text:
GO ANYISA LETSELE LE TIRISO YA DIOKOBATSI
Go anyisa letsele go netefatsa gore ngwana o nale boitekanelo jo bo siameng, kgolo le go gola gwa tlhaloganyo. Fa ele gore o dirisa diokobatsi kgotsa melemo, go botlhokwa go itse gore e ka ama maši a gago kgotsa ngwana wa gago go le kae.
MELEMO
Bomme gantsi ba bolelelwa gore ba ka se anyise letsele ba tsaya molemo. Gantsi seno ga ese nnete, mme maši a poiri a nale dikotsi. Pele o emisa go anyisa letsele, batla tshedimosetso e e oketsegileng ka go ikgolaganya le La Leche ya Aforika Borwa. O ka batlisisa ka tshireletsego y melemo mo www.e-lactancia.org.
NICOTINE (MOTSOKO)
Nicotine e e mo teng ga madi a gago e oketsa kotsi ya go dira gore ngwana a tlogele go anya letsele le gore maši a fokotsege. Bana ba bomme ba ba tsubang ba mo kotsing e e ko godimo ya go nna le ditlhabi mo mpeng le SIDS (Go swa ga lesea ka tshoganyetso).
Fa ele gore ga o kgone go tlogela go tsuba, go santse go sireletsegile gore o anyise letsele go feta go naya ngwana maši a poiri.
Fokotsa go tsuba mme o tsube morago ga go anyisa letsele go nale pele ga go anyisa.
BOJALWA
Bojalwa ka bonako bo tsena mo mading a mme le mo mašing a gagwe, bo ka ama mme le ngwana wa gagwe. Go nwa morago ga sebaka ga go kotsi, thata jang fa ngwana a fetile dibeke tse 8 mme a anyisiwa diura tse pedi morago ga moo. Go nwa bojalwa gantsi go ka felela ka go dira gore ngwana a lele thata, a seka a anya thata le gore a gole ka bonya, mme go ka ama ka moo boboko jwa ngwana bo golang ka gone. Go dirisa bojalwa go ka ama ka moo o tlhokomelang ngwana wa gago ka gone. Tlhokomela gore fa o nwa thata, go tsaya nako e ntsi gore bojalwa bo tswe mo mmeleng wa gago.
COCAINE LE CRACK
Bontsi jwa diokobatsi tseno di fetela mo mašing a letsele mme ga di a siamela bana.Musi wa crack cocaine o ka gobatsa ngwana wa gago le one. Bomme ba tshwanetse go ema bonnye diura tse 24 morago ga go dirisa cocaine kgotsa crack pele ba anyisa letsele.
MOTEKWANE (DAGGA)
Go nale dipatlisiso tse mmalwa fela ka ditlamorago tsa dagga. Di ka senya boboko jwa ngwana mo lobakeng lo loleele. Morago ga go e dirisa thata, bana ba nna le dagga mo mmeleng ya bone le mo dibekeng tse di mmalwa tse di latelang. Bomme ga ba tshwanela go dirisa dagga ba santse ba anyisa letsele.
Fa mongwe mo legaeng la lona a dirisa dagga, ba e dirisetse kgakala le ngwana.
METHAMPHETAMINE (TIK) LE CRYSTAL METH
Diokobatsi tseno di a tshwakgola mme ke bothata jo bo golang mo dinageng tse dintsi. Ga gona tshedimosetso e ntsi ka ga gore tik e ama jang kgolo le boitekanelo jwa ngwana, mme fela re a itse gore e golagane le mathata a setshaba, tiriso dikgoka mo lelapeng le go se anyisiwe letsele ga bana.
Fa ele gore o mme yo o anyisang letsele mme o kile wa dirisa tik, o tshwanetse go ema bonnye diura tse 48 pele o ka anyisa ngwana gape kgotsa go fitlhelela methamphetamine e sa tlhole e ipontsha mo ditekong tsa moroto O ka nna wa gama mme o latlhe maši a gago gore go direge maši a masha.


c: text/html

text:
Go Dirisa Madi Sentle
Baebele e thusitse batho ba le bantsi gore ba kgone go dirisa madi a bone sentle.
DIRA DILO TSA GAGO KA THULAGANYO
MOLAOMOTHEO WA BAEBELE: “Dithulaganyo tsa yo o tlhoafetseng ruri di solegela molemo, mme mongwe le mongwe yo o mafega ruri o leba kwa letlhokong.”—Diane 21:5.
SE MOLAOMOTHEO ONO O SE KAYANG: O tlhoka go dira thulaganyo o bo o tlhomamisa gore o a e latela. Gopola gore o ka se kgone go reka sengwe le sengwe se o se batlang, ka jalo, dirisa madi a gago sentle.
SE O KA SE DIRANG:
-
Dirisa madi jaaka o rulagantse. Dira lenaane la dilo tse o batlang go di reka. Di kwale go ya ka manaaneo a tsone gore a ke dijo kgotsa diaparo. Kwala gore o tla dirisa bokae mo dijong mo diaparong le mo dilong tse dingwe tse o di kwadileng. Fa ele gore ka sekai o ile wa dirisa madi a mantsi mo dijong go feta ka fa o neng o rulagantse, o tla tlhoka go tsaya mo mading a o neng o rulagantse go a dirisa mo selong se se seng botlhokwa.
-
O se ka wa itsenya mo dikolotong. Dira sotlhe se se mo maatleng a gago gore o se ka wa nna le dikoloto. Go na le moo, ipolokele madi gore o reke dilo tse o di tlhokang. Fa ele gore o dirisa credit card, leka go duela madi otlhe a o a kolotang fa kgwedi e fela gore o se ka wa tlhoka go duela madi a a fetang a o a dirisitseng. Fa ele gore o mo dikolotong rulanganya gore o tla dirang gore o kgone go di duela.
Go lemogilwe gore fa batho ba reka ba dirisa credit card ba reka sengwe le sengwe fela le dilo tse ba sa di tlhokeng. Ka jalo fa o na le credit card e dirise sentle.
NNA LE MEKGWA E E SIAMENG
MOLAOMOTHEO WA BAEBELE: “Setshwakga ga se na go lema ka ntlha ya mariga; se tla bo se kopa ka nako ya thobo, mme go tla bo go se na sepe.”—Diane 20:4.
SE MOLAOMOTHEO ONO O SE KAYANG: Go nna setshwakga go ka dira gore motho a sotlege. Ka jalo, dira ka natla mme o dirise madi a gago sentle.
SE O KA SE DIRANG:
-
Dira ka natla. Dira sotlhe se o ka se kgonang gore o se ka wa latlhegelwa ke tiro ya gago, ka gonna senatla le motho yo batho ba ka mo ikanyang. Bathapi ba rata motho yo o dirang ka natla.
-
Ikanyege. O se ka wa utswa kwa o berekang teng. Fa o utswa o ka latlhegelwa ke tiro go bo go se na ope yo o batlang go go hira.
-
O seka wa rata madi thata. Fa o ntse o lwela go nna le madi a mantsi batho bangwe ba ka feleletsa ba sa batle go itsalanya le wena gape o ka lwala. Gopola gore, botshelo bo botlhokwa go na le madi.
MELAOMETHEO E MENGWE YA BAEBELE
O SE KA WA SENYA MADI MO DILONG TSE DI SENG BOTLHOKWA.
“Letagwa le yo o jang bobe ba tla humanega, mme kotselo e tla apesa motho dikatana.”—DIANE 23:21.
O SE KA WA TSHWENYEGA THATA KA MADI.
“Tlogelang go tlhobaela ka meya ya lona ka ga gore lo tla ja eng kgotsa lo tla nwa eng, kgotsa kaga mebele ya lona gore lo tla apara eng.”—MATHAIO 6:25.
O SE KA WA FUFEGELA BA BANGWE.
“Motho yo o leitlho le tswelang dilo pelo o itlhaganelela dilo tse di tlhwatlhwakgolo, mme ga a itse gore o tla tlelwa ke letlhoko.”—DIANE 28:22.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
GO THUSA BA BA SWETSWENG
Se se Ka Thusang ba ba Tlhokafaletsweng
BOSHENG JAANA GO DIRILWE DIPATLISISO TSE DINTSI MALEBANA LE KUTLOBOTLHOKO E E NNANG TENG FA MOTHO A TLHOKAFALETSWE. Mme jaaka re bone mo ditsebeng tse di fetileng, se bomankge ba se buang se tsamaisana le se se kwadilweng mo Lefokong la Modimo e leng Baebele. Seno se re bontsha gore le fa Baebele e le buka ya bogologolo, kgakololo ya yone e a thusa. Gape Baebele e na le tshedimosetso e e ka thusang batho ba ba tlhokafaletsweng.
-
Go itse gore baswi ba rona ga ba boge
Moreri 9:5 ya re ‘baswi ga ba itse sepe’ le gore ‘dikakanyo tsa bone di a nyelela.’ (Pesalema 146:4) Gape Baebele e tshwantsha loso le boroko.—Johane 11:11.
-
Re kgothadiwa ke go itse gore Modimo o a re rata
Pesalema 34:15 ya re: “Matlho a ga Jehofa * a mo basiaming, le ditsebe tsa gagwe di ntlheng ya go goa ga bone ba kopa thuso.” Go tshololela Modimo maikutlo a rona ka thapelo go gomotsa thata go feta fa o bua le motho yo mongwe kgotsa o leka go laola maikutlo a gago. Seno se re thusa gore re nne ditsala tsa Mmopi wa rona e bile o tla dirisa maatla a gagwe go re gomotsa.
