pfa vhuṱali ha Solomoni. Zwino ipfani-ha: tshi fhiraho Solomoni tshi fhano.
43“Thuṅwa ya Saṱhane arali i tshi bva muthuni i buḓekanya masoga i tshi ṱoḓa ha u awela i si hu wane. 44Ya konou ri, ‘Ndi ḓo vhuelela nḓuni yanga ine nda bva khayo.’ I tshi swika ya wana uḽa muthu a tshi tou nga nnḓu i si na muthu, yo swielwa, na thundu dzo vhekanywa zwavhuḓi. 45
Zwenezwo i mbo yo dzhia dziṅwe thuṅwa ṱhanu na mbili dza vhuhali u fhira yone, dza ḓa dza dzhena kha uyo muthu dza dzula khae, mafhungo a vho vhifha u fhira mulovha. Na kha vhathu vhavhi avha vha musalauno zwi ḓo ralo.”
46Yesu a tshi kha ḓi amba na vhathu ha swika mme awe na vharathu vhawe, vha ima nnḓa vha tshi ṱoḓa u amba nae. 47
Joh. 7:3-5
Mish. 1:14
1 Korint. 9:5
Gal. 1:19
Muṅwe a mu vhudza a ri, “Mme avho na vharathu vhavho khevho afha nnḓa vha khou ṱoḓa u amba navho.”Dziṅwe ṱhanzi dza kale a dzi na vese iyi. 48Hone Yesu a fhindula muthu o mu vhudzaho hezwo a ri, “Mme anga ndi nnyi? Vharathu vhanga ndi vhonnyi?” 49A konou sumba vhafunziwa vhawe a ri, “Mme anga na vharathu vhanga ndi havha! 50
Rom. 8:29
Heb. 2:11
Mat. 6:10
Ane a ita zwine Khotsi anga wa ṱaḓulu a zwi funa, ndi ene murathu wanga, ndi ene khaladzi anga, ndi ene mme anga.”


text:
61
II Tikr. 26:23
Elembeni leri hosi Uziya a feke ha rona, ndzi vonile N'wini wa hinkwaswo a tshamile exiluvelweni lexikulu xo tlakuka; xiambalo xa yena a xi koka hansi xi tata Tempele. 2A a rhendzeriwe hi tintsumi leti vuriwaka “tiserafi”, yin'wana ni yin'wana yi ri ni timpapa ta 6; timpapa timbirhi a ti ri to funengeta xikandza, timbirhi to funengeta miri, timbirhi to haha ha tona. 3
Tintsumi a ti hlamulana ti ku:
“Wa kwetsima, wa kwetsima, wa kwetsima loyi a nga HOSI ya matimba hinkwawo,
misava hinkwayo yi tele hi ku dzuneka ka yena.”Kumbe: leswi tateke misava hinkwayo, i ku dzuneka ka yena
4
Ku huwelela loku ka tintsumi a ku gudla-gudlisa swihukuvaswihukuva, kumbe: switsandze swa tinyangwa ta Tempele, kutani ku va ni musi lowu tataka Tempele hinkwayo.
5Kutani ndzi ku:
“Yo, ndzi lovile,
mina munhu wa milomo ya thyaka
la tshamaka ni vanhu va milomo ya thyaka,
hikuva ndzi vonile Hosi,
xona Xikwembu xa matimba hinkwawo!”
6Hiloko yin'wana ya tintsumi yi haha yi ta ka mina yi ri ni khala lero vuvumela leri yi ri okeke alitarini. 7Kutani yi khumba nomo wa mina yi ku:
“Ndzilo lowu wu khumbile milomo ya wena;
hikokwalaho vubihi bya wena byi herisiwile,
u rivaleriwile ni swidyoho swa wena.”
8Kutani ndzi twa N'wini wanga a huwelela a ku: “Ndzi ta rhuma mani, i mani la nga ta va nomo wa hina xana?” Hiloko ndzi ku: “Hi mina loyi, ndzi rhume!” 9
Mk. 4:12
Lk. 8:10
Yoh. 12:40
Mint. 28:26-27
Kutani a ku: “Famba u ya byela vanhu lava, u ku:
“ ‘Ku twa mi ta twa, kambe a mi nga twisisi;
ku vona mi ta vona, kambe a mi nga vonisisi!’ ”10A engeta a ku ka mina:
“Nonon'hwisa timbilu ta vanhu lava,
u va pfala tindleve ni mahlo,
leswaku va nga ha voni,
ni ku twa va nga ha twi,
hambi ku ri ku twisisa va nga ha twisisi,
hikuva va nga tshuka va hundzuka,
kutani va rivaleriwa.”
