text:
Portal:Arts
NGWAO[paakanyo | edit source]
Ngwao ya setšhaba sengwe le sengwe; ditsamaiso tsa matshelo, dithulaganyo tsa merero, boaletso jwa isago le matshego a tshireletso le pabalelo ya setšhaba, ga mmogo le ditsasona, gotlhe mo go thaetswe mo thutong ya tlhago ya setšhaba seo. Thuto e e tswang le setšhaba kwa ga Lowe ke yona tshoboloko ya botlhale le tebelopele ya batlapele ba sona; go seta motlhala o dikokomana tsa sona di tshwanetseng go o sala morago; go o tlotla le go o ikanya, gore bosetšhaba jwa sona bo tswelele, bo tie, bo tote, bo gole; gore ka ntlha ya go itemoga le go itlhomamisa ga sona, le go ikitse se se leng sona le fa se leng teng, ditšhaba tse dingwe di se sisimoge, di se tlotle ka jaana di bona se itlotla, se ithata jaaka se ntse. E ke yona thuto ya mmakgonthe; e e thaetsweng go aga, go bopaganya, le go tsweletsa setšhaba pele.
Mo ngwaong ya Setswana bana ba ne ba fiwa thuto e go neng go sekasekilwe e bile go lemogilwe gore e ka ba betlela isago e e eletsegang, ya batho ba ba itekanetseng mo mebeleng, ba tshethile mo ditlhaloganyong. Thuto e e ne e ajwa ka thulaganyo ya thupiso, e bong ya bogwera le bojale.
BOGWERA[paakanyo | edit source]
Ka bogwera go akarediwa thuto ya ngwao ya Setswana e e neng e newa bana ba basimane go ba dira banna ba ba nonofileng; ba itse molao, ba bile ba itse tiro ya bona mo morafeng. Thuto e ya ngwao e ne e dirwa ka go rupisa. Lefoko le le lebega le tswa mo go thupa, gonne leina /thupa/, fa le kgaoganngwa ka tlhogo le thito le nna:
/n/ tlhogo /rupa/ thito
Kakanyo e e dumalana le seane sa Setswana se se reng “molao go tsena wa thupa”. Mo metlheng ya Setswana sa maloba, makgowa a ise a tle mono, ka thuto ya Sekeresete, ‘monna’ e ne e le yo o rupileng. Fa monna a ne a sa rupa, o ne a bidiwa ‘mosimane’ go ya go ile. O ne a nyatsega, a bidiwa ka maina a tshotlo, e bile a sa letlelelwe go tsaya dikgang le banna ba ba rupileng, le fa e le go ja nabo. Pele pele le go nyala o ne a sa letlwe go nyala a ise a rupe. Motho yo o sa rupang o ne a sa tshwanela go itse sepe se se diragalang kwa bogwera, go fitlhelela a ya teng. Tsotlhe tse di diragalang koo e ne e le ‘khupamarama ke tla swa nayo’; phitlhela, kgomo ya serotswana. Magwane/Mapodi Legwane kgotsa lepodi ke motho yo o fa gare ga bosimane le bokau. Mo Setswaneng sa maloba ba ne ba tswala metseto, mme go gongwe ba tswale le meithatheletswane - letlalo le le gatlhwang mo lethekeng, mme le felela fa godimo ga mangole. Mo maitseboeng magwane a ne a tsamaya ka digopa, a tlhame dipina, a di opele. Go gongwe ba. ne ba tlhama dipina tse ka batho bangwe mo motseng; mme le fa ba ka go opela, o ne o sa ka ke wa ba sekisa. Fa ba ne ba ka tlhokela mongwe yo mogolo maitseo, bogolo ba ne ba ka kgwathisiwa; go diragatsa polelo e e reng “legwane ga le seke”, le seane se se reng “kgomo ya mosimane ke e nkgwe”. Le gale magwane a ne a leka go itshwara sentle, gonne go ne go itsiwe gore ba ba tshwenyang, kgotsa ba itshupa fa ba rata tshetsanyana, ba ne ba bewa leswabi, mme e re motlhang ba ya bogwera badisa ba bona ba fete ba ba ikatametse ka moretlwa go feta ba. bangwe, ba ba otlhaela boitshwaro jo ba neng ba ntse ba itshwara ka jona. Setlhaku Magwane a ne a a tle a phuthane, mme a tswele ka fa ntle ga motse. Ngwana wa kgosi, kgotsa fa a se yo, mongwe yo mogolwane ka matsalo, ke ene a neng a nna tlhogo ya mophato wa magwane. jalo ke ene a neng a laela gore go phuthegwe. Fa ba tsena koo ba ikgaoganya ditihopha di le pedi; go be go rengwa matlhaku, a bopelediwa go dira molelwane fa gare ga ditlhopha tse. Fa go tliwa setlhakung jaana, go a be go kgetlilwe ngata ya dithupa.
Fa go sena go dirwa setlhaku jaana, mongwe le mongwe o somola thupa, ba be ba lebagana, ba tsenwe ke setlhaku fa gare. Ba tla be ba simolola go itaana ka dithupa tse go fitlhelela ba bangwe ba tlhanola direthe. Mo setlhakung se ga go tshwaranwe ka mabogo, e bile ga go yo o dirisang letswele. Ba ba kgonang go itshokela manokonoko a thupa, fa ba bangwe ba le botsa phokojwe, ke bona ditshimega kgotsa bommampodi.
Morago ga moo ba phuthana gape, ba tswe letsholo. Ba dira tlhako-ya- pitse, mme e nne e boe go fitlhela e kopana e dira lesaka, Lesaka le le tla nna le ngotlega le be le kgotlhagana, gore diphologolo tse di tswaletsweng ka fa teng di tle di bonale. Ka go se na kwa di ka tshabelang teng, di bolaelwa teng ka fa, ka melamu le dithobane. Go tloga foo di a rwalwa di isiwa kgotleng ya kgosi. Gape go eta go tshotswe le ngata ya dithupa.
Fa magwane a a fitlha kwa kgotleng a feta a di baya fa pele ga banna ba ba phuthegileng foo, a be a kgwatha. Kgosi e tla be e bitsa mongwe wa banna ba ba nonofileng, gore a kgwathe. E tla be e somola thupa mo ngateng e magwane a tsileng ka yona, e ya mo go ene. Fa e mo lesa ene o ya mo basimaneng ba ba kgwathileng. Le ene fa a lapa o bitsa yo mongwe, a mo logetsa, mme yoo le ene a theogele mo basimaneng; go fitlhelela ba felela. Fa ba sena go kgwathisiwa botlhe, ba a tsoga, ba opele, ba bine. Se e a be e le sekao sa gore ba kopa bogwera.
Fa e ka re kgosi e buisanya le bagakolodi ba yona ya fitlhela go se na sekgoreletsi sepe, e rebola gore go siame, bogwera bo ka bolola. Go ne go rupisiwa basimane ba dingwaga tse di lesome le bosupa go ya go tse di masome a mabedi le bongwe. Bana ba ba amuleng letsele le le lengwe ba ne ba sa tshwanela go rupa mmogo, le fa e bile ba sa siane ka sebaka sepe se seleele. Go ne go twe fa go ka dirwa jalo yo mogolwane o ka lwala, a ba a swa. Fa a sa swe, go ne go dumelwa gore monnawe o tia mo nwa moro wa godimo - ke gore a mo tseela tlhaloganyo. Le gale bana ba monna a le mongwe, mme ba tshotswe ke basadi ba ba farologanyeng, bona ba ne ba ka rupa mmogo.
GO BOLOLA GA BOGWERA[paakanyo | edit source]
Bogwera jo bosweu Malatsi a mabedi pele ga bogwera bo bolola basimane ba ne ba beolwa, gore ditlhogo tsa bone di nne borethe. Mo mosong wa letsatsi la go bololwa, magwane a ne a phuthegela mo dikgotleng tsa dikgoro tsa one; ba tswele metseto, ba bile ba tshotse melamu e ba e ipetletseng, kgotsa ba e betletswe ke borraabo. Fa ba sena go phuthega jaana ba a alašwa ka go tlhatlologana ga letsalo la bona - ba eteletswe pele ke morwa kgosana ya kgoro ya bona. Ba nna ba kgatshiwa ka seditse, ba be ba nathelwa tshitlho, ba e metsa. Tshitlho e e a be e tswa mo lonakeng lwa motse. Go dirwa jaana gore go se ka ga nna ba ba okamang ba bangwe fa ba tsena kwa mophatong kwa ba yang go rupela teng.
Dikgoro tse di farologanyeng di tla be di ya go kopanela kwa kgotleng e kgolo ya kgosi. Fa ba ya mošate jaana ba ya be ba dikaganyeditswe ke banna ba ba rupileng. Go eta go opelwa go ntse go twe:
“Ngwana wa mosadi a a sale Re ya marumong a kgomo Yo o salang a a sale Re ya marumong a kgomo”.
Fa ba opela jaana ba a be ba raya gore yo o se nang pelo ya senna a sale, fa bone ba ya go lebagana le diphatsa tsa bogwera.
Fa go sena go kgobokanwa mo kgotleng ya kgosi, basimane ba a bina, ba opela, mme morago ga sebakanyana ba tewe go twe ba kgwathe. Ba bewa mabele a kgomo fela, ba be ba tlogelwa. Le gale yo o itshikinyang ene o a okelediwa. Fa go na le mongwe wa bona yo o kileng a direla mongwe wa banna ba ba foo sengwe sa molemo, monna yoo o ka rola kuane ya gagwe, a e rwesa mosimane yoo a ntse a kgwathile jalo. Ka go rialo o raya gore ene a se ka a itewa, ka a na le tlotlo mo bathong ba batona. Go tloga fa ba a bolola, ba eta ba opela. Mophato Fa go sena go gorogwa kwa go yang go rupelwa teng, lefelo le mophato o tla agwang fa go lone le batlwa ke ngaka ka bola. Mophato o o agwa ke banna - ke go re ba bogwera jo bo alogileng la bofelo. Go apolwa naga, mme go agiwe logora lo lo kitlanyeng, ka matlhaku a a mebitlwa. Kgoro ya lona e leba kwa motseng. Go tlogelwa setlhare se segolo fa gare ga, logora lo, go dira moriti o banna ba bagolo ba tla nnang mo go one motshegare, fa magwera a ile letsomo. Go dirwa tsela, kgotsa mokgwatha, o tlhometswe dikota mo ditlhakoreng, mme o leba kwa setlhareng se segolo.
Mo logoreng, ka fa morago ga setlhare se segolo, go tlhongwa mokgoro, wa kgoro ya kgosing. Mo ditlhakoreng tsa one ke mekgoro ya dikgoro tse dingwe ka go latelana ga, tsone. Fa pele ga mokgoro mongwe le mongwe ke setlaagana se basimane ba kgoro ba robalang mo go sone. Ditlaagana tse tsona ga di rulelwe, mme basimane ba robala fela mo go tsona le fa pula e na. Godimo ga, moo go na le leiso le legolo la mophato otlhe, ka fa tlase ga setlhare se segolo. Ngaka ya bogwera e thaya maiso a, e be a thae le dintlha tse nne tsa logora lwa mophato go sireletsa bogwera mo diraing.
Molelo wa maiso a o ne o sa tshwanela go tima go fitlhelela bogwera bo aloga. Se e ne e le nngwe ya ditiro tsa makgajane kgotsa bagokane. Ba ke ba ba botlana mo banneng. Lefuti la molora wa maiso a le ne le bidiwa ‘phiri’. Go ne go etšwa mafuti a le mararo, mme a sekelediwe ka maboti/matlapa a maphaphathi. Leboti le le bewang la ntlha le ne le tshasiwa tshitlho. Dithotobolo tse di ne di tlogelwa fela, di sa phatlaladiwe, fa bogwera bo aloga: mme batho ba ne ba di sisimoga, ka ba. itse di alafilwe. Go ne go dumelwa gore yo o di kgomang di tlogetswe jalo o tla fetoga tshwene. Thulaganyo ya magwera Mo letsatsing la ntlha, fa banna ba bangwe ba aga logora, ba bangwe ba. rulaganya basimane ka go latelana ga dikgoro le dikgotla tsa bona. Ba ne ba tlhomaganngwa jalo mongwe le mongwe a itse gore botlhe ba ba fa pele ga gagwe ba bagolwane mo go ene ka matsalo. Se se ne se dirwa gore ba itse ka fa ba latelanang ka teng mo morafeng, le gore fa ba le kwa gae ba se ka ba ne ba gogagogana, go sa itsiwe yo mogolo le yo mmotlana ka seemo.
Go ne go tlwaelesegile gore basimane ba metse e mengwe ba tle go tsena bogwera mo motseng o o tla beng o rupisa ngwaga oo. Kgosi e e rupisang e ne e itsise dikgosi tsa metse eo, mme di romele bana ba metse ya tsona le badisa ba bona.
Ka ngwao ya Sekgatla, go ne go rupisiwa basimane ba Bahurutshe le ba gaMosetlha, fa ba le teng, pele ga go rupisiwa ba Bakgatla. Go ne go dirwa jaana ka go ne go twe Bahurutshwe le ba ga Mosetlha ba bagolwane mo Bakgatleng ka ditso le ngwao ya Setswana. Morago ga moo go ne go rupisiwa ba Bakgatla, ka go latelana ga matsalo a bona, go tloga ka ba bogosing. Thupiso Letsatsi la bobedi bogwera bo sena go bolola, basimane ba ne ba rupisiwa. Tiro e e ne e dirwa ke ngaka ya mophato le rrathipana kgotsa motsholathipa. Rrathipana o tshwanetse go nna motho yo o diatla dintle, jaaka a tla be a bonetswe mo dikgomong - ditshikela tsa gagwe di se ke di bolawa ke letshwagolo.
Basimane ba tlhomagana ka thulagano e e setseng e boletswe fa godimo. Ngaka e sala rrathipana morago, e ete e tshasa tshitlho fa a segileng teng. Matlalonyana a a kgaolwang a neelwa ngaka, yo e reng morago ga tiro yotlhe a a phuthe, a a tshube, mme a tlhakanye molora wa one le mafura go dira tshitlho. Tshitlho e e ne e tsenngwa mo lonakeng, mme lo ye go neelwa kgosi, ka e le yona rramagwera. Letsatsi le le latelang, tshitlho e e tshasiwa mo metheong ya dithotobolo tsa molora wa mophato. Gape go ne go alafiwa bogwera jo bo latelang jo ka yona, pele ga bo rupisiwa.
Fa mongwe wa basimane a ne a ka swa a rupisiwa jaana, o ne a fitlhwa lona letsatsi leo, gaufi le leiso la setlaagana sa kgoro ya ga gabo. Loso lo e ne e nna sephiri, mo le rraagwe tota a neng a sa tshwanela go rothisa mmutla madi mo go mmamosimane. Dijo tsa gagwe di ne di amogelwa fela, mme di fete di kgaoganngwe ba kgoro ya ga gabo. Tsamaiso Basimane ba ne ba nna kwa botlhaolelong koo dikgwedi di le tharo. Mo sebakeng se ba tlhokomelwa ke makgajane kgotsa bagokane - badisa ba dikgoro tsa bone. Makgajane a a ne a sa tshwanela go robala kwa gae, kgotsa go kopana le basadi. Motho o ne a ka kgwathisiwa kgotsa a atlholwa kgomo fa a ne a ka lemogwa a itlhokomolositse moila o.