-
Go itse gore go na le bokamoso jo bo itumedisang
A o akanya gore batho ba ba mo mabitleng ba tla tsamaya ba tshela gape? Ee ka gonne Baebele e re solofetsa jalo. Baebele e tlhalosa tsela e maemo a tlileng go nna ka yone mo lefatsheng fa e re Modimo “o tla phimola dikeledi tsotlhe mo matlhong a [rona], mme loso lo tla bo lo seyo, le fa e le khutsafalo le fa e le selelo le fa e le botlhoko di tla bo di sa tlhole di le gone.”—Tshenolo 21:3, 4.
Batho ba ba dumelang mo Modimong yo go buiwang ka ene mo Baebeleng e bong Jehofa, ba kgothadiwa ke go itse gore ba tla boa ba kopana gape le baratiwa ba bone ba ba tlhokafetseng. Ka sekai, Ann yo monna wa gagwe a neng a tlhokafala morago ga gore ba fetse dingwaga tse 65 mo lenyalong a re: “Baebele e nthusa go itse gore batho ba ba tlhokafetseng ga ba boge le gore Modimo o tlile go ba tsosa. Ke na le go gopola ntlha eno nako le nako fa ke akanya ka monna wa me mme seo se nthusa gore ke kgone go itshokela se se ntiragaletseng!”
Tiina yo re buileng ka ene mo ditsebeng tse di fetileng a re: “Fa e sa le Timo a tlhokafala, Modimo o ntse a nkeme nokeng. Jehofa o ile a nkgomotsa thata fa ke ne ke utlwile botlhoko. Ke dumela se Baebele e se buang fa e re Modimo o tlile go tsosa ba ba tlhokafetseng. Seo se dira gore ke kgone go itshoka go fitlha ke boa ke kopana le Timo gape.”
Eno ke tsela e batho ba le dimilionemilione ba ba dumelang mo Baebeleng ba ikutlwang ka yone. Tota le fa o akanya gore se Baebele e se buang ga se utlwale kgotsa ke go ijesa dijo tsa ditoro fela, goreng o sa iphe nako ya go dira dipatlisiso go bona gore a kgakololo ya yone kgotsa ditsholofetso tse di mo go yone di a utlwala kana jang? Gongwe o tla fitlhela gore Baebele e kgona go thusa batho ba ba tlhokafaletsweng.
ITHUTE MO GO OKETSEGILENG
Leba dibidio tse di buang ka kgang eno mo jw.org
Go diragalang ka rona fa re swa? Karabo ya Baebele e ka re gomotsa fela thata
Re ka bona kae dikgang tse di itumedisang? Bidio eno e bua ka boroutšhara jwa Dikgang Tse di Molemo
Ya kwa DIKGATISO > DIBIDIO (Dibidio Tsotlhe: Dipokano le Bodiredi Jwa Rona)
^ ser. 7 Baebele ya re leina la Modimo ke Jehofa.


text:
Karolo:Maloko a khuduthamaga ya palamente
Palamente ya lefatshe la Botswana[1] e na le batsamaisi ba ba tsamaisang tsamaiso ya lefatshe. Ka jalo palamente e na le maloko a e leng a yone.
Boikarabelo jo bogolo jwa ofisi ya khuduthamaga ke go thusa khuduthamaga ka bokwaledi le go rotloetsa tirisanyo fa gare ga palamente le matona. Maikarabelo a mabedi a a tlhalosiwa sentle fa tlase [2]:
a) Go thusa khuduthamaga ka bokwaledi • Go anamisa dikgang tse go yang go buiwa ka tsone • Go thusa komiti ya tsa kgweboya khuduthamaga e e dirang lenaneo la dipuisanyo ka bokwaledi • Go tsaya dintlha mo phuthegong ya khuduthamaga • Go tlhomamisa gore tsamaiso ya khuduthamaga yotlhe e salwa morago • Go ntsha ditshwetso tse di dirilweng ke khuduthamaga mo boemong jwa ga tautona • Go latedisa ditshwetso tsa khuduthamaga • Go ema moeteledipele wa Palamanete nokeng • Go tsamaisa tiro ya puso mo palamenteng • Go anamisa molaetsa ka ditiro tsa palamente le matona • Go tsamaisa go dirwa go saenelwa ga ditumalano ke tautona • Go rotloetsa tirisanyo fa gare ga makalana a mabedi a
b) tomagano fa gare ga palamente le matona • Ke yone e laolang melao-kakanyetso • E thusa ka kgakololo mo dinakong tse palamente e tsenang, e tswalwang e ba e phatlaldiwa ka tsone • E sekaseka dipotso tse di boditsweng kwa palamenteng, dikarabo, ditshutiso le go gakolola ka ditlamorago • E okamela tirisanyo kw palamenteng • Go latedisa ditsholofetso tse di dirilweng ke matona kwa palamenteng
Moeteledipele wa babereki ba Sechaba[fetola | Fetola Motswedi]
Jaaka tlhogo ya babereki ba sechaba, mokwaledi mogolo o itebagantse le tsamaiso ya bodiredi jo go ya ka kgaolo ya molao wa babereki ba sechaba. Mme o dira tse di latelang;
-o laola boitshwaro ja babereki -o tlhokometse seemo sa bodiredi sa babereki ba sechaba -o ka dira gape nako nngwe le nngwe tiro e e dirwang ke mmereki yo o amogelang mo seelong sa D1 go ya kwa godimo -o laola bakwaledi bagolo ba bodiredi ba puso ka fa go tsa tsamiso.
Mo go direng ditiro tse, mokwaledi mogolo o sala morago lokwalo la lentswela babereki ba sechaba e e tlhalosang ditshetla tsa babereki go diragatsa maitamo a a balegang jaana [3].Babereki ba sechaba sa Botswana ba ithoma ga neela ditirelo tse di faphegileng di sa turele bareki le bana-le-seabe ka go dira le go tsamaisa mananeo a puso. Badiri ba sechaba ba tla a dira dithulaganyo tsa go dira ka bonatla; go neela ditirelo tse di ntseng di tlhaela sechaba. Gape ba tla a dira moya o o edileng mo mafelong a bodiredi go neela ditirelo tsa tlhwatlhwa.
Dipadi tse dingwe[fetola | Fetola Motswedi]
Ditsebe tse di mo karolong “Maloko a khuduthamaga ya palamente"
The following 6 pages are in this category, out of 6 total.


text:
Mahikeng
Mahikeng, e ne e bitswa Mafikeng ka tlwaelo, ke toropo le moshate wa profense ya Bokone Bophirima, Aforika Borwa. Lefatshe ka bophara, Mahikeng e tumile ka Siege of Mafeking, tlhaselo kgolo ya Ntwa ya bobedi ya Maburu (Second Boer War).
Mahikeng, e gaufile bodara ya Botswana le Aforika Borwa. Ka ngwaga wa 2001, Mahikeng e ne e na le batho ba ba ka nnang 49 300, mme ka ngwaga wa 2007 palo e e ne e tlhatlhogile go ya go 250 000. Batho ba ba ka nnang 65 000 go ya go 75 000 ba nna mo bogareng ba toropo e.
Bogologolo[fetola | Fetola Motswedi]
Mahikeng ke kantoro-kgolo ya batho ba Barolong Boo Ratshidi. Toropo e e tlhamilwe ke Molema Tawana (c.1822 - Ferikgong 1882). Molema o ne a tsalwa kwa Khunwana ka nako ya Difaqane,e le ngwana wa Kgosi Tawana wa baTshidi Barolong. Abuti wa ga Molema, e leng Montshiwa, o ne a feleletsa e le ena kgosi. Ka nako e baTshidi Barolong ba ne ba nna kwa Thaba Nchu, Molema o ne a fetoga a nna Mokeresete, a fetolwa ke batsamaisa efangedi ba Wesleyan ba ne na nna fago le bona. Morwa le mojalefa wa a Molema, Silas Molema, o ne a rutwa kwa Healdtown College. Silas o ne a thusa setlogolo sa gagwe Sebopioa Molema go ya Amerika go ya go ithuta tsa molao, ka ngwaga tsa 1904, kwa Wilberforce University, e eleng kwa Wilberforce, Ohio.
Mafelo Magolo[fetola | Fetola Motswedi]
- North-West University
- Mafikeng Railway Station
- Mmabatho Stadium
- Mafikeng Airport
- Mafikeng Game Reserve (4800 Ha)
- Botsalano Game Reserve (5800 Ha)
- Molemane Eye Nature Reserve
- Ntando Qelo
Leina[fetola | Fetola Motswedi]
Babrithani ba ne ba peleta leina la toropo e jaaka "Mafeking". Morago ga gore toropo e wele ka fa tlase ga Bophuthatswana leina le ne la fetolwa go nna "Mafikeng" ka ngwaga wa 1980. Ka Tlhakole 2010, Lulu Xingwana, o ne a le tonakgolo ya tsa Arts le tsa Setso, o ne a amogela gore leina la toropo e le fetolwe gape go ya go "Mahikeng". Mme batho bone ba santse ba e bitsa Mafikeng ka gonne e le lona leina le le tlwaelegileng.