11Kutani ndzi vutisa ndzi ku: “We N'wini wanga, swi ta va tano ku fika rini xana?” A hlamula a ku:
“Ku kondza miti yi va marhumbi,
ku nga ha tshami munhu eka yona,
ni tindlu ti sala ti nga ha ri na vanhu,
ni tiko ri hundzuka mananga.
12Mina HOSI ndzi ta hlongola vanhu ndzi va yisa kule;
va ta siya tindhawu to tala etikweni ti nga ha ri na munhu.
13Hambiloko eka ntlawa wun'wana ni wun'wana wa vanhu va khume ku nga sala munhu un'we,
vanhu lava ndzi ta va herisa;
va ta fana ni murhi lowukulu wa nkuhlu lowu weke,
ku sala xikundzu ntsena.”
Xikundzu lexi i mbewu leyo hlawuleka.


text:
Kuma mpfuno ehandle ko tidlaya.
Ku tisa ntshembho ku kota ku sivela ku tidlaya
Swikombiso swa nkaye swa leswaku munhu u lava mpfuno
Mapfhumba ya nga tisa ku tshemhba ku kota ku sivela ku tidlaya, ku ya hi va World Health Organization va kombisa leswaku swi koxa vutomi bya vanhu va 700 000 emisaveni hinkwayo hi lembe.
Xiyimo xa ku tidlaya ka vanhu etikweni ra Afrika-Dzonga xi hlamuseriwa leswaku i 23.5 wa vanhu ehenhla ka 100 000, leswi ku hlamuseriwaka leswaku vo tala va vona i vaxinuna, Hambileswi xiviko lexi ku nga lexi xa ha ku humesiwaka, Ndzawulo ya Rihanyo yi kombisa leswaku hi lembe ra 2020, ku vile na mafu ya 1781 ya vanhu lava tidlayeke eAfrika-Dzonga hi tin’hweti ta mune kusukela hi ti 7 ta Nyenyankulu ku fika ti 27 ta Mawuwani 2020.
“Ntiyiso wo vava hi leswaku eka ku tidlaya kun’wana na kun’wana, ku na ku ringetela ko hlaya, loku hi minkarhi yo hlaya swi nga mangariwiki kumbe ku tsariwa ehansi. Eka rifu rin’we ro tidlaya ku va ku ri na nhlayo ya 20 wa vanhu lava nga ringeta ku tidlaya,”Megan Hosking, mutivi wa mavabyi ya swa miehleketo exibedlele xa Netcare Akeso wa hlamusela.
Mongo wa lembe leri wa siku ro sivela ku tidlaya hi n’hweti ya Ndzhati wu langutisisa swin’wana swa swilo leswi ku hlamuseriwaka leswaku i xivangelo xo tidlaya, leswi ku vuriwaka leswaku ku vulavula hi ku tisunga, swi nga ha hlohlotela vanhu leswaku va tidlaya.
Mongo wa leswaku ‘Ku tisa Ntshembho hi swendlo’ swi tiyisisa leswaku mhaka yo tidlaya a yi fanelanga ku tekiwa tanihi mhaka ya mihlolo.
“Loko swi ri ku tekeriweni enhlokweni leswaku a hi mafu hinkwawo lawa ya va ka kona hi ku tivavisa ya nga siveriwaka, swi nga ha koteka ku fikelela vanhu vo hlaya lava va nga vonaka ndlela leyi yi ri yoxe ku huma emaxangwini, ku nga se hela nkarhi, loko vaaki va ri na vutivi lebyi eneleke. Ku aka ku twisisa loku enteke hi timhaka to tidlaya hi ku tirhisa mapfhumba exikarhi ka vaaki swi nga ha pfuna vanhu vo hlaya ku va fikelela na ku vulavula na van’wana ku kuma mpfuno ehandle ko teka xiboho xo hetelela,” ku hlamusela Hosking.
“Ku tidlaya swi hi ndlela yin’wana naswona a swi twisiseki, naswona ku va munhu a ri na miehleketo yo tidlaya xiyimo xi va lexi pfumalaka ntshembho naswona a xi twisiseki,”ku vula Hosking.