Kgoro nngwe le nngwe e ne e na le monnamogolo, yo o bidiwang molobe - ka Sekgatla. O ne a tlhotšhwa ka go bonwa a na le kitso e e kgotsofatsang ya molao le ngwao ya Setswana. Molobe wa kgoro ya kgosing e ne e le ene ‘mogokgo’ wa balobe ba dikgoro tse dingwe; ke go re o ne a ba okametse; e le ene a fang ditaelo tsa se se dirwang letsatsi le letsatsi. E ne e le ene a tlhokometseng go tlhaba le go aba dinama. Kgosi le borrabasimane ba ne ba ka etela mophato, mme ba ne ba sa tshwanela go nnela ruri teng. Dijo tsa magwera Basimane ba ne ba a ja bogobe jo bo tswang kwa magabone. Borrabasimane kgotsa bomalomaabasimane ba ba tswang kwa metseng e e kgakala ba ne ba romela dikgetsi tsa mabele kwa kgosing ya motse o o rupisang, mme go bonwe ba ba ka ba apeelang. Ba motse bone ba ne ba apeelwa ke bommaabo, ka dipitsa tse di kgethegileng, le maiso a a lebaganyeng bone fela. Fa go ne go rupa leitibolo, batsadi ba gagwe ba ne ba sa tshwanela go ja bogobe jo a bo apeetsweng, go twe ba ka mo tshereanya.
Fa bogobe jwa gagwe bo budule, bo, tsholelwa mo mogopong o a tlholang a jela ka one fa a le mo gae. Bo tshwanetse go tsholwa le go isiwa bo sa le bolelo. Go ne go isiwa dijo gabedi ka letsatsi mo mosong, fa dikgomo di bolola; le mo maitseboeng, fa di goroga.
Basadi ba kgoro e le nngwe ba ne ba tsamaya mmogo, mme ba fete ba eme fa setlhareng se ba tla beng ba laetswe go letela fa go sona. Magobe a a feta a tsewa ke bagokane/makgajane, ba ye go a ntsha, mme ba buse megopo e. Basadi ba fa ba tsena kwa gae ba tlhatswa megopo e, mme ba e beele kwa thoko. E ne e le moila gore bana ba e kgome, kgotsa ba e dirise.
Basadi ba ne ba ka nna ba tsisa bojalwa, fa bo le teng, mme bo ne bo nowa ke banna ba bagolo fela, e seng magwera kgotsa badisa ba bona. Legwetla fa le le teng le lona le ne le amogelesega, mme e le la banna fela.
Rramosimane kgotsa malomaagwe o ne a ka ntsha kgomo kgotsa podi, gore e tlhabelwe magwera. Fa e sena go begwa kwa go ‘mogokgo’ e neelwa bagokane go e tlhaba, mme e jewe ke ba kgoro ya yo o tlhabisitsweng. Kgosi le yona e ne e a tle e ntshe dikgomo kgoro nngwe le nngwe e bona kgomo. Kgomo nngwe le nngwe fa e sena go ralwa e tshwarwatshwarwa ke ngaka; e dire moswang wa yona, e be e kgatshe nama yotlhe ka metswako ya yona. Se se ne se direlwa gore fa e ka re bosigo mongwe a re o tla go tlopola moswang o, di ye nae.
Pele ga basimane ba a ja ba ne ba tlhapa diatla, mme ba je ka go tlhakanela. Fa ba fiwa nama ba ne ba ema ka go tlhomagana, mme e re mongwe le mongwe a ntse a abelwa jaana, a ete a logediwa ka thupa. Thulaganyo ya letsatsi le letsatsi Morago ga thupiso basimane ba ne ba fetsa malatsi a le mane ba nna fela mo ditlaaganeng, ba ikoka. Go tloga ka letsatsi la botlhano ba simolola go ne ba tswa ba tsamayatsamaya kwa ntle. Ba ne ba fiwa molemonyana o o boupi gore ba o phaphathele mo dinthong tsa bona. Le fa o baba, ba ne ba tshwanela go o itshokela. Yo ntho ya gagwe e leng botlhoko thata mo a palelwang ke go tsamaya, o ne a tshwanetse go tswa le ba bangwe mo setlaaganeng, mme e re sekgalanyana go tswa fa go sona a nne fatshe, fa ba bangwe ba tsamaela kgakajana. Go ne go twe fa a ka sala mo setlaaganeng ntho e tla etegela.
Mo malatsing a a ntlha, basimane ba ne ba rutwa dipina. Dingwe tsa tsona e ne e le tse ba ikgothatsang ka tsona, gore le fa ba le mo ditlhabing jalo, fela botlhoko bo tloga bo fela, dintho tsa bona di fola. Nngwe ya dipina tse ba neng ba itiisa ka tsona ke e e reng:
“Majwe ke ale A ntshitse ditlhogo, Re a a atamela”.’
Bommabasimane ba ne ba ba romelela sedibelo, se tsentse mafura, mme a fete a tlhakanngwe le molora. Mo bosigong, pele ga ba ya go robala ba ne ba itlotsa ka motswako o. Fa mafura a fela a ne a tsisiwa gape go tswa kwa gae.
Basimane ba ne ba tsosiwa phakela, mme ba ya kwa nokeng go tlhapa. Fa ba bowa koo ba tla ka metsi le dikgong tsa molelo wa mophato ke go re wa leiso le legolo. Go tloga foo bagokane ba ya go tsaya dijo. Fa ba sa ile koo, basimane ba kgobokana ka fa tlase ga setlhare se segolo, go rutwa molao ke mogokgo wa mophato. Fa ba sena go rutwa jaana, ba a bediwa, mme ba boele kwa melelong ya ditlaagana tsa bona. Ba feta ba itlotsa ka mafura a bona, ba be ba a ja.
Morago ga. dijo basimane ba tswela kwa nageng le badisa ba bona. Ba tsamaya ka digongwana tsa dikgoro tsa bona. Mosimane wa bofelo go tswa mo setlaaganeng sengwe le sengwe o tshwanetse go tswa ka logong lo lo tukang. Logong lo lo tshwanetse go ya lo be lo bowe lo ntse lo tuka. Se ke sekao sa botshelo jo bo nonofileng jwa basimane.
Kwa nageng koo ba dira matsholo, mme ba bolae diphologolo tse di tshwanang le mebutla, diphudufudu, diphoti, jalo jalo. Gape ba eta ba rutwa dikoma ba be ba ikgakolole le melao e ba e rutilweng, ka go e boelela. Ba opelela kwa godimo gore batho ba se ka ba ba wela ba sa ba bone. Le gale fa go ne go itsiwe gore bogwera bo bolotse, batho ba ne ba tila matsamaelo a jona.
Matsholo a a bowa mo tshokologong, mme se ba tlang ba se bolaile se begelwe mogokgo wa balobe; dinama tseo di tloge di neelwe banna go di apaya ba be ba di ja. Basimane bone ba ne ba sa itatswe sepe sa nama e. Morago ga moo bagokane ba ya go tsaya dijo. Fa ba sa ile koo, basimane ba kgobokanngwa ka fa tlase ga setlhare se segolo, ba rutwe molao, ba be ba logediwe ka thupa gore molao o o tsene. Go tloga foo ba a ja; ba be ba opela, ba bina, pele ga ba robala. Thuto Basimane ba ne ba rutwa melao, dikoma le meepelwane. Dikoma ke dipina tsa. ntwa; mme meepelwane yona ke tsa phenyo. Go gongwe molao o ne o rutwa ka dipina kgotsa ka diane. Bokao jwa yone bo ne bo itsiwe ke one magwera le badisa ba bona fela, e seng batho ba ba sa rupang. Mogokgo o ne a ka bua molao, le tlhaloso ya ona; a be a nna a o boelela go fitlhelela botlhe ba re ba o tshwere e bile ba a o tlhaloganya; ba re ba tla o gakologelwa. Go tswa foo ba a kgwathisiwa, gore molao o tsenngwe mo go bona ka thupa. Morago ga moo ba ya go o ikgakolola kwa ditlaaganeng tsa bona, moso le maitseboa, ba tlhokometswe ke molobe wa kgoro ya bona le bagokane ba bona.
Ba ba sa tshwareng ka pela, kgotsa ba palelwa ke go o tlhalosa sentle, ba a itewa, go fitlhelela ba o tshwara. Morago ga malatsi a mane o ntse o boelelwa, ba rutwa o mongwe. Fa go ya kwa bofelong, morwa-kgosi o ne a bidiwa a le esi, go twe a boelele melao yotlhe e ba e rutilweng. Morago ga moo o a kgwathisiwa, gore a e tshegeletse ruri. Kgosi le yona e a ne e tla go laya basimane, e ba ruta ka fa ba tshwanetseng go itshwara ka teng fa ba le banna. Thuto ya bona e ne e akaretsa dintlha tse:
(a) Go tlotla bagolo, bogolo jang batsadi ba bona. (b) Go disa le go tlhokomela dikgomo tsa ga bona sentle. (c) Go tlotla le go ikobela bomogoloabona. (d) Go sa tlogele dikgotla tsa borraabo, le ditshika tsa bona, ba ya go aga go sele. (e) Go tsoga phakela, fa ba le kwa gae, le go gotsa molelo kwa kgotleng. (f) Go tila go tsamaya le bana ba ba se nang maitseo, ba ba lonyatso mo bagolong, gonne ba ka ba senya. (g) Tirisanyo e e tshwanetseng le basadi. Ba ne ba laiwa gore ba se ka ba kopana le mosadi a le mo setswalong; a ithwadisitswe ke monna o sele, kgotsa a sa tswa go senyegelwa. Gape ba ne ba laiwa gore ba se ka ba ratana le basadi ba batona mo go bona.
Kaloso Morago ga diterna tsotlhe tse di kailweng fa godimo, jaanong go ipaakanyediwa gore bogwera bo tle bo aloge. Go sugwa matlalo a dihutshane tse di neng di ntse di tlhajwa, le a diphologolo tse dineng di ntse di bolawa mo letsomong, go direla basimane merepo le megaswana dikojwana tse ba tla di aparang fa ba aloga. Mo sebakeng se bommaabo ba romela mafura le letsoku le basimane ba le itlotsang fa ba ya go robala. Mo malatsing a a bofelo ga ba tlhole ba bediwa, go tewa gore e re ba aloga mebele ya bona e be e le borethe.
Mo sebakeng se mosimane mongwe le mongwe o rutwa go itlhamela leboko, le go le boka. O nna a itlhokotsa fa ba le kwa letsomong. Bagokane ba ba thusa fale le fale, mme tlhamo e tshwanetse go nna ya mosimane ka sebele.
Mo mosong wa letsatsi la bafelo ‘ basimane ba ne ba laelwa go itlotsa letsoku, le go apara diaparo tse ba di roketsweng. Ba tlhomaganngwa ka thulagano ya bona fa leisong la mophato, mme ba tshasiwe tshitlho ka go tlhatlologana ga bona. Dithotobolo kgotsa diphiri, ga mmogo le maiso, di tshwarwa ke ngaka ka melemo ya teng; go simololwa ka leiso le legolo la mophato. Go tswa foo basimane ba rulaganngwa ka fa ntle ga logora lwa mophato. Molobe yo mogolo mogokgo o ba bolelela gore jaanong ke banna, bosimane jwa bona bo sala mo mophatong. O goa a re:
“Bosimane bo setse, Bo sala bo dikadikwa kwa mophatong!”
Kgosi le bagolwane ba motse ba a ba laya, kgosi e be e bolela leina la mophato wa bona. Bana ba malata a kgosing ba bolelelwa tiro ya bona go tlhogo ya mophato o o alogang o. Yo o mo tsholelang metsi fa go iwa letsholo o neelwa modutwana o o dirilweng ka letlalo. Yo o mo tsholelang dikobo le ene o neelwa dikobo di se kae.
Mo tshokologong ya lona letsatsi le go a bothologwa. Basimane le banna ba bagolwane ba tloga pele, ba eta ba opela dikoma. Basimane ba ne ba laelwa gore ba se ka ba be ba gadima. Bagokane bona ba ne ba sala kwa morago, go sala ba tshuba logora le mokgoro, gore go se ka ga sala sepe, fa e se molora fela. Segopa se se tlogileng pele sele se feta se emela bagokane ka fa ntle ga motse. Fa bagokane ba sena go goroga, motlhape otlhe o tsena ka motse, o opela. Banna ba bangwe ba tswa kwa motseng go tla go kgatlhantsha le go opela nabo.
Fa mosimane mongwe a swetse kwa bogwera, rraagwe kgotsa mongwe wa losika lo lo gaufi o tla a rwele sedibelo se go neng go rometswe mafura ka sona, a feta a se tšhwetlela fa kgorong ya ga gabo mosimane yo o suleng, a be a boela kwa kgotleng ka setu. Ka go rialo mmaagwe o tla be a itse gore go diragetse eng. Morago ga selelo sa ntlha sa khutsafalo, o a didimala. Letsatsi le le latelang ke gona ene le ba losika ba ka simololang go hutsafalela ngwana wa bona ka mokgwa o o tlwaelesegileng.
Jaaka magwera a feta a raletse motse, basadi ba a be ba gomile tsela ya one, ba opela, ba duduetsa. Basetsana ba makgarebe ba a be ba tlhapile, ba kgabile, ba bile ba itloditse ka mafura gore ba phatsime. Mophato o o leba kwa mošate, kwa o fitlhelang kgosi le bagolwane ba motse ba o letile. Fa ba tsena ka kgotla badisa ba magwera ba opela ba re:
“Bana ba lona ke bao, A ga lo a re re ba jele, Ba tseyeng, ke bao, A ga lo a re re ba jele, Ke bao, ke bao, A ga lo a re re ba jele”.
Fa ba sena go opela jaana ba nna fatshe ga mmogo le magwera; ba apesitswe ke meduduetso e e boitshegang. Kgosi e tla be e ema e dumedisa magwera, e ba gatelelela gore ga ba tlhole ba le “basimane”, jaanong ke “banna”. O bitsa mongwe wa bagakolodi ba gagwe go begelela kokoano e e foo leina la mophato o mošwa o. Ba bolelelwa gore ga se banna ka go bo ba le dingwaga tse di rileng. Ga se banna ka go bo ba tswa go bolawa ke serame le dipula kwa lebololong. Ga se banna ka go bo ba ntse ba tshelela mo thupeng. Nnyaya!
Ke banna gonne ba tla ba rutegile. Ba tla ba itse molao le tsamaiso ya segabone. Ba rutilwe go tlotla ngwao ya bone; ditlwaelo, melao, meila le ditlamego tsa bona mo morafeng, ga mmogo le ditshwanelo tsa bona le tsa ba bangwe. Godimo ga tsotlhe tse, ba tia ba gamogile ditlhaloganyo; ba tlhometse marumo go lebagana le botshelo. Ba rutilwe go itshokela mathata, le go itse gore “sa mosima se bonwa ke yo o thata”, le gore “phokojwe go tshela yo o dithetsenyana”. Ba tla ba rutilwe gore “sa monna ga se tshabelwe, ga twe ke mono wa koto”, le gore “kgobakgoba e a ikgobokanyetsa, phatlaphatla e a iphatlalaletsa”.
Moragonyana ga go laiwa jalo go a phatlalalwa. Badisa ba tsaya magwera, a bone go ya dikgotleng tsa dikgoro tsa bona. Koo ba fitlhela ba baakanyeditswe dijo; mme pele ga ba a ja, mongwe le mongwe o boka leboko le gagwe, le a le itlhametseng kwa bogwera. Se se ne se itumedisa thata se kgatlha banna-bagolo le batho ka kakaretso.
Go boela gae mo go ne go bidiwa gore bogwera bo a aloga. Go tloga fa basimane ba ba bidiwa dialogane, makolwanyane, kgotsa batsokwane; go tewa go re “ba ba sa tswang go rupa”. Malatsinyana a a latelang ba tla be ba robala mo mekgorong ya dikgotla tsa bone; ba sa ntse ba itlotsa letsoku. Mo mosong ba ya go ja kwa magabone, ba be ba bolotsa dikgomo. Tshokologo fa ba sena go gorosa ba ka etela ditsala, mme ba itisatisa natso.