Tsa Legodimo[fetola | Fetola Motswedi]
Dikgoge tsa kwa ntle[fetola | Fetola Motswedi]
- ↑ "Climate data for Mmabatho". South African Weather Service. Retrieved 7 March 2010.


text:
RE: LEKWALO GO MALOKO LE BATSAAKAROLO BA BA TLOTLEGANG
REF: TEKODISO LE IPAAKANYO YA COPYRIGHT SOCIETY OF BOTSWANA TEBANG LE MOGARE WA CORONA (COVID 19)
Mogare wa Corona o tsweletse ka go tlisa ketsaetsego le go baka letshogo mo go botlhe. Seemo se se re ama lefatshe ka bophara. E re ka dikgang tsa COVID – 19 di fetoga tsatsi le letsatsi, re bona go le maleba go rurifaletsa Batsayakarolo fa COSBOTS e tshwere ka thata go netefatsa gore ditirelo ga di emisiwe gotlhelele. Jaaka mongwe le mongwe, seemo se le rona se re tshoganyeditse segolo bogolo ka se tsisa diemo tse di tsitsibanyang mmele kgapetsa kgapetsa. Le fa go ntse jalo, se se dirile gore re nne malala-a-laotswe mo go ikgapheng le go netefatsa tshireletsego ya BOTLHE.
Khuduthamaga le bagolwane ba COSBOTS ba beile seemo sa COVID – 19 leitlho. Matshwenyego magolo a rona ke pabalesego ya Maloko le Sechaba ka kakaretso mme re tlaa tswelela ka go buisana ka mogare o, go tsaya malebela le go tsaya tsia dikgakololo tsa ba botsogo go tsibosa maloko, bodiredi, le batsaakarolo ka go farologana. Maloko le batsayakarolo ba bangwe ba gakololwa go emisa go etela ofisi ya COSBOTS fa go kgonega mme mo boemong ba dirise maranyane a website ka go etela cosbots.com go kwadisetsa boloko le go romela ditiro tse disha, ga mmogo le go kopa diteseletso tsa go dirisa dipina le tse dingwe tsa botaki.
Maloko le Batsayakarolo ba ka leletsa ofisi mo mogaleng wa +267 392 8055 fa gare ga beke go simolola ka nako ya bofera bobedi mo mosong go fitlha ka nako ya botlhano mo tshokologong. COSBOTS e dira tsotlhe go tlhagafalela go tsisa ditirelo mme re tswelela ka go tsenya leitlho go gagamatsa fa go tlhokafalang teng.
TSE DI AMANG MELETLO
Go tsweng gompieno, Khuduthamaga e tsere tshwetso go emisa meletlo, bokopano le diphuthego dipe fela go fitlha mo lobakeng le le tlaa bolelwang. Mo nakong eno re rotloetsa tiriso ya metlhale e sele ya go tshwara diphuthego go itsa bokopano.
Ba ofisi ya boloko ba dira gotlhe mo go kgonagalang go tlhomamisa gore dituelo tsa maloko (royalties) di a diragadiwa. Re tla tswelela ka go lekodisa botlhe ka go dirisa website le tse dingwe.
BODIREDI LE ITSHIRELETSO KWA OFISING
Mesepele yotlhe kwa ntle ga Botswana e emisitswe go fitlha nako e seemo se ritibetseng. Bodiredi bo tlamega go itsise bagolwane ka mesepele yotlhe e ba e tsayang e se ya tiro segolo bogolo kwa ntle ga lefatshe le go bona ba botsogo fa ba goroga go dira ditlhatlhobo tse di maleba. Le fa go ntse jalo, Bodiredi bo tlhagisitswe go sa tseye mesepele go ya kwa ntle ga lefatshe go sa tlhokahale.
Bodiredi bo tlamega go itsise bagolwane fa mongwe wa lelwapa a tshwerwe ka mogare wa Corona, le go se tle ofising go fitlha le bone ba netefatsa fa ba sa amiwa gotlhelele ke mogare.
Ofisi ya COSBOTS e phepafadiwa ka nako nngwe le nngwe. Ofisi e dira tsotlhe go netefatsa gore bodiredi bo fiwa tsa itshireletso di akaretsa melora le go phepafatsa tikologo ya bone. Go tla kwadisiwa ba ba etelang ofisi le dinako tse ba tlang ba bo ba tswa ka tsone go netefatsa fa tsotlhe di le teng fa di ka tlhokega gore ba latedisiwe. Go itsa mosuke mo diofising Bodiredi bo gakolotswe go tsaya malatsi go itapolosa mme ba ba setseng ba tla tla tirong ka go fapaana ga dinako. Batsayakarolo le botlhe ba ba fang ditirelo ba rotloediwa go dira tsotlhe tse di maleba go fa ditirelo ka metlhale e sele go itsa go etela ofisi.
Kwa bokhutlong, bagolwane ba COSBOTS ba dirile komiti ya Bodiredi e e tla nnang e beile seemo leitlho le go netefatsa fa melawana le maitlamo otlhe a diragadiwa go sireletsa botlhe. Re tlhaloganya fa maiteko a a dirilweng a ka tsisa tiego ya ditirelo mme re itlama go dira tsotlhe tse re ka di kgonang go tlhomamisa gore seemo ga se tswe mo taolong.
Re eleletsa Sechaba ka kakaretso botsogo jo bo ntle le go lebogela kemo nokeng ya lona.
Re a leboga.
Mr. Lesego K. Selotate
CHIEF EXECUTIVE OFFICER


text:
KGAOLO YA BOSOMESUPA
“Bona! Lelata la ga Jehofa!”
1, 2. (a) Marea o ne a dumedisiwa jang ke moeng wa motswakwa? (b) Marea o ne a tshwanelwa ke go dira tshwetso efe mme e ne ya fetola jang botshelo jwa gagwe?
MAREA o ne a gadima a gakgametse fa moeng a tsena mo legaeng la gagwe. Moeng yono ga a ka a mmotsa gore rraagwe kgotsa mmaagwe o kae. O ne a etetse ene! Marea o ne a tlhomamisegile gore moeng yono ga a tswe mo Nasaretha. E re ka motse wa bone o ne o le monnye, batho ba e seng ba motse oo ba ne ba bonala. Mme moeng yono ene, o ne a tla bonala gore ke motswakwa gongwe le gongwe kwa a yang teng. O ne a dumedisa Marea ka tsela e e sa tlwaelegang, a re: “Dumela wena yo o ratilweng segolo, Jehofa o na le wena.”—Bala Luke 1:26-28.
2 Baebele e re itsise Marea, morwadia Heli, wa motse wa Nasaretha kwa Galalea ka tsela eo. E simolola go bua ka ene ka nako e a neng a tshwanelwa ke go dira tshwetso ya botlhokwa thata mo botshelong jwa gagwe. O ne a beeleditswe ke monna wa mmetli e bong Josefa—yo o neng a sa huma mme gone a ikanyega mo Modimong. Ka jalo, go bonala a ne a setse a rulagantse botshelo jwa gagwe—go tshela botshelo jo bo sa raraanang a thusa monna wa gagwe Josefa go tlhokomela lelapa. Le fa go ntse jalo, ka tshoganyetso fela, o ne a iphitlhela a na le moeng yono yo o mo leretseng kabelo e e tswang kwa Modimong, boikarabelo jo bo neng bo tla fetola botshelo jwa gagwe.
3, 4. Gore re kgone go itse Marea sentle, ke eng se re tshwanetseng go se tlhokomologa, mme re tshwanetse go tlhoma mogopolo mo go eng?
3 Batho ba le bantsi ba a gakgamala fa ba lemoga gore Baebele ga e bue go le gontsi ka Marea. Ga e bue thata ka tsela e a godileng ka yone, e bua go le gonnye ka botho jwa gagwe mme ga e umake sepe ka ditebego tsa gagwe. Le fa go ntse jalo, se Lefoko la Modimo le se buang se senola go le gontsi ka ene.
4 Gore re itse Marea sentle, re tshwanetse go tlhokomologa dikgopolo tse dintsi tse madumedi a a farologaneng a di rutang ka ene. Ka jalo, a re tlhokomologeng tsela e a tlhalosiwang ka yone mo ditshwantshong tse dintsi tse di pentilweng, tse di dirilweng ka mmabole kgotsa ka letsopa. Gape re tlhokomologe le dithuto tse di raraaneng tse di dirileng gore mosadi yono yo o boikobo a tlotlomadiwe thata ka maina a a jaaka, “Mmaagwe Modimo” le “Kgosigadi ya Legodimo.” Go na le moo, a re tlhomeng mogopolo mo go se tota Baebele e se tlhalosang ka ene. E renaya kitso ya botlhokwa ka tumelo ya gagwe le kafa re ka e etsang ka gone.
O Etelwa ke Moengele
5. (a) Re ka ithuta eng mo go Marea mo tseleng e a ileng a itshwara ka yone fa Gabariele a mo dumedisa? (b) Ke thuto efe ya botlhokwa e re ka ithutang yone mo go Marea?
