text:
Vukhongeri Lebyi Amukelekaka Eka Xikwembu Byi Dyondzisa Vanhu Leswaku Va Xixima Rito Ra Xikwembu
YESU u dyondzise vanhu leswaku va xixima Rito ra Xikwembu, ku nga Bibele. Leswi swi vonake eka ndlela leyi Yesu a hlamuleke ha yona loko a ringiwa hi Diyavulosi. (Matewu 4:4-11) Hi xikombiso, xana Yesu u angule njhani loko Sathana a n’wi ringa leswaku a hundzula maribye ya va xinkwa? Yesu u hlule ndzingo wolowo hi ku tshaha marito ya Muxe lama huhuteriweke lawa u nga ma hlayaka eka Deteronoma 8:3. Xana Yesu u angule njhani loko Diyavulosi a n’wi tshembisa leswaku u ta n’wi nyika vulawuri bya mimfumo hinkwayo ya misava loko o n’wi gandzela? U arile hi ku va a tshaha nawu lowu nga eMatsalweni lowu nga eka Deteronoma 6:13.
Hambileswi Yesu a a ri N’wana wa Xikwembu a a tirhisa Bibele loko a dyondzisa. Naswona a nga kalanga a honisa Rito ra Xikwembu hikwalaho ka mindhavuko ya vanhu. (Yohane 7:16-18) Hambiswiritano, varhangeri vo tala va vukhongeri va le minkarhini ya Yesu a va ri xiximanga Rito ra Xikwembu hilaha Yesu a a ri xixima hakona. Hikwalaho ka yini? Hikuva mindhavuko ya vona a va yi teka yi ri ya nkoka swinene ku tlula Matsalwa yo Kwetsima. Handle ko ba mariri, Yesu u byele vavanuna volavo va vukhongeri a ku: “Mi endle rito ra Xikwembu ri nga tirhi hikwalaho ka ndhavuko wa n’wina. N’wina vakanganyisi, Esaya u profete hilaha ku faneleke malunghana na n’wina, loko a ku, ‘Vanhu lava va ndzi xixima hi milomu ya vona, kambe timbilu ta vona ti le kule swinene na mina. Va tama va ndzi gandzela swa hava, hikuva va dyondzisa swileriso swa vanhu va swi endla tidyondzo leti nga enawini.’”—Matewu 15:6-9, Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima.
Vukhongeri byo tala emisaveni, bya Vukreste ni lebyi nga riki bya Vukreste, byi vula leswaku byi xixima Bibele. Nilokoswiritano, i byingani vukhongeri lebyi u byi tivaka lebyi papalataka mindhavuko ya vanhu loko yi lwisana hi ku kongoma ni tidyondzo leti kumekaka eRitweni ra Xikwembu? Kambisisa swivutiso swimbirhi leswi landzelaka.
NHLOKO-MHAKA: Swithopo swa varhangeri va vukhongeri.
LESWI BIBELE YI SWI DYONDZISAKA:
Yesu u sole varhangeri va vukhongeri va le nkarhini wakwe hikwalaho ka leswi a va rhandza swithopo ni ku lava ku va ni ndhuma. U vule leswaku vavanuna volavo va rhandza “switshamo swa le mahlweni eminkhubyeni, ni switshamo leswo rhanga emasinagogeni, ni ku losiwa emintsendzeleni, ni ku vuriwa hi vanhu: Rabi (hi leswaku mufundhisi).” Kutani Yesu u byele vadyondzisiwa vakwe a ku: “Mi nga tshuki mi vuriwa Rabi, hikuva mufundhisi wa n’wina i un’we; kutani n’wina hinkwenu mi vamakwenu. Kambe mi nga tshuki mi vula munhu la misaveni, tatana, hikuva i un’we ntsena la nga Tata wa n’wina, hi loyi a nge matilweni.”—Matewu 23:1-10, Bibele Ya Xitsonga.
XIVUTISO:
Xana varhangeri va vukhongeri lebyi va rhandza ku vitaniwa hi swithopo swo va xixima naswona va tilavela ndhuma endhawini leyi va tshamaka eka yona kumbe va yingisa xileriso xa Yesu xa leswaku va papalata sweswo?
NHLOKO-MHAKA: Ku tirhisiwa ka swifaniso evugandzerini.
LESWI BIBELE YI SWI DYONDZISAKA:
“U nga tshuki u tiendlela xifaniso lexi vatliweke, niloko xi ri xifaniso xihi ni xihi xa swilo leswi nge henhla etilweni, ni loko xi ri xa swilo leswi nge hansi emisaveni, ni loko xi ri xa swilo leswi nge matini, ehansi ka misava. U nga tshuki u swi nkhisamela, ni loko ku ri ku swi tirhela.”—Eksoda 20:4, 5, Bibele Ya Xitsonga.
Muapostola Yohane u tsalele Vakreste a ku: “Tivoneleni swifaniso.”—1 Yohane 5:21, Vuhundzuluxeri Bya Misava Leyintshwa Bya Matsalwa Yo Kwetsima.
XIVUTISO:
Xana vukhongeri lebyi byi yingisa xileriso lexi nga eBibeleni xo papalata ku tirhisa swifaniso evugandzerini bya Xikwembu?
U Nga Kuma Ndlela Leyinene
Ku nga khathariseki tindlela to tala to hambana-hambana ta vukhongeri leti nga kona namuntlha, u nga yi kuma ndlela yin’we leyi kongomisaka evuton’wini. Swi tele swilo leswi nga ku pfunaka ku vona “vukhongeri lebyi tengeke, lebyi nga riki na xisandzu emahlweni ka Xikwembu.” (Yakobo 1:27, Bibele Ya Xitsonga) Matsalwa lama ma tlhuvutsiweke eka swihloko leswi ma nga ha tirha tanihi mimfungho yo kongomisa leyi yi nga ku kongomisaka eka vukhongeri lebyi amukelekaka eka Xikwembu.
Ha yini u nga kombeli Timbhoni ta Yehovha ti ku nyika tinhlamulo ta swivutiso leswi vutisiweke eka swihloko leswi? Loko u ri karhi u anakanyisisa hi leswi ti swi vulaka landzela xikombiso xa vanhu lava a va tshama emutini wa Beriya hi lembe-xidzana ro sungula. Endzhaku ka loko va yingise leswi muapostola Pawulo a va chumayeleke swona, “va [kambisise] Matsalwa masiku hinkwawo, va lava ku tiva leswaku xana timhaka ti tano xana.” (Mintirho 17:11, Bibele—Mahungu Lamanene) Loko u xixima Rito ra Xikwembu naswona u hisekela ku ri hlaya hilaha Vaberiya a va endla hakona, u ta kuma ndlela leyi yisaka evuton’wini. Swi le ka wena leswaku hi yihi ndlela leyi u nga ta yi hlawula endzhaku ka loko u kambisise leswi Matsalwa ma swi vulaka.
Hi byihi vukhongeri lebyi khutazaka vanhu leswaku va hlaya Matsalwa ku vona leswaku leswi va swi dyondzaka i ntiyiso hakunene?


c: text/html

text:
Huvo Leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha
Huvo Leyi Fumaka ya Timbhoni ta Yehovha i ntlawa lowu rhangelaka wa Timbhoni ta Yehovha wu kumeka Brooklyn, New York. Huvo leyi wu humesa tidyondzo, wu vonelela ku humesiwa ka minkandziyiso ni tinhlengeletano, ni ku rhangela mintlawa hinkwayo emisaveni hinkwayo. Minkandziyiso ya Timbhoni yi vulavula hi Huvo Leyi Fumaka tanihi hi valandzeri va Kreste ku nga ri varhangeri va vukhongeri.
Hlayo ya vona yi hambanahambanilie, ku sukela ka nkombo(2014–sweswi) ku ya nhungu(1974–1980) wa swirho. Swirho swintshwa swa Huvo Leyi Fumaka swi hlawuriwa hi leswi swi vaka na swi ri kona.
Matimu[Lulamisa | edit source]
Ku sukela loko yi simekiwa, the Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania yi fambisiwe hi presidente ni ntlawa wa vafambisi. ku ta fika January 1976, presidente a ku ri yena

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ndi Mini Zwine Ṱhanzi dza Yehova vha Zwi Tenda?
Samusi ri Ṱhanzi dza Yehova, ri lingedza u tevhela Vhukriste he Yesu a vhu funza na he vhaapostola vha vhu ita. Ino thero i nweledza zwine ra tenda zwone.
Mudzimu. Ri gwadamela Mudzimu muthihi wa ngoho ane a vha Ramaanḓaoṱhe, Musiki, ane dzina ḽawe ḽa vha Yehova. (Psalme ya 83:18; Nzumbululo 4: 11) Ndi Mudzimu wa Abrahamu, Mushe, na Yesu.—Ekisodo 3:6; 32:11; Yohane 20:17.
Bivhili. Ri dzhia Bivhili sa mulaedza we Mudzimu a u hevhedzela vhathu. (Yohane 17:17; 2 Timotheo 3: 16) Ri thea zwine ra zwi tenda kha bugu dzoṱhe dza 66, dzine dza katela “Thestamennde ya Kale” na “Testamennde Ntswa.” Muphurofesa Jason D. BeDuhn o zwi ṱalusa nga nḓila yo teaho musi a tshi ṅwala uri Ṱhanzi dza Yehova vha thea “zwine vha zwi tenda na zwine vha zwi ita kha zwine vha zwi vhala Bivhilini vha songo thoma vha tou humbulela zwine zwa wanala henefho.” *
Naho ri tshi tenda Bivhili yoṱhe, a ri fhisei nga nḓila yo kalulaho. Ri ṱhogomela uri zwipiḓa zwa Bivhili zwo ṅwalwa nga luambo lwa pfanyisedzo nahone a ro ngo fanela u zwi dzhia nga ho livhaho.—Nzumbululo 1:1.
Yesu. Ri tevhela pfunzo na tsumbo zwa Yesu Kristo na u mu hulisa sa Mutshidzi washu na Murwa wa Mudzimu. (Mateo 20:28; Mishumo 5: 31) Nga zwenezwo, ri Vhakriste. (Mishumo 11:26) Naho zwo ralo, ro guda Bivhilini uri Yesu a si Mudzimu Ramaanḓaoṱhe nahone a hu na Maṅwalo ane a tikedza pfunzothendwa ya Vhuraruthihi .—Yohane 14:28.
Muvhuso wa Mudzimu. Wonoyu ndi muvhuso wa vhukuma u re ṱaḓulu, a si vhuimo mbiluni dza Vhakriste. U ḓo fhelisa mivhuso ya vhathu nahone wa khunyeledza ndivho ya Mudzimu nga ḽifhasi. (Daniele 2:44; Mateo 6: 9, 10) U ḓo dzhia vhukando hu si kale samusi vhuporofita ha Bivhili vhu tshi sumbedza uri ri khou tshila “maḓuvhani a vhufhelo.”—2 Timotheo 3: 1-5; Mateo 24:3-14.
Yesu ndi Khosi ya Muvhuso wa Mudzimu ṱaḓulu. O thoma u vhusa nga 1914.—Nzumbululo 11:15.
U tshidzwa. U vhofhololwa kha tshivhi na lufu zwi konadzea nga tshiṱhavhelo tshi rengululaho tsha Yesu. (Mateo 20:28; Mishumo 4:12) U itela uri vhathu vha vhuyelwe nga tshenetsho tshiṱhavhelo, vha fanela u vha na lutendo kha Yesu nahone vha shandule matshilele avho nahone vha lovhedzwe. (Mateo 28:19, 20; Yohane 3:16; Mishumo 3:19, 20) Mishumo ya muthu i sumbedza uri lutendo lwawe lu a tshila. (Yakobo 2:24, 26) Naho zwo ralo, u tshidzwa a hu rengisiwi—hu wanwa nga “vhuthu vhuhulu ha Mudzimu.”—Vhagalata 2:16, 21.
Ḽiṱaḓulu. Yehova Mudzimu, Yesu Kristo, na vharuṅwa vha fulufhedzeaho ndi vhathu vha muya. * (Psalme ya 103:19-21; Mishumo 7:55) Tshigwada tshiṱuku tsha vhathu—vha 144 000—tshi ḓo vuselwa ṱaḓulu u itela u vhusa na Yesu Muvhusoni.—Daniele 7:27; 2 Timotheo 2:12; Nzumbululo 5:9, 10; 14:1, 3.
Ḽifhasi. Mudzimu o sika ḽifhasi uri ḽi vhe haya ha vhathu ha tshoṱhe. (Psalme ya 104:5; 115:16; Muhuweleli 1:4) Mudzimu u ḓo ita uri vhathu vha thetshelesaho vha vhe na mutakalo wo fhelelaho na vhutshilo vhu sa fheli paradisoni kha ḽifhasi.—Psalme ya 37:11, 34.
Vhuvhi na tshengelo. Zwenezwo zwo thoma musi muṅwe wa vharuṅwa vha Mudzimu a tshi vha ḽishandukwa. (Yohane 8:44) Onoyo muruṅwa we nga murahu ha vhushandukwa hawe a vhidzwa “Sathane” na “Diabolo,” o fhura vhavhingani vha u thoma uri vha mu tevhele, nahone zwenezwo zwa ita uri hu vhe na masiandoitwa a si avhuḓi kha vhaḓuhulu vhavho. (Genesi 3:1-6; Vharoma 5:12) U itela u dzudzanya nga nḓila yo teaho mafhungo a matshilele e a bveledzwa nga Sathane, Yehova o tendela vhuvhi na tshengelo, fhedzi a nga si zwi tendele zwi tshi bvela phanḓa lwa tshoṱhe.
Lufu. Vhathu vho faho a vha tsheeho. (Psalme ya 146:4; Muhuweleli 9:5, 10) A vha shengedzwi muliloni wa hele.
Mudzimu u ḓo vusa vhathu vha dzibilioni vho faho. (Mishumo 24:15) Naho zwo ralo, vhane vha hana u guda nḓila dza Mudzimu musi vho no vuswa uri vha tshile vha ḓo fheliswa hu si tsha vha na fulufhelo ḽa uri vha vuswe.—Nzumbululo 20:5.
Muṱa. Ri tevhela maitele a Mudzimu malugana na mbingano samusi muṱa u mbofho ya munna muthihi na mufumakadzi muthihi, u ḓifara luvhi nga zwa vhudzekani ndi tshone tshiitisi tshi tshoṱhe tsha u ṱalana. (Mateo 19:4-9) Ri na vhungoho ha uri vhuṱali vhune ra vhu wana Bivhilini vhu thusa miṱa uri i bvelele.— Vhaefesa 5:22–6:1.
Vhurabeli hashu. A ri gwadameli tshifhambano kana zwiṅwe zwifanyiso. (Doiteronomio 4:15-19; 1 Yohane 5:21) Masia a ndeme a vhurabeli hashu a katela zwi tevhelaho:
● U rabela Mudzimu.—Vhafilipi 4:6.
● U vhala na u guda Bivhili.—Psalme ya 1:1-3.
● U elekanya nga ha zwine ra zwi guda Bivhilini.— Psalme ya 77:12.
● U kuvhangana u itela u rabela, u guda Bivhili, u imba, u amba nga ha zwine ra zwi tenda na u ṱuṱuwedza Dziṱhanzi nga riṋe na vhaṅwe.— Vhakolosa 3:16; Vhaheberu 10:23-25.
● U huwelela “mafhungo maḓifha a Muvhuso.”—Mateo 24:14.
● U thusa vha shayaho.—Yakobo 2:14-17.
● U fhaṱa na u ṱhogomela Holo dza Muvhuso na zwiṅwe zwifhaṱo zwine zwa shumiswa u itela u isa phanḓa mushumo wa shango ḽoṱhe wa u funza Bivhili.—Psalme ya 127:1.
● U shela mulenzhe kha u thusa vho welwaho nga khombo.—Mishumo 11:27-30.
-
Ndangulo yashu. Ro dzudzanywa u ya nga zwivhidzo, tshivhidzo tshiṅwe na tshiṅwe tshi lavheleswa nga mudzudzanyi wa tshigwada tsha vhahulwane. Naho zwo ralo, vhahulwane a si tshigwada tsha vhafunzi, nahone a vha holelwi. (Mateo 10:8; 23:8) A ri bvisi tshafumi, nahone a ri bvisi kose-kose miṱanganoni yashu. (2 Vhakorinta 9:7) Mishumo yashu yoṱhe i tikedzwa nga miṋeelo ya vhathu vhane ha si phaḓalazwe madzina avho.
Vhanna vhane vha vhumba Tshigwada tshi Langaho, vhane vha vha tshigwada tshiṱuku tsha Vhakriste vho vhibvaho vhane vha shuma ofisini dzashu khulwane, vha ṋea vhulivhisi Ṱhanzi dza Yehova shangoni ḽoṱhe.—Mateo 24:45.
Vhuthihi hashu. Ri na vhuthihi u mona na shango ḽoṱhe nahone ri tenda zwithu zwithihi. (1 Vhakorinta 1:10) Ri dovha ra ḓiimisela u sa vha na tshiṱalula musi zwi tshi ḓa kha u shumisana na vhaṅwe, mvelele, lukanda, kana vhuimo. (Mishumo 10:34, 35; Yakobo 2:4) Naho zwo ralo, vhuthihi hashu vhu a ri tendela uri ri ḓikhethele. Ṱhanzi iṅwe na iṅwe i ḓidzhiela phetho u tendelana na luvalo lwayo lwo gudiswaho nga Bivhili.—Vharoma 14:1-4; Vhaheberu 5:14.
Vhuḓifari hashu. Ri lwela u sumbedza lufuno lu si lwa tseḓa kha zwoṱhe zwine ra zwi ita. (Yohane 13:34, 35) Ri iledza u ita zwithu zwi sa takadzi Mudzimu, u katela na u sa shumisa luvhi malofha nga u hana musi hu tshi ambiwa uri ri shelwe malofha. (Mishumo 15:28, 29; Vhagalata 5:19-21) Ri na mulalo nahone a ri ḓidzhenisi kha dzinndwa. (Mateo 5:9; Yesaya 2:4) Ri ṱhonifha muvhuso wa hune ra dzula hone nahone ri thetshelesa milayo yawo, tenda i sa iti uri ri si thetshelese milayo ya Mudzimu.—Mateo 22:21; Mishumo 5:29.
Vhushaka hashu na vhaṅwe. Yesu o laedza a ri: “U tea u funa wahau vhunga u tshi ḓifuna.” A dovha a ri Vhakriste “a vha tshipiḓa tsha shango.” (Mateo 22:39; Yohane 17:16) Nga zwenezwo, ri lingedza u “itel[a] vhathu vhoṱhe zwivhuya,” fhedzi a ri dzhii sia kha zwa politiki nahone ri iledza u ḓiṱanganya na vhuṅwe vhurereli. (Vhagalata 6:10; 2 Vhakorinta 6:14) Naho zwo ralo, ri ṱhonifha phetho dzine vhaṅwe vha dzi dzhia malugana na zwenezwo zwithu.—Vharoma 14:12.
Arali ni na dziṅwe mbudziso nga ha zwine Ṱhanzi dza Yehova dza zwi tenda, ni nga vhala zwo engedzeaho nga ha riṋe kha website yashu, kwamani iṅwe ya ofisi dzashu, ni ye Holoni ya Muvhuso ya hune na dzula hone, kana ni ambe na muṅwe wa Ṱhanzi wa hune na dzula hone.
^ phar. 4 Sedzani Truth in Translation, siaṱari 165.
^ phar. 10 Vharuṅwa vhavhi vho pandelwa ṱaḓulu, naho vho bvela phanḓa vha tshi tshila fhethu ha muya.—Nzumbululo 12:7-9.
Gudani Zwo Engedzeaho
MBUDZISO DZINE DZA ANZELA U VHUDZISWA
Ndi Nnyi Muthomi wa Ṱhanzi dza Yehova?
Vhalani uri ndi ngani Charles Taze Russell a si muthomi wa vhurereli vhuswa.
MBUDZISO DZINE DZA ANZELA U VHUDZISWA
Naa Ṱhanzi dza Yehova vha na Bivhili Yavho?
U shumisa ṱhalutshedzelo dzo fhamba-fhambanaho dza Bivhili zwi nga khwinisa nḓila ine na guda ngayo Bivhili. Hu na mbuno tharu dzine zwihuluhulu dza ita uri zwi vhe zwa ndeme u shumisa na New World Translation of the Holy Scriptures musi ni tshi guda.
MBUDZISO DZINE DZA ANZELA U VHUDZISWA
Ndi Ngani Ṱhanzi Dza Yehova Vha Sa Pembeleli Ḓuvha Ḽa Mabebo?
Ṱhogomelani masia maṋa a u pembelela maḓuvha a mabebo ane a sumbedza uri ndi ngani Mudzimu a sa takadzwi ngao.
MBUDZISO DZINE DZA ANZELA U VHUDZISWA
Naa Ṱhanzi dza Yehova vha a tenda kha Yesu?
Ṱhogomelani zwi itaho uri u tenda kha Yesu zwi vhe zwa ndeme kha Vhakriste vha ngoho.
NDI VHAFHIO VHANE VHA KHOU ITA ZWI FUNWAHO NGA YEHOVA ṊAMUSI?
Ṱhanzi Dza Yehova Ndi Vhathu-ḓe?
Ni ḓivha Ṱhanzi dza Yehova nngana? Ni ḓivha mini zwa vhukuma nga ha riṋe?


