text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Ku Lulamisa Timholovo
Fernando u ri: “Endzhaku ka loko ndzi tekane na Sarah * hi tshame ni vatswari va mina. Siku rin’wana ntombhi ya ndzisana ya mina yi ndzi kombele leswaku ndzi yi heleketa ekaya hi movha wa hina. Ndzi pfumerile kutani ndzi famba ni xifanyetana xa mina. Kambe loko ndzi vuya ekaya, Sarah a a hlundzuke ngopfu. Hi sungule ku holova, hiloko a ndzi byela leswaku ndzi rhandza vavasati emahlweni ka vatswari va mina. Ndzi tsandzeke ku tikhoma hiloko ndzi sungula ku n’wi byela xo mita hi huku lerova a hlundzuka ku tlula mpimo.”
Sarah u ri: “Xifanyetana xa hina a xi vabya swinene naswona hi nkarhi wolowo a hi nga ri na mali kahle. Kutani loko Fernando ni n’wana wa hina va heleketa ntombhi ya ndzisana yakwe swi ndzi khunguvanyisile. Kutani loko a vuya ndzi n’wi hoxe hi tona. Hi holove ngopfu. Kambe ndzi tisorile endzhaku ka sweswo.”
LOKO vatekani va holova, xana swi vula leswaku a va ha rhandzani? Doo! Fernando na Sarah lava tshahiweke laha henhla va rhandzana ngopfu. Kambe hambi ku ri vatekani lava rhandzanaka ngopfu va pfa va holova.
Hikwalaho ka yini vatekani va holova, naswona va nga endla yini leswaku timholovo ti nga dlayi vukati bya vona? Leswi vukati byi simekiweke hi Xikwembu, i vutlhari ku kambisisa leswi Rito ra xona ku nga Bibele ri swi vulaka mayelana ni mhaka leyi.—Genesa 2:21, 22; 2 Timotiya 3:16, 17.
Ku Twisisa Swiphiqo Leswi Nga Kona
Vatekani vo tala va lava ku khomana kahle hi rirhandzu ni musa. Kambe Bibele yi swi veka erivaleni leswaku vanhu “hinkwavo va dyohile, naswona va kayivela ku vangama ka Xikwembu.” (Varhoma 3:23) Kutani loko vatekani va nga twanani hi mhaka yo karhi va nga ha tsandzeka ku tikhoma. Loko va sungula ku holova, swi nga ha va tikela ku papalata mikhuva yo biha yo fana ni ku hokoloka ni ku vula marito lama tlhavaka. (Varhoma 7:21; Vaefesa 4:31) Hi swihi swilo swin’wana leswi nga vangaka swiphiqo?
Vatekani va tala ku vulavula hi tindlela leti hambaneke. Michiko u ri: “Loko se hi tekanile ni nuna wa mina, ndzi xiye leswaku ndlela leyi hi vulavulaka timhaka ha yona yi hambanile swinene. Mina ndzi rhandza ku hlamusela mhaka hi vuenti. Kasi nuna wa mina u lava ku twa ntsena leswaku mhaka ya kona yi hele njhani.”
Xiphiqo lexi Michiko a nga na xona xi tolovelekile. Eka vatekani vo tala, un’wana a nga ha rhandza ku vulavula hi vuenti hi xiphiqo xo karhi kasi loyi un’wana a nga ha va munhu loyi a nga rhandziki timholovo kutani a nga lavi ku bula hi xiphiqo xa kona. Minkarhi yin’wana loko loyi un’wana a sindzisa leswaku va bula hi xiphiqo lexi nga kona, munghana wa yena a nga ha ya a kokela etlhelo. Xana mhaka yo fana ni leyi ya humelela endyangwini wa wena? Xana un’wana wa n’wina minkarhi hinkwayo u lava ku bula hi xiphiqo kasi loyi un’wana a nga swi lavi?
Mhaka yin’wana leyi faneleke yi tekeriwa enhlokweni hileswaku, ndlela leyi munhu a kurisiweke ha yona yi nga ha khumba ndlela leyi a vulavulaka ha yona ni nkatakwe. Justin loyi a nga ni malembe ya ntlhanu a tekile u ri: “Mina ndzi huma endyangwini lowu nga vulavuriki ngopfu kutani swa ndzi tikela ku phofula ndlela leyi ndzi titwaka ha yona. Nsati wa mina wa karhateka hi mhaka leyi. Ndyangu wa ka vona wu kota ku tiphofula, kutani a swi n’wi tikeli ku ndzi byela ndlela leyi a titwaka ha yona.”
Ha Yini Mi Fanele Mi Tikarhatela Ku Tlhantlha Swiphiqo?
Valavisisi lava dyondzeke timhaka ta vukati va kume leswaku nchumu lowu kombaka leswaku vatekani va tsakile evukatini bya vona a hi loko va tshamela ku byelana leswaku va rhandzana. Ku eneriseka eka timhaka ta masangu ni ku va ni mali yo tala a swi endli leswaku vukati byi tsakisa. Ku ri na sweswo, leswi kombaka leswaku vukati bya humelela i ndlela leyi nuna na nsati va kotaka ku lulamisa swiphiqo ha yona.
Ku engetela kwalaho, Yesu u vule leswaku loko mpatswa wu tekana wu va wu paniwa hi Xikwembu ku nga ri hi munhu wo karhi. (Matewu 19:4-6) Xisweswo, vukati lebyinene byi dzunisa Xikwembu. Kasi loko wanuna a tsandzeka ku rhandza nsati wakwe ni ku n’wi anakanyela, Yehovha Xikwembu a nge swi yingisi swikhongelo swakwe. (1 Petro 3:7) Loko wansati a nga xiximi nuna wakwe, swi fana ni loko a delela Yehovha loyi ku nga yena a vekeke wanuna ku va nhloko ya ndyangu.—1 Vakorinto 11:3.
Tindlela To Kuma Ntsako—Papalatani Mavulavulelo Lama Tlhavaka
Ku nga khathariseki ndlela leyi u kurisiweke ha yona kumbe ndlela leyi u vulavulaka ha yona, ku ni mavulavulelo lama tlhavaka lama faneleke ma papalatiwa leswaku u ta kota ku tirhisa milawu ya Bibele ni ku tlhantlha swiphiqo hi ndlela leyinene. Tivutise swivutiso leswi landzelaka:
‘Xana ndzi ringeta ku tikhoma leswaku ndzi nga hlamuli hi marito lama tlhavaka?’
Xivuriso xin’wana xi ri: “Ku kama nhompfu swi humesa ngati ni ku hlohlotela ku hlundzuka swi pfuxa ku holova.” (Swivuriso 30:33) Xana leswi swi vula yini? Xiya xikombiso lexi. Ku va ni mavonelo lama hambaneke malunghana ni ku hlayisa mali (“hi fanele hi hunguta ku xava hi xikweleti”) swi nga endla leswaku vatekani va sungula ku hlaselana hi marito (“a wu swi koti ku tirhisa mali”). I ntiyiso leswaku loko nkataku a “ku kama nhompfu” hi ku ku hlasela hi marito, na wena u nga ha lava ku tlherisela hi ku n’wi “kama nhompfu.” Hambiswiritano, ku rihisela a swi lulamisi timhaka kambe swo ti nyanyisa.
Yakobo, un’wana wa vatsari va Bibele, u te: “Waswivo! Swi lava ndzilonyana lowutsongo ku lumeka khwati lerikulu swinene! Kunene, ririmi i ndzilo.” (Yakobo 3:5, 6) Loko vatekani va tsandzeka ku lawula ririmi ra vona, timhaka letitsongo ti nga hundzuka timholovo letikulu. Vatekani lava tshamelaka ku holova, swi nga va tikela ku rhandzana.
Ematshan’weni yo tlherisa swo biha hi swo biha, xana u nga swi kota ku tekelela Yesu loyi loko a tseketseriwa ‘a nga tlheriselangiki hi ku tseketsela’? (1 Petro 2:23) Ndlela leyinene yo hunguta ku holova i ku twisisa vonelo ra nkataku ni ku kombela ndzivalelo hikwalaho ka leswi u swi vuleke.
RINGETA LESWI: Loko mi tlhela mi holova, tivutise: ‘Xana a ndzi fanelanga ndzi yingisa swirilo swa nkatanga? I yini leswi ndzi swi endleke lerova ku kala ku va ni xiphiqo lexi? Xana xi kona lexi ndzi sivelaka ku kombela ku rivaleriwa swihoxo swa mina?’
‘Xana a ndzi na mhaka ni ndlela leyi nkatanga a titwaka ha yona?’
Rito ra Xikwembu ri ri: “N’wina hinkwenu mi fanele ku va ni moya wun’we, mi twelana vusiwana.” (1 Petro 3:8) Hi leswi swivangelo swimbirhi leswi nga endlaka leswaku u tsandzeka ku tirhisa ndzayo leyi. Xo sungula u nga ha tsandzeka ku twisisa ndlela leyi nkataku a titwaka ha yona. Hi xikombiso, loko ku ri ni mhaka yo karhi leyi n’wi karhataka swinene nkataku leyi wena yi nga ku toviki helo, u nga ha ku, “U karhatiwa hi nchumu wutsongo.” U nga ha va u vula sweswo hi xikongomelo xo lava ku n’wi pfuna leswaku a nga karhateki. Kambe marito yo tano a ma tali ku khutaza. Vavanuna ni vavasati va khutazeka loko va tiva leswaku vanhu lava va va rhandzaka va khathala hi ndlela leyi va titwaka ha yona.
Ku va munhu la tikukumuxaka ngopfu swi endla leswaku u tekela van’wana ehansi. Munhu loyi a tikukumuxaka u titlakusa hi ku kandziyela van’wana. A nga ha endla sweswo hi ku va poyila. Xiya xikombiso xa Vafarisi ni vatsari va le minkarhini ya Yesu. Loko munhu un’wana hambi Mufarisi-kulobye o va ni mavonelo yo karhi lama hambaneke ni ya lavan’wana, a va n’wi poyila. (Yohane 7:45-52) Yesu a a nga ri tano. Loko munhu a vulavula na yena, a a twelana na yena a n’wi khutaza.—Matewu 20:29-34; Marka 5:25-34.
Xana u endla yini loko nkataku a ku byela leswi n’wi karhataka? Xana ndlela u hlamulaka ha yona ni ndlela leyi xikandza xa wena xi langutekaka ha yona swi kombisa leswaku u n’wi twela-vusiwana? Kumbe u tolovele ku n’wi nghena enon’wini?
RINGETA LESWI: Eka mavhiki lama landzelaka, xiya ndlela leyi u vulavulaka ni nkataku ha yona. Loko ku ri hi leswaku u hatla u n’wi nghena enon’wini kumbe u n’wi poyila, hatla u kombela ndzivalelo.
‘Xana ndzi tshamela ku anakanya leswaku nkatanga u ni vutianakanyi?’
“Xana Yobo wo chava Xikwembu swa ntsena-ntsena? Xana wena a wu vekanga rihlampfu ku n’wi sirhelela ni ku sirhelela yindlu yakwe ni hinkwaswo leswi a nga na swona matlhelo hinkwawo?” (Yobo 1:9, 10) Hi marito wolawo, Sathana a a vula leswaku Yobo wanuna wo tshembeka a a gandzela Xikwembu hikwalaho ko lava ku vuyeriwa.
Vatekani va nga ha tikuma va wele endzingweni lowu fanaka loko va nga vi na vuxiya-xiya. Hi xikombiso, loko nkataku a ku endlela nchumu wo karhi lowunene, xana u tivutisa leswaku ku ni swin’wana leswi yena a swi lavaka kumbe ku ni swo karhi leswi a ringetaka ku swi pfala-pfala? Loko a endla xihoxo xo karhi, xana u swi teka ku ri xitiyisekiso xa leswaku u ni vutianakanyi naswona a nga khathali? Xana u hatla u tsundzuka swihoxo leswi a swi endleke enkarhini lowu hundzeke kutani u tibyela leswaku na xona xihoxo lexi a xi endleke sweswi u nge xi rivali?
RINGETA LESWI: Tsala swilo leswinene leswi nkataku a ku endleleke swona u tlhela u ringeta ni ku tsala ni swivangelo swa kona leswinene leswi endleke leswaku a endla tano.
Muapostola Pawulo u tsarile: “Rirhandzu . . . a ri hlayisi mhaka yo biha.” (1 Vakorinto 13:4, 5) Rirhandzu ra xiviri ra swi tiva leswaku a hi hetisekanga naswona hi endla swihoxo. Hambiswiritano a ri hlayisi mhaka yo biha. Pawulo u tlhele a vula leswaku rirhandzu “ri kholwa swilo hinkwaswo.” (1 Vakorinto 13:7) Leswi a swi vuli leswaku rirhandzu ri endla leswaku munhu a tekeka hi ku olova, kambe ri n’wi endla leswaku a amukela swilo hi vunene. A ri pfumali ntshembo kumbe ku tshamela ku xopa-xopa swihoxo. Rirhandzu leri Bibele yi hi khutazaka ku va na rona ri hi endla leswaku hi ehleketelela van’wana leswinene ku ri ni ku va ehleketelela leswo biha. (Pisalema 86:5; Vaefesa 4:32) Loko vatekani va rhandzana hi ndlela leyi, va ta va ni vukati lebyinene.
TIVUTISE . . .
Xana hi xihi xihoxo lexi endliweke hi vatekani lava tshahiweke eku sunguleni ka xihloko lexi?
Xana ndzi nga swi papalata njhani ku endla swihoxo leswi fanaka evukatini bya mina?
Hi tihi tinhla leti kombisiweke exihlokweni lexi leti ndzi faneleke ndzi tirhela eka tona?
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
DYONDZA SWO TALA
U NGA VA NI NDYANGU LOWU TSAKEKE
Ndlela Yo Lulamisa Swiphiqo
Maendlelo lama faneleke ma nga endla leswaku vukati byi tiya ni ku tsakisa kumbe byi tsana ni ku nga tsakisi.