5 Moeng wa ga Marea e ne e se motho fela yo o tlwaelegileng. E ne e le moengele Gabariele. Fa a bitsa Marea, “wena yo o ratilweng segolo,” Marea o ne a “tshwenyega fela thata” ka ntlha ya mafoko ao mme a ipotsa gore, ke eng fa a mo dumedisa ka tsela eo e e sa tlwaelegang. (Luke 1:29) O ne a ipotsa gore o ratilwe segolo ke mang? Marea o ne a sa lebelela gore a ratege thata mo bathong. Le fa go ntse jalo, moengele o ne a bua ka go ratiwa ke Jehofa Modimo. Marea o ne a tsaya seo se le botlhokwa thata. Le fa go ntse jalo, ga a ka a nna mabela, a tsaya fela gore o amogelwa ke Modimo. Fa re leka ka natla go amogelwa ke Modimo, re sa nne mabela re tsaya fela gore o setse a re amogela, re tla ithuta thuto ya botlhokwa e lekgarebe leno le neng le e tlhaloganya ka botlalo. Modimo o ganetsa ba ba mabela mme o rata ba ba ikokobeditseng e bile o ba ema nokeng.—Jak. 4:6.
Marea ga a ka a nna mabela, a tsaya fela gore o amogelwa ke Modimo
6. Moengele o ne a naya Marea tshiamelo efe e e kgethegileng?
6 Marea o ne a tshwanetse go nna boikokobetso jalo ka gonne moengele o ne a tlile go mo naya tshiamelo nngwe e e kgethegileng thata. Moengele o ne a mmolelela gore o tlile go tshola ngwana yo o neng a tla nna mogolo mo bathong botlhe. Gabariele o ne a re: “Jehofa Modimo o tla mo naya setulo sa bogosi sa ga Dafide rraagwe, mme o tla busa ntlo ya ga Jakobe ka bosaengkae e le kgosi, mme bogosi jwa gagwe ga bo na go nna le bokhutlo.” (Luke 1:32, 33) Ga go pelaelo gore Marea o ne a setse a itse ka tsholofetso e Modimo a neng a e dirile le Dafide dingwaga di feta sekete pele ga foo—gore mongwe wa ditlogolwana tsa gagwe o ne a tla busa ka bosakhutleng. (2 Sam. 7:12, 13) Ka jalo, morwawe o ne a tla nna Mesia yo batho ba Modimo ba neng ba sa bolo go mo leta ka makgolokgolo a dingwaga!
7. (a) Potso e Marea a neng a e botsa e ne e senola eng ka ene? (b) Ke eng se basha gompieno ba ka ithutang sone mo go Marea?
7 Gape moengele o ne a mmolelela gore morwawe o ne a tla “bidiwa Morwa Mogodimodimo.” Mosadi yono yo e neng e le motho wa mo lefatsheng o ne a ka kgona jang go tshola Morwa Modimo? Tota e bile, Marea o ne a tla kgona jang go nna le morwa? O ne a beeleditswe ke Josefa mme ba ise ba nyalane. Marea o ne a botsa ka tlhamalalo a re: “Seno se tla nna jang, e re ka ke sa tlhakanele dikobo le monna?” (Luke 1:34) Ela tlhoko gore Marea o ne a sa tlhabisiwe ditlhong ke bokgarebane jwa gagwe. Go na le moo, o ne a tlotlomatsa boitsheko jwa gagwe. Gompieno basha ba le bantsi ba itlhaganelela go tlhakanela dikobo ba ise ba tsene mo lenyalong mme ba sotla ba ba sa direng jalo. Ruri lefatshe le fetogile. Mme Jehofa ene ga a ise a fetoge. (Mal. 3:6) Fela jaaka mo motlheng wa ga Marea, o rata thata batho ba ba kgomarelang melao ya gagwe ya boitsholo.—Bala Bahebera 13:4.
8. Le fa Marea a ne a sa itekanela, o ne a tla kgona jang go tshola ngwana yo o itekanetseng?
8 Le fa Marea e ne e le motlhanka yo o ikanyegang wa Modimo, e ne e le motho yo o sa itekanelang. Ka jalo, o ne a tla kgona jang go tshola ngwana yo o itekanetseng, Morwa Modimo? Gabariele o ne a re: “Moya o o boitshepo o tla tla mo go wena, le maatla a Mogodimodimo a tla go okama. Ka lebaka leo le se se tsalwang se tla bidiwa boitshepo, Morwa Modimo.” (Luke 1:35) Boitshepo bo kaya go nna “phepa,” “go itsheka.” Gantsi bana ba gotsa bosaitekanelang le boleo mo batsading ba bone. Le fa go ntse jalo, mo kgannyeng eno Jehofa o ne a tlile go dira kgakgamatso nngwe. O ne a tla tlosa botshelo jwa Morwawe kwa legodimong mme a bo tsenye mo popelong ya ga Marea a bo a dirisa maatla a gagwe a a dirang kgotsa moya o o boitshepo go “okama” Marea, e le go sireletsa ngwana gore a se ka a itshekololwa ke boleo. A Marea o ne a dumela tsholofetso eo ya moengele? O ne a araba jang?
Kafa Marea a Neng a Araba Gabariele ka Teng
9. (a) Ke eng fa go sa siama gore batshwayadiphoso ba belaele pego e e ka ga Marea? (b) Gabariele o ne a nonotsha tumelo ya ga Marea ka tsela efe?
9 Batho bangwe ba ba belaelang kgang eno go akaretsa le baithutabodumedi bangwe ba madumedi a a ipitsang a Bokeresete, ga ba dumele gore kgarebane e ka tshola ngwana. Go sa kgathalesege gore ba rutegile go le kana kang, ga ba tlhaloganye boammaaruri jono jo bo sa raraanang. Fela jaaka Gabariele a bontshitse, “mo Modimong ga go polelo e e se kitlang e kgonega.” (Luke 1:37) Marea o ne a dumela gore mafoko a ga Gabariele a boammaaruri ka gonne e ne e le lekgarebe le le nang le tumelo e kgolo. Le fa go ntse jalo, seno ga se reye gore Marea o ne a dumela sengwe le sengwe fela se a se bolelelwang. Fela jaaka motho mongwe le mongwe yo o akanyang, Marea o ne a tlhoka bosupi jo bo tla mo thusang gore a dumele kgang eo. Gabariele o ne a ikemiseditse go mo naya bosupi jo bo oketsegileng. O ne a mmolelela ka mosadi mongwe wa losika lwa gagwe yo o godileng e bong Elisabetha, yo go neng go itsiwe gore ke moopa. Modimo o ne a dirile gore a kgone go ithwala ka tsela ya kgakgamatso!
10. Ke eng fa re sa tshwanela go tsaya fela gore tshiamelo e Marea a neng a e neilwe e ne e sa tshose e bile e se thata?
10 Jaanong Marea o ne a tla dira eng? O ne a neilwe kabelo e bile a na le bosupi jwa gore Modimo o tla dira sotlhe se Gabariele a se buileng. Ga re a tshwanela go tsaya fela gore tshiamelo eno e ne e sa tshose e bile e se thata. Go ne go na le sengwe se a neng a tlhoka go se akanyetsa, o ne a beeleditswe ke Josefa. A o ne a sa ntse a tla mo nyala fa a lemoga gore o ithwele? Sengwe gape ke gore kabelo eno ka boyone e ne e lebegae le maikarabelo a a boima. O ne a tlile go tshola botshelo jwa motho wa botlhokwa go gaisa dibopiwa tsotlhe tsa Modimo—Morwa yo o rategang wa Modimo! O ne a tla tshwanelwa ke go mo tlhokomela fa e sa ntse e le lesea le le sa kgoneng go itirela sepe le go mo sireletsa mo lefatsheng le le boikepo. Ruri jono e ne e le boikarabelo jo bo boima!
11, 12. (a) Banna ba ba nonofileng le ba ba ikanyegang ba ne ba dira eng fa Modimo a ba naya dikabelo tse di gwetlhang? (b) Tsela e Marea a neng a araba Gabariele ka yone e ne e senola eng ka ene?
11 Baebele ya re ka dinako tse dingwe, tota le banna ba ba ikanyegang ba ne ba okaoka go amogela dikabelo tse di gwetlhang tse Modimo a neng a ba naya tsone. Moshe o ne a re ga se seleta mo puong, ka jalo ga a ka ke a kgona go nna mmueledi wa Modimo. (Ekes. 4:10) Jeremia le ene o ne a gana mme a re e sa ntse e le “mosimanyana fela,” o sa ntse a le monnye thata go ka dira tiro e Modimo a neng a mo abetse yone. (Jer. 1:6) Mme Jona ene o ne a tshabela kabelo ya gagwe! (Jona 1:3) Marea ene o ne a tla dira eng?
12 Tota le gompieno batho ba le bantsi ba ba nang le tumelo ba itse karabo ya gagwe e e bontshang boikokobetso le go nna kutlo. O ne a raya Gabariele a re: “Bona! Lelata la ga Jehofa! E kete go ka ntiragalela kafa polelong ya gago.” (Luke 1:38) Lelata e ne e le lone motlhanka wa maemo a a kwa tlasetlase; botshelo jwa gagwe bo ne bo le mo diatleng tsa mong wa gagwe. Eo ke tsela e Marea a neng a ikutlwa ka yone ka Mong wa gagwe, Jehofa. O ne a itse gore o bolokesegile mo diatleng tsa gagwe, gore Jehofa o ikanyega mo go ba ba ikanyegang mo go ene le gore o tla mo segofatsa fa a ntse a iteka ka natla go dira kabelo eno e e gwetlhang e a neng a e neilwe.—Pes. 18:25.
