text:
Lafatshe la Manong – Kgaolo 2
Mo tshokologong Thato a tla ka dinku tsa gaabo.
“Tota se ke boswa jwa me. Monnamogolo Rre Thenekiso o swa jaana a ntaetse gore ke sa le le leruo le gape ke le tlhokomelele mosadimogolo Kebatsaletswe’, a bua jalo pelonyana ya gagwe ya bona boikhutso ka go nne e touta nako engwe le engwe.
Fa a tsena kwa gaabo a fitlhela mosadimogolo a apeile dijo tse di monate, tse a tlwaetseng kwa gaabo di jewa fela ka Latshipi. Ka mosimane o ne a le tlala kgologolo a tlhoka go senya nako a inamisa tlhogo. Mosadimogolo a mmeela metsi fa isong. Fa a fetsa go ja a tsena kwa phaposing ya gagwe a fitlha a tsena mo metsing e kete ke tlhapi, a itsokotsa morago a robala ka mpa ya sebete. Modiegi a goroga go tswa kwa sekolong, a tsena a lela. Thato a tsusiwa ke selelo se se neng se le kwa godimo e kete nakana ya motsamaisa-motshameko fa a fedisa motshameko. A tsoga fela ka go tlalalana pelo, a itlhaganelela kwa phaposing ya boapelo.
‘Ke eng kgaitsadi?’ A bua jalo a tsena Thato.
Modiegi a leba kgaitsadie mo matlhong.
‘Tiro are rona mo gae re badidi, e bile bodidi jwa rona bo dira gore ke nne matsarapa e bile ke ka se tsoge ke bofetotse. Ke a go swa ke bolailwe ke lebolela mading ka gore ke batla madi gore ke fetole gaetsho’, a bua jalo a lela.
Thato a utlwa e kete o a fupelwa.
‘A reng?’ A botsa ka bogale.
Modiegi a tswelela pele ka go lela, ka mabetwa-a-pelo. Thato a tsaya molamu wa gagwe a leba kwa gaabo Tiro. Morago ga motsotso a tsena. A fitlhela modumo wa seyalemoya o le kwa godimo e bile fa a bua a sa utlwale. A lemoga gore ga gona ope. Mosimane a retologa a boela gaabo ka pelo e e fupileng letlhoyo.
‘O simoletse ka nna jaanong ke kgaitsadi. Ke rapela gore kwa a leng teng a ikgolaganye le sedimo sa gaabo gonne nna ke ya go mo fetolela aterese; ka Mme a ntsetse ke a go mo fapanya le pula’, a bua jalo a tsholola keledi e bile go roroma go le kwa godimo.
A tsena kwa gaabo ka mpitswana a fetlhila kgaitsadie a ntse a le mo seemong se le fela; mme a utlwa mosadimogolo a rapela kwa phaposing ya borobalo.
‘Nona pelo ka mathe tsena tsotlhe di tla siama’, a bua jalo a gomotsa kgaitsadie. Mosimane a boa a tsaya dithipa tse ditona tsa kwa lebentleleng la nama, a fetela kwa phaposing ya gagwe, a ya go fetola diaparo a apara tse dintsho; morago a tswa ka lelapa la gaabo.
‘Thato monna ga nke a lela. Morena fatsheng le ke lefatshe la tshotlego. Mmopi, intshwarele ka tsotlhe tse ke yang go di dira’, a bua jalo a punpunyega ka dikeledi.
A feta a lebaleba e kete motsumi a gabile go lala a laletse ka moro. Mosimane a itlhoboga fa a bona go sena nko e e tswang lemina, a leba kwa gaabo.
‘Tota motho one a bone gore ke nnete ka mafoo a areng: gaabo boi ga go lelwe. Bona mosimanyana go le kana ke ne ke ya go mo fokoletsa dikgetsana. Kana dikgetsana le tsona ga di golela go ya pele motho o tlhakana tlhogo. Hehe! O lesego thata’, a bua jalo a le nosi a tshega.
Thato fa a tsena kwa gaabo, a tsena fela ka go bula setswalo.
‘Helang, ke eng se se tsenang mo gae se? Modiegi a ke monnanyana wa gago? Mme o tshwanetse go itse gore nna monnatota wa lwapa le, o teng’, a ema morago a go tshosetsa Thato.
Mosimane o mmele montle, mmele wa mabolo o goletseng godimo e kete letlhogela a tsubula monna ka diaparo.
“Thato! Ke malome motho oo, se dire jalo!’ Modiegi a bua jalo a goeleditse.
Mosadimogolo a tswa kwa phaposing ya gagwe a ya kwa phaposing ya boapelo ka lobelo lwa sefofane se le kwa mankalengkaleng.
‘Morwa se dire jalo, ke a go kopa. A a itse ke a go rata e bile ga ke rate go bona o sotlega o le kwa ntlwanalefitshwaneng’, mosadimogolo a bua jalo a iketlile a isitse makgwao kwa tlase.
Morago Thato a lela, mme mosadimogolo a boa a mo gomotsa.
‘Morwa ke a itse gore se e ne e se maikaelelo a gago; lela morwa botshelo bo tswelele pele’, a bua jalo ka kutlwelobotloko.
‘O mang mo gae?’, a botsa morago ga go lela.
‘Ke malomago, ke Motseothata’, mosadimogolo a fetola. Thato a galefa.
‘Mme ke bua le mosimane oo!’, Thato a bua jalo a galefile. Motseothata a hunolola mabanta.
‘A wa re ke mosimanyana!’, a bua jalo a fupile tedu. Botlhe ka lapeng ba didimala.
Kgosi ya me nna ga ke a tshoga’, Thato a bua jalo ka go itshepa. Motseothata a tsamaya a ya go latsa tlhogo ka pelo e e tlola tlolang, e pompa madi e bile e lwa le makgwao. A latelwa ke Mosadimogolo le Modiegi. Thato le ena a ba sala morago. Mosimane fa a tsena kwa phaposing o fitlhela malomagwe a tshololetse diaparo tsa gagwe fa fatshe.
‘Jaanong go direga eng fa? A go tla tsoga dintwa fa?’ A bua jalo a itshamekela. Motseothata a retologa mo bolaong ka gore, ‘A rraago o agile ntlo? Ka o le letlakala fela e bile le ena rraago oo, o sa mo itse. Monna fa ga re nnawee! Ka o itse dipoo di sa tlhakanele lesaka bona gore o tswatswa jang’, a bua jalo a robala.
Thato a lelela ka fa teng jaaka kwanyana e ya tlhabong.
‘Tota Mme one a swela eng, fa nna ke bona metlae ya botshelo’, a bua bua ka pelo, dikeledi tsa rotharotha. A tsaya sengwe le sengwe a tswa ka phaposi.
‘Monna, o monna, ntlwana ke eo kwa ntle. O tla nna kwa go yona mme fa go sa kgonege o tla bona gore o tla bona eng go tshela’, Motseothata a bua jalo a mo goeletsa. Mosimane a tsamaela kwa phaposing ya boapelo a nyemile mooko.
‘Ke eng ke sotlega ke na le tlhaloganyo? Tota Modimo ke eng o sa nkutlwele botlhoko ka falola mophato wa Marematlou.’ A bua bua ka pelo a ntse a rotharotha dikeledi.
Mosimane a tsena ka phaposi a nna fa fatshe a kwalela mosadimogolo lekwalo.
‘Mme, ke gola fela jana ke itse gore ke wena motsadi wa me, mme ka dinako tse dingwe dilo dingwe di kgona go direga; mme ke tshepa gore o tla sala sentle. O nne o itse gore nna Thato ke a go rata e bile ke tla nna ke go rata ka malatsi otlhe a me a botshelo. Fela nna se ke go se kopang ke gore o ntlhokomelele Modiegi; morago ga malatsi kgotsa dingwaga ke tla boa ke tla go go bona.
Ke a go rata.
Thato.’
A kwala jalo, morago a lebaleba dipota tsa ntlo ka go tsholola keledi.
‘Tota Tlhakajeng, o belegile mogaka tota. Ke ka se tsoge ke go lebetse’, a bua jalo a tswa ka ntlo a tsena mo tseleng.
Mo tseleng a feta a leba kwa morago makgetlho ka pelo e e botlhoko.
‘Ao banna! Tota a ke tlogela sekolo?’ A ipotsa potso.
Thato fa a le mo tseleng a tshubiwa ke mabone a koloi.
‘Ijoo! gompieno ke mojo wa manong’, a bua bua jalo ka pelo.
Koloi ya ema. ‘Mosimane o tswa go utswa eng?’ Ga botsa mokgweetsi wa koloi, a bua jalo a tswa mo koloing. Thato a utlwa a roroma pelo.
‘Naletsana! Mme kwa o robetseng, ke kopa gore o tsoge o tle go ntshireletsa kgatlhanong le baloi ba me. Ijoo nnawee! Lemophorwana ke tla bolaelwang ke bophakalane. Bophokoje ba bosigo ba ba maoto mabedi. Naletsana nthuse kgatlhanong le dikgobalo’, a bua ka pelo.
Monna wa mokgweetsi a mo tshwara ka letsogo a mo tsenya mo koloing.
‘Monna o rekisitswe; kamoso o ya Amerika, e bile o fitlhe o itshware sentle fa o tsena teng’, a bua jalo fa a fetsa go feleletsa khadi.
Thato a tshoga gore puo e retelelwe ke go tswa. Morago a opela ka pelo. Ke na le modisa, ke tlabe ke tlhoka eng, ke a ipitsa.’ Koloi ya feta e taboga ka lobelo le le kwa godimo thata, mosimane a bona ba tsena ka toropo ya Mahikeng. A bona batho ba robetse fa tseleng.
‘Ke eng ke sa tshele jana? Go botoka, e seng go dirwa lekgoba la motho o o nang le bana’, a bua jalo ka pelo.
Koloi ya fapogela fa ntlong ya majabajaba, ya fitlha ya ema fa pele ga ntlo.
’Mosimane fologa re tsene’, a bua jalo mokgweetsi wa koloi. Thato a fologa jalo ka letshogo, ba tsena ka ntlo.
‘Ke ne ke sena go gana, le fa di mpolaya’ a bua jalo a fitisetswa kwa phaposing ya borobalo. Banna ba babedi ba mo ja ditshego ba ntse ba mo kgorometsa jaaka e kete ke mogolegwa. A tsena, a lebaleba mme a utlwa phaposi e mo kgatlha thata, ka tsela e e neng e lebega ka yone. Mosimane a latsa tlhogo.
“Isago ya me, ke nna ke go lebile ka matsatsi otlhe. Ka dinako tse dingwe wena o lebega e kete ga ona tshepo mo go nna, fela ke go rotloetsa gore o itshoke e bile o sa lebala kgaitsadio. Modiegi kwa a teng ga a itumela. Pelo ya gagwe ga e bone boikhutso e bile Motseothata o ya go mo tlatsa-tlatsa le naga. Itshoke.’ Ya nna toro.
‘Mama! Mama! Naletsana!’ A bua bua jalo a le mo borokong morago a phaphama, a tsholola dikeledi. Letsatsi le ne le tletse ka phaposi, ga tsena monna o a mmoneng mo bosigo a kgweetsa koloi.
‘Monna ke nna Jonas’, a bua jalo a lebile Thato mo matlhong.
Thato a tshoga a nna ka marago fa godimo ga bolao.
‘Monna ke go tshotse mo tseleng ka ke ne ke bona gore o tla bolawa ke batho. Ke ka ntlha ya eng e kete o tshugile?’ A botsa potso ka mowa o o kwa tlase.
Thato a lebaleba e bile a lemogisa gore o itumetse.
‘Nnyaa, ga ke a tshoga Malome. Tota fela ga ke na gauta le selefera go go leboga’, a araba pelo ya gagwe e phaphasela boitumelo.
Jonas a mo leba ka gore, ‘Monna gago botlhokwa gore o ka nteboga. O sa ntse o ka nteboga gape mo bokamosong.’
Thato a itumela gore a tsholole dikeledi. Jonas a tshwara Thato ka seatla ba tswa ka phaposi, ba ya kwa phaposing ya ba boiketlo.
‘Monna fa ke Deanville, o itshware sentle’, ga bua Jonas. Fa a tsena kwa phaposing ya boiketlo ba fitlhela mosimanyana a lebeletse thelebishene.
‘Dumela abuti’, Thato a bua ka maitseo.
Mosimanyana a didimala fela. Jonas a gagamatsa sefatlhego.
‘Tshepiso, kana monna o o bua le wena. Ke eng o sa mo dumedise?’ Tshepiso a ema a tswa ka phaposi.
‘Mo lebe fela, o ntse jalo ga a tenegile’, Jonas a bua a ema a ya go direla Thato dijo le senotsididi.
Thato a iketla fela mo sofeng, mme Jonas a tla ka dijo. Mosimane one a ja gore Jonas a utlwe a utlwa botlhoko.
‘A di tla go lekana?’, a botsa jalo Jonas. Thato a dumela fela a tlhajwa ke ditlhong. Morago Jonas a tswa ka koloi a tlogela Thato a le esi mo tlung. Mosimane a sala a feela le go tlhatswa dijana. Tshepiso a tsena morago ga sebakanyana, a tsena fela a fetela kwa phaposing ya boapelo.
‘Rre o tlile ka mosadi, se se ka ya gore ga ke sa tlhole ke dira sepe. Tota ke lesego’, Tshepiso a bua jalo a le esi, mme Thato a mo reeditse ka kutlobotlhoko.
Thata a lemoga gore fa a ka nna mo tlung, o ya go ikutlwisa botlhoko thata; gongwe a ka tloga a tshwara mosimanyana ka diaparo. A tswa ka ntlo, a sa itse gore o ya kae. A fetela kwa lebenkeleng, fa a tsena a fitlhela morekisi e le kgarebe e ntle thata.
‘Banna a ngwana o ke mo Aferika Borwa, fa a le montle thata jaana kgotsa ke moIndia?”, a ipotsa jalo ka pelo. A nna fa ntle fa pele ga lebenkele. Morago ga nako e se kae ga tsena segongwana sa basimanyana. Sa tsena se goga motsoko o mo tona wa dipitsi.
‘Basimane ba, ba se ke ba sokodisa kgarebe e ntle e, go nne ba tla bona gore rona magatlapa re itse karathi’, a bua bua jalo ka pelo.
Segongwana sa tsena sotlhe ka lebenkele, mme morago ga tsoga dikgaruru mo teng. Thato a ikatimetsa a tshwere lentswe ka seatla a sa lemogisi. O mongwe wa basimane a bua jana.
‘Wena re tla go boloya. O batla go re kgoroletsa mo tirong ya rona?’, a botsa a gagamaditse sefatlhego. Kgarebe ya goa.
‘Ijoo! Ijoo! Nthuseng ke a betelelwa’.
Thato a utlwa e kete o tlhakana tlhogo. A tsenelela tshimane ka lentswe le a neng a le tshwere ka seatla. Ba mo fosa ka dithipa ba sega diaparo tsa gagwe ba di dira makgabe, mme morago ba le botsa phokoje. Thato a sala a le mo matsading a a opang botlhoko. Mong wa lebenkele a tsena a fitlhela Thato ana le morwadie.
‘Ee! Ntswa ke wena, a o nagana gore ngwanake ke lerapo?’, a botsa jalo ka go galefa. Olerato a leba rraagwe. ‘Tota o pelo-e-thata rre. O bua le motho o o nthusitseng kgatlhanong le babeteledi jalo?’ A botsa rraagwe ka pelo e e botlhoko. Rraagwe a lebaleba ka go swaba.
‘Monna intshwarele e bile ke a leboga ka se o se diretseng ngwanake “, a bua jalo a lebeletse Thato mo matlhong.
Thato a mo leba mo matlhong ka e le mosimane o o pelo-kgale.
‘Ga go botlhokwa go leboga morago ga go bua dipuo tsa phorego fela ke tla go itswarela’, a bua jalo ka pelo e e botlhoko.
Mong wa lebenkele a tsena ka ko morago, fa a boa a tswela kwa ntle a boa a tshwere dikete tse pedi tsa diranta.
‘Monna tsaya ke a leboga’, a bua jalo a neela Thato madi.
‘Nnyaa, ga ke ganele gore ke a sotlega mme fela madi a ke sa a direlang ona ga ke a batle’, a bua jalo a rotharotha dikeledi. Rraagwe Olerato a retologa ka go tenega, a tsena mo koloi a tswa a tsamaya. Olerato a sala a atlana le Thato.
‘Nna ke a go rata. Kgang ke gore ga se ke bone ope monna oo tshwanang le wena jaanong ke batla go nna le wena gonne ke bona bokamoso jo bo botoka le wena’, a bua jalo a lebile Thato mo matlhong.
Mosimane wa morakile a tseatseega a sa itse gore a ka bua a reng e kete legodu le tshwerwe ka merwalo.
‘A ga o nthate, kgotsa ona le mosadi?’, a botsa jalo, Olerato. Thato a tsenya tlhogo, mme morago ga sebakanyana are fetola ka gore, ‘Olerato, ke a go rata fela kgangkgolo ke gore nna Thato ke na le mathata a mantsi, jaaka o bona ke lefa ga ke na legae.’ A bua jalo a lela Thato. Olerato a utlwa botlhoko jwa ntho.
‘Lerato ga se madi, rre o humile mme nna ga ke batle monna o o humileng go nne ga ana lerato. Fela seo ba se itseng ke go rata madi fela. Ke a go rata Thato e bile nka dira sengwe le sengwe’, Olerato a bua jalo a tiisitse. Thato a emelela.
‘Olerato re tla bua kamoso, malome Jonas gongwe o ipotsa gore ke kae’, a bua jalo a lebile Olerato mo matlhong, morago a retologa a tsamaya.
Fa a tsena kwa gaabo Tshepiso, a fitlhela Jonas a apeile.
‘Malome, ke kopa maitshwarelo ke ka se tlhole ke letla gore o apee’, a bua jalo ka boikobo. Jonas a mo lebaleba.
‘Jaanong wena o tsaya kae madi?’ A botsa. Thato a didimala morago a gana ka nnete.
‘Ke basimane bangwe ba ne batla go nkitaa mme ke ne ke a iphemela ka go sia’, a bua jalo ka go itlhomola pelo. Morago Jonas a ya go nna fa fatshe. Thato a ya go itshutlha madi a fetola diaparo morago a ya go tshola.
Jonas le Thato ba nna jalo ka boitumelo ba lebeletse kgwele ya dinao, modumo wa bona o le kwa godimo thata. Morago go a tlhaga papatso ya bana ba motho ba tshameka. Thato a utlwa botlhoko, mme Jonas a lemoga se. Ka sebaka seo ga tsena Tshepiso a tsena o nole khadi.
‘Ee, wena rre o tlisa bana ba dikgora mo lapeng. Ke eng ka wena rre? Gape o ena ke monna mosadi e bile nna ga ke mo rate e bile ke ka se tsoge ke mo ratile’, a bua jalo a tswala matlho fa a ntse fa sofeng. Thato a didimala fela ka e le mosimane yo o rutilweng maitseo go tswa kwa gaabo. Jonas a utlwa botlhoko fa a leba Thato.
‘Mosimane o feletse kae ka dithutego?’ A botsa Thato potso go mo gatolosa mafoko a morwae. Thato a leba Jonas ka gore, ‘Malome nna ke tswa kwa Tlhakajeng jana ke le mo mophatong wa Marematlou.’ Jonas a ema tlhogo.
‘Monna kamoso o ya sekolong. Ke ka se lebe fela o senyegelwa ke bokamoso’, a bua jalo ka pelo e e botlhoko thata. Fela fao a ema Jonas a tshwara Thato ka seatla.
Ba ya kwa koloing. Koloi ya phaphathega e kete phuduhudu e lelekiswa ke dintswa tsa mabelo, ba ya kwa Kraaipan, kwa motsaneng wa Tlhakajeng. Ba fitlha jalo ka mpitshwa, ba emisa koloi ya bona kgakajana le kwa gaabo Thato.
‘Ke eng o re, re emise fa?’ A botsa jalo a gakgametse Jonas. Thato a tsholola keletsana.
‘Ke na le maikutlo a gore sengwe ga se tsamaye sentle kwa lapeng’, a bua jalo ka mowa oo kwa tlase. Ba tswa mo koloing, ba ya kwa gaabo, modumo wa ga Motseothata wa utlwagala fa a atamela ntlo.
‘Wena Modiegi o simolola o nna seaka, o lebala gore fa ga se ga lona. Kana mmaago o bolailwe ke go rata banna, a swa ke lebolela mading’, a bua jalo a ntse a itaya Modiegi.
‘Ijoo! Ijoo!’, Modiegi a goa jalo a a punpunyega madi ka dinko, a siamisa ka fa phaposi ya boapelo. Motseothata a itshoka gore a boe a mo tshware gape, a mo matama ka thupa jaaka kgofa e matame kgomo. ‘O nagana gore o a itse, ke go tsenya mo tseleng wena o a sia. Tota o siela eng o kgalemelwa!’, a bua jalo ka tenego.
Thato a bula setswalo ka bo-pelo-e-thata.
‘Wa ga Mme ngwana ga a betswe ke basimanyana “, a bua jalo ka mowa o o kwa godimo wa ntwa. Jonas a mo tshwara seatla.
‘Mosimane, ke a itse gore o tenegile mme fela isa makgwao kwa tlase’, Jonas a leka go thiba Thato. Motseothata a leba Jonas.
‘Wena, o selo mang?’ A botsa ka go nyatsa. Jonas a tshega tshega.
‘Monna, ka na o tshwanetse go re o be o le kwa ga gago jaanong, mme o fa. Bona fa monna, poo ya motse o, nna ke Jonas Batlhoboge. Monna yo o itsegeng mo Aferika Borwa jaaka mmueledi yo o ikanyegang’, Jonas a fetola Motseothata ka boikgantsho Jonas. Motseothata a roroma e kete o mo marigeng.
‘Bona fa monnanyana, ke ka go bulela kgetsi ya go sotlaka le go gatelela ditshwanelo tsa bana’, a bua jalo a supa Motseothata ka monwana.
Motseothata a rotha keledi.
‘Monna wa mmueledi, tla re e fetse ka kagiso, ke tla go neela dinku di le lesome kamoso ga bosa’, a bua jalo ka go itlhomola pelo. Jonas a leba Thato. ‘
Thato, Modiegi are tsameyeng’, a bua jalo ba tsamaya. Ba tsena jalo ka boraro kwa koloing ba leba kwa Mahikeng. Koloi ya feta e thuba matlapa e kete selepe se kgaola dikgong. Yare fa ba tsena kwa Mahikeng, ba fitlhela Tshepiso a dirile mokete. Motho a le gongwe le gongwe kwa leitlho le batlang go lebang teng, ele pharakano ka mo ga Jonas. Jonas a fologa ka tlhobolo mo koloi, a thunya kwa godimo ya nna, ‘Ijoo! Ijoo!’ Ba sia e kete dipeba di bone katse. Jonas a tsena ka ntlo. Ka bona ngwana. Ijoo! Ka bona moleko.’, a bua bua jalo ka pelo.