c: text/html

text:
Mahungu yo saseka ya Nungungulu!
Mahungu muni yo saseka lawa Nungungulu a nga nawo? Hikuyini hi zi kotako ku ma tsumba? A broxura legi gi hlamula ziwutiso zo toloveleka xungetano hi Biblia.
Lezi u nga vunekisako zona hi broxura legi
A broxura legi gi ta ku vuna ku gonza a Mhaka ya Nungungulu, a Biblia, hi kukongoma. Gonza a ndlela ya ku tirisa a Biblia ga wena wutsumbu kasi ku lava a mitsalo yi kumbukilweko.
Mahungu muni yo saseka lawa Nungungulu a nga nawo?
Tiva a mahungu yo saseka ya Nungungulu, u tiva xigelo xa xihatla xa wona, ni lezi u faneleko ku maha.
Himani Nungungulu?
Xana Nungungulu i na ni vito niku xana wa khatala hi hina?
Xana a mahungu yo saseka mata hi ka Nungungulu hakunene?
Hi nga tiyisekisa kuyini lezaku lezi a Biblia gi zi wulako lisine?
Himani Jesu Kristu?
Tiva a xigelo xa kufa ka Jesu, u tiva ku xini a nzhiho, ni lezi Jesu a mahako zalezi.
Hi gihi a kungo ga Nungungulu xungetano hi misava?
A Biblia ga tlhamusela a ku hikuyini Nungungulu a vangileko misava, hi rini ku to mbhela kuxaniseka, ni lezi zi to humelela a misava ni lava va hanyako ka yona xikhatini xi tako.
Xana a vafileko va nga tlhela va hanya?
Zini zi humelelako loku hifa? Xana hi ta tshuka hi wona a varanzekako va hina va fileko?
Xini a Mufumo wa Nungungulu?
Himani a Hosi ya Mufumo wa Nungungulu, niku zini lezi a Mufumo lowo wu to zi tatisa?
Hikuyini Nungungulu a vumelelako a kubiha ni kuxaniseka?
Xana a kubiha ku sangulisile kuyini, niku hikuyini Nungungulu a ku vumelelako ku simama? Xana a kuxaniseka ku ta tshuka ku mbhela?
Xana a ngango wa wena wu nga li kumisa kuyini litsako?
Jehova, a Nungungulu wa kutsaka, i lava lezaku a mingango yi tsaka. Tiva wusungukati gi vunako, legi a Biblia gi nyikako vanuna, vasati, vapswali, ni vana.
U nga gi tivisa kuyini a wukhongeli ga lisine?
Xana ku na ni wukhongeli ginwe ntsena ga lisine? Wona a ntlhanu wa matshamela ma tivekisako a wukhongeli ga lisine.
Xana a matshinya ya milayo ya Biblia ma hi vunisa kuyini?
Jesu i tlhamusele a xigelo xa kuva hi lava wurangeli ni matshinya mambiri ya milayo ya Biblia lawa ma nga ya lisima ka wontlhe.
U nga tshinelisa kuyini ka Nungungulu?
Tiva lezaku xana Nungungulu wa ingisela a mikhongelo yontlhe ke, u tiva lezi hi faneleko ku khongelisa zona, ni zinwani hi faneleko ku zi maha kasi ku tshinela ka Nungungulu.
Hi wahi a mahungu yo saseka xungetano hi wukhongeli?
Xana xi tava kona xikhati lexi a vanhu vontlhe va to ngha va tlhanganyisilwe wukhozelini ga Nungungulu munwe wa lisine?
Hikuyini Nungungulu a nga ni hlengeletano?
A Biblia gi hi byela a xigelo xa kuva maKristu ya lisine ma xaxametilwe.
Hikuyini u faneleko ku simama?
Xana a wutivi ga wena xungetano hi Nungungulu ni Mhaka yakwe gi nga vunisa kuyini vanwani? Kuzwanana muni u zi kotako kuva nako na Nungungulu?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Endlani Leswaku Mi Tlhela Mi Tshembana
Steve *: “A ndzi nga swi ehleketi leswaku Jodi a nga endla vuoswi. A ndzi nga ha n’wi tshembi. A ndzi nge swi koti ku hlamusela ndlela leyi a swi ndzi tikela ha yona ku n’wi rivalela.”
Jodi: “Ndza xi tiva xivangelo lexi endleke leswaku Steve a nga ha ndzi tshembi. Swi ndzi tekele malembe yo tala ku kombisa leswaku ndza tisola.”
BIBELE yi pfumelela vanhu ku endla xiboho xo dlaya vukati kumbe ku nga byi dlayi ntsena loko vanghana va vona va vukati va endle vuoswi. * (Matewu 19:9) Steve loyi a tshahiweke laha henhla, u endle xiboho xo va a nga byi dlayi vukati. Yena na Jodi a va tiyimisele ku hlayisa vukati bya vona. Hambiswiritano, hi ku hatlisa va kume leswaku sweswo a swi vula swo tala ku tlula ku va va hambeta va tshama swin’we. Ha yini? Hikuva leswi va swi vuleke laha henhla swi kombisa leswaku vuoswi lebyi Jodi a byi endleke byi endle leswaku va nga ha tshembani. Tanihi leswi ku tshembana swi nga swa nkoka eka vatekani, havumbirhi bya vona a va fanele va tikarhatela ku endla leswaku va tlhela va tshembana.
Loko wena ni nkataku mi tikarhatela ku hlayisa vukati bya n’wina endzhaku ko va ni xiphiqo lexikulu xo tanihi ku endla vuoswi, swi le rivaleni leswaku mi langutane ni ntlhontlho lowukulu. Eka tin’hweti to hlayanyana to sungula endzhaku ka loko u kume leswaku nkataku u endle vuoswi swi nga ha endleka swi ku tikela swinene. Kambe u nga swi hlula! Xana mi nga endla njhani leswaku mi tlhela mi tshembana? Ndzayo leyi kumekaka eBibeleni yi nga pfuna. Xiya swiringanyeto swa mune leswi landzelaka.
1 Mi Nga Fihlelani Nchumu.
Muapostola Pawulo u tsale a ku: ‘Leswi se mi cukumeteke mavunwa, vulavulani ntiyiso.’ (Vaefesa 4:25) Mavunwa, timhaka leti nga riki ntiyiso lowu heleleke ni ku miyelelana swi nga endla leswaku mi nga ha tshembani. Kutani mi fanele mi vulavula hi ku ntshunxeka naswona mi nga fihlelani nchumu.
Eku sunguleni, wena ni nkataku mi nga ha va mi hlundzuke swinene lerova mi nga swi lavi ku bula hi vuoswi lebyi un’wana wa n’wina a byi endleke. Kambe eku heteleleni mi fanele mi bula hi leswi endlekeke. Mi nga ha hlawula ku ka mi nga vulavuli hi vuxokoxoko hinkwabyo, kambe ku papalata mhaka yoleyo a hi vutlhari. Jodi loyi a tshahiweke laha henhla u ri: “Eku sunguleni a swi ndzi tikela ku vulavula hi mhaka yoleyo. A ndzi tisola hi mbilu ya mina hinkwayo naswona a ndzi lava ku rivala hi yona.” Hambiswiritano, ku nga vulavurisani hi mhaka leyi swi vange swiphiqo. Ha yini? Steve u ri: “Leswi Jodi a nga swi lavi ku vulavula hi mhaka leyi, swi endle leswaku ndzi ya emahlweni ndzi nga ha n’wi tshembi.” Loko a ehleketa leswi hundzeke, Jodi u ri: “Ku ka ndzi nga vulavuli ni nuna wa mina swi endle leswaku ndzi nga yi rivali mhaka leyi.”
Swi le rivaleni leswaku bulo rihi na rihi malunghana ni ku va un’wana wa n’wina a endle vuoswi ri nga ha va leri vavaka. Debbie loyi nuna wakwe Paul, a endleke vuoswi ni matsalana wakwe, u ri: “A ndzi ri ni swivutiso swo tala, swo tanihi leswi nge, U swi endlise ku yini? Ha yini a endle tano? Xana a va vulavula ha yini? A ndzi tshama ndzi karhatekile emoyeni, ndzi anakanya ha swona nkarhi na nkarhi ni ku tivutisa swivutiso swo tala loko nkarhi wu ri karhi wu famba.” Paul u ri: “Swa twisiseka leswi a hi pfa hi holova mina na Debbie. Kambe minkarhi hinkwayo a hi phahlelana mariyeta. Ku va hi nga fihlelani nchumu loko hi bula swi endle leswaku hi va ni vun’we.”
Xana u nga endla njhani leswaku u nga hlundzuki loko mi bula? Tsundzuka leswaku xikongomelo-nkulu a hi ku xupula nkataku kambe i ku dyondza eka xiendlo xexo ni ku tiyisa vukati bya n’wina. Hi xikombiso, Chul Soo ni nkatakwe, Mi Young, va kambisise vuxaka bya vona endzhaku ka loko Chul Soo a endle vuoswi. Chul Soo u ri: “Ndzi kume leswaku a ndzi tshama ndzi khomekile hi timhaka ta mina. Nakambe a ndzi tikarhatela ku tsakisa vanhu van’wana ni ku endla leswi van’wana a va lava leswaku ndzi swi endla. Nkarhi wa mina wo tala a ndzi wu tirhisela vona. Hikwalaho ka sweswo, a ndzi nga heti nkarhi wo tala ni nkatanga.” Leswi swi endle leswaku Chul Soo na Mi Young va endla mindzulamiso leyi hi ku famba ka nkarhi yi va pfuneke ku tiyisa vukati bya vona.
RINGETA LESWI: Loko u nga tshembekanga eka nkataku, tshika ku tiyimelela kumbe ku n’wi sola. Byarha vutihlamuleri bya swiendlo swa wena. Loko nkataku a ku dyoherile, u nga hokoloki loko u vulavula na yena kumbe u tirhisa marito lama tlhavaka. Loko u papalata mavulavulelo yo tano, u ta endla leswaku nkataku a ya emahlweni a vulavula na wena hi ku ntshunxeka.—Vaefesa 4:32.
2 Tirhisanani.
Bibele yi ri: “Vambirhi va antswa ku tlula un’we.” Ha yini? “Hikuva va ni hakelo leyinene ya ku tikarhata ka vona. Hikuva loko un’we wa vona o wa, loyi un’wana a nga pfuxa munghana wakwe.” (Eklesiasta 4:9, 10) Nawu wolowo wu tiyisile ngopfu-ngopfu loko mi tikarhatela ku endla leswaku mi tlhela mi tshembana.
Loko wena ni nkataku mi tirhisana, mi nga endla leswaku mi tlhela mi tshembana evukatini bya n’wina. Hambiswiritano, havumbirhi bya n’wina mi fanele mi tikarhatela ku sirhelela vukati bya n’wina. Loko un’wana ni un’wana a ringeta ku langutana ni mhaka leyi a ri swakwe, entiyisweni mi ta va mi tivangela swiphiqo leswi engetelekeke. Mi fanele mi langutana tanihi vanhu lava tirhisanaka.
Sweswo hileswi Steve na Jodi va swi kumeke. Jodi u ri: “Swi teke nkarhi kambe mina na Steve hi tirhisanile leswaku hi tiyisa vukati bya hina. A ndzi tiyimisele ku ka ndzi nga ha tlheli ndzi n’wi twise ku vava ko tano. Kambe hambileswi Steve a a twe ku vava, a a tiyimisele ku ka a nga swi pfumeleli leswaku vukati bya hina byi fa. Siku ni siku, a ndzi lava tindlela to n’wi tiyisekisa hi vutshembeki bya mina naswona u ye emahlweni a ndzi kombisa rirhandzu. Hikwalaho ka sweswo, ndzi ta tshama ndzi ri karhi ndzi n’wi tlangela.”
RINGETANI LESWI: Havumbirhi bya n’wina, tiyimiseleni ku tirhisana eku endleni ka leswaku mi tlhela mi tshembana evukatini bya n’wina.
3 Sivani Mikhuva Ya Khale Hi Leyintshwa.
Endzhaku ko lemukisa vayingiseri vakwe hi vuoswi, Yesu u va tsundzuxe a ku: “Kutani, loko tihlo rero ra wena ra xinene ri ku khunguvanyisa, ri xokole u ri cukumeta ekule na wena.” (Matewu 5:27-29) Loko u nga tshembekanga eka nkataku, xana u nga ehleketa hi swiendlo kumbe malangutelo lawa u faneleke u ma cinca leswaku u sirhelela vukati bya wena?
Swi le rivaleni leswaku u fanele u tshika ku tihlanganisa ni munhu loyi u endleke vuoswi na yena. * (Swivuriso 6:32; 1 Vakorinto 15:33) Paul loyi a tshahiweke eku sunguleni, u cince xiyimiso xakwe xa ntirho ni nomboro yakwe ya selfoni leswaku a nga ha tihlanganisi ni wansati yoloye. Hambiswiritano, matshalatshala yakwe ma tsandzekile ku endla leswaku wansati yoloye a nga ha swi koti ku tihlanganisa na yena. Paul a tiyimisele ku endla leswaku yena ni nsati wakwe va tlhela va tshembana hiloko a tshika ntirho wakwe. U tlhele a tshika ku tirhisa selfoni yakwe kutani a tirhisa ya nsati wakwe. Xana matshalatshala yakwe ma tirhile? Nsati wakwe Debbie u ri: “Ku hundze malembe ya tsevu ndza ha vilerisiwa hileswaku wansati yoloye a nga ha ringeta ku tihlanganisa na yena. Kambe sweswi ndza n’wi tshemba Paul leswaku a nge hluriwi hi ndzingo wolowo.”
Loko ku ri wena loyi a nga ni nandzu, u nga ha tlhela u boheka ku cinca vumunhu bya wena. Hi xikombiso, u nga ha va u ri ni mukhuva wo tlanga hi rirhandzu ni vanhu van’wana. Loko swi ri tano, “[hluvula] vumunhu bya khale ni mikhuva ya byona.” Siva mikhuva ya wena ya khale hi leyintshwa leyi nga ta endla leswaku nkataku a ku tshemba. (Vakolosa 3:9, 10) Xana ndlela leyi u kurisiweke ha yona yi endla leswaku swi ku tikela ku kombisa rirhandzu? Hambiloko swi vonaka swi tika eku sunguleni, kombisa nkataku leswaku wa n’wi rhandza u tlhela u n’wi tiyisekisa. Steve u ri: “Jodi a a tala ku ndzi kombisa leswaku wa ndzi rhandza hi ku va a ndzi khoma naswona nkarhi na nkarhi a ku eka mina, ‘Ndza ku rhandza.’”
U ta va u endla kahle loko u byela nkataku xin’wana ni xin’wana malunghana ni mintirho ya wena ya siku ni siku. Mi Young loyi a boxiweke eku sunguleni, u ri: “Chul Soo a a tikarhatela ku va siku ni siku a ndzi byela xin’wana ni xin’wana lexi endlekeke esikwini rero, hambileswi swo tala swa swona a swi nga ri swa nkoka, leswaku a ringeta ku ndzi kombisa leswaku ku hava lexi a ndzi tumbetelaka xona.”
RINGETANI LESWI: Havumbirhi bya n’wina mi nga vutisana leswaku hi swihi swiendlo leswi nga ha pfunaka leswaku mi tlhela mi tshembana. Swi xaxameteni kutani mi swi endla. Nakambe mi nga ha katsa ni swiendlo swin’wana leswi havumbirhi bya n’wina mi nga ha tiphinaka ha swona.
4 Rivalela Hi Ku Helela.
U nga hatliseli ku gimeta hileswaku se i nkarhi wo va u sungula ku hanya onge hiloko swilo hinkwaswo se swi vuyele exiyin’weni xa swona. Swivuriso 21:5 yi lemukisa yi ku: “Un’wana ni un’wana la hatlisaka ngopfu, hakunene u ta wela eku pfumaleni.” Swi ta teka nkarhi—kumbexana malembe—leswaku mi tlhela mi tshembana.
Loko nkataku a ku xengile, tinyike nkarhi wo va u n’wi rivalela hilaha ku heleleke. Mi Young u ri: “A ndzi ehleketa leswaku a swi tolovelekanga ku va wansati a tsandzeka ku rivalela nuna wakwe loyi a nga tshembekiki. A ndzi nga swi twisisi leswaku ha yini a hlundzuka nkarhi wo leha. Hambiswiritano, loko nuna wa mina a nga tshembeki eka mina, ndzi swi twisisile leswaku ha yini swi tika ku n’wi rivalela.” Ku rivalela—ni ku tshembana—swi va kona hakatsongo-tsongo.
Hambiswiritano, Eklesiasta 3:1-3 yi vula leswaku ku ni “nkarhi wa ku horisa.” Eku sunguleni, u nga ha vona onge i swinene ku ka u nga n’wi byeli nkataku ndlela leyi u titwaka ha yona. Loko u endla tano, a swi nge ku pfuni ku endla leswaku nkataku a tlhela a ku tshemba. Leswaku u lulamisa ku onhaka loku veke kona eka vuxaka bya n’wina, rivalela nkataku kutani sweswo u swi kombisa hi ku va u n’wi phofulela leswi nga emianakanyweni ya wena ni ndlela leyi u titwaka ha yona. Nakambe khutaza nkataku leswaku a ku byela leswi n’wi tsakisaka ni leswi n’wi karhataka.
U nga ehleketi hi swilo leswi nga ta ku endla u hlundzuka swinene. Tikarhatele ku hlula vukarhi. (Vaefesa 4:32) U nga ha kuma swi pfuna ku anakanyisisa hi xikombiso xa Xikwembu. Xi twe ku vava swinene loko vagandzeri va xona va le Israyele wa khale va xi xandzukela. Yehovha Xikwembu u tifanise ni munhu loyi a xengiweke hi munghana wakwe wa vukati. (Yeremiya 3:8, 9; 9:2) Kambe a nga ‘karihanga hilaha ku nga riki na makumu.’ (Yeremiya 3:12) Loko vanhu vakwe va hundzuke hi mbilu hinkwayo kutani va tlhelela eka yena, u va rivalerile.
Eku heteleleni, loko havumbirhi bya n’wina mi enerisekile leswaku ku endliwe ku cinca loku faneleke eka vuxaka bya n’wina, mi ta titwa mi sirhelelekile. Kutani ematshan’weni yo hambeta mi dzikisa mianakanyo ya n’wina eka ku va mi sirhelela vukati bya n’wina, mi nga yi dzikisa eka tipakani tin’wana. Hambiswiritano, tivekeleni nkarhi wo va nkarhi na nkarhi mi kambisisa nhluvuko wa n’wina. Kambe mi nga tibyeli leswaku se mi thwasile. Tlhantlhani swiphiqo leswitsongo mi tlhela mi tiyisekisana hi xiboho xa n’wina.—Vagalatiya 6:9.
RINGETA LESWI: Ematshan’weni yo endla leswaku vukati bya wena byi va hi ndlela leyi a byi ri ha yona, tivone u ri karhi u aka vuxaka lebyintshwa ni lebyi tiyeke.
U Nga Va La Humelelaka
Loko minkarhi yin’wana u nga tiyiseki leswaku u ta humelela, tsundzuka leswi: Xikwembu i Musunguri wa lunghiselelo ra vukati. (Matewu 19:4-6) Hikokwalaho, hi mpfuno wa xona, u nga endla leswaku vukati bya wena byi va lebyi humelelaka. Mimpatswa hinkwayo leyi boxiweke laha henhla yi tirhise ndzayo ya vutlhari leyi nga eBibeleni naswona yi swi kotile ku sirhelela vukati bya yona.
Sweswi se ku hundze malembe yo tlula 20 Steve na Jodi va ve ni xiyimo xo tika eka vuxaka bya vona. Loko Steve a hlamusela ndlela leyi a byi kondleteleke ha yona vukati byakwe, u ri: “Hi endle ku cinca lokukulu endzhaku ka loko hi sungule ku dyondza Bibele ni Timbhoni ta Yehovha. Mpfuno lowu hi wu kumeke a wu ri wa nkoka. Hikwalaho ka sweswo, hi swi kotile ku tiyisela minkarhi yoleyo ya mangava.” Jodi u ri: “Ndzi titwa ndzi katekisiwe swinene leswi hi koteke ku tiyisela enkarhini wolowo wa mangava. Hi ku dyondza Bibele swin’we ni ku endla matshalatshala yo tala, sweswi hi ni ntsako evukatini bya hina.”
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
^ ndzim. 5 Leswaku u kuma mpfuno wo endla xiboho xo tano, vona minkandziyiso ya Xalamuka! ya April 22, 1999, tluka 6 na August 8, 1995, matluka 10 na 11.
^ ndzim. 17 Loko ku ri hileswaku minkarhi yin’wana a swi koteki ku n’wi papalata (ku fana ni loko u ri entirhweni), u fanele u vulavula na yena hi timhaka leti bohaka ntsena. U fanele u tihlanganisa na yena laha ku nga ni vanhu van’wana naswona nkataku u fanele a swi tiva.
TIVUTISE . . .
Xana a ku ri swihi swivangelo swo va ndzi endla xiboho xo sirhelela vukati bya mina ku nga khathariseki vuoswi lebyi nkatanga a byi endleke?
Hi tihi timfanelo letinene leti ndzi tivonaka eka nkatanga sweswi?
Xana a ndzi ri kombisa njhani rirhandzu hi tindlela letitsongo loko mina ni nkatanga hi nga si tekana naswona ndzi nga tlhela ndzi swi endla njhani sweswo?
DYONDZA SWO TALA
Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?
Ndlela Yo Va Ni Ndyangu Lowu Tsakeke
Rirhandzu leri Yesu a ri kombiseke i xikombiso lexi vavanuna, vavasati, vatswari ni vana va nga xi tekelelaka. I yini leswi hi nga swi dyondzaka eka yena?