Marea o ne a itse gore o bolokesegile mo diatleng tsa Modimo wa gagwe yo o ikanyegang, Jehofa
13. Fa go dira se Modimo a re kopang sone go bonala go le thata e bile go sa kgonege, re ka solegelwa molemo jang ke sekao sa ga Marea?
13 Ka dinako tse dingwe, Modimo o re kopa go dira dilo dingwe tse mo matlhong a rona di ka nnang tsa bonala di le thata e bile di sa kgonege. Le fa go ntse jalo, mo Lefokong la gagwe o re naya mabaka a le mantsi a gore re mo ikanye, re bo re ipeye mo diatleng tsa gagwe fela jaaka Marea a ne a dira. (Dia. 3:5, 6) A re tla dira jalo? Fa re ka dira jalo o tla re segofatsa, a re naya mabaka a gore re nne le tumelo e e nonofileng mo go ene.
O Etela Elisabetha
14, 15. (a) Jehofa o ne a segofatsa Marea jang fa a ne a etetse Elisabetha le Sekarea? (b) Mafoko a ga Marea a a begilweng mo go Luke 1:46-55 a re senolela eng ka ene?
14 Marea o ne a tsaya dikgang tse Gabariele a neng a mmolelela tsone ka ga Elisabetha di le botlhokwa thata. Mo basading botlhe ba ba leng teng mo lefatsheng, ke mang tota yo a neng a ka tlhaloganya maemo a gagwe botoka? Marea o ne a itlhaganelela kwa nageng e e dithaba ya Luke 1:39-45) Ee, sengwe le sengwe se Jehofa a neng a se solofeditse Marea se ne se tla diragala!Juda, loeto lo gongwe lo neng lo tsaya malatsi a le mararo kana a le manè. Fa Marea a tsena mo lelapeng la ga Elisabetha le moperesiti Sekarea, Jehofa o ne a mo naya bosupi jo bongwe gape jo bo nonofileng jo bo neng bo tla nonotsha tumelo ya gagwe. Elisabetha o ne a utlwa Marea a mo dumedisa mme ka yone nako eo, lesea le le mo popelong ya gagwe le ne la tlola ka boitumelo. O ne a tlala moya o o boitshepo mme a bitsa Marea, “mmaagwe Morena wa me.” Modimo o ne a senoletse Elisabetha gore morwa wa ga Marea e ne e tla nna Morena wa gagwe, Mesia. Gape Elisabetha o ne a tlhotlhelediwa gore a bake Marea ka ntlha ya boikanyegi jwa gagwe le go nna kutlo a re: “Gape go itumela ene yo o dumetseng.” (
Luke 1:46-55.) Mafoko ano ke one a maleele a Marea a kileng a a bua a a begilweng mo Baebeleng mme a senola go le gontsi ka ene. Tsela e a bakang Jehofa ka yone go bo a mo segofaditse ka tshiamelo ya gore e nne ene mmaagwe Mesia, e bontsha kafa a tletseng tebogo le kanaanelo ka gone. E bontsha kafa a nang le tumelo e kgolo ka gone fa a re Jehofa o folosa ba ba mabela le gore o maatla e bile o thusa batho ba maemo a a kwa tlase le ba ba humanegileng ba ba batlang go mo direla. Gape e senola kafa a nang le kitso ka gone. Go ya kafa go fopholediwang ka gone, o ne a umaka Dikwalo tsa Sehebera ka makgetlo a feta 20! *15 Morago ga moo Marea o ne a araba. Mafoko a gagwe a bolokilwe mo Lefokong la Modimo. (Bala
16, 17. (a) Marea le morwawe ba ile ba bontsha jang boikutlo jo re tshwanetseng go bo etsa? (b) Ke eng se loeto lwa ga Marea kwa go Elisabetha lo re gakololang sone?
16 Ga go pelaelo gore Marea o ne a tlhatlhanya thata ka Lefoko la Modimo. Le fa go ntse jalo, go na le gore a bue megopolo ya gagwe, o ne a ikokobetsa mme a letla gore Dikwalo e nne tsone di buang. Letsatsi lengwe morwa yo ka nako eo a neng a ntse a gola mo popelong ya gagwe le ene o ne a tla nna le boikutlo jo bo tshwanang mme a re: “Se ke se rutang ga se sa me, mme ke sa yo o nthomileng.” (Joh. 7:16) Go molemo gore re ipotse: ‘A ke bontsha tlotlo e e ntseng jalo le tshisimogo mo Lefokong la Modimo? Kana a ke bona go le molemo go buelela dikgopolo le dithuto tsa me?’ Re itse sentle se Marea a ileng a se dira.
17 Marea o ne a nna le Elisabetha dikgwedi di ka nna tharo, ga go pelaelo gore ba ne ba kgothatsana fela thata. (Luke 1:56) Pego ya Baebele e e tlhalosang loeto lono e re gakolola kafa go nna le ditsala go ka re solegelang molemo ka gone. Fa re batla ditsala tse tota di ratang Modimo wa rona Jehofa, ga go pelaelo gore re tla gola semoyeng mme re atamalane le ene. (Dia. 13:20) Kgabagare, e ne e le nako ya gore Marea a boele gae. Josefa o ne a tla reng fa a utlwa ka boemo jwa gagwe?
Marea le Josefa
18. Marea o ne a bolelela Josefa eng, mme Josefa o ne a dira eng?
18 Marea ga a ka a leta go fitlha go bonala gore o ithwele. O ne a tshwanetse go bolelela Josefa ka gone. Pele a ka bua le ene, o tshwanetse a bo a ne a ipotsa gore monna yono yo o siameng le yo o boifang Modimo o ne a tla tsaya dikgang tseno jang. Le fa go ntse jalo, o ne a ya kwa go ene mme a mmolelela dilo tsotlhe tse di mo diragaletseng. O ka akanya fela gore Josefa o tshwanetse a bo a ne a tshwenyegile jang. O ne a batla go dumela mokapelo yono wa gagwe, mme go ne go bonala mokapelo yono a sa ikanyega mo go ene. Baebele ga e re bolelele gore o ne a akanya eng. Mme gone ya re o ne a dira tshwetso ya go tlhala Marea, gonne mo motlheng oo batho ba ba beeletsaneng ba ne ba tsewa ba Math. 1:18, 19) Marea o tshwanetse a bo a ne a utlwa botlhoko tota fa a ntse a lebile monna yono yo o molemo a tshwenyegile ka ntlha ya boemo jono jo bo sa tlwaelegang. Mme gone ga a ka a mo galefela.nyalane. Le fa go ntse jalo, o ne a sa batle go mo tlhabisa ditlhong mo bathong ba bangwe kgotsa go dira gore a otlhaiwe, ka jalo o ne a tlhopha go mo tlhala mo sephiring. (
19. Jehofa o ile a thusa Josefa jang go dira tshwetso e e siameng?
19 Jehofa o ne a thusa Josefa go dira tshwetso e e siameng. Moengele wa Modimo o ne a bolelela Josefa mo torong gore tota Marea o ne a ithwele ka tsela ya kgakgamatso. Josefa o tshwanetse a bo a ile a ikutlwa a imologile! Jaanong Josefa le ene o ne a dira se Marea a neng a se dirile kwa tshimologong—a dira go ya ka se Jehofa a neng a mo kaela sone. O ne a nyala Marea, mme a ipaakanyetsa go tsaya boikarabelo jo bo kgethegileng jwa go tlhokomela Morwa wa ga Jehofa.—Math. 1:20-24.
20, 21. Ke eng se banyalani le batho ba ba akanyetsang lenyalo ba ka ithutang sone mo go Marea le Josefa?
20 Go ka nna molemo gore—banyalani le batho ba ba akanyetsang lenyalo—ba ithute mo banyalaning bano ba basha ba ba tshetseng dingwaga di ka nna 2 000 tse di fetileng. Fa Josefa a bona mosadi wa gagwe a ntse a dira ditiro tse di dirwang ke bommè, o tshwanetse a bo a ile a itumedisiwa ke go bo moengele wa ga Jehofa a ile a mo kaela. O tshwanetse a bo a ile a bona botlhokwa jwa go ikaega ka Jehofa fa motho a dira ditshwetso tse dikgolo. (Pes. 37:5; Dia. 18:13) E re ka jaanong e ne e le tlhogo ya lelapa, ga go pelaelo gore o ne a le kelotlhoko e bile a le pelonomi fa a dira ditshwetso.
21 Mme gone, re ka swetsa ka goreng ka go dumela ga ga Marea go nyalana le Josefa? Le fa kwa tshimologong go ne go le thata gore Josefa a dumele se Marea a mmolelelang sone, Marea o ne a mo leta gore a dire tshwetso ka gonne Josefa ke ene e neng e tla nna tlhogo ya lelapa. Ruri seno e ne e le thuto ya botlhokwa mo go Marea le mo basading ba Bakeresete gompieno. Kgabagare, dilo tseno tshotlhe di tshwanetse tsa bo di ile tsa ruta Josefa le Marea go le gontsi ka botlhokwa jwa go ikanyega le go buisana.—Bala Diane 15:22.
