text:
Vatsonga i rixaka leri nga na milawu leyi lawulaka rixaka hi ndlela yo twisiseka, hi ndlela yo hluvuka; ngopfu eka timhaka ta ku komba vuxaka, hi ku tswalana, ku teka na ku tekana. Milawu leyi, swi nga endleka yi kanetana na mintolovelo ya le ndyangwini wa ka n’wina, kumbe yi kanetana na mintolovelo ya ripfumelo ra n’wina, kambe, i milawu ya Xitsonga. Nakambe, swa endleka yi hambana na milawu kumbe mintolovelo ya tinxaka leti mi nga akelana na tona, kumbe leti se mi nga teka mintolovelo ya tona.
Milawu ya vuxaka hi ku ya hi Xitsonga:
#1
Loko wena u ri wa Xinuna, vana va va Hahani wa wena (makwavo wa Xisati wa Tatana), i vatukulu, va fana na vana va Tati. Swa yila ku u va endla vavasati va wena. Loko va vula wena va ri: Malume/Kokwana.
Loko wena u ri wa Xisati, vana va Hahani wa wena, i vana va wena. Loko va vula wena va ri; Mhani-ntsongo.
#2
Vana va Malume wa wena (makwavo wa mhani wa wena lowa Xinuna).
Loko va ri va Xinuna, i va Malume va wena. Loko va ri va Xisati, i va mhani-ntsongo va wena. Swa yila ku tekana na vona.
#3
Loko wena u ri wa Xinuna: Vana va Malume wa mutswari wa wena. Yingisa, hayi vana va Malume wa wena, kambe vana va Malume wa mhani wa wena kumbe rharhi wa wena; swa pfumeleriwa ku u va teka. Wena, le ka va Malume va mutswari, u vuriwa Mukon’wana, hi Xtsonga; ntila wa xiyila (Incest line) se wu tsemekile.
Loko wena u ri wa Xisati, swa arisiwa ku u tekiwa hi vana va Malume wa mutswari wa wena; Xitsonga xa arisa.
#4
Vana va makwavo wa Tatana wa wena, lowa Xinuna, i va Makwenu va wena. Swa arisiwa ku tekana na vona, mi va ngati yin’we.
#5
Vana va makwavo wa Mhani wa wena, lowa Xisati, swa arisiwa ku tekana na vona. Va mhani va n’wina i va makwavo, xi sweswo; n’wina mi mame vele rin’we, swa arisiwa ku mi tekana.
#6
Vana va Hahani wa Mutswari wa wena, swa arisiwa ku tekana na vona.
Vana va Hahani wa mhani wa wena, loko va vula mhani wa wena, va ri Mhani-ntsongo, i va makwavo va wena. Xitsonga xa arisa ku tekana na vona. Swa yila ku Hahani na Nhlantswani va hundzuka vamaseve.
#7
Vana va Hahani wa Tatana, i vatukulu va Tatana. Loko wena u ri wa Xinuna, i vatukulu va wena. Loko wena u ri wa Xisati (Hahani wa Tatana na wena mi va ngati yin’we) i vana va wena; u nge tekiwi hi n’wana wa wena, Xitsonga xa arisa.
#8
Va makwavo va Xisati, va pfumeleriwa ku ya tekiwa eka ndyangu un’we.
Kambe, swi lava ku rhanga ku tekiwa lonkulu, ivi lontsongo kumbe lavantsongo va landzela. Eka va Xinuna, swa pfumeleriwa ku Hosi na Ndzisani va teka eka ndyangu un’we, ntsena loko lonkulu a teke lonkulu, ivi lontsongo a teka lontsongo, kumbe a teka nhlantswani.
#9
Swa pfumeleriwa ku Nhlantswani yi ya tekiwa le ku nga tekiwa Hahani (makwavo wa Tatana). Kambe swi pfumeleriwa ku yi tekiwa hi nuna wa Hahani, kumbe hi ndzisani ya nuna wa Hahani. Swa arisiwa ku hlantswani yi tekiwa hi n’wana Hahani.
#10
Nsati wa Hosi i Mhanintsongo.
Nsati wa Ndzisani i N’wingi, kumbe N’wana.
Nuna wa Tati, nuna wa Hahani, nuna wa Hahani wa Tatana; i Mukon’wana loko wena u ri wa Xinuna, loko wena u ri wa Xisati, i Namu.
#11
Eka Hosi na Ndzisani, swa arisiwa ku ndzisani yi teka Tati kumbe Hahani wa nsati wa Hosi; Swa yila. Tati wa nsati wa Hosi, i Tati wa Hosi, na swona, nsati wa ndzisani loko a vula nkata Hosi i ri mhani-ntsongo. Hosi loko yi vula nsati wa ndzisani, yi ri i N’wingi.
Se loko ndzisani yi teka tati kumbe Hahani wa nsati wa Hosi, swi tisa ndzhukano; swa yila, Xitsonga xa arisa.
#12
Loko wena u ri wa Xinuna, swa arisiwa ku teka makwavo wa nuna wa Tati. Makwavo wa nuna wa Tati, wa fana na vana va tati wa wena, i ntukulu wa wena; Xitsonga xa arisa ku tekana hi ku cincana.
#13
Loko wena u ri wa Xisati, swa arisiwa ku tekiwa hi makwavo wa nsati wa makwenu wa wena; hikuva wena u ntukulu, swa yila. Xitsonga xa arisa ku tekana na Malume kumbe ku cincana.
#14
Swa pfumeleriwa ku loko Hosi yi lova, ndzisani yi hlayisa nsati wa Hosi. Kambe swa arisiwa ku loko ndzisani yi lova, Hosi yi hlayisa nsati wa ndzisani. Nsati wa ndzisani i n’wingi, N’wingi a nga endliwi nsati.
#15
Loko makwavo wa Kokwana, Tatana wa Tatana, va lo lova, ivi Kokwana va xisati va hlayisana na wanuna wa xivongo xin’wana, vana lava tswariwaka i va makwavo va Tatana. Vana va makwavo wa tatana, se wa swi tiva ku i va mani eka wena.
#16
Loko u ri Wanuna, Tati wa wena a tekiwe ka tshengwe, swa arisiwa ku wena u teka makwavo kumbe nhlantswani ya nkati-kulobye wa Tati wa wena. Nkati-kulobye wa tati wa wena, i Tati wa wena.
#17
Loko u ri wa Xisati, swa arisiwa ku bula ngopfu na nuna wa ndzisani ya wena. Nuna wa ndzisani ya wena i Mukon’wana. Ku papalata ndzhukano, swa yila ku mi tekana, tani hi nsati wa vumbirhi kumbe loko ndzisani ya wena yi lovile.
#18
Loko Tatana a ri na tshengwe, wena wa Xinuna wa arisiwa ku ya teka tindzisani kumbe ti nhlantswani ta vankati-kulobye va mhani wa wena. Tindzisani na tinhlantswani ta vankati-kulobye va mhani wa wena, i vamhani-ntsongo va wena; swa yila ku va teka.
Image: HBO


c: text/html

text:
Eka Vusiwana,
Xo sungula ndza mi xeweta, ni tshemba wena na ndyangu wa ka n’wina ma ha pfukili. Ni tshemba na ku ri mumu wa kwaleno ka N’wa-Mitwa a wu hisi ngopfu… Mina na ha pfukili sweswo xavelela.
Ni kombela ku khomeriwa loko ni hete nkarhi wo leha ni nga ku tsaleli wena munghana, phela se swa tika haleno xilungwini. Sweswi loko ni tsala papila leri, ni tshama ka backroom hala Centurion kusuhi na shopping complex, ni kongome hi rent ya n’wheti na n’wheti, na yona a yi durhi yo bee! Le a xikolweni na ha wisenyana hikuva a swi fambi kahle, se ni tikumele xintirhwananyana la Shoprite ku ri ni kota ku ti hanyisa, kambe mali ya kona a hi yo ni voneni. N’wheti leyi loko a ni nga endlangi pulani (makungu) mayelana na rent, a wu ta twa ku ri na mina se ni malala-pipe.
Hi Sonto na mixo loko ni heta ku hlamba, loko ni languta handle hi fasitere ni vone Mr Valoyi va kongome kamara ya mina; a ni swi tiva ku ri va tela mali ya rent. Ivi ni hatla ni tela hi kungu, ni hluvula xikete lexi a ni mbele ni hatla ni boha thawula la xisutini. “Go go go,” ku vula Tatana Valoyi, lava va nga le ka pension mbuya, se va ake ti-backroom ku va tiendlela swimalani.
“Xana mali liyani ya rent yi lunghekile?”
Hey! Mina Conny ni ti tshamela kwala henhla ka xibedwana, ni pfumela hi xiritwani; “Nghenani malume Valoyi”. It’s better ni bisa wanuna loyi kumbe ni nga pona ku hlongoriwa… Loko ni suka henhla ka mubedwa ni tiwisisa thawula, Tatana Valoyi hi loyi a tsutsumelaku ku khoma thawula ra mina, kumbe wa ni lava – aredzi. Hi loko ni vutisa Tatana Valoyi loko a lava tiya, ni vona mahlo ma yena ma ri bizi na thawula leri a ri wile, ni tiendle i nga ku a ni ri twangi… “Thawula, thawula…” ku huwelela Tatana Valoyi hi rito ro hlevetela, ivi ni n’wu languta hi tihlo leriyani ra ku ni dyi; leswi wanuna a nga na weakness ya xiphambeni, no vona mali leyi a yi khomile ya rent ya la van’wani yi wela ehansi. Ivi ni vona buruku ri kukumukile hala mahlweni, ni ku hi loko ni swi kotile mina nhwana, kambe ni tikhoma ni nga lavi ku lota meno nyama ni nga se yi vona…
Ha, mukhalabya Valoyi a va yimelangi ku rhambiwa, mina ni lo vona muchini wo basuluka wo pfukeriwa se wu humile eka buruku ra Tatana Valoyi, ni ku namuthla ni ta tiva Valoyi hi yexe. Hi loko yi ta ka mina Valoyi yi ni kongomili, yi ni phijaphija ku ri ni wela ka xibhedwana hi nhlana. Namunthla kona ni wele hi Papa – foreplay a swi tikomba ku nga ri swilo leswi va nga swi tolovela kumbe ku swi tiva. “Yimani nyana Malume…” Tatana Valoyi a va yimelangi ni heta ku vulavula,
“Conny, phela u nga ni endli xifanyenetana mina!”
“… yimaninyana ni mi komba swin’wani ka Malume, mina mi nga ni heleli mbilu…” mbilu yi sungula ku bela henhla, ni khoma bavuri leyi a yi vambile ni yi kongomisa enon’weni wa mina,
“Hayi, hayi, kasi n’wana ndi wena u lo yini!!! Loko wo ni luma ni ta ku dlaya hi mavoko,” Valoyi a vula leswi a ri karhi a thlenthlela ndzhaku hi ku chava ku lumiwa 4-5… Ni sungule ni tirhisa ririmi ra mina ku yi swoswa, ni yi nakatsela ni nga se yi nghenisa non’weni; ni twa a ku “aaahhhhhh, aaahhhhhh Khoonnnneeeeee, mihhhhloloooo minnnooooo.” Ivi se ni sungula ku mama hi matimba…
“Phela mi nga bi huwa Malume, va ta swi twa hala handle,” ni lo na vula sweswo ni twa mukhalabya a gomela kunene. Heyi, ni swi vona ku ri Tatana Valoyi a va swi tolovelangi leswi… A swi tekangi nkarhi se muchini se wu sungula ku rhurhumela loko ni nyanya ku mama hi matimba, ni twa mavoko ma Tatana Valoyi ma ni khoma nhloko ku va ti seketela. Ivi ni teka voko ra mina ra xinene ni nghenisa lera sasa-nkambani eka puca ya mina leyi se a yi sungula ku tsakama, kambe ya ha manyekile hi mhaka ku a ni heta ku yi hlamba. Loko ni languta Valoyi xikandzeni ni kuma a pfule nomo mara a pfale mahlo wonge o khongela. Tatana Valoyi a nga ha ni lemukisangi, ni lo twa hi ku tiyisa mavoko ka nhloko ya mina, ni twa muchini wa yena wu vambeka ku tlula mpimo, ha-ha ku tala ku kufumela non’weni wa mina. Ni ringete ku mita hinkwabyo na nantswo wa munyu, kambe byi n’wani a byi xixirika lomu thlelo ka nomo, eish!
Ni teke thawula leriya a ri wele hansi ni sula nomo, ivi ni tlakuka ni tshama henhla ka mubedwa. Loko ni languta Tatana Valoyi a va ha ti seketele hi khumbi, buruku ri ri matsolweni, mahlo wona ma pfariwili va n’wayitela bya ngwenya-nkelenge. “Munhu u kula a va mukhalabya, swin’wani a nge se swi vona. Loko a wu lo rhanga u ni byela kuri u ta ni endla leswi a ni nga ta pfumela. Hmmmm… Se loko ni twa ni swi… ehhh loko ni twa ni swi lava…” loko ni languta Mr Valoyi ni kuma a ri na tingana nyana, a ri karhi a nyumanyuma, hi swona a swi n’wi tsandzisa ku vulavula… Ina, hi la a ni n’wi lava kona mina Conny. Ni lo na swi vonisa leswi, ni vona ku ni fanela ku teka advantage, ni rhanga hi ku wela ndzhaku, ni ganamanyana ni ti khigetela hi swikokola;
“Malume loko ho twanana hi mhaka ya rente ku ri mina ni nga hakeli, leswi swi nga humelela sweswi ku nga va mhaka yintsongo!”
Mahlo ma mukhalabya ma ni languta ku suka nhlokweni ma rhelela na mina, loko ma fika ka xiphambeni xa mina ni vone ma yima. Loko ni ku kelu! Ni languta muchini wa yona, ni vone yi yimisa nhloko ni swi vona ku ri ra vumbirhi kona ni nge poni. Valoyi u nambe a kandiyela buruku hi milenge, a ri hluvula, a ta a ni kongomili… Mina ni hatle ni hluvula xirhangisi xa g-string xa ntima, ni pfula madyi thangha, pho u swi tivaku ku ni ma rhwele he munghana! Hikuva ni vona ku ri se Mukhalabya Valoyi va pfumerile ku ni nge hakeli mali yo tshama, ni pfula mineve ku ri va ta kota ku nghenisa kahle… Loko ni twa muchini wu khumbha puca ya mina, ni swi vona ku ri jhhhhaaaa, Valoyi xi na ncila! Ni twa i nga ku ni nga endla ndlela ni baleka, ivi Valoyi va ku; “ganama kahle phela!” Ivi ni landzela swileriso swa Valoyi. Loko ni tlele, ni twa muchini wa Valoyi wu nghena, wu thlantha mineve leyi a yi tsakamile, ni twa puca yi tshavatana… Valoyi se a va hefemulela ehenhla va kha va ni khunyetela. Ni lo twa a dliva swin’wana endzeni ka mina, ni sungula ku khunyetela, se a swi endla i nga ku ha phikizana na Tatana Valoyi.
Ni twa swi nyakalanyana, kambe leswi a ni swi twa epuceni a swi hlamuseleki, muchini a wu xitatile xiphambeni xa mina. Leswi a ku ri khale ni nga si ghadiwa hi mhaka ya ku a ni chava ku nyika vafana va le Pitori, ni ku ni vekela Khazamula wa mina ekaya eka N’wa-Mitwa, namunthla ni hlangane na swona swa ku tlula swa Khazamula… Loko ni languta Valoyi va ri karhi va tsipa-tsipa na matihlo, ni twa muchini wu dzinginika-dzinginika, ni twa i nga ku Valoyi va lava ku humesa madleke… kambe ya nga ti, swi endle tano ko talanyana. Mukhava a wu ri karhi wu hatimela, va dzuka na nyuku mombweni, wun’wana wu dzuka kunene… ivi ni twa ku ri se yi sungula leswiyani swo ninginika (vibration), hala ni twa ku na mina ni le kusuhi; ni vona xikandza xa Valoyi xi cinca-cinca, muchini wu hisa, mineve yi damarhela muchini wa Valoyi, ni swi vona ku ri se ko dukuriwa – ni twa ku kufumela ka madleke ya Valoyi… Va bokoloka Valoyi, va ni manya mavele na mina ni va manya xisuti hi milenge leyi a yi va damarhelile; ivi hi wela kwala mubedweni yi ri endzeni, ni twa i nga ku ku ba mbilu eka puca ya mina, muchini wu karhi wu endla leswiyani swo kumedza-kumedza…
Ntsheko (Celphone) ya Valoyi nga ku a yi swi vona, na yona yo sungula ku rila. Valoyi a thamuka, a languta ku ri i mani a fonaku, a heta a tlokola. Hi luya Valoyi a hatlisaku ku mbala buruku hi voko rin’we, lerin’wani a khome Phone ya kwe. Mukhalabya u hume a nga lelangi na mali leyi a yi wele hansi a nga ha rholelangi. Ha! Joni ra vava, ra tirheliwa, hi dyisa na vakhalabya munghanoo! Ni lo na rholela mali liya, ni lotlela nyangwa ni titlelela, ni ku loko o vuya a ku u lava mali a ni nga pfuli… A ni ta swi endlisa ku yini wena Vusiwana munghana wa mina? Hi rona rihanyo ra kona ra la Joni, ku ri ni nga hakeli rent ni ta fanela ku tshama ni dyiwa hi mukhalabya Valoyi…
Ni kombela u rungula maxaka na vanghana va mina kwaleno ka N’wa-Mitwa.
Munghana wa wena wa ntiyiso,
Constance Chauke