text:
NDIMA YA VHUFUMIRATHI
Imelani Vhurabeli ha Ngoho no Khwaṱha
Bivhili i funza mini nga ha u shumisa zwifanyiso na u gwadamela vhomakhulukuku?
Vhakriste vha dzhia hani holodei dza vhurereli?
Ni nga ṱalutshedza hani vhaṅwe zwine na zwi tenda ni sa vha sinyusi?
1, 2. Ndi mbudziso ifhio ine na fanela u ḓivhudzisa yone musi no no ṱutshela vhurereli ha mazwifhi, nahone ndi ngani ni tshi vhona zwi zwa ndeme u ḓivhudzisa yeneyi mbudziso?
KHA ri ri ni ṱhogomela uri vhupo vhune na dzula khaho ho tshikafhadzwa. Muṅwe muthu o ṋangavhedza a laṱa tshika i re na mulimo henefho fhethu, nahone zwino vhutshilo ha vhathu khomboni. Ni ḓo ita mini? A zwi timatimisi uri ni ḓo pfuluwa arali zwi tshi konadzea. Fhedzi na musi no no pfuluwa, ni kha ḓi ḓo ḓivhudzisa heyi mbudziso ya ndeme, ‘Naa ndo hambela wonoyo mulimo?’
2 Hu takuwa mbudziso i fanaho na yeneyo malugana na vhurereli ha mazwifhi. Bivhili i funza uri vhurabeli ho raloho ho tshikafhadzwa nga pfunzo na mikhuvha i songo kunaho. (2 Vha-Korinta 6:17) Ndi ngazwo zwi zwa ndeme uri ni bve kha “Babele ḽihulu,” ḽine ḽa vha muvhuso wa shango wa vhurereli ha mazwifhi. (Ndzumbululo 18:2, 4) Naa no no bva? Ni a khoḓiwa arali no bva. Fhedzi ni fanela u ita zwiṅwe zwithu arali no no ḓifhambanya kana no no ṱutshela vhurereli ha mazwifhi. Ni fanela u ḓivhudzisa uri, ‘Naa hu tsheena mikhuvha ya vhurereli ha mazwifhi ine nda kha ḓi i tevhela?’ Ṱhogomelani dziṅwe tsumbo.
ZWIFANYISO NA U GWADAMELA VHOMAKHULUKUKU
3. (a) Bivhili i ri mini nga ha u shumisa zwifanyiso, nahone ndi ngani vhaṅwe zwi tshi nga vha konḓela u ṱanganedza mavhonele a Mudzimu? (b) Ni fanela u ita mini nga zwithu zwine na vha nazwo, zwine zwa tshimbidzana na vhurabeli ha mazwifhi?
3 Vhaṅwe vho no fhedza miṅwaha minzhi vhe na zwifanyiso kana zwiḓu zwa u rabela mahayani avho. Naa ni muṅwe wavho? Arali zwo ralo, ni nga kha ḓi vhona zwi tshi konḓa kana zwo khakhea u rabela Mudzimu ni songo fara tshifanyiso kana ni songo dzhena kuḓuni kwa u rabela. Ni nga kha ḓi vha ni tshi funa vhukuma zwiṅwe zwa zwenezwo zwithu. Fhedzi Mudzimu ndi ene ane a ri vhudza nḓila ine a ṱoḓa u gwadamelwa ngayo, nahone Bivhili i ri vhudza uri ha ṱoḓi ri tshi shumisa zwifanyiso. (Ekisodo 20:4, 5; Psalme ya 115:4-8; Yesaya 42:8; 1 Yohane 5:21) Nga zwenezwo ni nga imela vhurabeli ha ngoho no khwaṱha nga u laṱa zwithu zwine zwa tshimbidzana na vhurabeli ha mazwifhi. Nga zwenezwo-ha, zwi dzhieni nga nḓila ine Yehova a zwi dzhia ngayo—sa zwithu zwi ‘nengisaho.’—Doiteronomio 27:15.
4. (a) Ri zwi ḓivha hani uri u gwadamela vhomakhulukuku ndi mahandana? (b) Ndi ngani Yehova o dzivhisa vhathu vhawe uri vha ṱanganele kha mufuda naho ufhio wa vhungome?
4 U gwadamela vhomakhulukuku na zwone zwo ḓowelea kha vhurereli vhunzhi ha mazwifhi. Musi vhaṅwe vha sa athu guda mafhungo-ngoho a Bivhili, vho vha vha tshi tenda uri vhafu vha bvela phanḓa vha tshi tshila fhethu ha muya na uri vha nga thusa kana u vhaisa vha tshilaho. Khamusi no vha ni tshi ḓidina vhukuma u itela u ladza vhomakhulukuku waṋu vho faho. Fhedzi samusi no zwi guda kha Ndima ya 6 ya yeneyi bugu, vhafu a vha khou tshila huṅwe fhethu. Nga zwenezwo, u lingedza u davhidzana navho ndi mahandana. Milaedza naho i ifhio ine ya pfala i tshi nga i bva kha vhafu, i vha i tshi khou bva kha madimoni. Ndi ngazwo Yehova o dzivhisa Vhaisiraele uri vha si lingedze u amba na vhafu kana u ṱanganela kha mufuda naho u ifhio wa vhungome.—Doiteronomio 18:10-12.
5. Ni nga ita mini arali kha vhurereli haṋu ha u thoma no vha ni tshi shumisa zwifanyiso kana u gwadamela vhomakhulukuku?
5 Ni nga ita mini arali kha vhurereli haṋu ha u thoma no vha ni tshi shumisa zwifanyiso kana ni tshi gwadamela vhomakhulukuku? Vhalani nahone ni elekanye nga ha ndimana dza Bivhili dzine dza sumbedza nḓila ine Mudzimu a dzhia ngayo zwenezwi zwithu. Rabelani Yehova ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe ni mu vhudze uri ni tama u imela vhurabeli ha ngoho no khwaṱha, nahone ni mu humbele uri a ni thuse u humbula nga nḓila ine a humbula ngayo.—Yesaya 55:9.
KHIRISIMUSI—YO VHA I SA PEMBELELWI NGA VHAKRISTE VHA U THOMA
6, 7. (a) Hu ambiwa uri Khirisimusi ndi ḓuvha ḽa u pembelela mini, nahone naa vhatevheli vha Yesu vha ḓana ḽa u thoma ḽa miṅwaha vho i pembelela? (b) Vhuṱambo ha ḓuvha ḽa mabebo ho vha vhu tshi tshimbidzana na mini tshifhingani tsha vhafunziwa vha Yesu vha u thoma?
6 Vhurabeli vhune muthu a vha khaho vhu nga tshikafhadzwa nga vhurereli ha mazwifhi musi zwi tshi ḓa kha u pembelelwa ha holodei dzi re na bvumo. Sa tsumbo, ṱhogomelani Khirisimusi. Hu ambiwa uri Khirisimusi ndi ḓuvha ḽa u pembelela u bebwa ha Yesu Kristo, nahone i pembelelwa nga vhurereli vhunzhi vhune ha amba uri ndi ha Vhukriste. Fhedzi a huna vhuṱanzi vhune ha sumbedza uri vhafunziwa vha Yesu vha ḓana ḽa u thoma ḽa miṅwaha vho pembelela yeneyi holodei. Bugu ine ya pfi Sacred Origins of Profound Things i ri: “Maḓanani mavhili a miṅwaha nga murahu ha u bebiwa ha Kristo, ho vha hu si na ane a ḓivha uri o bebwa lini, nahone ndi vha si gathi vhe vha vha vha tshi ṱoḓa u ḓivha uri o bebiwa lini.”
7 Naho arali vhafunziwa vha Yesu vho vha vha tshi ḓivha kokotolo ḓuvha ḽe a bebwa ngaḽo, vho vha vha tshi ḓo vha vha songo ḽi pembelela. Ndi ngani? Nga ṅwambo wa uri u ya nga The World Book Encyclopedia, Vhakriste vha u thoma “vho dzhia u pembelela u bebwa ha naho e nnyi hu mukhuvha wa vhuhedeni.” Vhuṱambo ha ḓuvha ḽa mabebo ho bulwaho Bivhilini ndi ha vhavhusi vhavhili vhe vha vha vha sa gwadameli Yehova. (Genesi 40:20; Marko 6:21) Nahone vhuṱambo ha ḓuvha ḽa mabebo ho vha vhu tshi farwa u itela u hulisa midzimu ya vhuhedeni. Sa tsumbo, nga ḽa 24 May Vharoma vho vha vha tshi pembelela u bebwa ha mudzimukadzi Diana. Nga ḓuvha ḽi tevhelaho, vha pembelela u bebwa ha Apollo, mudzimu wavho wa ḓuvha. Nga zwenezwo, vhuṱambo ha ḓuvha ḽa mabebo ho vha vhu tshi tshimbidzana na vhuhedeni, hu si Vhukriste.
8. Ṱalutshedzani vhushaka vhukati ha vhuṱambo ha ḓuvha ḽa mabebo na u tenda zwi siho.
8 Hu na tshiṅwe tshiitisi tsho itaho uri Vhakriste vha ḓana ḽa thoma ḽa miṅwaha vha sa pembelele ḓuvha ḽa u bebwa ha Yesu. Zwi vhonala uri vhafunziwa vhawe vho vha vha tshi zwi ḓivha uri vhuṱambo ha ḓuvha ḽa mabebo ho vha vhu tshi tshimbidzana na u tenda zwi siho. Sa tsumbo, Vhagerika na Vharoma vhanzhi vha zwifhingani zwa kale vho vha vha tshi tenda uri musi muthu muṅwe na muṅwe a tshi bebwa hu na tshivhumbiwa tsha muya tshine tsha ḓa nahone tshi tsireledza onoyo muthu vhutshiloni hawe hoṱhe. Bugu ine ya pfi The Lore of Birthdays i ri: “Tshenetshi tshivhumbiwa tsha muya tshi na vhushaka ha tshiphiri na mudzimu ane ḓuvha ḽawe ḽa mabebo ḽa fana na ḽa onoyo muthu.” Vhukuma Yehova o vha a sa ḓo takadzwa nga vhuṱambo naho vhu vhufhio vhune ha ṱumanya Yesu na u tenda zwi siho. (Yesaya 65:11, 12) Nga zwenezwo-ha, zwo ḓa hani uri vhathu vhanzhi vha pembelele Khirisimusi?
VHUBVO HA KHIRISIMUSI
9. Zwo ḓa hani uri ḽa 25 December ḽi dzhiiwe ḽi ḓuvha ḽa u pembelela u bebwa ha Yesu?
9 Vhathu vho thoma u pembelela u bebwa ha Yesu nga ḽa 25 December nga murahu ha miṅwaha ya maḓana o vhalaho o no ṱuwa kha ḽifhasi. Fhedzi ḽeneḽo ḽo vha ḽi si ḓuvha ḽe Yesu a bebwa ngaḽo, ngauri zwi vhonala uri o bebwa nga October. * Nga zwenezwo, ndi ngani ho khethiwa ḽa 25 December? Zwi vhonala uri vhaṅwe vhe nga murahu vha ḓiamba uri vha Vhakriste “vho ṱoḓa ḽeneḽo ḓuvha ḽi tshi tshimbidzana na vhuṱambo ha vhuhedeni ha Vharoma vhu swayaho u ‘bebwa ha ḓuvha ḽi sa kundwi.’” (The New Encyclopædia Britannica) Nga vhuriha musi ḓuvha ḽi sa fhisesi, vhahedeni vho vha vha tshi ita vhuṱambo u itela uri tshenetshi tshisima tsha vhududo na tshedza tshi vhuye lwendoni lwatsho lwa kule. Ho vha hu tshi humbulwa uri ḓuvha ḽi thoma u vhuya nga ḽa 25 December. U itela u rembulusa vhahedeni, vharangaphanḓa vha vhurereli vho ṱanganedza honovhu vhuṱambo nahone vha lingedza u vhu ita uri vhu vhonale vhu tshi nga ndi ha “Vhukriste.” *
10. Ndi ngani vhaṅwe vhathu vha songo pembelela Khirisimusi zwifhingani zwo fhiraho?
10 Zwo ṱhogomelwa u bva kale uri Khirisimusi yo thoma kha vhuhedeni. Nga ṅwambo wa uri a i bvi maṅwaloni, Khirisimusi yo vha yo thivhelwa ngei England na kha dziṅwe koloni dza Amerika ḓanani ḽa vhu-17 ḽa miṅwaha. Muṅwe na muṅwe we a vha a sa yi mushumoni nga ḓuvha ḽa Khirisimusi o vha a tshi tea u lifha tshiṱarafu. Naho zwo ralo, a zwo ngo dzhia tshifhinga tshilapfu uri mikhuvha ya kale i dovhe i ṱanganedzee nahone hu engedzwe miṅwe. Khirisimusi yo dovha ya vha holodei i re na bvumo, nahone zwi tshee zwo tou ralo mashangoni manzhi. Naho zwo ralo, nga ṅwambo wa uri Khirisimusi i tshimbidzana na vhurereli ha mazwifhi, vhane vha ṱoḓa u takadza Mudzimu a vha i pembeleli kana u pembelela holodei naho i ifhio ine ya bva kha vhurabeli ha vhuhedeni. *
NAA NDI ZWA NDEME U ḒIVHA VHUBVO HA DZIHOLODEI?
11. Ndi ngani vhaṅwe vhathu vha tshi pembelela dziholodei, fhedzi ndi mini zwine ra fanela u zwi dzhia zwi zwa ndeme vhukuma kha riṋe?
11 Vhaṅwe vhathu vha tenda uri holodei dzi ngaho Khirisimusi dzi bva kha vhuhedeni, fhedzi vha vhona zwi songo khakhea u dzi pembelela. Zwi re zwone ndi uri vhathu vhanzhi a vha humbuli nga ha vhurabeli ha mazwifhi musi vha tshi pembelela dziholodei. Zwenezwi zwiitea zwi dovha zwa ṋea miṱa tshibuli tsha u ṱangana. Naa ni ḓipfa nga yeneyi nḓila? Arali zwo ralo, zwi vhonala uri u funa muṱa, hu si vhurereli ha mazwifhi, ndi zwone zwine zwa ita uri u imela vhurabeli ha ngoho wo khwaṱha zwi vhonale zwi tshi konḓa. Ni khwaṱhisedzwa uri Yehova, muthomi wa muṱa, u ṱoḓa uri ni vhe na vhushaka havhuḓi na mashaka aṋu. (Vha-Efesa 3:14, 15) Fhedzi ni nga khwaṱhisa dzenedzo mbofho nga nḓila dzine Mudzimu a dzi ṱanganedza. Musi Paulo a tshi ṅwala malugana na zwine zwa fanela u vha zwa ndeme kha riṋe o ri: “Ni dzule ni tshi elekanya zwauri tshi takadzaho Murena ndi tshifhio.”—Vha-Efesa 5:10.
12. Fanyisani uri ndi ngani ri tshi tea u iledza mikhuvha na vhuṱambo zwine zwa bva fhethu hu songo kunaho.
12 Khamusi ni vhona u nga vhubvo ha dziholodei a vhu kwami nḓila ine dza pembelelwa ngayo ṋamusi. Naa ndi zwa ndeme u ḓivha vhubvo hadzo? Ee! Sa tsumbo: Kha ri ri ni vhona ḽegere mathukhwini. Naa ni nga mbo ḓi ḽi dzhia na thoma u ḽi muṋa? Na kathihi! Ḽeneḽo ḽegere ḽi na tshika. U fana na ḽeneḽo ḽegere, holodei dzi nga vhonala dzi dzavhuḓi, fhedzi dzi bva fhethu hu re na tshika. U itela u imela vhurabeli ho kunaho ro khwaṱha, ri fanela u vha na mavhonele a fanaho na a muporofita Yesaya, we a vhudza vhagwadameli vha ngoho a ri: “Ni songo fara tshikha.”—Yesaya 52:11.
SHUMISANANI NA VHAṄWE NGA VHUṰALI
13. Hu nga vha na khaedu dzifhio arali na sa ṱanganela kha dziholodei?
13 Hu nga vha na khaedu arali na sa ṱanganela kha dziholodei. Sa tsumbo, vhashumi nga inwi vha nga ḓivhudzisa uri ndi ngani ni sa ṱanganeli kha dziṅwe holodei dzine dza pembelelwa mushumoni. Ni ḓo ita mini arali na ṋewa tshifhiwa tsha Khirisimusi? Naa zwi ḓo vha zwo khakhea u tshi ṱanganedza? Ni ḓo ita mini arali mufarisi waṋu wa mbingano e wa vhuṅwe vhurereli? Ni nga ita hani vhungoho ha uri vhana vhaṋu vha sa ḓipfe vha tshi nga vha khou ṱahela zwiṅwe zwithu nga ṅwambo wa uri a vha pembeleli dziholodei?
14, 15. Ni nga ita mini arali na lumeliswa nga ndumeliso ya holodei kana arali muṅwe muthu a ni ṋea tshifhiwa?
14 Hu ṱoḓea vhuṱali u itela u vhona nḓila ya u dzudzanya vhuimo vhuṅwe na vhuṅwe. Arali muthu a ni lumelisa nga ndumeliso ya holodei, ni nga kha ḓi sokou mu fhindula zwavhuḓi na sa ambe tshithu. Fhedzi kha ri ri ni lumeliswa nga muthu ane na mu vhona ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe kana ane na shuma nae. Arali zwo ralo, ni nga kha ḓi amba zwo engedzeaho. Shumisani vhuṱali kha zwiimo zwoṱhe. Bivhili i a eletshedza: “Ḽiné na amba nga ḽi ḓi dzula ḽí ḽa tshilidzi, ḽo lungiwaho muṋo, ḽa u ḓivha kufhindulele kwo linganaho ufhio na ufhio.” (Vha-Kolosa 4:6) Ni ṱhogomele uri ni sa fhindule vhaṅwe nga lunyadzo. Nṱhani hazwo, ṱalutshedzani vhuimo haṋu nga vhuṱali. Ṱalutshedzani zwavhuḓi uri a ni lwisani na u ṋeana zwifhiwa na vhuṱambo, fhedzi ni takalela u ita zwenezwi zwithu nga ḽiṅwe ḓuvha.
15 Ni ḓo ita mini arali muṅwe muthu a tshi ṱoḓa u ni ṋea tshifhiwa? Zwi ḓo ya nga zwiimo. Onoyo muthu a nga kha ḓi ri: “Ndi a zwi ḓivha uri a ni pembeleli holodei. Fhedzi ndi ṱoḓa u ni ṋea hetshi tshifhiwa.” Ni nga kha ḓi phetha nga ḽa uri u ṱanganedza tshifhiwa nga fhasi ha zwiimo zwo raloho a zwi fani na u ṱanganela kha yeneyo holodei. Fhedzi arali muthu ane a khou ni ṋea tshifhiwa a sa ḓivhi zwine na zwi tenda, ni nga kha ḓi mu vhudza uri a ni pembeleli yeneyo holodei. Hezwi zwi ḓo mu thusa uri a pfesese zwi itaho uri ni ṱanganedze tshifhiwa tshawe, fhedzi inwi ni sa mu ṋee tshithu nga tshenetsho tshifhinga. Kha ḽiṅwe sia, zwi ḓo vha vhuṱali u sa ṱanganedza tshifhiwa arali tshi tshi khou ṋewa nga ndivho ya u sumbedza uri a ni fareleli kha zwine na zwi tenda kana hu u itela u sumbedza uri ni ṱoḓa u vhuyelwa nga zwithu zwi vhonalaho.
HU PFI MINI NGA MIRAḒO YA MUṰA?
16. Ni nga shumisa hani vhuṱali musi no sedzana na mafhungo ane a tshimbidzana na dziholodei?
16 Hu pfi mini arali miraḓo ya muṱa i ya vhuṅwe vhurereli? Na henefho, ni fanela u shumisa vhuṱali. A zwi ṱoḓei uri ni lwisane na mukhuvha kana vhuṱambo naho vhu vhufhio vhune ha pembelelwa nga mashaka aṋu. Nṱhani hazwo, ṱhonifhani mavhonele avho samusi ni tshi ṱoḓa uri na vhone vha ṱhonifhe aṋu. (Mateo 7:12) Iledzani naho tshi tshini tshine tsha nga ni ita uri ni vhonale ni tshi nga ni khou ṱanganela kha yeneyo holodei. Fhedzi ni vhe a humbulelaho musi zwi tshi ḓa kha zwithu zwi sa tshimbidzani na u pembelela yeneyo holodei. Fhedzi misi yoṱhe ni fanela u ita zwithu nga nḓila ine na ḓo sala ni na luvalo lwavhuḓi.—1 Timotheo 1:18, 19.
17. Ni nga thusa hani vhana vhaṋu uri vha sa ḓipfe vha tshi nga vha khou ṱahela zwiṅwe zwithu musi vha tshi vhona vhaṅwe vha tshi khou pembelela dziholodei?
17 Ni nga ita mini u itela uri vhana vhaṋu vha sa ḓipfe vha tshi nga vha khou ṱahela zwiṅwe zwithu nga ṅwambo wa uri a vha pembeleli holodei dzi si dza maṅwalo? Zwi ḓo ḓisendeka nga maanḓa nga zwine na zwi ita nga zwiṅwe zwifhinga zwa vhukati ha ṅwaha. Vhaṅwe vhabebi vha vhetshela thungo zwifhinga zwa u ṋea vhana vhavho zwifhiwa. Tshiṅwe tsha zwifhiwa zwa ndeme zwine na nga zwi ṋea vhana vhaṋu ndi tshifhinga na ṱhogomelo ya lufuno.
TSHILANI U TENDELANA NA VHURABELI HA NGOHO
18. U ya miṱanganoni ya Vhukriste zwi nga ni thusa hani uri ni imele vhurabeli ha ngoho no khwaṱha?
18 Arali ni tshi ṱoḓa u takadza Mudzimu, ni fanela u furalela vhurabeli ha mazwifhi nahone ni imele vhurabeli ha ngoho no khwaṱha. Zwenezwi zwi katela na mini? Bivhili i ri: “Kha ri sedzane nga tshashu, ri ṱuṱuwedzane lufunoni na kha mishumo mivhuya. Ri songo bvafha u ya huné ra kuvhangana; ndi zwiné vhaṅwe vha ita. Ri fhembeledzane; zwihulwane, ri ralo ngauri na inwi ni a zwi vhona zwauri ḓuvha ḽi vho tsha.” (Vha-Heberu 10:24, 25) Miṱangano ya Vhukriste ndi zwifhinga zwi takadzaho zwa u gwadamela Mudzimu nga nḓila ine a i ṱanganedza. (Psalme ya 22:22; 122:1) Vhakriste vha fulufhedzeaho vha a ‘khuthadzana’ miṱanganoni yo raloho.—Vha-Roma 1:12.
19. Ndi ngani zwi zwa ndeme uri ni vhudze vhaṅwe vhathu zwithu zwe na zwi guda Bivhilini?
19 Iṅwe nḓila ine na nga imela ngayo vhurabeli ha ngoho no khwaṱha ndi nga u vhudza vhaṅwe zwithu zwe na zwi wana Bivhilini musi ni tshi khou guda na Ṱhanzi dza Yehova. Ndi ngoho uri vhathu vhanzhi vha khou ‘lila na u ṱungufhalela’ vhuvhi vhune ha khou itea shangoni ṋamusi. (Hesekiele 9:4) Khamusi hu na vhaṅwe vhathu vhane na vha ḓivha vhane vha ḓipfa nga yeneyo nḓila. Ndi ngani ni sa vha vhudzi nga ha fulufhelo ḽaṋu ḽa vhumatshelo ḽo thewaho Bivhilini? Musi ni tshi khou ḓi ṱanganela na Vhakriste vha ngoho nahone ni tshi khou vhudza vhaṅwe mafhungo-ngoho a takadzaho a re Bivhilini, ni ḓo ṱhogomela uri lutamo lwa mikhuvha ya vhurabeli ha mazwifhi lune lwa nga kha ḓi vha lwo salela mbiluni yaṋu lu ḓo fhungudzea nga zwiṱuku nga zwiṱuku. Ni khwaṱhisedzwa uri ni ḓo takala vhukuma nahone ni ḓo fhaṱutshedzwa zwihulu arali na imela vhurabeli ha ngoho no khwaṱha.—Maleaxi 3:10.
^ par. 9 Sedzani Ṱhumetshedzo, masiaṱari 221-2.
^ par. 9 Na vhuṱambo ha Saturnalia ho shela mulenzhe kha u khethiwa ha ḽa 25 December. Honovhu vhuṱambo vhune ha hulisa mudzimu wa Vharoma wa vhulimi ho vha vhu tshi pembelelwa u thoma nga ḽa 17 u swika nga ḽa 24 December. Nga vhuṱambo ha Saturnalia ho vha hu tshi ḽiwa, hu tshi takaliwa vhukuma, nahone vhathu vha tshi ṋeana zwifhiwa.
^ par. 10 U itela khaseledzo nga ha nḓila ine Vhakriste vha dzhia ngayo holodei dzi re na bvumo, sedzani Ṱhumetshedzo, masiaṱari 222-3.