Morago ga tshipi ba busediwa kwa merakeng. Ka nako e, ba ba neng ba tswa mo metseng e sele ba a be ba neetswe banna go ba busetsa magabone. Taolo e e tswa mo kgosing. Bogwera jo bontsho Bogwera jwa ntlha jo go sa tswang go buiwa ka ga jona bo bodiwa bogwerajo bosweu. Leina le le tswa mo takeng e tshweu e basimane ba ntseng ba e itshasa kwa mophatong. Kgato ya bobedi ke ya bogwera jo bontsho, kgotsa setsho/sentsho; diphirwa, kgotsa bophirwa. Kgato e yone e ne e tla dikgwedi tse thataro morago ga bogwera bo aloga. Yone e ne e tsaya malatsinyana fela.
Jaaka kgosi e tla be e laotse, basimane ba ntshiwa kwa merakeng, ba busediwa mo gae. Ka letsatsi le le beilweng, e tla re ka maphakela a magolo badisa ba bona ba tlhabe mokgosi: “ba ba bolawang!” kgotsa ba re “swela ntle!” Ka go utlwa jalo basimane ba kubugela kwa mošate, kwa ba tshwanetseng go be ba le teng ka makuku. Go tswa fa kgotleng ba tsewa ke makgajane le banna ba bangwe, go tswela kwa nageng, ba eta ba opela. Fa ba tsena koo ba feta ba laelwa go boelela melao e ba e rutilweng kwa bogwereng jo bosweu. Tshokologo, ba boela gae, ba tla ba opela dikoma. Ba ya go robala kwa dikgotleng tsa dikgoro tsa bona.
Moso o o latelang ba tsogela gape kwa nageng. Ba feta ba batla setlhare sengwe ba se reme, ba be ba se fotlha dikala, ba se kwatabolotsa le makwati. Gantsi go ne go rengwa setlhare sa mosu. Go tloga foo ba nna ba gatlha kota eo ka makwati a setlhare sa mooka, ba tlogela dipaka fa gare ga megatlho eo. Dipaka tse di tlogetsweng tseo, di tla be di babolwa ka bojang gore di nne dintsho. Kwa bofelong ba bofolola makwati ao, jalo kota e sale e le mmala wa pitse ya naga.
Mo bosigong jwa letsatsi le le latelang, magwera a rwalela kota e kwa lesakeng le le fa kgotleng ya kgosi. Lesaka le le a be le kgwasitswe, gore basadi ba se ka ba bona se se diragalang ka fa teng. Kota e fa e sena go tshasiwa tshitlho ke ngaka, e tlhongwa mo gare ga lesaka. Magwera a tla lala a e opelela go fitlhelela bosigogare, ba be ba ya go robala.
Ka moso fa go tsogwa go fitlhelwa kota e eme mosopa mo gare ga lesaka. Fa batho ba gakgamala gore e tswa kae, banna ba ba raya ba re “e nnyetswe ke kgorno”. Ka go nna jalo kota e e ne e bidiwa monnyelakgomo, kgotsa mannyelwa ke kgomo. Morago ga monnyelakgomo, kgosi e ne e laela dialogane tse go ya letsomo. Se e ne e le yona tiro ya bona ya ntlha ya semphato. E ne e bidiwa go i1a, kgotsa moilo. Morago ga letsomo le kgosi e bitsa lebatla, mme e laole gore “a diphokwana di neelwe”. Go rialo e rebola gore ka jaana basimane ba jaanong e le banna, ba lokologile go ka nyala. Fela go ne go tlamega gore go nyale moeteledipele wa mophato pele. BOJALE Bojale go tewa thupiso ya basetsana. Yone e ne e direlwa mo motseng, mo malwapeng a a kgethegileng, a bile a sireleditswe thata gore bafeti-ka-tsela ba se ka ba bona se se diragalang ka fa teng. Thupiso ya basetsana yona e ne e simololwa ka go ba netla go ba tshwaya fa pele, ka fa seropeng sa leoto la moja; kwa kutung ya sona. Fa dintho tsa bona di sena go fola, ba ne ba nna nako e ntsi ya bona kwa nageng, ka fa ntle ga motse. Kwa ba tlholang teng koo ba rutwa ke badisa ba bona, e bong masoko. Thuto ya bona e ne e akaretsa dintlha tse:
(a) Thuto ka ga bosadi (b) Ditiro tsa lelwapa le tsa kwa masimo (c) Tirisanyo ya monna le mosadi (d) Boitshwaro jo bo siameng mo banneng (e) Maitseo a a siameng a setho
Mo maitseboeng ba ne ba bina, ba opela. Ba ne ba itshasa taka e tshweu mo mmeleng le mo difatlhegong, mme ba. apere mesese ya letheka, e e logilweng ka lotlhaka. Gape ba ne ba ithatheletsa lothaka lo mo dimpeng. Gantsi go ne go dirisiwa lotlhaka lwa mabele. Mo maotong le mo mabogong ba na ba rwala matlhao. Fa ba ntse jaana ba ne ba bidiwa borramapololo.
Jaaka basimane, basetsana ba le bona ba ne ba ikatamediwa ka thupa, gape ba rutwa go itshokela mathata a botshelo, le go sa tlole meila ya Setswana. Banna ba ne ba sa tshwanela go atamela fa mophatong. Fa ba ka raelesega, ba ne ba itewa ka dithupa tsa mokgalo, ke borradikgaratlhana. Ba ke basadi ba ba disang bojale, ba ba aparang ka tsela e e dirang gore ba se ka ba lemotshega gore ke bomang. Ke bona ba ba tsamayang ba disitse borramapololo fa ba ya nokeng, le mo mesepeleng e mengwe.
Fela jaaka go diragala kwa bogwera, dilo tsotlhe tse di dirwang mo bojale ke phitlhela, kgomo ya serotswana. Di itsiwe ke bona fela ba ba mo mophatong.
Kaloso Fa bojale bo aloga, basetsana ba ba bolelelwa gore jaanong ke basadi. Ba ne ba tiisediwa gore ba bidiwa “basadi” gonne ba tla ba. rutilwe molao le ngwao ya segabone. Ba tswa go rutwa gore botshelo ga se mašwi le dinotshi; bo dingalo, mme bo batla motho a ikemiseditse go emelana najo le go bo itshokela. Ba tswa go rutwa gore bosadi jwa bone bo tla bonwa ka mokgwa o ba itsholang ka one, le bopelokgale jo ba kgonang go itshokela mathata a botshelo ka jona.
Leina la mophato wa dialogane tse, le lengwe fela le le le tla beng le reilwe dialogane tsa bogwera jwa one ngwaga oo. Ka go nna jalo, bojale jo ke mophato o le mongwe le bogwera jwa ngwaga oo ke dithaka. KGALO YA THUPISO Bakgadi ba thuto ya tlhago ya Setswana ba atisa go remelela mo ntlheng e le nngwe fela, ya go re barupi ba kgaolwa dikarolo dingwe tsa mmele, le mororo go se na bongaka jo bo tlhomameng go ba tlhokomela go tloga foo. Go ya ka bakgadi ba, se ke sone maikaelelo a magolo a bogwera, kgotsa go rupisa ka kakaretso. Ba re bana ba a sotlwa, e bile ga ba fiwe dijo tse di nonotshang mmele. Go bisa go itse go a latlha.
Ga go tle mo bakgading ba, go botsa ba ba itseng, gore tota batlapele ba ne ba bonyeng mo thupisong, se ba neng ba durnela gore se ka thusa mo kagong ya setšhaba sa ka moso. Ga ba botse gore maikaelelo a magolo a go rupisa e ne e le eng. Ba tsewa fela ke ‘ga e a lala...’, gore bogwera kgotsa bojale ke dilo tse di kwa morago, tse di supang go tlhoka tlhabologo. Fa o ka botsa gore ‘tlhabologo’ e go buiwang ka ga yone e e raya eng, o tla bona dikarabo di le kana ka thapo tsa loselo. Batho ba sia le dingwao le mekgwa ya ditšhaba di sele, ba itlhoma ba le mo tseleng ya kgatelo pele. Ba gopola gore fa ba latlha segabone, ba inyatsa, ba inaakanya le ngwao le ditsamaiso tsa seeng, ke gone fa ba ‘tlhabologa’.
Tatlhego ya thuto ya tlhago Go phuaganngwa ga thuto ya Setswana ya tlhago, boemong jwa go tokafadiwa le go tlhabololwa gore e tshwanele e be e amogelesege mo botshelong jwa segompieno, go latlhetse Batswana moko wa boleng jwa bona, le isago ya bana ba bona le segabona. Ka go latlha thuto e gotlhelele, re latlhile motlhala o re neng re o neetswe ke batlapele, go kaela bana ba rona tsela ya botshelo, go ba ruta go tlotla segabona le go itlotla. Maswabi a magolo ke gore ga re a e emisetsa ka sepe; jalo re tlogetse bana ba rona ba paputla mo setaataeng. Re nnetse go ngomoga pelo fela, re ntse re re ‘bana ba gompieno ba a re ... ; ga ba re ...' jaaka ba maloba.
Re tlhoka go itse gore ka thuto ya maloba, bana ba ne ba segelwa melelwane; go fatlhoga le go aloga ga bona go tshwaetswe ka dipaakane tse di bonalang, tse di tlhaloganyegang, tse di popota. Go ne go na le nako e ngwana wa mosimane a neng a tewa go twe: “go tloga gompieno o monna, jaanong o ka re ... ; le gone o ka se ka wa re ... !” Fela jalo le ka wa mosetsana. Ngwana o ne a itse gore mogolo mongwe le mongwe ke motsadi wa gagwe; o ka mo otlhaya ka phuthologo fa a dira phoso.
Ka go rialo bana ba ne ba itshwara ka maitseo a a amogelesegang mo morafeng otlhe, le mo setšhabeng ka kakaretso. Ba ne ba aga ba ikgabeditse mo boitshwarong jwa bona. Ba ne ba itse gore ‘nxa’ ya mogolo ofe kapa ofe ke phutso dineelelo. jalo ba ne ba tila phutso e ka go itshwara sentle. Gape boitshwaro jo be ne bo bopaganya batho, bo ba dira boorrammogo. Ke ka moo go tweng’motho ke motho ka ba bangwe’, go be go twe‘moroto wa esi ga o ele’,go be go nne go twe ‘kgetsi ya tsie e kgonwa ke go tshwaraganelwa’. Bana ba ne ba itse gore ‘ngwana yo o sa utlweng molao wa batsadi o tla utlwa wa manong’;ba itse gore ‘ngwana o sa utlweng o thanya lomapo lo le tsebeng’,le gore ‘phudufudu ga e tlhatlhelwe, mme lemipi la yona le fetwa, ke la podi’. Bana ba ne ba rutwa go emelana le botshelo ka bopelotelele le bopelokgale, ba ikgapha mo dikotsing.
Mo thutong ya segompieno, e go tweng ke ya tlhabologo, re na le eng se se re thusang go raya ngwana re re “go tloga gompieno o monna, kgotsa o mosadi... ?” Re na le motlhala ofe o re kaelang bana ka one gore ‘go a twe jaana, ga go twe jaana ... ?” A thuto ya rona ya gompieno e dira sengwe ka go betla botho jwa ngwana, go mo dira motho yo o botho; yo o ipelang ka se a leng sona? A e mo ruta gore a ithate jaaka a ntse; a itlotle; a tlotle segagabo, se se mo dirileng gore a tlholege a le jaaka a ntse? Kampo e mo dirile gore a inyatse; a itshwabele; a iphutse go be a le montsho, a bua puo e a e buang?
Re tshwanetse go ipotsa gore fa bana ba rona ba ikgatlha thata fa ba bua Sekgowa, le ba le bosi tota, kgotsa ba kwalelana; gore fa ba tsaya gore go itse Sekgowa go go dira ‘motho yo o botoka’; gore fa ba itshasa ditlôlô tse di feletsang di ba kgobotse matlalo, ba ntse diphisetso; gore fa ba a tle ba reke ‘meriri’ ya maitirelo, ba e rwale mo ditlhogong; fa ba a nwa majalwa, ba goga metsokwe ba sa ntse ba buduletse; bana ba tshola ba bangwe; bana ba sa tlhole ba tlotla bagolo re - le kwa ga Mmapereko, kwa Boswaapeba tota matsapa di a tsaya kae. Re tshwanetse ra ipotsa gore ke eng bana ba babotlana ba itshwaetsa ka dikgole, bangwe ba je mere e e bolayang. A jaana ruri re se ne re di tlhaolela di bekerwe, fa ga jaana re tlogetse lesomo go itsamaisa; mo pakeng e e diphatsa ya kopakopano ya dingwao le ditso? Mang ba ba nang le matlho ga ba di tshware teu, gore ba nne ba re ‘ga se koo, tsela ke e! Kgang-kgolo ke gore re tla tsoga re botsa mang, gore ‘tsela re e tlogetse fa kae’, fa go sa ipotse rona gompieno! Rona. Gone gompieno jaana!
Lekgotla la Tshekatsheko ya thuto mo Botswana, le le setseng le umakilwe fa godimo, le gakolola gore ‘thutego go tewa fa motho a ipaakanyeditse go emelana le botshelo, a itshepa, a na le tumelo ya gore o ka kgona; e bile a itse pharologanyo fa gare ga molemo le bosula!
Kgomotso le tsholofelo ya rona di tswa mo tshikhinyong ya Lekgotla le, gore ngwana fa a aloga mo sekolong sa magare, a be a huparetse kitso le kgatlhegelo ya ngwao, puo, dipina tsa Setswana le maungo a ngwao ya Setswana; jaaka dilwana tse di betlwang le tse di logwang.
Ga go twe thuto ya maloba e busediwe jaaka e ne.e ntse; ka bogwera le bojale. Ga go twe bana ba tswale ditshega le makgabe. Ga go twe go boelwe go bopelwe ka mmu le boloko, go dilwe malwapa jaaka maloba. Nnyaya! Dipaka di fetogile, mme ga go yo o ka emang diphetogo pele; a etsa motho a leka go busetsa metsi a noka kwa leitlhong la yona. Mo e tla be e le go ithala ka thipa mpeng.
Potso ya botlhokwa ke gore a re tlhomamisa gore mo thutong ya maloba ya Setswana go ne go se na sepe se se ka beng se re tswa thuso gompieno mo kgodisong ya bana ba rona? A go ne go se na jaaka e ka tlhabololwa. go dira. gore e tsamaelane le matshelo le ditsamaiso tsa segompieno tsa pudulogo le tswelelopele? A go ne go se na sepe mo go yone se re ka beng re setse ka sone go nonotsha thuto ya segompieno? A go re humisitse mewa le dipelo go e tsaya, re e furunyetsa kwa mananeng? A ka go e latlha re be re e nyonya, re amogetse sengwe se se botoka tebang le kago le kgodiso e e lolameng ya botho jwa bana ba. rona? A thuto ya gompieno e oketsa botho jwa bana ba rona kgotsa e a bo nyeletsa? A mo dingwageng tse di masome a mane,kgotsa a matlhano tse di tlang bana ba rona ba tla be ba ipela ka Botswana jwa bona; BoAferika jwa bona; kgotsa e tla be e le Makgowa a mantshonyana, mo lefatsheng la Botswana, le la Aferika?
Kgangkgolo fa ke gore a thuto e nne e e bopang botho jwa ngwana boene jotlhe, e seng e e lebileng fela gore e mmetlele go nna motlhanka, go nna modiredi; jaaka o ka re thuto ga e kgone go betla motho go ikemela ka nosi - a ipela a ba a ikgantsha ka boene. Motho yo o rutegileng e nne yo o sobegileng, yo o rekegelang ba bangwe le ditsabone, a ba tlotla go bo e le batho, e seng ka go bo e le bosemangmang. O tshwanetse go tlhaloganya gore kwa ntle ga maitseo a a laolwang ke ngwao ya Setswana, matsapa a thuto ya gagwe ke lefela la mafela.