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nga ha vho Dokotela Peter Magubane
Vho -dokotela Peter Magubane ramafhungo wa u foda ane ḓivhea na mashango ḓavha, vho bebiwa nga 19 Phando1932 kha ḽa Vrededop vha hulilela Sophiatown. Vho ṱuṱuwedzwa nga khotsi avho vhe vha vha vha tshi ita zwa mitshelo nge vha vha rengela Camera ya Kodak vha tshi kha ḓi vha ṅwana wa tshikolo. Vhumatshelo havho ho thoma musi Afrika Tshipembe ḽi tshi khou lwela Democracy.
Uri vha tou vha mufodi ane ashuma zwo thoma musi vha tshi shuma kha Drum Magazine sa thuṅwa na mureili. Hu si kale vha mbo ḓi tholiwa sa muthusi wa Jurgen Shadeberg, mushumo wavho we vha thoma u ita muhulwane ho vha uya u foda kha ANC nga 1955 huna tshumelo.
Vho shumisa camera yavho u foda thambulo ya vhathu vhatsu nga tshifhinga tsha muvhuso wa tshiṱalula. Hezwi zwinepe zwo phaḓalala na shango ḽoṱhe vha kona u vhona thambulo ine ya vha Afrika tshipembe nga tshenetshiḽa tshifhinga. Hezwi ndi zwithu zwine zwo ḓo vha isa mufodi ngauri zwiṅwe zwa zwinepe zwe vha foda a zwo ngo kona uya vhathuni ngauri mapholisa vho mukombetshedza u zwi thutha vha fhedza vha mu rwa na kha ningo.
Vho- Peter vho foda nga mafhungo a mulayo wa u tshimbila wo hwala basa na musi hu tshi thomiwa Umkhonto We Sizwe, u fariwa ha vho -Mandela, rivonia Trial, u fhiswa ha ANC, dzi khakhathi dza Sharpeville, u takuwa ha Steve Biko na uḓi imisa ha vhathu vhatsu na zwa dzi khakhathi dza Soweto dza matshudeni. Vhari dzi nndwa dzi so ngo fodiwaho hu vha hu si ndwa na luthihi. Nga mulandu wa u foda dzi khakhathi dza Soweto nnḓu yavho yo fhisiwa na hone vha ya vha dzula dzhele na vhaṅwe vho ramafhungo lwa maḓuvha a 123.
Vho vhuya vha ṱoḓa u dzhenelea zwa u foda zwine zwa vhidzwa uri vhatshena fhedzi vha haniwa. Vha Drum vha ita tshigwada tsha vhashumi vha sina tshiṱalula nga lukanda nga ṅwaha wa 1961. Vho- Peter ndi vhone mufodi wa u thoma wa muthu mutsu wa uvha na tshiimiswa tshavho tshine vhathu vha kona uya u vhona zwinepe. Vha tholi vha vho kha Rand Daily Mail vho bvisa rumu yavho ya swiswi. Mulayo nga tshenetshiḽa tshifhinga wo vha u sa tendi vha tshi dzula na vhanwe vha vhathu vha tshene kha lufhera lwavho. Ndi vhone mufodi wa u thoma wa muthu mutsu vha hezwi zwa u ganḓisa nahone vho tholiwa ubva nga 1967 u swika nga 1980. Zwo katela na miṅwaha miṱanu ye vha vha vho imiswa u swika nga 1975. Nga henetsho tshifhinga vho fhedza maḓuvha a 98 vha sa khou shuma na miṅwedzi ya 6 vha dzhele.
Vho ṱangana na u tambudzwa, u rwiwa , na zwilonda , na u sokou fariwa lwa tshifhinga tshilapfu na u senga hu sa fheli. Vho thutshiwa lwa 17 huna mbulungo ya ṅwana wa tshikolo Natalspruit. Vha fhedza maḓuvha a 586 vha tshi khou tambudzwa nga 1969.
Vha dzumba camera yavho uri mapholisa asi i vhone. Vho vha vha tshi nga i dzumba vhukati ha bivhili, nga ngomu ha dzhesi yavho, kana kha tshithu tsha mafhi kana kha vhurotho. Vha tshi ḓiita unga vha khou ḽa vhurotho mathina vha khou dzhia zwinepe. Vho fhedza tshifhinga vha London mathomoni a ṅwaha wa 1960 vha tshi khou shuma kha time Magazine vhukati ha 1978 na 1980. Vho fhedza na tshifhinga vha New York ubva nga 1980.
Vho no shuma ho no ganḓiswa sa national geographic, life, New York Time, Washington post, Paris match na sport illustrated. Vha united Nation ho ha hu vhathu vhavho navhone. Vho shuma na vho -Nelson Mandela na vho Winnie sa vhangane na zwa mushumo ubva nga 1950. Ho vha vhone mufodi wa tsini wa vho- Mandela ubva vha tshi bva dzhele na musi vho no vha mu presidenthe.
Vho foda zwithu zwi nzhi zwa musi Afrika tshipembe ḽi tshi bva kha muvhuso wa tshiṱalula ḽi tshi ya kha democracy. Vha mbo ḓi ya u thoma u foda zwa vhutsila zwa Afrika Tshipembe na sialala ḽa Afrika Tshipembe ḽa mbofholowo.
Vho magubane vha pfa vho hulisea nga maanḓa kha Afrika Tshipembe nga tshumelo ya Meritorious , silver class II zwo itwaho kha vho -Nelson Mandela. Vha ḓivhelwa na u vhea camera yavho vha tshi khu itela u thusa vhathu kha u vhulaiwa. Kha hezwi vho wana na pfufho ya American National Professional photographaer Association humanistic Awards. Ndi vhone mufodi wa muthu mutsu wa u thoma u wana pfufho ya press photo of the year. Vha na dzi honorary doctorates dza ṱahe vho no pfufhiwa na nga corne capa lifetime achievement award ine ya bva kha vha zwinepe vha new York. Dziṅwe pfufho huvha ho kateliwa, the Robert capa awards, the special Missouri honor medal hu tshi khou itelwa mushumo wavho wo khetheaho kha zwa mafhungo, the martin luther king Luthuli award, a lifetime award i tshi bva kha mother jones na leica camera na ine ya bva kha Tom Hopkinson school of journalism na cultural studies ubva gudedzini ḽa Wales. Dzine vho dzi wana vha tshe hayani pfufho ho kateliwa ya excellence in Journalism vho pfufhiwaho nga Walter Cronkite na yo thusiwaho lwa masheleni nga vha Stellenbosch Farmers winery.
Vho vhuya vha vhea zwinepe zwine vha zwifunesa maragani zwa 100 zwa vho -Nelson Mandela kha la United state Poland, hune zwa u vhambadza zwo vha zwo vuliwa nga muprisidenthe wa kale vho- Lesh Walesa. Zwa u vhambadza zwa vhuvhili zwa pfi zwi ḓo itwa nga dzi 1 dza Fulwana u swika dzi 30 dza Khubvumedzi hangei Nelson Mandela gateway uya Robben island. Hezwi zwinepe zwo fhiwa vho- Nelson Mandela sa mpho ine ya khou bva tshiimiswa tsha vho- Nelson Mandela.
Vho-Dokotela Peter Magubane ndi mufodi ane avha na bvumo kha ḽa Afrika tshipembe, vhukoni havho ho thoma u vhonala musi vha tshi tholiwa kha Drum Magazine...more
Nḓuni ya uḓi geḓa ya Vho-Peter ho dala zwivhumbwa zwa u vhaḓiwa. Kha iṅwe khona ha dzula luṱingo tsini na tshinepe tshavho tsha muvhala...more
Ḓuvha ḽa dzi ṅwedzi wa Fulwi nga 1969 ḽo shandukisa vhutshilo ha Vho-Peter magubane. Zwa u tambudza zwo tou vha nela sa mvula. Asi lwa u thoma vha tshi tambudziwa nga mapholi...more
Musi vho ramafhungo vha tshi iledzwa u dzhena soweto Vho-Peter Magubane vho vha vho no swika nahone vho fara tshomedzo dzavho. Ndi ḽiswole ḽo faraho camera, vha tshi...more
Vho- Magubane vha dzhena kha ḽa Soweto nga dza mapfene, vha tshi khou itela u wana vhana vhane vha khou shuma kha zwa malasha na zwiṅwe vhane vha kha ḓi vha vhaṱuku...more
Vho-Magubane vha ya kona u humbula ḓuvha ḽe vha thoma u ṱangana na muthu ane o vho fhedza ovha khonani ya vhutshilo havho.’ Ho vha hu nga zwifhinga zwe Vho -Mandela...more
Vho- Peter Magubane vhane vha kona u shumisa vhukoni havho ha u vha ra mafhungo lwa miṅwaha ya 40 yo fhiraho, vho kona u bveledza vhukoni havho vhukuma ha u foda zwine...more
Vho-Peter Magubane ndi muthu ane asa kone u miliwa nga nyimele vhane vha vha na luvhonela phanḓa ndi zwone zwo itaho uri vha ḓivhee hoṱhe na mashango ḓavha...more
Vho- Peter Magubane ndi muṅwe wa vha fodi vha shango ḽa Afrika tshipembe vhane vha vha na bvumo. Ndi vhone vhane vho dzhiesa zwinepe zwinzhi zwa vhathu zwa ḓivhazwakela ubva...more
Nga ṅwaha wa 1990 vho mbo ḓi tiwa uri hu vhe vhone mufodi wa tsini wa Vho-Nelson Mandela zwe zwa ḓo thusa vhukuma kha vhumatshelo havho, vho vha mufodi wa Vho -Mandela....more


text:
Suffering
Ha Yini Ku Ri Ni Ku Xaniseka Konghasi?
Xana Xikwembu Xi Fanele Xi Soriwa Hikwalaho Ka Leswi Hi Xanisekaka?
Ku xaniseka ku khumba vanhu hinkwavo, hambi ku ri lava Xikwembu xi va rhandzaka. Ha yini?
Xana Diyavulosi Hi Yena Muvangi Wa Ku Xaniseka Hinkwako?
Bibele yi boxa leswi vangelaka vanhu ku xaniseka.
Xana Timhangu Ta Ntumbuluko I Nxupulo Lowu Humaka Eka Xikwembu?
Xiya tinhla tinharhu leti nga eBibeleni leti kombaka vuavanyisi bya Xikwembu.
Ha Yini Xikwembu Xi Pfumelele Ku Dlayeteriwa Ka Vayuda?
Vo tala va vutise leswaku ha yini Xikwembu xa rirhandzu xi pfumelela ku xaniseka swonghasi. Bibele yi nyikela tinhlamulo leti enerisaka.
Ha Yini Ku Nga Ri Na Ku Rhula Emisaveni?
Matshalatshala ya vanhu yo tisa rhula emisaveni ma tsandzekile. Xiya swivangelo swo hlayanyana.
Ku Langutana Ni Maxangu
Xana Bibele Yi Nga Ndzi Pfuna Loko Ndzi Tshikilelekile?
Ku ni swilo swinharhu leswi Xikwembu xi nyikelaka ha swona ku pfuna ku langutana ni ku tshikileleka.
Xana Bibele Yi Nga Ndzi Pfuna Ku Hanya Ni Vuvabyi Lebyi Nga Tshungulekiki?
Ina! Kuma magoza manharhu lama nga ta ku pfuna u langutana ni vuvabyi lebyi nga tshungulekiki.
Bibele Yi Ri Yini Hi Ku Hetisa Munhu La Vabyelaka Ku Fa?
Ku vuriwa yini hi loko munhu a vabyela ku fa? Xana swi fanerile ku va munhu a vekiwa eka michini leyi nga ta n’wi pfuna ku hefemula hambiloko a nga ha ta hanya?
Ku Herisiwa Ka Maxangu
Ku Ta Tisa Ku Yini Ku Rhula Emisaveni?
Dyondza ndlela leyi Xikwembu xi nga ta ku tisa ha yona ku rhula emisaveni hi ku tirhisa Mfumo wa xona.
I Yini Leswi Mfumo Wa Xikwembu Wu Nga Ta Swi Endla?
Twana leswi u nga swi langutelaka loko hulumendhe ya Xikwembu se yi fuma emisaveni.


text:
Xitsonga: Thyeke
Scientific: Amaranthus retroflexus / Amaranthus hypochondriacus
Thyeke i ximilani lexi nga hangalaka no tata misava hinkwayo. Xa mila enhoveni, nakambe xa byariwa tani hi swimilani swa mihandzu leyi nga kona eka vuxavisi. Hambi leswi xi nga tata misava, xi tirhisiwa ku hambana, hi ku ya hi mintolovelo ya vanhu. Ku na lava va nga swi tiveki ku thyeke i ximilani xo dyiwa hi vanhu, va xi teka ku ri ximilani xa nhova lexi faneleke ku hlakuriwa, xi hoxiwa etaleni, xi hisiwa.
Thyeke, eka Vatsonga, i ximilani xa nkoka ngopfu.
Xa tirha tani hi murhi wa xikuna, ngopfu eka swihlangi. Thyeke ra khuvutiwa, ri cheriwa swimatani, ivi n’wana a cheriwa hala ndzaku, ku hunguta xikuna kumbe switapani. Thyeke i ximilani lexi rhandziwaka hi tihomu na timbuti, hambi ku ri tinyarhi na tihongonyi. Tani hi swakudya, thyeke i xixevo xa xiyimo xa le henhla, hi ku nandzika na hi ku aka miri. Thyeke ra pfumela ku tshakatiwa kumbe ku kandzeriwa.
Thyeke ri na swihlawuleki leswi:
- Ri aka no tiyisa miri
- Ri wisisa minkarhalo
- Ri basisa marhumbu
- Ri endla ndzeni ku vevuka
- Ri engetela ngati
- Ri basisa ngati
- Ri basisa tiyinso
- Ri tiyisa marhambu
- Ri pfuneta eka nkululu wa mafurha lama nga lavekiku emirini
Na swin’wani
Thyeke ri na tinxaka to hambana, kambe vuhlawuleki bya kona bya fana. Thyeke ri wela eka swimilani leswi vativi va swa madyele va kuceteleka ku swi dyiwa hi minkarhi, ku endlela ku sivela mavabyi, na ku tiyisa miri, ku nga ndlela ya rihanyo leri tengeke.
Image source: newton.physics.uiowa.edu