text:
XIDYONDZO 2
Xikwembu Ni Mani?
1. Njhani hi fanele ku dumisa Xikwembu?
Xikwembu xe tiyiso hi xona, Mutumbuluxi we swilo hikwaswo. Xi hava masungulo nakambe xi hava maheleleni. (Pisalema 90:2) Hi xona n’winyi we mahungo manene a kumekako ke Bibele. (1 Timotiya 1:11) Hikusa Xikwembu xi hi nyikile lihanyo, hi fanele hi xi dumisa.—Hlaya Nhlavutelo 4:11.
2. Xikwembu xi njhani?
Ku hava munhu a nga tshama a vona Xikwembu hikuva i Moya. Lihanyo la xona li hambane ne le vanhu va nge ne mirhi ye nyama va tshamako misaveni. (Yohane 1:18; 4:24) Kambe swihitano ha kota ku vona leswi Xikwembu xi nga xi swona ku suka ke leswi xi nga swi tumbuluxa. Enge hi leswi mihandzo yo hambana hambana ne maluva swi kombeta lirhandzo la xona ne vutlharhi. Swilo hikwaswo leswi xi nga tumbuluxa swi kombeta tamo wa xona.—Hlaya Varhoma 1:20.
Ha kota ku dyondza swo tala hehleni ke Xikwembu hi ku hlaya Bibele. Yi hi byela leswi Xikwembu xi rhandzako ne leswi xi nga rhandziko, ndlela leyi xi khomako vanhu, ne laha xi yendlako ke swiyimo swo hambana hambana.—Hlaya Pisalema 103:7-10.
3. Xikwembu xi ne vito ke?
Yesu u te: “Bava va hina va nge le tilweni, vito la n’wina a li basisiwe.” (Matewu 6:9) Hambi leswi Xikwembu xi nge ne ma vito eku kulisa o tala, xi ne vito lin’we. Ke tin’wani tirhimi to hambana hambana vito leli li vi taniwa swo hambana. Ke Xichangana le wa “Yehovha.” Kambe van’wani vanhu va vitana eku “Yahwe.”—Hlaya Pisalema 83:18.
Vito le Xikwembu li susiwe ke tin’wani Tibibele va vekela eku Hosi kumbe Xikwembu. Kambe karhi Bibele yi nga tsaliwa a yi hine vito le Xikwembu ku rhingana ka 7 000. Yesu u yendlile eku vito le Xikwembu li tivikaniwa karhi a nga dyondzisa vanhu hehleni ke Xikwembu.—Hlaya Yohane 17:26.
4. Yehovha wa hi cuvukela ke?
Maxaniseko hikwawo misaveni a vula eku Yehovha Xikwembu xi nga hi cuvukeliko ke? Van’wani ve Xikwembu xi yendla eku hi hlupheka xa hi ringa, kambe leswi mavunwa.—Hlaya Yakobo 1:13.
Xikwembu xi nyikile vanhu eku va ti hlawulela. A hi khesi ke ku nyikiwa ku ti hlawulela eku hi khongela Xikwembu? (Yoxuwa 24:15) Kambe van’wani va hlawula ku yendlela van’wani swo biha, se vubihi bya tala. Swa vavisa Yehovha ku vona vubihi byobyo.—Hlaya Genesa 6:5, 6.
Yehovha Xikwembu xi hi khatalelako. Xi lava eku hi hanya ka hi tsaka. Ku nga hi khale xi ta susa maxaniseko hikwawo ne lava va ma yendlako. Karhi lowu xi ne leswi xi yendlelako eku pfumelela ku xaniseka ke karhinyana wa lowu. Ke Xidyondzo 8, hi ta dyondza eku xi yendlela yini.—Hlaya 2 Petro 2:9; 3:7, 13.
5. Hi nga tshinela njhani ku suhani ne Xikwembu?
Yehovha wa hi rhamba eku hi tshinela ku suhani na yena hi mukhongelo. U tsakisiwa hi mun’wani ne mun’wani wa hina. (Pisalema 65:2; 145:18) U lava ku hi rhivalela. Wa tiva eku lava ka hina eku hi mu tsakisa, hambi karhi un’wani hi tsandzeka. Swi hava mhaka eku hi vanhu ve swidyoho, ha kota ku va ne vuxaka neXikwembu.—Hlaya Pisalema 103:12-14; Yakobo 4:8.
Hi fanele hi rhandza Yehovha ku hlula van’wani hikuva u hi nyikile lihanyo. (Marka 12:30) Enge hi leswi u kombako ku rhandza Xikwembu hi ku dyondza hehleni ka xona ne ku yendla leswi xi lavako, u ta tshinela ku suhani na xona.—Hlaya 1 Timotiya 2:4; 1 Yohane 5:3.


text:
Vu que les gens semblent de mourir d'impatience sur les dernières pages de Wisteria, il y aura un nouvelle page à 16h aujourd'hui `u`/6Dec2014
Cathane 6Dec2014
<3 et quelle page ! La page des commentaires qui se finissent en "..."
Sou couvert de nous offrir une page de plus, mana nous torture xD
manapany 6Dec2014
Hi hi hi hi hi hi hi hi hi hi Hi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hiHi hi hi hi hi hi hi hi hi hi 8D


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Ku Letela Ni Ku Xupula Vana
John: * Loko vatswari va mina va nga si ndzi xupula hikwalaho ka leswi ndzi endleke nchumu wo biha, a va tikarhatela ku twisisa leswaku ha yini ndzi wu endlile nchumu wolowo. Ndzi ringeta ku tirhisa ndlela leyi fanaka loko ndzi lava ku xupula swinhwanyetana swa mina. Nsati wa mina Alison, u kurisiwe hi ndlela leyi hambaneke ni leyi mina ndzi kurisiweke ha yona. Vatswari vakwe a va hatlisela ku n’wi xupula. Swi tikomba onge a va xupula vana va vona handle ko rhanga va kumisisa leswaku ha yini va endle nchumu wo biha. Minkarhi yin’wana ndzi ehleketa leswaku nsati wa mina u xupula vana va hina hilaha vatswari vakwe a va n’wi xupula hakona.
Carol: Tatana u tshike ndyangu wakwe loko ndzi ri ni malembe ya ntlhanu ntsena. A a nga ri na mhaka na mina ni vamakwerhu va mina vanharhu. Manana u tirhe hi matimba leswaku a hi wundla naswona ndzi boheke ku khathalela vamakwerhu lavatsongo va xisati. A swi ndzi tikela ku tlanga ku fana ni vana van’wana hikuva a ndzi fanele ndzi endla mintirho leyi a yi endliwa hi mutswari. Ku fikela ninamuntlha ndzi teka swilo hi ndlela ya vutswatsi ku nga ri ya vuhlangi. Loko vana va mina va lava ku layiwa, ndza karhateka naswona ndzi heta nkarhi wo tala ndzi ri karhi ndzi ehleketa hi swihoxo leswi va swi endleke. Ndzi lava ku tiva leswaku ha yini sweswo swi endlekile nileswaku swi endleke njhani. Kasi nuna wa mina Mark, a a nga karhateki ngopfu hi sweswo. U kurisiwe hi tatana loyi a a va rhandza swinene vana vakwe kambe a a nga debyisi voko, naswona a a n’wi rhandza swinene mana wakwe. Nuna wa mina u swi tlhantlha hi xihatla swiphiqo swa swinhwanyetana swa hina. U kambisisa xiyimo xa kona, a xi lulamisa kutani swi helela kwalaho.
HILAHA mhaka ya John na Carol yi swi kombisaka hakona, ndlela leyi u kurisiweke ha yona yi nga yi khumba swinene ndlela leyi u letelaka ni ku xupula vana va wena ha yona. Loko nuna ni nsati va kurisiwe hi tindlela leti nga faniki, va nga ha va ni mavonelo lama nga faniki yo letela vana. Minkarhi yin’wana sweswo swi endla leswaku ku va ni swiphiqo evukatini.
Swiphiqo swi nga ha nyanya loko vatswari va karhele. Vatekani lava ha ku kumaka n’wana wo sungula va nga xiya leswaku ku letela vana swa karharisa naswona swi dya nkarhi wo tala. Joan, loyi yena ni nuna wakwe Darren, va kuriseke swinhwanyetana swimbirhi, u te: “Ndza swi rhandza swinhwanyetana swa mina, kambe hakanyingi a swi nga ndzi yingisi loko ndzi swi byela leswaku swi ya eku etleleni. A swi pfuka nimpundzu swinene, hi nkarhi lowu a swi fanele swa ha etlele. A swi ndzi nghena enon’wini loko ndzi lava ku vulavula. Tintangu, swiambalo ni swilo leswi a swi tlanga ha swona a swi nga swi tlheriseli endhawini ya swona naswona a swi tshika swakudya swi nga funengetiwanga.”
Jack, loyi nsati wakwe a a ri ni ntshikilelo emianakanyweni endzhaku ka loko a veleke n’wana wa vona wa vumbirhi, u te: “Hakanyingi a ndzi vuya hi le ntirhweni ndzi karhele naswona a ndzi tshamela ku pfuka nivusiku ndzi tshama ni ricece. Leswi swi endle leswaku swi hi tikela ku letela ni ku tshinya xinhwanyetana xa hina nkarhi na nkarhi. Xi sungule ku va ni mavondzo hileswi a hi heta nkarhi wo tala hi khathalela ricece.”
Loko vatswari lava karhaleke va nga pfumelelani malunghana ni ndlela leyi va nga letelaka n’wana wa vona ha yona, sweswo swi nga vanga timholovo letikulu. Loko swiphiqo sweswo swi nga tlhantlhiwi swi nga hambanisa vatswari ivi n’wana a namarhela mutswari loyi a n’wi lemaka. Hi yihi milawu ya le Bibeleni leyi nga pfunaka vatswari leswaku va va ni vun’we loko va ri karhi va letela vana va vona?
Tivekeleni Nkarhi Wo Tshama Mi Ri N’wexe
Xikwembu a xi lava leswaku wanuna ni wansati va tekana va nga si va na vana naswona va hambeta va tshama swin’we ni loko vana va vona se va hume miti. Bibele yi vula leswi hi vukati: “Leswi Xikwembu xi swi paneke swin’we, ku nga tshuki ku va ni munhu la swi hambanisaka.” (Matewu 19:6) Nakambe mhaka leyi fanaka yi kombisa leswaku Xikwembu a xi lava leswaku n’wana a hetelela a “siya tata wakwe ni mana wakwe.” (Matewu 19:5) Kutani ku kurisa vana ko va nchumu lowu vaka kona ntsena evukatini, kambe a hi swona leswi vekaka masungulo ya byona. Hakunene vatswari va fanele va tivekela nkarhi wo letela vana va vona, naswona va fanele va tsundzuka leswaku vukati lebyi tiyeke i ndhawu leyinene laha vana va nga kurisiwaka kona.
Hi yihi ndlela yin’wana leyi vatswari va nga tiyisaka vuxaka bya vona ha yona hi nkarhi wa ku kurisa vana? Loko swi koteka, minkarhi hinkwayo tivekeleni nkarhi lowu mi nga ta tshama swin’we vana va nga ri kona. Loko mi endla tano mi ta va ni nkarhi wo vulavula hi timhaka ta nkoka leti khumbaka ndyangu wa n’wina naswona mi ta va ni nkarhi wa ku tiphina mi tibulela ta n’wina. I ntiyiso leswaku a swi olovi ku va vatswari va tivekela nkarhi wa ku tshama swin’we. Alison, manana loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi, u te: “Loko swi tikomba onge mina ni nuna wa mina hi ta va ni xinkarhana xo tshama swin’we hi tibulela ta hina, xihlangi xa hina xi lava leswaku hi xi khathalela kumbe n’wana wa hina wa malembe ya tsevu u lava leswaku hi n’wi pfuna ku kuma tikhirayoni takwe.”
Joan na Darren, lava ku vulavuriweke ha vona eku sunguleni ka xihloko lexi, va tivekele nkarhi wa ku titshamela voxe hi ku vekela swinhwanyetana swa vona nkarhi lowu a swi fanele swi etlela ha wona. Joan u te: “Minkarhi hinkwayo a hi veke nkarhi lowu swinhwanyetana swa hina a swi fanele swi ya etlela ha wona. Sweswo swi nyike mina na Darren nkarhi wo tigedlha hi tibulela ta hina.”
Ku va vatswari va vekela vana va vona nkarhi wo ya eku etleleni a swi va nyiki nkarhi wa leswaku va tibulela ta vona ntsena kambe swi tlhela swi pfuna ni n’wana leswaku a nga “tiehleketeleli ku tlula mpimo lowu a faneleke ku tiehleketelela ha wona.” (Varhoma 12:3) Vana lava leteriweke ku xixima nkarhi lowu va vekeriweke wona wa ku ya eku etleleni, va ta hetelela va swi xiya leswaku hambileswi va nga va nkoka endyangwini kambe a hi vona ntsena va nga va nkoka. Va fanele va fambisana ni maendlelo ya swilo ya le kaya ematshan’weni yo ehleketa leswaku vona va ta endla ku rhandza ka vona ekaya.
RINGETANI LESWI: Vekelani vana va n’wina nkarhi wo ya eku etleleni naswona mi tiyiseka leswaku nkarhi wolowo wa landzeriwa minkarhi hinkwayo. Loko n’wana wa n’wina a kombela ku endla nchumu wutsongo loko a nga si ya eku etleleni, ku fana ni ku lava ku nwa mati, mi nga ha n’wi pfumelela ku endla tano. Kambe mi nga n’wi pfumeleli leswaku a nga yi eku etleleni hi nkarhi lowu vekiweke hikuva a kombela swilo a nga heti. Loko n’wana wa n’wina a kombela ku tshamanyana timinete ta ntlhanu naswona mi lava leswaku a endla tano, n’wi pimeleni nkarhi wolowo hi ku seta wachi leswaku yi rila loko timinete teto se ti herile. Loko wachi yi rila, n’wana u fanele a ya eku etleleni handle ko va mi n’wi pfumelela leswaku a kombela swilo swin’wana. “Ina wa n’wina a a ve Ina, E-e wa n’wina a va E-e.”—Matewu 5:37.
Vana Va Nga Mi Bananisi Hi Rhanga Ro Hisa
Xivuriso xin’wana xi ri: “N’wananga, yingisa ndzayo ya tata wa wena, naswona u nga wu fularheli nawu wa mana wa wena.” (Swivuriso 1:8) Ndzimana leyi ya le Bibeleni yi kombisa leswaku tatana na manana va ni mfanelo yo vekela vana va vona milawu. Nilokoswiritano, hambi loko vatswari va kurisiwe hi ndlela leyi fanaka, swi nga ha endleka leswaku va nga pfumelelani hi ndlela leyi vana va faneleke va leteriwa ni ku tshinyiwa ha yona nileswaku hi yihi milawu leyi faneleke yi tirhisiwa eka xiyimo xo karhi. Xana vatswari va nga xi lulamisa njhani xiyimo xexo xo tika?
John, loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni, u ri, “Ndzi ehleketa leswaku a swi kahle ku holova emahlweni ka vana.” Hambiswiritano, u vule leswaku ku endla tano a swi olovi nikatsongo. John u ri: “Vana va ni vuxiyaxiya ngopfu. Hambiloko xinhwanyetana xa hina xi nga hi vonanga loko hi holova, kambe xa swi vona leswaku ku ni leswi nga fambiki kahle loko xi hi languta.”
John na Alison va swi kotise ku yini ku hlula xiphiqo lexi? Alison u te: “Loko ndzi nga yi tsakeli ndlela leyi nuna wa mina a tshinyaka xinhwanyetana xa hina ha yona, a ndzi vuli nchumu kukondza xi humela ehandle laha xi nga ta ka xi nga hi twi loko hi vulavula. A ndzi lavi leswaku xi tirhisa ku nga pfumelelani ka hina leswaku xi yingisa ntsena loyi a yimaka na xona. Loko xi vona leswaku a hi pfumelelani, ndzi xi byela leswaku swirho hinkwaswo swa ndyangu swi fanele swi yingisa nawu wa Yehovha wa vunhloko nileswaku mina ndzi yingisa tata wa xona kutani na xona xi fanele xi yingisa ndzayo ya hina vatswari va xona.” (1 Vakorinto 11:3; Vaefesa 6:1-3) John u ri: “Loko hi hlanganile hinkwerhu, hi mina loyi hakanyingi ndzi tshinyaka swinhwanyetana swa hina. Kambe loko Alison a yi tiva kahle mhaka ya kona, ndza n’wi tshika leswaku a swi tshinya kutani mina ndzi n’wi seketela. Loko ndzi nga pfumelelani na yena emhakeni yo karhi, ndzi vulavula na yena endzhakunyana.”
Xana mi nga endla yini leswaku ku nga pfumelelani ka n’wina malunghana ni ndlela yo laya ni ku tshinya vana swi nga endli leswaku mi hlundzukelana, xisweswo vana va n’wina va nga ha mi xiximi?
RINGETANI LESWI: Vekani nkarhi vhiki ni vhiki leswaku mi vulavurisana hi timhaka leti khumbaka ku letela vana, naswona mi vulavula hi timhaka tihi na tihi leti kumbexana mi nga pfumelelaniki ha tona. Ringeta ku twisisa mavonelo ya nkataku naswona u xixima mhaka ya leswaku na yena wa va rhandza vana va n’wina.
Ku Kurisa Vana A Swi Tiyise Rirhandzu Ra N’wina
A swi kanakanisi leswaku ku kurisa ni ku letela vana a hi matlangwana. Minkarhi yin’wana ntirho wolowo wu nga ha lava leswaku u tirhisa matimba ya wena hinkwawo. Kambe hi ku famba ka nkarhi vana va n’wina va ta huma miti kutani wena ni nkataku mi ta tlhela mi titshamela n’wexe. Xana vukati bya n’wina byi ta tiya kumbe byi ta tsana hikwalaho ka swilo leswi mi humeleleke enkarhini lowu hundzeke loko ma ha kurisa vana? Nhlamulo ya kona yi ta titshega hi leswaku mi wu tirhisa kahle ku fikela kwihi nawu lowu nga eka Eklesiasta 4:9, 10 lowu nge: “Vambirhi va antswa ku tlula un’we, hikuva va ni hakelo leyinene ya ku tikarhata ka vona. Hikuva loko un’we wa vona o wa, loyi un’wana a nga pfuxa munghana wakwe.”
Loko vatswari va khomisana, ku nga va ni vuyelo lebyi tsakisaka. Carol, loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi, u vule leswi malunghana ni mhaka leyi: “A ndzi swi tiva leswaku nuna wa mina u ni timfanelo to tala letinene, kambe ku va hi kurise vana swin’we swi endle leswaku ndzi vona ni timfanelo ta yena letintshwa. Loko ndzi ri karhi ndzi n’wi vona a khathalela swinhwanyetana swa hina swi endle leswaku ndzi n’wi xixima ni ku n’wi rhandza swinene.” John u vule leswi hi Alison: “Ku vona ndlela leyi nsati wa mina a veke manana la khathalaka swi endle leswaku ndzi n’wi rhandza ngopfu ni ku n’wi xixima.”
Loko u tivekela nkarhi wa ku tshama ni nkataku mi tibulela ta n’wina naswona mi khomisana loko mi ri karhi mi kurisa vana, vukati bya n’wina byi ta tiya loko vana va ri karhi va kula. Hi xihi xikombiso lexinene lexi mi nga xi vekelaka vana va n’wina?
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
TIVUTISE . . .
Xana ndzi heta nkarhi wo tanihi kwihi vhiki ni vhiki ndzi ri ni nkatanga hi tibulela ta hina hi ri hexe?
Xana ndzi n’wi seketela njhani nkatanga loko a tshinya vana va hina?
DYONDZA SWO TALA
MAHUNGU LAMANENE LAMA HUMAKA EKA XIKWEMBU!
Ndyangu Wa Wena Wu Nga Va Ni Ntsako Hi Ndlela Yihi?
Yehovha ku nga Xikwembu lexi tsakeke u lava leswaku mindyangu yi va ni ntsako. Kuma ndzayo ya Bibele leyi pfunaka leyi yaka eka vavanuna, vavasati, vatswari ni vana.