c: text/html

text:
Nelson Mandela – Dingwaga Tsa Kwa Kgolegelong ka Benjamin Pogrund
Sesupo sa Kemo-kgatlhanong ya Tlhaolele
Go babusi ba Afrika Borwa ba basweu Nelson Mandela e ne e le motho yo a lebetsweng. Go ne go le jalo gape go lefatshe ka kakaretso: ka ngwaga wa Tsheko Ya Rivonia ya ntlha, New York Times e ne ya gatisa dipegelo di le mmalwa tse mo go tsona leina la ga Mandela le neng le tlhagelela; mo ngwageng o o latelang, le tlhageletse fela gangwe, mme seno e ne e le ka ga Winnie Mandela.
Winnie o ne a tswelela go dira go tshola leina la ga Mandela le ntwa ya gagwe di tshela, mme ka go dira jalo a ipakela go tlhoiwa ke sepodisi sa tshireletso. Ka motsi mongwe, tshweetso e ne e lebega e tserwe ke baeteledipele ba semphato kwa ntle ga naga ya go dira gore setšhaba se tseye Mandela tsiya: bokgoni jwa gagwe bo ne jwa lemogwa mme jwa mo dira mogaka o o eletsegang.
Go tsere nako fela leina la gagwe le ne la tlhagelela kwa godimo mme la nna sesupo sa kgaratlho kgatlhanong le tlhaolele. Seno se itshupile ka ditselana tse di makatsang: mo tshokologong ya Lamatlhatso wa selemo ke ne ka kgweetsa go ya kwa Posong ya Bogareng kwa Johannesburg go romela lekwalo le le kwadisitsweng go Mandela kwa kgolegelong. Monna wa montsho e ne e le mokwaledi mo khaontareng.
O ne a lapile ebile a utlwa mogote mme a ipetlêka go ralala khaontara, tlhogo ya gagwe e itshegeditse mo letsogong la gagwe. Ke ne ka mo neela lekwalo, o ne a le leba ka bodutu – fela, jaaka a bona leina, o ne a phaphama ka gangwe. O ne a emelela, matlho a gagwe a phatsima, mme a mpha tirelo e e matsetseleko.
Botlhokwa jwa Mandela bo a Lemogwa
Ka dingwaga tsa bo-1970 le go sale gale ka bo-1980 puso ya tlhaolele e ne ya simolola go bona botlhokwa jwa ga Mandela jaaka moeteledipele. Jaaka a tsofala puso e ne ya tshoga gore o tla tlhokafalela mo kgolegelong mme a fetoga mogale yo o tla dirang gore lefatshe lotlhe le eme kgatlhanong le tlhaolele.
Dikopo tsa gore a gololwe di ne tsa dirwa ke ntsala'agwe e leng Kgosi-kgolo Kaiser Mantanzima, le Johan Coetzee wa Sepodisi sa Tshireletso. bontlha jwa tumalanô e ne e le gore Mandela o tshwanetse go tswa mo Afrika Borwa mme a ye go dula kwa Transkei, e e neng e bitswa bantustan e e ikemetseng e e neng e eteletswe pele ke Mantanzima. Mandela o ne a gana.
Mandela le badirammogo ba le batlhano ba ba gaufi le ênê ba ne ba fetisetswa go tswa kwa Robben Island go ya kwa maemong a a botoka a kgolegelo ya Pollsmoor mo bogareng jwa naga. Go simolola go sale gale ka 1985, maloko a kabinete a ne a simolola go mo etela go tshwara dikopano tsa sephiri mme o ne a iswa go bona Tautona P.W. Botha.
Ketelô ya Ditsala kwa Pollsmoor
Morago ga dingwaga ke dira kopo ka makwalo, ke ne kwa bokhutlhong ka fiwa tetla ya go mo etela metsotso e le 45. Ke ne ka bolelelwa gore ke letlelelwa go mo etela jaaka tsala, mme e seng jaaka mmegadikgang, mme ka tshwanela ke go ikana gore nka se kwale ka ketelô eno. Seno se ne se le thata go nna, mme ke ne gape ka tshwanela ke go dira gore badirammogo ba me kwa Rand Daily Mail ba amogele seno.
Ke ne ke setse ke kgonne go itse motlhokomedi wa kwa kgolegelong wa ga Mandela, James Gregory. Mo tsamaong ya dingwaga, go simolola ka Robben Island, nna le mohumagadi wa me, Anne, re ne re rometse diphuthelwana tsa dijo tse di monate go Mandela ka nako ya Keresemose. Mme, ngwaga mongwe, ke ne ka bolelelwa gore e tla tshwanela ke go nathoganngwa ke bagolegwa botlhe mo setlhakatlhakeng. Ke ne ka leletsa dikantorokgolo tsa kgolegelo mogala mme molaodi o ne a netefatsa seno.
'O raya gore fa ke romela kilogram e le nngwe ya dimonamone o tlile go di aroganya mo bagolegweng botlhe ba le 1 400?' ke ne ka botsa.
'Ee', e ne e le karabo. Seno e ne e tota e le bomatla mme fela, go simolola ka motsi ono, re ne ra letlelelwa go romela madi a a neng a tsenngwa mo letloleng la ga Mandela la kwa kgolegelong. Fa nako e ntse e tsamaya re ne ra dira seno go badirammogo ba ga Mandela e leng Walter Sisulu le Govan Mbeki. Ke ne ka bolelelwa gore, ka Keresemose, ba ka kwala fatshe lenaane la dijo tse ba di batlang mme batlhokomedi ba tla ya kwa marekelong a a gaufi go reka.
Mo matsatsing a rona a boikhutso a ngwaga le ngwaga kwa Cape Town, re ne ra kgweetsa go ya kwa kgolegelong ya Pollsmoor go tlogela dimpho teng. Ke ne ka semagana le Gregory mme o ne ka metlha a le botsalano mme a nthusa thata.
Dipuisano tse di Makatsang
Kwa gae kwa Johannesburg ka moso wa Lamatlhatso mongwe, Winnie o ne a letsa mogala a tshwenyegile: o ne a boleletswe gore Mandela o na le kankere mme o ne a batla gore ke netefatse magatwe ano ka gangwe. Ke ne ka leletsa Pollsmoor mogala mme ka golagana le Gregory. O ne a nnetefaletsa fa go sena nnete mo magatweng ao; o ne a bone Mandela nakonyana mo pejaneng mme o ne a itekanetse ebile a jele difitlholo tse di siameng. Gregory o ne a nkopa go bolelela Winnie seno, mme a tlaleletsa ka gore go a swabisa gore go na le batho ba ba gasagasang magatwe a a jaana.
Ke ne ka mo leboga mme ka mo kopa go fetisetsa madume a me go Rre Mandela mme a nthaya are o tla dira jalo. Go ne go makatsa ebile go le thata go dumela gore ke ne ke bua le motlhokomedi ka ga mogolegwa wa maemô a ntlha mo nageng. Ke ne ka baya mogala fatshe mme ka bolelela Anne, 'Ene e le nngwe ya dipuisano ka mogala tsa botsenwa tse nkileng ka nna le tsona.'
Ketelô ya Tekeletso
Mo go ipaakanyetseng go etela Mandela, ke ne ka fetsa le monagano wa me gore ke tlile go bua sengwe le sengwe se ke se batlang mme nka se letlelele kganelô epe. Ke ne ka tsenngwa kwa kgolegelong ya Pollsmoor mme ka amogelwa ke Gregory: o ne a tlhalosa ka fa ba itumetseng ka teng ka ketelô eno. Ke ne ka simolola go lemoga fa ketelô ya me e le ya tekeletso – balaodi ba ne ba batla go bona gore go tlile go diragala eng ka ntlha ya gore pele ga fano e ne e le balelapa fela ba ba neng ba dumeletswe go bona Mandela.
Ke ne ka tshoga mme ka bua gore ke tlile go ya ka melao efe kgotsa efe e e ka tswang e le teng. O seka wa tshwenyega, ga bua Gregory; 'Monnamogolo' o a itse gore ke eng se se letleletsweng le se se sa letlelelwang go ka buiwa mabapi le maemô a kgolegelo.
Ene e le motsi o o kgethegileng mo botshelong jwa me: Ke ne ka dula mo setulong fa pele ga moalô o mogolo wa galase mme Nelson Mandela a tsena, diatla tsa gagwe di tsholeditswe mme a dumedisa. O ne a dula ka fa letlhakoreng le lengwe la galase mme re ne ra bua ka segowagowe, se se neng se nea mantswe a rona botlhoka-mmele. O ne a thuntse moriri mme sefatlhego sa gagwe se le melamela.
Fela o ne a nna ka go tsarologa mme a lebega a le maatla fela jaaka fa ke ne ke mmona labofelo, sebaka sa go feta dingwaga-some tse pedi se se fitileng. Ke ne ka tsewa ke seriti sa gagwe. Yo ke monna yo a itshôkileng mme ka ntlha ya seo a tlhoafala le go tsenelela kwa boteng. Puo ya gagwe e ne e na le bolaodi. O ne a le bonolo go Gregory mme Gregory o ne a le bonolo go ene, fela Mandela, le fa e ne e le mogolegwa, e ne e le monna yo a tshwereng marapo.
Maemo a a Tokafetseng a ga Mandela
O ne a baakantse lenaane la ditlhôgô tse re tlileng go bua ka tsona mo kopanong ya rona: o ne a batla gore ke bule tsela ya dithuto tsa barwadi'agwe ba le babedi, mme o ne a batla go itse ka ga bangwe ba ditsala tsa gagwe tsa bogologolo. O ne a nkopa go bolelela Dr Harold Seftel, moitseanape wa melemo ya seAfrika, yo a saleng a mo itse go tloga ka nako ya bona jaaka baithuti kwa University of Witwatersrand, gore o ne a reetsa puo ya gagwe ya tsatsi le letsatsi mo seyalemoweng ka ga boitekanelô.
Ke ne ka tshwanela ke go bolelela Seftel gore Mandela o sala kgakololo ya gagwe morago mme o fokoditse seelô sa letswai se a se jang. E ne e le lefatshe le le nnye ka gonne ke ne ke sa itse Harry Seftel fela, mme ausi wa gagwe e leng Dolly Levine, e ne e le tsala ya me e kgolo ebile a nkopantshitse le Anne – mme o ne a tsweleditse kgatlhego ya gagwe mo lenyalong la rona le mo baneng.
Moragonyana, ke ne ka leletsa Seftel mogala ka molaetsa wa ga Mandela mme a nteboga ka boitumelo, 'Ke tshegofatso se o nneelang sona, ke tshegofatso.' Mandela o ne a nkopa go mo etela gape, ka ketelô ya nako e e fetang eno gabedi, mme fela are a ka se mpone fa Anne a sa tle le nna. Ba ne ba ise ba kopane – re nyalane morago ga go tshwarwa ga gagwe – fela are o na le setshwantshô sa gagwe mo loboteng lwa ntlwana-fitshwana ya gagwe. Nna le Anne re ne ra eta, ka Ferikgong wa 1986, dibekenyana pele re fudugela kwa Brithane, mme ka nako eno bolaodi jwa ga Mandela bo ne bo itshupile le go feta. Re ne ra nna le ketelô ya kamano mo kantorong mme mokolonele wa kgolegelo yo o neng a dutse fa morago ga tafole a kwala dintlha, o ne a tshwere marapo fela ka semolao. Ka nako e ke ne ka tshwanela ke go fa tshepiso e e kwadilweng pele ga ketelô gore nka se kwale ka ga ketelô eno.
Mandela o a Gololwa
Puso ya Afrika Borwa e begile ka Labotlhano gore Mandela o tlile go gololwa ka letsatsi le le latelang. Ka Lamatlhatso wa teng, ke ne ke tshwanetse go isa setulo gore se baakanywe kwa lebenkeleng la didiriswa tsa bogologolo gaufi le legae la rona kwa West Hampstead, London.
Ke ne ka tsena mme ka bolelela mong wa lebenkele ka matlhagatlhaga, 'Dikgang tse di itumedisang gore Nelson Mandela o a gololwa gompieno.' O ne a nkgwela ka tlhaa, 'Ke motshosetsi. O tshwanetse go kgwagetswa.'.
E ne e le sebakanyana se se maswe fela e ne e se sesupo sa maikutlô-kakaretso a Brithane ka nako eo. Ke ne ka nna letsatsi lotlhe kwa Sky TV, ke fana ka maikutlô ka ga ditshwantshô tse di gakgamatsang tse di tlhagiswang kwa ntle ga kgolegelo ya Victor Verster kwa magaeng mme morago go tswa kwa Grand Parade ya kwa Cape Town kwao Mandela a faneng ka lefoko go matshwititshwiti a batho ba le diketekete.
Translated by Nchema Rapoo