“Vanhu lava nga le kusuhi na vona va sala na swivutiso swo hlaya, ku fana na ku lava tinhlamulo ta tinhlamuselo eka ku tidlaya ka munhu kumbe ku ringeta ku tidlaya, kumbe ku lava ku twisisa loko i ngi va swikotile ku sivela munhu yoloye eka ku teka vutomi bya yena. Swi tika ngopfu ku lahlekeriwa hi munhu hi ndlela leyi naswona ku na tinhlamulo to olova loko swi ta eka ku tidlaya.”
Loko munhu a ri na mukhuva wo maendlelo yo tidlaya, swi fanele ku tsundzukiwa leswaku ku ya hi miehleketo ya vona vinyi i xikongomelo xo lava ku herisa ku twa kuvava na maxangu lawa va hlanganaka na wona. “Va twa ku nga ri na tindlela tin’wana ku tihumesa eka ku tikeriwa ka vona, hambileswi va nga na matitwelo yo kanakana hi rifu. Leswi swi va kona hikokwalaho ka xiyimo xa ku tikeriwa hi rihanyo ra miehleketo ya vona, ku kota ku twisisa mitsembyani leyintshwa, ku tikeriwa emiehleketweni, ku tikeriwa eka swa timali, ku heleriwa hi ntshembho, swiyimo swo lahlekeriwa, kumbe mintlhontlho yin’wana leyi yi va tikelaka,” wa hlamusela.
Ku ya hi Hoskings, ku ya hi ku munhu a nga va a ehleketa hi ku tidlaya, a swi vuli leswaku a ku na ntshembho eka vona. Hambileswi vanhu lava nga na makungu yo tidlaya va nga tshameriki ku paluxa swivavi swa vona swa le ndzeni kumbe makungu ya vona hi ndlela leyi van’wana va nga swi tekelaka enhlokweni, ku na swikombiso swo hlaya swa ntolovelo leswi faneleke ku tekeriwa enhlokweni.
Swikombiso swa nkaye
- Munhu u vulavula hi rifu, ku tivavisa kumbe ku tidlaya.
- Ku humesela matitwelo yo pfumala ntshembho na ku pfumala ntshembho eka vumundzuku.
- Ku humesela matitwelo yo va ndzhwalo eka van’wana.
- Ku lava swilo leswi nga vavisaka swo fana na swidzidziharisi na matlharhi
- Ku lela, kumbe ku nyikela hi swilo leswaku nga na nkoka eka vona.
- Ku ya emahlweni na ku tihambanyisa na swirho swa ndyangu na vanghana
- Maendlelo lawa ya tikanganyisaka
- Ku ringeta ku tidlaya enkarhini lowu hundzeke
- Ku tshamiseka bya xitshuketana-leswi swi kombisa leswaku munhu u na makungu yo tidlaya naswona u amukerile xiyimo xa yena.
“Pfhumba na ku tekela enhlokweni swilo leswi swi nga pfuna ku ponisa vutomi. Maendlelo man’wana na man’wana ya miehleketo yo tidlaya ya fanele ku tekeriwa enhlokweni. Ku teka magoza lama faneleke swi nga pfuna ku tisa ku cinca exikarhi ka vutomi na rifu leswaku munhu a tidlaya,”Hosking wa hlamusela.
Leswi u nga swi endlaka ku pfuna munhu loyi a nga le ka nxungeto.
- Vulavula na munhu loko u ri na ku vilela hi yena-Va na na ntiyiso eka swivilelo swa wena kambe papalata ku va sola eka hinkwaswo leswi va titwisaka xiswona. Vayigiseli u tlhela u va tekela enhlokweni.
- Nyika mpfuno na nseketelo kambe tiva mindzilikani-loko munhu a ri na miehleketo yo tidlaya, lava mpfuno wa vativi, vona leswaku va le ndhawini leyi hlayisekeke, na ku kota ku fikelela mpfuno wa vativi.
- Endla hi ku hatlisa loko xiyimo xi bihile-loko munhu a boxa leswaku u na matitwelo yo lava ku tidlaya kumbe miehleketo yo tivavisa, swi na nkoka ku ringeta ku twisisa loko va tekile xiboho xo lava ku teka vutomi bya vona na tindlela to titirhisa eka maendlelo lawa. Lava mpfuno wa xihatla eka xiyimo lexi xa nxungeto wa le henhla.