text:
Tindlela To Kuma Ntsako eNdyangwini
Dyondzisa Vana Va Wena Ku Va Ni Vutihlamuleri
George u ri: * “Madyambu man’wana ni man’wana a ku endleka nchumu lowu fanaka. Michael, xifanyetana xa mina xa malembe ya mune, a xi siya tithoyi ta xona ti hangalake ni yindlu hinkwayo. Ndzi ringetile ku xi byela leswaku xi ti veketela kahle loko xi nga si ya eku etleleni. Kambe a xi hlundzuka, xi rila ni ku endla mihlolo leyi hinkwayo. Minkarhi yin’wana a ndzi xi karihela kambe sweswo a swo nyanyisa timhaka. A ndzi lava leswaku hi ya eku etleleni hi tsakile. Ndzi tshike ku xi sindzisa leswaku xi ti veketela kahle, kutani ndzi ti veketela hi ndzexe.”
Emily u ri: “Timhaka ti sungule ku biha loko Jenny, xinhwanyetana xa mina xa malembe ya 13, xi nga swi twisisi leswi mudyondzisi wa xona a lavaka leswaku xi swi endla entirhweni wa xona wa xikolo. A xi heta awara xi ri karhi xi rila endzhaku ko vuya hi le xikolweni. Ndzi xi khutaze leswaku xi ya kombela mpfuno eka mudyondzisi wa xona, kambe xi vule leswaku u ni mona naswona a xi na xona xivindzi xo ya vulavula na yena. A ndzi twa onge ndzi nga namba ndzi ya eka mudyondzisi yoloye ndzi ya n’wi byela xo mita hi huku. A ndzi tibyela leswaku a ku na munhu loyi a faneleke a endla leswaku xinhwanyetana xa mina xi nga tsaki!”
XANA na wena minkarhi yin’wana u titwa ku fana na George na Emily? Vatswari vo tala a swi va tsakisi ku vona vana va vona va ri ni swiphiqo kumbe va nga tsakanga. Hi ntumbuluko vatswari va va sirhelela vana va vona. Kambe swiyimo leswimbirhi leswi hlamuseriweke laha henhla swi pfulele vatswari lava boxiweke laha henhla nkarhi wo dyondzisa vana va vona dyondzo ya nkoka malunghana ni vutihlamuleri. I ntiyiso leswaku leswi un’wana a nga ni malembe ya mune kasi lowun’wana a nga ni malembe ya 13, a va nge kumi dyondzo leyi fanaka.
Ntiyiso hileswaku a swi nge olovi leswaku u tshama u ri karhi u sirhelela n’wana wa wena loko a hlangavetana ni swiphiqo swa vutomi. Hi ku famba ka nkarhi, n’wana u ta siya tata wakwe ni mana wakwe kutani a “rhwala ndzhwalo wakwe” wa vutihlamuleri. (Vagalatiya 6:5; Genesa 2:24) Leswaku va pfuna vana va vona va tiyimela, vatswari va fanele va va dyondzisa ku nga vi na vutianakanyi, va kota ku tikhathalela naswona va byarha vutihlamuleri. Kambe sweswo a hi matlangwana!
Lexi tsakisaka hileswaku vatswari va nga tekelela xikombiso xa ndlela leyi Yesu a tirhisaneke ha yona ni vadyondzisiwa vakwe. Hambileswi Yesu a a nga ri na vana, kambe loko a hlawula ni ku letela vadyondzisiwa vakwe, xikongomelo xakwe a ku ri ku va pfuna leswaku va hambeta va endla ntirho wo chumayela hambiloko se a fambile. (Matewu 28:19, 20) Leswi Yesu a swi endleke hileswi mutswari un’wana ni un’wana a faneleke a swi endla loko a dyondzisa vana vakwe ku va ni vutihlamuleri. Xiya swikombiso swinharhu leswi Yesu a swi vekeleke vatswari.
‘Vekela N’wana Wa Wena Ntila’
Loko Yesu a ri ekusuhi ni ku fa, u byele vadyondzisiwa vakwe a ku: “Ndzi mi vekele ntila, leswaku, hilaha ndzi endleke hakona eka n’wina, na n’wina mi endla hakona.” (Yohane 13:15) Hilaha ku fanaka, vatswari va fanele va hlamusela va tlhela va vekela vana va vona xikombiso xa leswi swi vulaka swona ku byarha vutihlamuleri.
Tivutise: ‘Xana minkarhi hinkwayo ndzi vulavula kahle hi vutihlamuleri lebyi ndzi faneleke ndzi byi hetisisa? Xana ndza vulavula hi ku eneriseka loku ndzi vaka na kona hikwalaho ko tirhela van’wana? Kumbe, xana ndzi tshamela ku gungula ni ku tiringanisa ni vanhu lava dyaka bya le ka byandlana?’
A nga kona munhu la hetisekeke. Hinkwerhu ka hina minkarhi yin’wana swilo swa hi tikela. Xikombiso xa wena xi ta va pfuna swinene vana va wena leswaku va vona ndlela leyi swi nga swa nkoka ha yona ku byarha vutihlamuleri.
RINGETA LESWI: Loko swi koteka, minkarhi yin’wana famba ni n’wana wa wena entirhweni wa wena kutani u n’wi komba leswi u swi endlaka leswaku u hlayisa ndyangu. Famba na yena loko u ya endla ntirho wo tirhandzela. Loko mi vuya, n’wi hlamusele ndlela leyi u tiphineke ha yona hi ku endla ntirho wolowo.—Mintirho 20:35.
U Nga Languteli Swilo Leswikulu
Yesu u swi xiyile leswaku a swi ta va tekela nkarhi wo leha vadyondzisiwa vakwe ku hetisisa vutihlamuleri lebyi a a va byarhise byona. U tshame a va byela a ku: “Ndza ha ri ni swilo swo tala swo mi byela swona, kambe sweswi a mi swi koti ku swi byarha.” (Yohane 16:12) Yesu a nga lo namba a va byela ku hetisisa leswi a va byeleke swona va ri voxe. Kambe u hete nkarhi wo leha na vona a va dyondzisa swilo swo tala. U va rhume va ri voxe endzhaku ka loko a swi vonile leswaku se va lunghekile.
Hilaha ku fanaka, swi ta va swi nga twali ku va vatswari va langutela leswaku vana va vona va byarha vutihlamuleri bya vanhu lavakulu. Hambiswiritano, loko vana va ri karhi va kula, vatswari va fanele va va hlawulela mintirho leyi va nga yi endlaka va ri voxe. Hi xikombiso, va fanele va va dyondzisa ku tshama va basile, ku basisa makamara ya vona, ku fika hi nkarhi ni ku tirhisa mali hi vutlhari. Loko n’wana a sungula ku ya exikolweni, va fanele va n’wi pfuna leswaku a teka ntirho wakwe wa xikolo wu ri vutihlamuleri byakwe.
Vatswari va fanele va endla swo tala ku tlula ku pfuna n’wana wa vona leswaku a byarha vutihlamuleri. Nakambe va fanele va n’wi pfuna loko a tikarhatela ku antswisa. George, loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi, u swi xiyile leswaku lexi a xi endla leswaku Michael a hlundzuka loko a n’wi byela leswaku a ti veketela kahle tithoyi takwe, hileswi ntirho wolowo a wu ti komba wu nga olovi. George u ri: “Ematshan’weni yo n’wi karihela, ndzi ringete ku n’wi dyondzisa ndlela yo endla ntirho wolowo.”
I yini leswi a swi endleke hi ku kongoma? George u ri: “Ndzi rhange hi ku hlawula nkarhi lowu a a ta ti rhwalela ha wona tithoyi takwe madyambu man’wana ni man’wana. Kutani ndzi tirha na yena hi ti rhwalela eka kamara rin’wana ni rin’wana. Ndzi endle leswaku hi tirha onge hi le ku tlangeni, hambi ku ri ku phikizana hileswaku i mani la nga ta hatla a heta. A swi tekanga nkarhi leswaku se ku va mukhuva wa hina. Ndzi tshembise Michael leswaku loko o hatla a heta, ndzi ta n’wi hlayela switori swimbirhi ematshan’weni ya xin’we. Kambe loko o hlwela ku heta, a ndzi nge xi lehisi xitori xa kona.”
RINGETA LESWI: Kambisisa mintirho leyi n’wana un’wana ni un’wana wa wena a nga kotaka ku yi endla naswona yi nga ta endla leswaku swilo swi famba kahle endyangwini wa wena. Tivutise, ‘Xana ku ni swilo leswi ndza ha swi endlelaka vana va mina ku ri hileswaku va nga tiendlela swona?’ Loko swi ri kona, tirha na vona kukondza u tiyiseka leswaku va nga swi kota ku swi endla va ri voxe. Va byele ka ha ri emahlweni leswaku vuyelo bya kona byi nga ha va byinene kumbe byi nga vi byinene, kambe swi ta ya hileswaku va wu endlise ku yini ntirho wa kona. Kutani tiyiseka leswaku wa va xupula loko va nga yi endlanga mintirho leyi u va nyikeke yona kumbe u va bumabumela loko va yi endlile.
Veka Milawu Leyi Kongomeke
Ku fana ni mudyondzisi un’wana ni un’wana, Yesu na yena a a swi tiva leswaku ndlela leyinene ngopfu yo dyondzisa munhu i ku va a endla leswi a dyondzisiwaka swona. Hi xikombiso, endzhaku ka loko Yesu a swi xiyile leswaku vadyondzisiwa vakwe va swi twisisile leswi a va dyondziseke swona, u va rhume ‘hi vambirhi-mbirhi emahlweni ka yena, emutini ni le ndhawini yin’wana ni yin’wana leyi a a ta ya eka yona hi xiviri.’ (Luka 10:1) Kambe loko a nga si va rhuma, u va nyike swiletelo leswi kongomeke. (Luka 10:2-12) Loko va vuya kutani va vika leswaku va fambe njhani, Yesu u va bumabumerile a tlhela a va khutaza. (Luka 10:17-24) U kombise leswaku wa va tshemba.
Loko vana va wena va fanele va byarha vutihlamuleri byo tika, xana u angula njhani? Xana u va endlela mintirho leyi va yi chavaka, u va sirhelela leswaku va nga khomiwi hi tingana hikwalaho ko tsandzeka? Tanihi mutswari, u nga ha ehleketa leswaku swa atswa leswaku wena u va endlela ntirho lowu va tsandzekaka ku wu endla.
Kambe tivutise leswi: Xana u va dyondzisa yini vana va wena loko nkarhi na nkarhi u va endlela mintirho leyi a va fanele va yi endla? Xana wa swi kombisa leswaku wa va tshemba? Xana leswi u swi endlaka swi kombisa leswaku u va teka va ha ri vana lava faneleke va titshega ha wena eka xin’wana ni xin’wana?
Hi xikombiso, xana Emily loyi ku vulavuriweke ha yena eku sunguleni ka xihloko lexi, u xi pfunise ku yini xinhwanyetana xakwe? Ematshan’weni yo nghenelela, u endle leswaku Jenny a ya vulavula ni mudyondzisi wakwe. Emily na Jenny va tsale swivutiso leswi Jenny a a fanele a ya swi vutisa mudyondzisi wakwe. Va bule hi nkarhi lowu a a fanele a ya vulavula na yena ha wona. Va tlhele va titoloveta ndlela leyi bulo ra kona a ri ta fambisa xiswona. Emily u ri: “Jenny u ve ni xivindzi xo ya eka mudyondzisi wakwe naswona mudyondzisi yoloye u n’wi bumabumerile hikwalaho ka leswi a tekeke goza ku sungula. Jenny a a tinyungubyisa hileswi a swi endleke kasi na mina a ndzi tinyungubyisa ha yena.”
RINGETA LESWI: Tsala xiphiqo lexi n’wana wa wena a langutanaka na xona sweswi. Endzhaku ka sweswo, tsala leswi u nga swi endlaka leswaku u n’wi pfuna a langutana ni xiphiqo xa kona handle ko n’wi sirhelela. Wena na yena titoloveteni ndlela leyi a nga xi hlulaka ha yona xiphiqo xexo. Kombisa leswaku wa n’wi tshemba.
Loko minkarhi hinkwayo u tshamela ku sirhelela vana va wena loko va langutane ni swiphiqo, u ta va u ri ku va siveleni leswaku va tirhisa vuswikoti bya vona ku langutana ni swiphiqo swa vutomi. Ematshan’weni yo va sirhelela, va pfune leswaku va kota ku byarha vutihlamuleri. Leyi i yin’wana ya tinyiko ta risima leti u nga ti nyikaka vana va wena.
^ ndzim. 3 Mavito ma cinciwile.
TIVUTISE . . .
Xana ndzi langutela swilo leswikulu eka vana va mina?
Xana ndza va byela ni ku va komba leswi va faneleke va swi endla leswaku swilo swi va fambela kahle?
Xana ndzi hetelele rini ku khutaza kumbe ku bumabumela n’wana wa mina?