text:
XIPIMO XA WUKHUME NI ZINHARU
Wona Wutomi Kota Lezi Nungungulu A Gi Wonisako Zona
Xana Nungungulu i gi wonisa kuyini a wutomi?
Xana Nungungulu i ku wonisa kuyini a kubhoxa nyimba?
Xana hi kombisa kuyini xichawo hi wutomi?
MUPROFETI Jeremia i te ngalo: “Jehova i Nungungulu wa zinene, i Nungungulu loyi a hanyako.” (Jeremia 10:10) A ku hunza lezo, hi yena Muvangi wa zilo zontlhe zi hanyako. A zivangwa za le tilweni zi te ngalo ka yena: “Hi wena u nga vanga zilo zontlhe, hi kota ya kuranza ka wena zi kona, zi vangilwe.” (Kuvululelwa 4:11) Hosi Davida na a yimbelela lisimu la ku dumisa Nungungulu i te ngalo: “A xibuka xa wutomi xi le ka wena.” (Tisimu 36:9) Hikwalaho, Nungungulu i hi nyikile wutomi kota xinyikiwo.
2 A ku engetela lezo, Jehova wa hi wundla xontlhe xikhati. (Mitiro 17:28) Yena wa hi nyika zakuga, a mati, a moya hi hefemulako, ni misava leyi hi hanyako ka yona. (Mitiro 14:15-17) Jehova wa hi nyika zilo lezo hi ndlela ya kuva zi hi tsakisa. Kanilezi kasi hi fela ku buza a wutomi hi kumbhelela, hi fanele ku gonza milayo ya Nungungulu hi tlhela hi yi lanzela.—Isaya 48:17, 18.
HI FANELE KU KOMBA XICHAWO HI WUTOMI
3 Nungungulu i lava lezaku hiva ni xichawo hi wutomi ga hina wutsumbu zinwe ni ga vanwani. Hi xikombiso, le masikwini ya Adamu na Eva, n’wana wabye Kana i lo zangarela nguvu a nzisana yakwe Abeli. Jehova i lo tlharihisa Kana lezaku a zanga yakwe yi wa ta mu yisa xionhweni xa hombe. Hambulezo, Kana i lo kanyisa a xitlharihiso lexo. Yena “i lo vukela Abeli nakulobye, a mu daya.” (Genesisi 4:3-8) Jehova i lo tsayisa Kana hi lezi a nga daya makabye wakwe.—Genesisi 4:9-11.
4 Loku ku hunzile a xipimo xa 2.400 wa malembe anzhako ka ximaho lexo, Jehova i lo nyika va ka Israeli a milayo leyi yi nga wa ta va vuna a ku mu tirela hi ndlela leyi yi amukelekako. Makunu, hi kota ya lezi Mosi a tirisilweko lezaku a va nyika milayo leyo, a zinwani zikhati yona yi vitanwa ku ngalo i Nayo wa Mosi. A xipanze xo kari xa Nayo lowo xi te ngalo: “U nga dayi.” (Deuteronome 5:17) Lezo zi kombile vaIsraeli lezaku Nungungulu wa nyika lisima a wutomi ga vanhu niku vonawu vanhu va fanele ku nyika lisima a wutomi ga vanwani.
5 Ku nga wuliwa yini hi wutomi ga nwanana loyi a kalako a nga se ku pswaliwa? Maringano ni Nayo wa Mosi, a ku daya nwanana loyi a nga lomu rumbyini ga nyine wakwe zi wa bihile. Hakunene, hambu ni wutomi ga nwanana loyi a kalako a nga se ku pswaliwa gi na ni lisima ka Jehova. (Eksodusi 21:22, 23; Tisimu 127:3) Lezo zi wula ku ngalo a kubhoxa nyimba zi bihile.
6 A ku komba xichawo hi wutomi zi patsa kuva ni mawonela ma nene xungetano hi vanwani vanhu. A Biblia gi ngalo: “Kani hi wihi a vengako makabye wakwe, mudayi; nwina ma zi tiva lezaku a ku kona mudayi a nga ni wutomi ga pinzukelwa, legi gi tshamileko ka yena.” (1 Johani 3:15) Loku hi lava ku hanya kala kupinzuka, hi fanele ku tsika a livengo lontlhe leli zi kotekako ku ngha hi hi nalo hi vanhu vanwani, hakuva a livengo hi lona li nga mutsu wa timholova tinyingi. (1 Johani 3:11, 12) Hikwalaho za lisima a ku gonza ku ranzana.
HI KOMBA XICHAWO HI WUTOMI
- hi ku nga dayi nwanana a kalako a nga se ku pswaliwa
- hi ku tsika ku venga vanhu-kulori
- hi ku tsika mahanyela ma nga hlazekangiko
7 Ku nga wuliwa yini hi ku komba xichawo hi wutomi ga hina venyi? Hi kutoloveleka, a vanhu a va zi lavi kufa, kanilezi vanwani va ti veka khombyeni ga kufa hi kota ya ku lava ku ti tsakisa. Hi xikombiso, a kutala ka vona va dzaha fole, ni mbangi, kutani va tirisa mimuri yo lahlisa mapimo hi ku lava ku ti hungata. A zilo lezi za onha miri niku a kutala ka zikhati za daya lava va zi tirisako. A munhu loyi a tolovelako ku tirisa zilo lezo a nga woni wutomi kota legi gi basileko. Niku zona zilo lezo a zi hlazekangi mahlweni ka Nungungulu. (Va Le Roma 6:19; 12:1; 2 Va Le Korinte 7:1) Kasi ku tirela Nungungulu hi ndlela leyi yi amukelekako, hi fanele ku tsika zilo lezo. Zi nga ha karata nguvu a ku zi tsika, kanilezi Jehova wa zi kota ku hi vuna. Yena kambe wa nyika lisima a mizamo leyi hi yi mahako lezaku hi hlayisa wutomi ga hina kota xinyikiwo xa lisima lexi a hi nyikileko.
8 Loku hi kombisa xichawo hi wutomi, hi ta gi khatalela xontlhe xikhati. Hi nga ta tsika ku gi khatalela niku hi nga ta ti nghenisa khombyeni ntsena hi ku fela ku ti tsakisa. Hi ta fambisa khwatsi a mimova niku hi nga ta nghenela mihlakano ya timholova kutani leyi yi zi kotako ku vanga timhango. (Tisimu 11:5) A nayo wa Nungungulu ka Israeli wa kale wu te ngalo: “Loku u aka yindlu ya yiswa u ta yi bhiyela langwa la kona [hi khurisi go koma loku a langwa lelo li hi lo tshamela kona], kasi u nga ti vekeli a nkhata lomu ndlwini ya wena, loku afa munhu hi kuwa lahasi.” (Deuteronome 22:8) Maringano ni lezi zi wulilweko ka nayo lowo, hlayisa matshamela ya yindlu ya wena lezaku a munhu a nga tshuki a ti gumula, awa, a ti bayisa nguvu. Loku u hi nwinyi wa mova, tiyiseka lezaku wu hlayisekile a kuva wu famba. U nga tsiki a yindlu kutani mova wa wena ziva mhango ka wena nwinyi kutani ka vanwani.
9 Ahati a wutomi ga zihari? Na gonawu gi basile ka Muvangi. Nungungulu wa vumelela a kudawa ka zihari kasi ku kuma zakuga ni tinguwo kutani a ku vikela vanhu ka timhango. (Genesisi 3:21; 9:3; Eksodusi 21:28) Kanilezi zi bihile a ku xanisa zihari kutani a ku zi dayela ntsena a ku ti hungata. Lezo zi komba a kukanyisa ka hombe nguvu hi kubasa ka wutomi.—Mavingu 12:10.
HI NGA KOMBISA KUYINI XICHAWO HI NKHATA
10 Anzhako ka kuva Kana a dele makabye wakwe Abeli, Jehova i te ngalo ka Kana: “A gezu ga nkhata wa nakuloni gi rilile misaveni gita ka mina.” (Genesisi 4:10) A xikhati lexi Nungungulu a nga wulawula hi nkhata wa Abeli, i wa wula wutomi ga Abeli. Kana i wa dele Abeli, niku makunu Kana i wa fanele ku tsayiswa. Ku wa ku khwatsi a nkhata kutani wutomi ga Abeli gi wa kari gi rila ka Jehova na gi lava ku mahelwa kululama. A kuzwanana ku nga kona xikari ka wutomi ni nkhata ku kombisilwe kambe anzhako ka Ntalo wa masiku ya Noa. Mahlweni ka Ntalo, a vanhu va waga mihanzu, matsawu ni mavele. Anzhako ka Ntalo, Jehova i byelile Noa ni vana vakwe a ku ngalo: “A zilo zontlhe lezi zi fambako, zi hanyako, zi tava kuga ka nwina; nzi mu nyika zona kukotisa lezi nzi mu nyikileko a zibyalo zontlhe zo nyuka.” Hambulezo, Nungungulu i beletele lezi: “A nyama leyi yi nga ni wutomi, gi nga wona nkhata, mu ngagi.” (Genesisi 1:29; 9:3, 4) Zi le kubaseni lezaku a ka Jehova a wutomi ni nkhata wa xivangwa za fanana.
11 Kasi ku komba xichawo hi nkhata hi fanele a kuva hi nga wugi. A ka Nayo lowu Jehova a nyikileko vaIsraeli, yena i layile ku ngalo: “Kani hi wihi munhu…loku a khomile xihari hambu xinyanyani xi giwako lomu kuhloteni, yena i ta halata a nkhata wa xona a wu seletela hi misava.…Nzi byelile a vanana va ka Israeli, nziku: Mu ngagi a nkhata ni wa yihi nyama.” (Levi 17:13, 14) A xileletelo xa Nungungulu xa ku ngagi a nkhata wa zihari, lexi Noa a ngave wo sangula a ku xi amukela kwalomu ka 800 wa malembe mahlweni ka nayo lowu, xi wa ha tira. A mawonela ya Jehova ma wa hi kubaseni: A malanza yakwe ma wa zi kota kuga a nyama ya zihari ma tsika nkhata. Ma wa fanele ku halata a nkhata misaveni—ku nga ku tlhelisa wutomi ga zivangwa ka Nungungulu.
12 A maKristu ma nyikilwe a nayo wo fana ni lowo. A vapostoli ni vanwani vavanuna va nga hi varangeli xikari ka valanzeli va Jesu le ka zana go sangula ga malembe va lo tlhangana kasi va boha lezaku hi yihi a milayo leyi yi nga fanele ku lanzelwa hi vanhu vontlhe lomu bandleni ga wuKristu. Hi magumo va lo boha lezi: “Zi lo woneka ka Moya wa ku Basa ni ka hina, lezaku zi sasekile loku hi nga mu rwexi a nzhwalo wa hombe wo hunza zilo lezi zi lavekako; zi nga lezaku mu tsika lezi zi phahlelweko ka zifananiso, ni nkhata, ni lezi zi fileko hi ku tlimbiwa [na ku nga humesiwangi nkhata lomu nyameni ya zona], ni kubhaya.” (Mitiro 15:28, 29; 21:25) Hikwalaho hi fanele ku ‘tsika nkhata.’ A ku maha lezo za lisima nguvu mahlweni ka Nungungulu a ku fana ni ku potsa kukhozela zifananiso zinwe ni ku tirisa ziro za wubeleki hi ndlela yo biha.
13 Xana a kucheliwa nkhata ka patsiwa ka nayo lowo wa ku tsika nkhata ke? Ina, ka patsiwa. Kasi ku kombisa: A hi pimeni ku ngalo a dokodela wo kari i ku byela lezaku a wu faneli kunwa byala ga xihokwe. Xana lezo zi wa ta wula ku ngalo a wu fanelangi ku ginwa ntsena kanilezi wa zi kota ku ti tlhava lomu misiheni u gi nghenisa mirini? Hakunene a zi wuli zona! Hi ndlela yo fana, a ku tsika nkhata zi wula a ku nga wu nghenisi mimirini ya hina kani kova hi tihi tindlela. Hikwalaho a nayo wa ku tsika nkhata wu wula lezaku a hi nge tsiki ni munhu a hi chela nkhata lomu misiheni ya hina.
14 Ahati loku muKristu wo kari a bayisilwe nguvu ke? A nga ku yini loku yena a lava ku hanzulwa hi dokodela lezaku a chumiwa wubabyi ga hombe ke? A hi pimeni lezaku a vadokodela ve ngalo i fanele ku cheliwa nkhata kasi a ngafi. Hakunene, a muKristu a nga zi lavi kufa. Hi ku zama ku hlayisa a xinyikiwo xa Nungungulu xa wutomi, lexi xi nga xa lisima, yena wa zi kota ku vumela tinwani tixaka ta machumela leti ti nga patsiko kutiriswa ka nkhata hi ndlela yo biha. Hikwalaho, i ta lava ku tiriwa hi vadokodela loku zi koteka. I ta tlhela a vumela yinwani mimuri yo valeta nkhata leyi yi nga kona.
15 Xana a muKristu i ta tshova a nayo wa Nungungulu ntsena hi ku lava ku simama a hanya xikhatanyana lomu ka mafambisela lawa ya zilo? Jesu i te ngalo: “Kani hi wihi a ranzako ku hlayisa a kuhanya kakwe, i ta lahlekelwa ha kona; kanilezi loyi a lahlekelwako hi kuhanya kakwe hi kota ya mina, i ta ku kuma.” (Mateu 16:25) A hi zi lavi kufa. Kanilezi loku hi zama ku ponisa a wutomi legi hi nga nago zalezi hi ku tshova a nayo wa Nungungulu, ho ti nghenisa mhangweni ya ku luza a wutomi ga pinzukelwa. Makunu, hi tava hi tlharihile loku hi veka kutsumba ka hina kululameni ka nayo wa Nungungulu, na hi hi ni kutsumba ko mbhelela ka lezaku loku hifa hi xigelo xihi ni xihi, a Munyiki wa hina wa wutomi i ta hi alakanya kuvukeni ka vafileko. Yena i ta hi tlhelisela a xinyikiwo lexi xa lisima, a wutomi.—Johani 5:28, 29; Maheberu 11:6.
16 Inyamutlha a malanza yo tsumbeka ya Nungungulu ma ti yimisele hi kutiya a ku lanzela a kongomiso wakwe xungetano hi nkhata. Wona ma nga taga a nkhata hambu kova hi ndlela yihi. Ma nga ta vumela a nkhata hi ku lava ku tiriwa mababyi.* Ma tiyiseka lezaku a Muvangi wa nkhata wa zi tiva lezi zi nga za wuchukwana ka wona. Wa kholwa lezaku yena wa zi tiva?
MATIRISELA YA NKHATA LAWA MA FANELEKO
17 A Nayo wa Mosi wu dlunyatisile a ndlela yinwe ya ku tirisa nkhata. Xungetano hi wukhozeli gi nga laveka ka Israeli wa kale, Jehova i leletele lezi: “A muhefemulo [kutani wutomi] wa nyama wu lomu nkhateni. Hikwalaho nzi mu nyikile wona a ku maha ha wona a nzhiho wa mihefemulo ya nwina laha alatini, hakuva hi wona nkhata wu mahako nzhiho.” (Levi 17:11) Loku a vaIsraeli va onha, va wa ta kuma a kutsetselelwa hi ku nyikela a zihari ni ku nwatsekela a nkhata wa kona laha alatini ga tabernakeli kutani le tempeleni ya Nungungulu, anzhako ka kuva yi akilwe. A nkhata wu wa fanele ku tiriswa ka miphahlo leyo ntsena.
18 A maKristu ya lisine a ma ha rangelwi hi Nayo wa Mosi. Hikwalaho a ma nyikeli miphahlo ya zihari hambu ni ku nwatsekela a nkhata wa zona laha alatini. (Maheberu 10:1) Hambulezo, a kutiriswa ka nkhata laha alatini le ka Israeli wa kale ku wa komba a muphahlo wa lisima wa N’wana wa Nungungulu, Jesu Kristu. Kota lezi hi zi gonzileko lomu ka Xipimo 5 xa bhuku legi, Jesu i nyikele wutomi gakwe ga nyama hi kota ya hina hi ku vumela lezaku a nkhata wakwe wu halatwa kota muphahlo. Anzhako ka lezo i lo tlhelela tilweni a ya nyikela ka Nungungulu a lisima la nkhata wakwe wu halatilweko a khati ginwe hi kugumesa. (Maheberu 9:11, 12) Lezo zi lo zima a xiseketelo xa lezaku kuva kona kutsetselelwa ka zionho za hina zi tlhela zi vulula a ndlela ya kuva hi kuma wutomi ga pinzukelwa. (Mateu 20:28; Johani 3:16) A matirisela lawo ya nkhata mave ya lisima nguvu! (1 Pedro 1:18, 19) A kuhanyiswa ku koteka ntsena loku hi kholwa ka fanelo ya nkhata wu halatilweko wa Jesu.
19 Ha zi kota ku kombisa kubonga ka hombe ka Jehova Nungungulu hi kota ya xinyikiwo xa wutomi! Xana lezo a zi fanelangi ku hi kuca a ku bhulela vanwani xungetano hi lungelo ga ku kuma wutomi ga pinzukelwa xiseketelweni xa kukholwa muphahlweni wa Jesu? A ku komba kukhatala hi wutomi ga vanhu a ku fana ni lezi Jehova a gi khatalelisako zona zi ta hi kuca a ku va bhulela hi mhaka leyo hi kuxuva ka hombe ni kuhiseka. (Ezekieli 3:17-21) Loku hi tatisa a wutihlamuleli lego hi kutikarata, hi ta zi kota ku wula lezi, a ku fana ni lezi mupostoli Paule a zi wulileko: “A nzi na nanzu nkhateni wa nwina nwentlhe. Hakuva a nzi lovangi a kuba hungu ka nwina hi khungo gontlhe ga Nungungulu.” (Mitiro 20:26, 27) A ku bhulela vanhu ha Nungungulu ni makhungo yakwe i ndlela ya yi nene ya ku komba lezaku ha khatalela nguvu a wutomi ni nkhata.
LEZI A BIBLIA GI ZI GONZISAKO
- A wutomi xinyikiwo xa Nungungulu.—Tisimu 36:9; Kuvululelwa 4:11.
- A kubhoxa nyimba zi bihile, hakuva a wutomi ga nwanana a kalako a nga se ku pswaliwa gi na ni lisima mahlweni ka Nungungulu.—Eksodusi 21:22, 23; Tisimu 127:3.
- Hi komba xichawo hi wutomi hi ku potsa ku gi veka mhangweni zinwe ni ku ngagi nkhata.—Deuteronome 5:17; Mitiro 15:28, 29.
* Kasi ku kuma mahungu xungetano hi yinwani mimuri yo valeta nkhata, wona maphajina 13-17 lomu ka broxura Xana Ngati Yi Nga Byi Ponisa Njhani Vutomi Bya Wena? gi humesiwako hi Timboni ta Jehova.
Ziwutiso Za Xigonzo
1. Himani muvangi wa zilo zontlhe zi hanyako?
2. Zini lezi Nungungulu a zi mahako lezaku a hi wundla?
3. Mave wahi a mawonela ya Nungungulu xungetano hi kudawa ka Abeli?
4. Xana Nungungulu i ma dlunyatisisile kuyini a mawonela ma faneleko xungetano hi wutomi lomu Nayweni wa Mosi?
5. Xana hi fanele ku ku wonisa kuyini a kubhoxa nyimba?
6. Hikuyini hi nga faneliko ku venga a vanhu vanwani?
7. Hi zihi a zilo lezi zi mahiwako kanilezi na zi nga kombisi xichawo hi wutomi?
8. Hikuyini hi faneleko ku khatalela a wutomi xontlhe xikhati?
9. Loku hi hi ni xichawo hi wutomi, xana hi ta zi hlayisisa kuyini a zihari?
10. Xana Nungungulu i kombisile kuyini a kufanana ku nga kona xikari ka wutomi ni nkhata?
11. Matirisela muni ya nkhata lawa Nungungulu a ma beletelako kusukela masikwini ya Noa?
12. I nayo muni wu yelanako ni nkhata lowu a moya wa ku basa wu wu nyikileko le ka zana go sangula ga malembe, lowu wa ha tirako ni nyamutlha?
13. Hlawutela a mukombiso lowu wu tiyisako lezaku a kucheliwa nkhata ka patsiwa nayweni wa ku tsika nkhata.
14, 15. Loku vadokodela va ku ngalo a muKristu wo kari i fanele ku cheliwa nkhata, xana yena i fanele ku maha yini, niku hikuyini?
16. Zini lezi a malanza ya Nungungulu ma ti yimiselako nguvu ka zona xungetano hi nkhata?
17. Le ka Israeli wa kale, hi yihi a ndlela ya ku tirisa nkhata leyi yi nga hi yona ntsena yi nga amukeleka ka Jehova Nungungulu?
18. Mabhinzu muni niku makatekwa muni hi ma kumako hi kota ya nkhata wa Jesu?
19. Zini lezi hi faneleko ku maha kasi hi ngave ‘ni nanzu nkhateni wa vanhu vontlhe’?