c: text/html

text:
Sekai ka Kanojou Erabenai
เรื่องย่อ Sekai ka Kanojou Erabenai
ไม่มีเรื่องย่อของ Sekai ka Kanojou Erabenai
คำที่เกี่ยวข้อง Sekai ka Kanojou Erabenai
Sekai ka Kanojou Erabenai, อ่าน Sekai ka Kanojou Erabenai, อ่านการ์ตูน Sekai ka Kanojou Erabenai, อ่านการ์ตูนออนไลน์ Sekai ka Kanojou Erabenai, มังงะ Sekai ka Kanojou Erabenai, Sekai ka Kanojou Erabenai แปลไทย, Sekai ka Kanojou Erabenai TH, Sekai ka Kanojou Erabenai อัพเดทล่าสุด, Sekai ka Kanojou Erabenai manga, Sekai ka Kanojou Erabenai ตอนที่, Sekai ka Kanojou Erabenai ch., ดาวน์โหลด Sekai ka Kanojou Erabenai, Download Sekai ka Kanojou Erabenai, อ่าน Sekai ka Kanojou Erabenai ก่อนใครได้ที่ KingsManga ราชาการ์ตูน

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Metse ya Batswana ga e a tlwaelega mo borwa jwa Afrika ka ntlha ya bogolo jwa yona jo bo golo fela bo subêletshegile, seno ke ditlamorago ka bontlhabongwe tsa tikologo ya yona e e kwakwaletseng. Ka bonnete mo tshimologong ya bogare jwa ngwagakgolo wa bo-19, metse mengwe ya Batswana, e e neng e kitlane go feta ka ntlha ya mabaka a tshireletso, e ne e tletse batho go feta Cape Town, toropokgolo ya bokoloniale e e kgolo go gaisa mo borwa jwa Afrika ka nako eo.
Mo malobeng go ne go sa makatse gore maloko otlhe a morafe a dule ka go kokoanya mo motseng o o gaufi le kgosi. Dikgosi dingwe di ne tsa busa metse e e mabapi, ka go thopa lefatshe le ka go aga metse ya palo e e kwa godimo ya batho ba di ba tlisitseng ka fa tlase ga puso ya bona.
Lelapa, le le nang le bokao jwa setso le jwa legae, ke karolwana ya morafe e potlana go gaisa, gantsi ke monna, mohumagadi wa gagwe le bana ba ba sa nyalang, fela gantsi le akaretsa barwa ba ba nyetseng, le barwadi tota, balekane ba bona le bana. Malapa gantsi a ne a na le ntlo ele nngwe kgotsa go feta le dintlwana tsa polokelo mo jarateng e e dikaganyeditsweng ke legora la lotlhaka kgotsa logong, kgotsa lebota la mmu. Balekane ba ba nyalaneng gantsi ba ne ba arogana ntlo le bana ba ba nnye.
Bana ba ba mo legatong la moroba ba bong ka bobedi ba arogana ntlo, mme bagolo ba ba iseng ba nyale ba ne ba kgaoganngwa ka bong. Matlo a ne a dirisetswa thata go robala le go boloka dilo, go apaya le ditiro tsa itumediso di ne di direlwa mo jarateng e e bulegileng. Mo dingwaga tsa pejana, maloko a lelapa a ne a ikagela mme gape ba itlhagisetsa bontsi jwa dijo tsa bona.
Lefatshe, leruo le dikagô tsotlhe di ne di laolwa ke tlhogo ya lelapa yo a neng a di rebolela ba ba ikaegileng ka ene. Jaaka tlhogo ya setlhopha sa fa gae, o ne a solofela kobamelo, bodiredi le tlotlô gotswa go bahumagading le baneng ba gagwe, mme o ne a tsamaisa ditumalano tsotlhe tsa semolao le batswantle. Thapelo le setlhabelo, tse di direlwang badimo ke lelapa, e ne tsotlhe ele maikarabelô a gagwe, le fa kwa morago a ne a kopa thuso gotswa go bagolo ba lesika le matona a morafe gotswa kwa malapeng a mangwe.


text:
Tshireletso o di goga kwa pele
Mopalamente wa pele wa Mahalapye Botlhaba, Mme Botlogile Tshireletso o lebogile District Health Management Team (DHMT) ya koo go mo tlhopha go nna mogaka wa go simolola go tsaya mokento wa COVID-19 ka e le boikarabelo jwa botlhe go lwantsha bolwetse.
O lebogile jaana ka Labotlhano kwa tshimolodisong ya mokento wa COVID-19 kwa Mahalapye.
Mme Tshireletso o supile fa a le motlotlo go bo ba Mahalapye DHMT ba mo neetse tlotla ya go nna mogaka, a re seo se supa fa ba santse ba mo lemoga.
Mme Tshireletso o kgothaditse setshaba go tsaya maikarabelo a go babalela matshelo a bone, a supa gore mo nakong e, ga go na ope yo o tshwanetseng go supa yo mongwe ka monwana, ka e le maikarabelo a botlhe go lwantsha kanamo ya mogare.
O kopile setshaba gore se dirisane le babereki ba botsogo sentle, a supa gore ba botsogo ba tlhoka kemonokeng ya setshaba ka gore ba tshwaragane le tiro e kgolo.
Mme Tshireletso o kopile setshaba go tswelela ka go sala ditsetlana tse di beilweng morago gore go ya pele, ba seka ba latlhegelwa ke matshelo a bangwe ka bone.
Fa a ntsha la gagwe, mopalamente wa Mahalapye Bophirima, Rre David Tshere o supile botlhokwa jwa go sala ditsetlana tse di beilweng morago, a supa gore ba santse ba tshedile ka ntlha ya gore ba di tshegeditse.
A re go tsaya mokento wa COVID-19 ke go thusa go fokotsa bogale jwa mogare mo mmeleng, mme go tsaya mokento ga go reye gore batho ba emise go sala melawana e e beilweng morago.
Rre Tshere yo gape e leng modulasetilo wa komiti ya botsogo kwa palamenteng o kgothaditse setshaba gore se tseye mokento, a supa fa e le mongwe wa ba ba setseng ba o tsere.
O tlhaloseditse setshaba gore molemo mongwe le mongwe pele o ka neelwa batho, go a bo go dirilwe ditekeletso go netefatsa pabalesego ya matshelo a batho, ka jalo a tlhomamisa gore ba botsogo ba supa fa mokento o, o sireletsegile.
Mopalamente Tshere o tlhalositse gore go tla ga mokento o, ke tsholofelo ya gore...


text:
Mo nakong e e fetileng, botshelo jwa letsatsi le letsatsi jwa mo bonnong jwa MaZulu (umuzi) bo ne bo latelwa ke e ka nnang tlwaelo. Pharologano e e bonalang e e dirilwe go ya ka bong, dingwaga le boemo. Basimane ba bannye ba ne ba rwala maikarabelo a go isa dikgomo kwa ntle mo masimong go fula mo nageng; basetsana, ba ne ba ka nna ka bobona kgotsa le bommabo ba ya nokeng go rwala metsi.
Ka jalo bana ba MaZulu ba ne ba bontshiwa tlhago mo bonnyaneng, go tsenya tlhaloganyo e e boteng e e tswelelang le go amega maikutlo ka ga tikologo ya bona e ba neng ba tshela mo go yona. Morago ga difitlholo, gantsi tse di neng di tsholwa mo bogareng jwa moso, basadi ba ne ba itira matlhagatlhaga ka go feela, go phepafatsa dipitsa le go dira ditiro tse dingwe tsa selegae.
Ka selemo, mo tshimologong ya letsatsi fa bo ne go sa ntse go le tsiditsana, ba ne ba tla ya kwa ditshimong go ntsha mefero mo dijalogn tsa bona. Mo mosong wa kwa moragonyana basimane ba badisa ba tla boa le dikgomo tse di neng di tla gamiwa mo lesakeng la dikgomo. Morago ga go gama, dijo tsa ntlha di ne di jewa. Go apaya go ne go dirwa mo sebesetsong mo teng ga bonno mo pitseng e kgolo (ikhanzi).
Go tloga foo, jaaka gompieno, amasi (ditšhiusi tsa mašwi) a ne a bopa karolo e e botlhokwa ya phepo: e ne e jewa e ka nna ka boyona kgotsa e kopantswe le bupi jwa mmidi kgotsa merogo. Go fitlhela mo letsatsing leno, sejosegolo se sengwe, bupi jwa mmidi, bo tlhagisiwa kwa mannong a mangwe ka go tse dingwe ka go sila mmidi ka maatla magareng ga matlapa a le mabedi.
Banna ba ne ba sena seabe mo ditirong tsa legae mme ba ne ba dirisia nako ya bona e ntsi ka go tsenela dikopano mo iband/a (kwa kgotlatshekelo ya kgosi), se se neng sa amogelwa ke setheo se se ka fa tlase ga ditlhare tse di kwa ntle ga umuzi, kgotsa a dira tiro ya poraefete, jaaka go baakanya dithebe tsa bona kgotsa go dira ka matlalo. Basadi ba ne ba, mme ba santse ba, ba nang le maikarabelo a go dira magogo le dipheta, tseo ba ithutileng go tswa go bommabona. Go dira dijana ka mmopa ke botaki ba bokgoni bo bo dirwa ke ba le mmalwa fela.
Tiriso legong e dirwa ke banna, bao ka gale ba dirang ka go khethegile ka go dira dilo tse di rileng, jaaka maswana, dijana tsa nama, dikgamelo tsa mašwi, tse di neng di takiwa go tswa bonalang go tswa mo dikarolo tse di tiileng tsa dikgong. Ga go santse go na le bataki bape ba ba santseng ba dira ditshegetso tsa tlhogo ka gonne batho jaanong ba tlhopa go dirisa mesamo.
Go dira ka tshipi e ne e le tiro e e kgethegileng, ka setso e ne e dirwa mo sephiring mme go le gantsi e ne e reboletswe maloko a banna a lelapa le le lengwe fela. Dilo tse dikgolo tse di neng di dirwa e ne e le dipetlwana tsa go lema masimo, le magare a marumo, le dibetsa tse dikgolo tsa ntwa. Go tswa ka bo1830, motswedi o mogolo wa tshipi e ne e le ka kgwebisano le Baesemane le Mapotokisi.
Morumo, lesela, porase le ditlhobolo di ne do fetolelwa ka aefori, badiri, matlalo le dikgomo. Kgwebisano e e feleditse mo mathateng a ka bonako a bokgoni ba go nyerolosa tshipi, jaaka fa e diriwa bonolo, mme tshipi ya bolegn bo bo kwa tlase, e e so nyerolosiweng e tsweletse go nna teng go tswa mo bagwebing ba ba neng ba feta.
Translated by Lawrence Ndou


text:
34 Jehofa o ne a bua le nna gape a re:2 “Morwa motho, bolelela badisa ba Iseraele molaetsa wa katlholo mme o ba reye o re, ‘Seno ke se Morena Molaodimogolo Jehofa a se buang: “Ruri go latlhega badisa ba Iseraele,+ ba ba ntseng ba iphepa! A badisa bano ga ba a tshwanela go fepa letsomane?+3 Lo ja mafura a diphologolo, lo apara boboa, e bile lo tlhaba phologolo e e nonneng thata,+ mme ga lo fepe letsomane.+4 Ga lo a nonotsha tse di bokoa, ga lo a alafa tse di lwalang, ga lo a hapa tse di gobetseng, ga lo a busa tse di faletseng e bile ga lo a batla tse di timetseng;+ go na le moo, lo ne lo di tshwara makgwakgwa e bile lo di gatelela.+5 Ka jalo, di ne tsa gasama ka gonne di ne di se na modisa;+ di ne tsa gasama mme tsa jewa ke dibatana.6 Dinku tsa me di ne tsa kgarakgatshega mo dithabeng tsotlhe le mo thoteng nngwe le nngwe e e kwa godimo; dinku tsa me di ne tsa gasama mo lefatsheng lotlhe, go se na ope yo o di batlang kgotsa yo o di senkang.7 “‘“Ka jalo, lona badisa, utlwang lefoko leno la ga Jehofa:8 ‘“Ke ikana ka nna,” go bua Morena Molaodimogolo Jehofa, “e re ka dinku tsa me di fetogile sengwe sa go tsomiwa, e le dijo tsa dibatana, ka gonne go ne go se na modisa, e bile badisa ba me ba ne ba se ka ba batla dinku tsa me; go na le moo ba ne ba iphepa, mme ba se ka ba fepa dinku tsa me,”’9 ka jalo lona badisa, utlwang lefoko la ga Jehofa.10 Seno ke se Morena Molaodimogolo Jehofa a se buang: ‘Ke tla otlhaya badisa bao, mme ke tla ba bona molato ka ntlha ya tsela e ba neng ba tshwara dinku tsa me ka yone,* e bile ke tla ba leleka gore ba se ka ba tlhola ba fepa* dinku tsa me,+ mme badisa bao ga ba kitla ba tlhola ba iphepa. Ke tla namola dinku tsa me mo melomong ya bone, mme ga ba kitla ba tlhola ba di ja.’”11 “‘Gonne seno ke se Morena Molaodimogolo Jehofa a se buang: “Jaanong ke nna yono, mme ke tla batla dinku tsa me, e bile ke tla di tlhokomela.+12 Ke tla tlhokomela dinku tsa me fela jaaka modisa yo o boneng dinku tsa gagwe tse di neng di gasame mme jaanong a di fepa.+ Ke tla di phutha kwa mafelong otlhe a di neng di gasametse kwa go one mo letsatsing la maru le lefifi le lentshontsho.+13 Ke tla di ntsha kwa ditšhabeng ke bo ke di phutha mmogo ke di ntsha kwa dinageng tse dingwe, mme ke tla di tlisa mo lefatsheng la tsone ke bo ke di fudisa mo dithabeng tsa Iseraele,+ gaufi le melatswana le mafelo otlhe a go nniwang mo go one.14 Ke tla di fudisa mo mafulong a a nonneng, mme di tla fula mo lefelong le le mo dithabeng tse di kwa godimo tsa Iseraele.+ Di tla botha gone koo mo lefelong le le nonneng le di fulang mo go lone,+ mme di tla fula mo mafulong a a nonneng mo dithabeng tsa Iseraele.”15 “‘“Nna ka bonna ke tla fepa dinku tsa me,+ e bile nna ka bonna ke tla di bothisa,”+ go bua Morena Molaodimogolo Jehofa.16 “Ke tla batla e e latlhegileng,+ ke tla busa e e faletseng, ke tla hapa e e gobetseng, e bile ke tla nonotsha e e bokoa; mme ke tla nyeletsa e e nonneng le e e nonofileng. Dijo tsa tsone e tla nna katlholo.”17 “‘Mme lona dinku tsa me, seno ke se Morena Molaodimogolo Jehofa a se buang: “Ke tla diragatsa tshiamiso fa gare ga dinku, fa gare ga diphelefu le diphoko.+18 A ga go a lekana go bo lo fula mo mafulong a a a gaisang otlhe? A jaanong mafulo a lona a a setseng, lo tshwanetse go a gataka ka dinao? Mme fa lo sena go nwa metsi a a phepa, a lo tshwanetse go a leswafatsa ka go a fudua ka dinao?19 A jaanong dinku tsa me di tshwanetse go fula mo mafulong a lo a gatakileng ka dinao le go nwa metsi a lo a leswafaditseng ka go a kgobera ka dinao?”20 “‘Ka jalo, seno ke se Morena Molaodimogolo Jehofa a se ba bolelelang: “Jaanong ke nna yono, mme ke tla diragatsa tshiamiso fa gare ga nku e e nonneng le nku e e otileng,21 ka gonne lo ne lwa nna lwa kgorometsa tsotlhe tse di lwalang ka letlhakore le ka legetla, e bile lo ne lwa nna lwa di kgokgoetsa ka dinaka go fitlha lo di gasamiseditse kgakala.22 Ke tla boloka dinku tsa me, mme ga di kitla di tlhola di tsomiwa;+ mme ke tla diragatsa tshiamiso fa gare ga dinku.23 Ke tla tlhoma modisa a le mongwe fela gore a di okamele,+ motlhanka wa me e bong Dafide,+ mme o tla di fepa. Ene o tla di fepa e bile o tla nna modisa wa tsone.+24 Mme nna, Jehofa, ke tla nna Modimo wa bone,+ mme motlhanka wa me Dafide o tla nna kgosana ya bone.+ Nna Jehofa, ke buile seno.25 “‘“Mme ke tla dira kgolagano ya kagiso le bone,+ e bile ke tla fedisa dibatana tse di kotsi mo nageng,+ gore ba tle ba nne mo nageng ba sireletsegile ba bo ba robale mo dikgweng.+26 Ke tla ba segofatsa, bone le lefelo le le dikologileng thota ya me,+ e bile ke tla nesa pula ka nako e e tshwanetseng. Masego a tla tshologa jaaka dipula.+27 Ditlhare tsa naga di tla ntsha maungo, mmu o tla ungwa,+ e bile ba tla nna mo lefatsheng ka pabalesego. Mme ba tla tshwanelwa ke go itse gore ke nna Jehofa fa ke roba dijokwe tsa bone+ ke bo ke ba golola mo bathong ba ba neng ba ba dirile makgoba.28 Ga ba kitla ba tlhola ba nna sengwe sa go tsomiwa ke ditšhaba, e bile dibatana ga di kitla di ba kometsa, mme ba tla nna ka pabalesego, go se na ope yo o ba tshosang.+29 “‘“Ke tla ba direla lefelo le legolo le go lemiwang mo go lone le le tla itsegeng,* mme ga ba kitla ba tlhola ba bolawa ke leuba mo lefatsheng,+ e bile ga ba kitla ba tlhola ba tlontlololwa ke ditšhaba.+30 ‘Foo ba tla tshwanelwa ke go itse gore nna Jehofa, Modimo wa bone, ke na le bone le gore bone Baiseraele ke batho ba me,’+ go bua Morena Molaodimogolo Jehofa.”’31 “‘Mme lona dinku tsa me,+ dinku tse ke di tlhokomelang, lo batho fela, mme nna ke Modimo wa lona,’ go bua Morena Molaodimogolo Jehofa.”
Dintlha Tse di Kwa Tlase
^ Kgotsa “ke tla batla dinku tsa me mo seatleng sa bone.”