text:
NDZIMA YA VUKHUME-N’WE
Ha Yini Xikwembu Xi Pfumelela Leswaku Ku Va Ni Ku Xaniseka?
Xana Xikwembu hi xona xi vangaka ku xaniseka loku nga kona emisaveni?
Hi yihi mphikamakaneta leyi pfukeke le nsin’wini ya Edeni?
Xana Xikwembu xi ta ku herisa hi ndlela yihi ku xaniseka ka vanhu?
1, 2. Hi swihi swilo leswi xanisaka vanhu namuntlha naswona swi endla leswaku va vutisa swivutiso swihi?
ENDZHAKU ka nyimpi leyi tsemaka nhlana leyi a yi ri kona etikweni rin’wana leri nga sala ri hlakatiwile, mintsumbu ya magidi ya vavasati ni vana yi lahliwe emugodini lowukulu, lowu rhendzeriweke hi swihambano leswitsongo. Eka xihambano ha xin’we a ku tsariwe marito lama nge: “Hikwalaho ka yini?” Lexi i xivutiso lexi minkarhi yin’wana vo tala va xi vutisaka loko va ri ni gome. Vanhu va vutisa xivutiso lexi loko nyimpi, khombo, vuvabyi kumbe vugevenga, swi dlaye murhandziwa wa vona kumbe swi onhe yindlu ya vona kumbe ku ri ni swin’wana leswi va vangeleke gome. Va lava ku tiva leswaku ha yini va weriwa hi makhombo yo tano.
2 Ha yini Xikwembu xi pfumelela leswaku ku va ni ku xaniseka? Loko Yehovha Xikwembu a ri ni matimba hinkwawo, rirhandzu, vutlhari naswona a ri ni vululami, ha yini misava yi tele hi rivengo ni ku pfumala vululami swonghasi? Xana na wena u tshama u tivutisa swivutiso leswi?
3, 4. (a) I yini lexi kombisaka leswaku a swi bihanga ku vutisa Xikwembu leswaku ha yini xi pfumelela leswaku ku va ni ku xaniseka? (b) Xana Yehovha u titwisa ku yini hi vubihi ni ku xaniseka?
3 Xana swi hoxile ku lava ku tiva leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelela leswaku ku va ni ku xaniseka? Van’wana va anakanya leswaku ku vutisa xivutiso xo tona swi kombisa leswaku ripfumelo ra vona ri tsanile kumbe va delela Xikwembu. Kambe, loko u hlaya Bibele, u ta kuma leswaku malandza ya Xikwembu lama tshembekeke ni lawa ma xi chavaka, na wona ma tshame ma vutisa swivutiso swo tano. Hi xikombiso, muprofeta Habakuku u vutise Yehovha a ku: “Ha yini u ndzi endla ndzi vona leswo biha, naswona u tshamela ku languta ku karhateka? Ha yini ku phanga ni madzolonga swi ri emahlweni ka mina, ha yini ku ri ni ku holova, naswona ha yini ku ri ni ku lwa?”—Habakuku 1:3.
4 Xana Yehovha u holovele muprofeta Habakuku hileswi a vutiseke swivutiso sweswo? Doo! Ematshan’weni yo n’wi holovela, u endle leswaku marito lama humaka embilwini ya Habakuku ma tsariwa eka rungula leri huhuteriweke ra Bibele. U tlhele a n’wi pfuna leswaku a swi twisisa kahle leswi a swi endleka naswona a va ni ripfumelo leri tiyeke. Yehovha u lava leswaku swi va tano ni le ka wena. Tsundzuka leswaku Bibele yi hi dyondzisa leswaku ‘wa hi khathalela.’ (1 Petro 5:7) A nga kona munhu la vengaka vubihi ni ku xaniseka loku vangiwaka hi byona, ku fana ni Xikwembu. (Esaya 55:8, 9) Hambiswiritano, ha yini ku ri ni ku xaniseka konghasi emisaveni?
HA YINI KU RI NI KU XANISEKA KONGHASI?
5. Hi swihi swivangelo leswi pfaka swi vuriwa loko ku hlamuseriwa leswaku ha yini vanhu va xaniseka, kambe i yini leswi Bibele yi swi dyondzisaka?
5 Vanhu va tikereke to hambana-hambana va lave ku tiva xivangelo xa ku xaniseka konghasi eka varhangeri ni vadyondzisi va vona. Hakanyingi va byeriwa leswaku i ku rhandza ka Xikwembu nileswaku xi swi kunguhate khale hinkwaswo leswi a swi ta endleka, ku katsa ni makhombo lama humelelaka. Vanhu vo tala va byeriwa leswaku Xikwembu xi endla swilo hi ndlela leyi nga twisisekiki kumbe leswaku xi dlaya vanhu—hambi ku ri vana—leswaku va ta ya eka xona le tilweni. Kambe, hilaha se u dyondzeke hakona, Yehovha Xikwembu a nge pfuki a vange vubihi. Bibele yi ri: “A swi ve ekule swinene ni Xikwembu xa ntiyiso leswaku xi endla hilaha ku hombolokeke, ni Lowa Matimba Hinkwawo ku endla hilaha ku nga lulamangiki!”—Yobo 34:10.
6. Ha yini vanhu vo tala hi xihoxo va hehla Xikwembu hikwalaho ka ku xaniseka loku nga kona emisaveni?
6 Xana wa swi tiva leswaku ha yini vanhu hi xihoxo va hehla Xikwembu hikwalaho ka ku xaniseka hinkwako loku nga kona la misaveni? Ko tala va hehla Xikwembu xa Matimba Hinkwawo hileswi va anakanyaka leswaku hi xona lexi fumaka misava leyi. A va wu tivi ntiyiso wa nkoka lowu nga lo dlaa, erivaleni, lowu Bibele yi wu dyondzisaka. Ntiyiso wolowo u dyondze ha wona eka Ndzima 3 ebukwini leyi. Ntiyiso wa kona hileswaku mufumi wa xiviri wa misava leyi i Sathana Diyavulosi.
7, 8. (a) Vanhu va misava leyi va kombisa njhani leswaku va tekelele mufumi wa yona? (b) Xana ku nga hetiseki ka vanhu ni “nkarhi ni xiendlakalo lexi nga languteriwangiki,” swi hoxe xandla hi ndlela yihi eku xanisekeni ka vanhu?
7 Bibele yi veka mhaka erivaleni yi ku: “Misava hinkwayo yi le hansi ka matimba ya lowo homboloka.” (1 Yohane 5:19) Mhaka leyi i ntiyiso loko u anakanyisisa hi yona. Mahanyelo ya vanhu va misava leyi ma swi veka erivaleni leswaku va tekelele xivumbiwa xa moya lexi “xisaka misava hinkwayo leyi akiweke.” (Nhlavutelo 12:9) Sathana u ni rivengo lerikulu, wa xisa naswona u ni tihanyi. Hi swona leswi endlaka leswaku ni misava leyi a yi lawulaka yi va ni rivengo lerikulu, vuxisi ni tihanyi. I xivangelo xo sungula lexi endlaka leswaku vanhu va xaniseka swonghasi.
8 Xivangelo xa vumbirhi lexi endlaka leswaku vanhu va xaniseka swonghasi hi leswaku, hilaha swi hlamuseriweke hakona eka Ndzima 3 ebukwini leyi, hi mpfhuka ku ve ni ku xandzuka le ntangeni wa Edeni, vanhu va hundzuke lava nga hetisekangiki ni ku va ni xidyoho. Vanhu lava nga ni xidyoho va rhandza ku fuma van’wana kutani sweswo swi vanga tinyimpi, ntshikilelo ni ku xaniseka. (Eklesiasta 4:1; 8:9) Xivangelo xa vunharhu xa ku xaniseka i “nkarhi ni xiendlakalo lexi nga languteriwangiki.” (Eklesiasta 9:11) Leswi misava leyi yi nga lawuriwiki hi Yehovha, Mufumi la sirhelelaka, vanhu va nga ha tikuma va ri eku xanisekeni hikwalaho ko va endhawini yo karhi hi nkarhi lowu nga fanelangiki.
9. Ha yini hi fanele hi tiyiseka leswaku Yehovha u ni xivangelo lexi twalaka xo tshika vanhu va hambeta va xaniseka?
9 Swa hi chavelela ku tiva leswaku Xikwembu a hi xona xi vangaka ku xaniseka. A hi xona xi vangaka tinyimpi, vugevenga ni ntshikilelo kumbe hambi ku ri makhombo ya ntumbuluko, lama endlaka leswaku vanhu va xaniseka. Hambiswiritano, ha ha lava ku tiva leswaku, Ha yini Yehovha a pfumelele leswaku ku va ni ku xaniseka hinkwako loku nga kona? Phela, loko ku ri leswaku hakunene u ni Matimba Hinkwawo, a nga swi kota ku herisa ku xaniseka loku. Kambe, ha yini a nga ku siveli? Xikwembu xa rirhandzu lexi hi xi tivaka, xi fanele xi ri ni xivangelo lexi twalaka xo tshika vanhu va xaniseka.—1 Yohane 4:8.
KU SUNGULA KA MPHIKAMAKANETA YA NKOKA
10. I yini lexi Sathana a nga xi sola naswona u xi sole hi ndlela yihi?
10 Ku va hi kumisisa leswaku ha yini Xikwembu xi pfumelele leswaku ku va ni ku xaniseka, hi fanele hi anakanyisisa hi leswi humeleleke loko vanhu va sungula ku xaniseka. Loko Sathana a xise Adamu na Evha leswaku va nga n’wi yingisi Yehovha, ku pfuke xivutiso xa nkoka swinene. Sathana a a nga kanakani leswaku Yehovha u ni matimba. Phela wa swi tiva leswaku matimba ya Yehovha a ma nge pimanisiwi na nchumu. Kambe, Sathana u sole mfanelo ya Yehovha yo fuma. U hehle Yehovha a vula leswaku i mufumi wa tihanyi, hi ku vula leswaku Yehovha wa hemba hileswi a alaka ku byela vanhu leswinene, leswi va nga ta swi kuma. (Genesa 3:2-5) Hi marito man’wana Sathana a a vula leswaku vanhu va nga swi kota ku tihanyela va nga fumiwi hi Xikwembu. Sweswo a ku ri ku hlasela vuhosi bya Yehovha, ku nga mfanelo ya yena yo fuma.
11. Ha yini Yehovha a nga lovisanga vaxandzuki va le Edeni?
11 Adamu na Evha va xandzukele Yehovha. Entiyisweni va te: “A hi swi lavi leswaku Yehovha a va Mufumi wa hina. Hi nga swi kota ku tiendlela swiboho eka leswinene ni swo biha.” Xana Yehovha a a ta yi lulamisa njhani mphikamakaneta leyi? Xana a a ta swi dyondzisa njhani swivumbiwa leswi nga vanhu ni tintsumi leswaku vaxandzuki lava va endle xihoxo nileswaku mafumelo ya yena hi wona lamanene ku tlula hinkwawo? Un’wana a nga ha vula leswaku Xikwembu a xi fanele xi lovise vaxandzuki lava ivi xi vumba vanhu van’wana. Kambe, Yehovha ana se a a xi vurile xikongomelo xa yena xa leswaku vana va Adamu na Evha va fanele va tata misava, naswona a a lava leswaku va hanya emisaveni leyi nga paradeyisi. (Genesa 1:28) Minkarhi hinkwayo Yehovha u hetisisa swikongomelo swa yena. (Esaya 55:10, 11) Kasi, handle ka sweswo, ku lovisa vaxandzuki va le Edeni a ku nga ta tlhantlha mphikamakaneta leyi pfukeke malunghana ni mfanelo ya Yehovha yo fuma.
12, 13. Kombisa leswaku ha yini Yehovha a pfumelele Sathana leswaku a fuma misava nileswaku ha yini Xikwembu xi pfumelele vanhu leswaku va tifuma.
12 A hi endle xikombiso. A hi nge mudyondzisi u byela swichudeni ndlela leyi swi faneleke swi wu endla ha yona ntirho wo karhi wo tika. Ivi xichudeni xin’wana lexi lwisanaka ni mudyondzisi xi vula leswaku ndlela leyi a lavaka leswaku ntirho wolowo wu endliwa ha yona, yi hoxile. Kutani xi byela swichudeni-kulobye leswaku mudyondzisi a nga tivi nchumu, xona xi tiva ndlela yo antswa yo endla ntirho wolowo. Kutani ku va ni swichudeni swin’wana leswi anakanyaka leswaku xi tiyisile ivi na swona swi yima na xona. I yini leswi mudyondzisi a faneleke a swi endla? Loko o hlongola swichudeni leswi xandzukeke, swichudeni leswin’wana swi ta n’wi teka njhani? Xana a swi nge anakanyi leswaku xichudeni lexi xandzukeke ni leswi swi yimeke na xona, swi tiyisile? Phela swichudeni leswin’wana hinkwaswo a swi nge he n’wi xiximi mudyondzisi loyi, swi ta anakanya leswaku u chava ku kombiwa xihoxo xa yena. Kambe, a hi nge mudyondzisi u pfumelela xichudeni lexi xandzukeke leswaku xi kombisa swichudeni leswin’wana ndlela leyi xona a xi ta wu endla ha yona ntirho wolowo.
13 Yehovha u endle leswi fanaka ni leswi endliweke hi mudyondzisi loyi. U nga rivali leswaku mhaka leyi a yi nga khumbi vaxandzuki lavaya va le Edeni ntsena. Ku ni timiliyoni ta tintsumi leti a ti hlalerile. (Yobo 38:7; Daniyele 7:10) Ndlela leyi Yehovha a lulamiseke ku xandzuka koloko ha yona, a yi ta ti khumba ngopfu tintsumi teto naswona a yi ta hetelela yi khumbe ni swivumbiwa hinkwaswo leswi nga vanhu. Kutani i yini leswi Yehovha a swi endleke? U tshike Sathana a kombisa ndlela leyi a nga ta fuma vanhu ha yona. Xikwembu xi tlhele xi tshika vanhu leswaku va tifuma va ri karhi va kongomisiwa hi Sathana.
14. Hi byihi vuyelo lebyi nga ta va kona leswi Yehovha a endleke xiboho xa ku tshika vanhu va tifuma?
14 Mudyondzisi loyi hi vulavuleke ha yena eka xifaniso xa hina wa swi tiva leswaku xichudeni lexi xandzukeke ni swichudeni leswi yimaka na xona, va hoxisile. Kambe wa swi tiva nakambe leswaku swichudeni leswin’wana swi ta dyondza swo karhi emhakeni yoleyo loko o pfumelela swichudeni leswi xandzukeke swi ringeta ku endla leswi swi anakanyaka leswaku swi lulamile. Loko swichudeni leswi xandzukeke swo hluleka, swichudeni hinkwaswo leswo tshembeka swi ta swi vona leswaku mudyondzisi hi yena ntsena la nga ni mfanelo yo swi dyondzisa. Endzhaku ka sweswo swi ta swi twisisa loko mudyondzisi a hlongola xichudeni xihi na xihi lexi xandzukaka. Hilaha ku fanaka, Yehovha wa swi tiva leswaku vanhu va timbilu letinene ni tintsumi va ta pfuneka loko va vona leswaku Sathana ni lava yimaka na yena va hlulekile nileswaku vanhu a va nge swi koti ku tifuma. Ku fana na Yeremiya wa khale, va ta tivonela hi ya vona ntiyiso wa marito lama nge: “Oho Yehovha, ndzi swi tiva kahle leswaku ndlela ya munhu wa la misaveni a yi le ka yena. Munhu loyi a fambaka a nga ka a nga wu kongomisi nkondzo wa yena.”—Yeremiya 10:23.
HA YINI A TSHIKE VANHU VA XANISEKA NKARHI WO LEHA SWONGHASI?
15, 16. (a) Ha yini Yehovha a pfumelele vubihi leswaku byi ya emahlweni nkarhi wo leha swonghasi? (b) Ha yini Yehovha a nga sivelanga swilo swo tanihi makhombo lama tsemaka nhlana?
15 Kambe, ha yini Yehovha a pfumelele vubihi leswaku byi ya emahlweni nkarhi wo leha swonghasi? Naswona ha yini a nga siveli swilo swo biha? Anakanya hi swilo swimbirhi leswi mudyondzisi loyi hi vulavuleke ha yena exifanisweni xa hina a a nga ta swi endla. Xo sungula, a a nga ta xi pfala nomu xichudeni lexi xandzukeke loko xa ha sungula ku vula mhaka ya xona. Xa vumbirhi, mudyondzisi a a nga ta xi pfuna eka leswi xi lavaka ku swi endla. Hilaha ku fanaka, ku ni swilo swimbirhi leswi u faneleke u anakanyisisa hi swona leswi Yehovha a a tiyimisele leswaku a nge swi endli. Xo sungula, a nga n’wi sivelanga Sathana ni lava va yimaka na yena loko va ringeta ku kombisa leswaku leswi va swi endlaka swi lulamile. Leswi vulaka leswaku a swi fanerile leswaku a pfumelela nkarhi wo karhi wu hundza. Ematin’wini lama tekeke magidi-gidi ya malembe, vanhu va ringete tindlela hinkwato ta ku tifuma. Vanhu va endle nhluvuko etimhakeni ta sayense ni le ka swilo swin’wana, kambe, vusweti, vugevenga, nyimpi ni ku pfumala vululami swi nyanyile. Swi ve erivaleni leswaku mfumo wa munhu wu be hansi.
16 Xa vumbirhi, Yehovha a nga n’wi pfunanga Sathana leswaku a fuma misava leyi. Hi xikombiso, loko Xikwembu a xi lo sivela makhombo lama tsemaka nhlana, xana sweswo a swi nga ta vula leswaku leswi vaxandzuki va swi vuleke i ntiyiso? Xana Xikwembu a xi nga ta va xi endle leswaku vanhu va anakanya leswaku kumbexana swilo swi nga n’wi fambela kahle munhu loko a tifuma? Phela, loko Yehovha a a lo endla tano, a a ta va a seketele mavunwa lawa a phyarhekiweke wona. Hambiswiritano, ‘a swi koteki leswaku Xikwembu xi hemba.’—Vaheveru 6:18.
17, 18. Yehovha u ta endla yini hi ku onhaka loku vangiweke hi mfumo wa vanhu ni nkucetelo wa Sathana?
17 Kambe, ku vuriwa yini hi ku onhaka loku veke kona hikwalaho ka leswi vanhu va xandzukeleke Xikwembu? Hi nga rivali leswaku Yehovha u ni matimba hinkwawo. Hikokwalaho, u ta swi kota ku herisa ku xaniseka hinkwako ka vanhu. Hilaha se hi dyondzeke hakona, ku onhiwa ka pulanete ya hina ku ta lulamisiwa loko misava yi hundzuriwa Paradeyisi. Ku va ni ripfumelo exitlhavelweni xa Yesu xa nkutsulo ku ta herisa leswi xidyoho xi swi tiseleke vanhu, kasi rifu ri ta herisiwa loko lava feke va pfuxiwa. Hi ndlela yoleyo Xikwembu xi ta tirhisa Yesu ku “herisa mintirho ya Diyavulosi.” (1 Yohane 3:8) Yehovha u ta endla swilo leswi hinkwaswo hi nkarhi lowu faneleke. Hi fanele hi tsaka leswi a nga hatliselangiki ku teka goza hikuva ku lehisa ka yena mbilu ku endle leswaku hi kota ku dyondza ntiyiso ni ku n’wi tirhela. (2 Petro 3:9, 10) Leswi Xikwembu xa ha lehiseke mbilu, xi lava leswaku lava va xi rhandzaka va xi gandzela, kutani xona xi ta va pfuna leswaku va tiyisela loko va ri karhi va xaniseka hi ndlela yihi na yihi leyi va nga langutanaka na yona emisaveni leyi pfilunganeke.—Yohane 4:23; 1 Vakorinto 10:13.
18 Van’wana va nga ha ku, Xana ku xaniseka loku hinkwako a ku ta va ku ri kona loko Xikwembu a xi lo vumba Adamu na Evha xi va endla leswaku va nga swi koti ku xandzuka? Ku kuma nhlamulo ya xivutiso xexo, u fanele u tsundzuka leswaku ku ni nyiko ya risima leyi Yehovha a ku nyikeke yona.
U TA YI TIRHISA NJHANI NYIKO LEYI XIKWEMBU XI KU NYIKEKE YONA?
19. Hi yihi nyiko ya risima leyi Yehovha a hi nyikeke yona naswona ha yini hi fanele hi yi teka yi ri ya risima?
19 Hilaha hi dyondzeke hakona eka Ndzima 5 ebukwini leyi, munhu u vumbiwe a ri ni ntshunxeko wa ku tihlawulela. Xana wa swi xiya leswaku yoleyo i nyiko ya risima? Xikwembu xi vumbe swiharhi swa ntsandza vahlayi naswona swi kongomisiwa hi vutlhari bya ntumbuluko. (Swivuriso 30:24) Vanhu va endle tirhoboto leti endlaka xin’wana ni xin’wana lexi ti endleriweke xona. Xana a hi ta tsaka loko Xikwembu a xi hi vumbe hi ndlela yoleyo? Doo, hi yona mhaka leyi hi tsakaka leswi hi nga ni ntshunxeko wo tihlawulela leswi hi lavaka ku va swona, ndlela leyi hi lavaka ku hanya ha yona, vanhu lava hi lavaka leswaku va va vanghana va hina ni swin’wana. Ha swi rhandza ku va ni ntshunxeko wo karhi naswona Xikwembu xi lava leswaku hi hanyisa xisweswo.
20, 21. Hi nga yi tirhisa njhani nyiko ya ntshunxeko wa ku tihlawulela, hi ndlela leyinene ngopfu naswona ha yini hi fanele hi endla tano?
20 Yehovha a nga swi lavi loko hi n’wi tirhela leswaku hi hetisisa nawu ntsena. (2 Vakorinto 9:7) Hi xikombiso: Loko n’wana a byela mutswari a ku “ndza ku rhandza,” i yini lexi mutswari a xi tsakelaka ngopfu—xana u tsakisiwa hileswi ku nga ni un’wana la byeleke n’wana leswaku a vula tano kumbe hileswi a vulaka swi huma embilwini? Kutani xivutiso hi leswaku, Xana wena u ta wu tirhisa njhani ntshunxeko wa wena wo tihlawulela lowu Yehovha a ku nyikeke wona? Sathana, Adamu na Evha a va wu tirhisanga hi ndlela ya vutlhari ntshunxeko wa vona. Va xandzukele Yehovha Xikwembu. Wena u ta endlisa ku yini?
21 U nga swi kota ku yi tirhisa hi ndlela leyinene ngopfu nyiko leyi yo hlamarisa ya ntshunxeko wo tihlawulela. U nga ha hlanganyela ni timiliyoni ta vanhu lava hlawuleke ku seketela Yehovha. Va tsakise Xikwembu hikuva va hisekele ku kombisa leswaku Sathana u vule mavunwa ya rihlaza naswona a nge pfuki a swi kotile ku fuma vanhu. (Swivuriso 27:11) Na wena u nga endla tano hi ku hlawula ku hanya hi ndlela leyinene. Sweswo swi ta hlamuseriwa eka ndzima leyi landzelaka.