text:
NDZIMA 16
“Kombisa Vululami” Loko U Ri Karhi U Famba Ni Xikwembu
1-3. (a) Ha yini hi kolota Yehovha? (b) Xana Muponisi wa hina u kombela yini eka hina?
ANAKANYA u ri endzeni ka xikepe lexi mbombomelaka. Loko se u anakanya leswaku se wa fa, hiloko ku ta munhu a ku tsavula. A wu tikoti hi ku tsaka loko muponisi a ri karhi a ku tsavula ekhombyeni leri, kutani a ku: “Se u ponile sweswi”! Xana a wu nge titwi u n’wi kolota munhu loyi? Ina, u ta va u n’wi kolota vutomi bya wena.
2 Hi ndlela yo karhi, leswi swi fanekisela leswi Yehovha a hi endleleke swona. Kunene ha n’wi kolota. Phela u lunghiselele nkutsulo, a endla leswaku hi ponisiwa emapindzeni ya xidyoho ni rifu. Hi titwa hi hlayisekile, hi ku tiva leswaku loko ntsena ho kombisa ripfumelo eka gandzelo leri ra risima, swidyoho swa hina swi ta rivaleriwa naswona hi ta hanya hi laha ku nga heriki. (1 Yohane 1:7; 4:9) Hilaha hi swi voneke ha kona eka Ndzima 14, gandzelo i ndlela leyikulu leyi Yehovha a ri kombiseke ha yona rirhandzu ni vululami byakwe. Xana hi fanele hi angurisa ku yini?
3 I swinene ku kambisisa leswi Muponisi wa hina wa rirhandzu a swi kombelaka eka hina. Hi leswi, leswi Yehovha a swi vulaka hi ku tirhisa muprofeta Mikiya: “Wena munhu wa la misaveni, u ku byerile leswi swi nga swinene. Xana Yehovha u kombela leswaku u n’wi tlherisela yini, loko ku nga ri ku kombisa vululami ni ku rhandza musa ni ku titsongahata loko u famba ni Xikwembu xa wena?” (Mikiya 6:8) Xiya leswaku xin’wana xa swilo leswi Yehovha a swi kombelaka eka hina i ku “kombisa vululami.” Xana hi nga byi kombisa njhani?
Lavisisa “Ku Lulama Ka Ntiyiso”
4. Hi swi tivisa ku yini leswaku Yehovha u langutele leswaku hi hanya hi ku pfumelelana ni nkongomiso wakwe wo lulama?
4 Yehovha u langutele leswaku hi hanya hi ku pfumelelana ni nkongomiso wakwe, malunghana ni leswi nga swinene ni leswi nga swo biha. Leswi nkongomiso wakwe wu lulameke, hi lavisisa ku lulama hi ku hanya hi ku pfumelelana na wona. Esaya 1:17 yi ri: “Dyondzani ku endla leswinene; lavisisani vululami.” Rito ra Xikwembu ri hi khutaza leswaku hi ‘lava ku lulama.’ (Sofaniya 2:3) Nakambe ri hi khutaza leswaku hi “ambala vumunhu lebyintshwa lebyi tumbuluxiweke hi ku ya hi ku rhandza ka Xikwembu hi ku lulama ka ntiyiso.” (Vaefesa 4:24) Vululami bya ntiyiso a byi twanani ni madzolonga, ku nyama ni ku tikhoma hi ndlela yo biha, hikuva swilo leswi swi onha swilo leswi kwetsimaka.—Pisalema 11:5; Vaefesa 5:3-5.
5, 6. (a) Ha yini ku nga ri ndzhwalo eka hina ku hanya hi ku pfumelelana ni nkongomiso wa Yehovha? (b) Xana Bibele yi swi kombisa njhani leswaku ku lavisisa vululami i xiendlo lexi hambetaka?
5 Xana i ndzhwalo eka hina ku hanya hi ku pfumelelana ni nkongomiso wa Yehovha wo lulama? Doo! Mbilu leyi nga ekusuhi na Yehovha a yi teki nkongomiso wakwe wu ri ndzhwalo. Leswi hi rhandzaka Xikwembu xa hina hi mbilu hinkwayo, hi fanele hi hanya hi ndlela leyi xi tsakisaka. (1 Yohane 5:3) Tsundzuka leswaku Yehovha “u rhandza swiendlo swo lulama.” (Pisalema 11:7) Loko hi ta swi kota ku tekelela vululami bya Xikwembu, hi fanele hi rhandza leswi Yehovha a swi rhandzaka ni ku venga leswi a swi vengaka.—Pisalema 97:10.
6 A swi olovi leswaku munhu la nga hetisekangiki a lavisisa ku lulama. Hi fanele hi hluvula vumunhu bya khale ni mikhuva ya byona yo biha kutani hi ambala lebyintshwa. Bibele yi vula leswaku vumunhu lebyintshwa byi ‘endliwa byi va byintshwa’ hi vutivi lebyi kongomeke. (Vakolosa 3:9, 10) Marito lama nge byi ‘endliwa byi va byintshwa’ ma kombisa leswaku ku ambala vumunhu lebyintshwa i xiendlo lexi hambetaka, naswona swi lava leswaku munhu a tikarhata. Ku nga khathariseki leswaku hi tikarhata ku fikela kwihi ku endla leswinene, ku ni minkarhi leyi vudyoho bya hina byi hi endlaka hi anakanya leswi hambukeke, hi vulavula hi ndlela leyi nga fanelangiki kumbe hi endla swihoxo.—Varhoma 7:14-20; Yakobo 3:2.
7. Xana hi fanele hi titwisa ku yini loko hi tshuka hi tsandzeka eka matshalatshala ya hina yo lavisisa ku lulama?
7 Xana hi fanele hi titwa njhani loko hi tshuka hi tsandzeka eka matshalatshala ya hina yo lavisisa ku lulama? Kunene, a hi fanelanga hi vevukisa ku biha ka xidyoho. Hi nkarhi lowu fanaka, a hi fanelanga hi hela matimba, hi vona onge swihoxo swa hina swi hi endla hi nga faneleki ku tirhela Yehovha. Xikwembu xa hina xa musa xi endle lunghiselelo ro tlhela xi vuyelelana ni vanhu lava hundzukaka swi huma embilwini. Xiya marito ya muapostola Yohane, lama tiyisaka nhlana: “Ndzi mi tsalela swilo leswi leswaku mi nga tshuki mi endla xidyoho.” Kambe hi ku tiva leswi nga ha endlekaka, u engeterile a ku: “Kambe, loko mani na mani a endla xidyoho [hikwalaho ka ku nga hetiseki], hi ni mupfuni eka Tatana, a nga Yesu Kreste.” (1 Yohane 2:1) Ina, Yehovha u endle lunghiselelo ra gandzelo ra nkutsulo ra Yesu leswaku hi ta N’wi tirhela hi ndlela leyi amukelekaka, ku nga khathariseki vudyoho bya hina lebyi hi nga na byona. Xana sweswo a swi hi endli hi navela ku endla leswi hi nga swi kotaka leswaku hi tsakisa Yehovha?
Mahungu Lamanene Ni Vululami Bya Xikwembu
8, 9. Xana ku huweleriwa ka mahungu lamanene ku byi kombisa njhani vululami bya Yehovha?
8 Hi nga kombisa vululami—kahle-kahle hi nga tekelela vululami bya Xikwembu—hi ku hlanganyela swinene eku chumayeleni ka mahungu lamanene ya Mfumo wa Xikwembu. Hi kwihi ku yelana loku nga kona exikarhi ka vululami bya Yehovha ni mahungu lamanene?
9 Yehovha a nge ma herisi mafambiselo lawa yo biha a nga si ba hungwe. Eka vuprofeta bya yena malunghana ni leswi nga ta humelela enkarhini wa makumu, Yesu u te: “Mahungu lamanene ma fanele ku chumayeriwa ematikweni hinkwawo ku sungula.” (Marka 13:10; Matewu 24:3) Rito leri nge “ku sungula” ri kombisa leswaku ku ni swiendlakalo swin’wana leswi nga ta landzela ntirho wo chumayela emisaveni hinkwayo. Swiendlakalo sweswo swi katsa nhlomulo lowukulu lowu ku profetiweke ha wona, lowu nga ta vula ku lovisiwa ka lavo biha kutani wu lunghiselela ndlela ya misava leyintshwa yo lulama. (Matewu 24:14, 21, 22) Hakunene, ku hava loyi a nga solaka Yehovha hi ku avanyisa vanhu lavo biha. Leswi a baka hungwe, u nyika vanhu volavo nkarhi lowu eneleke wo cinca tindlela ta vona leswaku va ta pona ndzoviso.—Yonasi 3:1-10.
10, 11. Xana ku chumayela ka hina mahungu lamanene ku byi kombisa njhani vululami bya Xikwembu?
10 Xana ku chumayela ka hina mahungu lamanene ku byi kombisa njhani vululami bya Xikwembu? Xo sungula, swa hi boha leswaku hi endla leswi nga ematimbeni ya hina leswaku hi pfuna vanhu leswaku va ponisiwa. Tlhela u anakanya hi xifaniso xa ku ponisiwa exikepeni lexi mbombomelaka. Loko se u nghenisiwe ebyatsweni byin’wana u hlayisekile, handle ko kanakana u ta navela ku pfuna van’wana lava ha riki ematini. Hilaha ku fanaka, hi ni vutihlamuleri byo pfuna lava ha kayakayaka “ematini” ya misava leyi yo homboloka. I ntiyiso, vo tala va ri ala rungula ra hina. Kambe loko Yehovha a ha ya emahlweni a va lehisela mbilu, hina hi ni vutihlamuleri byo va nyika nkarhi wo “hundzuka” leswaku va ponisiwa.—2 Petro 3:9.
11 Loko hi chumayela mahungu lamanene eka hinkwavo lava hi hlanganaka na vona, hi kombisa vululami hi ndlela yin’wana ya nkoka: Hi kombisa leswaku a hi hlawuli ndluwa hi siya hove. Tsundzuka leswaku “Xikwembu a xi yi hi nghohe, kambe eka tiko rin’wana ni rin’wana munhu loyi a xi chavaka a tlhela a endla ku lulama wa amukeleka eka xona.” (Mintirho 10:34, 35) Loko hi lava ku tekelela vululami bya Yena, a hi fanelanga hi hlawula ndluwa hi siya hove. Ematshan’weni ya sweswo, hi fanele hi byela van’wana mahungu lamanene ku nga khathariseki leswaku i va rixaka rihi, va dume ku fikela kwihi kumbe va fume ku fikela kwihi. Xisweswo hi nyika hinkwavo lava nga ta yingisa—nkarhi wo yingisela ni ku kombisa ndlela leyi va titwaka ha yona hi mahungu lamanene.—Varhoma 10:11-13.
Ndlela Leyi Hi Khomaka Van’wana Ha Yona
12, 13. (a) Ha yini hi nga fanelanga hi hatlisela ku avanyisa van’wana? (b) Xana ndzayo ya Yesu leyi nge “tshikani ku avanyisa” ni leyi nge “tshikani ku gweva” yi vula yini? (Vona nhlamuselo ya le hansi.)
12 Nakambe hi nga kombisa vululami hi ku khoma van’wana hi ndlela leyi Yehovha a hi khomaka ha yona. Swa olova ku tshama hi ri karhi hi xopaxopa swihoxo swa van’wana ni ku sola minsusumeto ya vona. Kambe i mani exikarhi ka hina loyi a nga lavaka leswaku Yehovha a xopaxopa minsusumeto ya hina, ku tsana ka hina ni swihoxo swa hina hi ndlela yo pfumala ntwela-vusiwana? Yehovha a nga hi xopaxopi swihoxo. Yehovha a nga hi khomisi xiswona sweswo, mupisalema u te: “Loko a wu languta swihoxo, Wena Yah, Oho Yehovha, i mani loyi a a ta yima?” (Pisalema 130:3) Xana a hi tsaki leswi Xikwembu xa hina lexo lulama ni xa tintswalo xi hlawulaka leswaku xi nga xopaxopi swihoxo swa hina? (Pisalema 103:8-10) Kutani ke, xana hi fanele hi va khoma njhani van’wana?
13 Loko hi byi twisisa kahle vululami bya Xikwembu leswaku byi ni musa, a hi nge tsutsumeli ku avanyisa van’wana hi timhaka leti nga laviki hina kumbe leti nga nyawuliki. Eka Dyondzo yakwe ya le Ntshaveni, Yesu u tsundzuxile a ku: “Tshikani ku avanyisa leswaku mi nga avanyisiwi.” (Matewu 7:1) Hi ku ya hi mhaka ya Luka, Yesu u engetele a ku: “Tshikani ku gweva, kutani mi nga ka mi nga gweviwi.” * (Luka 6:37) Yesu u kombise leswaku wa swi tiva leswaku vanhu lava nga hetisekangiki va ni mboyamelo wo avanyisa van’wana. Mani na mani wa vayingiseri vakwe loyi a a ri ni mukhuva wo avanyisa van’wana hi tihanyi, a a fanele a ku wu thya!
14. Ha yini hi fanele ku “tshika ku avanyisa” van’wana?
14 Ha yini hi fanele hi “tshika ku avanyisa” van’wana? Hikuva, vulawuri bya hina byi pimiwile. Mudyondzisiwa Yakobo u hi tsundzuxa leswi: “I un’we la nga munyiki wa nawu ni muavanyisi”—Yehovha. Kutani hi ku kongoma Yakobo u vutisile: “Kambe wena, u mani lerova u nga avanyisa warikwenu?” (Yakobo 4:12; Varhoma 14:1-4) Ku tlula kwalaho, vudyoho bya hina byi nga endla leswaku hi avanyisa hi ndlela yo biha. Malangutelo ni minsusumeto yo tala—ku katsa ni xihlawu-hlawu, vutikukumuxi, mavondzo ni ku tivona u lulamile—swi nga ha soholota ndlela leyi hi langutaka vanhu van’wana ha yona. Hi ni swipimelo, naswona ku tsundzuka leswi swi fanele swi hi endla hi papalata ku hatlisela ku avanyisa van’wana. A hi swi voni leswi nga etimbilwini; hambi ku ri ku tiva swiyimo hinkwaswo swa vanhu van’wana. Hina hi vamani lerova hi ehleketelela vapfumeri-kulorhi swo biha kumbe hi va sandza loko va ri karhi va tirhela Xikwembu? Swa antswa hi tekelela Yehovha hi ku languta leswi nga swinene eka vamakwerhu va hina, ematshan’weni yo languta swihoxo swa vona!
15. Xana i marito ya njhani ni ku khoma van’wana hi ndlela ya njhani leswi nga amukelekiki eka vagandzeri va Xikwembu, naswona ha yini?
15 Ku vuriwa yini hi ku avanyisa vandyangu wa hina? Lexi twisaka ku vava, emisaveni ya namuntlha vuavanyisi byin’wana bya tihanyi byi endleka endhawini leyi a yi fanele yi va xisaka lexi nga ni ku rhula—ku nga ekaya. Swi tolovelekile ku twa hi ta vavanuna, vavasati lava khomaka lava tekaneke na vona hi ndlela yo biha, kumbe vatswari lava tseketselaka ni ku ba swirho swa mindyangu ya vona. Kambe marito yo tlhava, yo sapatela, ni ku khoma van’wana hi ndlela yo biha a swi amukeleki eka vagandzeri va Xikwembu. (Vaefesa 4:29, 31; 5:33; 6:4) Ndzayo ya Yesu ya ku “tshika ku avanyisa” ni ku “tshika ku gweva” ya tirha ni loko hi ri ekaya. Tsundzuka leswaku ku kombisa vululami swi katsa ku khoma van’wana hi ndlela leyi Yehovha a hi khomaka ha yona. Xikwembu xa hina a xi hi khomi hi tihanyi. Ematshan’weni ya sweswo, xi ni “xinakulobye lexikulu swinene ni tintswalo.” (Yakobo 5:11) Mawaku xikombiso lexinene swonghasi xo xi tekelela!
Vakulu Lava Tirhaka “Hi Vululami”
16, 17. (a) Xana Yehovha u langutela yini eka vakulu? (b) I yini lexi endliwaka loko mudyohi a tsandzeka ku kombisa ku hundzuka ka xiviri, naswona ha yini?
16 Hinkwerhu hi ni vutihlamuleri byo kombisa vululami, kambe ngopfu-ngopfu vakulu lava nga evandlheni ra Vukreste hi vona va nga ni vutihlamuleri emhakeni leyi. Xiya nhlamuselo ya vuprofeta ya rito leri nge “tihosana,” kumbe vakulu, leyi tsariweke eka Esaya: “Waswivo! Hosi yi ta fuma hi ku tshembeka; kasi tihosana, ti ta va tihosana hi vululami.” (Esaya 32:1) Ina, Yehovha u langutele leswaku vakulu va tirha hi ku pfumelelana ni vululami. Xana va nga swi endla njhani leswi?
17 Vavanuna lava va moya lava fanelekaka va swi xiya leswaku vululami, byi lava leswaku vandlha ri tshama ri basile. Minkarhi yin’wana, vakulu va boheka ku avanyisa lava endleke swidyoho leswikulu. Loko va ri karhi va avanyisa, va swi tsundzuka leswaku vululami bya Xikwembu byi lava leswaku va va ni musa loko swi laveka. Xisweswo va ringeta ku endla leswaku mudyohi a hundzuka. Kambe ku vuriwa yini loko mudyohi a tsandzeka ku kombisa ku hundzuka ka xiviri ku nga khathariseki matshalatshala yo tano yo n’wi pfuna? Hi vululami lebyi hetisekeke, Rito ra Yehovha ri kongomisa leswaku ku tekiwa goza leri tiyeke: “Susani munhu wo homboloka exikarhi ka n’wina.” Sweswo swi vula ku susa munhu evandlheni. (1 Vakorinto 5:11-13; 2 Yohane 9-11) Swi va twisa ku vava vakulu loko va boheke ku teka goza ro tano, kambe va swi tiva leswaku swo boha va endla tano leswaku va sirhelela ku basa ka vandlha hi tlhelo ra mahanyelo ni ra moya. Hambiswiritano, va ni ntshembo wa leswaku siku rin’wana mudyohi u ta tianakanya kahle kutani a vuyela evandlheni.—Luka 15:17, 18.
18. Xana vakulu va tsundzuka yini loko va nyika van’wana ndzayo leyi sekeriweke eBibeleni?
18 Ku tirha hi ku pfumelelana ni vululami swi katsa ku nyikela ndzayo leyi sekeriweke eBibeleni loko yi laveka. Ina, vakulu a va tshameli ku languta swihoxo eka van’wana. Hambi ku ri ku tshamela ku va nyika ndzayo. Kambe mupfumeri-kulorhi a nga ha “teka goza leri hoxeke a nga si swi lemuka.” Loko vakulu va tsundzuka leswaku vululami bya Xikwembu a byi na tihanyi, swi ta va susumetela ku “[ringeta] ku ololoxa munhu wo tano hi moya wo rhula.” (Vagalatiya 6:1) Hikwalaho, vakulu a va nge n’wi khahli mudyohi kumbe ku n’wi sapatela. Ematshan’weni ya sweswo, ndzayo leyi nyikeriwaka hi rirhandzu ya n’wi khutaza loyi a nyikiwaka yona. Hambiloko va n’wi sola hi ku kongoma—va andlala vuyelo bya xidyoho xa yena—vakulu va swi tsundzuka leswaku mupfumeri-kulobye loyi a dyoheke i nyimpfu leyi nga entlhambini wa Yehovha. * (Luka 15:7) Loko ndzayo kumbe xisolo xi nyikeriwa hi rirhandzu, hakanyingi xi nga swi kota ku pfuna mudyohi leswaku a hundzuka.
19. Hi swihi swiboho leswi vakulu va bohekaka ku swi endla, naswona va fanele va kongomisiwa hi yini eku endleni ka swiboho sweswo?
19 Hakanyingi vakulu va boheka ku endla swiboho leswi khumbaka vapfumeri-kulobye. Hi xikombiso, nkarhi na nkarhi vakulu va hlangana leswaku va kambisisa vamakwerhu van’wana evandlheni leswaku va ta bumabumeriwa ku va vakulu kumbe malandza ya vutirheli. Vakulu va swi tiva leswaku ku ya hi nghohe a swi fanelanga. Va pfumela ku kongomisiwa hi swilaveko swa Xikwembu loko va endla swiboho swo tano, ku ri ni ku lawuriwa hi ndlela leyi vona va titwaka ha yona. Xisweswo va endla “handle ka xihlawuhlawu, [a va] endli nchumu hi ku ya hi mboyamelo wa ku ya hi nghohe.”—1 Timotiya 5:21.
20, 21. (a) Vakulu va lwela ku va yini, naswona ha yini? (b) I yini lexi vakulu va nga xi endlaka ku pfuna “mimoya-xiviri leyi karhatekeke”?
20 Vakulu va kombisa vululami bya Xikwembu na hi tindlela tin’wana. Endzhaku ko profeta leswaku vakulu va ta kombisa “vululami,” Esaya u ye emahlweni a ku: “Un’wana ni un’wana u ta va ndhawu ya ku tifihla emhehweni ni vutumbelo exidzedzeni, ku fana ni swinambyana swa mati etikweni leri nga riki na mati, ku fana ni ndzhuti wa ribye lerikulu etikweni leri omeke.” (Esaya 32:2) Kutani ke, vakulu va lwela ku va xihlovo xa nchavelelo ni ku va lava phyuphyisaka eka vagandzeri-kulobye.
21 Leswi namuntlha ku nga ni swiphiqo leswi hetaka matimba, vanhu vo tala va lava xikhutazo. Vakulu, i yini lexi mi nga xi endlaka ku pfuna “mimoya-xiviri leyi karhatekeke”? (1 Vatesalonika 5:14) Va yingiseleni hi ntwela-vusiwana. (Yakobo 1:19) Va nga ha navela ku phofula ‘swivilelo’ leswi nga etimbilwini ta vona eka loyi va n’wi tshembaka. (Swivuriso 12:25) Va tiyisekiseni leswaku va laveka, va rhandziwa naswona i va risima—eka Yehovha ni le ka vamakwavo. (1 Petro 1:22; 5:6, 7) Ku tlhandlekela kwalaho, mi nga khongela na vona kumbe mi va khongelela. Ku twa nkulu a va khongelela hi xikhongelo lexi humaka embilwini, va nga ha chaveleleka swinene. (Yakobo 5:14, 15) Xikwembu xa vululami xi ta ma vona matshalatshala ya n’wina ya rirhandzu yo pfuna vanhu lava karhatekeke.
Vakulu va kombisa vululami bya Yehovha loko va khutaza lava karhatekeke
22. Xana hi nga byi tekelela njhani vululami bya Yehovha, naswona vuyelo byi nga va byihi?
22 Ina, hi tshinela swinene eka Yehovha hi ku tekelela vululami bya yena! Loko hi namarhela minkongomiso ya yena yo lulama, loko hi byela van’wana mahungu lamanene lama ponisaka vutomi ni loko hi hlawula ku languta leswinene eka van’wana ku ri ni ku languta swihoxo swa vona, hi va hi kombisa vululami bya Xikwembu. Vakulu, loko mi hlayisa vandlha ri tshama ri basile, loko mi nyikela ndzayo leyi akaka ya Matsalwa, loko mi endla swiboho handle ko ya hi nghohe ni loko mi khutaza lava karhatekeke, mi ta va mi kombisa vululami bya Xikwembu. Mbilu ya Yehovha yi fanele yi tsaka loko a languta a ri ematilweni kutani a vona vanhu vakwe va ringeta ku endla leswi nga ematimbeni ya vona, leswaku va “kombisa vululami” loko va ri karhi va famba ni Xikwembu xa vona!
^ par. 13 Vuhundzuluxeri byin’wana byi tirhisa “mi nga avanyisi” ni leswaku “mi nga gwevi.” Vuhundzuluxeri byo tano byi vula leswaku “u nga sunguli ku avanyisa” ni leswaku “u nga sunguli ku gweva.” Hambiswiritano, laha vatsari va Bibele va tirhise swileriso swa nandzulo swi ri enkarhini wa sweswi (lowu hambetaka). Kutani swiendlo leswi hlamuseriwaka a swi ri karhi swi endleka kambe se a swi fanele swi yima.
^ par. 18 Eka 2 Timotiya 4:2, Bibele yi vula leswaku vakulu minkarhi yin’wana va fanele va “tshinya, [va] holovela, [va] khongotela.” Rito ra Xigriki leri hundzuluxeriwaka va ku “khongotela” (pa·ra·ka·leʹo) ri nga ha vula “ku khutaza.” Rito ra Xigriki leri yelanaka na rona, leri nge pa·raʹkle·tos, ri nga ha vula gqweta-nkulu. Xisweswo, hambiloko vakulu va humesa xisolo xa matimba, va fanele va pfuna lava lavaka mpfuno hi tlhelo ra moya.