text:
191“E re Morena, Modimo wa gago, a sena go nyeletsa ditšhaba tse o tla go nayang lefatshe la tsona gore o di leleke, o nne mo metseng ya tsona le mo matlong a tsona, 2gona o itomololele metse e le meraro mo lefatsheng la gago le Morena, Modimo wa gago, o tla le go nayang gore e nne la gago.
3O be o ipaakanyetse ditsela tse di yang teng, o kgaoganye naga ya lefatshe la gago le Morena, Modimo wa gago, o tla le go ruisang dikarolo di le tharo, e le gore mmolai mongwe le mongwe a nne le kwa a ka tshabelang teng. 4Mme mmolai yo o ka tshabelang teng gore a phele, ke yo o ntseng jaana: Ke yo o bolaileng mongwe-ka-ene e se ka bomo, a sa mo tlhoa pele ga foo; 5jaaka fa a ya le mongwe-ka-ene kwa sekgweng go rema ditlhare, a tsholetsa selepe ka letsogo go rema setlhare, mme tshipi ya selepe e somoga mo mfenyaneng, e rema mongwe-ka-ene gore a be a swe, ke ene yo o ka tshabelang kwa motseng mongwe wa metse eo gore a phele; 6e se re gongwe mmusolosi wa madi a mo latelela a ntse a gaketse, a mo tshwara, ka tsela e le telele, a mmolaya, le fa a sa tshwanelwa ke loso, ka a ne a sa mo tlhoa pele ga foo. 7Ke ka moo ke go laelang gore o itomololele metse e meraro ya botshabelo.
8“Morena, Modimo wa gago, o tla katolosa naga ya gago jaaka a ikanetse borraeno, a go naya lefatshe lotlhe le a le solofeditseng borraeno go le ba naya, 9fa o tlhokomela ditaelo tsotlhe tseo go dira ka tsona tse ke di go laelang kajeno, ka go rata Morena, Modimo wa gago, le ka go sepela mo ditseleng tsa gagwe ka gale. Fa go dirafetse jalo, o ikokeletse metse e le meraro gape kwa ntle ga e meraro eo, 10e se re gongwe ga tshololwa madi a a se nang molato mo lefatsheng la gago le Morena, Modimo wa gago, a tla le go nayang go nna boswa, ga nna molato wa polao mo go wena.
11“Mme e re fa motho a tlhoile mongwe-ka-ene, a mo lalela, a mo wela, a mmolaya, mo a bileng a swa, mme a tshabela kwa motseng mongwe wa metse eo, 12gona a bagolo ba motse wa ga gabo ba rome batho, ba mo tsee teng, ba mo neele mo diatleng tsa mmusolosi wa madi gore a swe. 13O se ka wa mo leba ka bopelotlhomogi, mme o lefele madi a a se nang molato mo go Iseraele gore o tlhogonolofale.
14“Molelwane wa mongwe-ka-wena o o beilweng ke ba bogologolo o se ka wa o katosa mo bosweng jwa gago jo o tla bo ruang mo lefatsheng le Morena, Modimo wa gago, o tla le go nayang gore e nne la gago.
15“Mosupi a le mongwe fela a se ka a lekana go ka supa ka ga motho, le fa e le molato ofe gongwe boleo bofe; a boleo bongwe le bongwe jo motho o ka bo dirang bo sekisiwe ka tshupo ya basupi ba le babedi gongwe ba le bararo.
Joh. 8:17
2 Bakor. 13:1
16Mme e re fa mosupi wa pateletso a ka iphetlhela motho go supa tlolo ya molao ka ga gagwe, 17gona a banna ba babedi ba ba sekisanyang ba eme fa pele ga Morena, fa pele ga baperesiti le baatlhodi ba ba tla bong ba le teng ka malatsi ao.
18A baatlhodi ba tlhotlhomise sentle, mme fa go fitlhelwa mosupi yoo e le wa maaka, a supile maaka ka ga mongwe-ka-ene, 19gona lo mo direle ka fa a neng a ikaeletse ka teng go direla mongwe-ka-ene. O tlose bosula jalo mo go wena 20gore ba bangwe ba utlwe, ba boife, mme bosula jo bo ntseng jalo bo se tlhole bo dirwa mo go wena. 21A leitlho la gago le se ka la mo rekegela: A botshelo bo lefiwe ka botshelo, le leitlho ka leitlho, le leino ka leino, le seatla ka seatla, le lonao ka lonao.


text:
231Jaanong Bileame a raya Balake a re: “Nkagele dialetare di supa fa, o be o ntlhaolele dipoo di supa le diphelehu di supa, di tle kwano.”
2Balake a dira jaaka Bileame a buile, mme Balake le Bileame ba tlhabela poo le phelehu mo aletareng nngwe le nngwe. 3Bileame a ba a raya Balake a re: “Sala o eme fa setlhabelong sa phiso sa gago, ke rata go ya fale. Go gongwe Morena o tla kgatlhana le nna. Mme se o tla se mpontshang ke tla se go itsise.” A ba a ya kwa thoteng e e iphotlhereng go botsa Modimo. 4Mme Modimo wa kgatlhana le Bileame, mme a o raya a re: “Ke baakantse dialetare di supa, ka tlhabela poo le phelehu mo aletareng nngwe le nngwe.”
5Jaanong Morena a tsenya lefoko mo molomong wa ga Bileame a re: “Boela kwa go Balake o bue jaana.” 6A ba a boela kwa go ene, a fitlhela a ntse a eme fa setlhabelong sa gagwe sa phiso, a na le dikgosana tsotlhe tsa Moabe.
7Ke fa Bileame a tlhaba loboko lwa gagwe a re:
“Balake o romile go ntsaya
kwa Siria,
kgosi ya Moabe ya mpitsa
ke le kwa dithabeng
tsa botlhabatsatsi ya re:
‘Tlaya o nkhutsetse Jakobe,
tlaya o roge Iseraele!’
8Nka hutsa jang
yo Modimo o sa mo hutseng?
Nka roga jang
yo Morena a sa mo rogeng?
9Gonne ke a o bona
ke le mo makgotlhong
a dithaba,
ke o lebile ke le mo dithoteng,
ke fitlhela e le morafe
o o tla agang o le osi,
o sa itlhakanye
le merafe ya baheitane.
10Ke mang yo o ka balang
lerole la ga Jakobe
le palo ya karolo ya bone
ya Iseraele?
A ke swe loso
lwa batlhamaladi!
A bokhutlo jwa me bo nne
jaaka jwa bone!”
Num. 31:8
11Ke fa Balake a raya Bileame a re: “O ntiretseng jaanong? Ke go biditse gore o tle go hutsa baba ba me, mme ruri o ba tshegofaditse tota.”
12A fetola a re: “A ga ke a tshwanela go tlhokomela gore ke bue se Morena o se tsenyang mo molomong wa me?”
13Mme Balake a mo raya a re: “A ko o tle le nna kwa felong go sele, kwa o tla bonang morafe re le teng; o tla bona mathoko a ona fela, o sa bone bontsi jotlhe jwa ona; o o nkhutsetse re le teng.” 14Jaanong a mo isa kwa Felong ga Batlhodi kwa setlhoeng sa thaba ya Phiseka; a ba a aga dialetare di supa teng, a tlhabela poo le phelehu mo aletareng nngwe le nngwe.
15Mme Bileame a raya Balake a re: “Sala o eme fano fa setlhabelong sa gago sa phiso, ke sa ntse ke ya go kgatlhana le Modimo fale.”
16Ke fa Morena a kgatlhana le Bileame, a tsenya lefoko mo molomong wa gagwe a re: “Boela kwa go Balake o bue jaana.” 17A fitlha kwa go ene, a fitlhela a ntse a eme fa setlhabelong sa gagwe sa phiso a na le dikgosana tsa Moabe. Jaanong Balake a mmotsa a re: “Morena o rileng?” 18A ba a tlhaba loboko lwa gagwe a re:
“Nanoga, Balake, o utlwe;
ntheetse, morwa Siphore!
19Modimo ga se motho
mo o ka akang,
le e seng morwa motho
mo o ka ikwatlhayang.
A o kile wa bua sengwe,
mme wa se ka wa se dira?
Kampo a o ka solofetsa sengwe.
Mme wa se ka wa se
dirafatsa?
20Bona, ke laetswe go tshegofatsa;
Modimo o tshegofaditse,
ke palelwa ke go fetola:
21Ga go bonwe
tatlhego mo go Jakobe,
ga go fitlhelwe tapisego
mo go Iseraele.
Morena Modimo wa gagwe
o na nae;
go dudueletsa kgosi
go teng mo go ene.
22Modimo o o ba ntshitseng
kwa Egepeto
o tshwana le dinaka tsa nare
mo go bone.
23Gonne ga go na botlhodi
jo bo ka kgonang Jakobe,
ga go na boitseanape
jo bo ka senyetsang Iseraele.
Ka nako ya teng
go tla bolelelwa Jakobe,
e bong Iseraele
se Modimo o se dirileng.
24Bona, morafe!
O tla tsoga jaaka tau
e namagadi,
o itsosa jaaka tau;
ga o kitla o robala
o ise o je thopo,
o ise o nwe madi
a ba ba phololeditsweng.”
25Ke fa Balake a raya Bileame a re: “Fa e le go hutsa, o se o hutse, le fa e le go tshegofatsa, o se o tshegofatse!”
26Bileame a fetola, a raya Balake a re: “A ga ke a go raya ka re: ‘Tsotlhe tse Morena o di buang ke tsona tse ke tla di dirang.’ ”
27Balake a ba a raya Bileame a re: “A ko o tle, ke tla go isa kwa felong go sele. Ka gongwe go tla bo go siame mo matlhong a Modimo gore o o nkhutsetse re le teng.” 28Jaanong Balake a isa Bileame kwa setlhoeng sa thaba ya Pheore e e okameng sekaka.
29Bileame a ba a raya Balake a re: “Nkagele dialetare di supa fa, o ntlhaolele dipoo di supa le diphelehu di supa, di tle kwano.” 30Balake a dira jaaka Bileame a buile; a ba a tlhabela poo le phelehu mo aletareng nngwe le nngwe.


text:
Flutemouth
Leina la Mophato
Flutemouth/Cornetfish
Leina la Maranyane
Fistulariidae
Semeto
E ka nna 1,8 m, fa bontsi bo ka nna 70 cm
Ponalo
Mmele e moleele thata, wa sebopego sa matlhakore a mane a a lekalekaneng(square-shaped), ka bosesane mme e bopame kwa matlhakoreng. Nko ya yone o kare phaephe. Mogatla wa kwa morago o bonala ka foroko mme o na le filamente mo magareng. Mogatla wa mokwatla le wa kwa morago e batlile e tshwana mme e lebagane. Gantsi e bonwa ka mmala wa silifera ka mpa e tshetlhana.
Dikitsiso
Lelapa la Fistulariidae le na le mephato ole 1 le dibopiwa dile 4. Ke ditswerere tsa go tsoma. Di kgona go fetola mmala wa tsone go iphitlhela manaba a tsone. Gantsi di iphitlha ka methalo e e elelang kwa tlase ya borokwa le selefera. E namagadi e tsolola kgesti ya mae mme ya monna e nonofatse mae ao ka peo ya yone (Pelagic spawners).
Dijo
E fepa ka ditlhapi tse dinnye le di’crustaceans ka go di gopa (by sucking them in).
Anamiso E bonwa
E bonwa mo metsing a a iketlileng a mafelo a dipula le mogote mo lefatsheng.


text:
Reedbuck
Sebugatla
Leina
Sebugatla (Redunca arundinum)
Tebego
Bokete jwa yona bo fitlha go 70kg fa tse tonanyane di na le boleele jwa legetla jwa 950mm. Tse tshegadi di dinnye jaaka di le boleele fela jwa 800mm kwa legetleng ka bokete jwa 51kg. Bobowa bo borokwa jo bo setlhafetseng bo le bosweu mo karolong e e fa tlase.
Mogatla o lesarwa ka bosweu mo ntlhaneng. Go tlhoka bobowa ka fa tlase ga ditsebe go bonagala thata. Ke ditonanyana fela tse di nang le manaka a a ka nnang 450mm ka boleele. Sebugatla sena le dikgeleswa tse pedi tse di tswang mafuranyana.
Tse tonanyana di na le kgeleswa tse pedi fa tse tshegadi di na le go nna le tse nne. Dikgeleswa di amana le itshwaiso ya kgaolo.
Phepo
Gantsi di fula tlhaga. Fa tlhaga e seo di fula mere ka bonnye. Fa go le thata di fula le motshegare, le ga lotso lono lo tlwaetse go fula ka mafifi.
Tsadiso
Dinamagadi di tsala lwantlha fa di na le dikgwedi tse 15-18, fa tse tonanyana di simolola go robalana fa di na le dingwaga tse pedi. Di tsala ngwaga otlhe, le fa tota tsalo e ya magoletsa ka selemo.
Morago ga go dusa matsatsi a le 225 konyana e le nngwe e ya tsalwa. Dikonyana tse di fetsang go tsalwa di fitlhiwa go fitlha kgwedi di ka nna tharo, ke ka moo phologolo eno e ratang tulo e e masutlhesutlhe.
Maitshwaro
Antelope eno ya mmele o o mo magareng e phela ka metlhape e me nnye. Fa e siana okare e ya thekesela, mogatla o supile kwa godimo, mme e bontsha bosweu jo bo ka fa tlase ga yona fa e tsamaya. Sebugatla se lefufa ka kgaolo ya lona.
Tse di tonanyana di na le go thusana go sireletsa dikgaolo tsa malapa a tsone kgatlhanong le tse dingwe tse di sa utlwaneng le tsone. Fa e namagadi e nonofa e tlogela setlhopha sa lelapa la kwa ga bo yona go ya go ikagela le eleng la yone le nngwe ya ditonanyana.
Tse tonanyana di letlelelwa go dula mo setlhopheng sa lelapa la bommaabona go fitlha di tshwara dingwaga tse tharo. Sebugatla se tsalane le boPhele.
Tulo
Antelope eno e iphelela mo sekgweng sa tlhaga e e bongola. Ka maswabi, bodulo jo bo jalo bo ntse bo nyelela, seno se baka go fokotsega ga Sebugatla mo lefatsheng.
Di Fitlhelwa Kae
Gompieno antelope eno e ka fitlhelwa kwa Kruger National Park, kwa botlhaba jwa lotshitshi lwa St Lucia, kwa Hluhluwe Game Reserve le kwa dirapeng tsa diphologolo di ka balwa kwa KwaZulu-Natal.


text:
Mo Robben Island e Leng Teng
Bokgakala Jo Bo Khutshwane gotswa Lôbôpong Lwa Cape Town
Robben Island e bokgakala jo bo khutshwane gotswa lôbôpong lwa Cape Town. E bonagala ka bogaufi le Table Bay, Bloubergstrand, Sea Point le Camps Bay, mme e bonagala sentle gotswa kwa setlhoeng sa Table Mountain. E sekgala se se ka nnang 10 km gotswa kwa V&A Waterfront, mme se se ka nnang 7 km gotswa kwa lôbôpong lwa Bloebergstrand. Le fa se le gaufi thata le Cape Town, setlhaketlhake ka tlhagô se itlhaotse gotswa mo nageng-kgolo ka lewatle le le khutshwane fela le le nônôfileng le le tsididi mme le le bogale. Ke dipharologanyô tseno tsa momagano ya bokgakala le go fitlhelega bonolo tse di dirileng gore Robben Island e nne kgolegelo e e mosola.
Setlhoa se se kwa mankalengkaleng mo setlhaketlhakeng ke Minto Hill, e eme ka bogodimo jo bo ka nnang 30 metres gotswa mo lewatleng, le ntlo-pône e e kgatlhisang e e itlhomileng mo godimo ga thabana enô. Boteng jwa lewatle mo magareng a Robben Island le naga-kgolo le jona ke 30 metres, mme setlhaketlhake se tota se kgomagantswe le naga-kgolo ka mmu o o kwa tlase ga lewatle.
Ke ne ke le lesego go nêêlwa tshono ya go dira seno ka bonna, mme nka bua ke sena bana ba phefo gore mosepele wa me go dikologa setlhaketlhake e ne e le mongwe wa mesepele e meleele ya me e e putswang ka go gaisa mo botshelong jwa me....more
Ba akaretsa badiri ba museum, bakaedi ba kgolegelo, badiri ba National Ports Authority, batlhokomedi ba ntlo-pone ya dikepe, badiredi ba Lefapha la Ditiro le matsopa a le mmalwa gotswa malatsing a maloba....more
Baeti ba letleletswe go salana morago go feta ntlwana-fitshwana go tsaya ditshwantshô, fela ditshwantshô ga di kgone go tlhalosa pitlagano ya ntlwana-fitshwana....more
Lefelo la ditlhobolo tsa sesole gotswa kwa Ntweng ya Lefatshe ya Bobedi le bonagala nakwana ka fa molemeng wa gago, mme bogolo jwa kgolegelo ya tshireletso e e kwa godimo bo go emetse kwa pele....more
Loeto lwa semmuso le tsaya sebaka sa diura di le tharo go ya go di le nne, go akaretsa mosepele wa sekepe....more
Morago ga loeto ka bese, baeti ba latlhelwa kwa matsenong a kgolegelo ya Tlhokomelo e e kwa godimo go simolola ka loeto lo lo maikutlô lwa bohutsana mo kgolegelong....more
Maemô mo setlhaketlhakeng ka dingwaga tsa bo-1700 a thata go ka a lepa ka ntlha ya tlhokegô ya dikgatiso le go se nneng teng ga dikagô tsa motsi oo, fela motho a ka fopholetsa gore botshelo e ne ese mantlwane....more
Ka 1986, melawana e le mmalwa ya molaotheo wa tlhaolele e ne ya busetswa morago, jaaka wa Molao wa Manyalo a Batho Ba Mmala yo o Sa Tshwaneng le Melao ya Pasa e e tlhoilweng ka go fetisa....more
Baeteledipele le baemedi ba African National Congress e ne ele ba ntlha go ka tlhatlhêlwa....more
Robben Island e dirisitswe lantlha ke ma-Yuropa, jaaka boemelo jo bo mosola jwa badira-dikepeng ba ba tshwerweng ke tlala, ba ba mo tseleng go ya kwa Botlhaba....more
Setlhaketlhake se mogote o o tseneletseng ka selemo mme se tsididi thata ka mariga....more
E itsagale thata jaaka lefelo le Nelson Mandela a dutseng dingwaga di le 30 tsa botshelo jwa gagwe mo go lona, Robben Island e na le histori e e botlhokwa go Afrika Borwa....more
Kagô e e tseisang maanya ya Gateway ga e latlhe. Namelela ka megato ya letlapa mme o tsene ka lebati le le leele la galase, jaanong loeto lwa gago go ya Robben Island lo simolotse...more
Robben Island e ne ele lefelo le le siameng go romela batho ba malwetse a tlhaloganyo, ba ba koafaditsweng ke malwetse le ba malwetse a a sa foleng go dula kwa teng, ka fa ba ne ba tla hutsafatsa baagi ba Afrika Borwa ba ba itekanetseng....more
Dingwaga go tloga ka 1936 go fitlha 1960 e ne ele tsa boipelo mo botshelong jwa setlhaketlhake jo bo leele jo gantsi bo leng madimabe....more
E ne e santse ele kgolegelo e e dirang ka motsi oo, mme dikgakologelô tsa me ke tsa lefelo le le lefifi le le maswe kwa monkgo o o bosula wa boitlhôbôgô o o apesitseng mowa o o letswai....more