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Boleo Jo bo Ka se Itshwarelweng ke Bofe?
Karabo ya Baebele
Boleo jo bo sa itshwarelweng ke jo motho a bo dirang ka bomo mo go dirang gore a se ka a tlhola a itshwarelwa ke Modimo. Go tla jang gore motho a nne jalo?
Modimo o itshwarela batho ba ba ikwatlhaelang maleo a bone, ba ba ikobelang ditaelo tsa gagwe ba bo ba bontsha gore ba dumela mo go Jesu Keresete. (Ditiro 3:19, 20) Le fa go ntse jalo, motho a ka tswelela ka go dira boleo mo a sa tlholeng a kgona go fetola mekgwa kgotsa boitshwaro jwa gagwe. Baebele ya re motho yo o ntseng jalo o na le “pelo e e boikepo” e e ‘kgwaraladitsweng ke maatla a a tsietsang a boleo.’ (Bahebera 3:12, 13) Fela jaaka letsopa le ka se kgone go bopiwa gape fa le tswa mo bobesetsong, pelo ya motho yoo e kgona go nna kgatlhanong le Modimo go ya go ile. (Isaia 45:9) Ga go kitla go nna le sepe se se ka dirwang gore motho yoo a itshwarelwe, ka jalo o nna le molato wa boleo jo bo ka se itshwarelweng.—Bahebera 10:26, 27.
Ka motlha wa ga Jesu, baeteledipele bangwe ba Bajuda ba ile ba dira boleo jo bo ka se itshwarelweng. Ba ne ba itse sentle gore Jesu o ne a dira dikgakgamatso ka moya o o boitshepo wa Modimo, mme se se gakgamatsang ke gore ba ne ba re o newa maatla ao ke Satane Diabolo.—Mareko 3:22, 28-30.
Dikai tsa maleo a a ka itshwarelwang
Go tlhapatsa ka ntlha ya botlhokakitso. Moaposetoloi Paulo e kile ya nna motlhapatsi mme moragonyana o ne a re: “Ke ne ka bontshiwa kutlwelobotlhoko, ka gonne ke ne ke se na kitso e bile ke dira ka go tlhoka tumelo.”—1 Timotheo 1:13.
Boaka. Baebele e bua ka batho bangwe ba ba kileng ba dira boaka mme ba fetola boitshwaro jwa bone ba bo ba itshwarelwa ke Modimo.—1 Bakorintha 6:9-11.
“A ke dirile boleo jo bo ka se itshwarelweng?”
Fa e le gore ruri o tlhoile tsela e o neng o tshela ka yone e bile o batla go e fetola, Modimo a ka go itshwarela. Gape Modimo a ka kgona go itshwarela motho yo o dirang boleo joo kgapetsakgapetsa fa fela a ikwatlhaya go tswa pelong.—Diane 24:16.
Batho ba bangwe ba ka tswa ba ikutlwa e kete ba dirile boleo jo bo ka se itshwarelweng ka gonne ba tshwenngwa ke maikutlo a go nna ba ipona molato. Le fa go ntse jalo, Baebele e re tlhalosetsa gore ga re ka ke ra tshepa maikutlo a rona ka metlha. (Jeremia 17:9) Modimo ga a re naya tetla ya go atlhola ope—tota le go ikatlhola. (Baroma 14:4, 12) O kgona go re itshwarela tota le fa dipelo tsa rona di sa ntse di re bona molato.—1 Johane 3:19, 20.
A Judase Isekariota o ne a dirile boleo jo bo ka se itshwarelweng?
Ebu. Go nna bogagaru ga gagwe go dirile gore a utswe madi a a neng a beetswe dilo tse di boitshepo. O ne a itira e kete o kgathalela batho ba ba humanegileng ntswa maitlhomo a gagwe e ne e le go utswa madi a mangwe. (Johane 12:4-8) Fa pelo ya ga Judase e setse e kgwaraladitswe ke boleo, o ne a oka Jesu gore a newe dipapetlana tsa selefera di le 30. Jesu o ne a itse gore Judase a ka se tsamaye a ikwatlhaela boleo jwa gagwe, ka jalo a mmitsa “morwa tshenyego.” (Johane 17:12) Seno se raya gore fa Judase a swa, o ne a tla nyelediwa ka bosakhutleng e bile a se kitla a tsosiwa mo baswing.—Mareko 14:21.
Judase ga a ka a bontsha gore o ikwatlhaela boleo jwa gagwe go tswa pelong. Ga a ka a ipolela molato mo Modimong, go na le moo o ne a ipolela mo baeteledipeleng ba bodumedi ba a neng a logile segwenegwene le bone.—Mathaio 27:3-5; 2 Bakorintha 7:10.


text:
Coelacanth
Leina la Mophato
Coelacanth
Leina la Matshamekwane
Old Four legs
Leina la Maranyane
Latimeriidae
Semeto
Up to 1,7m
Ponalo
Mmele wa yone o nonne ka makwapa a a fapanang mme a ‘bony’. Makwapa a, a na le ditlhoko tse o kareng menonyana. E na le mogatla wa mokwatla le wa kwa morago e e batlileng a tshwana ka sebopego. Caudal fin ya yone e kgolwana mme e bokgolokwe. Mmala wa yone o boteng ba mmala wa legodimo le metallic ka ditsubaba tse di bosetlhana mmele otlhe.
Dikitsiso
Lelapa la Latimeriidae le na le leloko le le 1 ka dibpiwa 2 tse di faarologaneng. Go ne go dumelwa fa di nyeletse mo botshelong mme tsa bona gape ka ngwaga wa 1938. Ya ntlha ya go bonwa e kgwageditswe kwa matshitshing a East London, go tswa mo nokeng ya Chalumna. E bonwa mo magageng a fa tlase ga metsi, boteng ba (100-400m).
Mogatlana wa ka fa tlase le mogatlana wa kwa morago e dirisetswa go thuma mo metsing mme fa o e lebelela o kare o ya tsamaya. Ke batsumi ba bosigo. Dibopiwa tse di ‘Ovoviviparous’. Seo se raya gore mae a tsone a tsholwa mo mmeleng go fitlhela a thuba mme e tsale nyana o o phelang.
Dijo
Di ja ditlhapi tsa kwa lewatle boteng, di’skates, di’eels. E fapa fa e ka bona tshono. E tsaya sebaka go sila dijo tsa yone, mme ke ka fao e sa tshwarwe ke tlala ka pele mme ga e tlhoke dijo dile dintsi.
Anamiso
Di itsege gape ka maina a Sodwana, Comoros le Indonesia.


text:
91Jaanong moengele wa botlhano a letsa; mme ka bona naledi e wetse mo lefatsheng, e tswa kwa legodimong; a ba a newa selotlele sa molete o o se nang bolekanngo.
20:1
2A bula molete o o se nang bolekanngo, ga ba ga tlhatloga musi mo moleteng jaaka musi wa pesetso e kgolo; letsatsi le loapi tsa fifadiwa ke musi wa molete.
3Tsie ya tla mo lefatsheng e tswa mo musing, ya newa thata, jaaka diphepheng tsa lefatshe di na le thata. 4Ya laelwa gore e se ka ya senya bojang jwa lefatshe, le fa e le sepe se setala, le fa e le setlhare sepe, fa e se batho fela ba ba se nang letshwao la Modimo mo diphatleng.
5Ya laelwa gore e se ka ya ba bolaya, mme e ba tlhokofatse dikgwedi di le tlhano; tlhokofatso ya yona e tshwana le tlhokofatso ya phepheng, fa e loma motho. 6Mo malatsing ao batho ba tla batla loso, mme ga ba kitla ba lo bona ka gope; ba tla eletsa go swa, mme loso lo tla ba gana.
7Popego ya tsie ya bo e tshwana le ya dipitse tse di baakanyeditsweng ntwa; mo ditlhogong tsa yona go ntse jaaka dirwalo e kete tsa gouta, difatlhego tsa yona di tshwana le tsa batho;
8mme ya bo e na le meriri e e tshwanang le ya basadi, meno a yona a ntse jaaka meno a ditau. 9Ya bo e na le difemela-sehuba tse di ntseng jaaka tsa tshipi, mosumo wa diphuka tsa yona o ntse jaaka loratla lwa dikoloi tsa dipitse di le dintsi tse di bololelang ntwa. 10E ne e na le megatla e e tshwanang le ya diphepheng le mabolela, mme thata ya yona e le mo megatleng go bogisa batho dikgwedi di le tlhano.
11E na le kgosi ya yona, e bong moengele wa molete, leina la gagwe ke Abadone ka Sehebere, mme ka Segerika ke Apolione.9:11 Ke go re: Mosenyi.
12Tatlhego ya ntlha e fetile, kana go sa tla ditatlhego di le pedi kwa morago.
11:14
13Jaanong ga letsa moengele wa borataro; mme ka utlwa lentswe le tswa mo dinakeng tse nne tsa aletare ya gouta e e fa pele ga Modimo,
Ekes. 30:1-3
14le raya moengele wa borataro yo o tshotseng phala le re: “Golola baengele ba bane ba ba golegilweng fa nokeng e kgolo ya Euferate.”
15Baengele ba bane bao ba gololwa, ba ba etleeleditsweng nako eo le letsatsi leo le kgwedi eo le ngwaga oo gore ba bolae karolo ya boraro ya batho.
16Palo ya ba mephato ya bapalama-dipitse e ne e le dimileone di le 200; ke ne ka utlwa palo ya bone. 17Mme ka bona dipitse mo ponong le ba ba di palameng go ntse jaana: Ba na le difemela-sehuba tse dikhibidu jaaka molelo le tse dikwebu jaaka musi le tse ditshetlha jaaka sebabole; ditlhogo tsa dipitse tsona di le jaaka ditlhogo tsa ditau, go tswa molelo le musi le sebabole mo maganong a tsona. 18Karolo ya boraro ya batho ya bolawa ka dipetso tse tharo tseo, e bong molelo le musi le sebabole, tse di tswang mo maganong a tsona. 19Gonne thata ya dipitse tseo e mo maganong a tsona le mo megatleng ya tsona; gonne megatla ya tsona e tshwana le dinoga, e na le ditlhogo, di senya ka yona.
20Mme batho ba ba setseng, ba ba sa bolawang ka dipetso tseo, ba se ka ba bakela ditiro tsa diatla tsa bone tsa go obamela medemone le medimo ya diseto ya gouta le ya selefera le ya kgotlho le ya lentswe le ya logong, e e sa boneng, e e sa utlweng, e e sa tsamaeng;
1 Bakor. 10:20
21le gona ba se ka ba ikwatlhaela dipolao tsa bone le e seng boloi le e seng boaka le e seng bogodu jwa bone.


text:
Flatworms
Leina la Mophato
Flatworms
Leina la Maranyane
Pseudocerotidae
Semeto
E ka nna 30 cm, fa bontsi bo ka nna 10 cm.
Ponalo
Mmele wa tsone o sephaphathi, borethe mme o ka re ke letlhare. E na le dinakana tse pedi tse dinnye (rhinopores) gaufi le matlhakore a tlhogo. Mebala ya tsone ea farologana ka ga e ka nna borokwa, bosetlha, botala, mmala wa namune oo galalelang, kgotsa bontsho. Tse dingwe di na le dilo mo mmele tse o ka reng ke menwana e e golang fao.
Dikitsiso
Lelapa la Pseudocerotidae le akaretsa di- parasitic flukes le di-tapeworms. Di kgona go tsamaya ka lebelo le le kwa godimo. Di dirisa matla a tsone go thuma mo lewatleng kwa tlase (sea-bed). Di dirisa ‘proboscis’ go thaisa setlhabelo sa tsone. Ga e na phatlha ya go antsha mantle. Mmele o borethe mme di hema ka lone. ‘Hermaprodites’ (di kgona go nna monna mme e nne ya mosadi gape). Di abelana peo ya senna mme di beela megala e melele ya mae.
Dijo
E fepa ka di-crustaceans tse dinnye, diboko le di-molluscs.
Anamiso
E bonala kwa mawatleng a mafelo a mofuthu, a a bonang dipula le mogote.
Dibopiwa tsa mophato wa yone
Candy-striped flatworm - Prostheceraeus vittatus
Yellowspot flatworm - Thysanozoon nigropapillosum
Splendid flatworm - Pseudobiceros splendidus


text:
Go ranolela mo puong ya diatla
Basupi ba ga Jehofa ba ranoletse dikgatiso tse di tlhalosang dintlha tse di tswang mo Baebeleng mo dipuong di feta 900 go tswa mo Seesemaneng. Go ranolela mo puong e nngwe ga go motlhofo mme go ranolela mo puong ya diatla gone, go tlhoka matsapa a a seng kana ka sepe. Gantsi batho ba ba buang puo eno ba dirisa diatla le difatlhego tsa bone fa ba bua, ka jalo baranodi ba puo ya diatla ba tsenya thanolo ya bone mo dibidiong. Seno se thusitse Basupi gore ba ranolele dikgatiso mo dipuong tsa diatla di feta 90.
Ke bomang ba ba ranolang?
Basupi ba ba ranolelang mo puong ya diatla ba itse puo eo sentle. Bontsi jwa bone ga ba utlwe mo ditsebeng, e bile ba godile ba dirisa puo ya diatla. Ba bangwe ba a utlwa mme ba goletse mo malapeng a go dirisiwang puo ya diatla mo go one. Gape baranodi bano ke baithuti ba Baebele ba ba tlhagafetseng.
Ba e leng gone ba simololang go ranola, ba rutiwa ditsela tsa go ranola. Ka sekai, Andrew a re: “Ke godile ke tsena sekolo sa batho ba ba sa utlweng mo ditsebeng re dirisa puo ya diatla, mme fa ke simolola go nna moranodi ke ne ka ithuta melao ya puo eo. Baranodi ba bangwe ba ile ba nthusa go tokafatsa tsela e ke dirisang diatla tsa me ka yone, sefatlhego le mmele gore ke tlhalose dintlha sentle.”
Thanolo e e utlwalang
Baranodi ba dira ba le bararo, go na le yo o ranolang, yo tlhomamisang gore se se ranotsweng se tsamaisana le Seesemane le yo o tlhatlhobang se se ranotsweng go bona gore a se a utlwala. Ka dinako tse dingwe, fa bidio e sena go ranolwa e tlhatlhobiwa ke batho ba ba farologaneng ba ba dirisang puo ya diatla. Fa ba sena go e tlhatlhoba, dintlha tsa bone di dirisediwa go tokafatsa thanolo. Go dira jalo go thusa baranodi go tlhomamisa gore puo ya diatla e ba e dirisitseng e utlwala sentle ka tsela e batho ba puo eno ba tlwaetseng go bua ka yone.
Gantsi baranodi ba puo eno ba kopanela kwa diphuthegong tse di dirisang puo ya diatla. Gape ba ruta batho ba e seng Basupi ba ba sa utlweng mo ditsebeng Baebele. Seno se dira gore baranodi bano ba dirise puo ya diatla e e mo dinakong.
Goreng ba tsaya matsapa a a kana?
Baebele ya re “ba morafe mongwe le mongwe, le ba ditso tsotlhe, le batho, le dipuo” ba tshwanetse go utlwa molaetsa o o gomotsang e bile o naya tsholofelo. (Tshenolo 7:9; Baebele e e Boitshepo) Seo se akaretsa le batho ba ba dirisang puo ya diatla.
Baranodi ba itumelela go dirisa nako le maatla a bone go ranola mo tirong eno ya botlhokwa. Moranodi mongwe yo o bidiwang Tony a re: “E re ka ke sa utlwe, ke tlhaloganya mathata a batho ba ba sa utlweng mo ditsebeng ba kopanang le one. Ga ke bolo go batla go kopana le batho ba ba sa utlweng mo ditsebeng le go ithuta Baebele le bone.”
Amanda yo le ene e leng moranodi wa puo ya diatla a re: “Ke dira tiro e e duleng diatla tota fa e sale ke ranola dikgatiso tsa molaetsa wa Baebele go feta kafa ke neng ke dira ka gone fa ke sa ntse ke bereka.”
O ka bona jang dibidio ka puo e o e batlang ya diatla?
Setlhogo se se reng “Go Batla Dikgatiso Tsa Puo ya Diatla” se tla go thusa go bona dibidio tsa puo ya diatla mo jw.org.