22. Lenyalo la ga Josefa le Marea le simolotse jang, mme ba ne ba letetswe ke eng?
22 Ruri banyalani bano ba basha ba simolotse lenyalo la bone sentle. Boobabedi ba ne ba rata Jehofa Modimo go feta dilo tsotlhe mme ba tlhoafaletse go dira thato ya gagwe e le batsadi ba ba nang le maikarabelo le ba ba lorato. Ke boammaaruri gore ba ne ba letetswe ke masego a magolo—le dikgwetlho tse dikgolo. Ba ne ba letetswe ke go godisa Jesu, yo o neng a tla nna monna yo mogolo go gaisa botlhe ba ba kileng ba tshela mo lefatsheng.
^ ser. 15 Go bonala Marea a ile a umaka mosadi mongwe yo o ikanyegang yo o neng a bidiwa Hana yo le ene Jehofa a ileng a mo segofatsa ka go dira gore a tshole ngwana.—Bona lebokose le le reng, “Dithapelo Tse Pedi Tse di Tlhomologileng,” mo Kgaolo 6.


text:
KGAOLO YA BOSOMEROBEDI
O ne A Dira “Ditshwetso mo Pelong ya Gagwe”
1, 2. Tlhalosa loeto lwa ga Marea le gore ke eng se se neng se dira gore lo nne boima.
MAREA o ne a lapile fa a ntse a palame pelesa e e nang le dithoto. O ne a feditse diura a le mo godimo ga phologotswana eno. Fela fa pele ga gagwe, Josefa o ne a tsamaya ka iketlo, a mo eteletse pele go ya kwa Bethelehema e e neng e le kgakala. Marea o ne a utlwa gape ngwana a itshikinya mo sebopelong sa gagwe.
2 Marea o ne a setse a le gaufi le go tshola ngwana; Baebele e tlhalosa gore mo nakong eno o ne “a goletswe.” (Luke 2:5) Fa banyalani bano ba ntse ba feta mo masimong, gongwe balemi bangwe ba ba neng ba lema kgotsa ba jala ba ne ba ba leba mme ba ipotsa gore ke eng fa mosadi yo o goletsweng jaana a ka tsaya loeto. Ke eng se se dirileng gore Marea a tloge kwa legaeng la gagwe kwa Nasaretha mme a tseye mosepele o moleele jaana?
3. Marea o ne a newa kabelo efe, mme ke eng se re tlileng go ithuta sone ka ene?
3 Dilo tseno tsotlhe di simologile dikgwedi di le mmalwa pelenyana fa lekgarebe leno la Mojuda le ne le newa kabelo e go seng motho ope yo o kileng a e newa. O ne a tshwanetse go tshola ngwana yo o neng a tla nna Mesia, Morwa Modimo! (Luke 1:35) Fa nako ya gore a tshole ngwana e ntse e atamela, go ne ga tlhokega gore a tseye mosepele ono. Fa ba ntse ba le mo mosepeleng oo, Marea o ne a lebana le dilo di le dintsi tse di neng tsa leka tumelo ya gagwe. Mma re bone gore ke eng se se mo thusitseng go nna a nonofile semoyeng.
Mosepele Wa go Ya Kwa Bethelehema
4, 5. (a) Ke eng fa Josefa le Marea ba ne ba tsere mosepele go ya Bethelehema? (b) Taelo ya ga Kaesara e ne ya thusa gore go diragadiwe boporofeti bofe?
4 Josefa le Marea e ne e se bone fela ba tsereng mosepele. Kaesara Aguseto o ne a sa tswa go laela gore batho botlhe mo nageng ba tshwanetse go ikwadisa, ka jalo batho ba ne ba tshwanetse go boela kwa metseng e ba tsholetsweng kwa go yone go ya go ikwadisa. Josefa o ne a dira eng? Pego ya re: “Ee, Josefa le ene a tlhatloga go tswa Galalea, a tswa kwa motseng wa Nasaretha, a ya Judea, kwa motseng wa ga Dafide, o o bidiwang Bethelehema, ka gonne a le leloko la ntlo le la lelapa la ga Dafide.”—Luke 2:1-4.
5 Go ne go sa itiragalela fela gore Kaesara a ntshe taelo eno ka nako eo. Boporofeti jo bo neng bo kwadilwe dingwaga di ka nna makgolo a le Mika 5:2.) E le gore baeti ba fitlhe kwa motseng o monnye wa Nasaretha, ba ne ba tshwanetse go tsamaya dikilometara di le 130 mo tseleng e e palamelang ba feta kwa Samarea. Ke one motse wa Bethelehema o Josefa a neng a laetswe go ya kwa go one, ka e ne e le motse wa losika lwa lelapa la ga Kgosi Dafide—lelapa le Josefa le mosadi wa gagwe ba tsholetsweng mo go lone.supa pelenyana, bo ne bo boleletse pele gore Mesia o ne a tla tsholelwa kwa Bethelehema. Jaanong go ne go na le motse mongwe o o bidiwang Bethelehema o o neng o le bokgakala jwa dikilometara di le 11 fela go tswa mo Nasaretha. Le fa go ntse jalo, boporofeti bo ne bo boletse ka tlhamalalo gore Mesia o ne a tla tsholelwa kwa “Bethelehema Eferatha.” (Bala
6, 7. (a) Ke eng fa mosepele wa go ya Bethelehema o ka tswa o ne o le boima mo go Marea? (b) Fa Marea le Josefa ba sena go nyalana seo se ne sa ama jang ditshwetso tsa ga Marea? (Bona le ntlha e e kwa tlase.)
6 A Marea o ne a tla ema Josefa nokeng mo kgannyeng eno? Kana gone, mosepele ono o ne o tlile go nna boima mo go ene. Go bonala e ne e le mo tshimologong ya letlhabula, ka jalo e ne e le nako ya dipula tsa medupe ka gonne paka ya komelelo e ne e ya bokhutlong. Mo godimo ga moo, polelwana e e reng “a tlhatloga go tswa mo Galalea” e a tshwanela, ka gonne Bethelehema e ne e le bogodimo jwa dimetara di feta 760—e ne e le kwa godimo tota, e leng se se neng se ka dira gore go nne thata go feleletsa mosepele wa malatsi a le mmalwa. Gongwe go ne go tlile go ba tsaya lobakanyana, e re ka boemo jwa ga Marea bo ne bo ka mo tlhoka gore a ikhutse gangwe le gape. Mo nakong eno ya fa lekgarebeleno le ne le tloga le tshola ngwana le ne le ka batla go nna kwa gae, kwa ba losika le ditsala ba neng ba tla le thusa fa ditlhabi tsa pelegi di simolola. Ga go pelaelo gore o ne a tshwanetse go nna pelokgale gore a tseye mosepele ono.
7 Le fa go ntse jalo, Luke o ne a kwala gore Josefa o ne a ya “go kwadisiwa le Marea.” Gape o umaka gore Marea ‘o ne a neetswe Josefa ka nyalo jaaka go ne go solofeditswe.’ (Luke 2:4, 5) E re ka Marea e ne e le mosadi wa ga Josefa, seo se ne se ama tsela e a neng a dira ditshwetso ka yone fela thata. O ne a tsaya monna wa gagwe e le ene a etelelang lelapa pele mo dilong tsa kobamelo, e bile a amogela seabe se a se neilweng ke Modimo sa go nna mothusi wa gagwe ka go ema nokeng ditshwetso tse a neng a di dira. * Ka jalo, o ne a lebana le kgwetlho eno e e neng e ka leka tumelo ya gagwe ka go nna boikobo.
8. (a) Ke eng gape se se ka tswang se tlhotlheleditse Marea go ya le Josefa kwa Bethelehema? (b) Sekao sa ga Marea ke kgothatso ka tsela efe mo bathong ba ba ikanyegang?
8 Ke eng gape se se ka tswang se ile sa tlhotlheletsa Marea go ikoba? A o ne a itse ka boporofeti jo bo reng Bethelehema ke lefelo le Mesia a neng a tla tsholelwa kwa go lone? Baebele ga e bue sepe ka gone. Go ka Math. 2:1-7; Joh. 7:40-42) Marea o ne a itse Dikwalo sentle. (Luke 1:46-55) Mme gone, go sa kgathalesege gore Marea o ne a sweditse go tsamaya ka ntlha ya go ikobela monna wa gagwe, taelo ya puso kgotsa boporofeti jwa ga Jehofa—kgotsa ka ntlha ya mabaka ano otlhe—o tlhomile sekao se se molemo tota. Ruri Jehofa o tsaya boikutlo jwa go ikoba le go nna kutlo jo banna le basadi ba nang le jone bo le botlhokwa. Sekao sa ga Marea se re kgothatsa tota gonne mo motlheng ono wa rona, batho ba le bantsi ga ba rate go ikoba.direga gore o ne a itse ka gonne kgang eno e ne e itsewe ke baeteledipele ba bodumedi le ke batho ba bantsi. (
Botsalo Jwa ga Keresete
9, 10. (a) Marea le Josefa ba ka tswa ba ne ba akantse ka eng fa ba ntse ba atamela Bethelehema? (b) Josefa le Marea ba ne ba ya go nna kae, mme ka ntlha yang?