text:
Baebele ya Reng ka go Galefa?
Karabo ya Baebele
Baebele e re ruta gore fa re itlwaetsa go phatloga ka bogale, re ka feleletsa re ikutlwisa botlhoko le go utlwisa ba bangwe botlhoko. (Diane 29:22) Le fa ka dinako tse dingwe re na le mabaka a a utlwalang a go galefa, Baebele ya re fa re itlwaetsa “go phatloga ka bogale” ga re na go bolokwa. (Bagalatia 5:19-21) Baebele e na le melaometheo e e ka thusang motho yo o nang le bothata jwa go phatloga ka bogale.
A go galefa go phoso?
Nyaa. Ka dinako tse dingwe re na le mabaka a a utlwalang a go galefa. Ka sekai, monna yo o ikanyegang e bong Nehemia o ile a “nna bogale fela thata” fa a utlwa gore badumedi ka ene ba ne ba gateletswe.—Nehemia 5:6.
Modimo o na le go galefa. Ka sekai, fa Baiseraele ba ne ba roba tumalano ya bone ya go obamela ene fela ba bo ba simolola go obamela medimo ya maaka, ‘bogale jwa ga Jehofa bo ile jwa tukela Iseraele.’ (Baatlhodi 2:13, 14) Le fa go ntse jalo, seo ga se reye gore Jehofa Modimo o galefa fela go sa tlhokege. Fa a galefile, go a bo go na le mabaka e bile o kgona go laola maikutlo a gagwe.—Ekesodo 34:6; Isaia 48:9.
Ke leng go galefa go leng phoso?
Go galefa go phoso fa motho a go dira go sa tlhokege kgotsa a phatloga fela ka bogale ntle le lebaka le le utlwalang, e leng se gantsi batho ba se dirang. Ka sekai:
Kaine o ile “a tuka bogale jo bogolo” fa Jehofa a sa amogele setlhabelo sa gagwe mme o ile a letla gore bogale joo bo dire gore a feleletse a bolaile monnawe.—Genesise 4:3-8.
Moporofeti Jona o ile “a tuka bogale” fa Modimo a utlwela batho ba motse wa Ninife botlhoko. Modimo o ile a bontsha Jona gore ga go a siama gore a ‘tuke bogale’ le gore o ne a tshwanetse go utlwela baleofi ba ba ikwatlhayang botlhoko.—Jona 3:10–4:1, 4, 11. *
Dikai tseno di re ruta gore “tšhakgalo ya motho ga e felele ka tshiamo ya Modimo.”—Jakobe 1:20.
O ka dirang fa o galefile?
Akanya ka dikotsi tsa go galefa thata. Batho bangwe ba akanya gore go phatloga ka bogale go bontsha gore ga ba bokoa. Nnete ke gore motho yo o sa kgoneng go itshwara fa a galefile o na le bothata. “[Motho] yo o sa kgoneng go itshwara ke motse o o phuntseng lobota.” (Diane 25:28, Tswana Central; 29:11) Mme fa re ithuta go itshwara fa re galefile, re bontsha gore re na le boikgapo e bile re botlhale. (Diane 14:29) Baebele ya re: “Yo o bonya go galefa o botoka go gaisa monna yo o thata.”—Diane 16:32.
Tlhokomela gore go galefa go se ka ga dira gore o dire sengwe se o tla se ikwatlhaelang. Pesalema 37:8 ya re “Tlogela bogale mme o lese tšararego; o se ka wa itshupa o galefetse fela gore o dire bosula.” Ela tlhoko gore fa o tswelela o galefile, o ka nna wa feleletsa o dirile sengwe se se bosula. Baefeso 4:26 ya re “lo galefe, mme le fa go ntse jalo lo se ka lwa leofa.”
Fa go kgonega, tswa o tsamaye fa o utlwa e kete o tloga o galefa. Baebele ya re “tshimologo ya manganga e tshwana le yo o bulelang metsi; ka jalo pele ga komano e tsoga, tswa o tsamaye.” (Diane 17:14) Le fa lo tlhoka go rarabolola bothata ka bonako, wena le motho yo o go galefisitseng lo sa ntse lo tlhoka go wela makgwafo pele lo bua ka kgang eo.
Leka go tlhaloganya dintlha tsotlhe. Diane 19:11 ya re “temogo ya motho ruri e fokotsa bogale jwa gagwe.” Go molemo go utlwa dintlha tsotlhe ka kgang pele o tsaya tshwetso. Fa re dira jalo, re ka se galefe motlhofo.—Jakobe 1:19.
Kopa Modimo gore a go thuse. Thapelo e ka go naya “kagiso ya Modimo e e gaisang kakanyo yotlhe.” (Bafilipi 4:7) Fa re rapela Modimo re mo kopa moya o o boitshepo, moya oo o tla re thusa go nna le kagiso, bopelotelele le boikgapo.—Luke 11:13; Bagalatia 5:22, 23.
Nna kelotlhoko gore o itsalanya le bomang. Re feleletsa re tshwana le batho ba re itsalanyang le bone. (Diane 13:20; 1 Bakorintha 15:33) Ke lone lebaka le Baebele e reng: “O se ka wa nna molekane [kgotsa tsala] le ope yo o tlwaetseng go nna bogale; mme o se ka wa ikopanya le motho yo o shakgalang thata, gore o se ka wa tlwaelana le ditselana tsa gagwe mme ruri wa tseela moya wa gago seru.”—Diane 22:24, 25.
^ ser. 6 Go bonala Jona a ile a reetsa Modimo ka gore Modimo o ile a mo dirisa gore a kwale buka ya Baebele e e bidiwang ka leina la gagwe.


text:
39 “Mme wena morwa motho, bolelela Gogo,+ molaetsa wa katlholo mme o mo reye o re, ‘Seno ke se Morena Molaodimogolo Jehofa a se buang: “Ke fetogile mmaba wa gago, wena Gogo, kgosana e kgolo ya Mesheke le Tubale.+2 Ke tla dira gore o tseye tsela e sele ke bo ke go goga ke go ntsha kwa dikarolong tse di kgakala thata tsa bokone+ ke bo ke go tlisa mo dithabeng tsa Iseraele.3 Ke tla itaya bora jwa gago gore bo tswe mo seatleng sa gago sa molema ke bo ke dira gore metswi ya gago e we mo seatleng sa gago sa moja.4 O tla wela mo dithabeng tsa Iseraele,+ wena le mephato yotlhe ya gago le ditšhaba tse di tla bong di na le wena. Ke tla go naya mefuta yotlhe ya dinonyane tse di jang nama le dibatana gore di go je.”’+5 “‘O tla wela mo nageng,+ ka gonne nna ka bonna ke buile seo,’ go bua Morena Molaodimogolo Jehofa.6 “‘Ke tla romelela Magogo molelo le ba ba ntseng mo ditlhaketlhakeng ka pabalesego,+ mme ba tla tshwanelwa ke go itse gore ke nna Jehofa.7 Ke tla dira gore leina la me le le boitshepo le itsiwe mo bathong ba me ba Iseraele, e bile ga nkitla ke tlhola ke letla gore leina la me le le boitshepo le dirwe gore le se ka la tlhola le nna boitshepo; mme ditšhaba di tla tshwanelwa ke go itse gore ke nna Jehofa,+ Modimo yo o Boitshepo mo Iseraele.’+8 “‘Eleruri seno se tla tla, e bile se tla diragadiwa,’ go bua Morena Molaodimogolo Jehofa. ‘Leno ke letsatsi le ke buileng ka lone.9 Batho ba ba nnang mo metseng ya Iseraele ba tla tswa ba bo ba gotsa melelo ka dibetsa: ka dithebe tse dinnye* le dithebe tse dikgolo, ka mara le metswi, ka melamu* ya ntwa le ka marumo. Mme ba tla di dirisa go gotsa melelo+ ka dingwaga di le supa.10 Ga ba kitla ba tlhoka go ya go rwalela dikgong kwa nageng kgotsa go rema dikgong kwa dikgweng ka gonne ba tla gotsa melelo ka dibetsa.’“‘Ba tla gapa dilo tsa batho ba ba neng ba ntse ba ba gapela e bile ba tla thukhutha batho ba ba neng ba ntse ba ba thukhutha,’ go bua Morena Molaodimogolo Jehofa.11 “‘Mo letsatsing leo ke tla naya Gogo+ lebitla mo Iseraele, mo mokgatšheng wa ba ba tsamayang ka fa botlhaba jwa lewatle, mme le tla thiba tsela ya ba ba ralalang foo. Ke gone kwa ba tla fitlhang Gogo le mephato yotlhe ya gagwe gone, mme ba tla o bitsa Mokgatšha wa Hamone-Gogo.*+12 Batho ba Iseraele ba tla fetsa dikgwedi di le supa ba ntse ba ba fitlha gore ba phepafatse lefatshe.+13 Batho botlhe mo lefatsheng leo ba tla thusa mo tirong ya go ba fitlha, mme seo se tla dira gore ba tume mo letsatsing la fa ke ikgalaletsa,’+ go bua Morena Molaodimogolo Jehofa.14 “‘Banna ba tla abelwa tiro ya go tsamaya mo nageng yotlhe ba sa kgaotse le go fitlha ditopo tse di setseng mo lefatsheng, gore ba le phepafatse. Ba tla tswelela ba di batla ka dikgwedi di le supa.15 Fa ba ba tsamayang mo nageng yotlhe ba bona lerapo la motho, ba tla tlhoma letshwao fa thoko ga lone. Go tswa foo, ba ba abetsweng tiro ya go fitlha ba tla le fitlha mo Mokgatšheng wa Hamone-Gogo.+16 Mme gape go tla nna le motse o o bidiwang Hamona* teng koo. Ba tla phepafatsa lefatshe jalo.’+17 “Seno ke se Morena Molaodimogolo Jehofa a se buang, wena morwa motho: ‘Raya dinonyane tsa mefuta yotlhe le dibatana tsotlhe mo nageng o re, “Phuthegang mmogo mme lo tle kwano. Phuthegang go dikologa setlhabelo sa me se ke se lo direlang, setlhabelo se segolo mo dithabeng tsa Iseraele.+ Lo tla ja nama lo bo lo nwa madi.+18 Lo tla ja nama ya ba ba maatla e bile lo tla nwa madi a dikgosana tsa lefatshe, e leng diphelefu, dikwanyana, dipodi le dipoo, diphologolo tsotlhe tse di nonneng tsa kwa Bashana.19 Lo tla ja mafura a mantsintsi lo bo lo nwa madi go fitlha lo tagwa ke setlhabelo se ke tla se lo direlang.”’20 “‘Mo tafoleng ya me, lo tla ja dipitse le bakgweetsi ba dikara, batho ba ba maatla le batlhabani ba mefuta yotlhe lo bo lo kgora,’+ go bua Morena Molaodimogolo Jehofa.21 “‘Ditšhaba di tla bona kgalalelo ya me, e bile ditšhaba tsotlhe di tla bona katlholo e ke e diragaditseng le maatla* a ke a dirisitseng mo go tsone.+22 Go tloga mo letsatsing leo batho ba Iseraele ba tla tshwanelwa ke go itse gore ke nna Jehofa, Modimo wa bone.23 Mme ditšhaba di tla tshwanelwa ke go itse gore batho ba Iseraele ba ne ba ya botshwarwa ka ntlha ya molato wa bone, ka gonne ba ne ba sa ikanyege mo go nna.+ Ka jalo, ke ne ka ba fitlhela sefatlhego sa me+ ka bo ka ba tsenya mo seatleng sa baba ba bone,+ mme botlhe ba ne ba bolawa ka tšhaka.24 Ke ne ka dirisana le bone go ya ka fa ditirong tsa bone tse di leswe le go ya ka fa melatong ya bone, mme ke ne ka ba fitlhela sefatlhego sa me.’25 “Ka jalo, seno ke se Morena Molaodimogolo Jehofa a se buang: ‘Ke tla busa batho ba ga Jakobe ba ba neng ba isitswe botshwarwa+ ke bo ke utlwela batho botlhe ba Iseraele botlhoko;+ mme ke tla femela leina la me le le boitshepo ka tlhoafalo.*+26 Fa ba sena go tlontlologa ka gonne ba ne ba sa ikanyege mo go nna,+ ba tla nna mo lefatsheng la bone ka pabalesego, go se na ope yo o ba tshosang.+27 Ka nako ya fa ke ba busa kwa merafeng e mengwe ke bo ke ba phutha mmogo ke ba ntsha kwa dinageng tsa baba ba bone,+ tsela e ke ba tshwarang ka yone e tla dira gore ditšhaba di le dintsi di bone gore ke Modimo yo o boitshepo.’+28 “‘Ba tla tshwanelwa ke go itse gore ke nna Jehofa, Modimo wa bone fa ke ba isa botshwarwa kwa ditšhabeng tse dingwe mme go tswa foo ke bo ke ba phutha ke ba busetsa kwa nageng ya bone, ke sa tlogele ope wa bone kwa morago.+29 Ga nkitla ke tlhola ke ba fitlhela sefatlhego sa me,+ ka gonne ke tla tshololela moya wa me mo bathong ba Iseraele,’+ go bua Morena Mogodimodimo Jehofa.”
Dintlha Tse di Kwa Tlase
^ Thebe e nnye e gantsi e neng e tsholwa ke bahulametswi.
^ Kgotsa gongwe “dithobane,” dithobane tse di nang le metsu tse di neng di dirisiwa e le dibetsa.