text:
Nghunghunyana
Hosi Mdungazwe Nghunghunyana Nxumalo (1850 - 1906), hosi yo hetelela ya mfomo wa le kaGaza( e mozambhiki) laha a fumeke kusukela hi lembe ra 1884 kuya e ka lembe ra 1895. Mdungazwe i hosana ya muti wa ka Dlamini. Nghonyama ya Gaza (tani hi leswi a a tivewa ha kona) yi yi kote ku tiyisa mfumo wa kaGaza, hi ku tirhisa mano na vutsila bya vuthu rakwe ra nyimpi nkarhi wo ringana malembe yo tlulanyana makume nkombo-nthlanu (75) a nga si khotsiwa hi ka ntsikelelo wa maphutukezi.
Kutani eku heteleleni u hluriwile, naswona u bohiwile a yisiwa e tikweni ra maphutukezi e ntsindza wa kona kunga Lisbon. U tekiwe na vasati vakwe va nkombo; n'wana, malume wakwe na swirho swin'wana swa vuthu rakwe. Endzhaku ko tshama xinkadyana e lisbon, u rhurhiseriwe e xihlaleni xa Azore, laha a tshameke kona kufikela loko a khinsama ra makumu endzhaku ka malembe ya khume-nw'e a ri mubohiwa e azore.
Leswinga ndzeni
Malembe ya vutomi bya yena[Lulamisa | edit source]
Kutswariwa na rixaka[Lulamisa | edit source]
Mdungazwe kumbe Mudungazi loyi a tlakuseriwe e xiluvelweni xa vukosi bya le kaGaza hi lembe ra 1884, u tswariwile e vukosini hi lembe ra 1850 kun'wana e xikarhi ka nambu wa Zambhezi na nambu wa Nkomati, naswona swinga endleka leswaku u tswaleriwe kunwana kusuhi na ribuwa ra Limpopo laha ntsindza wa mfumo wale kaGaza a wu simekiwe kona.
Mdungazi i n'wana wa Hosi Mzila Nxumalo (loyi a fumeke kusukela hi lembe ra 1861 kuya e ka lembe ra 1884) na Yosiwo, loyi a tshuriweke vito ra Umpebekecana endzhaku ka rifu rakwe. Kokwa wakwe a a ri n'wana wa Hosi Soshangane Manukosi Nxumalo, murhangheri wa Vangoni lava va tsutsumeke nyimpi e tikweni ra kaZulu hi nkarhi wa Matiwana(Kumbe Mfecane), naswona a aka mfumo wa le kaGaza.
Malembe ya vunthswa (1850-1864)[Lulamisa | edit source]
Mdungazwe u kule enkarhini lowu madzolonga na ku chava a ku hlasele tiko hinkwaru. Kokwa wakwe Manukosi a a ha ku rhurhela en'walungu wa tiko ku suka etikweni ra kaZulu, a a rhangele vuthu leri chavekaka ra Vangoni ( Va-angune kumbe Vatuwa hikuya hi maphutukezi) hinkarhi wa tinyimpi ta mpisana kwalomu ka lembe ra 1820. Manukosi u simeke mfumo wa le kaGaza (Vito ra Kokwa wakwe Gaza), lowu a wu aname hi 56 000 km² naswona u lange muganga wa Chayimeti tani hi ntsindza wa mfumo.
Hi xona xiyimo lexi Mdungazi loyi a a tava Nghunghunyani Nghonyama ya Gaza a tswaleriweke e hansi ka xona, n'wana wa Hosi Mzila waka Nxumalo, Hosana ya muti wa ka Dlamini. U kule a dyondza nyimpi naswona a a hoxa xandla eka tinyimpi leti ntsongo to ndlandlamuxa mfumo leti a ti lulamisiwa hi kokwa wakwe, ndzhaku tata wakwe lembe ni lembe. Nghunghunyani a a akekele kulwa, naswona a nga hlwelanga ku twisisa ndlela ya nyimpi leyi sunguriweke hi kokwa wakwe Manukosi na Hosi Shaka.
Mfumo wa Hosi Mzila (1864-1884)[Lulamisa | edit source]
Endzhaku ka ku khinsama ka Soshangane ra makumu, ku sung ule nyimpi yo lwela vukosi e xikarhi ka Mamewe na Mzila, naswona hambi leswi Manukosi a a lange Mzila tani hi mudyandzhaka wa yena, Mawewe u tekile vukosi. Mzila u hlurile makwavo hi ku pfuniwa hi maphutukezi hi lembe ra 1864 naswona u sungurile ku kurisa vukosi bya kwe e mfun'weni hinkwawo wa tiko ra le ka Gaza.
Hi nkarhi lowu, Mdungazwe a a sungula ku tolovela ehubyeni ya Mzila. Loko tata wa kwe a khinsama ra makumu, Mafemani a ari yena mudyanzhaka tani hi leswi mana wakwe a kuri yena Nsati-nkulu (Nkosikazi), kambe Mdungazi u sungele nyimpi yo lwela vukosi naswona u dlayile mafemani leswaku a kuma xiluvelo xa vukosi bya le kaGaza. Leswi swi bohe Hanyani na Mafabazi leswaku va ya e vuchavela-hwahwa.
Hikwalaho hi lembe ra 1884, Mdungazwe u hlambanyisiwe tani hi mufumi wa le kaGaza naswona a ti tshula vito ra Nghunghunyana n'wana wa Mzila wa ka Nxumalo Nghonyama ya Gaza.
Hosi Nghunghunyana (1884 -1895)[Lulamisa | edit source]
U ku sunguleni ka ku fuma kakwe, mfumo wa le kaGaza a nase wu ndlandlamuke kufikela kwalomu ka 90 000 km² hi ku anama naswona a wuri na va aka tiko va kwalomu ka nthanu wa madzana-dzana ( 500 000 ). Nghunghunyani a rhurherise ntsindza wa mfumo wakwe ku suka e Chayimeti naswona a wusimeka e Mandhlakazi (Manjacaze) hi rona lembe rero.
A ri na ma lembe ya makume-nharhu mune (34), u sungule ku fuma e nkarhini lowu kotlaneke na ntsombano wa le Berlin ( Hi 15 Nhlangula (October) 1884 ku ya ka 26 Nhlangula 1885 ) laha Afrika yi aviweke hi matiko lamakulu ya Yuropa. Xikan'we-kan'we huvo ya hosi nghunghunyani yi rhumerile pfhumba hi n'hweti ya Sunguti e ka muyimeri wa mfumo wa ma phutukezi e dorobeni ra ka Xiluvani, leswaku va yisa nyiko ya vunghana no tivisa mufumi lontshwa.
Murhangeri wa rhavi Agostinho Coelho e ka Xiluvani narona ri hlamule hi ku rhumela muyimeri wa rona eka huvo ya nghunghunyana e xikarhi ka lembe ra 1885. Muyimeri loyi a langiweke a ku ri Casaleiro Jose de Alegria Rodrigues, loyi a hatleke a xiximeka e hubyeni leyi. Ku hlawuriwa ka Casaleiro ku haxe mbewu ya makwanga e xikarhi ka vayimeri va maphutukezi lava a va ri eka xiluvani, naswona leswi swi vange ma dzolonga lama landzeleke.
Casaleiro u nyikiwe ntirho wo tsundzuxa hosi nghunghunyana hi ta ntwanano wa lembe ra 1861 lowu a wu ri kona e xikarhi ka Maputukezi na tata wa kwe Hosi Mzila wa ka Nxumalo, lowu a nase a wu rivariwile. Nghunghunyana u pfumerile ntwanano wolowo ivi ku vumbiwa phfumba ra vukosi leswaku ri ya yimela Hosi Nghunghunyana (Hikwalaho kaswiyilana leswi a swi sivela vanhu vale vukosini ku tluta lwandle) hale ka malwadle e tikweni ra Maphutukezi, e mahlweni ka Hosi Louis wosungula. Pfhumba leri a ri akiwa hi vavanuna vambirhi lava a vari e hubweni ya Hosi Nghunghunyana, kunga Mathanda-Konke (60 wamalembe hi vu khale) na Maphinda (60 wamalembe hi vu khale). Pfhumba leri ri fike e Dorobeni ra Lisbon hi September?? nasona vahlangana na Hoi hi 18 September?? 1885.
Hambileswi pfhumba leri ari kanakanisa e mahlweni ka huvo ya Hosi Louis, vasayinile ntwanano wa vunghana e xikarhi ka Hosi Nghunghunyana wa mfumo wa le kaGaza na Hosi Louis wosungula wa mfumo wa maphutukezi hi siku ra 12 October?? 1885, leswi kandziyisiweke ek Gazzete ya xifundza xa Mozambhiki hi siku ra 9 Sunguti 1886.
Ntwanano a wu tiyisekisa vukona bya maphutukezi e tikweni ra mfumo wa le kaGaza nawona wu pfumelela ku famba-famba na ku fambisa mabindzu, hi hala thlelo wu nyika hoi nghunghunyani mfanelo ya ku rhangela ntlawa wa vumbhirhi wa vuthu ra maphutukezi naswona yena navuthu rakwe va nyikiwa Unifomo ya mavuthu ya maphutukezi. Ntwanano lowu a wu amukeriwanga kahle hikwalaho ka ku kanakanisa ka pfhumba leri rhumeriweke na nhlohlotelo lowu Casaleiro a a hleketeriwa ku va nawona.
Pfhumba ra vumbirhi ri rhumiwile hi hosi nghunghunyani kuya e ka hosi Louis wo sungula hi lembe ra 1887, laha ku rhumiweke N'Tonga wa yindlu ya Mandlakazi na Udaka wa yindlu ya Udengo. pfhumba leri ri antswine ngopfu ku tlula lero sungula. Ri amukeriwe Hi Hosi Louis na nghamu yakwe, naswona va memeriwe eka rendzo ra ximfumo ro hlahluva mavuthu na swibalesa swa mfumo.
Hambiswiritano xiboho xa ntsombano wa Berlin wo aviwa ka Afrika xi vule leswaku maphutukezi a ma boheka ku tiyisisa vukolongi bya mfumo wa vona e mozambhiki. Nghunghunyana u sungule ku xunghetiwa hi vafiki lava kunga maphutukezi na maghezi tanihileswi a a swivona leswaku va lwetana hi ku lava ku lawula tiko ra yena. leswi swi sungule ku byala mano yobiha hi huvo ya yena na hi vamakwavo lava a va rile vuchavela-whawha.
Minkombo ya le handle[Lulamisa | edit source]
- Ngungunhane
- Nota biográfica de Gungunhana.
- Gungunhana no seu reino.
- O último discurso de Gungunhana.
- O império de Gaza.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ "Binding Memories: Sinai Mundlovu clan history". www.gutenberg-e.org. Retrieved 2017-09-10.