text:
Yimbelelelani Yehovha—Tinsimu Letintshwa
Tiphine hi tinsimu letintshwa to dzunisa ni to gandzela Yehovha Xikwembu. Kopa tinsimu leti to tsakisa ni marito ya tona eka Web site ya hina kutani u ti praktisa.
Mfumo Wa Xikwembu Se Wu Lunghekele Ku Ta!
Risimu leri leri tsakisaka ri dzunisa Yehovha Xikwembu hikwalaho ka ku fuma ka Mfumo lowu hosi ya wona ku nga Kreste Yesu.
Hi Nyike Xivindzi
Na wena kombela Yehovha Xikwembu leswaku a ku nyika xivindzi xo chumayela hi vito rakwe.
Yehovha I Vito Ra Wena
Dzunisa vito ra Yehovha leri kwetsimaka u tlhela u byela vanhu hinkwavo leswaku i Xikwembu lexi nge Henhlahenhla.
Va Dyondzise Ku Yima Va Tiyile
Xikombelo lexi yaka eka Yehovha Xikwembu xa leswaku a hi sirhelela a tlhela a hi pfuna ku tiyisela hi ku tshembeka eka mphikizano wa vutomi.
Vutomi Bya Phayona
Kombisa leswaku u rhandza Yehovha hi ndlela yo tshembeka u tlhela u kombisa ntsako wa wena entirhweni lowu enerisaka ni le ka vutomi lebyi u byi rhandzaka.
Hi Lavisisa Vanghana Va Ku Rhula
Risimu leri khutazaka ri tlhela ri tsakisa leri vulavulaka hi ndlela leyi hi va rhandzaka ha yona vanhu ni ku lavisisa ka hina tinyimpfu ta Xikwembu ta risima hi ku hiseka.
Hi Chumayela Vanhu Va Mixaka Hinkwayo
Yimbelela hi vunene bya Yehovha ni hi xiphemu xa hina xo amukela vanhu va mixaka hinkwavo leswaku va va vanghana va Xikwembu.
Rivoni eMisaveni Ya Munyama
Ku voninga emunyameni, rungula ra hina ri endla munhu a va ni ntshembo.
Swi Khumba Vutomi Bya Vona
Hi fanele hi chumayela rungula ra Xikwembu loko ka ha ri ni nkarhi.
Ku Tilunghiselela Ku Chumayela
Swa olova ku tshama ndlwini, kambe hi nga kuma matimba lawa hi ma lavaka leswaku swilo swi hi fambela kahle.
Mi Swi Endlele Mina
Yesu u teka rirhandzu ni nseketelo leswi kombisiwaka vamakwavo vakwe lava totiweke onge hiloko swi endleriwa yena.
Nhundzu Yo Hlawuleka
Yehovha wa va rhandza vana vakwe lava totiweke hi moya, naswona va rhandza ku endla leswi a swi lavaka.
U Nyikele Hi N’wana Wa Wena La Tswariweke A Ri Yexe
Khensa Yehovha hi nyiko ya risima swinene leyi a hi nyikeke yona. Yi endla leswaku vanhu hinkwavo va va ni ntshembo.
Hi Khensa Nkutsulo
Rirhandzu lerikulu leri hi kombisiweke rona, ku nga gandzelo ra Yesu, ri hi nyika xivangelo xo khensa Yehovha hilaha ku nga heriki.
A Hi Khondli Mavoko
Tiphine hi ku tirhela Yehovha hi ndlela leyi a lavaka u n’wi tirhela ha yona.
Ku Hlavuteriwa Ka Vana Va Xikwembu
Hi ri langutele hi mahlongati siku leri Yehovha a nga ta pfuxela vamakwavo va Kreste etilweni, leswaku va va na yena loko a hlula ni ku kuma hakelo.
Matimba Ya Hina, Ntshembo Wa Hina Ni Mutiyisi Wa Hina
Loko mivilelo ya vutomi yi hi vangela ku karhateka, Xikwembu xi nga hi nyika matimba, ntshembo xi tlhela xi hi tiyisa.
U Titwisa Ku Yini?
U titwisa ku yini loko u tikarhatela ku endla leswi u nga swi kotaka leswaku u lavisisa vanhu va timbilu letinene?
Hi Ta Hambeta Hi Tiyisela
Risimu leri nga ta hi pfuna ku tiyisela maxangu ni ku tirhela Yehovha hi ku tshembeka ku fikela emakumu.