text:
Swivutiso Swa Vahlayi . . .
Ha Yini Vanhu Van’wana Va Nga Tlangeli Khisimusi?
Emisaveni hinkwayo, vanhu va kwalomu ka tibiliyoni timbirhi va tlangela Khisimusi hi December 25, loko vanhu van’wana va kwalomu ka timiliyoni ta 200 va tlangela ku velekiwa ka Yesu Kreste hi January 7. Hambiswiritano, ku ni vanhu van’wana va timiliyoni lava hlawulaka ku ka va nga tlangeli Khisimusi hi ku helela. Ha yini?
Hikuva swi nga ha endleka leswaku va le ka vukhongeri lebyi nga riki xiphemu xa Vujagana. Hi xikombiso, swi nga ha endleka leswaku vukhongeri bya kona i bya Xiyuda, bya Xihindu kumbe bya Shinto. Van’wana vo tanihi lava nga pfumeliki leswaku Xikwembu xi kona, lava nge Xikwembu a xi tiviwi, lava kanetaka vukhongeri kumbe lava pfumelaka eka dyondzo ya leswaku vanhu va nga kuma ntsako ni ku hanya kahle handle ka vukhongeri, va teka mhaka ya Khisimusi tanihi ntsheketo.
Kambe lexi hlamarisaka, hileswaku nhlayo ya vanhu vo tala lava pfumelaka eka Yesu va ala mindhavuko ya Khisimusi. Ha yini? Hikwalaho ka swivangelo swa mune leswi va nga na swona.
Xo sungula, a va tshembi leswaku Yesu u velekiwe hi December kumbe hi January. Bibele a yi boxi siku leri kongomeke. Yi ri: “Nakambe etikweni rolero a ku ri ni varisi lava a va tshama ehandle ka muti, va rindza mintlhambi ya vona nivusiku. Kutani hi xitshuketa ntsumi ya Yehovha yi yima ekusuhi na vona, kutani . . . ntsumi yi ku eka vona: ‘. . . Namuntlha mi velekeriwe Muponisi, loyi a nga Kreste Hosi.’”—Luka 2:8-11.
Vumbhoni byi kombisa leswaku Yesu a nga va a velekiwe eku sunguleni ka October loko varisi ni mintlhambi ya vona va ri enhoveni nivusiku. Swimitana leswi a swi ri ekusuhi ni le Betlehema a swi ri ni maxelo yo titimela hi December na January. Hikokwalaho, leswaku yi kufumela nivusiku, mintlhambi a yi yisiwa endhawini leyi sirhelelekeke.
Xa vumbirhi: I xiendlakalo xin’we ntsena lexi hi ku kongoma Yesu a leriseke valandzeri vakwe leswaku va xi tlangela leswaku va tsundzuka rifu rakwe, ku nga ri ku velekiwa kakwe naswona eka xona a ku fanele ku tirhisiwa xinkwa ni vhinyo. (Luka 22:19, 20) Nakambe, xiya leswaku Evhangeli ya Marka ni ya Yohane a ti vuli nchumu malunghana ni ku velekiwa ka Yesu.
I nkhuvo wun’we ntsena lowu hi ku kongoma Yesu a leriseke valandzeri vakwe leswaku va wu tlangela leswaku va tsundzuka rifu rakwe, ku nga ri ku velekiwa kakwe
Xa vunharhu: Ku hava vumbhoni lebyi kombisaka leswaku Vakreste vo sungula va tlangele ku velekiwa ka Kreste. Kambe va tsundzuke rifu rakwe. (1 Vakorinto 11:23-26) Vujagana byi sungule ku tlangela Khisimusi hi December 25 endzhaku ka loko ku hundze malembe yo tlula 300 Yesu a velekiwile. Lexi tsakisaka, exikarhi ka lembe-xidzana ra vu-17, nawu wa palamendhe wu yirise ku tlangeriwa ka Khisimusi eNghilandhi. EUnited States, Huvo ya le Massachusetts yi endle hilaha ku fanaka. Ha yini? Buku leyi nge The Battle for Christmas, yi ri: “Ku hava xivangelo xa le Bibeleni kumbe xa matimu xo tlangela ku velekiwa ka Yesu hi December 25.” Yi engetela hi ku vula leswaku Vaseketeri va dyondzo yo tenga a va ehleketa leswaku “Khisimusi i nkhuvo wa vuhedeni lowu van’wana va ringeteke ku wu cinca leswaku wu va nkhuvo wa Vakreste.”
Xo hetelela: Leswi Khisimusi yi sunguriseke xiswona a swi tsakisi. Khisimusi yi sunguriwe hi vuhedeni bya le Rhoma ni minkhuvo ya byona leyi hlanganeke yo xixima xikwembu xa vurimi Saturn ni xa dyambu, ku nga Sol Invictus kumbe Mithra. Vativi va mindhavuko Christian Rätsch na Claudia Müller-Ebeling, ku nga vatsari va buku leyi nge, Pagan Christmas, va tsale va ku: “Ku fana ni mikhuva yo tala ya Vakreste va khale ni mindhavuko, nkhuvo wa khale wa lembe ni lembe wo tsundzuka ku vuya ka dyambu wu tirhiseriwa ku tlangela ku velekiwa ka Kreste.”
Hi ku ya hileswi vuriweke laha henhla, xana wa swi vona leswaku ha yini Vakreste va ntiyiso va nga tlangeli Khisimusi?