text:
Lava Mpfuno
“Hi ni vanghana lavanene evandlheni ra ka hina. Va hi rhandza naswona va hi seketela. Va hi teka ku fana ni swirho swa ndyangu wa vona.”—LIZAAN, MANANA LOYI A NGA NI VANA VAMBIRHI.
Ntlhontlho.
Alina, manana wa swifanyetana swimbirhi u ri, “Mintlhontlho leyikulu leyi ndzi langutanaka na yona i ku karhala ni ku tshama ndzi nga ri na nkarhi.” Mintlhontlho yo tano yi tolovelekile eka vamanana lava nga voxe. Hi yona mhaka leyi vatswari vo tala lava nga voxe va tiakelaka xinghana ni vanhu van’wana lava nga kombelaka mpfuno eka vona handle ko khomiwa hi tingana.
Swiringanyeto.
Lava mpfuno eka maxaka ni le ka vanghana lava u va tshembaka. Ha yini u nga tsali mavito ya vanhu lava u nga kombelaka mpfuno eka vona, kumbexana va ku salela ni n’wana, va ku heleketa kun’wana hi movha, va ku lunghisela swin’wana endlwini kumbe va ku chavelela loko u ri ni gome? Tiyiseka leswaku tinomboro ta vona ta tinqingho a ti si cinca. Tlhela u kumisisa leswi minhlangano ya mfumo ni leyi nga riki ya mfumo yi nga ku pfunaka ha swona.
Renata, loyi a nga Mbhoni ya Yehovha, u pfuniwe ngopfu hi Vakreste-kulobye. U ri, “Minkarhi hinkwayo va tshama va lunghekele ku ndzi pfuna. Siku rin’wana loko mina ni swinhwanyetana swa mina swimbirhi leswi nga ni malembe ya kaye hi khomiwe hi mukhuhlwana, a ndzi tsandzeka ni ku sweka. Loko Vakreste-kulorhi va twe sweswo, a va hi tisela swakudya siku ni siku. Musa wo tano wu ndzi tsundzuxe marito lama nga eka 1 Yohane 3:18 lama nge: ‘Vana lavatsongo, a hi veni ni rirhandzu, ku nga ri hi marito kumbe ririmi, kambe hi swiendlo ni ntiyiso.’”
Xana mutswari lowun’wana a nga ku pfuna? Loko mutswari lowun’wana ngopfu-ngopfu tatana, a pfumeleriwa ku tshama ni n’wana, a ri ni vutihlamuleri naswona a tsakela ku ku pfuna, ha yini u nga n’wi kombeli leswaku a ku pfuna hi swin’wana? Phela, vana va swi lava ku va swin’we ni vatata wa vona. *
Dyondzisa vana va wena leswaku va ku pfuna. Loko u va nyika mintirho leyi fambisanaka ni malembe ya vona, wa tipfuna u tlhela u pfuna na vona. Ku tirha swi va dyondzisa ku va ni vutihlamuleri ni ku va vatirhi lavanene naswona sweswo swi ta va vuyerisa swinene loko se va kurile.
^ ndzim. 6 Vatswari lava nga Vakreste va fanele va tirhisa milawu ya Bibele hilaha va nga kotaka hakona ehansi ka swiyimo swo tano ni ku kumisisa leswi nga vuyerisaka vana va vona. Swiboho swa huvo swi fanele swi xiximiwa.


text:
Xikhavi
Xikhavi xi tala ku mila enhoveni, etlhelo ka nambu. Xikhavi a xi na ndzhuti hikuva marhavi na matluka ya kona ma hangalakile. Mbewu ya xikhavi i yo tshwuka, yi tlhela yi tirhisiwa ku endla tiya.[1]
Nhlamuselo[Lulamisa | edit source]
Nsinya lowu a wu kumeki hi xitalo enhoveni tanihi leswi vatatana, vahloti xikan`we na varisi va tsemaka marhavi ya kona va endla mikhavi yo khayima swifuwo swa vona enhoveni.[1]
Matirhisele[Lulamisa | edit source]
Vatatana va tsema marhavi ya murhi lowu va ya biya miti ya vona. Mhandze ya xikhavi ya hlwela ku bola loko yi celeriwile. Xikhavi na xona xi tirhisiwa ku vatla matshuri, mikombe, misi na swinwana. Mahanti ya murhi lowu ya tirhisiwa ku tshungula vuvabyi byo ba hi timbilu, xiongolelo, vuvabyi bya mahawu na ku pfula mbeleko eka vamanana. Mbewu kumbe mahanti ya swekiwa kutani ma nwiwa. Matluka ma tshungula vuvabyi bya nhloko loko u orhela na ku herisa swivavi hinkwaswo swa miri. Nkahelo wa matluka loko ma swekiwa wu tshungula switlhavi swa miri. Timitsu ti tshungula switlhavi swa miri, vuvabyi bya le ndzeni, ku lumalumiwa kumbe ku twa ku vava endzeni. Timitsu ta swekiwa kutani ta nwiwa..[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 MALAMULE, R.J (2015). "Mathyelo ya mavito ya minsinya yo tshungula mavabyi eka Skhukhuza, eMpumalanga: Maendlelo ya Onomasitiki". University of Limpopo.


text:
XIHONDZO XO RINDZA September 2012 | Xana Xikwembu Xa Khathala Hi Vavasati?
Kuma ndlela leyi Xikwembu xi langutaka vavasati ha yona ni ndlela leyi Yesu a va khomeke ha yona eBibeleni.
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO
Swiphiqo Leswi Tiyiseleriwaka Hi Vavasati
Emisaveni hinkwayo, madzolonga, ni ku languteriwa ehansi ka vavasati swi khumba vavasati vutomi hinkwabyo. Ha yini?
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO
Xana Hakunene Xikwembu Xa Khathala Hi Vavasati?
Xana u anakanya onge Bibele yi langutela vavasati ehansi? Kuma ndlela leyi Xikwembu xi langutaka vavasati ha yona hakunene.
NHLOKOMHAKA YA XIFUNENGETO
Xichavo Ni Xindzhuti Ehansi Ka Nkhathalelo Wa Xikwembu
Xana hi nga dyondza yini eka mahanyelo ya Yesu ni ndlela leyi a va languta ha yona vavasati?
MHAKA YA VUTOMI
Sweswi Ndza Xi Tiva Xikwembu Lexi Ndzi Xi Gandzelaka
Vona ndlela leyi mufundhisi wa Pentekosta a heteleleke a kuma ntiyiso lowu a a wu lava—Ntiyiso wa Bibele.
LEARN FROM GOD'S WORD
Xana Ku Ta Humelela Yini Hi Siku Ra Vuavanyisi?
Ku ni swilo swo tala swo hambana-hambana leswi tshembiwaka hi Siku ra Vuavanyisi. Xana ri fanele ri chaviwa? Xana ri ta hetisisa yini?
Musa—I Wa Nkoka Emahlweni Ka Xikwembu
Xana u fanele u khathala hi ku va ni musa eka vanhu hinkwavo? Xana Yehovha u yi languta njhani mfanelo leyi?
DRAW CLOSE TO GOD
“Matiko Ma Ta Tiva Leswaku Hi Mina Yehovha”
Hi xihoxo, vo tala va lumbeta Xikwembu hikwalaho ka ku kala vululami ni ku xaniseka loku nga kona emisaveni. Xana Xikwembu xi ta ri hlantswa njhani vito ra xona?
Xana A Wu Swi Tiva?
Xana mapapila a ma rhumeriwa njhani eminkarhini ya ku tsariwa ka Bibele? Xana ku xava ni ku xavisa a swi endliwa njhani eIsrayele wa khale?
OUR READERS ASK
Xana Timbhoni Ta Yehovha Ta Va Tirhisa Vavasati Leswaku Va Dyondzisa?
Loko swi ri tano, hi yi milawu ya le Bibeleni leyi va yi landzelaka? Hi wihi ntirho wa vona?
Ku Chumayela eXiphen’wini Xa Le Dzongeni Wa Yuropa
Riendzo leri tikaka ro ya eGavdos ku nga xihlala lexi nga edzongeni wa Crete, ri tsakisa.
Vito Ra Xikwembu Ri Twarisiwa Hi Xiswahili
Vona ndlela leyi vito ra Xikwembu, ku nga Yehovha ri veke kona eBibeleni ya Xiswahili.
DYONDZISA VANA VA WENA
Makwanga Ya Endle Leswaku Gehazi A Nga Ha Tsakeriwi Hi Xikwembu
Gehazi u teke leswi a swi nga ri swa yena. I yini leswi hi nga swi dyondzaka eka leswi?


text:
Wa tiva genge yi ta ku hlamarisa;
- Va ri va lwa na Nigerians na swidzidziharisi, kambe va phanga swiphaza swa Somalians.
- Va ri na hina hi va tekela ti person ta vona, maar a va vuli ku which persons.
- N’wina mi nga va vuyisa, ve va hise tindhawu tingani to xavisa swidzidziharisi namutlha?
- A ni va hlongole Somalians, se swi lava va teka swiphaza va swi tirhisa, phe se hi lava ku ya xava Rizzla hina va Mabanga.
- Vanhu lava a hi vona lavo hisetela swikolo n’wexemu?
- Ntlangu lowu, wu nge heli mahala, siku rin’wani va ta phanga mugayo wo cheriwa byongo bya ngwenya-nkelenge mavutla na mindzheko.
- Wanuna wo tiya a hubuta ku ya phanga ximfukwani xa Atchaar, swo lava a xaveriwa tiTommy.
- Vanhu lavawani, hi vona vo thsamela ku hi hlometela loko hi tsakamisa lomu mabyaleni.
- He xaka, loko va ta eka wena, va haxi hi matomani, va chava ngopfu tomani vanhu lavawani.
- Va nga hi phutisi lavaya, hambi vo kuma swidzidziharisi exiphazeni, va nge hisi, va to funyela.
Ni vurini mina Mabanga.
Image Source: Reuters/published June 27, 2013 in Daily Maverick


text:
New Week. New Trends.
Mash Sarila na C-SIDERS LIFESTYLE va tshameli ro humesa swihiso swo ka swi nga fani na anything that’s out there. Afro-pop na Tsonga Trap swi na vumundzuku byo tshembisa, Mash na C-SIDERS va xi vanga – now, imagine when they are at their prime.
Handle ko hlamuseta ni nga heti, hi leyi Tsonga Sauce Alert ya vhiki leri;
QUALITY ya MASH SARILA
TR3PLE PHASHASH: C-SIDERS EXPOS3D ya C-SIDERS LIFESTYLE
Ntumani wo ehluta Tr3ple Phashash Vol. 2 Full project (Click to Download)
Ntumani wo ehluta tinsimu ta Tr3ple Phashash Vol. 2:
- SWICELE ya C-SIDERS LIFESTYLE Ntumani wo ehluta (Click to Download)
- A VA TWI ya C-SIDERS LIFESTYLE Ntumani wo ehluta (Click to Download)
- TANA HALENU ya C-SIDERS LIFESTYLE x MIZOPHYL x POSTMAN x MASH SARILA Ntumani wo ehluta (Click to Download)


text:
Nyatshani
Nyatshani i muxaka wa byala bya vukanyi. Vukanyi lebyi bya bavanyana.[1]
Maswekelo[Lulamisa | edit source]
Loko u endla nyatshani, u rhwalela makanyi u ya hlengeleta ya vupfa. Loko ya vupfile, u teka foroko u ya rhumbula u chela endzeni ka khuwana. U ta chela nhlowa na tinyungu endzeni ka khuwana, kutani loko u hetile ku rhumbula u ta teka khuwana rin’wana u kama tinyungu leti nga ndzeni ka khuwana ro sungula u kamela endzeni ka khuwana ra vumbirhi. Endzhaku u ta chela mati na nhlowa, u teka rifetho u dludla, ku suka kwalaho u phosa hi mavoko endzeni ka khuwana. Loko tinyungu ti basile, u ti kama u ti veka etlhelo kutani u funengeta khuwana u ri veka ku fikela mundzuku. Loko ri xa khuwana ri ta va ri tale hi khuvi laha henhla, kutani u ta wungula khuvi u cukumeta, kutani u funengeta nakambe ku fikela siku ra vumbirhi. Hi siku leri vukanyi byi ta va byi bavanyana, kutani byi keriwa hi swinkambana byi nwiwa.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Nukeri, Emilinah Reginah (2012). "Nkanelo wa yin'wana ya mindhavuko ya ririmi ra Vatsonga/Machangana hi ku kongomisa eka swakunwa swa ndhavuko". University of Limpopo.


text:
Wikipedia:Tutorial (Talk pages)
Haku amukela · Tutorial · Cheatsheet · FAQ · Swikomba-ndlela · Mpfuno · Tafula ra mpfuno · Media copyright questions · Tafula ra Swikombo
Matluka yambulavuriswano i xihlawulekisi xa lemahlwemi xa Wikipediya, lexi endlaka swikoteka ku burisana hi leswi khumbaka matluka ya wikipediya na timhaka tinwana leti na va Wikipediya vanwana.
Loko uri na xivutiso hi tluka ro karhi, kumbe xivilelo kumbe vonelo rokarhi, unga endla leswi eka tluka ra mbulavuriswano ra kona. U endla leswi hi ku thlava xikombo "mbulavuriswano" ehenhla ka tluka. unga karhateki loko nkongomiso wuri wo tshuka; switolovelekile kutumbuluxa tluka ra mbulavulo loko ukuma leswaku a ringasi tshama ri tumbuluxiwa.
Loko u tsala vonele rintswa, ri tsale e hansi ka tluka ra mbulavuriswano. E handle ka loko u hlamula vonele ra unwana, laha u hoxa vonelo ra wena ehansi ka leri u hlamulaka rona. Hlela tsalwa ra wena hi ku hoxa hika-mbirhi(:) ekusunguleni ka ntila.
U boheka ku sayina mavonele ya wena(kumbe tinhlamulo) hi ku tsala ~~~ leswaku u sayina hi vito ra vutirhisi, kumbe ~~~~ leswaku u sayina hi vito ra vutirhisi na nkarhi wa vutsari(Vona bulo ra xikombiso e hansi). Hindlela leyi, loko u hlayisa matluka, nsayino wa wena wu ta titsala hi woxe. ehandle ka swona tinhlamulo na mavonele ya wena ma ta tsariwa ma ri hava vito ra wena. Vunyingi bya hina hi tirhisa nsayino lowu hlanganisaka na nkarhi wo tsala leswaku swi olova ku landzelela bulo. leswaku swiku olovela, kuvekiwe xitirhisiwa xo thlava e henhla ka bokisi ro lulamisa lexi ngani xifaniso xa nsayino lexi hoxaka "--~~~~" hixoxe.
Unga kuma vito ra vutirhisi hiku tumbuluxa akhawunti ya wena (I ya mahala). Loko uri hava akhawunti, kumbe urivale kupfula u nghena, direse ya khompiyuta IP ya wena yi ta tirhisiwa e matshanwini ya vito ra vutirhisi ra wena tani hi nsayino wa wena.
Matluka ya mbulavulo wa mutirhisi
mu Wikipediya unwana na unwana uni tluka ra yena ra mbulavulo, laha va wikipediya vanwana va siyaka marungula ya vona kona. Loko unwana a ku siyele rungula, u tavona xiviko lexinge
na xikombo xo ya eka tluka ra wena ra mbulavulo.
Unga ha hlamula hiyinwe ya tindlela leti landzelaka:
1. Unga siya nhlamulo eka tluka ra mbulavulo ra loyi aku siyeleke rungula.
2. Unga hlamula eka tluka ra wena ra mbulavulo, ehansi ka rungula leri uri siyeriweke.
Ndlela yo sungula hiyona yi antswaka ngopfu hikuva yi ta siyela mutirhisi xitiviso xa rungula leri siyiweke siku leri a thlelaka a pfula a nghena laha wikipediyeni.
Kubasisa tluka
Kubasias tluka ku endla leswaku bulo ri olova no landzeleleka,no hlayeka. Maendlele laya tolovelekeke i ku hikahatela kanwe leswaku u entisa bulo ehansi ka rungula.
Kuni tindlela to tala to basisa bulo laha wikipediyeni:
Kuhikahata loku tolovelekeke
Ndlela yo olova yo basisa tluka iku hoxa Hika-mbirhi (:) eku sunguleni ka ntila. Hika-mbirhi unwana na unwana u susumeta ntila exineneni. Ntila lowuntswa wu pfula ku susumeteka ka ntila.
Xikomiso:
- Ntila lowu wu helerile kuya fikela e ximatsini.
- : Ntila lowu wu susumetekile switsanana.
- :: Ntila lowu wu susumetekeile ku hundza lowu gna henhla.
Swi tsala:
- Ntila lowu wu helerile kuya fikela e ximatsini..
- Ntila lowu wu susumetekile switsanana.
- Ntila lowu wu susumetekeile ku hundza lowu nga henhla.
- Ntila lowu wu susumetekile switsanana.
Tinhla ta tinhlavhu
Unga basisa hi ku susumeta mintila u tirhisa tinhla ta tinkhavhu, leswi swi fanelaka nxaxamelo. leswaku u hoxa nhlavhu, tirhisa (*). Ntila wu susumeteka tani hile ka nsusumeto hi hika-mbirhi.
Xikombiso xo koma:
- * Xosungula eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- * Xavumbirhi eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- ** Xosungula eka nxaxamelo wa xiyenge xavumbirhi xa nxaxamelo wo sungula
- * Xavunharhu eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
Swi tsala:
- Xosungula eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- Xavumbirhi eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- Xosungula eka nxaxamelo wa xiyenge xavumbirhi xa nxaxamelo wo sungula
- Xavunharhu eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
Nxaxamelo wa nhlayo
Unga thlela u vumba nxaxamelo hi nhlayo, hiku tirhisa (#).
Xikombiso xo koma:
- # Xosungula eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- # Xavumbirhi eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- ## Xosungula eka nxaxamelo wa xiyenge xavumbirhi xa nxaxamelo wo sungula
- # Xavunharhu eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
Swi tsala:
- Xosungula eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- Xavumbirhi eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
- Xosungula eka nxaxamelo wa xiyenge xavumbirhi xa nxaxamelo wo sungula
- Xavunharhu eka xiyenge xo sungula xa nxaxamelo wo sungula
Xikombiso xa bulo
Lexi ixi kombiso xa bulo leri tirhisaka swi hleri leswi kumbuweke ehenla ka tluka leri:
Xewani. Ndzini xivutiso mayelana na tluka leri. Ndzi tiva tindlopfu to rihlaza ti hanya e tikweni ra Amerika ntsena! Nwa-Ndlopfu 02:49, 10 Dec 2003 (UTC)
- Ndzi sungula kutwa mhaka leyi hi wena. — Nwa-nghala 17:28, 11 Dec 2003 (UTC)
- Xana unga seketela mhaka leyi u yi vulaka?. Nwa-mpfundla 20:53, 11 Dec 2003 (UTC)
- Matluka lawa ya inthaneti ma pfumelelana na mina:
- Tindlupfu nhweti na whweti
- Tiko ra tindlopfu
- — Nwa-Ndlopfu 19:09, 12 Dec 2003 (UTC)
- Matluka lawa ya inthaneti ma pfumelelana na mina:
- Xana unga seketela mhaka leyi u yi vulaka?. Nwa-mpfundla 20:53, 11 Dec 2003 (UTC)
Loko u lava ku hoxa nxaxamelo wa nhlamulo ya wena eka bulu, uboheka ku hoxa va hikambirhi emahlweni ka ntila unwana na unwana:
U sayina marungula lawa u masiyeke hi ndlela leyi landzelaka:
- Tsala ~~~ kusayina hi vito ntsena (Nwa-mpfundla), or
- Tsala ~~~~ kusayina hi vito na siku (tNwa-mpfundla 19:09, 12 Dec 2003 (UTC)), or
- Tsala ~~~~~ kusayina hi siku ntsena (19:09, 12 Dec 2003 (UTC)).
Ringetela
Emathsanwini yo lulamisa bokisi ra sava, siya rungula eka tluka ra mbulavulo wa bokisa ra sava, hi ku thlava eka nkongomiso wa "Mbulavuriswano". Tsundzuka ku sayina vito ra vutirhisi ra wena. Unga thlela uringeta ku hlamula rungula leri siyiweke hi unwana. Tsundzuka ku vona ku ringanisa ungasi hlayisa tluka.