text:
1
Modimo o tlhola lobopo le motho
1E rile mo tshimologong Modimo wa tlhola legodimo le lefatshe. 2Lefatshe la bo le tobekanye fela, go sa itsege sepe; mme lefifi la bo le ntse fa godimo ga boteng. Mowa wa Modimo wa elama fa godimo ga metsi. 3#2 Bakor 4:6Modimo wa re: “A go nne lesedi.” Ga nna lesedi. 4Modimo wa bona lesedi fa le le molemo; mme Modimo wa farologanya lesedi mo lefifing. 5Modimo wa raya lesedi leina wa re: “Motshegare”; mme lefifi wa le raya leina wa re: “Bosigo”, mme ga nna maitseboa, ga ba ga nna moso, letsatsi le le lengwe fela.
6 #
2 Pet 3:5
Modimo wa re: “A go nne phuthologo fa gare ga metsi, e farologanye metsi le metsi.” 7Modimo wa dira phuthologo, wa farologanya metsi a a kwa tlase ga phuthologo le metsi a a kwa godimo ga phuthologo; ga nna jalo. 8Modimo wa raya phuthologo leina, wa re “Legodimo”. Ga nna maitseboa, ga ba ga nna moso, letsatsi la bobedi.
9Modimo wa re: “A metsi a a kwa tlase ga legodimo a phuthegele felo go le gongwe, komelelo ya lefatshe e bonale.” Ga nna jalo. 10Modimo wa raya komelelo leina wa re “Lefatshe”; phuthegelo ya metsi wa e raya leina wa re: “Mawatle”. Modimo wa bona fa go le molemo. 11Modimo wa re: “A lefatshe le tlhoge bojang, morogo o o tsalang peo, le setlhare sa loungo se se ungwang ka fa losikeng lwa sone, se peo ya sone e leng mo teng ga lone mo lefatsheng.” Ga nna jalo. 12Lefatshe la tlhoga bojang, morogo o o tsalang peo ka fa losikeng lwa one, le setlhare se se ungwang loungo lo peo ya sone e leng mo teng ga lone, ka fa losikeng lwa sone. Modimo wa bona fa go le molemo. 13Ga nna maitseboa, ga ba ga nna moso, letsatsi la boraro.
14Modimo wa re: “A go nne masedi mo phuthologong ya legodimo go farologanya motshegare le bosigo, a nne sesupo sa dipaka, le go nna malatsi le dingwaga. 15A nne masedi mo phuthologong ya legodimo, go bonesa lefatshe.” Ga nna jalo. 16Modimo wa dira masedi a magolo a mabedi: lesedi le legolo gore le laole motshegare, le lesedi le lebotlana gore le laole bosigo; wa dira le dinaledi. 17Modimo wa a tlhoma mo phuthologong ya legodimo gore a bonese lefatshe. 18Le gore a laole motshegare le bosigo, le go farologanya lesedi le lefifi; Modimo wa bona fa go le molemo. 19Ga nna maitseboa, ga ba ga nna moso, letsatsi la bone.
20Modimo wa re: “A metsi a nyeudise thata dibopiwa tse di tsamayang, tse di nang le botshelo; a dinonyane di fofe fa godimo ga lefatshe, mo phuthologong e e atlhameng ya legodimo.” 21Modimo wa tlhola maruarua a magolo a lewatle, le dibopiwa dingwe le dingwe tse di tshelang tse metsi a di nyeudisang thata, ka fa ditshikeng tsa tsone; le nonyane, nngwe le nngwe e e diphuka, ka fa losikeng lwa yone. Modimo wa bona fa go le molemo. 22Modimo wa di segofatsa, wa re: “Atang, lo ntsifale, lo tlale ka metsi a a mo mawatleng; le dinonyane di ntsifale mo lefatsheng.” 23Ga nna maitseboa, ga ba ga nna moso, letsatsi la botlhano.
24Modimo wa re: “A lefatshe le ntshe dibopiwa tse di tshedileng ka fa ditshikeng tsa tsone: diruiwa, le tse di gagabang, le diphologolo le dibatana tsa lefatshe ka fa ditshikeng tsa tsone.” Ga nna jalo. 25Modimo wa dira diphologolo le dibatana tsa lefatshe ka fa ditshikeng tsa tsone, le diruiwa ka fa ditshikeng tsa tsone, le sengwe le sengwe se se gagabang fa fatshe, ka fa losikeng lwa sone. Modimo wa bona fa go le molemo.
26 #
1 Bakor 11:7
Modimo wa re: “A re direng motho mo setshwanong sa rona, ee, ka fa setshwanong sa rona; le gone a a laole ditlhapi tsa lewatle, le dinonyane tsa loapi, le dikgomo, le lefatshe lotlhe, le sengwe le sengwe se se gagabang fa fatshe.” 27#Math 19:4; Mar 10:6#Gen 5:1-2Modimo wa tlhola motho mo setshwanong sa one tota, wa mo tlhola mo setshwanong sa Modimo; wa ba tlhola nona le tshadi. 28Modimo wa ba segofatsa; Modimo wa ba raya wa re: “Atang, lo ntsifale lo tlale ka lefatshe, lo le fenye, lo laole ditlhapi tsa lewatle, le dinonyane tsa loapi, le sengwe le sengwe se se tshedileng se se tsamayang mo lefatsheng.” 29Modimo wa re: “Bonang, ke lo neile morogo mongwe le mongwe o o tsalang peo, o o mo lefatsheng lotlhe, le setlhare sengwe le sengwe se se nang le loungo lwa setlhare lo lo ntshang peo; e tlaa nna dijo tsa lona. 30Le phologolo nngwe le nngwe le dibatana tsa lefatshe, le nonyane nngwe le nngwe ya loapi, le sengwe le sengwe se se gagabang fa fatshe se botshelo bo leng mo go sone, ke di neile morogo mongwe le mongwe o motala go nna dijo.” Ga nna jalo. 31Modimo wa bona sengwe le sengwe se o se dirileng, mme bonang, ga bo go le molemo thata. Ga nna maitseboa, ga ba ga nna moso, letsatsi la borataro.


text:
11E rile morago ga loso lwa ga Saule, Dafita a sena go fenya Baamaleke le go boa, a tlhola malatsi a le mabedi kwa Sitlage, 2ga tla monna ka letsatsi la boraro, a tswa kwa go Saule kwa bothibelelong, a ikgagotse diaparo, a itshetse mmu mo tlhogong. Ya re a fitlha kwa go Dafita, a wela fa fatshe, a ikoba. 3Mme Dafita a mmotsa a re: “O tswa kae?” A mo araba a re: “Ke falotse kwa bothibelelong jwa ga Saule.”
4Dafita a ba a mmotsa a re: “Go rileng? A ko o mpolelele.” A bolela a re: “Banna ba tshabile mo ntweng; le gona go ole ba bantsi ba morafe, ba swa; go bile go sule Saule le Jonathane morwawe.”
5Ke fa Dafita a botsa lekau le le mmoleletseng jalo a re: “O itse jang fa Saule le Jonathane morwawe ba sule?”
6Lekau le le mmegetseng mafoko la araba la re: “E rile ke feta kwa thabeng ya Gileboa, ka wela Saule a ikaegile ka lerumo la gagwe, ka bona ba dikoloi le bapalami ba dipitse ba mo leleka.
7A gadima, a mpona a mpitsa; ka re: ‘Ke fano.’ 8A mpotsa a re: ‘O mang?’ Ka mo araba ka re: ‘Ke Moamaleke.’ 9A nthaya a re: ‘A ko o eme fa go nna, o mpolae; gonne ke tshwerwe ke sedidi, mme bophelo bo sa le mo go nna jotlhe.’ 10Ka ema fa go ene, ka mmolaya; gonne ke ne ke itse gore, ga a kitla a phela a sena go wa. Ka tsaya serwalo sa bogosi se se neng se le mo tlhogong ya gagwe le mohitshane mo letsogong la gagwe, ka di tlisa kwano go morena wa me.”
11Ke fa Dafita a itshwara diaparo, a di gagola; le banna botlhe ba ba nang nae ba dira jalo.
12Ba hutsafala ba lela, ba itima dijo go ya mantsiboeng ka ntlha ya ga Saule le ka ntlha ya ga Jonathane morwawe le ka ntlha ya morafe wa Morena, e bong Baiseraele, ka ba ole ka tšhaka.
13Jaanong Dafita a botsa lekau le le mo itsisitseng jalo a re: “O mokae?” La araba la re: “Ke morwa monna yo o falaletseng kwa Boamaleke.”
14Dafita a ba a le botsa a re: “Ke go reng, fa o se ka wa boifa go ntsha letsogo go bolaya motlodiwa wa Morena?”
15Dafita a ba a bitsa lengwe la makau a re: “Atamela o mo wele.” La mo itaya, a ba a swa.
16Ya re a ise a swe Dafita a mo raya a re: “O swela molato wa gago. Gonne o ipoletse wa re ke wena o bolaileng motlodiwa wa Morena.”
17Ke fa Dafita a tlhaba sefela sa selelo ka ga Saule le Jonathane morwawe; 18– a Bajuta ba se rutwe! Kana se kwadilwe mo lokwalong lwa motlhamaladi! – a re:
19“Iseraele, mokgabo wa gago
o bolaetswe kwa dithoteng
tsa gago.
Kana bagale ba ole jang!
20Lo se ka lwa itsise kwa Gathe
le e seng go bolela
mo mebileng ya Ašekalone,
e se re gongwe bomorwadia
Bafelesita ba itumela,
bomorwadia ba ba sa rupang
ba duduetsa.
1 Sam. 18:6
21Lona dithaba tsa Gileboa,
a go se we monyo le e seng
go na pula mo go lona;
a go se nne masimo
a a ntshang makgetho.
Gonne teng koo go sotlegile
dithebe tsa bagale
le thebe ya ga Saule,
e kete ga se ya yo o tloditsweng
ka lookwane.
22Bora jwa ga Jonathane bo ne
bo se ke bo sutela kwa morago
le tšhaka ya ga Saule
e ne e se ke e boa,
di sa tlala madi a ba ba
bolailweng le mafura a bagale.
23Saule le Jonathane,
baratwi le bakgatlhi!
Mo bophelong jwa bone
le mo losong lwa bone
ga ba a ka ba kgaogana.
Ba ne ba le lobelo
bogolo go bontswi,
ba le thata bogolo go ditau.
24Lona bomorwadia Iseraele,
lelelang Saule yo o neng a lo
apesa ka masela a mahibidu
le mekgabo e mentle;
a kgabisa diaparo tsa lona
ka mokgabo wa gouta.
25Kana bagale ba ole jang
mo tlhabanong!
Jonathane o namaletse mo
dithoteng tsa gago a bolailwe.
26Jonathane, morwa-rra,
ke mo khutsafalong
ka ntlha ya gago.
Ke ne ke go rata thata,
lorato lwa gago
lo nkgakgamatsa go gaisa lorato
lwa basadi.
27Kana bagale ba ole jang!
Dibolai tsa ntwa tsa latlhega.”


text:
Banni ba ntlha ba kwa Lesotho la gompieno gongwe ke batho ba San, bao ba tlogetseng boswa bo bo tswelelang ka ditshwantsho tse di takilweng mo dipoteng tsa magaga.
Batho ba ntlha bao ba neng ba bolela seBantu e ne e le ditlhopha di le tharo, Baphatla, Bopolane, le Baphuthi, bao ba kgabagantsheng Drakensberg go tswa botlhaba ka ditlhopha di le tharo mme ba nna mo dikgaolong tse di kwa tlase tsa borwa-botlhaba ba Noka ya Mohokare (Caledon).
Mo bokhutlong jwa ngwagokgolo wa 17, bogosi ba Sesotho ba bo latela, Bapeli, Baphuthing, Basia le Batlokoa go tla kwa kgaolong kwa bokone bophirima. Morago ga bona go tlile ditlhopha tse dingwe tsa Basotho, go akaretsa Bakoena, Bafokeng le Bataung.
Mo tshimologong ya ngwagakgolo wa bo19 fa Shaka a godisa bogosi jwa gagwe ba IsiZulu, maphoto a tlhakatlhakano ya selegae e fietse go ralala kontinente tlase e e neng e sisibetse.
Basotho ba ba mo dithaba le kwa kgaolong ya bophirima kwa dipoweng tsa Lesotho la gompieno (Basutoland ka dinako tsa bokoloniale) le kwa dikgaolong tsa botlhaba tsa Foreisetata wa gompieno le tsona di ne tsa amega. Go lwantshana gwa nna kakaretso, bogosi ba robega, masimo a ne a senngwa, leuba le runtse le batho ba ba tlhokang thuso go ne ga begwa gore kwa bofelong ba ne ba feletsa ka go ja batho.
Moshoeshoe, kgosi ya Bakwena, o dirisitse leano la sesole le kgono ya sepolotiki go fenya manaba a gagwe. A kgobokantse setlhopa se se golang sa balatedi, ka bobedi go tswa mo gare ga manaba a gagwe a fentsweng le bao ba tshabang kgoreletso, ba ne ba ikgolaganyang le maloko a gagwe a batshegetsi ba ikanyego le maloko ka botlalo a bogosi ba gagwe bo bo atologang se se neng sa nna modi wa se se nnileng Lesotho.
Moshoeshoe o ne a dira sentle mokgwa wa go goga batho ba gagwe go ya mo dithabeng tse di sa fitlhelegeng tsa bogodimo bo sephaphathi fa ba neng ba kgona go itshireletsa le go emela gore ditlhaselo tsa matsholo a sesolo a a sasankang mo kgaolo, ba senka batho gore ba kgone go tsaya ditsabatho ka dikgoka.
O simolola go dirisa thaba e e bidiwang Butha Buthe e leng gaufi le toropo ya leina le le jalo ya gompieno. Morago ga moo o ne a nna mo thabeng e kgolwane thata, Thaba Bosiu, botlhaba ba Maseru.
Ka se e le itsetsepelo ya gagwe, o ne a bopa banna ba gagwe mo go nneng mophato o o nang le maatla, bao ba neng ba betsa ba ba lekang go tsena mo tikologong.
Ka 1831 o ne a itlhaotse go nna mmusi wa setšhaba se se sa tswang go tlhamiwa sa Basotho le mo kgaolong e e neng a katologile sentle gaufi le bophirima ba melelwane ya Lesotho la gompieno. Barolong go ya kwa bophirima, Bataung go ya Borwa le Batlokoa go ya kwa botlhaba ba kgolokwe ya ka bonako ya tshwaetso ya Moshoeshoe go nnile ditsala tse di ikemetseng.
Moshoeshoe e ne e le moeteledipele o o lesedi, wa tselo pele yo o neng a tsewa e le nngwe ya baeteledipele ba baolo ba Aforika. Ka botlhale, bopelotelele le bokgoni ba tlhotlheletso, o ne a tlhoma motheo o o tshwanang wa setso le tshiamo ya balatedi ba gagwe.
O ne a amogela bokoloniale ka go amantsha mekgwatiriso ya loago le setso kwa ntle ga go di senya. Go tswa mo tshimologong ya ngwagakgolo wa bo19, bagwebi, batsomi le bafaladi ba fetile mo gare ga kgolokwe ya Moshoeshoe ya tlhotlheletso ba ntse ba godisa dipalo. O bone gore, jaaka dipalo tsa bakolonisi e ntse e gola, ka jalo kgonagalo ya kgotlhang e tla oketsega. Go lemoga tlhokego ya gore batho ba gagwe ba nne le thuto ya Bophirima go gaisana mo lefatshe le le ntšhwa, o ne a romelwa barwa bangwe ba gagwe go ya sekolong kwa Motse Kapa.
O ne a laletsa Paris Evangelical Missionary Society go tlhoma maitlhomo a boromiwa kwa Basutoland, le Messrs Arbousset, Casalis le Gosselin ba ne ba nna kwa Morija, gaufi le Thaba Bosiu, ka Seetebosigo 1833. Jaaka koketsego ya dipalo tsa basweu ba baipei (Maburu) e simolotse go tlhoma bolemirui mo kgaolong ya bophirima e e nonneng ya Mohokare, kgatelelo mo lefatsheng e ne ya ya kwa godimo. Dikgolagano tsa sepolotiki tse dintšhwa di ne tsa tlhamiwa le thopo ya leruo magareng ga Maburu le Basotho e ne ya nna tlwaelo.
Moshoeshoe o ne a senka thuso ya'Kgosigadi e tshweu ya Seesimane’, Kgosigadi Victoria, topo ya tshireletso go tswa go Maburu. Seno se ne sa fiwa ka 1848, mme e Mokomišinare wa Moagi wa Borithane o ne a nna mo nageng.
Morago ga dingwaga di le thataro fela o ne a gogelwa morago fa Basutoland e ne ya tsenngwa kwa Koloning ya Kapa Moshoeshoe, o ne a ngongorega ka matshosetsi a Maburu, gape o ne a senka tshireletso ya Borithane. Ka 1868 Basutoland e ne ya goelediwa jaaka kgaolo ya Brithane, mme Basotho bahaMoshoeshoe (batho ba ga Kgosi Moshoeshoe) ba ne ba nna balatedi ba Borithane.
Ka 1870 kgosi ya Basotho ya motsofe e ne ya tlhokafala, a kgotsofetse ka kitso ya gore batho ba gagwe ba ne ba le 'mo mabogo a menganeng’ a Kgosigadi. Segopotso sa gagwe sa leruri se se nang kgaisano se segologolo sa gagwe ka kgolagano ya Basotho kwa Lesotho. Ka go tlhola setso se se tshwanang, o neile Basotho maikutlo a setšhaba, le go ema kgatlhanong le manaba a bona.
Le fa ka dinako dingwe a Basotho ba Moshoeshoe ba ne ba tlhaselwa ke MaZulu Matabele, Maburu le Mabrithane, ba ne ba fenywa mo ntweng. Morago ga loso lwa gagwe, barwa ba gagwe ba tswelela go maatlafatsa ntlo ya bogosi.
Go fitlha le ga jaana ditlogolwana tsa gagwe, ke bona fela bajaboswa ba bogosi ba Basotho, ke dikgosi kwa dikarolong tse dintsi tsa Lesotho jaaka Matatiele kwa Kapa Botlhaba. Kgosi ya jaanong ke Kgosi Letsie wa Boraro o a neng a bewa mo setulong ka 1997.
Translated by Lawrence Ndou


text:
Dear Khumbulekhaya
Leina laka ke Nfana Mokakale ke dula mo Zonkizizwe Ext 2 7009 Sunrise View. Ke kopa thuso ya ho batlelwa ntate waka leina la gagwe ke Daniel Mathebula. Leina la mme ke Levien Mokakale. Ntate o tsamaile ka 1978 ke fetsa go tsalwa. Mme waka one a bereka mo dikichining mo Kibler Park BergenHest mo Alberton, ke mo Mme waka a kopaneng le ntante waka teng. Ntate waka one a bereka contraka tsa ditsela, Labuara Construction. Ntate kwa gae ke kwa Bushbuck Ridge. Ga itsi gore o dula mo kae mo Bushbuck Ridge. Mme waka kwa gae ke kwa Taung, North West. Ke batla ntate waka kagobane ke batla lesiko laka le seboko saka. Ke a tlhobeha mo bophelong ka lebaka la ntante waka. Ntante one a bereka le shilwane
Looking for daniel mathebula
Dear Khumbulekhaya
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.