text:
Xana Hi Fanele Hi Khongela Eka Yesu?
MUENDLI un’wana wa ndzavisiso u vutise vantshwa lava tlulaka 800 va vukhongeri byo hambana-hambana loko va pfumela leswaku Yesu yi yena muhlamuri wa swikhongelo. Vantshwa lava tlulaka tiphesente ta 60, va vule leswaku va tshemba leswaku Yesu wa hlamula. Kambe eka ndzavisiso wolowo muntshwa un’wana u suse vito leri nge Yesu ivi a tsala Xikwembu.
U anakanya yini? Xana hi fanele hi khongela eka Yesu kumbe eka Xikwembu? * Leswaku u kuma nhlamulo, a hi sunguleni hi kambisisa ndlela leyi Yesu a dyondziseke vadyondzisiwa va yena ku khongela ha yona.
YESU U HI DYONDZISE LESWAKU HI KHONGELA EKA MANI?
Yesu u hi dyondzisile a tlhela a hi kombisa leswaku hi fanele hi khongela eka mani.
TIDYONDZO TAKWE: Loko un’wana wa vadyondzisiwa vakwe a kombela Yesu a ku: “Hosi, hi dyondzise ndlela ya ku khongela,” u hlamule a ku: “Loko mi khongela, vulani leswi, ‘Tatana.’” (Luka 11:1, 2) Ku engetela kwalaho, eka Dyondzo ya le Ntshaveni leyi dumeke, Yesu u khutaze vayingiseri vakwe ku khongela. U te: ‘Khongelani eka Tata wa n’wina.’ U tlhele a va tiyisekisa a ku: “Tata wa n’wina [wa] swi tiva swilo leswi mi swi lavaka mi nga si swi kombela eka [yena].” (Matewu 6:6, 8) Hi vusiku byakwe byo hetelela a ri munhu wa nyama, Yesu u byele vadyondzisiwa vakwe a ku: “Loko mi kombela xin’wana ni xin’wana eka Tatana, u ta mi nyika xona hi vito ra mina.” (Yohane 16:23) Xisweswo Yesu u hi dyondzise ku va hi khongela eka loyi a nga Tata wakwe ni wa hina ku nga Yehovha Xikwembu.—Yohane 20:17.
XIKOMBISO XA YENA: Loko Yesu a endla hilaha a dyondziseke van’wana ha kona ku khongela, u khongele a ku: “Ndza ku dzunisa erivaleni, Tatana, Hosi ya tilo ni misava.” (Luka 10:21) Siku rin’wana, “Yesu [u tlakusele] mahlo yakwe etilweni a ku: ‘Tatana, ndza nkhensa hikuva u ndzi twile.’” (Yohane 11:41) Loko a ri karhi a fa Yesu u khongele a ku: “Tatana, moya wa mina ndzi wu veka emavokweni ya wena.” (Luka 23:46) Loko Yesu a khongela eka Tata wakwe wa le tilweni, la nga “Hosi ya tilo ni misava,” u veke xikombiso lexi nga erivaleni lexi faneleke xi landzeriwa. (Matewu 11:25; 26:41, 42; 1 Yohane 2:6) Xana valandzeri va Yesu vo sungula a va swi twisisa hi ndlela yoleyo?
VAKRESTE VO SUNGULA A VA KHONGELA EKA MANI?
Loko ka ha sele mavhiki leswaku Yesu a tlhandlukela etilweni, valandzeri vakwe a va xanisiwa ni ku xungetiwa hi vakaneti va vona. (Mintirho 4:18) I ntiyiso leswaku va khongerile va kombela mpfuno—kambe, va khongele eka mani? ‘Va tlakusele marito ya vona eka Xikwembu hi mianakanyo yin’we,’ va khongela leswaku xi hambeta xi va pfuna “hi vito ra nandza wa [xona] wo kwetsima Yesu.” (Mintirho 4:24, 30) Hikwalaho, vadyondzisiwa va Yesu va landzele nkongomiso wakwe emhakeni ya xikhongelo. Va khongele eka Xikwembu ku nga ri eka Yesu.
Endzhaku ka malembe, muapostola Pawulo u hlamusele ndlela leyi yena ni vanghana vakwe va khongeleke ha yona. U tsalele Vakreste-kulobye a ku: “Hi nkhensa Xikwembu Tata wa Hosi ya hina Yesu Kreste minkarhi hinkwayo loko hi mi khongelela.” (Vakolosa 1:3) Nakambe Pawulo u tsalele vapfumeri-kulobye leswaku “evitweni ra Hosi ya hina Yesu Kreste [va] nkhensa nkarhi hinkwawo hi swilo hinkwaswo eka Xikwembu tlhelo Tata wa hina.” (Vaefesa 5:20) Eka marito lawa, ha swi vona leswaku Pawulo a a khutaza van’wana leswaku va khongela eka ‘Xikwembu tlhelo Tata wakwe eka hinkwaswo’ kambe va khongela hi vito ra Yesu.—Vakolosa 3:17.
Ku fana ni Vakreste vo sungula, hi nga kombisa rirhandzu ra hina eka Yesu hi ku va hi yingisa ndzayo yakwe emhakeni yo khongela. (Yohane 14:15) Loko hi ri karhi hi khongela eka Tata wa hina wa le tilweni ntsena, ma ta va ya xiviri eka hina marito ya Pisalema 116:1, 2 lama nge: “Ndzi rhandza Yehovha hikuva wa ri twa rito ra mina . . . ndzi ta vitana emasikwini ya mina hinkwawo.” *
^ ndzim. 3 Hi ku ya hi Matsalwa, Xikwembu na Yesu a va ringani. Leswaku u kuma rungula leri engetelekeke, hlaya ndzima 4 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene? leyi kandziyisiweke hi Timbhoni ta Yehovha.
^ ndzim. 11 Leswaku swikhongelo swa hina swi amukeleka eka Xikwembu, hi fanele hi tiyimisela ku hanya hi milawu ya xona. Loko u lava rungula leri engetelekeke, hlaya ndzima 17 ya buku leyi nge Xana Bibele Yi Dyondzisa Yini Hakunene?


text:
Xana Hi Ni “Byongo Byin’wana” eKhwirini Ra Hina?
XANA u ni mabyongo mangani? Loko u ku “byin’we” u tiyisile. Kambe ku ni misiha yin’wana emirini wa wena leyi tirhaka ku fana ni byongo, leyi nga ni ntlawa wa tisele leti rharhanganeke lerova van’wasayense va yi vitana “byongo bya vumbirhi.” Misiha leyi yi vuriwa enteric nervous system (ENS) naswona yi kumeka ekhwirini ra wena, ku nga ri enhlokweni.
Khwiri ri tirha swinene leswaku ri kota ku gayela swakudya leswi ku nyikaka matimba. Hi yona mhaka byongo byi endliweke byi ri ni vuswikoti byo nyika khwiri ntirho wo gayela.
Hambileswi misiha leyi (ENS) yi nga koteki ku endla mitirho hinkwayo leyi endliwaka hi byongo kambe yi rharhangane ngopfu. Ku ringanyetiwa leswaku emirini wa munhu, misiha leyi yi ni tisele ta kwalomu ka 200 ku ya eka 600 wa timiliyoni. Tisele leti, leti rharhanganeke ti le khwirini. Van’wasayense va tshemba leswaku loko misiha leyi a yo endla ntirho wa yona ebyongweni, a yi ta va yi bumbule ngopfu. Buku leyi nge The Second Brain, yi ri: “I swinene ku va khwiri ri tiendlela ntirho wo gayela.”
“LAHA TIKHEMIKHALI TI PFANGANISIWAKA KONA”
Leswaku swakudya swi gayeka ekhwirini, ku laveka tikhemikhali to hambanahambana leti endliwaka hi nkarhi lowu faneleke naswona ti yisiwa laha ti lavekaka kona. Profesa Gary Mawe, u vula leswaku khwiri ri fana ni ndhawu leyi “tikhemikhali ti pfanganisiwaka kona.” Ndlela leyi tikhemikhali leti ti pfanganisiwaka ha yona a yi twisiseki. Hi xikombiso, marhumbu ma ni tisele leti kotaka ku tiva tikhemikhali leti nga kona eka swakudya leswi u swi dyaka. Rungula leri ri pfuna misiha leswaku yi kota ku tiva tikhemikhali (enzymes) leti yi faneleke ku ti humesa leswaku ti ta pfuna ku gayela swakudya leswaku miri wu ta kota ku swi tswonga. Misiha leyi yi tlhela yi pfuna swinene hi ku kambela asidi ni tikhemikhali tin’wana leti nga le swakudyeni leswi hi swi dyaka kutani yi humesa tikhemikhali (enzymes) leti faneleke leswaku ti gayela swakudya.
Khwiri ra wena ri tirha ku fana na fektri leyi lawuriwaka hi misiha. Khwiri ra wena ri hundzisa swakudya leswaku swi ya gayeriwa hi ku byela marhumbu leswaku ma swi hundzisa. Marhumbu lawa ma hundzisa swakudya hi ku siyerisana leswaku swi kota ku famba onge hiloko swi hundza hi le ka bandhi ra le fektri leri fambisaka swilo.
Misiha leyi yi pfuna ni khwiri leswaku ri tisirhelela. Hakanyingi swakudya leswi u swi dyaka swi va swi ri ni switsongwatsongwana leswi nga ni khombo. Hi yona mhaka tisele (lymphocyte cells) ta kwalomu ka 70 ku ya eka 80 wa tiphesente leti lwaka ni mavabyi ti nga le khwirini ra wena. Loko u dya swakudya leswi nga ni switsongwatsongwana leswi nga ni khombo, misiha (ENS) leyi yi sirhelela miri wa wena hi ku endla leswaku marhumbu ma manyana swinene kutani u hlanta kumbe u chuluka.
BYONGO NA KHWIRI SWA TIRHISANA
Hambileswi misiha leyi (ENS) yi vonakaka yi tirha handle ko lawuriwa hi byongo, kambe swa tirhisana. Hi xikombiso, misiha leyi yi endla swo karhi eku humesiweni ka tikhemikhali (hormones) leti byelaka byongo loko u twa ndlala ni mpimo wa swakudya leswi u faneleke u swi dya. Tisele ta misiha leyi ti kota ku byela byongo loko u xurhe naswona ti nga endla leswaku u hlamba timbilu loko wo dya ngopfu.
Niloko u nga si hlaya xihloko lexi, u nga ha va u swi xiyile leswaku ku ni ku tirhisana exikarhi ka khwiri ni byongo bya wena. Xana u tshame u swi xiya leswaku endzhaku ko dya swakudya swin’wana leswi nga ni mafurha swi ku endla u titwa u tsakile? Ndzavisiso wun’wana wu ringanyete leswaku sweswo swi endliwa hi misiha leyi, leyi byelaka byongo bya wena ‘ku tsaka’ kutani u titwa u antswa. Leswi hi swona swi endlaka leswaku vanhu hakanyingi va dya swakudya swo karhi loko va tshikilelekile. Van’wasayense va le ku laveni ka tindlela to tirhisa misiha leyi ku tshungula ntshikilelo wa mianakanyo.
Xikombiso xin’wana xa leswaku byongo ni khwiri swa fambisana hi loko munhu a chuhile kumbe a tsake ngopfu kutani a twa onge endzeni ka tshika. Sweswo swi nga ha vangiwa hi misiha leyi, leyi hungutaka ngati ekhwirini loko byongo byi tshikilelekile. U nga ha tlhela u hlamba timbilu hikuva loko munhu a tshikilelekile byongo byi byela misiha (ENS) leswaku yi cinca ndlela ya ntolovelo leyi khwiri ri tirhaka ha yona.
Hambileswi misiha leyi, yi kotaka ku lawula ndlela leyi u titwaka ha yona, a yi nge swi koti ku ku ehleketelela kumbe ku ku endlela swiboho. Kahlekahle misiha leyi a hi byongo. A yi nge ku pfuni leswaku u kota ku yimbelela, ku tirhisa mali hi ndlela leyinene kumbe ku ku endlela mitirho ya le kaya ya xikolo. Hambiswiritano ndlela leyi misiha leyi yi tirhaka ha yona ya ha hlamarisa van’wasayense naswona a va si yi twisisa hi ku helela. Kutani enkarhini lowu taka loko u sungula ku dya, yimanyana u ehleketa hinkwaswo leswi nga ta endleka ekhwirini ra wena loko ri gayela!


text:
Tidyondzo To Hlaya
Boxa Mavito Ya Vana Va Yakobe
Swin'wana Eka Xiyenge Lexi
Ku Tiyisiwa Hi Vamakwerhu Va Hina Vaxinuna Ni Vaxisati
Komba vana va wena ndlela leyi va nga pfunanaka ha yona ni vanghana va vona.
Timfanelo Ta Munghana Lonene
Dyondzo leyi yi pfuna vana lava nga ni malembe ya 8 ku ya eka 12 leswaku va hlakulela timfanelo to va munghana lonene.
Vaisrayele Va Nghena eKanana
Kambela mianakanyo ya wena hi ku tirhisa ntlango lowu wo fananisa makhadi lowu sekeriweke eka tindzima 2 ku ya eka 7 ta buku ya Yoxuwa.
TIDYONDZO TO HLAYA


text:
TSHIINGAMO—TSHI GUDWAHO March 2016
Heyi khandiso i na thero dzi gudwaho u bva nga ḽa 2 May u swika nga ḽa 29 May, 2016.
Naa Ni Nga Thusa Tshivhidzoni Tsha Haṋu?
Naa ni nga sumbedza muya wa vhurumiwa tshivhidzoni tsha haṋu?
Vhaswa—Naa No Lugela U Lovhedzwa?
Mbudziso tharu dzi nga ni thusa u dzhia phetho.
Vhaswa—Ni Nga Ḓilugiselela Hani U Lovhedzwa?
Hu pfi mini arali ni tshi vhona u nga a no ngo lugela u lovhedzwa? Kana hu pfi mini arali ni tshi vhona u nga no lugela u lovhedzwa, fhedzi vhabebi vhaṋu vha humbula uri ni fanela u imanyana?
Ni Nga Shela Mulenzhe Kha U Khwaṱhisa Vhuthihi Hashu Ha Vhukriste—Nga Nḓila-ḓe?
Bono ḽo ṅwalwaho kha ndima 9 ya Nzumbululo ḽi sumbedza ndeme ya vhuthihi hashu.
Yehova U Livhisa Vhathu Vhawe Nḓilani Ya Vhutshilo
Ri nga sumbedza hani uri ri ṱoḓa vhulivhisi ha Yehova?
Mbudziso Dzi Bvaho Ha Vhavhali
Vhathu vha Mudzimu vho thubiwa, kana u vha zwivhotshwa zwa Babele Ḽihulu lini? Naa Sathane o isa Yesu thembeleni nga lwa ṋama musi a tshi mu linga?