text:
XIYENGE 3
Malungisele Lawa Munga Yendlako Tihlupho
“Rhandzanani hi lirhandzu lo enta, hikuva lirhandzu li funengeta swidyoho swo tala.”—1 Petro 4:8
Nkarhi wena ne mun’wani wa wena musungulako lihanyo litshwa mahlupheko o hambana hambana a pfuka. Akota ku vangeliwa hi mayendlele a n’wina, mahleketele, matwele, ne mavonele lawa muyendlako lihanyo. Kumbe eku man’wani mahlupheko a kota ku vangiwa hi maxaka kumbe eku swi n’wani swiyimo mu nga swi langutelangiko.
U nga ndzwengi tihlupho kambe langutana na tona enge hi leswi swi vuliwako hi Bibele. Matewu 5:23, 24) Uta vona eku Bibele hi wona murhi wa hombe u kotako ku tirhisa eku u heta tihlupho ta wena.
1 BULISANANI HI HLUPHEKO
LESWI SWI DYONDZISIWAKO HI BIBELE: Kuna “nkarhi wa ku vulavula.” (Eklesiasta 3:1, 7) Vonani eku mukuma nkarhi we kubula hehleni ke hlupheko la n’wina. Valavula ne mun’wani wa wena ntiyiso eku a tiva leswi u hleketako ne matwele la wa u yendlako. ‘Vulavula ntiyiso’ ne mun’wani wa wena nkarhi hikwawo. (Vaefesa 4:25) Hambu u titwa ka u kwata tshimbisa kuphikizana. Hlamulo ya kahle ya yendla ku munga hluphani.—Swivuriso 15:4; 26:20.
Hambi loko muphikizana, ala u hi ne titswalo, u nga rhivali ku komba lirhandzo ne kuhlonipha mun’wani wa wena. (Vakolosa 4:6) Yecani ku sasetelisa tihlupho hi ku hatlha, nakambe mu nga tsiki ku valavulelana.—Vaefesa 4:26.
LESWI U KOTAKO KU YENDLA:
Lavani nkarhi wa kahle we ku bulisana hi hlupheko
Loko u hi nkarhi wa wena we kuyengisa, u nga ngeneleli loko mun’wani wa wena ka a vulavula. U ta kuma nkarhi wa wena we kuvalavula
2 YENGISA U TLHELA U TWISISA
LESWI SWI DYONDZISIWAKO HI BIBELE: “Mi va ne lirhandzo la hombe . . . Vanani veku rhanga ke kuhloniphana.” (Varhoma 12:10) Mayengisele a wena enkoka swinene. Yeca kutwisisa mavonele e mun’wani wa wena ‘nentsetselelo ne ku titsongahata.’ (1 Petro 3:8; Yakobo 1:19) U nga hembeseli ku yengisa. Loko ka swi yendla tsika hi kwaswo leswi u yendlako eku u yengisa mun’wani wa wena, kumbe u kombela loko ka swiyendla eku ta valavula ke u n’wani nkarhi. Loko u vona mun’wani wa wena enge mungana wa wena handle ke muvengi, a u nga “hatliseli ku kwatisiwa.”—Eklesiasta 7:9.
LESWI U KOTAKO KU YENDLA:
Yala ka u yengisa hambi leswi u byeliwako hi mun’wani wa wena swi nga kutsakisi
Twisisa leswi a yecako kuvalavula. Langutisa leswi a yendlako mahlweni a yena, rhiti la yena ne mudzimba wa yena
LANDZELELANI LE SWI MU NGA PFUMELELANA
LESWI SWI DYONDZISIWAKO HI BIBELE: “Ku ni vuyelo lebyinene eka ku tikarhata ka muxaka wun’wani ne wun’wani, kambe kuvalavula ntsena ku helela eku pfumaleni.” (Swivuriso 14:23) Kupfumela ntsena ke leswi mu nga kheselana mu nga landzeleli, a swipfuni chumu. Mulava ku yendla leswi mu nga kheselana. Lowu i tirho swinene kambe utirhela swinga kona. (Swivuriso 10:4) Loko mutirha hintamo xikun’we, mutakuma “hakelo leyinene.”—Eklesiasta 4:9.
LESWI U KOTAKO KU YENDLA:
Bulelanani leswi mun’wani ne mun’wani wa n’wina angato yendla kulungisisa hlupheko
Hi ku famba ke nkarhi langutani kuhumelela ke swiboho swan’wina


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Yobo 1:1-22
1 A ku ri ni wanuna un’wana etikweni ra Uzha+ loyi vito rakwe a a ri Yobo;+ wanuna loyi a a pfumala xisandzu+ naswona a a lulamile,+ a a chava Xikwembu,+ a a fularhela leswo biha.+2 U velekeriwe vana va majaha va nkombo ni va vanhwanyana vanharhu.+3 Naswona swifuwo+ swakwe a ku ri tinyimpfu ta 7 000 ni tikamela ta 3 000 ni swipani swa tihomu swa 500 ni timbhongolo ta matswele ta 500, swin’we ni ntlawa lowukulu wa malandza; wanuna loyi a va lonkulu ngopfu eka vanhu hinkwavo va le Vuxeni.+4 Kutani vana vakwe va majaha va endla nkhuvo+ endlwini ya un’wana ni un’wana hi siku rakwe; hiloko va humesa rito ku ya rhamba vamakwavo va xisati vanharhu leswaku va dya ni ku nwa na vona.5 Loko masiku ya nkhuvo ma rhendzeleke ma helela, Yobo a a va vitana a va hlawulekisa;+ a a pfuka nimpundzu swinene a humesa switlhavelo swo hisiwa+ hi ku ya hi nhlayo ya vona hinkwavo; hikuva, Yobo u te, “kumbexana vana va mina va majaha va dyohile kutani va rhukana+ Xikwembu etimbilwini ta vona.”+ Hi yona ndlela leyi Yobo a a endla ha yona minkarhi hinkwayo.+6 Hiloko ku fika siku leri vana va Xikwembu+ xa ntiyiso va nga nghena ha rona va yima emahlweni ka Yehovha,+ kutani na Sathana+ a nghena kwala xikarhi ka vona.+7 Kutani Yehovha a ku eka Sathana: “Xana u huma kwihi?” Hiloko Sathana a hlamula Yehovha a ku: “A ndzi famba-famba emisaveni,+ ndzi rhendzeleka eka yona.”+8 Hiloko Yehovha a ya emahlweni a ku eka Sathana: “Xana u veke mbilu ya wena ehenhla ka nandza wa mina Yobo, hikuva a ku na munhu la fanaka na yena emisaveni,+ munhu la pfumalaka xisandzu,+ wo lulama,+ la chavaka Xikwembu+ naswona a kendlukaka eka leswo biha?”+9 Hiloko Sathana a hlamula Yehovha a ku: “Xana Yobo wo chava Xikwembu swa ntsena-ntsena?+10 Xana wena a wu vekanga rihlampfu ku n’wi sirhelela+ ni ku sirhelela yindlu yakwe ni hinkwaswo leswi a nga na swona matlhelo hinkwawo? U katekise+ ntirho wa mavoko yakwe, naswona swifuwo swakwe swi tele hinkwako-nkwako emisaveni.11 Kambe, ndzi kombela leswaku u cinca u tshambuluta voko ra wena, u khumba hinkwaswo leswi a nga na swona kutani u vona loko a nga ta ka a nga ku rhukani exikandzeni.”+12 Hiloko Yehovha a ku eka Sathana: “Waswivo! Hinkwaswo leswi a nga na swona swi le vokweni ra wena. Ntsena u nga tshuki u tshambulutela voko ra wena ehenhla ka yena hi xiviri!” Kutani Sathana a huma a ya ekule ni mombo wa Yehovha.+13 Kutani siku rin’wana vana vakwe va majaha ni va vanhwanyana a va dya ni ku nwa vhinyo endlwini ya makwavo wa mativula.+14 Hiloko ku fika murhumiwa+ eka Yobo, a ku: “Tihomu a ti rima+ naswona timbhongolo ta matswele a ti dya byanyi etlhelo ka tona15 loko Vasebiya+ va hlasela hi xitshuketa va ti teka, kutani va dlaya vatirhi hi banga; kutani ndzi baleka, mina ndzi ri ndzexe, ndzi ta ku byela.”+16 Loko loyi a ha vulavula hiloko ku fika un’wana a ku: “Ndzilo wa Xikwembu wu we hi le tilweni+ wu hisa tinyimpfu ni vatirhi kutani wu va herisa; kutani ndzi baleka, mina ndzi ri ndzexe, ndzi ta ku byela.”17 Loko yoloye a ha vulavula, un’wana a fika a ku: “Vakalidiya+ va endle mavuthu manharhu kutani va tsutsumisa tikamela va ti teka, va dlaya vatirhi hi banga; kutani ndzi baleka, mina ndzi ri ndzexe, ndzi ta ku byela.”18 Loko yoloye a ha vulavula, un’wana na yena a fika a ku: “Vana va wena va majaha ni va vanhwanyana a va dya ni ku nwa vhinyo+ endlwini ya makwavo wa mativula.19 Kutani waswivo, hiloko ku ta mheho+ leyikulu yi huma hi le mananga, yi ba tinhla ta mune ta yindlu lerova yi wela ehenhla ka vantshwa lava kutani va fa. Kutani ndzi baleka, mina ndzi ri ndzexe, ndzi ta ku byela.”20 Hiloko Yobo a suka a yima a handzula+ nguvu yakwe yo pfumala mavoko hi le xikarhi a tlhela a tsemeta misisi+ ya nhloko yakwe, a wela ehansi emisaveni+ a korhama+21 a ku:Ndzi hume ekhwirini ra manana ndzi nga ambalanga nchumu,+Naswona ndzi ta tlhelela kona ndzi nga ambalanga nchumu.+Yehovha hi byakwe u nyikile,+ naswona Yehovha hi byakwe u tekile.+Vito ra Yehovha a ri ye emahlweni ri dzunisiwa.”+22 Eka hinkwaswo leswi, Yobo a nga dyohanga kumbe ku vula leswi nga fanelangiki eka Xikwembu.+


text:
XIGONZO 3
Xana a mahungu yo saseka mata hi ka Nungungulu hakunene?
1. Himani a Mutumbuluxi wa Biblia?
A mahungu yo saseka ya lezaku a vanhu va ta hanya kala kupinzuka misaveni ma tsalilwe lomu ka Biblia. (Tisimu 37:29) A Biblia gi wumbiwa hi 66 wa mabhuku ya matsongwani. Nungungulu i tirisile xipimo xa 40 wa vavanuna vo tsumbeka lezaku a tsala mabhuku lawo. A mabhuku lawa yo sangula ya ntlhanu ma tsalilwe hi Mosi kwalomo ka 3.500 wa malembe ma hunzileko. A bhuku go gumesa gi tsalilwe hi mupostoli Johani ka malembe ya ku hunza 1.900 ma hunzileko. Maalakanyo ya mani ma tsalilweko hi vatsali va Biblia? Nungungulu i wa wulawula ni vatsali va Biblia hi ku tirisa a moya wakwe wa ku basa. (2 Samueli 23:2) Vona va lo tsala maalakanyo ya Nungungulu, na ku nga hi maalakanyo yabye. Hikwalaho Jehova hi yena Mutumbuluxi wa Biblia. — Gonza 2 Timote 3:16; 2 Pedro 1:20, 21.
2. Hi nga tiyisekisa kuyini lezaku a Biblia gi wula lisine?
Ha zi tiva lezaku a Biblia gita hi ka Nungungulu hakuva ga nyika mitlhamuselo ya lisine xungetano hi wumanziko. A ku na munhu a zi kotako ku maha lezo. (Joxua 23:14) Ntsena Nungungulu Nyamintamu hi yena a zi kotako ku wona a wumanziko ga vanhu na ka ha hi mahlweni. — Gonza Isaya 42:9; 46:10.
Hi wa ta rinzela ku a bhuku gi tako hi ka Nungungulu giva go hlawuleka, niku a Biblia gi hlawulekile futsi. Ka avelwa tibiliyoni ta maBiblia hi mazanazana ya tirimi. Hambu lezi gi nga ga kale, a Biblia ga zwanana ni siensia. A vatsali va Biblia vonawu a va kanetanangi. * A ku hunza lezo, a Biblia gi wulawula hi liranzo lo tiya la Nungungulu, niku ga ha hi ni ntamu wa ku chukwatisa a wutomi ga vanhu. A timhaka leti ta kholwisa timiliyoni ta vanhu lezaku a Biblia i Mhaka ya Nungungulu. — Gonza 1 Va Le Tesalonika 2:13.
3. Xana a Biblia gi wulawula hi yini?
A yinwe ya timhaka-tshinya ta Biblia hi mahungu yo saseka ya lezaku Nungungulu i na ni kungo ga liranzo xungetano hi vanhu. A Mitsalo yi tlhamusela lezi a lungelo ga vanhu ga ku hanya paradiseni misaveni gi luzisilweko zona kusanguleni ka matimu ya vanhu ni lezi a paradise gi to vuxiswa zona. — Gonza Kuvululelwa 21:4, 5.
A Mhaka ya Nungungulu kambe yi na ni milayo, matshinya ya milayo, ni wusungukati. A ku hunza lezo, a Biblia gi hlawutela a matimu ya kutirisana ka Nungungulu ni vanhu—ma nga matimu ma kombisako a wumunhu ga Nungungulu. Hikwalaho, a Biblia gi nga ku vuna ku tiva Nungungulu. Gi tlhamusela lezi u nga zi kotisako zona kuva munghana wakwe. — Gonza Tisimu 19:7, 11; Jakobe 2:23; 4:8.
4. U nga zi kotisa kuyini ku zwisisa a Biblia?
A broxura legi gi ta ku vuna ku zwisisa a Biblia hi ku tirisa a ndlela leyi Jesu a yi tirisileko. Yena i kumbukile mitsalo yo hambanahambana ya Biblia a tlhela a yi “tlhamusela.” — Gonza Luka 24:27, 45.
Zilo zi tsongwani zi tsakisako nguvu a ku fana ni mahungu yo saseka ma tako hi ka Nungungulu. Hambulezo, a vanhu vo kari a va khatali hi wona, niku a vanwani va tlhela va swiriwa hi wona. U nga mbheli ntamu. A kutsumba ka wena ka ku kuma wutomi ga pinzukelwa ku khegela ka kuva u tiva Nungungulu. — Gonza Johani 17:3.
^ nzi. 3 Wona a broxura Um Livro Para Todas as Pessoas.
GONZA ZINWANI
MAHUNGU YO SASEKA YA NUNGUNGULU!
Hi nga tiyisekisa kuyini lezaku a Biblia gi wula lisine?
Loku ku hi ku a Biblia gi tumbuluxilwe hi Nungungulu, gi fanele ku hambana ni wontlhe ma nga kona.
Zini lezi a Biblia gi zi gonzisako hakunene?
Biblia—A Bhuku Gi Tako Hi Ka Nungungulu
Zini lezi a Biblia gi zi gonzisako hakunene?