A wu wexe
“Loko u ri na miehleketo yo tidlaya kumbe miehleketo yo lava ku tivavisa, kumbe ku lava mpfuno wo pfuneta varhandziwa va wena lava u twaka i nga ku va na miehleketo yo lava ku tidlaya, Netcare Akeso yi nyika mpfuno wa tiawara ta 24 eka 0861 435 787, laha vapfuni va swa miehleketo lava leteriweke va nga ta yingisela leswi u titwisaka xiswona ehandle ko avanyisa, naswona va nga ha ku pfuna eka tindlela to hambana-hambana ta mpfuno, na ku nyika nseketelo loko u titwa u ri swakwe,”


text:
131
2 Korint. 12:14
Zwino lu ḓo vha lwa vhuraru ndi tshi ḓa u ni dalela. Maṅwalo a ri, “Mulandu muṅwe na muṅwe wo fanela u tikedzwa nga ṱhanzi mbili kana tharu.” 2
1:23
Zwino ndi tshi amba na vhaḽa vhe vha tshinya vha si laṱe, khathihi na vhaṅwe, ndi ri: ndi tshi dovha u ḓa henefho a hu na na muthihi ane a ḓo mponyoka. Hezwi ndo ranga u zwi amba zwiḽa ndo ni dalela lwa vhuvhili, zwino ndi khou dovha nda zwi amba ndi siho henefho. 3
Ndi hone ni tshi ḓo wana vhuṱanzi ha uri ndi Khristo a no amba nga mulomo wanga. Ene a tshi shuma vhukati haṋu ha shayi nungo, tshawe ndi u ni sumbedza uri u na maanḓa. 4
2 Korint. 12:10
Naho o vhambwa tshifhambanoni a tshi sumbedza u shaya nungo, zwino u a tshila nga maanḓa a Mudzimu. Zwenezwo nge ra vha vhathihi nae na riṋe ri shaya nungo; ri ḓo dovha ra tshila nae nga maanḓa a Mudzimu. Zwenezwo na inwi ni ḓo vhona zwi tshi itea.
5Inwi vhaṋe ṱolani mbilu dzaṋu ni ḓisedze, ni vhone arali vhukuma ni na lutendo. Kani-ha a ni zwi ṱalukanyi uri Yesu Khristo u kha inwi? Arali ni sa zwi ṱalukanyi zwi amba uri no wanala ni vhatendi vha khole-khole. 6Ndi na fulufhelo ḽa uri ni a zwi ṱalukanya uri riṋe ro wanala ri vha ngoho. 7Ri rabela Mudzimu uri ni si vhuye na khakha; u ralo a si u ṱoḓa u sumbedza ngoho yashu, ndi u ṱoḓa fhedzi uri inwi ni ite zwivhuya, naho riṋe ri tshi nga wanala zwashu ri siho ngohoni. 8Ngoho a i lwiwi nayo; u kona hashu ndi musi ri tshi lwela yone ngoho. 9
Naho riṋe ri tshi nga shaya zwashu nungo ri a takala, ngauri inwi ni na nungo. Na riṋe ri a ni rabelela uri ni vhe vhatendi vho khunyelelaho. 10
2 Korint. 2:3
Ndi zwine nda ni ṅwalela ndi tshee ngeno kule, uri ndi tshi swika ndi si ni ḽele vhuhali; maanḓa a u zwi ita Muṋe washu o nṋea, hone ho ngo nṋetshela u ni thutha, o nṋetshela u ni fhaṱa.
11
Zwino-ha vha hashu, ni vhe hone! Vhuelelani nḓilani; ipfani ndi tshi ni laya;Kana: “ṱuṱuwedzanani” anḓanani nga tshaṋu, ni tshile nga mulalo, ndi hone Mudzimu wa lufuno na mulalo a tshi ḓo vha na inwi.
12Reshanani nga u kuvhatedzana sa vhathu vha Mudzimu.
Vhathu vhoṱhe vha Mudzimu vha ri ni vhe hone.
13
Ngavhe vhuthu ha Muṋe washu Yesu Khristo, na lufuno lwa Mudzimu, na u konana na Muya MukhethwaKana: “vhuthihi vhu no bva ha Muya Mukhethwa” zwi tshi vha na inwi noṱhe.