text:
XIPIMO XA WUKHUME NI NTLHANU
Wukhozeli Legi Nungungulu A Gi Amukelako
Xana a tixaka tontlhe ta wukhongeli ta tsakisa Nungungulu?
Hi nga gi tivisa kuyini a wukhongeli ga lisine?
Hi vamani a vakhozeli va lisine va Nungungulu laha misaveni inyamutlha?
JEHOVA NUNGUNGULU wa hi khatalela nguvu niku i lava lezaku hi vuneka hi kongomiso wakwe wa liranzo. Loku hi mu khozela hi ndlela leyi yi faneleko, hi tava ni kutsaka hi tlhela hi potsa zikarato zinyingi wutomini. Yena i ta hi katekisa a tlhela a hi vuna. (Isaya 48:17) Kanilezi, ku na ni mazanazana ya tixaka ta wukhongeli leti ti wulako lezaku ti gonzisa lisine xungetano hi Nungungulu. Hambulezo, tona ti hambana nguvu hi tlhelo ga lezi ti zi gonzisako xungetano hi ku himani Nungungulu ni lezi yena a zi lavako ka hina.
2 U nga yi tivisa kuyini a ndlela yi faneleko ya ku khozela Jehova? U nga ta yi tiva hi ku gonza ni ku ringanisa a tigonzo ta wukhongeli gontlhe. Wena u fanele ku gonza ntsena lezi hakunene a Biblia gi zi gonzisako xungetano hi wukhozeli ga lisine. Kasi ku fananisa: Matikweni manyingi, ku na ni xikarato xa mali ya mawunwa. Loku ku wo khwatsi wo nyikiwa ntiro wa ku pola a mali ya mawunwa, u wa ta yi pola? U wa ta alakanyela tixaka tontlhe ta mali ya mawunwa? Ahihi. A xikhati xa wena xi wa ta bhinzula loku u wo gonza a mali ya lisine. Anzhako ka kuva u tivile lezi a mali ya lisine yi nga tshamisa zona, u ta zi kotawu ku pola leyi ya mawunwa. Hi kufanana, loku hi gonza a ndlela ya ku pola wukhongeli ga lisine, ha zi kotawu ku pola a wukhongeli legi gi nga ga mawunwa.
3 Za lisima a ku hi khozela Jehova hi ndlela leyi a yi amukelako. A vanhu vo tala va kholwa lezaku a tixaka tontlhe ta wukhongeli ta tsakisa Nungungulu, kanilezi a Biblia a gi gonzisi lezo. Ahandle ka lezo, a zi eneli a ku munhu a ti wula muKristu ntsena. Jesu i te ngalo: “A hi vona vontlhelele lava va nge ngalo ka mina: Hosi, Hosi, va ta nga enghena mufunweni wa tilo; kanilezi sine loyi a mahako a kuranza ka Dadani wa mina loyi a nga le tilweni.” Hikwalaho, kasi ku amukeleka ka Nungungulu, hi fanele ku gonza lezi Nungungulu a zi lavako ka hina hi tlhela hi zi maha. Jesu i vitanile lava va nga mahiko kuranza ka Nungungulu kota “vaonhi.” (Mateu 7:21-23) A ku fana ni mali ya mawunwa, a wukhongeli ga mawunwa a gi vuni nchumu. Hi lisine, a wukhongeli lego i mhango.
4 Jehova i nyika vanhu vontlhe misaveni a lungelo go kuma wutomi ga pinzukelwa. Hambulezo, kasi ku kuma wutomi ga pinzukelwa Paradiseni, hi fanele ku khozela Nungungulu hi kufaneleko hi tlhela hi hanya hi ndlela leyi yi vumelekako ka yena. Lexi xi nga tsakisiko hi lezaku vo tala va ala ku maha lezo. Hikwalaho Jesu i te ngalo: “Enghenani hi nyangwa yo hlongana; hakuva a nyangwa yi yako kulobyisweni yi anamile, ni ndlela yi komamako kona yi kulile; mbanyingi va fambako ha yona. Kanilezi a nyangwa ya wutomi yi hlonganile, ni ndlela yi yako kona yi khumile, mbatsongwani lava va yi kumako.” (Mateu 7:13, 14) A wukhongeli ga lisine gi yisa wutomini ga pinzukelwa. A wukhongeli ga mawunwa gi yisa kulobyisweni. Jehova a nga ranzi lezaku ku lova ni munwe, hi lezo zi mu mahako a nyika vanhu va matshamu wontlhe a lungelo ga ku gonza ha yena. (2 Pedro 3:9) Hikwalaho, a ndlela leyi hi khozelako ha yona Nungungulu yi nga hi yisa wutomini kutani kufeni.
NDLELA YA KU POLA A WUKHONGELI GA LISINE
5 Xana yi nga kumiswa kuyini a ‘ndlela yi komamako wutomini’? Jesu i wulile lezaku a wukhongeli ga lisine gi ta ti komba hi mahanyela ya lava va nga ka gona. Yena i te ngalo: “Mu ta va tiva hi mihanzu yabye.…Tisinya tontlhe to saseka ti pswala mihanzu yo nanziha.” (Mateu 7:16, 17) Hi magezu manwani, lava va nga wukhongelini ga lisine va wa ta tiveka hi lezi va zi kholwako ni mahanyela yabye. Hambulezi va nga mbhelelangiko ni lezi va hoxisako, a vakhozeli va lisine kota ntlawa va hlota ku maha a kuranza ka Nungungulu. A hi woneni zikombekiso za ntlhanu ni xinwe lezi zi tivekisako lava va nga wukhongelini ga lisine.
LAVA VA KHOZELAKO NUNGUNGULU WA LISINE
- va seketela a tigonzo tabye lomu ka Biblia
- va khozela Jehova yece va tlhela va tivisa a vito gakwe
- va ranzana hi liranzo lo mbhelela
- va vumela lezaku Jesu hi yena loyi Nungungulu a mu tirisako lezaku a hi hanyisa
- a va mahi xipanze xa tiko
- va xumayela lezaku a Mufumo wa Nungungulu hi wona woce wu nga kutsumba ka vanhu
6A malanza ya Nungungulu ma seketela a tigonzo ta wona lomu ka Biblia. A Biblia ha goce gi ngalo: “Yontlhelele mitsalo yi pimisilweko vanhu hi Nungungulu ya vuna kugonziseni, ni kukawukeni, ni kululekeni, ni kulayeni hi za kululama; kasi a munhu wa Nungungulu a fela ku mbhelela, na a longiselelwe a mitiro yontlhe yo saseka.” (2 Timote 3:16, 17) Na a tsalela maKristu-kulobye, Paule i te ngalo: “Laha mu nga amukela a mhaka ya Nungungulu, leyi mu nga yi kuma ka hina, a mu yi amukelangi khwatsi i mhaka ya vanhu, kanilezi mu lo amukela a mhaka ya Nungungulu kota lezi yi nga yona.” (1 Va Le Tesalonika 2:13) Hikwalaho, lezi a wukhongeli ga lisine gi zi kholwako ni mitiro ya gona a zi seketelwi ka mawonela kutani mikhuwo ya vanhu. Zona zi seketelwa Mhakeni yi pimisilweko ya Nungungulu, a Biblia.
7 Jesu Kristu i nyikile xikombiso xi faneleko hi ku seketela a tigonzo takwe Mhakeni ya Nungungulu. Na a khongela ka Dadani wakwe wa le tilweni, i te ngalo: “A mhaka ya wena zinene.” (Johani 17:17) Jesu i wa kholwa ka Mhaka ya Nungungulu, niku zontlhe lezi a gonzisileko zi wa zwanana ni Mitsalo. Hi zikhati zo tala Jesu i te ngalo: “Ku tsalilwe.” (Mateu 4:4, 7, 10) Hi ku wula lezo Jesu i wa tshaha mutsalo. Hi kufanana, a vanhu va Nungungulu inyamutlha a va gonzisi a maalakanyo ya vona venyi. Vona va kholwa lezaku a Biblia i Mhaka ya Nungungulu, niku va seketela nguvu a tigonzo tabye ka lezi gi zi wulako.
8Lava va nga wukhongelini ga lisine va khozela Jehova yece va tlhela va tivisa a vito gakwe. Jesu i te ngalo: “Wena u ta khozela Hosi [“Jehova,” NM] Nungungulu wa wena, hi yena yece u to mu tirela.” (Mateu 4:10) Hikwalaho, a malanza ya Nungungulu ma khozela Jehova yece. A wukhozeli lego gi patsa a ku tivisa vanhu a vito ni matshamela ya Nungungulu wa lisine. A bhuku ga Tisimu 83:18 gi ngalo: “Hi wena wece u nga ni vito ga Jehova, loyi a Hunzeleleko Kutlakuka misaveni yontlhe.” Jesu i vekile xikombiso hi tlhelo ga ku vuna vanwani a ku tiva Nungungulu, kota lezi a wulileko lomu ka mukhongelo: “Nzi wonekelisile a vito ga wena ka vanhu lava u va tekileko tikweni u nzi nyika vona.” (Johani 17:6) Hi ndlela yo fana, a vakhozeli va lisine inyamutlha va gonzisa vanwani xungetano hi vito ga Nungungulu, makhungo yakwe, ni matshamela yakwe.
9A vanhu va Nungungulu va ranzana hi liranzo lo mbhelela. Jesu i te ngalo: “Loku mu ranzana, a vanhu vontlhe va ta zi tiva lezaku mu vapizani va mina.” (Johani 13:35) A maKristu ya zana go sangula ga malembe ma wa ranzana hi ndlela leyo. A liranzo li seketelwako lomu ka Biblia li hlula lezi zi hambanyisako vanhu hi tixaka, wuhlengeli, ni matiko li tlhela li va tlhanganyisa hi xiboho xa wumakabye ga lisine. (Va Le Kolosi 3:14) A ziro za wukhongeli ga mawunwa a zi nago a wumakabye go ranzana a ku fana ni lego. Hi zi tivisa kuyini? Hi lezaku za dayana lomu kulwisaneni ka matiko ni tixaka. A maKristu ya lisine a ma khomi zibhamu ma daya vamakabye va wona va maKristu ge hambu ku daya vanhu vanwani. A Biblia gi ngalo: “Hi xwalexo xi kombisako lava va nga vana va Nungungulu ni lava va nga vana va Satani: kani hi wihi loyi a nga mahiko lezi zi lulamileko a hi wa Nungungulu, ge ni loyi a nga ranziko makabye wakwe. Hakuva a mhaka leyi mu yi zwileko hi le kusanguleni hi leyi, lezaku hi ranzana; hi nga koti Kana, loyi a nga hi n’wana wa loyi wa kubiha, a daya nakulobye.”—1 Johani 3:10-12; 4:20, 21.
10 Hakunene, a kuva ni liranzo lo mbhelela ku patsa zinwani ahandle ka ku tsika ku daya vanwani. Hi ku zi ranza, a maKristu ya lisine ma tirisa a xikhati xa wona, a ntamu, ni titshomba lezaku ma vunana ni ku tiyisana. (Maheberu 10:24, 25) Wona ma vunana zikhatini za zikarato, niku ma khatalelana hi kutsumbeka. Hi lisine, ma tirisa wutomini gabye a wusungukati ga Biblia ga ku ‘tira lezi zi nene ka vanhu vontlhe.’—Va Le Galatia 6:10.
11A maKristu ya lisine ma vumela Jesu Kristu kota loyi Nungungulu a mu tirisako lezaku a hi hanyisa. A Biblia gi ngalo: “A ku kona kuhanyiswa hi ka munwani; hakuva a ku na vito ginwani lahasi ka tilo, legi gi nyikilweko xikari ka vanhu, legi hi nga hanyiswako ha gona.” (Mitiro 4:12) Kota lezi hi zi wonileko lomu ka Xipimo 5, Jesu i nyikele wutomi gakwe kota nzhiho wa ku tirula vanhu lava va ingisako. (Mateu 20:28) A ku hunza lezo, Jesu hi yena a Hosi leyi yi yimisilweko hi Nungungulu Mufunweni wa le tilweni lowu wu to fumela a misava yontlhe. Kasi ku kuma wutomi ga pinzukelwa, Nungungulu i lava lezaku hi ingisa Jesu hi tlhela hi tirisa a tigonzo takwe. Hi kota ya lezo, a Biblia gi ngalo: “Loyi a kholwako ka N’wana i na ni wutomi ga pinzukelwa; kanilezi loyi a nga ingisiko N’wana a nga ta wona wutomi.”—Johani 3:36.
12A vakhozeli va lisine a va mahi xipanze xa tiko. A xikhati lexi Jesu a nga hi kulamulweni mahlweni ka Pilatu, a hosi ya muRoma, i te ngalo: “A mufumo wa mina a hi wa misava.” (Johani 18:36) A ku khataliseki a tiko legi a valanzeli va Jesu va hanyako kona, vona va ti veka hasi ka Mufumo wa le tilweni niku kambe a va ti nghenisi ni kutsongwani timhakeni ta wupolitika ga tiko. Vona a va ngheneleli kulwisana ka wupolitika. Hambulezo, a va ti nghenisi ka lezi vanwani va zi hlawulako xungetano hi ku maha xipanze xa ntlawa wa wupolitika, a ku palisana kasi kuva hosi ya wupolitika, kutani ku hlawula hosi lomu ka hlawula-mani. Hi kuengetela kwalaho ka lezaku a vakhozeli va lisine va Nungungulu a va ti nghenisi timhakeni ta wupolitika, vona va ingisa a milayo ya mufumo. Hikuyini? Hilezaku a Mhaka ya Nungungulu yi va laya a ku “ingisa a mufumo.” (Va Le Roma 13:1) Loku ku hi kona kulwisana xikari ka lezi Nungungulu a zi lavako ni lezi a mafambisela ya wupolitika ma zi lavako, a vakhozeli va lisine va lanzela a xikombiso xa vapostoli, lava va ngaku ngalo: “Hi fanele ku ingisa Nungungulu ku hunza ku ingisa vanhu.”—Mitiro 5:29; Marku 12:17.
13A valanzeli va lisine va Jesu va xumayela lezaku a Mufumo wa Nungungulu hi wona woce wu nga kutsumba ka vanhu. Jesu i wulile lezi na ka ha hi mahlweni: “A ivangeli leyi ya mufumo yi ta kanelwa misaveni yontlhe, kasi yiva wukustumunyu ka matiko wontlhe; hi kona ku ta nga chikela a kugumesa.” (Mateu 24:14) A valanzeli va lisine va Jesu Kristu va kanela a Mufumo wa Nungungulu wa le tilweni kota wona woce wu nga kutsumba ka vanhu. A va kuci vanhu lezaku va cuwukela a tihosi ta misava kota tona ti to va lulamisela a zikarato zabye. (Tisimu 146:3) Jesu i hi gonzisile a ku khongelela a mufumo lowo wo mbhelela a xikhati lexi a ngaku ngalo: “A wute mufumo wa wena. Kuranza ka wena a ku mahiwe misaveni, kota lezi ku mahiwako le tilweni.” (Mateu 6:10) A Mhaka ya Nungungulu yi wulile na ka ha hi mahlweni lezaku a Mufumo wa le tilweni “wu ta panza wu lovisa yontlhe mifumo leyi [yi nga kona zalezi], wona wu ku tsonzoma kala kupinzuka.”—Danieli 2:44.
14 Xiseketelweni xa lezi hi zi wonileko, ti wutise: ‘Hi wihi a ntlawa wa wukhongeli lowu wu seketelako a tigonzo tontlhe ta wona lomu ka Biblia wu tlhela wu tivisa a vito ga Jehova? Hi wihi ntlawa lowu wu kombisako a liranzo hi ndlela leyi Jehova a hi gonzisako ha yona? Wu kholwako ka Jesu? Wu nga mahiko xipanze xa tiko? Wu kanelako lezaku a mufumo wa Nungungulu hi wona woce wu nga kutsumba ka lisine ka vanhu? A ka mitlawa yontlhe ya wukhongeli misaveni, hi wihi lowu wu tatisako zilaveko lezo?’ Za ti komba zi ku dlunya lezaku a Timboni ta Jehova hi tona ti mahako lezo.—Isaya 43:10-12.
ZINI U TO MAHA?
15 A zi eneli a ku kholwa ka Nungungulu ntsena kasi ku hi mu tsakisa. Hi lisine, a Biblia gi ngalo hambu madimoni ma kholwawu lezaku Nungungulu i kona. (Jakobe 2:19) Hambulezo, zi te dlunya lezaku wona a ma mahi kuranza ka Nungungulu ni lezaku a ma amukeleki mahlweni kakwe. Kasi ku amukeleka mahlweni ka Nungungulu, a hi fanelangi ku kholwa ntsena lezaku i kona kanilezi hi fanele ku maha a kuranza kakwe kambe. Hi fanelewo a ku ti hambanyisa ni wukhongeli ga mawunwa hi khomelela a wukhozeli ga lisine.
16 Mupostoli Paule i kombile lezaku hi fanele ku nga mahi xipanze xa wukhozeli ga mawunwa. Yena i tsalile lezi: “Ti hambanyiseni mu huma xikari ka vona, ku wula Hosi; mu nga khumbi a xilo xo nyenyeza, zonake nzi ta mu amukela.” (2 Va Le Korinte 6:17; Isaya 52:11) Hikwalaho a maKristu ya lisine ma potsa zontlhe lezi zi yelanako ni wukhozeli ga mawunwa.
17 A Biblia gi komba lezaku a tixaka tontlhe ta wukhongeli ga mawunwa ti maha xipanze xa “Babuloni wa hombe.”* (Kuvululelwa 17:5) A vito lego gi hi alakanyisa a doropa ga Babuloni wa kale, lomu gi nga tumbulukela kona a wukhongeli ga mawunwa anzhako ka Ntalo wa le masikwini ya Noa. A tigonzo to tala ni mitiro leyi zalezi yi tolovelekileko lomu wukhongelini ga mawunwa zi tumbulukile kale nguvu le Babuloni. Hi xikombiso, a vaBabuloni va wa khozela vanungungulu va vanharu-munwe. Inyamutlha, a tshinya ga tigonzo ta xikholwa ta wukhongeli ginyingi i Vanharu-munwe. Kanilezi a Biblia gi gonzisa laha kubaseni lezaku ku na ni Nungungulu munwe ntsena wa lisine, Jehova, niku Jesu Kristu i N’wana wakwe. (Johani 17:3) A vaBabuloni va wa kholwawu lezaku a vanhu va na ni muhefemulo wu nga fiko lowu wu ponako a xikhati lexi a miri wu fako niku a muhefemulo lowo kambe wa zi kota ku xaniseka wutshanwini ga xanisa. Inyamutlha, a mhaka ya ku a muhefemulo a wufi niku wona wa zi kota ku ya xaniseka nzilweni lowu wu nga timekiko ya gonzisiwa lomu ka tixaka tinyingi ta wukhongeli.
18 Kota lezi a wukhozeli ga le Babuloni wa kale gi hangalakileko misaveni yontlhe, a Babuloni wa Hombe wa masiku ya hina wa fanelwa hi ku woniwa kota mufumo wa misava yontlhe wa wukhongeli ga mawunwa. Niku Nungungulu i wulile na ka ha hi mahlweni lezaku a mufumo lowu wa wukhongeli ga mawunwa wu ta loviswa hi xitshuketi. (Kuvululelwa 18:8) Wa zi wona a ku hikuyini u faneleko ku ti hambanyisa ni matlhelo wontlhe ya Babuloni wa Hombe? Jehova Nungungulu i lava lezaku u ‘huma ka yena’ hi kuhatlisa na xa ha hi kona xikhati.—Kuvululelwa 18:4.
19 Hi kota ya xiboho xa wena xa ku tsika a wukhongeli ga mawunwa, za koteka a ku vo kari va hlawula a ku hambana wunghana na wena. Hambulezo, loku u tirela Jehova na u hi zinwe ni vanhu vakwe, u ta bhinzula nguvu a ku hunza zontlhe lezi u to zi luza. A ku fana ni vapizani va Jesu va zana go sangula ga malembe lava va nga tsika zilo zinwani va mu lanzela, hi magumo u ta kuma vamakabye vanyingi va moya. U ta maha xipanze xa ngango wa hombe wa misava yontlhe wa timiliyoni ta maKristu ya lisine, lawa ma kombako liranzo lo mbhelela. Niku u tava ni kutsumba ko tsakisa ka ku kuma wutomi ga pinzukelwa “ka tiko gi tako.” (Marku 10:28-30) Kuzilava hi kufamba ka xikhati, lava va nga hambana na wena hi kota ya lezi u zi kholwako va ta kambisisa lezi a Biblia gi zi gonzisako va tlhela vava vakhozeli va Jehova.
20 A Biblia gi gonzisa lezaku lokuloku Nungungulu i ta lovisa a mafambisela lawa yo biha ya zilo a ma valeta hi misava yiswa yi nga ni kululama kufumeni ka Mufumo wakwe. (2 Pedro 3:9, 13) A hi kusaseka ka lezi a misava leyo yi tova zona! Niku kwalomo ka mafambisela lawo ya maswa ma nga ni kululama, ku tava ni wukhongeli ginwe ntsena, ni makhozelela manwe ya lisine. Xana a hi wutlhari a ku wena u lanzela a tindlela ti lavekako lezaku u zi kota kuva ni wuhlengeli ginwe ni vakhozeli va lisine zalezi?
LEZI A BIBLIA GI ZI GONZISAKO
- Ku na ni wukhongeli ginwe ntsena ga lisine.—Mateu 7:13, 14.
- A wukhongeli ga lisine gi tiveka hi tigonzo ni mitiro ya gona.—Mateu 7:16, 17.
- A Timboni ta Jehova ti khozela Nungungulu hi ndlela leyi yena a yi amukelako.—Isaya 43:10.
* Kasi ku kuma manwani mahungu xungetano hi lezaku hikuyini Babuloni wa hombe a yimelako mufumo wa misava yontlhe wa wukhongeli ga mawunwa, wona a Xiengetelo.
Ziwutiso Za Xigonzo
1. Zini lezi hi to zi bhinzula loku hi khozela Nungungulu hi ndlela leyi yi faneleko?
2. U nga yi tivisa kuyini a ndlela yi faneleko ya ku khozela Jehova, niku hi wihi a mufananiso wu hi vunako a ku zwisisa lezo?
3. Maringano ni lezi Jesu a zi wulileko, zini hi faneleko ku maha kasi ku amukeleka ka Nungungulu?
4. Xana hi wihi a tlhamuselo wa magezu ya Jesu xungetano hi tindlela timbiri, niku yiya kwihi a yinwe ni yinwani ya tona?
5. Xana hi nga va tivisa kuyini lava va nga wukhongelini ga lisine?
6, 7. Xana a malanza ya Nungungulu ma gi wonisa kuyini a Biblia, niku xana Jesu i nyikisile kuyini xikombiso mhakeni leyo?
8. Xana a ku khozela Jehova zi patsa yini?
9, 10. Xana a maKristu ya lisine ma kombisana liranzo hi tindlela tihi?
11. Hikuyini zi nga za lisima a kuva hi vumela Jesu Kristu kota loyi Nungungulu a mu tirisako lezaku a hi hanyisa?
12. Xana a ku nga mahi xipanze xa tiko ku patsa yini?
13. Xana a valanzeli va lisine va Jesu va wu wonisa kuyini a Mufumo wa Nungungulu, niku zini lezi va zi mahako hi kota ya mawonela lawo?
14. Hi wihi a ntlawa wa wukhongeli lowu u alakanyako lezaku wa tatisa a zilaveko za wukhozeli ga lisine?
15. Zini kambe lezi Nungungulu a zi lavako zo hunza a ku kholwa ntsena lezaku yena i kona?
16. Zini hi faneleko ku zi maha xungetano hi ku maha xipanze xa wukhongeli ga mawunwa?
17, 18. Xini “Babuloni wa hombe,” niku hikuyini zi nga za xihatla a ku ‘huma ka yena’?
19. Zini u to zi bhinzula hi ku tirela Jehova?
20. Zini lezi a wumanziko gi vekelako lava va nga wukhongelini ga lisine?