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Matewu 23:1-39
23 Kutani Yesu a vulavula ni mintshungu ni vadyondzisiwa+ vakwe, a ku:2 “Vatsari+ ni Vafarisi va tiveke exitshan’weni xa Muxe.+3 Hikokwalaho swilo hinkwaswo leswi va mi byelaka+ swona, swi endleni, mi swi hlayisa, kambe mi nga endli hi ku ya hi swiendlo+ swa vona, hikuva va vula, kambe a va endli.4 Va bohelela mindzhwalo yo tika va yi tlhandleka emakatleni ya vanhu,+ kambe vona hi voxe a va tiyimiselanga ku yi susumeta hi ritiho+ ra vona.5 Mintirho hinkwayo leyi va yi endlaka va yi endlela ku voniwa hi vanhu;+ hikuva va anamisa swibokisana+ [leswi nga ni matsalwa] va swi vehela swi va swisirhelelo, ivi va kurisa madziva+ ya tinguvu ta vona.6 Va rhandza tindhawu+ leti hlawulekeke ngopfu eswilalelweni ni switshamo swa le mahlweni emasinagogeni,+7 ni ku xewetiwa+ etindhawini ta ku xavisela ni ku vuriwa Rabi hi vanhu.+8 Kambe n’wina, mi nga tshuki mi vuriwa Rabi, hikuva mudyondzisi+ wa n’wina i un’we, kasi n’wina hinkwenu mi vamakwavo.9 Ku tlula kwalaho, mi nga tshuki mi vitana hambi ku ri mani leswaku i tata wa n’wina la misaveni, hikuva Tata+ wa n’wina i un’we, Wa le tilweni.10 Naswona mi nga vuriwi ‘varhangeri,’+ hikuva Murhangeri wa n’wina i wun’we, i Kreste.11 Kambe lonkulu exikarhi ka n’wina u fanele ku va mutirheli wa n’wina.+12 Mani na mani la titlakusaka u ta tsongahatiwa,+ naswona mani na mani la titsongahataka u ta tlakusiwa.+13 “Khombo eka n’wina, vatsari ni Vafarisi, vakanganyisi, hikuva mi pfalela+ vanhu mfumo wa matilo; hikuva n’wina+ a mi ngheni, hambi ku ri lava lavaka ku nghena a mi va pfumeleli ku nghena.14 ——15 “Khombo eka n’wina, vatsari ni Vafarisi, vakanganyisi,+ hikuva mi famba-famba elwandle ni le ndhawini yo oma ku endla muproselita un’we, naswona loko a hundzuka mi n’wi endla munhu wa Gehena ku hundza n’wina hi mpimo lowu andzisiweke kambirhi.16 “Khombo eka n’wina, vakongomisi+ lava feke mahlo, lava nge, ‘Loko mani na mani a hlambanya hi tempele, a swi na mhaka; kambe loko mani na mani a hlambanya hi nsuku wa tempele, u tibohile.’+17 N’wina swiphukuphuku ni lava feke mahlo! Entiyisweni, i yini lexikulu, i nsuku kumbe i tempele leyi kwetsimiseke nsuku?+18 Nakambe, ‘Loko mani na mani a hlambanya hi alitari, a swi na mhaka; kambe loko mani na mani a hlambanya hi nyiko leyi nga eka yona, u tibohile.’19 N’wina lava feke mahlo! Entiyisweni, i yini lexi nga xikulu, xana i nyiko kumbe i alitari+ leyi kwetsimisaka nyiko?20 Hikokwalaho loyi a hlambanyaka hi alitari u hlambanya ha yona ni hi swilo hinkwaswo leswi nga eka yona;21 naswona loyi a hlambanyaka hi tempele u hlambanya ha yona ni hi loyi a tshamaka eka yona;+22 naswona loyi a hlambanyaka hi tilo u hlambanya hi xiluvelo xa Xikwembu+ ni hi loyi a tshameke eka xona.23 “Khombo eka n’wina, vatsari ni Vafarisi, vakanganyisi, hikuva mi nyikela vukhume+ bya musuzwane ni bya aneta ni bya kumini, kambe mi honise timhaka ta ntikelo lowukulu ta Nawu, ku nga vululami,+ tintswalo+ ni vutshembeki.+ A swi boha ku endla swilo leswi, kambe ku nga ri ku honisa leswin’wana.24 N’wina vakongomisi+ lava feke mahlo, lava ungulaka nyonyorhi+ kambe va mitaka kamela!+25 “Khombo eka n’wina, vatsari ni Vafarisi, vakanganyisi, hikuva mi basisa xinwelo+ ni ndyelo ehandle, kambe endzeni swi tele swilo leswi phangiweke+ ni ku pfumala ku ringanisela.26 N’wina Vafarisi lava feke mahlo,+ sungulani hi ku basisa endzeni ka xinwelo+ ni ndyelo, leswaku swi ta basa ni le handle.27 “Khombo eka n’wina, vatsari ni Vafarisi, vakanganyisi,+ hikuva mi fana ni masirha lama chuchutiweke,+ lawa kunene ma vonakaka ma sasekile ehandle kambe endzeni ma tele marhambu ya vanhu lava feke ni thyaka ra mixaka-xaka.28 Hi ndlela yoleyo na n’wina, kunene, ehandle mi vonaka mi lulamile eka vanhu,+ kambe endzeni mi tele vukanganyisi ni ku kala nawu.29 “Khombo eka n’wina, vatsari ni Vafarisi, vakanganyisi,+ hikuva mi aka masirha ya vaprofeta ni ku khavisa masirha-bako ya xitsundzuxo ya lavo lulama,+30 ivi mi ku, ‘Loko a hi ri emasikwini ya vatata wa hina, a hi nga ta hlanganyela na vona engatini ya vaprofeta.’+31 Hikokwalaho mi nyikela vumbhoni lebyi mi hehlaka leswaku hi n’wina vana va lava dlayeke vaprofeta+ hi vomu.32 Kutani tatisani xipimo+ xa vatata va n’wina.33 “N’wina tinyoka,+ vana va timhiri, xana mi ta swi balekela njhani ku avanyiseriwa Gehena?+34 Hikwalaho ka leswi, mina ndzi rhuma+ vaprofeta ni vanhu vo tlhariha ni valeteri+ va le rivaleni va ta eka n’wina. Van’wana va vona mi ta va dlaya+ mi va belela, naswona van’wana va vona mi ta va ba+ emasinagogeni ya n’wina ni ku va xanisa ku suka emutini wun’wana ku ya emutini wun’wanyana;35 leswaku ngati hinkwayo yo lulama leyi halatiweke emisaveni+ yi ta ehenhla ka n’wina, ku sukela engatini ya Avele+ wo lulama+ ku ya engatini ya Zakariya n’wana wa Barakiya, loyi mi n’wi dlayeke hi vomu exikarhi ka vukwetsimelo ni alitari.+36 Ndzi tiyisile ndzi ri eka n’wina, Swilo leswi hinkwaswo swi ta wela xitukulwana lexi.+37 “Yerusalema, Yerusalema, mudlayi wa vaprofeta+ ni loyi a va khandleke+ hi maribye lava rhumiweke eka yena,+—i ko tala ndzi lava ku hlengeleta vana va wena, hi ndlela leyi mbhaha wu hlengeletaka ha yona swiciwana swa wona ehansi ka timpapa+ ta wona! Kambe n’wina a mi swi lavanga.+38 Maswivo! Yindlu+ ya n’wina yi tshikeriwa n’wina.+39 Hikuva ndzi ri eka n’wina, A mi nge he ndzi voni ku sukela sweswi ku fikela loko mi ku, ‘U katekile loyi a taka hi vito ra Yehovha!’”+


text:
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Vuoswi
Hambileswi ku nga tshembeki evukatini swi nga tekiwiki ku ri nchumu wo biha, vuoswi byi ya emahlweni byi pfuxa hasahasa emindyangwini yo tala.
Vuoswi i yini?
LESWI VANHU VA SWI VULAKA
Eka mindhavuko yin’wana vuoswi a byi bihanga evukatini loko ngopfungopfu byi endliwa hi wanuna. Van’wana a va teki vukati ku ri xiboho xa vutomi hinkwabyo.
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
EBibeleni vuoswi byi vula ku va wanuna kumbe wansati loyi a tekiweke, a endla timhaka ta masangu ni munhu un’wana loyi a nga tekanangiki na yena. (Yobo 24:15; Swivuriso 30:20) Vuoswi i nchumu lowu nyenyetsaka eka Yehovha. EIsrayele wa khale loyi a endlaka vuoswi a a dlayiwa. (Levhitika 18:20, 22, 29) Yesu u dyondzise valandzeri vakwe leswaku va balekela vuoswi.—Matewu 5:27, 28; Luka 18:18-20.
HA YINI BYI BIHILE?
Loyi a endlaka vuoswi u onha xihlambanyo lexi a xi endleke eka loyi a tekaneke na yena loko va tekana. Nakambe i ku “dyohela Xikwembu.” (Genesa 39:7-9) Vuoswi byi hambanisa vana ni vatswari. Ku tlula kwalaho, Bibele yi vula leswaku “Xikwembu xi ta avanyisa timbhisa ni vaoswi.”—Vaheveru 13:4.
“Vukati a byi xiximeke exikarhi ka hinkwavo, ni sangu ra vukati ri nga vi ni xilo lexi nyamisaka.”—Vaheveru 13:4.
Xana vuoswi byi endla leswaku vanhu va dlaya vukati?
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
Bibele yi pfumelela munhu leswaku a dlaya vukati ntsena loko loyi a tekaneke na yena a endle vuoswi. (Matewu 19:9) Kambe loyi a dyoheriweke hi yena a faneleke a titekela xiboho emhakeni leyi.—Vagalatiya 6:5.
Eka Xikwembu, vukati i xiboho xa vutomi hinkwabyo. (1 Vakorinto 7:39) Xikwembu xa swi venga loko munhu a dlaya vukati hi swivangelo leswi nga twaliki swo tanihi ku nga ha n’wi tsakeli loyi u tekaneke na yena. Hikokwalaho, ku dlaya vukati a ko va xiboho lexi munhu a nga xi tekaka hi ku olova.—Malakiya 2:16; Matewu 19:3-6.
“Mina ndzi ri eka n’wina, un’wana ni un’wana la tshikaka nsati wakwe, loko ku nga ri hikwalaho ka vumbhisa, u n’wi hoxa endzingweni wo endla vuoswi.”—Matewu 5:32.
Xana vuoswi i xidyoho lexi nga rivalelekiki
LESWI BIBELE YI SWI VULAKA
E-e. Bibele yi vula leswaku Xikwembu xi kombise tintswalo eka lava hundzukeke va tshika swiendlo swa vona swo biha ku katsa ni vuoswi. (Mintirho 3:19; Vagalatiya 5:19-21) Entiyisweni Bibele yi vulavula hi vavanuna ni vavasati lava tshikeke vuoswi ivi hi ku famba ka nkarhi va va vanghana va Xikwembu.—1 Vakorinto 6:9-11.
Xikwembu xi kombise tintswalo ta xona eka Hosi Davhida wa le Israyele wa khale. Davhida u endle vuoswi ni nsati wa un’wana wa vatirhi va yena. (2 Samuwele 11:2-4) Bibele yi swi veka erivaleni leswaku ‘nchumu lowu Davhida a wu endleke a wu bihile’ eka Xikwembu. (2 Samuwele 11:27) Endzhaku ka loko Davhida a tshinyiwile, u hundzukile naswona Xikwembu xi n’wi rivalerile. Hambiswiritano, Davhida u xanisekile hikwalaho ka leswi a swi endleke. (2 Samuwele 12:13, 14) Hosi Solomoni wo tlhariha u vule leswaku “un’wana ni un’wana la endlaka vuoswi . . . u ni mbilu yo hunguka.”—Swivuriso 6:32.
LESWI U NGA SWI ENDLEKA
Loko u endle vuoswi, u fanele u kombela ndzivalelo eka Xikwembu ni le ka loyi u tekaneke na yena. (Pisalema 51:1-5) Dyondza ku venga vuoswi hilaha Xikwembu xi byi vengaka hakona. (Pisalema 97:10) Tiyimisele ku balekela ku hlalela swilo swo navetisa timhaka ta masangu, ku tlanga hi rirhandzu kumbe swin’wana leswi nga ha endlaka leswaku u rhandza munhu un’wana loyi u nga tekanangiki na yena.—Matewu 5:27, 28; Yakobo 1:14, 15.
Loko loyi u tekaneke na yena a tshame a endla vuoswi, tiyiseka leswaku Xikwembu xa yi twisisa ndlela leyi u titwaka ha yona. (Malakiya 2:13, 14) Kombela nchavelelo ni nkongomiso eka xona “[xi] ta ku seketela.” (Pisalema 55:22) Loko u hlawula ku rivalela loyi u tekaneke na yena naswona mi nga dlayi vukati, havumbirhi bya n’wina mi fanele mi tirha hi matimba leswaku mi tlhela mi tiyisa vukati bya n’wina.—Vaefesa 4:32.
Muprofeta Natani u byele Davhida loyi a hundzukeke endzhaku ka loko a endle vuoswi a ku: “Yehovha na yena u tshika xidyoho xa wena xi hundza.”—2 Samuwele 12:13.


text:
XIDYONDZO 4
Yesu Kreste Ni Mani?
1. Lihanyo la Yesu li sungulile njhani?
Ku hambana ne vanhu hikwavo, Yesu u tshamile matilweni a hi munhu we moya a nga so tswaliwa misaveni. (Yohane 8:23) Hi yena a nga sungula ku tumbuluxiwa hi Xikwembu nakambe u pfunetile ke ku tumbuluxa swilo hikwaswo. Hi yena a nga tumbuluxiwa ni Yehovha hi yece nakambe u vitaniwa eku N’wana “un’we” we Xikwembu. (Yohane 1:14) Yesu u tirhile enge mu vulavuleli we Xikwembu, se u vitaniwa eku “Riti.”—Hlaya Swivuriso 8:22, 23, 30; Vakolosa 1:15, 16.
2. Njhani Yesu a hi tile misaveni?
Xikwembu xi rhumile N’wana wa xona misaveni ku suka matilweni eku a tswaliwa hi nhwanyana we Xiyuda enge wa Mariya. Yesu a a hi hava bava ve nyama. (Luka 1:30-35) Yesu u tile misaveni (1) ku ta dyondzisa tiyiso hehleni ke Xikwembu, (2) eku a komba eku ha kota ku yendla ku rhandza ke Xikwembu hambi ke swiyimo swe ku tika, (3) eku a nyikela lihanyo la yena enge hi “kutsulo.”—Hlaya Matewu 20:28.
3. Njhani ka hi lava kutsulo?
Kutsulo i mali yi humesiwako ku hakelela munhu eku a nga dlawi. (Eksoda 21:29, 30) Lufu ne ku khosohala a ku nga hi ku rhandza ke Xikwembu ke vanhu. Hi swi tiva njhani leswi? Xikwembu xi byelile munhu we ku sungula Adamu, eku loko a yendla lexi xi nge wa hi Bibele “xidyoho” u ta fa. Loko Adamu a nga dyohangi a a nga ta fa. (Genesa 2:16, 17; 5:5) Kuya hi Bibele lufu “li ngenile” vanhwini himhaka ya Adamu. Adamu u hi ndzisele xidyoho ne hakelo ya xona, ye lufu ke vanhu hikwavo. Hi lava kutsulo eku u hi hakelela ku suka ke lufu la Adamu.—Hlaya Varhoma 5:12; 6:23.
Ni mani a kotako ku hi hakelela kutsulo eku hi nga fi? Loko hi fa, hi hakelela swidyoho swa hina. Ku hava munhu a kotako ku hakelela mun’wani ke swidyoho.—Hlaya Pisalema 49:7-9.
4. Njhani Yesu a hi file?
Ku hambana na hina, Yesu a a basile. A a nga feli swidyoho swa yena, a nga yendlangi xidyoho. Kambe u fele swidyoho swe van’wani. Xikwembu xi kombile lirhandzo la xona lo hlamarisa hi ku rhumela N’wana wa xona eku a hi fela. Yesu u kombetile eku wa hi rhandza hi ku yengisa Bava va yena eku a nyiketa lihanyo la yena ku fela swidyoho swa hina.—Hlaya Yohane 3:16; Varhoma 5:18, 19.
5. Yesu u yendla yini sweswi?
Loko a ha hi misaveni, Yesu a a holisa vavabyi, a pfuna vanhu ke lwandle. U kombile leswi a nga to yendla ke karhi u tako ke vanhu hikwavo va yengisako. (Matewu 15:30, 31; Yohane 5:28) Loko Yesu a hi file, Xikwembu xi mu pfuxile a hi munhu we moya. (1 Petro 3:18) Yesu u nyimelele vokweni le xinene le Xikwembu ku fika laha Yehovha a nga to mu nyika tamo we ku yendla Hosi ye misava hikwayo. (Vaheveru 10:12, 13) Sweswi Yesu u rhangela a hi Hosi matilweni nakambe valandzeli va yena va chumayela mahungo manene misaveni, hikwayo.—Hlaya Daniyele 7:13, 14; Matewu 24:14.
Ku nga hi khale Yesu u ta tirhisa tamo wa yena ku helisa ku hlupheka hikwako misaveni ne lava va ku yendlako. Hikwavo lava va pfumelako ka Yesu hi ku mu yengisa va ta hanya ke Paradiso misaveni.—Hlaya Pisalema 37:9-11.


text:
Baloyi
Va ka Baloyi, Kumbe Varodzwi va tumbuluka etikweni ra Zimbabwe i vatukulu va Changameri Dombo Hosi ya Varodzwi. Lowu i muti lowu tivekaka eka miti ya Vatsonga. Namuntlha kuna Miti mimbiri yaka Makhuva na Nwamitwa lava nga miti leyintsongo eka lowu wa vatukulu va Changamire vanga Tinhloko ta Muti wa vuhosi lowu yimeleke hi Madanci Xidlavuta Changamire Baloyi.
Leswinga ndzeni
Xithopo xa muti[Lulamisa | edit source]
Khalanga
Munyayi/vanyayi
Mulondzi
Vaka mthondholovhana
Vaka ncila a va ololi
Loko va wu lola wa tshoveka
.
Matimu ya muti[Lulamisa | edit source]
Va ka Baloyi va huma eka N'wa-Hlongeni (A xihaheni). Vatekeriwe vukosi bya vona hileswi vakokwa-xinuna wa vona, va nyikeke Mabhunu swibhamu leswi a vaswikume hinkarhi wa nyimpi ya Mabhunu na Manghezi. Va aka tiko va le ka Bhungeni va ale ku fumiwa hi N'wa-Xivambu hi leswi a ari hosi ya n'wansati. (Xiyenge lexi axi hetisekanga hikuva Varodzwi ava zanga va tekeriwa Vuhosi. Va longoloke kuya fika eMozambique laha ku nga huma nyimba ya Makhuva na Nwamitwa. Namuntlha vatukulu va Changamire va kumeka ePitori vanga ndyanngu ya Vukosi leswi va nga hangalaka Afrika Dzonga,Zimbabwe,Malawi,Botswana na Mozambique avana hosi kanmbe nhloko ya muti wa Barodzwi loya nga ntukulu wa Changamire na Gulukhulu wa nyimba ya Magulasavi hi hala kava mana wakwe i ntukulu wa Gwamba nwana wa Dzavana Mativula ya Munyayi. Vakulela eka vakokwa wa vona mbeleka manana loyi aari ntombhi ya Mhlengwe yaka Cawuke. Nhloko ya Muti lowu i Xidlavuta Madanci Changamire Baloyi loyi anga muyimeri kuya hi tidyondzo ta yena.
Rhavi eka swiyenge swa rixaka ra machangana[Lulamisa | edit source]
Hi ku ya hi Henri Junod va ka Baloyi, va hlayiwa eka rhavi ra Va N'walungu eka rixaka ra machangana. Leri i rhavi Leri kulu eka ma rhavi ya mune lawa Junod a tsaleke ha wona.[1] Vaka Baloyi ahi Machangana i Vatsonga Henri Junod hi nkarhi lowu anga tsala aanga switivi leswaku Vatsonga ni Machangana ahi Nyimba yin'we.
Swivongo leswi yelanaka[Lulamisa | edit source]
Swivongo leswi fambisanaka na xivongo lexi i : Mathebula, Mkansi, Makaringe, Magoveni, Munyai, Matjokana, Xilowa,Mkhalangana hileswi vanga Vakalanga. Va tumbuluka eka Nyimba ya Changamire (Cangamela) Loyi aa a fuma etolo andzhawini ya Mapungubwe namuntlha.
Minkombo[Lulamisa | edit source]
- ↑ Henry Junod - Life of a South African Tribe - Vol 1, Pages 16 - 19
Xipata[Lulamisa | edit source]
baloyi,makaringe,xilowa. ndzi mthondolovhana wa gwamba,wa madanci,wa nengwani,wa magulasavi,wa makhuva, wa nkami, wa phangweni, wa ghulukhulu, wa changamire. ndzi ncila ava ololi loko wo olola wu ta tshoveka wu oloriwa hi mbita ya nyama, ndzi mudyi wa swipame, mudyi wa mihandzu, ndzi khandziya nsinya ndzi chika hi marhavi, ahee khalanga ahee murodzwi ahee ntukulu wa gwamba na dzavani