9 Marea o tshwanetse a bo a ile a itumela tota fa a bona Bethelehema a le kgakajana. Marea le Josefa ba ka tswa ba ne ba akanya ka hisitori ya motsana ono fa ba ntse ba tlhatloga dithaba, ba feta fa gare ga ditlhare tsa maungo a motlhware a e neng e le mangwe a maungo a bofelo go rojwa. Fela jaaka Mika a ne a boleletse pele, e ne e le motsana o o nyatsegang e bile o sa akarediwe mo metseng ya Juda; mme gone, ke teng kwa Boase, Naomi mme moragonyana Dafide, ba neng ba tsholelwa teng dingwaga di feta sekete pele Jesu a tsholwa.
10 Marea le Josefa ba ne ba fitlhela go tletse mo motseng. Batho ba bangwe ba ne ba setse ba fitlhile pele ga bone go tla go ikwadisa, mo e leng gore go ne go se na bonno mo phaposing ya baeng. * Go ne go se na se ba ka se dirang ntle le go robala mo setaleng sa diruiwa mo bosigong joo. Akanya fela kafa Josefa a tshwanetseng a bo a ne a tshwenyegile ka gone fa a bona mosadi wa gagwe a le mo ditlhabing tse di botlhoko tse a iseng a ko a tsamaye a nne le tsone, e bile di ntse di oketsega! O ne a simolola go utlwa ditlhabi tsa pelegi a le mo lefelong leno le le nyatsegang—setale sa diruiwa.
11. (a) Ke eng fa basadi ba le bantsi ba tlhaloganya kafa Marea a neng a ikutlwa ka gone? (b) Jesu e ne e le “leitibolo” ka ditsela dife?
11 Bontsi jwa basadi ba tlhaloganya kafa Marea a neng a ikutlwa ka gone. Dingwaga di ka nna 4 000 pelenyana, Jehofa o ile a bolelela pele gore ka ntlha ya boleo jo re bo ruileng, basadi botlhe ba tla nna le ditlhabi fa ba tshola bana. (Gen. 3:16) Ka jalo Marea le ene o tshwanetse a bo ile a nna le ditlhabi tseo. Pego ya ga Luke ga e tlhalose ditlhabi tse Marea a ileng a nna le tsone, ya re: “A belega morwawe, leitibolo.” (Luke 2:7) Ee, “leitibolo” la gagwe le ne la tsholwa—ngwana wa ntlha mo baneng ba bangwe ba ga Marea ba gongwe ba neng ba le supa. (Mar. 6:3) Le fa go ntse jalo, yono o ne a se kitla a tshwana le bone. E ne e se fela leitibolo la ga Marea mme gape e ne e le “leitibolo la popo yotlhe” ya ga Jehofa, Morwa yo o tsetsweng a le esi wa Modimo!—Bakol. 1:15.
12. Marea o ne a latsa ngwana kae, mme lefelo leo le farologane jang le se se bontshiwang ke metshameko le ditshwantsho tse di takilweng?
Luke 2:7) Lefatshe ka bophara, metshameko le ditshwantsho tse di takilweng tse di bontshang botsalo jwa ga Jesu di feteletsa dilo fa di bontsha tiragalo eno. Mme gone, ela tlhoko se tota se diragetseng. Bojelo jwa diruiwa ke mogopo o diphologolo di fepiwang le go jela mo go one. Se lebale gore lelapa leno le ne le nna mo bojelong jwa diruiwa, e leng lefelo le le neng le se na moya o o phepa kgotsa le sa siamela gore batho ba nne mo go lone—ka nako eo le gompieno. Tota ga go batsadi bape ba ba neng ba ka tlhopha go tsholela ngwana wa bone mo bojelong jwa diruiwa fa go ne go na le lefelo le lengwe. Batsadi ba le bantsi ba batlela bana ba bone se se molemo. Ruri Marea le Josefa ba ne ba batlela Morwa Modimo se se molemo bogolo!12 Jaanong pego eno e umaka ntlha nngwe e e itsegeng thata: “A mo phuthela ka dihapo tsa matsela a bo a mo latsa mo bojelong jwa diruiwa.” (
13. (a) Marea le Josefa ba ile ba bontsha jang gore ba kgotsofaletse se ba nang le sone? (b) Gompieno batsadi ba ba botlhale ba ka etsa jang Marea le Josefa ka go dira gore dilo tsa botlhokwa e nne tsone di tlang pele?
13 Le fa go ntse jalo, ga ba a ka ba letla gore maemo a bone a ba kgobe marapo; ba ne ba kgotsofalela se ba neng ba na le sone. Ka sekai, ela tlhoko gore Marea o ne a tlhokomela losea, a lo hapa ka dihapo tsa matsela, a bo a lo robatsa mo bojelong jwa diruiwa gore lo thuthafale lo bo lo sireletsege. Marea ga a ka a letla gore go tlhobaela ka maemo a gagwe a nako eo go mo kgoreletse gore a dire sotlhe se a neng a ka se kgona go tlhokomela losea lwa gagwe. Tota e bile, Marea le Josefa ba ne ba itse gore selo sa botlhokwa thata se ba neng ba ka se direla ngwana yono ke go mo tlhokomela ka dilo tsa semoya. (Bala Duteronome 6:6-8.) Gompieno, batsadi ba ba botlhale le bone ba akanyetsa kgang eno ya botlhokwa fa ba godisa bana ba bone mo lefatsheng leno le le sa reng sepe ka go direla Modimo.
Ketelo e e Neng ya ba Kgothatsa
14, 15. (a) Ke eng fa badisa ba ne ba tlhoafaletse go bona ngwana? (b) Badisa ba ne ba dira eng fa ba sena go bona Jesu a le mo bonnong jwa diruiwa?
14 Ka tshoganyetso go ne ga direga sengwe se se neng sa fetola boemo. Badisa ba ne ba tsena ka potlako mo setaleng, ba tlhoafaletse go bona lelapa leno mme segolobogolo ngwana. Banna bano ba ne ba itumetse tota, difatlhego tsa bone di tsabakela ka boitumelo. Ba ne ba tla ba potlakile jalo ba tswa kwa dithabeng kwa ba neng ba nna gone le matsomane a bone. * Ba ne ba bolelela batsadi bano ba ba gakgametseng ka sengwe se se kgatlhang se ba sa tswang go se bona. Fa ba ntse ba le kwa dithabeng bosigo ba tlhokometse matsomane a bone, ka tshoganyetso fela moengele o ne a iponatsa kwa go bone. Kgalalelo ya ga Jehofa e ne ya nyedima mo lefelong lotlhe, mme moengele o ne a ba bolelela gore Keresete, kgotsa Mesia, o sa tswa go tsholwa kwa Bethelehema. Ba ne ba tla fitlhela ngwana a robetse mo bojelong jwa diruiwa, a hapilwe ka dihapo tsa matsela. Go tswa foo, go ne ga direga sengwe se se kgatlhang le go feta—go ne ga bonala lesomo le legolo la baengele, le opela ka kgalalelo ya Modimo!—Luke 2:8-14.
15 Ga go gakgamatse go bo banna bano ba ba boikobo ba ile ba potlakela kwa Bethelehema. Ba tshwanetse ba bo ba ile ba itumelela go bona losea lo lo sa tswang go tsholwa lo robetse fa moengele a rileng ba tla le fitlhela gone. Ga ba a ka ba didimala fela ka dikgang tseno tse di monate. ‘Ba ne ba itsise lefoko. Mme botlhe ba ba neng ba utlwa ba gakgamala ka ntlha ya dilo tse ba neng ba di bolelelwa ke badisa.’ (Luke 2:17, 18) Go bonala baeteledipele ba bodumedi ba metlha eo ba ne ba nyatsa badisa. Le fa go ntse jalo, ga go pelaelo gore Jehofa o ne a tsaya banna bano ba ba ikokobeditseng le ba ba ikanyegang ba le botlhokwa. Mme gone, ketelo eno e ile ya ama Marea jang?
Ga go pelaelo gore Jehofa o ne a tsaya badisa ba ba ikokobeditseng le ba ba ikanyegang ba le botlhokwa
16. Marea o ne a bontsha jang gore o ne a akanya thata ka se se buiwang, mme ke eng se se mo thusitseng gore a tswelele a na le tumelo e e nonofileng?
16 Le fa Marea a ne a sa ntse a lapisitswe ke ditlhabi tsa pelegi, o ne a reetsa lefoko lengwe le lengwe ka kelotlhoko. Mme ga a ka a reetsa fela: “Marea a simolola go boloka mafoko ano otlhe, a dira ditshwetso mo pelong ya gagwe.” (Luke 2:19) Ruri lekgarebe leno le ne le akanya thata ka se se buiwang. O ne a itse gore molaetsa ono wa moengele o ne o le botlhokwa thata. Modimo wa gagwe, Jehofa, o ne a batla gore a itse le go lemoga gore morwawe o botlhokwa go le kana kang. Ka jalo ga a ka a reetsa fela. O ne a boloka mafoko ano mo pelong ya gagwe gore a nne a tlhatlhanye ka one gangwe le gape mo dikgweding le mo dingwageng tse di neng di tla latela. Seno ke sone selo sa botlhokwa se se dirileng gore Marea a tswelele a na le tumelo botshelo jotlhe jwa gagwe.—Bala Bahebera 11:1.