text:
31Ntwa ya ba losika lwa ga Saule le ba losika lwa ga Dafita ya tsaya sebaka se seleele, mme Dafita a nna a tiela pele, ba losika lwa ga Saule ba nna ba ngotlega.
2Bomorwa Dafita ba ba tsaletsweng kwa Heberone ke ba: Yo mogolo ke Amenone wa ga Ahinoame wa kwa Iserele;
2 Sam. 13:1
3wa bobedi ke Kileabe wa ga Abikaile mosadi wa ga Nabale wa kwa Karemele; wa boraro ke Abesalomo morwa Maaga, morwadia Thalemai kgosi ya Kesure; 4wa bone ke Atonia morwa Hagithe; wa botlhano ke Sefatya morwa Abitale;
5wa borataro ke Ithereame wa ga Egela mosadi wa ga Dafita. Ke bone bana ba ga Dafita ba ba tsaletsweng kwa Heberone.
6E rile go ntse go le ntwa fa gare ga losika lwa ga Saule le losika lwa ga Dafita, Abenere a emela losika lwa ga Saule ka tlhomamo. 7Saule o ne a na le mogadingwana yo leina la gagwe e neng e le Ritsepha morwadia Aya. Jaanong Abenere a mo tsaya, mme Isebosethe a raya Abenere a re: “Ke ka ntlha ya eng, fa o tsenye kwa go mogadingwana wa ga rre?”
8Ke fa Abenere a tuka bogale thata ka ntlha ya mafoko a ga Isebosethe a re: “A ke tlhogo ya ntšwa e e leng ya Bajuta? Ke ntse ke direla ba losika lwa ga Saule rraago le bomorwa-rraagwe le balekane ba gagwe ka bopelotlhomogi; e bile ga ke a ka ka go neela mo seatleng sa ga Dafita, mme kajeno o mpaya molato ka ntlha ya mosadi! 9A Modimo o direle Abenere jaana, o mo okeletse jaana, fa ke sa direle Dafita jaaka Morena a mo ikanetse, 10ka go tlosa bogosi mo losikeng lwa ga Saule le ka go tlhomamisetsa Iseraele le Juta sedulo sa bogosi sa ga Dafita go tswa kwa Dane go ya go fitlha kwa Bereseba.” 11Ke fa a sa tlhole a nonofa go araba Abenere ka lefoko lepe, ka a mmoifa.
12Jaanong Abenere a roma barongwi mo boemong jwa gagwe kwa go Dafita a re: “Lefatshe ke la ga mang?” A ba a re: “A re dire kgolagano! Bona, seatla sa me se tla nna nao go sokololela Baiseraele botlhe kwa go wena.”
13Dafita a re: “Go siame, ke tla dira kgolagano nao. Fela selo se le sengwe ke se lopa mo go wena ka re: Ga o kitla o bona sefatlhego sa me o ise o tlise Migale morwadia Saule, mogang o tlang go bona sefatlhego sa me.” 14E bile Dafita a roma barongwi kwa go Isebosethe morwa Saule, a re: “Nnee Migale mosadi wa me yo ke mo nyetseng ka matlalo a bosarupeng a le lekgolo a Bafelesita.”
15Isebosethe a roma, a mo tsaya mo monneng wa gagwe mo go Phaletiele morwa Laiše.
16Monna wa gagwe a ya nae, a ntse a lela a mo setse morago go fitlha kwa Bahurime. Ke fa Abenere a mo raya a re: “Tsamaya, o boe.” Mme a boa.
17E bile lefoko la ga Abenere le ne le tlile kwa bagolong ba Iseraele a re: “Ga lo bolo go batla Dafita gore a nne kgosi ya lona. 18Jaanong he, go dirafatseng! Gonne Morena o buile ka ga Dafita a re: ‘Iseraele morafe wa me ke tla o namolela ka seatla sa ga Dafita motlhanka wa me mo diatleng tsa Bafelesita le mo diatleng tsa baba botlhe ba ona.’ ” 19Le gona Abenere o ne a bua mo ditsebeng tsa Babenyamene, a ba a ya go bua le mo ditsebeng tsa ga Dafita kwa Heberone, a mmolelela tsotlhe tse o di utlwanetseng le Baiseraele le lotso lotlhe lwa ga Benyamene.
20Ya re Abenere a tla kwa go Dafita kwa Heberone, a na le banna ba le 20, Dafita a direla Abenere le banna ba ba nang nae moletlo. 21Abenere a raya Dafita a re: “Ke tla nanoga, ke ya go phuthela Baiseraele botlhe kwa kgosing, morena wa me, gore ba dire kgolagano nao, mme o buse gotlhe ka fa pelo ya gago e eletsang ka teng.” Jaanong Dafita a naya Abenere tsela, mme a tsamaya ka kagiso.
22Ga bo go tla batlhanka ba ga Dafita ba na le Joabe, ba tswa go thopa, ba tla le thopo e kgolo; mme Abenere a bo a sa tlhole a na le Dafita kwa Heberone, ka a ne a setse a mo neile tsela, mme a tsamaile ka kagiso. 23Jaanong ya re Joabe a sena go goroga le mophato otlhe o o nang nae, a bolelelwa ga twe, Abenere morwa Nere o ne a tsile kwa kgosing, mme e mo neile tsela, a tsamaya ka kagiso. 24Ke fa Joabe a fitlha fa kgosing a re: “O dirileng? Kana Abenere o ne a tlile kwa go wena. Jaanong ke ka ntlha ya eng fa o mo neile tsela, a tsamaya fela? 25A ga o itse Abenere morwa Nere gore o ne a tlile fela go go tsietsa le go go tsaya dinopolo gore a itse tsotlhe tse o di dirang.”
26Jaanong ya re Joabe a sena go tlogela Dafita, a roma barongwi, ba latela Abenere, ba mmusa kwa sedibeng sa Sira, Dafita a sa itse. 27Ya re Abenere a sena go boela kwa Heberone, Joabe a mo faposetsa fa thoko ga kgoro, e kete o bua nae mo sephiring; foo a mo tlhaba mo mpeng, a ba a swa ka ntlha ya madi a ga Asahele morwa-rraagwe.
2 Sam. 2:23
28Ya re Dafita a utlwa jalo morago, a re: “Ga ke na molato le e seng bogosi jwa me fa pele ga Morena ka bosakhutleng mo mading a ga Abenere morwa Nere. 29Mme a a wele mo tlhogong ya ga Joabe le mo go botlhe ba lelapa la ga rraagwe! A go se tlhokafale mo lapeng la ga Joabe yo o elang maladu le wa lepero le segole se se tsamayang ka thobane le yo o wang ka tšhaka le yo o tlhokang dijo.” 30Joabe le Abisai morwa-rraagwe ba ne ba bolaya Abenere jalo; ka gonne o ne a bolaile Asahele morwa-rraabo kwa Gibeone mo tlhabanong.
31Mme Dafita a raya Joabe le batho botlhe ba ba nang nae a re: “Ikgagoleng diaparo lo apare tsa bohutsana, lo etelele Abenere pele lo ete lo lela.” Kgosi Dafita a sala setsholo sa moswi morago. 32Jaanong ya re mo phitlhong ya ga Abenere kwa Heberone, kgosi ya tlhatlosa lentswe, ya lela fa lebitleng; le batho botlhe ba lela.
33Kgosi ya ba ya tlhaba sefela sa go lelela Abenere ya re:
“Abenere o swelang fela jaaka
moikepi?
34Mabogo a gago a ne a sa
bofiwa, maoto a gago a ne a sa
golegwa ka dikeetane. O ole ka
go bolawa ke balotsana.”Ke fa batho botlhe ba mo lelela bogolo go pele.
35Jaanong ga tla batho botlhe kwa go Dafita ba re, a je dijo go sa ntse go le motshegare, mme Dafita a ikana a re: “A Modimo o ntirele jaana, o oketse jaana, fa nka leka bogobe le fa e le dijo dife, letsatsi le ise le phirime.” 36Ya re batho botlhe ba lemoga jalo, ga bo go siame mo matlhong a bone jaaka tsotlhe tse kgosi e neng e di dira di ne di siame mo matlhong a batho botlhe. 37Batho botlhe le Baiseraele botlhe ba ne ba lemoga ka letsatsi leo, fa e se kgosi e e laetseng gore Abenere morwa Nere a bolawe. 38Dafita a ba a raya batlhanka ba gagwe a re: “A ga lo itse gore kajeno go ole kgosana, monna yo mogolo mo go Iseraele?
39Mme nna ke bokoa kajeno le fa ke tloditswe go nna kgosi. Mme banna ba, bomorwa Seruya, ba mpalela ka bopeloethata. A Morena a busolose yo o dirang bosula ka fa bosuleng jwa gagwe.”


text:
61Jaanong re tla reng? A re tla tswelela pele mo boleong gore bopelotlhomogi bo tle bo ate bogolo?
2Le go ka! Rona ba re suleng ntlheng ya boleo, re sa ntse re ka phela jang mo go jona? 3Kampo a ga lo itse gore rona rotlhe ba re kolobeleditsweng Keresete Jesu, re kolobeleditswe loso lwa gagwe?
4Ke go re, re fitlhilwe nae ka kolobetso gore re swe,6:4 Go tewa ntlheng ya boleo. re tle re tsamae mo bophelong jo bošwa, jaaka Keresete le ene a tsositswe mo baswing ka kgalalelo ya ga Rara;
Bakol. 2:12
5gonne fa re kopantswe nae go tshwana le loso lwa gagwe, le tsogo ya gagwe re tla tshwana nayo,
6ka re itse gore motho yo mogologolo wa rona o bapotswe nae gore mmele wa boleo o khutlisiwe go leofa, mme re se tlhole re direla boleo;
7gonne yo o suleng o siamisitswe, a gololwa mo boleong. 8Mme fa re sule le Keresete re dumela gore le go phela re tla phela nae,
9ka re itse gore Keresete yo o tsositsweng mo baswing ga a tlhole a tla swa, loso ga lo tlhole lo na le thata mo go ene; 10gonne loso lo a lo suleng, o ne a lo swa ka ntlha ya boleo gangwe fela, a feletsa ruri, mme bophelo jo o bo phelang jona o bo phelela Modimo.
11Le lona jalo, iponeng lo le baswi ntlheng ya boleo le baphedi ba ba phelelang Modimo lo le mo go Keresete Jesu, Morena wa rona.
1 Pet. 2:24
12Jaanong mebele ya lona e e swang, a boleo bo se tlhole bo e laola, mo lo ka utlwang dikeletso tsa yona.
13Gape se neeleng boleo ditokololo tsa lona go nna didiri tsa tshiamololo, mme ineeleng Modimo jaaka ba ba tswang mo losong, ba phela, le ditokololo tsa lona di neeleng Modimo go nna didiri tsa tshiamo;
14gonne boleo ga bo nke bo lo laola, ka lo se fa tlase ga molao, mme lo le fa tlase ga bopelotlhomogi.
15Jaanong re tla reng? A re tla leofa, ka re se fa tlase ga molao, mme re le fa tlase ga bopelotlhomogi? Le go ka!
16A ga lo itse gore yo lo mo ineelang go nna batlhanka go mo utlwa, ke ene yo lo leng batlhanka ba gagwe, yo lo tshwanetseng go mo utlwa, le fa e le boleo go isa losong, gongwe kutlo go isa tshiamong?
17Mme a Modimo o lebogwe, ka lo khutlile go nna batlhanka ba boleo, mme lo simolotse go utlwa ka pelo yotlhe sekao sa thuto se lo tsentsweng mo go sona. 18Lo diregile batlhanka ba tshiamo, ka lo golotswe mo boleong.
19Ke bua ka fa mokgweng wa batho ka ntlha ya bokoa jwa nama ya lona; a e re jaaka lo ne lo neetse ditokololo tsa lona go nna badiredi ba maswe le ba boitaolo jo bo isang boitaolong, jaanong neelang ditokololo tsa lona jalo go nna badiredi ba tshiamo e e isang boitshepisong.
20Kana e rile lo sa le batlhanka ba boleo, lwa bo lo sa laolwe ke tshiamo. 21Mme foo lo ne lo na le leungo lefe? Ke dilo tse jaanong lo tlhajwang ke ditlhong ka tsona; gonne bokhutlo jwa tsona ke loso.
Baroma 8:6,13
22Mme jaanong ka lo golotswe mo boleong, e bile lo diregile batlhanka ba Modimo, lo na le leungo la lona le le isang boitshepisong, mme bokhutlo ke bophelo jo bo sa khutleng;
23gonne tefo ya boleo ke loso, mme neo ya bopelotlhomogi ya Modimo ke bophelo jo bo sa khutleng jo bo bonwang mo go Keresete Jesu, Morena wa rona.