text:
Mandela a xeweta vaseketeri e handle ka Synagogue e Pitori
Mandela a xeweta vaseketeri vakwe ehandle ka Synagogue ra Pitori.
Van’wa tipolitiki vohambana hambana, ku katsa Nelson Mandela, loyi ari muyimeri hinkarhi walowo ava hehliwa hi nandzu wa treason eka malembe ya xihlawuhlawu yava 1950’s. Valwela ntshuxeko lava, kukatsa na, Ruth First, Z.K. Mathews na Lionel "Rusty" Bernstein vapfapfarhute no amukela Freedom Charter leyi ayi vulavula hi matimba eka vanhu va tiko ra Afrika Dzonga. Mfumo wa xihlawuhlawu wu sungule musecho eka valwela ntshuxeko lava leswinga endla leswaku kuva na Treason Trial ya 1956 leyinga teka 11 wa malembe. Hi 1961, hinkwavo lava ava hehliwa va vuye va ntshuxiwa nakuva ku herisiwa nandzu lowu.
Mandela na valwela ntshuxeko lavanwana avari na vaseketeri lava ava tile e khoto kutava seketela minkarhi hinkwayo loko vafanele kuya tengisiwa. Eka xifaniso lexi i Madiba loko ahari ntsongo, laha a hundza hile xikarhi ka ntshungu wa vaseketeri vakwe lava ava yimbelela hi 1958.
“Nina xivandla xa kahle evutonwini bya mina eka vanhu lava avari vanghana vamina himinkarhi yo tika.” ~ Nelson Mandela
Brenda Fassie loyi a khumbekile,ntlhambi ya ndhuma ya Afrika Dzonga ya vuyimbeleri bya pop, a vukarha Mandela....more
Nelson Mandela uvuyele e kaya kayena e Soweto endzhaku kaloko a humile e khotsweni hi 1990. Nelson u kulele e No. 8115 Vilakazi Street laha yindlu yayena yinga hundzuriwa museum yo tlangela vutomi bya kwe....more
Mandela a rhandziwa swinene hi vaseketeri va yena naswona ari xikombiso xa ntshuxeko eka vanhu hinkwavo. A langutiwa tani hi xivumbeko xa xikwembu kumbe muponisi e tikweni ra Afrika Dzonga,...more
Mandela akuma Honorary Doctorate e University ya Witwatersrand e Johannesburg....more


text:
Abstract:
ni/kumbe swi ri hava maendli yo vulavula hi swa miehleketo eka Xitsonga. Ku xopaxopiwa ntsena maendli yo pfumala xiendliwa ni maendli ya xiendliwa xin’we eka dyondzo leyi. Maendli ya miehleketo ya swiendliwa swinharhu a ya katsiwangi eka ntirho lowu. Dyondzo leyi yi langutana ngopfu ni tinxaka tinharhu ta maendli ya swa miehleketo, ku nga maendli lama khumbaka swa miehleketo, maendli yo vulavula hi ntsako, na maendli yo vulavula hi nchavo. Tinhlamuselo leti talaka ku kumeka ni leti nga taliki ku kumeka eka swihlambanyisi leswi nga tirha eswivulweni ni maendli lama kumbe leswi nga tirhangiki na wona ma kaneriwa eka dyondzo leyi. Thiyori leyi landzeleriwaka eka dyondzo leyi i ya Lakoff (1992) ya Conceptual Theory of Metaphor. Ku ya hi thiyori leyi matirhelo ya swivulwa swa xivumbeko xa vutlhokovetseri swavugego ma le ka ririmi eka miehleketo. Thiyori leyi yi tirhisa mpimanyiso wa swilo leswi kumekaka eka michumu mimbirhi, laha nchumu wo karhi wu twisisekaka ku antswa hi ku xiya nchumu lowu pimanyisiwaka na wona. Eka dyondzo leyi, miehleketo yo pimanyisa milongoti leyi kumekaka eka michumu mimbirhi yo hambana yi tirhisiwaka eka ku xopaxopa swihlambanyisi swa Xitsonga leswi tirhaka na maendli ya swa miehleketo. Mahungu lama kamberiwaka eka ndzavisiso lowu ma tirhisiwa eka swivulwa hi xikongomelo xo kuma mikhuva ya tinhlamuselo leti humelelaka.


text:
XIYENGE 12
Vutlhari Bya Xikwembu Lebyi Hi Kongomisaka eVuton’wini
Ebukwini ya Swivuriso ku ni ndzayo leyi huhuteriweke—leyi yo tala ya yona yi tsariweke hi Solomoni—leyi kongomisaka evuton’wini bya siku ni siku
XANA Yehovha i Mufumi la tlhariheke? Ndlela ya nkoka yo hlamula xivutiso lexi i ku anakanyisisa hi ndzayo leyi a hi nyikaka yona. Xana ndzayo yoleyo ya tirha? Xana ku yi tirhisa swi endla leswaku vutomi bya hina byi tsakisa naswona byi va ni xikongomelo? Hosi Solomoni wo tlhariha u tsale swivuriso swo tala. Swivuriso leswi swi vulavula hi swilo swo tala swa vutomi. Xiya swikombiso swin’wana.
Hi fanele hi tshemba Xikwembu. Leswaku munhu a va ni vuxaka lebyinene na Yehovha u fanele a n’wi tshemba. Solomoni u te: “Tshemba Yehovha hi mbilu ya wena hinkwayo naswona u nga titshegi hi ku twisisa ka wena n’wini. N’wi tivise tindlela ta wena hinkwato, kutani yena u ta lulamisa tindlela ta wena.” (Swivuriso 3:5, 6) Ku tshemba Xikwembu hi ku lava nkongomiso wa xona ni ku yingisa swileriso swa xona swi endla leswaku vutomi bya hina byi va ni xikongomelo. Sweswo swi endla leswaku munhu a tsakisa mbilu ya Yehovha naswona swi nyika Yehovha nhlamulo yo hlamula mintlhontlho leyi pfuxiweke hi nala wa Yena, Sathana.—Swivuriso 27:11.
Ku tirhisana ni van’wana hi vutlhari. Ndzayo ya Xikwembu eka vavanuna, vavasati ni vana yi tirha swinene namuntlha ku tlula rini na rini. Xikwembu xi byela wanuna xi ku: “Tsaka hi nsati wa vuntshwa bya wena,” leswi vulaka leswaku u fanele a tshembeka eka nsati wa yena. (Swivuriso 5:18-20) Ebukwini ya Swivuriso, vasati lava tekiweke va kuma nhlamuselo leyinene ya wansati la nga ni vuswikoti, loyi a xiximiwaka hi nuna ni vana va yena. (Swivuriso, ndzima 31) Naswona vana va kuma nkongomiso wo yingisa vatswari va vona. (Swivuriso 6:20) Buku leyi yi tlhela yi kombisa leswaku xinakulobye i xa nkoka hikuva ku tihambanisa ni van’wana swi vanga vutianakanyi. (Swivuriso 18:1) Hi fanele hi hlawula vanghana hi vutlhari hikuva vanghana va nga va nkucetelo lowunene kumbe wo biha eka hina.—Swivuriso 13:20; 17:17.
Ku tikhathalela hi vutlhari. Buku ya Swivuriso yi ni ndzayo ya risima leyi vulavulaka hi ku papalata ku tirhisa byala hi ndlela yo biha, ku va ni mikhuva leyi nga hi pfunaka ni ku lwisana ni mikhuva yo biha ni ku tirha hi matimba. (Swivuriso 6:6; 14:30; 20:1) Yi hi tsundzuxa leswaku ku tshemba vuavanyisi bya vanhu lebyi nga humiki eka Xikwembu swi ni khombo. (Swivuriso 14:12) Yi tlhela yi khutaza leswaku hi sirhelela mbilu ya hina eka minkucetelo yo biha, yi hi tsundzuxa leswaku “swihlovo swa vutomi swi le [mbilwini].”—Swivuriso 4:23.
Vanhu va timiliyoni emisaveni va kume leswaku ku hanya hi milawu yoleyo swi endla leswaku va hanya vutomi byo antswa. Sweswo swi endla leswaku va va ni swivangelo swo tala swo amukela Yehovha tanihi Mufumi wa vona.
—Xi sekeriwe ebukwini ya Swivuriso.


text:
SEPTEMBER 17, 2013
TANZANIA
Huvo Leyi Tlakukeke Ya Le Tanzania Yi Lwela Timfanelo Ta Swichudeni Leswi Nga Timbhoni
DAR ES SALAAM, eTanzania—Hi July 12, 2013, Huvo yo Kambela Swigwevo ya le Tanzania, ku nga yona leyi tlakukeke etikweni hinkwaro, yi teke xiboho lexi vaavanyisi hinkwavo va pfumelelaneke ha xona xa leswaku swikolo swa le xifundzheni xa Mbeya swi honise ntshunxeko wa vugandzeri wa swichudeni swa 127 leswi swin’wana swa swona swi hlongoriweke exikolweni kasi swin’wanyana swi xupuriweke endzhaku ka loko swi ale ku yimbelela risimu ra rixaka.
Hi 2007, Vayimeri va Xikolo xa Shikula va hlongole vantshwa va ntlhanu lava nga Timbhoni endzhaku ka loko va ale ku yimbelela risimu ra rixaka. Ku engetela kwalaho, swikolo swa le hansi ni swa le henhla exifundzheni xexo swi xupule swichudeni swin’wana swa 122 leswi nga Timbhoni hikwalaho ka xivangelo lexi fanaka. Loko matshalatshala ya swichudeni leswi swa 127 yo hundzisela xigwevo lexi eka vatirhela-mfumo va dyondzo ya tiko ni le ka holobye-nkulu leswaku xi kambisisiwa ma tsandzekile, swi xi hundzisele eHubyeni Leyikulu ya le Tanzania, ku nga huvo ya vumbirhi leyi tlakukeke etikweni. Huvo Leyikulu yi yime ni xiboho xa ku hlongoriwa ka swichudeni hambileswi vaavanyisi van’wana a va nga pfumelelani na xona. Kutani hi December 2, 2010, swichudeni swi hundzisele xigwevo xexo eHubyeni yo Kambela Swigwevo. Hi ku ya hi maphepha ya le hubyeni, xiboho lexi tekiweke hi Huvo yo Kambela Swigwevo xi “bakanyela etlhelo” xiboho lexi tekiweke hi Huvo Leyikulu ni ku herisa vuyelo byihi ni byihi lebyi fambisanaka na xona.
Zadok Mwaipwisi, muvulavuleri wa Timbhoni ta Yehovha eTanzania, u ri: “Xiboho xa huvo xa hi tsakisa swinene naswona hi tlangela ndlela leyi yi ri seketeleke ha yona goza leri vantshwa lava va ri tekeke hi ku pfumelelana ni ripfalo ra vona. Xiboho lexi xi ta endla leswaku ntshunxeko wa vugandzeri wa Timbhoni ta Yehovha ni vaaki hinkwavo va Tanzania wu xiximiwa.”
Media Contact(s):
International: J. R. Brown, Office of Public Information, tel. +1 718 560 5000
Tanzania: Zadok Mwaipwisi, tel. +255 22 2650592