text:
Huna u fhambana hu hulwane kha vhurereli kha zwigwada zwa vhathu vha San, fhedzi hu di vha na zwithu zwine vha zwiita zwine zwa fana naho zwi tshi khou itelwa fhethu hune havha uri ho fhambana. Mafheloni a Centuary ya vhu 19 /Xam (Northern Cape San) vhanna na vhanwe vhane vha bva Lesotho vhatalusa Lutendo lwavho kha u fhiwa dzina la /Kaggen kana Cagn. /Kaggen zwo vha zwi tshi tanganiswa na zwa manditi na zwa u sika - uvha na maanda na benevolent, vha tshi kona usa pfa, na u mangadza, vhudahela na zwithu zwa vhudahela.
Hu ya humbulelwa uri ndi vhone vho sikaho eland tshifuwo tshine tsha vhonala vhukuma nga vhunzhi kha matombo o oliwaho. Vha San vha Kalahari vhana zwithu zwine zwa fana zwa sialala. Ju/'hoasi vha talusa mudzimu muhulwane na mutuku, zwine zwa vha tanganisa na vhutshilo na u bva ha duvha na u tangana ha ufa naha west. Huna lutendo lwa uri musi hu tshi thoma u sikiwa muthu ho thoma u sikiwa tshifuwo tsha bviswa kha vhathu.
Havha vhathu vho vha saathu vha na mikhwa na mvelelo, zwo vha hone nga murahu ha u sikiwa lwa vhuvhili he vhathu na zwifuwo vha kona u khethekanyiwa, vhathu vha kona u guda kutshilele. Ha kona u vha na zwimangadzo na zwitori, zwine zwa mangadza, zwi ya talutshedziwa nga vhunzhi. Lutendo nga ha lufu azwi tou fana na zwa vhathu vhanzhi.
Nga u fhelani ha centuary ya vhu 19 vhathu vha same /Xam man vha tenda kha uri muthu atshi fa uya tshikhalani, aya avha ṋaledzi. Zwi hone na kha vha Kalahari vha San, u vha hone ha ṋaledzi zwo vha zwi tshi tumaniswa na lufu lwa muthu. Vhanwe vha San vha vhukovhela vha u nisa mvula kana zwithu zwivhi hu tshi vha ho oma zwi ya talutshedziwa musi u tshi fa.
Zwa u nisa mvula ho vha hu zwithu zwa ndeme vhukuma kha vhathu vha San vha vhukovhela kha zwa lutendo lwavho na vhurereli. Vha /Xam vha Northern Cape (vhane luambo lwavho na zwithu zwa mvelo azwi tsha vha hone) vha ya talutshedza vhathu vha u nisa mvula na u fhodza malwadze. Vha lutendo vha tenda kha zwithu zwinzhi zwa vhurereli vha dzhiwa upfi vha na tshituhu na u kona u pfesesa tombo la vhutsila la Afrika Tshipembe.Translated by Khalirendwe Nekhavhambe


text:
Eka minkarhi yakhale vutomi bya siku na siku bya Vasotho byi landzelela maendlelo yokarhi, laha kungana ku avana ka mintirho kuya hi malembe na rimbewu. Siku risungula loko dyambu rixa, loko ndyangu wupfuka. Tani hileswi mavele yanga teka ndzhawu ya sorghum tani hiswakudya swa siku na siku, swakudya swa ntolovelo swa namixo kuva kuri vuswa na masi lawa yanga virisiwa kumbe yo dzunga naswona, minkarhi yinwana, na nyama.
Swirho swa ndyangu switala kudya endzhawini yin’we endlwini yin’we, kumbe eka mixo lowunga tlhavela hi dyambu, e ndyangu. Loko kurina vayeni, vavanuna vadya kusungula kutani ku landzela vavasati kuhetelela vana lavangata dya leswinga sala. Kuya hi matimu, vavanuna va Vasotho vadyela e lekhotla laha vavasati vavona vava yimelaka kona.
Vavanuna va hlengeletana e lekhotla kuva va hoxa xandla eka kutengiwa ka milandzu, kumbe vapfuneta ku ololoxa swiphiqo leswitisiweke eka hosi kumbe ndhuna; kumbe vaburisana hi timhaka leti humelelaka. Lava vangana mintirho yohlawuleka, xikombiso tin’anga, tin’anga xikan’we nava endli va swirhundzu, va teka nkarhi varikarhi va endla mintirho yavona xikan’we naku lava swo endla leswi vaswi endlaka.