text:
Tshupô ya Phage
Phage, Felis silvestris lybica, ke mofuta wa phologolo e e tlholegileng mo Afrika, mme ke badimo ba katse ya selegae. Di lebega jaaka dikatse tsa Selegae, fela di na le maoto a matelejana a a di letlang go emelela ka go rapalala ka tlhamalalô.
Diphage di na le boboa jwa mmala wa motlhaba goya go o o borokwa jo bo khibitswana, tsa mmala o o tseneletseng di fitlhelwa gantsi kwa dikgaolong tse di metsi fa tsa mmala o o setlhefetseng kwa dikgaolong tse di omeletseng, di na le methalo e e bonalang thata, e e ratileng go tshwana le ya katse ya tabby, fela methalo ele mmalwa e katogane ka bophara. Gantsi di nna le didibo tse di mmala wa lobebe mo dikgokgotsong, mo dimpeng le mo magareng ga maoto a kwa pele.
Phage e e godileng e tlile go nna boleele jwa 85 goya go 100 cm le bokete jwa 2,5 goya go 6 kg. Motlhala wa tsona o tshwana le wa thwane, fela o monnye. Boleele jwa lenao la kwa pele le la kwa morago a ka fa letlhakoreng la moja bo ka nna 36 mm.
Ke diphologolo tsa bophelanosi, ntle fela le ka paka ya tsadisano kgotsa fa tshegadi e godisa dikatsana. Ditshegadi di tlhagisa go fitlha go dikatsana di le tlhano ka tlhatsô nngwe le nngwe, tse di simololang go tsoma fa di le bogolo jwa dibeke di le 12 mme di ikemele fa di le bogolo jwa dikgwedi di le tlhano.
Di kwadisitswe jaaka diphologolo tse di mo kotsing, ka ntlha ya fa di diriswa mo tsadisano- magareng le dikatse tsa selegae. Matsopa a a sa tswakanngwang a nyeletse gotlhelele mo dikarolong dingwe tse go nang le dikatse tsa selegae.
Mokgwa wa Polaô le Phepô
Diphage gantsi di ja diphologotswana, tse di jaaka magotlo, mebutla, dinonyane, digagabi, digwagwa le digokgo, fela di kaiwa fa ele ditlhasedi tse di kgolo tsa dikgogo le dikonyana tse potlana tse di bogolo jwa malatsi ale mane mo mafelong mangwe.
Di tsaya fela konyana ele esi ka nako, mme konyana gantsi e longwa fa kgokgotsong, e gogagogwe mme nako dingwe le go khurumetswa. Go tlile go nna le matshwao a mongapô ka fa tlase ga letlalo. Nako nngwe konyana ga e bolawe, mme seno se ise kwa molaleng o o rurugileng, tlhogo e e lepeletseng mme konyana e dire modumo wa go kgakgasetsa gotswa phatlheng ya kgokgotso. Diphage gantsi di ja nama ya sehuba mme bokafagare jwa dirope bo tlile go jewa, fa mateng a tlogelwa.
Taolô
Diphage ga se gantsi di baka bothata jo bogolo go leruo. Ditshenyô di ka thibelwa ka tiriso ya legora la phokoje (legora la sefo le le bogodimo jwa 1.2m ka diphatlhana tsa 74mm), legora la motlakase, go tlhatlhelwa mo lesakeng ga diphologolo tse di amegang, dikobi tsa modumo, lesedi le monkgo, tiriso ya diphologolo tsa tiso, tse di jaaka dintša tsa Anatolian, ditonki kgotsa bontlokwe, le badisa go ka tlhokomela dinku ka dinako tsa botlhasedi.
Balemirui ba tlhoka lekwalotetla go tshwara diphage. Tiriso ya dihôkô tsa serai ka segogedi, tse gantsi di dirisetswang thwane, e dira sentle mo maitekong a go tshwara dikatse tseno.
Go bona tshedimosetso ka botlalo golagana le Predation Management Forum.
Translated by Nchema Rapoo


text:
161Sarai, mosadi wa ga Aborame, o ne a sa mmelegele bana; jaanong a na le lelata la Moegepeto, leina la lone e le Hagare. 2Sarai o ne a raya Aborame a re: “A ko o bone, Morena o ntimile bana. Bogolo a ko o kopane le letata la me; ka gongwe nka bona bana ka ene.” Aborame a utlwisisa lentswe la ga Sarai.
1 Bakor. 7:2
3Ke fa Sarai, mosadi wa ga Aborame, a tsaya Hagare wa Moegepeto lelata la gagwe, a mo neela Aborame, monna wa gagwe gore a nne mosadi wa gagwe. Ga dirafala jalo, fa Aborame a sena go nna dinyaga di le some mo lefatsheng la Kanana. 4A kopana le Hagare, mme a ithwala. Ya re a ipona a ithwele, a nyatsa mohumagadi wa gagwe ka matlho. 5Ke fa Sarai a raya Aborame a re: “Tshiamololo e, e ntirafalela ka ntlha ya gago. Ke nna ka nosi ke go neetseng lelata la me mo mabogong a gago, mme ya re le bona le le moimana, ka nyatsega mo matlhong a lone. A Morena a atlhole fa gare ga me le wena!”
6Mme Aborame a raya Sarai a re: “Bona, lelata la gago le mo thateng ya gago; le direle se se siameng mo matlhong a gago.” Jaanong ya re Sarai a re o a le kokobetsa, la tshaba, la mo tlogela.
7Ke fa moengele wa Morena a le fitlhela fa motsweding wa metsi mo sekakeng, kwa motsweding o o fa tseleng e e yang kwa Sure. 8A botsa a re: “Hagare, lelata la ga Sarai, o tswa kae? O ya kae?” Ene a re: “Ke tlogetse Sarai, mohumagadi wa me, ka tshaba.”
9Moengele wa Morena a mo raya a re: “Boela kwa mohumagading wa gago, o ikokobetse fa tlase ga seatla sa gagwe.” 10Moengele wa Morena a ba a mo raya a re: “Losika lwa gago ke tla lo atisa thata thata, mo lo tla bong lo pale go ka balwa ka ntlha ya bontsi.”
11Le gona moengele wa Morena a mo raya a re: “Bona, o moimana, o tla belega ngwana wa mosimane, o mo tee leina la Isemaele; gonne Morena o utlwile pogisego ya gago. 12Ene e tla nna motho yo o tshwanang le esele ya naga. Seatla sa gagwe se tla lwa le botlhe. Diatla tsa botlhe di tla lwa nae. O tla nna mo ntlheng ya botlhabatsatsi ya bomorwa-rraagwe botlhe.”
13Ke fa Hagare a bitsa leina la Morena yo o buileng nae a re: “Ò Modimo o o mponang.” Gonne a re: “A le gona ke mo setse morago ka matlho fano yo o mponang?” 14Ke ka moo sediba sele se bidiwang: “Sediba sa Mophedi-yo-o-mponang.” Kana se fa gare ga Kateše le Berete.
25:11
15Hagare a belegela Aborame ngwana wa mosimane; morwawe yo Hagare a mmelegeng Aborame a mo taya leina la Isemaele. 16Aborame o ne a le dinyaga di le 86, fa Hagare a mmelegela Isemaele.


text:
Gofun-go no Sekai
เรื่องย่อ Gofun-go no Sekai
ไม่มีเรื่องย่อของ Gofun-go no Sekai
คำที่เกี่ยวข้อง Gofun-go no Sekai
Gofun-go no Sekai, อ่าน Gofun-go no Sekai, อ่านการ์ตูน Gofun-go no Sekai, อ่านการ์ตูนออนไลน์ Gofun-go no Sekai, มังงะ Gofun-go no Sekai, Gofun-go no Sekai แปลไทย, Gofun-go no Sekai TH, Gofun-go no Sekai อัพเดทล่าสุด, Gofun-go no Sekai manga, Gofun-go no Sekai ตอนที่, Gofun-go no Sekai ch., ดาวน์โหลด Gofun-go no Sekai, Download Gofun-go no Sekai, อ่าน Gofun-go no Sekai ก่อนใครได้ที่ KingsManga ราชาการ์ตูน


text:
Mekgwa e e bokoa ba pabalelo ya mmu le phediso ya dikgwa di isa kwa kgogolegong e kgolo ya mmu le go fokotsega ga boleng ba naga. Oketsa go se ditlamorago tsa komelelo tse di senyang mo metsing a kwa fatshe mme dipoelo mo dipolaseng tse di sa tlising puno, balemirui ba tlogetse dipolase tsa bona, go fokotsega ga ntshokuno ya dijo le bohumanegi.
Go buna metsi a pula go tshegetsa ditlhabologo tsa kgale mengwaga e fetang 3000 e e fetileng. Kajeno, go buna metsi a pula ke tiriso e tshwarelelang e e dirisang ke bobedi bantshakuno ba ba nnye le balemirui ba kgwebo. Godimo ga moo, pabalelo ya metsi e botlhokwa thata go netefatsa gore metsi a go dirisiwa ka moso le metswedi e e maleba ya katoloso ya temothuo.
Puno ya meetse a pula ke fa metsi a pula a kgobokantswe go diriswa go lemarua kgotsa mo gae. Mekgwa ya go buna metsi a pula e akaretsa faposo, kgobokanyo le go boloka metss a a elelang. Metsi a ka kgobokanywa go tswa go mela ya kelelaleswe ya metsi a tlhago e e jaaka melelwane le meedi, go tswa kwa bokagodimong ba kwa fatshe le mo marulelong a meago. Metsi a pula a ka bolokwa mo metomong, ditankeng kgotsa matamong. Gantsi metsi a pula a bunwa mo gare ga matamo a a seng boteng moo a diriswang mo nosetsong fela gape a ka letlelelwa go monyelela kwa gare ga mmu go maatlafatsa metsi a kwa fatshe sešwa. Metsi a kwa fatshe a neelana ka metsi mo metsweding le didibeng.
Pabalelo ya metsi ke tshireletso, tlhabololo le bolaodi bo bo dirang sentle ba metsi. Kwa nosetsong, pabalelo ya metsi e lopa gore metsi a mantsi ka moo go kgonegang a tshwanetse go tsenelela mmung go fokotsa moyafalo le go elela fela ga metsi.
Mehlala tsa pabalelo ya metsi di akaretsa tse di latelang:
Go dirisa lefša le di dirisa metsi gape - jaaka le go dirisa metsi a go tlhatswa go nosetsa merogo.
Nosetša dijalo ka mekgwa e e botlhale – nosetsa e seng gantsi fela ka botlalo mme o se nosetse ka nako ya mogote wa letsatsi.
Siamisa dipompo le dipeipi tse di dutlang.
Jala dijalo tsa setlogo le dijalo tse di maleba go tlelaemete le tikologo ya selegae.
Ke eng kgokagano magareng ga mmu le metsi?
Mmu ke letamo le le kgolo go gaisa la metsi le sebopego se sentle sa mmu se tla thusa ka poloko e siameng ya metsi. Kelo ya go mona metsi mo mmung e ikaegile mo dintlheng a jaaka mofuta wa mmu, fa dijalo di jalwa mo mmung, popego ya mmu le meola wa mmu.
Ge metsi a bolokilwe mo mmung, medi ya dijalo e ka kgona go fitlhelela metsi a a bolokilweng mo mmung. Le fa go le jalo, pabalelo ya mmu e botlhokwa go tshwara motheo o nnoneng mo djalong tsa go nona gammogo le go neelana ka metsi a letamo ka ntlha ya dijalo. Se se ka dirwa ka khupetso e e jaaka masalela a dijalo. Se se oketsa tsenelelo ya metsi mme se okobatsa themperetšha ya mmu, ka jalo e fokotša moyafalo.
Mekgwa ya dikao e e oketsegileng ya pabalelo ya mmu e akaretsa go se leme kgotsa mekgwa ya go lema gannyenyane fela, go lema mo sejaneng, ka go dirisa monontsha le go jala dijalo tse di sireletsang mmu. Go lema mo sejaneng ke go suga mmu mo sejaneng se se nnye kgotsa letamo le le seng boteng le tlhomilwe kwa pele ga mmoto mo mokgokoloseng. Metsi a eledisa kwa sejaneng mo nakong ya pula, ao a monegang bonolo fa mmu o lemolotswe.
Go kgoboketsa metsi a pula go na le mesola e mentsi. Fa go bunwa metsi a pula mo mokgokoloseng kgotsa mmotong, go ka thibela kgogolego ya mmu e e tlholwang ke kelelo ya metsi morago ga dipula tse di matla. Dibopego tsa go buna metsi a pula di bonolo go di aga, ga di tlhloke didiriswa tsa theko e e kwa godimo mme di kwa fatshe ka tlhokomelo.
Go buna metsi a pula go fokotsa nako ya go kgobokanya metse go tswa dintlheng tsa metsi le dinoka e bile go ka thusa lapa go ikaega ka metsi a lona, tota tota fa go bunwa metsi a pula go tswa kwa marulelong.
Translated by Lawrence Ndou


text:
CompetitionActions
- ${title}
Competition
Grand-Pa Competition
Go tsenela le go abelana ka kgangnyana ya gago, SMS “Grandpa” le kgangnyana ya gago go 41704.
O ikanya baagi bao o nnang nabo go netefatsa gore tsotlhe di ile go tsamaya ka tolamo,fela jaaka o ikanya Grand-Pa headache powders go thusa go okobatsa setlhabi se se bonojana go ya go se se lekanetseng seo se bakiwang ke tlhogo e e opang, mofikela le flu. Beke yotlhe mo Motsweding FM, re go naya tshono ya go ka ikgapela R5000 tsatsi lengwe le lengwe fa o abelana ka kgangnyana ya gago ya ka fao baagi bao o nnang nabo ba dirisanang mmogo ka teng go tshela mmogo botoka. Go tsenela le go abelana ka kgangnyana ya gago, SMS “Grandpa” le kgangnyana ya gago go 41704. Grand-Pa, e ntse e ikanyega go feta dingwaga di le 100. Go melawana le dipeelo
ADVERTISEMENT


text:
Lizardfish
Leina la Mophato
Lizardfish
Leina la Matshamekwane
Grinners, Allies
Leina la Maranyane
Synodontidae
Semeto
E ka nna 60 cm, fa bontsi ba tsone bo ka nna 20 cm ka semeto.
Ponalo
Mmele o moleele ka tlhogo e e kgutlotharo. Meno a a bogale. Mogatla wa mokwatla o kwa magareng a mokwatla wa yone. Magalapa a go hema a matona go feta tlhogo ya yone. Ka mmala e boshibidu, bontsho le ditsubaba tse ditshetlhana go aparela mmele wa yone otlhe.
Dikitsiso
Lelapa la Synodontidae le na le mephato e le 5 le dibopiwa dile 55. E ka bonwa e kotame kwa tlase ga lewatle e tshwana le mokgantitswane. E ikgethela go nna mo santeng kwa tlase ga metsi. Gantsi e rata go iphitlha ka santa fa e tsoma setlhabelo gore e se tlhasele se sa lebelela. E tshwara setlhabelo ka lebelo le le kwa godimo. E namagadi e tsolola kgesti ya mae mme ya monna e nonofatse mae (Pelagic spawners).
Dijo
E fepa ka ditlhapinyana.
Anamiso
E bonwa mo metsing a mawatle a a didimetseng a mafelo a dipula le mogote le mo lefatsheng.
Dibopiwa tsa Mophato wa Yone
Blacktail lizardfish - Synodus jaculum
Sand lizardfish - Synodus dermatogenys
Variegated lizardfish - Synodus variegatus


text:
111Selekanyetso sa go tsietsa ke maila mo Moreneng; mme seelo se se lekanyeng se a mo kgatlha.
20:10
Lef. 19:35
2Boikgantsho bo bapile le ditlhong, mme botlhale bo mo go ba ba ikokobetsang.
18:12
3Poifo-Modimo ya batho ba nnete e ba etelela pele, mme bolotsana jwa ba ba se nang boikanyo bo tla ba isa tatlhegong.
4Di-tsa-motho ga di thuse ka letsatsi la bogale, mme tshiamo e golola mo losong.
5Tshiamo ya mmoifi-Modimo e tla baakanya tsela ya gagwe, mme moikepi o tla wa ka boikepo jwa gagwe.
6Tshiamo ya batho ba nnete e tla ba pholosa, mme ba ba se nang boikanyo ba tla tshwarwa ka keletso ya bone.
7E a re fa moikepi a swa, tsholofelo ya gagwe e nyelele; tse masilo a di lebeletseng di senyege.
8Fa mosiami a ntshiwa mo tlalelong, moikepi o tsena mo boemong jwa gagwe.
Jes. 43:3
9Yo o pelompe o senya mongwe-ka-ene ka molomo, mme basiami ba pholosiwa ka kitso.
10E a re fa basiami ba phela sentle, motse o duduetse; e re baikepi ba nyelela, go nne tuduetso.
11Motse o gola ka tshegofatso ya batho ba nnete, mme o rutlwa ka melomo ya baikepi.
29:2
12Yo o se nang tlhaloganyo o nyatsa mongwe-ka-ene, mme monna wa kelelelo o a didimala.
13Yo o senyang ba bangwe leina o bolela tsa sephiri, mme yo o mowa o ikanyegang o a di loba.
14Mo go se nang bogogi jo bo siameng morafe o a latlhega, mme o thusega, fa go le bagakolodi ba bantsi.
15Fa motho a ipofa go emela molato wa yo mongwe, o tla direlwa bosula thata; mme yo o ilang kemelo o tla iketla.
16Mosadi yo o pelontle o tla bona tlotlego, mme mosadi yo o ilang nnete o bona sedulo sa nyatsego.
17Yo o lorato o itirela molemo ka esi; yo o setlhogo o itshenyetsa ka esi.
18Moikepi o itirela khumo ya tsietso, mme yo o jwalang tsa tshiamo o bona tuelo ya nnete.
19Tshiamo ya nnete e isa mo bophelong, mme yo o sianelang boikepo o sianela losong.
20Ba ba pelo di kgopo ba tena Morena, mme ba tsamao e e itekanetseng ba a mo kgatlha.
21Ruri, yo o bosula ga a nke a tlhoka petso, mme losika lwa basiami lo tla falola.
22Mosadi yo montle yo o se nang maitseo o tshwana le lenyena la gouta mo nkong ya kolobe.
23Tse basiami ba di eletsang ke tse di molemo fela; tse baikepi ba di lebeletseng ke kotlo e e bogale.
24Go na le ba ba abelang ba bangwe thata, mme ba okelediwa leruo; go ba ba bolokang tsa bone go feta tshwanelo, mme ba ya lehumeng.
25Yo o ratang go tshegofatsa ba bangwe o tla lapolosiwa ka esi; yo o nosang ba bangwe le ene o tla nosiwa.
26Yo o ganang ka mabele o hutsiwa ke batho; mme lesego le tla okama yo o a rekisang.
27Yo o tlhoafalelang tse di molemo o ipatlela natefo, mme yo o batlang bosula o tla ipolaya ka jona.
28Yo o ikanyang khumo ya gagwe o tla tlhotlhorega, mme basiami ba tla tlhoga jaaka matlhare.
29Yo o dubakanyang ntlo ya gagwe o tla rua phefo; lesilo e tla nna motlhanka wa yo o pelo e botlhale.
30Leungo la mosiami ke setlhare sa bophelo yo o kgonang mewa ya batho o botlhale.
15:4
31Bonang, mosiami o tla bona tuelo mo lefatsheng; moikepi le moleofi le bone ba tla bona ya bone e e botlhoko.