text:
NDLELA YO KUMA NTSAKO
Rihanyo Lerinene Ni Ku Amukela Xiyimo
VUVABYI KUMBE KU LAMALA SWI NGA BYI KHUMBA SWINENE VUTOMI BYA MUNHU. Endzhaku ka loko wanuna loyi a vuriwaka Ulf a lamarile u te: “Ndzi ve ni gome swinene. Ndzi heleriwe hi matimba, xivindzi . . . ni ku titwa ‘ndzi nga ha pfuni nchumu.’”
Leswi endlekeleke Ulf swi hi tsundzuxa leswaku a hi nge swi koti hi ku helela ku lawula rihanyo ra hina. Hambiswiritano swi kona leswi hi nga swi endlaka leswaku hi hunguta ku veka rihanyo ra hina ekhombyeni. Kambe ku vuriwa yini loko rihanyo ra hina ri tsanile? Xana sweswo swi nga endla leswaku hi nga tsaki? Nikatsongo. Xo sungula a hi kambisiseni swin’wana leswi nga endlaka leswaku hi va ni rihanyo lerinene.
“RINGANISELA EMIKHUVENI.” (1 Timotiya 3:2, 11) Ku dya ngopfu kumbe ku n’wa ngopfu a hi swinene erihanyweni ra hina naswona swi dya mali yo tala! “U nga vi exikarhi ka lava va nwaka ngopfu vhinyo, exikarhi ka lava va dyaka nyama hi makolo. Hikuva xidakwa ni munhu wa makolo va ta va ni vusiwana.”—Swivuriso 23:20, 21.
U NGA THYAKISI MIRI WA WENA. “A hi tibasiseni eka swilo hinkwaswo leswi nyamisaka nyama ni moya.” (2 Vakorinto 7:1) Vanhu va thyakisa mimiri ya vona loko va cakunya kumbe va dzaha fole kumbe ku n’wa ngopfu byala ni ku tirhisa swidzidzirisi. Hi xikombiso, Ndzawulo yo Tshungula ni ku Sivela Mavabyi ya le United States yi vula leswaku ku dzaha “swi nga endla leswaku munhu a vabya ni ku lamala naswona swi onha swirho swa miri.”
TEKA MIRI WA WENA NI VUTOMI BYA WENA TANIHI TINYIKO TA NKOKA. “Hikuva ha [Xikwembu] hi ni vutomi, ha famba hi tlhela hi va kona.” (Mintirho 17:28) Ku tlangela swilo sweswo swi endla leswaku hi papalata mitlangu leyi nga ni makhombo, entirhweni, loko hi chayela kumbe loko hi hlawula vuhungasi. Ntsako wa xinkarhana a wo va nchumu loko wu pimanisiwa ni ku hanya u lamarile vutomi hinkwabyo.
LAWULA NDLELA LEYI U TITWAKA HA YONA. Mianakanyo ya wena ni miri wa wena swa fambisana. Ringeta ku papalata ku vilela, ku hlundzuka ngopfu, mavondzo ni swin’wana leswi vavisaka. Pisalema 37:8 yi ri: “Tshika ku hlundzuka, siya vukarhi.” Hi tlhela hi hlaya leswi: “Mi nga tshuki mi vilela hi siku leri tlhandlamaka, hikuva siku leri tlhandlamaka ri ta va ni mivilelo ya rona.”—Matewu 6:34.
RINGETA KU ANAKANYA SWILO LESWINENE. Swivuriso 14:30 yi ri: “Mbilu yo rhula i vutomi bya xivumbiwa xa nyama lexi hanyaka.” Bibele yi tlhela yi ku: “Mbilu leyi tsakeke i muhanyisi lonene.” (Swivuriso 17:22) Marito lawa ma fambisana ni sayense. Dokodela un’wana wa le Scotland u te: “Loko u tsakile, a wu tali ku khomiwa hi mavabyi kambe vanhu lava nga tsakangiki va tala ku khomiwa hi mavabyi.”
AMUKELA XIYIMO. Ku fana na Ulf la boxiweke eku sunguleni, swi nga lava leswaku hi tiyiselela swiyimo swin’wana leswi hi nga ta ka hi nga swi cinci. Hambiswiritano hi nga hlawula ndlela leyi hi nga swi tiyiselaka ha yona. Van’wana va hela matimba ku nga leswi nyanyisaka xiyimo. Swivuriso 24:10 yi ri: “Xana u tikombise u hele matimba hi siku ra maxangu? Matimba ya wena ma ta va matsongo.”
Van’wana endzhaku ka loko va twe ku vava va tlhela va hlakarhela. Va amukela xiyimo. Va kuma tindlela to langutana na xona. Swi ve tano ni le ka Ulf. U vule leswaku endzhaku ko khongela ni ku anakanyisisa hi rungula ra le Bibeleni, u sungule ku vona leswinene ematshan’wini ya swiphiqo. Ku fana ni vo tala lava langutanaka ni miringo leyikulu, u dyondze ku va ni ntwelavusiwana, lowu endleke leswaku a byela van’wana hi rungula leri chavelelaka ra le Bibeleni.
Wanuna un’wana loyi na yena a xanisekeke i Steve. Loko a ri ni malembe ya 15 u humelele hi nghozi leyi endleke leswaku swirho swakwe ku sukela enkolweni ku ya ehansi swi nga ha tirhi. Loko a ri na malembe ya 18, mavoko yakwe ma sungule ku tirha. Kutani u ye eyunivhesiti ivi loko a ri kwalaho, u sungule ku dzaha swidzidzirisi, a va xidakwa ni ku tikhoma hi ndlela yo biha hi timhaka ta masangu. A nga ha ri na ntshembo kukondza a sungula ku dyondza Bibele leyi n’wi pfuneke ku tshika mikhuva yakwe yo biha. U te: “Ku vilela loku a ndzi ri na kona ku ringana nkarhi wo leha se a ku nga ha ri kona. Sweswi ndzi ni ku rhula ni ntsako naswona ndzi enerisekile.”
Leswi Steve na Ulf va swi vuleke swi hi tsundzuxa marito lama nga eka Pisalema 19:7, 8 lama nge: “Nawu wa Yehovha wu hetisekile, wu vuyisa moya-xiviri. . . . Swileriso leswi humaka eka Yehovha swi lulamile, swi tsakisa mbilu; xileriso xa Yehovha xi basile, xi hatimisa mahlo.”


text:
Ni sukile Joni ni ti yela kaya, ni ya vona nsati na vana X 2
Ni ku leli kahle we wa xaka ra mina, ku ri ni ta vuya ku hela ka vhiki
Loko na ha ku fika kwale kaya, ku fikile nghamu ya wena yi ta ni pfuxela.
Yi ni vutisa kuri ni ta vuya rini, ni hlamula kuri a ni switivi
Vhele vhele a wu nga ni byelangi ku u ta ehla rini hala kaya
Wena na nghamu ya wena ma ni hembela namuntlha, u ni ku byele ku ri wena u na xigangu
Ku ve xigangu vhele u na xona, kambe mhaka leyi mhe a ni yi vulavulangi
Chorus: Ni ku siyi joni ni tiyela kaya, timhaka to tala a ni ti vulavulangi
U tsandza hi support'a u sukela mina
Chorus:
A ni ti ka hina, a ni nga ya ngi ka n'wina
Chorus:
Ni ri nsati wa wena u lo ni tela kaya
Chorus:
A ta ni vutisa ku u ta vuya rini
Chorus:
Ni n'wi hlamuli leswaku mina a ni switivi
Chorus:
Hi ku a wu ni rhumangi ku ri ni ta vula
Ni ri nsati wa wena we wa xaka ra mina, a nga kahle na byela X 2
U ta ku holovisa na vo tala, wa goboza na ku byela X 2
Ku ri u na xigangu hala Joni a ni vulavulangi na ku byela X 2
Chorus: U tsandzeka nsati u sukela mina, xigangu na xona a ni vulavulangi
U tsandzeka ku support'a u rhangisa nomo
Chorus:
Loko ku ri vuxaka byi nga namba byi ti fela
Chorus:
Kumbe u na thirepe u ni byela xi kan'we
Chorus:
Phela vuxaka a byi xaveleriwi
Chorus:
U nga kombeli rirhandzu hi vito ra mina
Chorus:
Ku ri wena u kholwa u swi tiva kahle X 2
Swi ni hleketisa leswo tala, nsati wa wena a nga kahle X 2
Siku rin'wana u ta ku byela leswaku, ni n'wi gangisile a kha a hemba X 2
I vi u tala mbilu u ni lotela banga u ta ni tsemelela
I vi u tala mbilu u ni lotela banga u ta ni tsemelela ni nga tivi nchumu
Chorus: A wu pfuli mahlu u xiyaxiya nsati, loko u nga tlharihi u ta hambana na xaka
Ni ri nsati wa wena, u n'wi rhandza ngopfu
Chorus:
Siku ri n'wani u ta ku rhahisa hi vanhu
Swi ni hleketisa leswo tala, nsati wa wena a nga kahle
Chorus:
X 2


text:
Xipopana
Xipopana xi endliwa hi mapopo yo vupfa, chukele ro tshwuka na swivirisi. Byalwa lebyi byi halaka ku fana na mati, kambe wu na muhlovo wa xitshopi. Byalwa lebyi a byi rhandza hi vafana na majaha ntiyela.[1]
Maswekelo[Lulamisa | edit source]
Xipopana xi swekiwa hi ku vandla mapopo yo vupfa, kutani u ma tsemelela u chela endzeni ka khuwana, ivi u chela chukele na swivirisi. U fanele u fungeta u veka ku fikela mundzuku. Loko ri xa swi tlhutlha khuvi, swi ta va swi vula leswaku swi virile, kutani u teka sefo u hluta u chela endzeni ka jomela byi nwiwa.[1]
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Nukeri, Emilinah Reginah (2012). "Nkanelo wa yin'wana ya mindhavuko ya ririmi ra Vatsonga/Machangana hi ku kongomisa eka swakunwa swa ndhavuko". University of Limpopo.


text:
Team Shirimani yi pfuli calendar ya 2017 hi N’WA MZAMANI FT. PIZZA ya Mr Post. Nhlelo (review) wa album leyi a wu olovangi na kan’we, N’WA MZAMANI FT. PIZZA yi na tinsimu ta nhungu, na ti-remix timbirhi. Eka tinsimu leta nhungu, ku ba mune wa tinsimu, letin’wani tinsimu ti ku siya i kha i lava mali ya wena back.
Hi 2016, Mr. Post u humesi langavi ra album, ku nga TERMINATOR, leyi yi baku ku tlula N’WA MZAMANI FT. PIZZA. Eka TERMINATOR a ri e nyimpini, a tiyimiseli ku hlula no tsakisa vaseketeri va yena. E nkarhi wa sweswi, Mr Post i twala na a nga tivi ku i ringeta ku fikelela yini, N’WA MZAMANI FT. PIZZA yi ALL OVER!
A hi languteli ku N’WA MZAMANI FT. PIZZA yi va Beef-free, kambe Mr Post wa ha khomeleli ka Beef ya yena na Benny Mayengani. Eka risimu ra Mathwalivona, Mr Post i kulungela ku hlula Benny Mayengani. Eka risimu ra Pizza, na kona Mr Post i gega Benny Mayengani. Xana Joe Shirimani i tsandiwi hi yini ku tshinya mutirhi wa yena?
Anyway… a hi languteni leswinene hi N’WA MZAMANI FT. PIZZA;
N’WA MZAMANI na Remix ya kona // 10 outta 10
Teka la! [He wena N’waMzamani]
Mhe ni ku tani! [He wena N’waMzamani]
A khwiri lexi [He wena N’waMzamani]
A tlula mani? [He wena N’waMzamani]
Hayi mina [He wena N’waMzamani]
Good Friday yi ta tsakisa, mhaneee!
DANGEROUS // 10 outta 10
Dangerous yi ta famba mahlweni Good Friday leyi lomu ma byaleni, risimu leri ri ta ba swi chavisa, mi ta ku a hi vulangi.
“Ku ta oxa mani?”
Rito ra Khombo Shirimani ri ni siyi ni lo;
MALI YA MARHUMBI // 8 outta 10
Yerrrr, Ndlovu va tikisi xitsalo eka Mali ya Marhumbi.
Eka vunanga bya Mindzhumba, Mr Post u le ka Top 3 ya vatsari va ntokoto va tinsimu ta Ndzhumba, twana;
“Ku pfuka matilo, ku nusaniwa minkondo, mali ya marhumbi yi hi komba maxangu!
Ku zondhana maxaka ku tluletiwa na vana, mali ya marhumbi yi hi komba mihlolo!”
NYAOPE // 7 outta 10
Risimu leri ra damarhela etindleveni, ri ta va na rhendzeleko wo vonaka, “Shoooooo” na “Nyaope” swi ta ku ve ni bombo eka genge.
ALBUM NI YI NYIKA 6.5 / 10
TRACKLIST YA N’WA MZANANI FT. PIZZA YA MR POST
- N’wa Mzamani
- Dangerous
- Pizza
- Wanidelela
- Nyaope
- Mali ya marhumbi
- Varila
- Mathwalivona
- N’waMzamani remix
- Pizzainstrument
Produced by Joe Shirimani & Mambawulele
.iFanaThePurp
Image Source: facebook.com/Mr Post Ndlovu ka Ngove


text:
Xikombo Xa Tinhlokomhaka Ta Xalamuka! Ya 2016
“Ndza mi khensa hikwalaho ka timagazini leti nga le nkarhini.”
Tanihi manana, Amy u kume tindlela leti pfunaka to langutana ni vutomi bya siku ni siku eka Xalamuka! Ku fana na Amy, vahlayi vo tala va vuyeriwile hi ku hlaya Magazini lowu. Nghena eka www.jw.org/ts leswaku u hlaya swihloko leswi xaxametiweke laha hansi swa 2016.
LANGUTELO RA BIBELE
MIMBULAVURISANO
Mutivi Wa Vana Lava Ha Riki eKhwirini U Hlamusela Hi Ripfumelo Rakwe (Y. Hsuuw): No. 2
RIHANYO NI MIRHI
SAYENSE
SWIHLOKO SWIN’WANA
TIMBHONI TA YEHOVHA
VANHU LAVA DUMEKE EMATIN’WINI
VUKHONGERI


text:
Varhandzi va vunanga bya vo Sunglen Chabalala, Florah Chauke na van’wana;
- Loko munhu wa kona ku ri jaha, hi lavaya va swicele. Lomu mabyaleni a yi nwisani na munhu, yi tsonana ngopfu byalwa hosi leyi, kambe yona yi lava ku nwisiwa loko tinyarhi ti fambile.
- Loko ku ri tati, hi lavaya vo cina leswiya swo kwarhamela. Loko u nga dizi va tlhava hi “Red Card” lava. Vo tala I swivuya. Ku rhandziwa ti cider, a swi tiveki ku ri va nwa yini kambe ko fanela ku va cider.
Varhandzi va vunanga bya vo Benny Mayengani, Joe Shirimani na van’wana;
- Laha kona kuna rigombo, yi suka sweswi; yi twanana ngopfu na xikhomela, vuntswaka no pika vanhu. Wa biwa u beliwa timhaka ta 2000 laha ka genge leyi. Yo tala yi na vutoya a yi yi ebyaleni yi ri yoxe, ka hlengeliwa la. Ku tshamiwa hi mintlawa-ntlawa ku kha ku themendeliwa ku ri mani dyi na mali, mani dya hola, mani dyi tirha kahle na timovha ta vanhu. Loko swi pfuki kahle, va jamuka i nga ku va lo xwela lava. Leyi i Team liya yo ambala UZZI.
- Loko ku ri vo tati ti dya muwhani lahawani, i ma “Yellow bone” ma lomu ku hungasiwaka kona. Hi xitalo va nwa leswi swi nga khomiwa hi jaha leri ri nga ku va gangiseni hi nkarhi walowo. Byo tala a ku tirhiwi ku tshamiwa mukhukhwini wun’we byi ri mune. Loko u lava ku vuya na xikandzameti (drop), nghena muhula-hula wena.
Varhandzi va vunanga bya vo Solly Makamu, Hangalasa na van’wana;
- Laha bya tshwa u nga xisiwi. Loko ku horiwa hi vhiki ku nwiwa lero loko ku ya fika nsonto a ka ha ri na mali yo xava thikithi ra xitimela. Ku khandziyiwa manghovo vhiki hinkwaro. Ku pfa ku tluriwa n’wheti ku nga rhumeliwanga mali ekaya. Hi makhisimusi loko yi fika kaya genge leyi, yi khomisa mukhegulu mali yo thlelela eJoni hi Sunguti, kambe loko ti ku vo ti 29 Nhwendza-mhala ya kutsuriwa mali ya kona. Ka xaviwa byalwa ka ti ngwenya leti, xuma xo ka xi nga ri kona kahle. Va ba biya ku gungula makhelwani lava. Ku hava xifuva la ka leyi genge, swa boxa swihundla. Hi ku cina tshama hansi u wisa, wa biwa nenge la ka genge leyi.
- Vo tati va kona loko wo endla swa mixala-phungana u lava ku dya mahala va khomisa lava, ve ri u lo va pfinya. Va na vo malume vo tala lomu ku hungasiwaka kona. Va poyila lava a va tlangeriwi, u nga ti byeli ku ri leswi a mi ri swin’we vhiki leri nga hela u ta va hahela.
Varhandzi va vunanga bya vo Matshwa Bemuda na van’wana;
- Leyi genge yi rhandza ngopfu ku chingela van’wana kambe tikokola ku hava. Lava va ta ku nyonorisa hi vanhu lomu ku fambeni. Loko yi tsake kahle u ta nwa byalwa laha, ka xaviwa hayi leswo tlanga. Ku rhandziwa ngopfu vabvana la ka leyi genge. Yi vitana vanhu hi tinyimba ta vona, vo Mhlengwe, Mlambya, Mhlave na tin’wana tinyimba. Loko se byi ngheni kahle ka riliwa laha, ku hleketiwa maxangu ntsena.
Varhandzi va vunanga bya Mr. Bow, General Muzka na van’wana;
- Leyi genge yi twanana ngopfu no khwinyetela moya swi nga heli lomu ku hungasiwaka kona. A swi talanga yi biwa hi “black out”, a yi nwi muhula-hula. Yi rhandza ngopfu ku gangisa loko se yi havurile nyana, a ku hundzi vo tati yi nga ringetanga. Hi minkarhi yo tala yi twanana ngopfu no gangisa laha yi nga twa ku ri ku olovile. Loko wo yi kuma yi nga havulanga swipyopyi yi rhombi ku tlula na Xirhomba-rhomba genge leyi. Ka ku dya swirendze yi famba emahlweni, ku ve loko yona va yi dyeli kumbe ku yi tekela nsati yi lava no tisunga. I genge yo yi nga ku vhakela u nga ri kona yi karhi yi lava tati kumbe nsati wa wena. Leyi genge yi pfumela leswaku yi tirha kahle eka swa masangu ku ve ku rhandza chigwana be! Yi twanana ngopfu no onhisela vanakulobye lomu ka vo tati, a yi lunghanga. Leyi a yi tshembeki, yi nga byela nsati wa wena ku ri u hleka na mani hala handle.
- Vo tati vo rhandza vunanga lebyi hi xitalo va na tingana laha ku nga tala vanhu. A swi talanga a va cina-cina nkarhi wo leha. Kambe loko se ku fika nkarhi wa muchovho u ta swi twa wena, hi lava vo byela jaha ku ri a ri gigeli swona lava. Loko se va hisi kahle a ka ha lawuleki, va ta ku byela ku ri u nga chiki homulela lomu.
Varhandzi va vunanga bya Xinyori na van’wana;
- Loko u hleketi ku u ta xaveriwa byalwa laha, u be hansi jaha. I tin’ame to hetelela leti. Ku rhandziwa ngopfu ku tirha, hambi ku vabyiwa ka yiwa entirhweni laha. Ku twananiwa ngopfu no ti endla i nga ku yi na vutihlamuleri ngopfu. Swa antswa yi ya eka machonisi, a ku tlurisiwi n’wheti laha, ka rhumeliwa mali ekaya. Swihundla be! Ku rhandziwa ngopfu ku tsundzuxana. I tinyoka hansi leti, ku faya miti ya vanhu ti swi kota ngopfu u nge lunghi. Mabulu ma pfa ma hela i vi ku ku whiii loko u tshame na tona tihosi leti. Hi lava u va nyengaku lomu mabyaleni, lava va fanele va nwela byalwa endlwini.
Mutsari: Mkhacani wa Mavona Khoseni
Image source: chrissaunderssa.blogspot.com