text:
XIWUTISO 2
Hikuyini nzi nga xalaliko hi miri wa mina?
LOKU KU WA HI WENA, U WA TA MAHA YINI?
Ehleketa hi xiyimo lexi: Loku Julia a ti cuwuka laha ka woni, o wona ku kuluka basi. Hambu lezi a vapswali vakwe ni vanghana vakwe va mu byelako ku i sasekile niku a nga kulukangi, yena nwinyi i ti byela lezi: “Nzi fanele ku maha xokari kasi nzi bohla.”
Ka masikwana ma nga hunza, Julia i zile a alakanyela ku maha zilo zo hunza mpimo kasi a hungula “tikilo timbirana basi.” I alakanya ku tshama a ngagi hi masiku yo kari . . .
Loku ku wa hi wena Julia, u wa ta maha yini?
NYIMA U PIMISA!
A zi bihangi a ku u karateka hi lezi u nga tshamisa zona. Kunene, a Biblia gi dzunza kusaseka ka vavanuna ni vavasati vo kari, vo kota Sara, Rakeli, Abigaili, Josefa na Davida. Gi wula lezaku a wasati wo kari wa ku hi Abixaga i wa “sasekile nguvu.” — 1 Tihosi 1:4.
Kanilezi, a vaswa vo tala va karateka ku hunza mpimo hi lezi va tshamisileko zona. Lezo zi nga va yisa khombyeni ga hombe nguvu. Hi nga ehleketa hi lezi:
Le Estados Unidos, 58 wa tipursento ta vanhanyana va wa alakanya lezaku va kulukile nguvu, kuveni hi lisine i 17 wa tipursento ta vona basi.
Ka kambisiso wunwani wu mahilweko kwale Estados Unidos, a 45 wa tipursento ta vavasati va nga wonzile nguvu, va wa alakanya lezaku va kulukile nguvu!
Laha va ti karatelako ku bohla, a vaswa vo kari va zile va nghenelwa hi anorexia — ma nga mababyi yo kala kuga na ma sukela laha ka ku ti tsona zakuga hi ku fela ku bohla.
Loku uzwa lezaku ko khwatsi u nawo mababyi lawa, kutani manwani ma yelanako ni ku kala u ngagi khwatsi, kombela xivuno. Sangula hi ku hlevela mupswali wa wena kutani munhu munwani wa hombe u mu tsumbako. A Biblia gi ngalo: “A liranzo la munghana la su tsoma xontlhe xikhati, ni nakulobye i pswalelwe ku vunetela kuxanisekeni.” — Mavingu 17:17.
A ZA ZI NENE NGUVU U FANELEKO KU MAHA HI LEZI:
Hi lisine, lexi xi mahako munhu a tsakelwa kutani ku nga tsakelwi hi vanwani, wumunhu gakwe. Ehleketa hi Absalome n’wana Davida. A Biblia gi ngalo:
“Absalome . . . va wa mu babaza nguvu; i wa nga hi na bawa kusukela mikonzweni kala hlokweni yakwe.” — 2 Samueli 14:25.
Hambulezo, a muswa loyi i wa tele hi matshanza, kunavela ka hava, ni kungatsumbeki! Hikwalaho, a Biblia a gi mu dzunzi. Gi wulawula hi yena kota munhu wo kala kutsumbeka, ni wa livengo.
Hi xigelo lexo a Biblia gi hi nyikako a wusungukati legi:
‘Ambalani munhu muswa.’ — Va Le Kolosi 3:10.
“A kutisasekisa ka nwina ku ngavi ka lahandle . . . kanilezi sasekisani a munhu loyi a fihlilweko wa mbilu.” — 1 Pedro 3:3, 4, NM.
Hambu lezi zi nga bihangiko ku tsakela kuva ni miri wo saseka, a xa lisima nguvu ku sasekisa wumunhu ga wena. Hakuva a matshamela ya ma nene hi wona ma to ku maha u tsakelwa hi vanwani a ku hunza kuva ni mitsomo kutani kuva ni miri wo saseka! A nhanyana wo kari waku hi Filicia i ngalo: “A vanhu va nga kokiwa mahlo hi kusaseka ka wena. Kanilezi, lezi wena u nga zona hakunene, ni matshamela ya wena ya ma nene, hi zona lezi a vanhu va to zi alakanya nguvu.”
U TI ZWISA KUYINI HI MIRI WA WENA?
Wa xalala hi lezi u nga tshamisa zona ke?
Wa tshuka u alakanyela ku tola zilo kutani ku maha zilo zinwani zo hunzeleta hi ku fela ku saseka?
Loku u wa zi kota, xini u nga wa ta cica mirini wa wena? (Hlawula lezi u nga wa ta cica.)
KULEHA
KUKULUKA
MISISI
MAVELE
NGHOHE
HLONGE
Loku u hlamulile ku “ahihi” laha ka xiwutiso xo sangula u tlhela u hlawula matshamu manharu kutani ku hunza laha ka lexi xa wunharu, ehleketa lezi: Lezi u ti wonisako zona za koteka ku ngha zi nga hi zona lezi a vanwani va ku wonisako zona. Za olova nguvu a ku u hunzeleta u tlhela u karateka ku hunza mpimo hi lezi u ti wonisako zona. — 1 Samueli 16:7.


text:
XIGONZO 6
Davida i wa nga chavi
Zini lezi u mahako loku u chava?— Kuzilava u tsutsumela ka mamani kutani papai wa wena kasi ku lava xivuno. Kanilezi ku na ni munhu munwani a zi kotako ku ku vuna. Yena i na ni ntamu wa hombe nguvu ku hunza ni wihi munhu munwani. Wa mu tiva ku hi mani?— Ina, hi Jehova Nungungulu. A hi wulawule hi jaha ga lomu ka Biblia gi vitwako Davida. Yena i wa zi tiva lezaku Jehova i ta mu vuna xikhati xontlhe, hikwalaho i wa nga chavi.
Kusukela loku Davida a ha hi nwanana nguvu, a vapswali vakwe va mu gonzisile ku ranza Jehova. Lezo zi vunile Davida lezaku a nga chavi hambu loku a humelelwa hi zilo zo chavisa. I wa zi tiva lezaku Jehova Munghana wakwe, niku Yena i wa lava ku mu vuna. Ka xikhati xo kari, na Davida a khatalela tiyivu, ku lota nghala ya hombe yi ta khoma yivu hi nomu yi tsutsuma! Xana wa zi tiva lezi Davida a nga maha? Yena i lo lanza a nghala leyo a yi khoma a guma a yi daya hi mandla basi! Ka ginwani siku, Davida i lo tlhela a daya urso na yi lava ku daya a tiyivu takwe! Xana u alakanya lezaku hi mani a nga vuna Davida?— Ina, kuve Jehova.
Kuve ni xikhati xinwani laha Davida a nga kombisa kutiya-hlana ka hombe nguvu. A vaIsraeli va wa kari valwa yimpi ni vanhu va vitwako vaFilistia. A musochwa munwe wa muFilistia i wa lehile nguvu, i wa hi xihotlovila! A vito gakwe ku wa hi Goliate. A xihotlovila lexi xi wa ruka a masochwa ya vaIsraeli na Jehova. Goliate i lo ramba masochwa ya vaIsraeli lezaku ma talwa naye. Kanilezi wontlhe masochwa ya vaIsraeli ma wa chava nguvu kulwa naye. Loku Davida a zi zwile lezo, i lo hlamula Goliate aku: ‘Nzi talwa na wena! Jehova i ta nzi vuna, niku nzi ta ku hlula!’ Xana u alakanya lezaku Davida i wa hi wanuna wo tiya hlana?— Ina, i wa hi ni kutiya-hlana ka hombe nguvu. Xana wa zi lava ku tiva lezi zi nga humelela hi kulanzela?
Davida i lo teka lingoti la wundandi ni ntlhanu wa maribye ya timbokota kasi ku yalwa ni xihotlovila. Loku Goliate a wonile jaha Davida, i lo mu hleka. Kanilezi Davida i lo mu byela lezi: ‘Wena uta ka mina ni supado kanilezi mina nzita ka wena hi vito ga Jehova!’ Anzhako ka lezo yena i lo vekela a ribye laha ka lingoti la wundandi, a tsutsuma a kongoma Goliate, a guma a gi hoxela kakwe. A ribye gi loba Goliate laha ximombyeni! A xihotlovila xi lowa lahasi, xifa! A vaFilistia va lo chava nguvu, va guma va tsutsuma vontlhe. Xana Davida i zi kotisile kuyini ku hlula xihotlovila?— I lo vuniwa hi Jehova, niku Jehova i vile ni ntamu wa hombe nguvu a ku hunza xihotlovila lexiyani!
Zini lezi u gonzako ka tlhatlhambutelo wa Davida?— Jehova i na ni ntamu wa hombe nguvu a ku hunza ni wihi munhu munwani. Niku yena Munghana wa wena. Hikwalaho loku u tshuka u chava, alakanya lezaku Jehova wa zi kota ku ku vuna lezaku u tiya hlana!
GONZA LOMU KA BIBLIA GA WENA
Tisimu 56:3, 4
1 Samueli 17:20-54


text:
Dyondzo 43: Yoxuwa A Va Murhangeri
Muxe a a lava ku nghena ni Vaisrayele eKanana. Hiloko a kombela a ku: ‘Yehovha, ndzi kombela ku pela Nambu wa Yordani leswaku ndzi ya vona tiko lerinene.’ Kambe Yehovha a ku: ‘Swi ringene! U nga ha pfuki u vulavule hi mhaka leyi!’ Xana wa swi tiva leswaku ha yini Yehovha a vule marito wolawo?
Hikwalaho ka leswi humeleleke loko Muxe a ba ribye. Tsundzuka leswaku yena na Aroni a va n’wi dzunisanga Yehovha. A va va byelanga vanhu leswaku i Yehovha a endleke leswaku ribye ri humesa mati. Hikwalaho ka sweswo Yehovha u vule leswaku a nge va pfumeleli ku nghena eKanana.
Endzhaku ka tin’hweti to hlayanyana Aroni a file, Yehovha u byele Muxe a ku: ‘Teka Yoxuwa u n’wi yimisa emahlweni ka Eliyazara lowa muprista ni le mahlweni ka vanhu. Kutani emahlweni ka vona hinkwavo, vula leswaku Yoxuwa hi yena murhangeri lontshwa.’ Muxe u endle hilaha Yehovha a vuleke hakona, hilaha u swi vonaka hakona laha exifanisweni.
Hiloko Yehovha a byela Yoxuwa a ku: ‘Vana ni xivindzi, u nga chavi. U ta rhangela Vaisrayele ku nghena etikweni ra Kanana leri ndzi va tshembiseke rona, naswona ndzi ta va na wena.’
Hi ku famba ka nkarhi Yehovha u byele Muxe leswaku a tlhandlukela eNtshaveni ya Nebo etikweni ra Mowabu. Loko a ri kwale henhla Muxe a a kota ku vona entsungeni wa Nambu wa Yordani ni ku vona tiko ro saseka ra Kanana. Yehovha u te: ‘Leri i tiko leri ndzi ri tshembiseke vana va Abrahama, Isaka na Yakobe. Ndzi ku pfumelele leswaku u ri vona, kambe a ndzi nge ku pfumeleli u nghena eka rona.’
Muxe u fele kwale henhla ka Ntshava ya Nebo. A a ri ni malembe ya 120 hi vukhale. A ha tiyile naswona a ha vona kahle. Vanhu va ve ni gome lerikulu hikwalaho ka leswi Muxe a feke. Kambe a va tsakile hileswi Yoxuwa a a ri murhangeri wa vona lontshwa.
Tinhlayo 27:12-23; Deteronoma 3:23-29; 31:1-8, 14-23; 32:45-52; 34:1-12.
Swivutiso
- Exifanisweni lexi, i vamani vavanuna vambirhi lava yimeke na Muxe?
- Xana Yehovha u te yini eka Yoxuwa?
- Ha yini Muxe a khandziye enhlohlorhini ya Ntshava ya Nebo, naswona Yehovha u te yini eka yena?
- Muxe a a ri ni malembe mangani loko a fa?
- Ha yini vanhu va twa ku vava, kambe hi xihi xivangelo lexi endlaka leswaku va tsaka?
Swivutiso swo engetela
- Hlaya Tinhlayo 27:12-23.
Hi xihi xiavelo xo tika lexi Yoxuwa a nyikiweke xona hi Yehovha, naswona Yehovha u swi kombisa njhani namuntlha leswaku wa va khathalela vanhu Vakwe?
- Hlaya Deteronoma 3:23-29.
Ha yini Yehovha a nga va pfumelelanga Muxe na Aroni ku nghena etikweni leri tshembisiweke, naswona hi dyondza yini emhakeni leyi?
- Hlaya Deteronoma 31:1-8, 14-23.
Xana marito man’wana ya Muxe lama a ma byeleke tiko ra Israyele ma swi kombisa njhani leswaku u swi amukele hi mbilu hinkwayo ku xupuriwa hi Yehovha?
- Hlaya Deteronoma 32:45-52.
Xana Rito ra Xikwembu ri fanele ri byi khumba njhani vutomi bya hina?
- Hlaya Deteronoma 34:1-12.
Hambileswi Muxe a nga si tshamaka a vona Yehovha hi ku kongoma, xana Deteronoma 34:10 yi kombisa yini malunghana ni vuxaka bya yena na Yehovha?


text:
Ntivo-mbangu i dyondzo ya mbangu, ku anama, kumanyana, kuhambeta na ku akelana loku nga kona exikarhi ka vanhu na ndhzawu la ha
Misaveni, ngopfu-ngopfu swi hlawulekisi ku hlanganisa na ku hangalaka ka swivumbiwa leswi hanyaka laha misaveni, kuhlanganisa vanhu na mbuyelo wa migingiriko ya vona e ka ndhzawu leyi va akeke eka yona. Riviti geography ri tekiwa e ka
Xigiriki Yn (ge) kumbe Yaιa (gaia) ("Misava") na Ypaφeιv (graphein) ("mbhonya").
Mbangu-vu ako byi langutisa
Ntivo-vuthlarhi hi Misava (leswi nkarhi wu nwana swi vuriwaka Ntivo-vuthllarhi hi ntumbuluko wa misava). Leswi swi nyika vutivi hi,
Maxelo na
Vuako bya misava.
Ntivo-mbangu wa vanhu wu hlanganisa
vufuwi,
tipolotiki na
mindhzavuko hi ku yelana na mbangu naswona byi langutisa
Ntivo-vuthlarhi hi mahanyele ya vanhu kumba swi hlawulekisi leswingariki swa vu ako bya misava. Byi hlahluva ndlela leyi vanhu va tolovelaka no tirhisa mbangu/vuako hayona.
Vativi-mbangu va thlela va dyondza hi misava kuyelana na
Ndzendzeleko wa misava na
vuako hinkwabyo na leswi misava yi khumbekake hakona(kufana na
Maxelo,
Mimoya ya le lwandle na
mabhubhutsa).
Hlaya leswi engetelekeke...