text:
Welcome to Setswana.co.za
Poetry/Dipoko
Leboko La Kgosi Sekgoma Kgama II
Kgosikgolo of the Bangwato lived from 1815 to 1883.
E tlhalefile, kukuma ya Maphatshwa
Kwalata e e lonaka lohibidu
Ga e na le bonyana le bo bonnye
E ntse e tlhalefela go ditaya
Ka re bonye e kgalema fa Letšhaneng
E duma e gonokelela Nkeme
Mokalaka Ngwako a tshaba a sa ipate
Banna ba basimane ba lo game
Ga lo ke lo thetsa bo Raphorenyane
Ba dira di husitse, ba sa di thetsa
Ka ba bona tlou e ba setse morago
E e kgwa matlopi le ka magokare
Morwa Ntseane a pharama a wa
Ka a batlile go swa, Motshwedinyane
Fa e sa le segarona sa maloba
Segarona sa boo Mokgwana a Thebe
O ka lala roko jwa malalela ruri
Heela, heelang, ba Mosomane
Yaang lo buile, Matlotle a utlwile
Batho ba lelelang Rasekgwaneng
Lo re kgomo tse di kwa Madikwe di eme
Di eme fela, di se ka tsa twe sepe
Morwa Kgari o tla gapa tsa gagwe
Sekgoma a gape tse lo letseng lo di gapa
Morwa Kgari o tsamaisa Robotwe
Noga e ntsho ya go loma Segale
Ya loma Mokone lo ntseng lo mo kgantsha
Ga le a kgoka leru la bo Baboni
La kgoka fa gare ga motshegare le penne
Ya re kwa Ikotwe la tlhoma mookodi
Ga tlhola go tlabatlabelwa MaPhuti
Go dirwa Mošwete o re rapelele


text: 1 Nna Paulo, yo ke nnileng moaposetoloi wa ga Keresete Jesu ka thato ya Modimo, le Timotheo+ mokaulengwe wa rona,2 re kwalela ba ba boitshepo le bakaulengwe ba ba ikanyegang ba e leng barutwa ba ga Keresete kwa Kolosa:E kete Modimo Rraarona a ka lo naya bopelonomi jo bogolo* le kagiso.3 Ka metlha fa re lo rapelela, re leboga Modimo Rraagwe Morena wa rona Jesu Keresete,4 ka gonne re ne ra utlwalela gore lo dumela mo go Keresete Jesu e bile lo rata botlhe ba ba boitshepo5 ka ntlha ya masego a lo a beetsweng kwa magodimong.+ Lo ne lwa utlwalela ka masego ano fa lo ne lo bolelelwa molaetsa wa boammaaruri wa dikgang tse di molemo6 tse lo neng lwa di rerelwa. Fela jaaka dikgang tse di molemo di oketsega e bile di anamela kwa bathong botlhe,+ ke sone se se ntseng se direga mo go lona go tloga ka letsatsi le lo neng lwa utlwa lwa bo lwa itse boammaaruri ka bopelonomi jo bogolo jwa Modimo.7 Lo ithutile dilo tseno mo go Epaforase+ motlhankammogo le rona yo o rategang. Modiredi yono yo o ikanyegang wa ga Keresete o dira tiro e re ka bong re e dira fa re ka bo re na le lona.8 Gape o re boleletse kafa lo ratang Modimo ka gone.*9 Mme go tloga ka letsatsi le re neng ra utlwalela ka lorato lwa lona ka lone, re ne ra tswelela re lo rapelela+ e bile re kopa gore lo nne le kitso e ntsi e e boammaaruri+ ka thato ya Modimo le botlhale le gore moya wa Modimo o lo thuse go tlhaloganya.+10 Tsela e lo tshelang ka yone e tshwanetse go itumedisa* Jehofa* e bile lo tshwanetse go dira ditiro tse di molemo le go oketsa kitso ya lona e e boammaaruri ka Modimo;+11 e kete Modimo a ka lo nonotsha ka maatla a gagwe ka gonne o na le maatla a magolo,+ gore lo tle lo itshokele dilo tsotlhe lo le pelotelele e bile lo itumetse,12 lo ntse lo leboga Rara yo o dirileng gore lo amogele boswa jwa batho ba Modimo*+ ba ba leng mo leseding.13 O ne a re ntsha mo lefifing*+ a bo a re isa kwa bogosing jwa Morwawe yo a mo ratang,14 yo o re golotseng ka thekololo, mo go rayang gore maleo a rona a itshwaretswe.+15 Morwa yono o tshwana le Modimo yo o sa bonaleng,+ e bile ke leitibolo la popo yotlhe;+16 ka gonne o ne a dirisiwa go bopa dilo tsotlhe tse di kwa magodimong le tse di mo lefatsheng, dilo tse di bonalang le dilo tse di sa bonaleng,+ e ka tswa e le magosi kgotsa baeteledipele kgotsa dipuso kgotsa balaodi. Dilo tsotlhe di bopilwe ka ene+ e bile di bopetswe ene.17 Gape, o nnile gone pele ga dilo tsotlhe,+ e bile o ne a dirisiwa go bopa dilo tsotlhe tse dingwe tse di leng gone,18 e bile ke tlhogo ya mmele, e leng phuthego.+ Ke tshimologo ya dilo tsotlhe, leitibolo le le neng la tsosiwa mo baswing,+ gore a nne wa ntlha mo dilong tsotlhe;19 ke gone ka moo Modimo a neng a batla gore dinonofo tsotlhe tsa gagwe di nne mo go Keresete,+20 le gore Keresete a dire gore dilo tsotlhe tse dingwe, e ka tswa e le dilo tse di mo lefatsheng kgotsa tse di kwa magodimong, di boe di atamalane* le ene*+ gore go nne le kagiso ka ntlha ya madi+ a a a tsholotseng mo koteng ya tlhokofatso.*21 Eleruri, lo kile lwa bo lo le kgakala le Modimo e bile lo le baba ba gagwe ka gonne lo ne lo tlhomile megopolo ya lona mo ditirong tse di bosula,22 mme jaanong Modimo o dirile gore lo boelane le ene a dirisa mmele wa ga Morwawe yo o neng a swa, gore a lo tlise fa pele ga gagwe lo le boitshepo, lo se na molato e bile go se na sepe se lo ka latofadiwang ka sone,+23 fa fela lo tswelela lo le mo tumelong,+ lo tlhomilwe mo motheong+ e bile lo tiile,+ lo sa sutisiwe mo tsholofelong ya dikgang tseo tse di molemo tse lo neng lwa di utlwa le tse di neng tsa rerwa mo lefatsheng lotlhe.*+ Nna Paulo, ke ne ka nna modiredi wa dikgang tseno tse di molemo.+24 Jaanong ke itumelela go bo ke boga gore lo solegelwe molemo.+ Ke ikemiseditse go tswelela ke boga ka ntlha ya ga Keresete. Ke boga jaana gore mmele wa ga Keresete,+ o e leng phuthego,+ o solegelwe molemo.25 Ke ne ka nna modiredi mo phuthegong eno go ya ka maikarabelo+ a Modimo a nneileng one gore lo solegelwe molemo ke lefoko la Modimo le ke le rerang ka botlalo,26 e leng sephiri se se boitshepo+ se se neng se fitlhilwe go tswa bogologolong*+ le go tswa kwa dikokomaneng tse di fetileng. Mme gone jaanong se senoletswe batlhanka ba gagwe ba ba boitshepo.+27 Modimo o ne a itsise ditšhaba tse dingwe sephiri seno se se boitshepo se se nang le dikhumo tse dintsi tse di galalelang. Sephiri seno se se boitshepo+ ke Keresete yo o seoposengwe le lona, mo go rayang gore lo na le tsholofelo ya go galalediwa le ene.+28 Ke ene yo re itsiseng mongwe le mongwe ka ene, re tlhagisang mongwe le mongwe ka ene e bile re rutang mongwe le mongwe botlhale jwa boammaaruri ka ene, gore mongwe le mongwe a tle a eme fa pele ga Modimo e le molatedi yo o godileng sentle wa ga Keresete.+29 Eleruri ke dira bojotlhe gore ke dire seno, ke leka ka natla ke thusiwa ke maatla a gagwe a a dirang mo go nna.+


text:
BAEBELE YA RENG?
Tumelo
Batho bangwe ba ipitsa badumedi mme ga ba kgone go tlhalosa gore “tumelo” ke eng. Tumelo ke eng e bile ke eng fa e le botlhokwa?
Tumelo ke eng?
SE BATHO BA SE BUANG
Batho ba le bantsi ba akanya gore motho yo o nang le tumelo o amogela thuto nngwe le fa a se na bosupi bope jo bo utlwalang. Ka sekai, akanya ka motho yo o tsenang kereke a re, “Ke dumela mo Modimong.” Fa motho yoo a bodiwa gore, “Goreng o dumela mo Modimong?” a ka nna a re, “Ke godisitswe jalo” kgotsa “Ke rutilwe jalo.” Seno se ka tswa se dira gore go lebege go na le pharologanyo magareng ga go nna le tumelo le go dumela sengwe le sengwe.
SE BAEBELE E SE BUANG
“Tumelo ke go lebelela ka tlhomamisego dilo tse di solofetsweng, pontsho e e bonalang sentle ya dilo tsa mmatota le fa di sa bonwe.” (Bahebera 11:1) Gore motho a tlhomamisege ka se a se solofetseng, o tshwanetse go nna le mabaka a a utlwalang a go se tlhomamisa. Tota e bile, lefoko la ntlhantlha le le tlhalosang polelwana e e reng “go lebelela ka tlhomamisego,” le kaya se se fetang tsela e motho a ikutlwang ka yone kgotsa se se ikakanyediwang fela. Ka jalo, tumelo e akaretsa go nna le bosupi jwa se o tlhomamisegileng ka sone.
“Dinonofo tse di sa bonaleng tsa gagwe [Modimo] di bonwa sentle mo popong ya lefatshe go ya pele, ka gonne di lemogiwa ka dilo tse di dirilweng, e leng maatla a gagwe a a sa feleng le Bomodimo.”—Baroma 1:20.
Goreng go le botlhokwa go nna le tumelo?
SE BAEBELE E SE BUANG
“Kwantle ga tumelo ga go kgonege go mo itumedisa sentle, gonne yo o atamelang Modimo o tshwanetse go dumela gore o gone le gore o nna moduedi wa ba ba mmatlang ka tlhoafalo.”—Bahebera 11:6.
Jaaka go umakilwe pelenyana, batho ba le bantsi ba dumela mo Modimong fela ka gonne ba rutilwe go dira jalo. Ba ka nna ba re, ‘Ke godisitswe jalo.’ Mme Modimo o batla gore ba ba mo obamelang ba tlhomamisege gore o teng le gore o a ba rata. Leno ke lengwe la mabaka a go bo Baebele e gatelela gore re mmatle ka tlhoafalo e le gore re mo itse.
“Atamelang Modimo, mme o tla lo atamela.”—Jakobe 4:8.
O ka dira eng gore o nne le tumelo?
SE BAEBELE E SE BUANG
“Tumelo e latela selo se se utlwilweng.” (Baroma 10:17) Ka jalo, kgato ya ntlha ya go nna le tumelo mo Modimong ke go ‘utlwa’ se tota Baebele e se rutang ka ene. (2 Timotheo 3:16) Go ithuta Baebele go tla go thusa go bona dikarabo tse di utlwalang tsa dipotso tsa botlhokwa, tse di jaaka: Modimo ke mang? A go na le bosupi jo bo bontshang gore o teng? A tota Modimo o amega ka nna? Modimo o ikaeletse eng ka isagwe?
Basupi ba ga Jehofa ba tla itumelela go go thusa go ithuta Baebele. Jaaka go bontshitswe mo website ya rona ya jw.org, “Basupi ba ga Jehofa ba rata go ruta batho ka Baebele, mme gone ga re pateletse ope go nna leloko la bodumedi jwa rona. Go na le moo, ka tlotlo re go bontsha fela se Baebele e se buang, re tlhaloganya gore mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya go itlhophela gore o batla go dumela eng.”
Kwa bokhutlong, tumelo ya gago e tshwanetse ya thewa mo bosuping jo o bo bonang fa o ntse o sekaseka se o se balang mo Baebeleng. Fa o dira jalo, o tla bo o etsa sekao sa baithuti ba lekgolo la ntlha la dingwaga ba ba neng ba “amogela lefoko ka mogopolo o o tlhagafetseng thata, ba tlhatlhoba Dikwalo ka kelotlhoko letsatsi le letsatsi gore a dilo tseno di ne di ntse jalo.”—Ditiro 17:11.
“Seno se raya botshelo jo bo sa khutleng, go tsenya kitso ka ga gago, Modimo yo o esi wa boammaaruri, le ka ga yo o mo romileng, e bong Jesu Keresete.”—Johane 17:3.