Nkarhi wavona wotala wutirhisiwa eka rihanyo ra swifuwo; loko kuta tisiwa ti puluhu kusuka e Europe vavanuna vateke vutihlamuleri byaku rima, ntirho lowu khale awu endliwa hi vavasati laha ava rima hiku tirhisa swikomu swa mavoko, hambi leswi akuri vavanuna lava ava basisa tindzhawu tintshwa ta masimu.
Eka hinkwaswo, ntirho wa vavanuna awunga tiki ngopfu naswona awu endliwa onge vohungasa handle ka himinkarhi yaku yiva tihomu. Mintirho ya vavasati, leyi ayi hambana kuya hitinguva na xiyimo, akuri leyi ayi karhalisa swinene kutlula ya vavanuna. Ava kukula rivala naku basisa makaya, va lulamisa swakudya swa nimixo, vaya ka mati kutani vahlakula masimu laha kunga byariwa swimilani.
Leswi aswi endla leswaku vatshama emasin’wini kusukela loko dyambu ringase huma kufikela loko riya tlomuta. Ku kandza mavele aswitala ku endliwa hi vana va vanhwenyani lavanga kula. Himinkarhi leyinga hola, vavasati avatala kuva vari eku tirheni emitini ya vona, laha ava phama maguva na ku rhidela rivala hi misava, vacinca timhandzi letinga tshoveka e darateni xikan’we naku endla mintirho yin’wana.
Nkarhi wantsko lowuntsongo avari na wona ava vhakela vanghana na maxaka. Kusukela vahari vantsongo vana ava nyikiwa mintirho kuyi endla hi siku. Vafana ava risa timbuti ta laha mutini, loko vakurile nyana varisa tihomu. Vana va vanhwenyani ava pfuneta vamhani wa vona hi mintirho yale kaya.Translated by Ike Ngobeni


text:
Wikipedia:Tutorial (External links)
Haku amukela · Tutorial · Cheatsheet · FAQ · Swikomba-ndlela · Mpfuno · Tafula ra mpfuno · Media copyright questions · Tafula ra Swikombo
Tanihilaha swi hlamuseriweke ha kona eka nkomiso wa wikipediya, "Loko u tsala swo karhi eka tluka, tiyiseka leswaku u hoxa ni ntshaho, hikuva matsalwa yo pfumala ntshaho ya suriwa." I swinene leswaku u tirhisa Ntsaho wo koma leswaku va lulamisi/vatirhisi vanwana na vahlayi vanga kota ku tiyisekisa mhaka leyi uyi engeteleke. Naswona, tiyiseka leswaku swihlovo swa mintshaho ya wena swa tshembeka naswona swa twakala.
Matsalwa ya le hansi
Ndlela yo olova yo hoxa mintsaho yo koma iku tirhisa matsalwa yale hansi ka tluka. Unga tumbuluxa matsalwa yale hansi ka tluka hiku tirhisa ririmi-vutsari ra Wiki markup hindlela leyi:
-  Xihlovo xa nthsaho wawena  swihlawulekisi swo tsaha swa wiki swi angarha ntshaho, naswona
- {{Reflist}} kumbe   ehansi ka nhlokomhaka ==References== ekusuhi ni mahetelelo ya tluka rawena.
Loko xihlovo xa ntshaho wa wena kuri tluka rale ka inthaneti, u boheka ku tumbuluxa xikombo xa le handle xo khwekerisa tluka rero. Unga tirhisi matluka manwana ya wikipediya tani hi ntshaho.
Leswaku u tumbuluxa swikombo swalehandle kuya eka ntshaho wa wena, hoxo direse(URL) ya inthaneti ya tluka rero eka swiangi swo ololoka endzhaku ka marito lawa u matsaleke, hindlela leyi
-  [http://www.google.com Google search engine]
Indlela leyi nene yo nyikela nhlamuselo wo koma endzhaku ka direse ya tluka ra le handle ka wikipediya. Nhlamuselo leyi yita kombisiwa eka nxaxamelo wa minthsaho tani hi nhloko mahaka ya tluka rale handle, e matshanwini ya direse ra tluka ra le handle.