text:
April 25th, 2018 - Description Buka e e kopantse poko ya segompieno ya magareng mmogo le ya setso Poko ya Segompieno ke e e farologanang le Poko ya Setso le ya Magareng''setswana home language schoolnet sa april 30th, 2018 - dipuo - setswana puo ya gae 2 kitso e e kwa godimo le bokgoni jo bo kwa godimo pegelo ya kharikhulamo ya boset?haba ...kgothaletswa hore ba nne ba sebedise buka ya bona ya moithuti ya via afrika sesotho puo ya lapeng kereiti ya 10, buka e e kopantse poko ya segompieno ya magareng mmogo le ya setso poko ya segompieno ke e e farologanang le poko ya setso le ya magareng ka kagego popego le diteng ke poko e e tlhamiwang ka go kwalwa mme batlhami ba yona ba supa
poko ya setso le ya magareng ka kagego popego le diteng ke poko e e tlhamiwang ka go kwalwa mme batlhami ba yona ba supa phokelelo e ntsi ya poko ya sekgoa, maboko a setswana language setswana tswana genre poetry age range n a author s mothoagae m k publisher s nasou via afrika isbnPoko ya Segompieno ke e e farologanang le Poko ya Setso le ya Magareng ka kagego, popego le diteng. Ke poko e e tlhamiwang ka go kwalwa, mme batlhami ba yona ba supa phokelelo e ntsi ya poko ya Sekgoa. Ga se poko e e rorisang go tshwana le maboko a setso a dikgosi. Bakwadi ba buka e ke ba gompieno le ba maloba.
APRIL 30TH, 2018 - A MAGARENG LE A BOGOLOGOLO TEBANG LE DIPONAGALO TSA POKO O AMILE DIPONAGALO A IKAEGILE THATA KA POKO YA SETSWANA LE GO LEKA GO BONA THARABOLOLO YA BOTHATA' ... May 8th, 2018 - Poko Ya Motswana Lichtenburg North West South Africa 4 374 likes · 15 talking about this Ngwao Ya Rona Batswana Pula Barolong Pula ''Read Setswana Pdf ...


text:
Go utlwala fa kwa Tsabong tiragalo nngwe ya kgwedi e e fetileng e ne ya ya nna go amogela dipodi tsa lenaneo la nyeletso lehuma. Ga twe, ba ba neng ba atlegile mo lenaneong le, ba tshologela kwa kgotleng ya motse go ya go amogela dipodi tseo.
Tiro ya se ka ya nna go aba le o atlarela fela. Ke efe tiro e e ka dirwang go didimetswe? Le fa mafoko a se kalo, a mabedi, a mararo, one a tshwanetse go nna teng. Ba tla ka one. Pego ya re mogolwane mongwe wa lephata la temo thuo, a bolela fa mo Tsabong batho ba le masome mararo le bosupa ba filwe dipodi tse, kwa Maubelo go filwe ba le batlhano fa kwa McCurthy’s Rust go filwe a le mongwefela fela.
Letsatsi leo le bolelwa e ne ya nna la boitumelo jo bogolo. Botlhe ba ba neng ba bua, ba galaletsa puso. Ga twe Mme Margret Donster, e le mongwe wa ba ba neng ba tsile go amogela dipodi tseo, a bolela fa seo e le thuso e tona thata e ope a ka se kang a e newa mahala. A akgola puso go bo e otlolotse lebogo go thusa ba ba tlhokileng lesego mo botshelong. Godimo ga moo, a kgothatsa ba bangwe go tlhokomela dipodi tse gore di tle ntsifale mme di ba inole mo lehumeng.
A se ka a felela foo mme a tlatsa ka gore fa go na le bothata bongwe, tota a raya fa dipodi di lwala kana ka tsela nngwe di sa tsoge sentle, ba kope thuso mo go ba lephata la temo thuo. Fela selelo sa gagwe ya nna gore, batho bangwe ba a senya, ba utswela ba bangwe loruo. A kopa batho ba go nna jalo go inaakanya le mananeo a puso gore le bone ba thusiwe, e seng go senyetsa ba bangwe.
Ba galaletsa dipodi. Ga twe mogolwane wa lephata la temo thuo, Rre Peter Manguba, a re podi e bogadi bo gaufi ka e kgona go tsala gabedi mo ngwageng. A tswelela a re nama ya podi e ratwa thata ke batho ka bontsi. Mo go raya gore tota podi ga e ka ke ya tlhoka go rekwa, e tshela kgotsa e le nama. A leba ka ntlha e nngwe a re, ba ba iseng ba thusiwe ka lenaneo le, mme ba batla go thusiwa, ba ikopanye le ba temo thuo le ba boipelego gore ba tle ba thusiwe.
Loruo lotlhe, a ke kgomo, podi, nku, pitse, kgotsa eng fela, le na le malwetsi le makoa a lone. Gore morui a atlege mo tirong ya go rua., ke gore a nne le lesedi la gore malwetsi a ke afe, e bile a ka thibelwa jang. Ga go monate go ruela fela mo lefifing; ke gore, morui a sa itse sepe ka malwetsi a, le gore a ka thibelwa jang. Ka jalo, go bolelwa fa Rre Manguba a ne a re ba ba fiwang dihutshane ba rutwa go di tlhokomela go thibela malwetsi le go swa. E le tiro e ntle ka jaana e thusa morui gore a se ka a ruela fela mo lefifing.
Dikgang/ Daily News (Dikgang Labobedi Phalane 28 2014) e e leng yone e e begang ka tiro ya Tsabong ya re:
‘O gakolotse ba ba amogetseng dihutshane gore ba di tlhokomele gore di kgone go ata………’
Fa, go buiwa ka mongwe e le ka fa a neng a kgothatsa ba bangwe ka teng gore ba tshware ka thata ba tlhokomele dipodi tse.
Mo temaneng e re e nopotseng e, go na le lefoko ‘ata.’ Mo pegong e re buang ka yone ya tiro ya Tsabong, lefoko le le dirisitswe gabedi. Golo gongwe le dirisitswe e le ‘ata,’ fale la dirisiwa e le ‘ate.’
Pego ya re, mongwe o ne a re mpho eo, a raya tsone dipodi, e tshwanetse go tlhokomelwa gore e tle e ate. Potso ke gore lefoko ‘ata’ le raya eng?
Ka gale, go ata go raya go oketsega, go ntsifala. Fa go twe dipodi tsele di tshwanetse go tlhokomelwa gore di tle di ate, go raya gore, di tshwanetse go tlhokomelwa gore di tle di ntsifale. Go ntse go ntse jalo, go ata go ka raya go felela. Motswana wa maloba o ne a sa ruele kgomo madi fela. O ne a e ruela go e gama, go e golega, go e ja nama, go e ala phata, le go e dira dikgole.
E ne e a re go gangwa, marole (morole) a ntshiwe mo sakaneng (a fisiwe) ka bongwe ka bongwe go tla go rokotsa. Dikgomo di gangwe di bo di felele. Mme ga e re di feletse go gangwa, go dirisiwe lefoko la go felela, go twe di feletse. Go dirisiwa lefoko la go ata, go twe di atile, e seng di feletse.
Ka Setswana, ga twe fa e re di gamilwe tsotlhe o bo o re di feletse, o a di hepa, o a di reolola, gore di swe di felele. Ke ofe Motswana yo o ka batlang go sala ka lesaka le se na sepe? A tshele jang? [email protected]


text:
Nomsa o ne a lebile ausi wa gagwe o mogolo, Mandisa, a dira sebaga. Mmaabona a bo a bitsa go tswa kwa kitšhining,
“Mandisa, tsweetswee nkele lebenkeleng. Lenaane la go reka ke le.” Mandisa a buisa lenaane la go reka kwa mabenkeleng,
“Borotho, majerine, phinate-batha, jeme ya apolokose, folouro, mae, sukiri, mašwi, teye le letswai. Ke tla tlhoka dikgetsana di le pedi go rwala dithoto tse.”
Nomsa a ya kwa godimo le kwa tlase. “A nka tsamaya le wena? Tsweetswee a nka tla?” O ne a tshotse madi a a ipoloketseng ona.
O ne a rata dimonamone tse dikgolo tse di kgolokwe tsa mmala wa namune kwa marekelong. “A mme go a tlhokega?” Mandisa a ngongorega.
O n e a na le dingwaga di le somepedi mme Nomsa o ne a na le di le thataro mme ka dinako dingwe o bona monnawe a mo dia ka go salela kwa morago.
“O tla tshwanelwa ke go nthusa go rwala dithoto.” “Ke tla dira jalo, ke tla dira jalo!” Nomsa a solofetsa. “Buisa lenaane gape, ke batla go utlwa gore re
ya go reka eng.” “Borotho, majerine, phinate-batha, jeme ya apolokose, folouro, mae, sukiri, mašwi, teye le letswai,” ga buisa Mandisa fa
Nomsa a bala dilo ka menwana. Dilo tse lesome, e nngwe le e nngwe ke ya monwana o le mongwe. Nomsa o ne a ese a kgone go buisa,
fela o ne a itse go gopola dilo sentle thata.
Basetsana ba ya mo mmileng. Phefo e ne e foka! Ya pheula mesese ya bona ya ba ya tlatsa leswe mo mmileng mme la tabogela le go
itshopaganya ka maoto a bona. Fa ba feta mo saluneng sa meriri mo karatšheng ya ga Mme Ngubane ba bona Fezeka le Phumla ba loga meriri.
Mme Ngubane o ne a le setswerere sa go loga meriri. Fezeka le Phumla e ne e le ditsala tse dikgolo tsa ga Mandisa.
“Ijoo, o montle e le tota!” ga bua Mandisa a tsena mo saluneng go leba setaele se sentšhwa sa mologo. Se ne se le se sentle e le tota.
“O apere hempe e ntšhwa,” Mandisa a bolelela Fezeka. A inama go utlwelela lesela ka menwana ya gagwe. “O e rekile kae?”
Nomsa a ngongorega. O ne a batla gore ba itlhaganelele go ya lebenkeleng. Fela se Mandisa a akanyang ka sona malatsi a ke diaparo, moriri le ditlhako.
“Ke rata sebaga sa gago, Phumla!” ga bua Mandisa a sekamela ka mo go ene go tshwara sebaga sa tsala ya gagwe se sentšhwa. Fela, ijoo nna we!
Phefo ya foka ka lenaane la go reka la tswa mo seatleng sa ga Mandisa! La fofa go tlola legora, la tlola le dithulelo tsa ntlo ya baagisane.
Le ne le ile, le ile, le ile! Go fitlhela le sa bonagale! “Jaanong ke mo mathateng,” ga bua Mandisa a baya letsogo mo molomong.
“Ke tshwanetse go boela gae ke kope Mama a mphe lenaane le lengwe, fela o tlile go tenega!”
“Ga go tlhokege! Ke gakologelwa lenaane la go reka,” ga bua Nomsa a ya kwa godimo le kwa tlase. “Ke gakologelwa sengwe le sengwe.”
A emisa matsogo a gagwe a bala dilo tsotlhe tse di mo lenaaneng la go reka mo menwaneng ya gagwe e e lesome.
Monwana mongwe le mongwe e ne e le wa sengwe le sengwe mo lenaaneng la go reka. “Borotho, majerine, phinate-batha, jeme ya apolokose,
folouro, mae, sukiri, mašwi, teye le letswai!” a rialo. Mandisa a mo leba a kgakgametse. “Tiro e ntle e le tota, Sisi! Ke itumela fa o tlile le nna.
A re ye kwa lebenkeleng ka bonako go reka dilo tseo. E seng jalo Mama o tlile go tenega.” Fa ba goroga kwa lebenkeleng la Mambhele Cash Store,
Mandisa a kopa dilo tsotlhe tse Nomsa a neng a di gakologelwa ka menwana ya gagwe e e lesome mme a di tsenya mo dikgetsaneng tsa dithoto.
Nomsa o ne a lebile lebotlolo le legolo la dimonamone tsa mmala wa namune le lebotlolo la jelly babies gaufi le thili.
A ntsha madi mo kgetsaneng ya gagwe a e naya Mandisa. A mmontsha dimonamone tse a neng a di batla mme Mandisa a di reka.
Mandisa a mo rekela le lolipopo e e khibidu. “Ke ka gonne o nkitshitse mo kotsing,” ga bua Mandisa. “Ke a itse gore o rata dilolipopo tse di khibidu.”
Ba thusana go tshwara dithoto go boela gae Nomsa a ntse a mokona lolipopo. Kwa gae, ba simolola go ntsha dithoto mo dikgetsaneng
ba di baya mo tafoleng ya kitšhini mme Mandisa a botsa, “Mama, a nka dira dipanekuku tse re tla lalelang ka tsona maitsiboa?”
O ne a itse gore Nomsa o rata dipanekuku. “Ee,” ga bua mmabona. “Ke na le tiro e ntsi ya sekolo e ke tshwanetseng go e tshwaya.
O tla bo o nthusitse fa o ka dira dijo tsa bosigo.” Mmogo Nomsa le Mandisa ba tlhakanya folouro, mae, mašwi, sukiri le letswai le lennye go dira dipanekuku.
Ba tlogela motswako go ema ura pele ga ba o dirisa. Jaanong ba simolola go dira dipanekuku, ba dira dipanekuku ba dira dipanekuku di le dintsi.
Kitšhini e ne e nkga monate! Fa Papa a goroga mo gae, a ya ka tlhamalalo kwa kitšhining. “Nko ya me e mpolelela gore re tlile go ja dipanekuku bosigong jo!
E bile ke bona barwadi ba me ka bobedi ke diapei. Lo tlile go tsenya eng fa gare ga tsona?” a botsa. “Go na le nama ya minsi e e setseng maabane.
Re tla dirisa yona,” ga bua Mandisa. “Gape go na le jeme ya apolokose. Jeme ya apolokose ke e rata go feta dilo tsotlhe mo lefatsheng!” ga bua Nomsa.
“Le nna fela jalo,” ga bua Papa a tshega. Fa Mama a goroga mo kitšhining, a opa legofi. “Lo dirile bontle, basetsana ba me!” a rialo.
Dipanekuku di ne di le monate. “Ke gakologelwa resipe ya metswako,” ga bua Nomsa. A tsholetsa seatla a simolola go bala ka menwana e le metlhano.
“Folouro, mae, mašwi, sukiri le letswai le lennye!”
Rraagwe a tshega a mo forogotlha mo legetleng. “Mosetsana wa me yo o botlhale!” a rialo. “Gongwe le nna ke tshwanetse go menwana ya me go gakologelwa dilo!”c