text:
Tsela e baperesiti ba tshwanetseng go segofatsa batho ka yone (22-27)
6 Jehofa o ne a tswelela a bua le Moshe mme a re:2 “Bua le Baiseraele mme o ba reye o re, ‘Fa monna kgotsa mosadi a dira maikano a a kgethegileng a go tshela e le Monasirite*+ wa ga Jehofa,3 a a ithibe mo beineng le mo dinông tse dingwe tse di tagang. A se ka a nwa binika e e dirilweng ka beine kgotsa binika e e dirilweng ka sepe se se tagang.+ A se ka a nwa sepe se se dirilweng ka morara* e bile a se ka a ja morara, e ka ne e le o o sa tswang go kgetlwa kgotsa o o omisitsweng.4 Mo malatsing otlhe a fa e le Monasirite, a se ka a ja sepe se se dirilweng ka morara, go simolola ka morara o o sa butswang go fitlha ka makape a one.5 “‘Mo malatsing otlhe a fa a dirile maikano a Bonasirite, go se ka ga feta legare lepe mo tlhogong ya gagwe.+ A a nne a le boitshepo ka go letla moriri wa gagwe o gola go fitlha malatsi a a ikanetseng Jehofa ka one a wela.6 Ka malatsi a a ikanetseng Jehofa ka one, ga a tshwanela go atamela* motho yo o suleng.*7 Tota le fa rraagwe kgotsa mmaagwe kgotsa morwarraagwe kgotsa kgaitsadie ba ka swa, a se ka a iteswafatsa+ ka gonne sesupo sa gore ke Monasirite wa Modimo se mo tlhogong ya gagwe.8 “‘O boitshepo mo go Jehofa malatsi otlhe a fa a le Monasirite.9 Mme fa mongwe a swa ka tshoganyetso fa thoko ga gagwe+ a bo a leswafatsa moriri wa gagwe o o tshwantshetsang gore o itlhaoletse Modimo,* o tshwanetse go beola tlhogo ya gagwe+ mo letsatsing la fa a tlhomamisa gore o itshekile. A e beole mo letsatsing la bosupa.10 Mme mo letsatsing la borobedi, a ise maeba a mabedi kgotsa maphoi a mannye a le mabedi kwa moperesiting kwa kgorong ya tente ya bokopanelo.11 Moperesiti a ntshe le le lengwe e le setlhabelo sa boleo mme le lengwe e le setlhabelo se se fisiwang a bo a mo ntshetsa setlhabelo sa gore a itshwarelwe boleo jwa gagwe+ jo bo amanang le motho yo o suleng.* Foo o tshwanetse go dira gore tlhogo ya gagwe e nne boitshepo mo letsatsing leo.12 Mme o tshwanetse go simolola malatsi a gagwe a go nna Monasarite wa ga Jehofa sesha, mme a tlise phelefu e potlana e e nang le ngwaga o le mongwe kgotsa kwa tlase go nna setlhabelo sa molato. Le fa go ntse jalo, malatsi a pele ga a kitla a balwa ka gonne o ne a iteswafatsa e sa ntse e le Monasirite.13 “‘Jaanong ono ke molao o o amanang le Monasirite: Fa a wetsa malatsi a gagwe a Bonasirite,+ o tla tlisiwa kwa kgorong ya tente ya bokopanelo.14 Fa a le koo, o tshwanetse go isetsa Jehofa mpho: phelefu e potlana e le nngwe e e itekanetseng sentle e e nang le ngwaga o le mongwe kgotsa kwa tlase e le setlhabelo se se fisiwang,+ kwanyana e namagadi e le nngwe e e itekanetseng sentle e e nang le ngwaga o le mongwe kgotsa kwa tlase e le setlhabelo sa boleo,+ phelefu e le nngwe e e itekanetseng sentle e le setlhabelo sa go abelana,+15 mmanki wa dinkgwe tse di se nang sebediso tse di bopegileng jaaka maseka tsa bupi jo bo boleta jo bo tlhakantsweng le leokwane, diphaphatha tse di se nang sebediso tse di tshasitsweng leokwane le setlhabelo sa tsone sa dijo tsa ditlhaka+ le ditlhabelo tsa tsone tsa senô.+16 Moperesiti a di ise fa pele ga ga Jehofa mme a mo isetse setlhabelo sa gagwe sa boleo le setlhabelo sa gagwe se se fisiwang.17 A isetse Jehofa phelefu e le setlhabelo sa go abelana mmogo le mmanki wa dinkgwe tse di se nang sebediso mme moperesiti a ise setlhabelo sa tsone sa dijo tsa ditlhaka+ le setlhabelo sa tsone sa senô.18 “‘Go tswa foo, Monasirite o tshwanetse go beolela moriri wa gagwe+ kwa kgorong ya tente ya bokopanelo, mme o tla tsaya moriri wa gagwe o o neng wa gola fa a le Monasirite a bo a o tsenya mo molelong o o ka fa tlase ga setlhabelo sa go abelana.19 Mme moperesiti o tshwanetse go tsaya legetla le le apeilweng+ la phelefu, mme go tswa mo mmanking a tseye senkgwe se le sengwe se se se nang sebediso se se bopegileng jaaka leseka le phaphatha e le nngwe e e se nang sebediso a bo a di baya mo diatleng tsa Monasirite fa a sena go beola moriri o o supang gore ke Monasirite.20 Mme moperesiti o tshwanetse go di fokisetsa kwa morago le kwa pele e le setlhabelo se se fokwang fa pele ga ga Jehofa.+ Di tla neelwa moperesiti e le karolo ya gagwe, mmogo le sehuba sa setlhabelo se se fokwang le leoto la moneelo.+ Morago ga moo, Monasirite a ka nna a nwa beine.21 “‘Ono ke molao o o amanang le Monasirite+ yo o dirang maikano: Fa a ikana e bile a ka kgona go ntshetsa Jehofa mpho e e fetang dilo tse di tlhokegang mo Monasiriteng, foo o tshwanetse go diragatsa maikano a gagwe a kaelwa ke molao wa Bonasirite jwa gagwe.’”22 Morago ga moo, Jehofa o ne a raya Moshe a re:23 “Bolelela Arone le bomorwawe o re, ‘Eno ke tsela e lo tla segofatsang+ batho ba Iseraele ka yone. Lo ba reye lo re:24 “E kete Jehofa a ka lo segofatsa+ a bo a lo sireletsa.25 E kete Jehofa a ka lo phatsimisetsa sefatlhego sa gagwe,+ mme e kete a ka lo amogela.26 E kete Jehofa a ka tsholeletsa sefatlhego sa gagwe kwa go lona a bo a lo naya kagiso.”’+27 Mme ba tshwanetse go bitsa leina la me mo bathong ba Iseraele+ gore ke tle ke ba segofatse.”+
Dintlha Tse di Kwa Tlase
^ Sehebera, na·zir′, mo go kayang “Yo o Tlhophilweng; Yo o Ineetseng; Yo o Tlhaotsweng.”


text:
Skates
Leina la setlwaedi la lolapa
Skates
Maloko a mangwe a lolapa
Biscuit,Winter, Bigmouth, Occelate, Little,Tigertail, Bottlenose
Leina la bonetetshi
Rajidae
Bogolo
Go fitlha go 2 m.
Tshupo
Mmele o phaphathi o o kareng papetlatsheko ka maphuka a khutlotharo. E bonagala gotswa mo matlhaseding ka dphuka tse di bonagalang tsa pectoral tse di fa morago ga ‘mafuka’. Bommala bo a farologana fa godimo. Letlhakore la ventral gantsi le mmala o o setlhefetseng.
Tshedimosetso Kakaretso
Lolapa lwa Rajidae lo na le ditllhopha di le 18 le mefuta ele 200. Matlho a fa godimo ga tlhogo. Masobana a khemo a fa morago ga matlho. Letlalo le le magwata le le mebitlwa. Mefuta mengwe e na le mebitlwa go ikala molagare. Di iphepa gotswa ka fa tlase ga metsi. Ke dibeela-mae. Dikgapa tsa mae di lonaka mme di na le dintlhana tse nne, di diriswa go tshwarisa dikgapa.
Phepô
E iphepa ka di crustaceans le ditlhapi tse potlana. E iphitlha ka fa tlase ga motlhaba mme e tlhasele setsongwa.
Kanamo
E bonwa mo metsing a a iketlileng a mafelo a dipula le mogote mo lefatsheng.
Mefuta e e tlwaelegileng
Winter skate (Raja ocellata)
Biscuit ray (Raja miraletus)
Thornback ray (Amblyraja radiata)


text:
21Ke rata gore lo itse ntwa e e kanakana e ke e lwelang lona le ba kwa Laodikea le botlhe ba ba iseng ba mpone sefatlhego, 2gore dipelo tsa bone di gomotsege ka go kopanngwa mo loratong, ba hume tlhaloganyo e e tletseng, ba tle ba tlhaloganye bosaitsiweng jwa Modimo, e bong jwa ga Keresete 3yo mahumo otlhe a botlhale le a kitso a fitlhegileng mo go ene.
4Ke bua tseo gore go se nne ope yo o lo tsietsang ka dipuo tse di borethe.
5Gonne le fa ke se yo ka mmele, ka mowa ke na le lona, ke itumelela go bona thulaganyo ya lona le tlhomamo ya go dumela ga lona mo go Keresete.
14:40
6Jaanong tsamayang mo go Keresete Jesu Morena jaaka lo mo amogetse. 7Lo nne ba ba namileng medi, lo agiwe mo go ene, lo tiisiwe mo tumelong ka fa lo rutilweng ka teng, lo penologe tebogo.
2:22
8Itiseng gore go se nne ope yo o lo ithopelang ka thuto ya botlhale le ka tsietso ya boithamako ka fa melawaneng ya batho, ka fa dithateng tsa tlhago tsa lefatshe, mme e seng ka fa go Keresete.
9Gonne botlalo jotlhe jwa Bodimo bo agile mo go ene ka sebele.
10Mme lona lo dirilwe ba botlalo mo go ene yo e leng tlhogo ya balaodi botlhe le mebuso yotlhe.
11Le gona lo rupile mo go ene ka thupiso e e sa dirweng ka diatla, ka go apola mmele wa nama e e boleo, ka thupiso ya ga Keresete,
Baroma 2:29
12ka lo fitlhilwe nae ka kolobetso. Lo bile lo tsositswe nae ka go dumela mo thateng ya Modimo o o mo tsositseng mo baswing.
Bakol. 3:1
13Le lona ba lo neng lo sule ka ditlolo le ka go-sa-rupang ga nama ya lona, o lo phedisitse nae, wa re itshwarela ditlolo tsotlhe,
14wa phimola lokwalo lo lo re bayang molato lo lo neng lo emelanye le rona ka melao, wa lo tlosa fa gare ka go lo kokotela mo sefapaanong,
15wa apola babusi le balaodi, wa ba supa mo ponatshegong, wa tlhaba kôma ka bone mo go ene.
16Mme jaanong a go se nne ope yo o lo sekisang ka ntlha ya dijo gongwe dino, le e seng ka ntlha ya sengwe sa moletlo gongwe sa ngwedi o o rogilweng gongwe sa boSabata,
17tse e leng moriti wa dilo tse di tlang, mme tsone tota ke tsa ga Keresete.
10:1
18A go se nne ope yo o phamolang sekgele mo go lona ka go kgatlhwa ke boikokobetso le kobamelo ya baengele, a ikgantsha ka tse o di bonyeng, a budulosiwa ke tlhaloganyo ya nama ya gagwe kwa ntle ga lebaka,
19mme a sa itshwarelele ka yo e leng tlhogo, yo mmele otlhe o golang ka ene, o godisiwa ke Modimo ka go thusiwa le go tshwaraganngwa ke malokololo le mesifa.
20Mme fa ka go swa le Keresete lo golotswe mo dithateng tsa tlhago tsa lefatshe, lo iteseleletsang go laolwa ke melaonyana jaaka e kete lo sa ntse lo phela mo lefatsheng?
21Ga twe: “O se ka wa tshwara ka letsogo; o se ka wa utlwa ka loleme; o se ka wa ama!” 22Kana tsotlhe tseo di na le go senyega ka go dirisiwa ka fa ditaelong le dithutong tsa batho.
Math. 15:9
23Dilo tseo ke tse ba reng ke tsa botlhale ka tirelo-Modimo ya boithatelo, le ka boikokobetso le ka go sa rekegeleng mmele; mme ga di molemo ka gope, fa e se go kgorisa nama fela.
1 Tim. 4:3


text:
Cedric Ntloane Bapela e ne e se ene fela motshabi mo Botswana yo botshelo jwa gagwe boneng bole mo diphatseng. O ne a tshela ka go fetola matilelo mme ka dinako dingwe a iphitlhele ale mo diatleng tsa Batswana ba ba kutlwelo botlhoko.
Matilelo a, mangwe e ne ele a Batswana, mme morago a fetoge mafelo a matlhotlhapelo, ka maburu a ne a dira ditlhaselo kwa go o ne. Batshabi le Batswana bangwe ba ne ba amega, dipalo tsa dintsho tsa ngomola ba le bantsi dipelo. Mafatshe a le mantsi ba kgala ditlhaselo tse di dirilweng ke maburu.
Pele ga di tlhaselo tsa mo Botswana ka 1985, masole a Aferika Borwa a ne dira ditlhaselo kwa Maseru, Lesotho ka 1983. Ba bolaya batho bale masome a mane (40), mme ga tloga ga nna le matshosetsi a gore lefatshe leno le ka nna la tlhaselwa. Bangwe ba ne ba seka ba tsaya tsia matshosetsi ao, ka e bile monna mongwe a ne a re, “Botswana ke mmamoratwa wa lefatshe ka bophara. Ga ke bone fa maAferika Borwa ba ka tlhasela lefatshe leo”.
Aferika Borwa a dira fela jalo, a itlhokomolosa dikgalo tsa lefatshe mme a dira tlhaselo dile tharo mo Gaborone. Tlhaselo ya bomo ntlha e ne ya diragala ka Tlhakole a le 13, kwa Ginger. Pele ga tlhaselo eo, motshabi mongwe wa leina la Nat Serachi o ne a bolela fa a ne a lemoga dikoloi tsa dinomoro tsa Aferika Borwa dile mmalwa mo Gaborone, mme a seka a belaele sepe. A re jaaka motshabi, o ne a seka a kgoba kgetsi mme a fudusa mosadi wa gagwe le bana go ya go nna le ditsala tsa gagwe golo gongwe.
Serachi o boletse fa e ne yare fa maburu ba goroga kwa ga gagwe, a ba lemoga ba le sekgalanyana mme a thoba ka lebati la kwa morago, ya bo ele jaaka a ne tila leso.
Ka Motsheganong a le 14, nako ele lesome mo mosong, e ntse ele ka ngwaga wa 1985, Nathan Moagi Moeketsi o ne a tlhokafala ka tsela e e neng ya tlogela batho ba le bantsi ba gamaregile maikutlo. Go ya ka pego ya Daily News ya monogae, e ne ya bolela fa Moeketsi a ne a kgaogane di tokitoki, morago ga go thunyediwa ke bomo mo koloing ya gagwe. Moeketsi o ne a le dingwaga di masome a mabed i le bobedi (29), a ne a satswa go nyala motshabi yo mongwe dikgwedi dile thataro pele ga loso la gagwe.
Ka nako ya loso la ga Moeketsi, o ne a satswa go laelana mosadi wa gagwe mo mosong, ele gore o ya go dira sengwe kwa mobolong wa Gaborone, mme ya bo ele la bofelo jaaka ba ne ba kgaogana.
Ka di 19 tsa Seetebosigo e ntse ele ka ngwaga wa 1985, dikoloi tsa modiro wa Datsun E20 tsa dikombi dile lesome le bobedi (12), le tsa di Ford Cortina dile borataro (6) di ne tsa kgabaganya molelwane golo gongwe gaufi le molelwane wa Tlokweng, mme tsa feta tsa dira ditiro tsa tsone mo Gaborone.
Pego ya pampiri ya Guardian ka nako eo, e ne ya bega fa ko dikoloi tseo dineng di kgabaganya teng, go ne gona le dikanono tse dineng di emetse go re fa di kolotshana tseo di boa, e bo di ka bolotsa ditlhaselo, e seng goka masole a Botswana a ka di sala morago.
Guardian e tsweletse ya bolela fa e rile dikolotshana tseo, di Datsun E20 le di Ford Cortina di ne tsa kgaogana kwa madikologong (circle) a tsela ya Tlokweng ka nako eo, mme ya re go ne foo, tsa kgaoganya, nngwe le nngwe e ya go dira ditlhaselo tsa tsone.
Lokwalodikgang la Guardian, le tsweletse la supa moalo (map) wa Gaborone, o oneng o supa mafelo le batho ba maburu baneng ba ba batla patla le jase.
Moalo o ne o supa gore;
Kgato ya ntlha (1) - Fa morago ga bonno jwa Tuli Court-Nkulu Motsweni o sule fa Elena Motswei a golafetse le Busiziwe wa dingwaga tse lesome (10).
Kgato ya ntlha le ya bobedi (2 & 3) – Tsholofelo le Tshweneng, ba golafetse fa George le Lindiwe Phatlhe ba sule.
Kgato ya bone (4) – Kwa Maruapula; Duke Machobane a sule, Peter ‘Pat Mofoka wa dingwaga tse thataro le ene a sule.
Kgato ya botlhano (5) – Kwa Extension 10, Michael Hamlyn, Ahmed Mohammed Gheer ba bolailwe fa Roeli Gheer a gobetse. Kgato ya borataro (6) – Kwa Bontleng; Ntlo e ripitlilwe, yone e maburu baneng ba ya kwa go yone morago ga go sa fitlhela Cedrick Ntloane Bapela le ba bangwe ba seo kwa plot 2325.
Kgato ya bosupa (7) – Kwa Village mo Gaborone, Kelapile Kesupile wa dingwaga tse lesome le borobabongwe (19) le Eugenia Kobole ba bolailwe. Kgato ya borobabobedi (8) – Ofisi ya balwela kgololesego (Solidarity News Services) kwa Madirelo e thubakilwe. Kgato ya Borobabongwe le lesome (9 & 10) – Kwa Tlokweng, ntlo e hudilwe mme Thamsanqa Mnyele a bolailwe fa Moitse Botshelo le Prince ba golafetse.
Le fa go ne ga nna fela jalo, Tona ya tsa Mafatshe a sele wa Aferika Borwa Pik Botha o ne a nopolwa mo pampiring ya kwa Aferika Borwa ya The Star a re, “Masole a Aferika Borwa ba ne ba tlamega go sireletsa lefatshe leo le baagedi ba lone go fema seemo se seneng se bifela pele sa batshabi (terrorists), ka fa baneng ba ba bitsa ka teng) ba lefatshe la Botswana leneng le ba bipa ka teng”.