Ntsaho wo koma lowu pfumalaka tsalwa ra le hansi
Ku angarha nkongomiso wa tluka rale handle eka swi angi swo ololoka unga hoxangi nhlamuselo wo koma hindlela leyi:
- [http://www.google.com]
swi ta komba nkongomiso wuri nhlayo, hindlela leyi: [1].
Papalata matirhisele lama landzelaka: "hi kuya hi [2], Nwenti leyi heleleke ya lembe xidzana ra vumbirhi yi vonake hi Nwendzamhala 11, 1999."
Tirhisa hindlela leyi ematshanwini ya swona: "Nwenti leyi heleleke ya lembe xidzana ra vumbirhi yi vonake hi Nwendzamhala 11, 1999. [3]"
Loko unga tirhisangi xi hlawulekisi   ku tumbuluxa tsalwa ra le hansi, u boheka ku ri engetela hiwexe ehansi ka tluka eka nxaxamelo wa mintshaho.
Xiyenge xa swikombo swa le handle
Matluka yo tala ya Wikipediya mani xiyenge xa Swikombo swa le handle. Xiyenge lexi i xokhwekerisa matluka laya ngani vuxokoxoko byo engetela eka mhaka leyi tameriweke hi tluka. Ungasi engetela tluka eka xiyenge xa swikombo swale handle, u boheka ku ribumabumela eka tluka ra mbulavulo ra mhaka yeleyo.


text:
161
34:18
“Ni songo hangwa ṅwedzi wa Avivi; nga wonoyo ṅwedzi ni itele Muṋe washu Mudzimu waṋu vhuṱambo ha Paseka, ngauri Muṋe washu Mudzimu waṋu o ni pfulusa Egipita nga ṅwedzi wa Avivi hu vhusiku. 2
Fhethu he Muṋe washu Mudzimu waṋu a khethela dzina ḽawe, henefho ni fanela u ṱhavhela Muṋe washu Mudzimu waṋu nngu kana mbudzi kana kholomo ya Paseka i vhe nduvho. 3
Ni songo i ḽa na vhurotho vhu na mbilisa; maḓuvha maṱanu na mavhili oṱhe ni ḽe vhurotho vhu si na mbilisa. Vhu ḓo ni humbudza u tambula haṋu. Vhutshilo haṋu hoṱhe ni fanela u elelwa ḓuvha ḽe na pfuluwa Egipita, ni tshi ṱuwa nga tshikapikapi ni si na tshifhinga. 4Hu fanela u fhela maḓuvha maṱanu na mavhili hu sa wanali mbilisa shangoni ḽaṋu ḽoṱhe. Ṋama ye na ṱhavhela Muṋe washu nga ḓuvha ḽa u ranga ni songo sia muladza wayo une wa nga ḽiwa nga matshelo.
5“Ni songo ṱhavha zwifuwo zwa nduvho ya Paseka miḓini yaṋu ye Muṋe washu Mudzimu waṋu a ni ṋea, 6ni zwi ṱhavhe henefho fhethu hune a khethela dzina ḽawe. Ni zwi ṱhavhe nga madekwana, ngauri ndi tshone tshifhinga tshe na takuwa ngatsho ni tshi pfuluwa Egipita. 7Ni gotshe ṋama ni i ḽe fhethu he Muṋe washu Mudzimu waṋu a hu nanga, nga matsheloni ni konou humela hayani. 8Ni ḽe vhurotho vhu si na mbilisa maḓuvha maṱanu na ḽithihi, ḽa vhu-7 ni kuvhangane ni ite vhuṱambo ha u hulisa Muṋe washu Mudzimu waṋu, nahone mishumo ni i litshe nga ḓuvha heḽo.
9
“Musi ni tshi thoma u kaṋa mavhele ni vhale vhege ṱhanu na mbili 10ni konou itela Muṋe washu Mudzimu waṋu vhuṱambo ha Khaṋo. Nga vhuṱambo honoho ni ḓo ṋekedza Muṋe washu Mudzimu waṋu nduvho ine na tou funa, ni tshi bvisa nga he a ni shudufhadza ngaho. 11
Ni takale ni tshi vhonwa nga Muṋe washu Mudzimu waṋu ní fhethu he a khethela dzina ḽawe, ni takale ní na muṱa woṱhe – vhana na vhashumi na Vhalivi vhane na dzula navho, na vhatsinda na tsiwana na tshilikadzi dzine dza dzula shangoni ḽaṋu. 12
Zwenezwo ni ḓo elelwa uri no vha ni dziphuli shangoni ḽa Egipita. Ndaela idzi ni dzi vhulunge ni dzi tevhedze.