text:
Dzedzedze
Dzedzedze i vuvabyi lebyi khomaka vanhu na swiharhi swinwana, byi vangiwaka hi tinsuna leti ngana xitsongwatsongwana xa dzedzedze. Dzedzedze wu vanga swikombiso swofana na kuhisa ka miri, muzototo, kukarhala, kuhlanta na kuvava ka nhloko. Loko wunyanyile ngopfu, wunga thlela wu vanga nhlonge ya xitshopana, kutiluma, khoma kumbe rifu. Swikombiso swi tala ku vonakala endzhaku ka masiku ya 10 kuya eka 15 yo lumiwa hi tinsuna. Loko byinga tshunguriwanga kahle, byithlela byi hambeta nakambe endzhaku ka tin'wheti to hlaya. Eka lava vahaku hulukaka mavabyi lawa, kuthlela valumiwa swi tisa swikombiso swo antswanyana. Kusihalala loku kuya ku hunguteka loko munhu anga ha lumiwi hitinsuna eka enkarhi woleha.[1]
Vuvabyi byi hundzisiwa hi nsuna ya xisati, naswona byi ngena hi marha ya nsuna maya engatini loku yiluma. Xitsongwatsongwana xiya exivindzini, laha xifikaka xikula no tswalana. Kuna minxaka ya nthlanu ya xitsongwatsongwana lexi vangaka vuvabyi lebyi naswona lebyi hundzelaka eka vanhu. Dzedzedze yihahluviwa hi ku kambela ngati, kumbe hi ku tirhisa murhi wa xisivela. Ndlela yo tirhisa DNA ku hlahluva vuvabyi lebyi, ya tiviwa kambe ayi tirhisiwi ngopfu hikuva ya durha.[2]
Vuvabyi lebyi byinga siveriwa hi ku tirhisa swilwisani na switsongwatsongwani, ku pfala miri wa wena hi swiambalo, tinete ta tinsuna , na ku susa mati lawa ya yimeke laha tinsuna titswalaka kona. Kuna mirhi yo tala yo sivela Dzedzedze eka vachaki lava yaka etindzhawini leti ngana xitsongwatsongwana lexi. Hakanyingi murhi wa sulfadoxine/pyrimethamine wa tirhisiwa eka tincece kumbe vavasati lava tikeke kutlula tin'weti tinharhu, etindzhawini leti ngana xitsongwatsongwana lexi. Kuhava nthlavelo lowu tirhaka eka vuvabyi lebyi lowu tiviwaka. Vutshunguri lebyi khutaziwaka byi hlanganisa mpfangano wa mirhi yo tshungula ku katsa na artemisinin. Murhi wa vumbirhi wungava mefloquine, lumefantrine, kumbe sulfadoxine/pyrimethamine.[3] Quinine kuhlanganisa na doxycycline yinga tirhisiwa loko artemisinin yiherile. Kuna swibumabumelo leswaku vuvabyi lebyi byi tiyisisiwa eka muvabyi, kungasitirhisiwa mirhu eka tindzawu leti vuvabyi lebyi byi tolovelekeke, leswaku ku siveriwa ntolovelo wa mirhi. Switsongwatsongwana swin'wana swi sungule ku tolovela mirhi yotala, hixikombiso chloroquine yitsandzeka ku dlaya xivungu xa P. falciparum lexi vangaku dzedzedze etindzhawini to tala, artemisinin yikumana na thlonthlo wo hetisa switsongwatsongwana etindzhawini tin'wana ta ledzongeni bya vuxa wa Axiya.[4]
Vuvabyi lebyi byi hangalakile ematikweni yalexikarhi ya misava laha kuhisaka ngopfu. Matiko lawa mahlanganisa matiko yale Dzongeni bya Afrika, Axiya, na Amerika wale Dzongeni. Hi lembe ra 2015, akurina 296 wa timiliyoni ta swiviko swa vuvabyi lebyi emisaveni hinkwayo leswi vangeke kwalomu ka 731,000 wa mafu. Kwalomu ka 90% wa swiviko na mafu swi endleke e Afrika.[5] Swiviko swa vuvabyi lebyi swi sungule ku chika hikwalomu ka 37% kusukela hi lembe ra 2000 kuya eka 2015, kambe hi lembe ra 2014 kuve na kutlakuka loko kulu laha kuveke na swiviko swa kwalomu ka 198 wa timiliyoni swa vuvabyi lebyi.[4][1] Dzedzedze hakanyingi yi fambisana na vusiwana naswona yina nhlohlotelo eka nhluvuko wa ikhonomi hi kukongoma. E tikweni-nkulu ra Afrika, kulahleka kwalomu ka US$12 wa tibhiliyoni hikwalaho ka nstengo wa swa tarihanyo, ku tsandzeka ku tirha, na ku hunguteka ka vaendzi e tikweni.
Mintshaho[Lulamisa | edit source]
- ↑ 1.0 1.1 Caraballo H (2014). "Emergency department management of mosquito-borne illness: Malaria, dengue, and west nile virus". Emergency Medicine Practice 16 (5).
- ↑ Nadjm B, Behrens RH (2012). "Malaria: An update for physicians". Infectious Disease Clinics of North America 26 (2).
- ↑ Organization, World Health (2010). Guidelines for the treatment of malaria (2nd ed.). Geneva: World Health Organization. p. ix. ISBN 978-92-4-154792-5.
- ↑ 4.0 4.1 "Malaria Fact sheet N°94". WHO. March 2014. Archived from the original on 3 September 2014. Retrieved 28 August 2014.
- ↑ "Malaria Fact sheet N°94". WHO. Retrieved 2 February 2016.


text:
Madiba a hleka loko ntanghu yayena yihluvuka loko a raha bolo
Madiba la hleka loko ntangu yakwe yihluvuka loko aringeta ku raha bolo.
Mandela a rhandziwa swinene hi vaseketeri va yena naswona ari xikombiso xa ntshuxeko eka vanhu hinkwavo. A langutiwa tani hi xivumbeko xa xikwembu kumbe muponisi e tikweni ra Afrika Dzonga, naswona atlhela a tekiwa tani hi xongotelo ra matimba na ntshembo eka vaaki vavantima valaha tikweni. Ari na mintirho yotala na switshembiso swotala kuswi fikelela tani hiti nhlengeletano ta ximfumo nati interview leti ati lava leswaku ava ativuyetele kahle naku hlonipheka tani hi Nelson Mandela.
Nkateko wakona hileswaku a kota kuya eka mintlangu yotala na leyi ayingari ya ximfumo naswona a tlhela a kota kuhumesa tlhelo lerinwana ra yena leri vanhu avanga ritivi. Eka swinkhubyana leswi, vaseketeri va vandla ra African National Congress (ANC) ava rhandzerile murhangeri wa vona loko a raha bolobya milenge laha ntanghu yayena yinga hluvuka. Leswi swinwi nyikile mafenya swinene loko arikarhi aya emahlweni kutiphina eka nkarhi wo hola endzhaku ka mintirho leyotala kusukela loko atava a humesiwile e khotswen
Nkateko wakona hileswaku a kota kuya eka mintlangu yotala na leyi ayingari ya ximfumo naswona a tlhela a kota kuhumesa tlhelo lerinwana ra yena leri vanhu avanga ritivi. Eka swinkhubyana leswi, vaseketeri va vandla ra African National Congress (ANC) ava rhandzerile murhangeri wa vona loko a raha bolobya milenge laha ntanghu yayena yinga hluvuka. Leswi swinwi nyikile mafenya swinene loko arikarhi aya emahlweni kutiphina eka nkarhi wo hola endzhaku ka mintirho leyotala kusukela loko atava a humesiwile e khotswen
Nkateko wakona hileswaku a kota kuya eka mintlangu yotala na leyi ayingari ya ximfumo naswona a tlhela a kota kuhumesa tlhelo lerinwana ra yena leri vanhu avanga ritivi. Eka swinkhubyana leswi, vaseketeri va vandla ra African National Congress (ANC) ava rhandzerile murhangeri wa vona loko a raha bolobya milenge laha ntanghu yayena yinga hluvuka. Leswi swinwi nyikile mafenya swinene loko arikarhi aya emahlweni kutiphina eka nkarhi wo hola endzhaku ka mintirho leyotala kusukela loko atava a humesiwile e khotswen
“Sminkarhi yinwana, swile ka rixaka ra hina kuhumelela." ~ Nelson Mandela
Brenda Fassie loyi a khumbekile,ntlhambi ya ndhuma ya Afrika Dzonga ya vuyimbeleri bya pop, a vukarha Mandela....more
Nelson Mandela uvuyele e kaya kayena e Soweto endzhaku kaloko a humile e khotsweni hi 1990. Nelson u kulele e No. 8115 Vilakazi Street laha yindlu yayena yinga hundzuriwa museum yo tlangela vutomi bya kwe....more
Mandela akuma Honorary Doctorate e University ya Witwatersrand e Johannesburg....more
Valwela ntshuxeko lava, kukatsa na, Ruth First, Z.K. Mathews na Lionel "Rusty" Bernstein vapfapfarhute no amukela Freedom Charter leyi ayi vulavula hi matimba eka vanhu va tiko ra Afrika Dzonga....more


text:
Bibele Eka Web Site Leyi | VUHUNDZULUXERI BYA MISAVA LEYINTSHWA BYA MATSALWA YO KWETSIMA
Xana u nga tsakela ku hlaya xihloko lexi hi %%?
Esaya 43:1-28
43 Kutani Yehovha, Mutumbuluxi wa wena,+ u vurile, Wena Yakobe, ni Muvumbi wa wena,+ Wena Israyele, a ku: “U nga chavi, hikuva ndzi ku kutsurile.+ Ndzi ku vitane hi vito ra wena.+ U wa mina.+2 Loko wo hundza ematini,+ ndzi ta va na wena;+ ni loko wo hundza emilambyeni, a yi nge ku khukhuli.+ Loko wo famba endzilweni, a wu nge vavuriwi, ni langavi a ri nge ku hisi.+3 Hikuva hi mina Yehovha Xikwembu xa wena, Mukwetsimi wa Israyele, Muponisi wa wena.+ Egipta ndzi n’wi endle nkutsulo wa wena,+ Etiyopiya+ na Seba ematshan’weni ya wena.4 Hi mhaka ya leswi u nga wa risima ematihlweni ya mina,+ u tekiwa u ri la xiximekaka, mina ndzi ku rhandzile.+ Naswona ndzi ta nyikela vanhu ematshan’weni ya wena, ni vanhu va matiko ematshan’weni ya moya-xiviri wa wena.+5 “U nga chavi, hikuva mina ndzi na wena.+ Ku suka evuhuma-dyambu ndzi ta tisa mbewu ya wena, naswona ndzi ta ku hlengeleta endhawini yin’we+ ku suka evupela-dyambu.6 Eka n’walungu ndzi ta ku,+ ‘Nyika,’ eka dzonga ndzi ta ku, ‘U nga feleli. Tisa vana va mina va majaha lava sukaka ekule ni va vanhwanyana lava sukaka etindhawini ta le kule ta misava,+7 un’wana ni un’wana loyi a vitaniwaka hi vito+ ra mina ni loyi ndzi n’wi tumbuluxeleke ku vangama ka mina,+ loyi ndzi n’wi vumbeke, ina, loyi ndzi n’wi endleke.’+8 “Humesa vanhu lava feke mahlo hambileswi mahlo ma nga kona, ni lava feke tindleve hambileswi tindleve va nga na tona.+9 Matiko hinkwawo a ma hlengeletiwe ndhawu yin’we, ni vanhu va matiko a va hlengeletiwe.+ I mani exikarhi ka vona loyi a nga vulaka leswi?+ Kumbe, xana va nga hi byela ni swilo swo sungula?+ A va humese timbhoni ta vona,+ leswaku va ta vuriwa lava lulameke, kumbe va twa kutani va ku, ‘I ntiyiso!’”+10 “N’wina mi timbhoni ta mina,”+ ku vula Yehovha, “nandza wa mina loyi ndzi n’wi hlawuleke,+ leswaku mi ta tiva+ kutani mi va ni ripfumelo eka mina,+ nileswaku mi ta twisisa leswaku ka ha ri Mina.+ Emahlweni ka mina a ku nga ri na Xikwembu lexi vumbiweke,+ naswona endzhaku ka mina a xi vanga kona xin’wana.+11 Mina—hi mina Yehovha,+ handle ka mina ku hava muponisi.”+12 “Mina ndzi twarisile naswona ndzi ponisile, ndzi swi endla swi twiwa,+ enkarhini lowu a ku nga ri na xikwembu ximbe+ exikarhi ka n’wina. Hikwalaho mi timbhoni ta mina,”+ ku vula Yehovha, “mina ndzi Xikwembu.+13 Naswona, nkarhi hinkwawo ndzi tshama ndzi ri Mina;+ a nga kona loyi a kutsulaka evokweni ra mina.+ Ndzi ta tirha,+ i mani loyi a nga ri tlherisaka?”+14 Yehovha Mukutsuri wa n’wina,+ Mukwetsimi wa Israyele u te:+ “Hikwalaho ka n’wina ndzi ta rhumela eBabilona, ndzi endla leswaku ku wisiwa swigogo swa makhotso,+ ni Vakalidiya eswikepeni va ta ba swirilo swa nkosi.+15 Hi mina Yehovha Mukwetsimi wa n’wina,+ Mutumbuluxi wa Israyele,+ Hosi ya n’wina.”+16 Leswi hi leswi vuriweke hi Yehovha, Loyi a endlaka ndlela exikarhi ka lwandle ni ndlela exikarhi ka mati lama nga ni matimba,+17 Loyi a humesaka kalichi ya nyimpi ni hanci, vandla ra nyimpi ni vanhu lava nga ni matimba hi nkarhi lowu fanaka,+ a ku: “Va ta etlela.+ A va nge pfuki.+ Kunene va ta timiwa.+ Va ta timiwa ku fana ni ngoti ya rivoni.”+18 “Mi nga tsundzuki swilo swo sungula, naswona mi nga yisi miehleketo ya n’wina eka swilo swa khale.19 Maswivo! Ndzi endla nchumu lowuntshwa.+ Sweswi wu ta humelela. N’wina mi ta wu tiva, a swi tano ke?+ Kunene, emananga ndzi ta boxa ndlela,+ ndzi endla milambu ekwandzasini.+20 Xivandzana xa nhova xi ta ndzi vangamisa,+ timhungubye ni tinca;+ hikuva ndzi ta va ndzi humese mati emananga, milambu ekwandzasini,+ leswaku ndzi nwisa vanhu va mina, muhlawuriwa wa mina,+21 vanhu lava ndzi tivumbeleke vona, leswaku va rungula ku dzuneka ka mina.+22 “Kambe ni ku ndzi vitana a wu ndzi vitananga, Wena Yakobe,+ hikuva u ndzi helele matimba, Wena Israyele.+23 A wu ndzi tiselanga tinyimpfu ta magandzelo ya wena yo hisiwa lama heleleke, naswona a wu ndzi vangamisanga hi switlhavelo swa wena.+ A ndzi ku sindzisanga ku ndzi tirhela hi nyiko, naswona a ndzi ku hetanga matimba hi murhi wa risuna.+24 A wu ndzi xavelanga rihlanga ro tsokombela+ hi mali; naswona a wu ndzi tsakamisanga hi mafurha ya switlhavelo swa wena.+ Hakunene u ndzi sindzise ku tirhela hikwalaho ka swidyoho swa wena; u ndzi hete matimba hi swidyoho swa wena.+25 “Mina—hi mina Loyi a herisaka+ ku tlula nawu+ ka wena hikwalaho ka mina,+ ni swidyoho swa wena a ndzi nge swi tsundzuki.+26 Ndzi tsundzuxe; a hi nghene swin’we ehubyeni;+ rungula mhaka ya wena leswaku u ta va la lulameke.+27 Tata wa wena, lowo sungula, u dyohile,+ naswona vavulavuleri va wena va tlule nawu wa mina.+28 Hikwalaho ndzi ta nyamisa tihosana ta ndhawu yo kwetsima, Yakobe ndzi ta n’wi nyiketa a va munhu la lovisiwaka, ndzi nyiketa Israyele emaritweni ya nhlambha.+