text:
Tshupô ya Cape Gull
Le fa di na le go rata ditlhapi, diboko, sikalookgopa, mae le dinonyane tse di nnye, Cape Gulls, Larus Vetula, di ka tlhasela gape diruiwa tse di nnye, tse di jaaka dinku le dinamane.
Cape Gull e rata go dula kwa dikgaolong tsa mabopo mme di na le dikarolwana tse di fa godimo tse di ntsho ka dikarolwana tse di ka fa tlase tse tshweu, di na le dikôlô tse tshweu mo ntlhaneng ya diphuka-kgolo, fa matlase a diphuka ale masweu ka bontsho gaufi le kwa bofelong jwa tsona. Bagolo ba na le matlho a a fifetseng le kôlô e e bohibidu jo bo sedifetseng mo ntlhaneng ya molongwana wa yona o o serolwana, o goya ka rabonetetshi wa mo-Dutch Niko Tinbergen, o tlotlonywang ke ditsuane fa di batla dijo.
Dinonyane tse di godileng di ka nna le tsharologo ya diphuka ya 128 cm go fitlha go 142 cm le bokete jwa 0,6 kg goya go 1,3 kg. Cape gulls ke dinonyane tse ka nako e kgolo di duelang fela mme di tshela mo setlhopheng se segolo kwa dikgaolong tsa lobopo. Ntle le kwa kgaolong ya Greater Cape Town, ga se gantsi di nna teng go feta di-kilometre di le mmalwa go tsenelela ka nagagare. Dinonyane tsa bogolo jwa go feta dingwaga di le 24 di gatisitswe, ga mmogo le dinonyane tse di fofileng sekgala se se fetang 1 211 km gotswa mo lefelong la tsona la sentlhaga, le fa gantsi di boela kwa ditlhopheng tse di tsaletsweng mo go tsona.
Mokgwa wa Polaô le Phepô
Gantsi di kokoana mmogo kwa mafelong a phepô a a tumileng, fela di itsagale gape ka go tlhasela setsongwa ka mogoso, gantsi di lata matlho a setsongwa pele. Mokgwa wa tsona wa phepô o tshwana le wa magakabe, mme setoto se di se tlhasetseng gantsi se nna le diphatlha mo matlhong, molomong, tharing kgotsa moteteng.
Taolô
Seagull ke setshedi se se sireleditsweng, ka jalo balemirui ba tlhoka lekwalotetla go ka di laola. Fela go thibela ditshenyô, go botlhale go fokotsa go nna teng ga metswedi ya dijo, ka mokgwa-tiriso o o tokafetseng wa taolô ya matlakala. Meteme ya matlakala e tshwanetse go tswalela, difepi tsa dinonyane di tshwanetse go sutisiwa mme ditshodi tsa dijo tsa dintša di tshwanetse go beelwa kwa thoko.
Dikobi tsa modumo le tsa ponô, jaaka reflector kgotsa ditshosa, di ka diriswa go tshosa dinonyane gotswa mo diruiweng tse di mo kotsing, mme dikgatô di ka tsewa go sireletsa leruo fa le le mo kotsing. Dinamagadi tse di dusang ka sekai, di tshwanetse go sutisetswa kwa dikampeng tse di nnye, kwa goleng bonolo go modisa go ka di tlhokomela, dibeke di le mmalwa pele di belega mme di tshwanetse go dula teng sebaka sa dibeke di le mmalwa morago ga go belega, go fitlha tsona le bana ba tsona ba tswa mo kotsing.
Go bona tshedimosetso goya pele golagana le Predation Management Forum Secretariat.
Translated by Nchema Rapoo


text:
Meat
Nama ke sejo se se tswang mo di diphologolong. E jewa ke batho, Bogologolo go ne go tsumiwa go bolawa diphologolo gore ba kgone go ja nama ya tsone. E rile fa tlhabologo e tsena go be go simololwa go ruiwa ga dikoko, dinku, dikolobe le dikgomo gore ba kgone go di bolaya ba je nama motlhofo.
Nama e nale menontshana le mafura a a seametse mmele, e bo e jewa ka dijo e le seshabo. E kgona go jewa e le tala(segwapa), mme ka nako e ntsi e jewa e apeilwe e bo e natifisiwa ka go farologana. Nama e e sa butswang e kgona go senyega fa e sa tsidifadiwa morago ga dioura.
Go jewa ga nama go farologane lefatshe ka bophara, go tswa fela gore o wa ngwao efe kgotsa lefatshe lefe. Bangwe go tswa mo ngwaong wa bone ba kgona go nna ba sa je nama, bangwe e le mabapi le botsogo jwa bone kgotsa ngwao.


text:
Triggerfish
Leina la Mophato
Triggerfish
Leina la Maranyane
Balistidae
Semeto
E ka nna 1 m, fa bontsi bo ka nna 35 cm.
Ponalo
Mmele o kgolokwe jwa lee ka tlhogo ee motsu mme o bopame go ya kwa mogatleng. Mogatla wa yone o sebopego sa halofo ya kgolokwe. Mogatla wa mokwatla wa ntlha o na le mebitlwa e mebedi ee bogale. Bontsi ba dibopiwa tse di na le meno aa bogale a kwa pele. Mogatla wa mokwatla le wa kwa tlase e kwa morago ga mmele mme e dira go nne le sebopego sa kgutlotharo. Di ka bonwa ka mebala e mentsi le diphethene mo mmeleng.
Dikitsiso
Lelapa la Balistidae le na le mephato ele 12 le dibopiwa dile 42. O ka di fitlhela mo godimo ka mafika a lewatle. Ga di rate go tshwenywa mme di bogale. Mebitlwa ya kwa mokwatleng e a emelela fa e ka tlhaselwa kgotsa e ka tshosediwa. E na le sentlhaga se e se tlhokomelang ka dikgoka mme e beela mae mo go sone.
Dijo
E fepa ka di-crustaceans tse di nnang kwa tlase, di-molluscs, sea urchins le di-echinoderms. Tse dingwe di ka fepa ka plankton.
Anamiso
E bonala kwa mawatleng a a mofuthu, a a bonang dipula le mogote.
Dibopiwa tsa mophato wa yone
Dibopiwa tsa mophato wa yone:
Clown triggerfish - Balistoides conspicillum
Redfang triggerfish - Odonus niger
Titan triggerfish - Balistoides viridescens


text:
Mo nakong e e fetileng botshelo ba setso ba MaZulu bo ne bo rulagantswe sentle le boitshwaro bo ne bo gatelela karolo nngwe le nngwe ya bona. Motho mongwe le mongwe o ne a na le lefelo le ditiro tse di rileng go di dira, go ya ka bong, dingwaga le maemo mo mannong (umuzi).
Pharologano magareng ga maloko a umuzi e ne ya gatelelwa ke ntlha ya gore mongwe le mongwe o ne e feta mo palo ya dikgato tse di tshwailweng sentle, ga go epe e o neng e ka tsenwa mo go yona kwa ntle ga go nna le nako ya go ipaakanya le moletlo. Kgato ya ntlha mo kgabaganyong go tswa mo bongwaneng go ya kwa bogolong e ne e tshwailwe ka qhumbuza kgotsa go phunya ditsebe, eo ngwana mongwe le mongwe o ne a tshwanetse go e dirwa pele ga go fitlhelela diphetogo tsa bošwa.
Kgato e e latelang mo botshelong jwa motho e ne e le phitlhelelo ya go gola ka mmele, kgotsa diphetog tsa bošwa. Mo dinako tsa kgale, seno e ne e le tiragalo ya botlhokwa ya moletlo wa phitiso o o bidiwang thomba, o o neng o dirisiwa ka go lekana go basimane le basetsana. Ka nako ya thulaganyo ya phetisetso, basimane le basetsana ba dingwaga tsa di lekanang ba ne ba ya kwa dikgaoganyong tse di farologaneng, fa ba ne ba rutiwa ke bakaedi ka ga ditlhokego le ditiro tsa bogolo.
Paka ya kgaoganyo e ne ya tlogelwa morago ga go simolola ga thulaganyo ya amabutho (mephato go ya ka dingwaga) ya nako mo ngwagakgolong wa bo18. Morago ga moletlo wa thomba ya banna, mosimanyana o ne a bidiwa insizwa (mošwa) mme o ne a na le tetla ya go tsalana le basetsana ba ba leng mo dingwageng tsa gagwe le mo setlhopheng sa gagwe, mme o ne a sa letlelelwa go nyala.
Diphetiso dingwe tse pedi di ne di tshwanetse go dirwa pele ga seno se ka kgonega. Ya ntlha e ne e go tsenngwa go gagwe mo mophatong, kgotsa ibutho, se se ka akaretsang dingwaga tse dintsi jaaka di le 10 tsa tirelo kwa kgosing. Ya bobedi e ne e le ya go roka mo isicoco kgotsa sediko sa tlhogo, e e neng e bontsha go fitlhelela bogolo ka botlalo.
Moletlo wa Motlhaka, e e ikaelelang go godisa mowa wa boipelo mo basading ba ba botlana, e nnile tiragalo e kgolo, e e neng e tsenetswe ke basetsana ba tikologoo ya KwaZulu- Natala yotlhe. Fa e sale ka 1994, fa African National Congress o tsere puso, maiteko a dirilweng ka nako ya moletlo go o fetolela gore o akaretse ditso tsotle, mme tse ga di ise diatlege gotlhelele.
Basadi ba ba botlana le bona ba na le meletlo ya phitiso (umemulo). Mo go tseno, lelapa la ga mosadi le bolaya pholo mo go yona a tla bonang kuane ya mafura a neng a tla e apara fa a binela baeng ba ba kokoaneng. Mafura a a supa tshireletso e a tla e nayang ke badimo ba gagwe fa a tswa mo lelapeng a ya go nyalwa a tswa kwa legaeng la gagwe a ya go nna mo bonnong bo bongwe.
Translated by Lawrence Ndou


text:
Kgaolo ya Ghanzi
Template:Infobox district Ghanzi (nako tse dingwe Gantsi ) ke kgaoloee ko bophirima jwa Botswana, e kopanetse molelwane le Namibia ka ko bophirima e bo e namela ko botlhaba le boteng jwa lefatshe. Toropo ya kgaolo ya botsamaisi ke Gantsi. Bontsi jwa sepatlo sa Ghanzi ke Lefelo la diphologolo la Central Kalahari. Dipalo tsa batho tsa ngwaga wa palobatho wa 2001 e ne ele 33,170, palo ee kwatlase go fetwa ke ya kgaolo epe fela mo Botswana. Ghanzi o bophara jwa 117,910 km².
Tshupelo[paakanyo | edit source]
Mo bophirima jwa molelwane wa , Ghanzi go nale kgaolwana ya Omaheke mo lefatsheng la Namibia. Ka kakaretso o kopanetse molelwane le dikgaolo tse di latelang:
- Bokone-bophirima - bokone
- Bagare - botlhaba
- Kweneng - bokone-botlhaba
- Kgalagadi-Borwa
Gantsi o ralalwa ke mola wa bokone bophirima.
Dikgaolo-potlana[paakanyo | edit source]
Dikgaolwana tsa kgaolo ya Ghanzi di akaretsa:
- Charles Hill
- Ghanzi
Bonno Jwa Batho[paakanyo | edit source]
Motse o motona mo kgaolong ke toropo ya Ghanzi e e nang le palo ya batho ba le 9,934 go ya ka palo batho ya ngwaga wa 2001 , e e leng tona gatlhano go feta motse o motona wa Ncojane. Palo e e latelang ke ya metsana e e mo kgaolong ya Ghanzi e e kwadilweng e kgaogantswe ka palo batho ya 2001:[1]
- Bere, Charles Hill, Chobokwane, Dekar, East Hanahai, Ghanzi, Groote Laagte, Kacgae, Karakobis, Kule, Makunda, Ncojane, New Xade, New Xanagas, Qabo, Tsootsha, West Hanahai
Popego ya tlholego[paakanyo | edit source]
Kgaolo e e apesitswe ke sekaka sa Kalahari , se sengwe se apesitse Makgadikgadi Pans, makgobokgobo a matona a a laolwang ke dipaka. Makgadigadi kile ya bo e le nngwe ya makadiba a matona ka nako ya Pleistocene, mme gompieno ke makgobokgobo a a matona ka nako ya selemo kwa diphologolo ka mefutla di tlang go nwa teng tota le tsone dinonyane ka nako ya paka ya selemo.[2]
O ka tsibogela[paakanyo | edit source]
- Nwetwe Pan
- Dikgaolo-potlana tsa Botswana
Dipadi tse dingwe.[paakanyo | edit source]
- ↑ "Distribution of population by sex by villages and their associated localities: 2001 population and housing census". Archived from the original on 2007-11-24. http://web.archive.org/web/20071124145523/http://www.cso.gov.bw/html/census/dist80_81.html. Retrieved 2007-12-11.
- ↑ C. Michael Hogan (2008) , The Megalithic Portal, ed.
Banni ba Gantsi ba ipaakanyetsa ditlhopho[paakanyo | edit source]
Modulasetilo wa komiti ya ditshupo tsa Ghanzi Rre Jactor Marambe, o itsisitse makhanselara a kgaolo ya Ghanzi fa ditshupo tsa kgaolo eo tse di akaretsang temo le leruo, di tlaa simolola kgwedi eno e le masome a mabedi le boraro di wela e le masome mabedi le botlhano.O buile jalo mo phuthegong ya khansele kwa Ghanzi bosheng. Rre Marambe a re thulaganyo ya ditshupo tsa kgaolo ya Ghanzi e tsweletse sentle le fa ba na le mathata a tlhaelo ya madi. O boleletse khansele gore palo ya batho ba ba tsileng go supa leruo le dijwalo e oketsegile fela thata fa e tshwantshanngwa le nako e e fetileng.Modulasetilo o boleletse makhanselara fa komiti ya bone e se na didirisiwa, ka jalo a kopa khansele go thusa komiti ka didirisiwa gore ba kgone go baakanya lebala la ditshupo ka bofefo.Rre Marambe o ne a tlhalosetsa makhanselara fa ba na le bothata kwa lebaleng la ditshupo ka gore fa ba baakanya batho bangwe ba tsena koo bosigo ba bo ba tsaya dilo tse di tshwanang le disenke le tse dingwe.Rre Marambe a re go dira jalo ga batho go ba busetsa kwa morago mo paakanyong ya bone e e tsweletseng. O ne a kopa mokhanselara wa kgaolwana ya Bosele, Mme Gertrude Katlholo go bua le batho ba kgaolwana ya gagwe ka gore go belaesega mo makgethong a le mmalwa e le bone ba ba dirang tshenyo ya go nna jalo.
E rile mokhanselara wa East le West Hanahai Rre Masweu Kaekane a akgela, a kopa modulasetilo wa komiti ya ditshupo gore ba age matlo a sennelaruri gore bagwebi ba kgone go hirisa matlo ao mme komiti e dire madi.Mokhanselara Kaekane o kopile gape gore go busediwe mabelo a dipitse ka gore le one a botlhokwa mo ditshupong, a re go dira jalo, ditshupo tsa kgaolo eo di tlaa kgona go nna le kgogedi e ntsi.Mokhanselara wa Kole Rre Obedia Mokonyane, o boleletse modulasetilo gore go botlhokwa go rerisa khansele ka tiriso ya madi a ditshupo fa di sena go fela jaaka e le tshwanelo.Mokhanselara Mokanyane a re bone e le makhanselara, ga ba a tshwanela go utlwalela dikgang tsa ditshupo ka magatwe mme ba tshwanetse go begelwa nako le nako fa go dirwa sengwe.Mokhanselara wa kgaolwana ya Kabakae Rre Norman Kelebemang a re komiti eo e tshwanetse go ithulaganya le komiti ya balemi barui ba Ghanzi gore ba kgone go dira tiro ya bone sentle.Mokhanselara Kelebemang o kopile komiti eo go thapa babereki ba ba tlaa tlhokomelang dithoto kwa lebaleng la ditshupo go thibela go dirisa madimadi mo tshenyong.Mokhanselara wa Ncojane Rre Motsamai Motsamai, o ne a kopa modulasetilo wa komiti eo gore ba sekaseke melawana e e tsamaisang komiti ya bone ka jaana e le yone e ka ba thusang go dira sengwe le sengwe se ba se tlhokang.Mokhanselara Motsamai o ne a kopa gore go nne le ditshupo tse dipotlana kwa kgaolong potlana ya Charleshill ka gore di ka nna botlhokwa mo matshelong a batho ba kgaolo eo.
Dikgoge tsa kwa ntle[paakanyo | edit source]
A. Burnham [1]