13
“Musi no vhuisa khaṋo ya goroi na dovha na vhuisa na ya waini, ni ite vhuṱambo ha Mishasha maḓuvha maṱanu na mavhili, 14
ni takale munyanyani uyo na muṱa woṱhe – vhana na vhashumi na Vhalivi na vhatsinda na tsiwana na tshilikadzi dzine dza dzula miḓini yaṋu. 15Vhuṱambo uho ni vhu ite maḓuvha maṱanu na mavhili ni tshi itela u hulisa Muṋe washu Mudzimu waṋu nó kuvhangana fhethu he a ḓinangela. Nga ḽi vhe dakalo fhedzi, ngauri Muṋe washu Mudzimu waṋu o ni shudufhadza kha zwoṱhe zwe na lima na zwe na shuma.
16“Ngauralo vhanna vha haṋu vhoṱhe vha fanela u sendela phanḓa ha Muṋe washu Mudzimu waṋu luraru nga ṅwaha vha tshi ḓa fhethu he a ḓinangela. Ndi nga vhuṱambo ha Vhurotho vhu si na mbilisa na ha Khaṋo na ha Mishasha. Hone ni songo swika ni si na nduvho, 17muṅwe na muṅwe a ḓe na nduvho yawe a tshi bvisa nga he Muṋe washu Mudzimu waṋu a mu ṋea mashudu ngaho.
18
17:8-13
25:1-3
“Miḓini yaṋu yoṱhe ine Muṋe washu Mudzimu waṋu a ni ṋea, ni vhee vhahaṱuli na vhakoma. Vhenevho vha fanela u sengulusa mafhungo a vhathu vha haṱula vha tshi tevhedza mulayo. 19
Vha songo haṱulela thungo, vha songo vha na tshiṱalula, vha songo ṱanganedza tshanḓanguvhoni; tshanḓanguvhoni tshi pofudza muṱali, tshi kundisa a re ngohoni u wana zwo mu fanelaho. 20
Inwi tshaṋu ndi u lwela khaṱhulo mbuya fhedzi, ndi hone ni tshi ḓo tshila, na dzula shangoni ḽine Muṋe washu Mudzimu waṋu a ni ṋea.
21
“Tsini ha aḽiṱari ye na fhaṱela Muṋe washu Mudzimu waṋu ni songo ḓiṱokela thanda ya Ashera ya muri ufhio na ufhio. 22Ni songo ḓiimisela phuphu ya tombo na i luvha; Muṋe washu u a zwi vhenga hezwo zwithu.


text:
Sawfish
Dzina ḽa muṱa ḽo ḓoweleyaho
Sawfish
Dzina ḽa tshi saitsi
Pristidae
Tshivhumbeo
U swika kha 7m
Ṱhaluso
Ndi ndapfu ya vha na ningo ndapfu na ṱhoho yo lalaho. Muvhili wayo u vhonala sawa shaka. Mitshila ya nga nnṱha yo hula ya dovha ya vulea. Ina muvhala wa gireyi kana buraweni na thumbu tshena.
Nḓivho yo ḓoweleyaho
Muṱa hoyu ndi muthihi ya vha na tshaka dzine dza vha 4. I dzulela u vhaiswa. Mitshila ya nga nnṱha ya hone iya lingana. Aina dzi barbels sa sawshark. Makwatwa o tou rambalala sa a ray. I zwima vhusiku. Ovoviviparous. Ṱhukhu dzi bebiwa dzo no vhibva vhana vha vhili uya kha vhaṱanu vha ya bebiwa nga luthihi. Huna nguvho ine ya kuvhatedza mme uri a tshile musi atshi fhedza u beba.
Kuḽele
Dzi ḽa dzi molluscs na zwinwe zwikhokhonono zwa maḓini.
U phaḓaladziwa
Dzi ya wanala hoṱhe hune hu vha na vhuḓalo ha maḓi, na zwikwarani na kha maḓi a vhuḓi.
Zwigwada zwo ḓoweleyaho
Dwarf sawfish (Pristis clavata)
Knifetooth sawfish (Anoxypristis cuspidata)
Smalltooth sawfish (Pristis pectinata)