text:
Milala
Milala kumbe Ncindzu (Raphia australis), i nsinya lowu tiviwaka hi ku humesa Vusurha (byala byo basa) naswona wu kumekaka e ribuweni ra Kosi e Mozambhiki na Afrika Dzonga.[1] Nsinya lowu wu le nghozini yo nyamalala leswi wu tsemiweke ngopfu, hiswona leswi vangeleke ribuwa ra Kosi ri sirheleriwa.[2]
Byala bya Vusurha[Lulamisa | edit source]
Hikuya hi Henri Junod, Vatsonga a va teka nkarhi wavona ku pfelerisa byala bya Vusurha eka minsinya ya milala, ngopfungopfu a Pessene e Komati Poort, laha a tshameke nkarhinyana kona. Junod uhlamusele ndlela leyi byala lebyi abyi hlengeletiwa hayona:
"Khwati a ri tsemewa hi kuya hi tindhuna ta tiko, naswona ndhuna yin'wana na yin'wana yi hlengeleta Vusurha eka milala leyi nga e khwatini ra yona. Nsinya wa Mulala wuvatliwa hi le henhla, ivi andzhaku ka masiku yamune, wu ta vatliwa wu byekela ivi ku tsimbiwa xikhudya xankwakwa, leswaku xi hlengeleta Vusurha bya milala. Loko xikhudya xitele, n'wini wa xona u xiteka axihalatela eka Jomela ra yena ri kala ritala."[3]
Vuxurha lebyi abyi hlayisiwa eka Jomela leri a ri vitiwa gandzelo. Swa yila ku khoma xikhudya, unwa hi xona. Munhu loyi a kumekaka ari kunweni eka xikhudya a a hlamuriwa hindlela leyi landzelaka:
"Xana hova nyoxi, leswi ungo nwa xikhudya xa vanhu?"
Loko a kumeka hindlela leyi, a a bohiwa mavoko na milenge ivi a tshikiwa e handle vusiku hinkwabyo, rikala rixa leswaku a khatisiwa.[4]
Tingula ta Xitsonga[Lulamisa | edit source]
Matluka ya milala yi vitiwa Tinhlamalala, naswona ma tirhisiwa ngopfu ku rhunga tingula to hambana hambana. Junod uhlamusele ndlela leyi tinhlamalala ti omisiwaka naswona tithlela ti lovekiwa eka mivala yo hambana hambana.
Swiyelanisi[Lulamisa | edit source]
- ↑ Hilton-Taylor, C. et al. 1998, Raphia australis
- ↑ Plantz Afrika, Raphia australis, Accessed 2010-02-11
- ↑ Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 2, Pages 40-42
- ↑ Henri-Alexandre Junod, The life of a South African tribe - Vol 2, Page 42


text:
XIDJONDZO 2
Xikwembu I Mani?
1. Hayini hifanele higandzela Xikwembu?
Xikwembu xa ntiyisu hi xona xingamaha swilo hinkwaswu. Axi na masungulu naswona axingevi na makumu. (Tipisalema 90:2) Xahirhandza; hikolahu, xihinyike mahungu yotsakisa lamakumekaka Bibeleni. (1 Timotiya 1:11) Leswi xihinyikeke wutomi, hifanele higandzela xona ntsena. — Lerha Nhlavutelo 4:11.
2. Xana Xikwembu i munhu wa njhani?
Aku na munhu lweyi angake avona Xikwembu hikuva xona i moya, leswivulaka leswaku xitlakukile naswona xi ni wutlharhi lotlula la vanhu. (Yohane 1:18; 4:24) Hambileswo, hingaswikota kutiva wumunhu la xona hi kuvona swilo leswi xiswimaheke. Hi xikombisu, amihandzu ni swiluva swo hambanahambana swihikomba wutlharhi ni lirhandzu la xona. Wukulu la swilo leswi xiswimaheke swotani hi tilu, tinyeleti ni dlambu swihikomba ntamu wa xona. — Lerha Varhoma 1:20.
Hingativa swotala hi wumunhu la Xikwembu loko hidjondza Bibele. Hi xikombisu, lihibyela hi leswi Xikwembu xiswirhandzaka ni leswi xingaswirhandziki, leswi xiswimahaka loko vanhu vayendla swilo leswinene kumbe loko vamaha swilo swobiha. — Lerha Tipisalema 103:7-10.
3. Xana vitu la Xikwembu i mani?
Yesu ate: “Tata wa hina lweyi anga matilweni, vitu la wena alihlawuleke.” (Matewu 6:9) Hambileswi Xikwembu xinga ni mavitaniwela yotala, xi ni vitu lin’we ntsena. Ka tirimi tin’wani vitu leli livitaniwa hi ndlela leyihambaneke; kambe hi xiChangana i “Yehovha.” — Lerha Esaya 42:8.
Ka ma Bibele yotala vitu la Xikwembu lisusiwile ivi kuvekiwa mavitaniwela lamange Hosi kumbe Xikwembu. Kambe loko Bibele litsaliwile, vitu la Xikwembu alikumeka makhambi lamatlulaka 7.000. Phela, hambi nkama lowu Yesu adjondziseke vanhu ntiyisu hi Xikwembu avabyele ni vitu la xona. — Lerha Yohane 17:26.
4. Xana Yehovha wakhatala hi hina?
Leswi vanhu vanyingi vahluphekaka, xana swikomba leswaku Yehovha i Xikwembu lexinga khataliki hi hina? Ku ni lavavulaka leswaku loko hihlupheka, Xikwembu xohiringa. Kuvula leswo i mavunwa. — Lerha Yakobo 1:13.
Xikwembu xihiyendle hi ndlela ya kukota kutilangela leswi hilavaka kuswiyendla. Xana ahiwutlangeli ntshunxeko wa hina wotilangela kutirhela Xikwembu? (Yoxuwa 24:15) Lexitwisaka kuvava, vanhu van’wani valanga kumahela van’wani swilo swobiha; i hikolahu ka leswo vanhu votala vahluphekaka. Phela Yehovha atwa kuvava loko avona wubihi lolelo. — Lerha Genesa 6:5, 6.
Yehovha i Xikwembu lexikhatalaka hi hina. Xilava leswaku hitikhorisa hi wutomi. Kungalikhale, xitahelisa kuhlupheka hinkwaku ni lava kuvangaka. Kutafikela swoswi, xi ni xivangelo lexitwalaka xopfumelela kuhlupheka. Ka djondzo 8 ya broxura leli hitadjondza hi xivangelo xa kona. — Lerha 2 Petro 2:9; 3:7, 13.
5. Xana hingaliyakisa kuyini wuxaka la hina ni Xikwembu?
Yehovha ahirhamba leswaku hitshinela ka yena hi kumaha xikhongelo. Wakhatala hi mun’wani ni mun’wani wa hina. (Tipisalema 65:2; 145:18) Atiyimisele kuhirivalela. Wayivona minzamu ya hina yolava kumutsakisa, hambiloko hipfa hitsandzeka. Hikolaho, hingaswikota kuva ni wuxaka lelitiyeke ni Xikwembu. — Lerha Tipisalema 103:12-14; Yakobo 4:8.
Leswi Yehovha ahinyikeke wutomi, hifanele himurhandza kutlula ndlela leyi hirhandzaka munhu wihi ni wihi. (Marka 12:30) Loko uya ukombisa lirhandzu la wena ka Xikwembu hi kudjondza leswi engetelekeke ni kumaha leswi xiswirhandzaka, utaya utshinela swinene ka xona. — Lerha 1 Timotiya 2:4; 1 Yohane 5:3.


text:
I Mani Musunguri Wa N’wina?
Nhlengeletano ya Timbhoni ta Yehovha yi sungule eku heleni ka malembe ya va-1800. Hi nkarhi wolowo, ntlawa lowutsongo wa swichudeni swa Bibele lowu a wu tshama ekusuhi na Pittsburgh ePennsylvania le United States, wu sungule ku kambisisa Bibele hi vukheta. A wu kambisisa leswi a swi dyondzisiwa etikerekeni ku vona loko swi fana ni leswi Bibele yi swi dyondzisaka hakunene. Kutani wu sungule ku kandziyisa leswi wu swi dyondzeke eka tibuku, maphepha-hungu ni le ka magazini lowu sweswi wu vuriwaka Xihondzo Xo Rindza—Xi Huwelela Mfumo Wa Yehovha.
Eka ntlawa wolowo a ku ri ni wanuna loyi a a vuriwa Charles Taze Russell. Hi nkarhi wolowo a a rhangela eka ntirho wo dyondzisa Bibele naswona u ve muhleri wo sungula wa Xihondzo Xo Rindza kambe a ku nga ri yena musunguri wa vukhongeri lebyintshwa. Xikongomelo xa Russell ni Swichudeni swin’wana swa Bibele, a ku ri ku dyondzisa tidyondzo ta Yesu Kreste ni ku endla leswi a swi endliwa hi vandlha ra Vakreste vo sungula. Leswi Yesu ku nga Musunguri wa Vukreste, hi n’wi teka a ri yena musunguri wa nhlengeletano ya hina.—Vakolosa 1:18-20.
DYONDZA SWO TALA
XIHONDZO XO RINDZA (NKANDZIYISO WA VANDLHA)
“A Hi Ringaniseni Tsalwa Hi Tsalwa”
Loko hi ri karhi hi hlaya ndzimana ya Bibele, mongo wa yona wu nga hi pfuna njhani ku twisisa nhlamuselo?


text:
Ndi zwinwe vho ePDF (perpetual licence)
"Heyi ndi nganeaine ya amba nga u tambudzwa ha ṅwana nga ngomu muṱani. Kha hei nganea hu ḓo thusalea vhabebi na vhana na vhoṱhe vha kwameaho nga thaidzo iyi kha ḽa vha tshilaho. Zwi ri sumbedza uri zwiito izwi a zwi itwi fhedzi nga vho mugede na avho vhane ra sa vha humbulele vha nga zwi ita Vha khazwo. Tshitshavha tshi tea u dzula tsho ruḓa maṱo, saizwi dada ḓumbu mazwikule ḽi tshi khou fhefheḓa.
This eBook is in ePDF format, which enables you to:
• View the entire book offline on desktop or tablet;
• Search for and highlight text; and
• Add and edit personal notes directly in your eBook."


text:
LESWI NGA PFUNAKA NDYANGU | KU KURISA VANA
Ndlela Yo Langutana Ni Swifafa
NTLHONTLHO
N’wana wa wena loyi a nga ni malembe mambirhi, loko a hlundzukile u tlhava mukhosi, a raharaha milenge ni ku himetela swilo. Wa tivutisa u ku: ‘Xana n’wana wa mina u hanye kahle? Xana u va ni swifafa hikwalaho ka swilo swin’wana leswi ndzi nga swi endliki kahle? Xana u ta kala a wu tshika mukhuva lowu?’
U nga swi kota ku pfuna n’wana wa wena loyi a nga ni malembe mambirhi leswaku a tshika mukhuva lowu. Kambe, sungula hi ku tiva leswi wu vangaka.
LESWI WU VANGAKA
Vana a va swi koti ku lawula mintlhaveko ya vona. Sweswo swi nga va endla va tshamela ku va ni swifafa. Kambe ku na swin’wana leswi nga va endlaka va va ni swifafa.
Anakanya hi ku cinca loku n’wana a langutanaka na kona loko a ri ni malembe ya kwalomu ka mambirhi. Ku sukela loko a ha ku velekiwa, vatswari vakwe a va n’wi endlela xin’wana ni xin’wana. Hi xikombiso, loko a rila a va ta hi ku tsutsuma. ‘Xana n’wana loyi wo vabya? Xana u khomiwe hi ndlala? Xana u lava ku dyisiwa? Xana u lava ku cinciwa napukeni?’ Vatswari va endle hinkwaswo leswi va nga swi kotaka leswaku va antswisa xiyimo. Sweswo a swi fanerile hikuva xihlangi xi titshege hi ku helela hi vatswari va xona.
Kambe, loko n’wana a ri ni malembe ya kwalomu ka mambirhi, u sungula ku xiya leswaku vatswari vakwe a va ha n’wi endleli xin’wana ni xin’wana lexi a xi lavaka hi nkarhi lowu a wu lavaka. Entiyisweni, ematshan’weni yo n’wi endlela xin’wana ni xin’wana, va langutele leswaku a endla leswi va n’wi byelaka swona. Sweswi swilo se swi cincile kutani swi nga ha endleka leswaku n’wana loyi a nga ni malembe mambirhi a nga ku amukeli hi ku olova ku cinca koloko xisweswo a nga ha kombisa ku vilela hi ku va ni swifafa.
Hi ntolovelo, hi ku famba ka nkarhi n’wana wa swi tolovela leswaku vatswari vakwe i valeteri vakwe ku nga ri switirhi swa yena. Nakambe mhaka yo tsakisa hileswaku wa swi xiya leswaku leswi a faneleke a swi endla i ku ‘yingisa vatswari vakwe.’ (Vakolosa 3:20) Hi nkarhi lowu fanaka, a nga ha ringa vatswari vakwe ku vona leswaku va ta n’wi lehisela mbilu ku fikela kwihi loko a tshamela ku va ni swifafa.
LESWI U NGA SWI ENDLAKA
Vana la twisisaka. N’wana wa wena a hi munhu lonkulu loyi a nga ni miri lowutsongo. Leswi a nga swi kotiki ku lawula mintlhaveko yakwe, a nga ha hlundzuka ku tlula mpimo. N’wi langute exikandzeni leswaku u ta twisisa xiyimo xakwe.—Nawu wa Bibele: 1 Vakorinto 13:11.
U nga hlundzuki. Loko n’wana wa wena a ri ni swifafa, ku hela mbilu a swi nge ku pfuni nchumu. Honisa swifafa sweswo hilaha u nga kotaka hakona naswona u nga hatliseli ku hlundzuka. Loko u tiva leswi vangaka swifafa swi ta ku pfuna leswaku u nga hlundzuki.—Nawu wa Bibele: Swivuriso 19:11.
U nga pfumeleli xin’wana ni xin’wana. Loko u pfumelela xin’wana ni xin’wana lexi n’wana wa wena a xi lavaka, a nga ha va ni swifafa enkarhini lowu taka loko a lava nchumu wo karhi. Komba n’wana wa wena hi moya wo rhula leswaku leswi u swi vulaka a wu nge swi cinci.—Nawu wa Bibele: Matewu 5:37.
Loko u tiva leswi vangaka swifafa swi ta ku pfuna leswaku u nga hlundzuki
Lehisa mbilu. U nga languteli leswaku swifafa swi ta hela hi siku rin’we, ngopfu-ngopfu loko n’wana wa wena a swi xiyile leswaku swifafa swakwe swi endla leswaku u n’wi nyika leswi a swi lavaka. Hambiswiritano, loko u angula hi ndlela leyi faneleke naswona u nga cinca-cinci, swi nga ha hunguteka swifafa sweswo. Hi ku famba ka nkarhi, swi ta helela makumu. Bibele yi ri: “Rirhandzu ri ni mbilu yo leha.”—1 Vakorinto 13:4.
Nakambe, ringeta leswi landzelaka:
Loko swifafa swi sungula, tlakula n’wana wa wena (loko swi koteka) handle ko n’wi twisa ku vava naswona u n’wi sivela ku himetela swilo. U nga n’wi holoveli. Yimela swifafa sweswo swi hela. Eku heteleleni, u ta swi xiya leswaku swifafa swakwe a swi n’wi pfunanga hi nchumu.
Hlawula kamara leri u nga ta pfalela n’wana wa wena eka rona loko a sungula ku va ni swifafa. N’wi byele leswaku u ta huma loko se a miyerile kutani u n’wi tshika kwalaho.
Loko n’wana wa wena a sungula swifafa entalweni wa vanhu, n’wi kokele etlhelo. U nga n’wi nyiki swilo leswi a swi lavaka hileswi a endleke tano entalweni wa vanhu. Sweswo swi nga endla leswaku n’wana wa wena a tibyela leswaku loko a va ni swifafa u ta kuma xin’wana ni xin’wana lexi a xi lavaka.