17. Re ka latela sekao sa ga Marea jang mo dilong tsa semoya?
17 A o tla latela sekao sa ga Marea? Jehofa o tladitse Lefoko la gagwe ka boammaaruri jwa dilo tsa botlhokwa tsa semoya. Le fa go ntse jalo, boammaaruri joo bo ka re solegela molemo fela fa re bo tsaya tsia. Re dira seo ka go bala Baebele ka metlha—e seng e le buka fela e e kwadilweng mme e le Lefoko la Modimo le le tlhotlheleditsweng. (2 Tim. 3:16) Go tswa foo, fela jaaka Marea, re tshwanetse go boloka dilo tsa semoya mo dipelong tsa rona le go tlhatlhanya ka tsone. Fa re tlhatlhanya ka se re se balang mo Baebeleng, re akanyetsa ditsela tse re ka dirisang kgakololo ya ga Jehofa ka botlalo ka tsone, tumelo ya rona e tla nonofa mme e gole.
Dipolelo Tse Dingwe Tse di Neng di Tshwanetse go Bolokwa
18. (a) Marea le Josefa ba ne ba ikobela jang Molao wa ga Moshe fa Jesu e sa ntse e le losea? (b) Tshupelo e Josefa le Marea ba neng ba e ntsha kwa tempeleng e ne e senola eng ka maemo a bone a tsa itsholelo?
18 Fa ngwana a na le malatsi a le robedi, Marea le Josefa ba ne ba mo rupisa go ya ka Molao wa ga Moshe, mme ba mo raya leina Jesu, jaaka ba laetswe. (Luke 1:31) Mme mo letsatsing la bo40, ba ne ba tsamaya le ene go tswa kwa Bethelehema ba ya kwa Jerusalema, e e neng e le sekgala sa dikilometara di ka nna lesome, mme ba ntsha tshupelo ya go itshekisa e Molao o neng o letla gore batho ba ba humanegileng ba e ntshe—maeba a mabedi kgotsa maphoi a mabedi. Ga ba a ka ba itetla go tlhajwa ke ditlhong ka go bo ba ne ba sa kgone go ntsha phelefu le leeba tse batsadi ba bangwe ba neng ba di ntsha. Le fa ba ntshitse go le gonnye fela, ba ne ba kgothadiwa tota fa ba le koo.—Luke 2:21-24.
19. (a) Ke mafoko afe a mangwe a Simeone a neng a a bolelela Marea gore a a boloke mo pelong ya gagwe? (b) Ana o ne a dira eng fa a bona Jesu?
19 Monnamogolo mongwe yo o bidiwang Simeone o ne a ba atamela mme a bolelela Marea dilo tse dingwe tse a neng a tla di boloka mo pelong ya gagwe. Simeone o ne a solofeditswe gore pele a swa o tla bona Mesia, mme moya o o boitshepo wa ga Jehofa o ne wa mo itsise gore Jesu yo mmotlana e ne e le ene Mmoloki yo o boleletsweng pele. Gape Simeone o ne a tlhagisa Marea ka botlhoko jo letsatsi lengwe a neng a tla tshwanelwa ke go bo itshokela. O ne a re Marea o tla ikutlwa e kete tšhaka e telele e phunyeleditswe mo go ene. (Luke 2:25-35) Tota le mafoko ao a a neng a mo tlhagisa ka maemo a a botlhoko a a neng a tla direga, a ka tswa a ile a thusa Marea go itshoka fa nako eo e e boima e fitlha dingwaga di le 33 moragonyana. Fa Simeone a sena go bua dilo tseno, moporofeti wa mosadi yo o bidiwang Ana o ne a bona Jesu yo mmotlana mme a simolola go bua ka ene mo go botlhe ba ba neng ba letetse kgololo ya Jerusalema.—Bala Luke 2:36-38.
20. Go isa Jesu kwa tempeleng kwa Jerusalema e ne ya nna tshwetso e e molemo ka tsela efe?
20 Ruri Marea le Josefa ba ne ba dirile tshwetso e e molemo ka go tlisa ngwana wa bone mo tempeleng ya ga Jehofa kwa Jerusalema! Go dira jalo go ne ga thusa ngwana wa bone gore a nne gone ka metlha kwa tempeleng ya ga Jehofa. Fa ba le koo, ba ne ba direla Jehofa ka bojotlhe mme ba ne ba rutiwa le go kgothadiwa. Ruri mo letsatsing leo tumelo ya ga Marea e ne e nonofile fa a tswa mo tempeleng, pelo ya gagwe e tletse ka dilo tse di botlhokwa tse a neng a tla tlhatlhanya ka tsone le go di bolelela batho ba bangwe.
21. Re ka dira jang gore tumelo ya rona e tswelele e nonofa fela jaaka ya ga Marea?
21 Go itumedisa tota go bona batsadi gompieno ba latela sekao seo. Batsadi ba Basupi ba ga Jehofa ba tla le bana ba bone ka metlha kwa dipokanong tsa Bokeresete. Batsadi bano ba dira sotlhe se ba ka se kgonang fa ba direla Modimo, e bile ba kgothatsa badumedi ka bone. Mme fa ba tswa kwa dipokanong ba tswa ba nonofile, ba itumetse e bile ba na le dilo di le dintsi tse di molemo tse ba ka di bolelelang batho ba bangwe. Go a itumedisa go kopana le batho ba ba ntseng jalo. Fa re ntse re dira jalo, tumelo ya rona e tla nonofa le go feta, fela jaaka ya ga Marea.
^ ser. 7 Ela tlhoko pharologano e e mo polelong eno le mo tlhalosong ya mosepele o o nnileng gone pele ga ono: “Marea a nanoga . . . a ya” go etela Elisabetha. (Luke 1:39) Ka nako eo, e re ka Marea a ne a beeleditswe mme a ise a nyalwe a ka tswa a ile a tsamaya a sa buisana le Josefa. Fa ba sena go nyalana, le fa gone ba ne ba tsere mosepele mmogo, Baebele e tlhalosa fa Josefa e le ene a neng a tsaya mosepele, e seng Marea.
^ ser. 10 Mo motlheng oo go ne go tlwaelegile gore mo metseng go nne le lefelo le baeti le ditlhopha tsa batho ba ba leng mo mosepeleng ba robalang mo go lone.
^ ser. 14 Lebaka la go bo badisa bano ba ne ba nna kwa ntle le matsomane a bone le bontsha boammaaruri jwa se se bolelwang ke ditiragalo tsa Baebele: Keresete ga a tsholwa ka Sedimonthole, ka nako ya fa matsomane a ne a tla bo a tswaletswe gaufi le legae, go na le moo, o ne a tsholwa mo masimologong a Diphalane.


text:
Bogobe
Bogobe ke sejo se se dirwang ka go tshuba kana go bedisa, mmedi o swailweng kana o o direlweng bopi. Gantsi bo a apewa bo botsholwa ga mmogo le dišhabo, jaaka merogo kana, nama.
Bogobe kgotsa motogo ke sejo se se apeilweng ka metsi kgotsa mashi a a belang go dirisiwa mabele. Fa metsi kana mashi a bela o tshela bopi kgotsa mabele o bo o faga. Bo natifisiwa ka sukiri kgotsa lemepe bo be bo tsholwa bo le bothito mo mogopong, kgotsa go tlhakanngwa le metswako e e natifisang.[1]
Dikotla[fetola | Fetola Motswedi]
Ka fa bo dirwang ka teng[fetola | Fetola Motswedi]
Motogo ke sejo sese dirilweng ka go bidisa mabele a a sidilweng mo mashing, metsing kgotsa mogo tsone tshotlhe, mme gona le manetetsha a mangwe fa o bata, o jewa o santse o thuthafetse. O kanna wa natefitshiwa ka sukiri, lomepe o bo o jewa ole sukiri jalo kana wa tsenngwa sepaese le diguruntu, go dira sejo sese shabiwang.
Metswedi[fetola | Fetola Motswedi]
- ↑ Welch, R.W., ed. (1995). The Oat Crop: Production and Utilization. Dordrecht: Springer Science & Business Media. pp. 15–16. ISBN 978-0412373107.


text:
Elija o porofeta gore Ahasia o tlile go swa (1-18)
1 Morago ga loso lwa ga Ahabe, Bamoabe+ ba ne ba tlhanogela Baiseraele.2 Ka yone nako eo Ahasia o ne a wela fa fatshe ka fensetere e e nang le sêfê ya ntlwana ya gagwe e e kwa borulelong kwa Samarea mme o ne a gobala. Ka jalo, o ne a roma barongwa mme a ba raya a re: “Yang kwa go Baale-sebube modimo wa Ekerone+ lo ye go mmotsa gore a ke tla fola mo kgobalong eno.”+3 Le fa go ntse jalo, moengele wa ga Jehofa o ne a raya Elija*+ wa Motisheba a re: “Ema, o ye go kgatlhantsha barongwa ba kgosi ya Samarea mme o ba reye o re, ‘A ke ka gonne ga go na Modimo mo Iseraele go bo lo ya go botsa Baale-sebube modimo wa Ekerone?+4 Ka jalo, seno ke se Jehofa a se buang: “Ga o kitla o tswa mo bolaong jo o rapameng mo go jone, ka gonne ruri o tla swa.”’” Fa Elija a sena go rialo, o ne a tsamaya.5 E rile barongwa ba boela kwa go ene, ka yone nako eo o ne a ba raya a re: “Ke ka ntlha yang fa lo boile?”6 Ba ne ba mo araba ba re: “Monna mongwe o ne a tla go re kgatlhantsha mme a re raya a re, ‘Tsamayang, boelang kwa kgosing e e lo romileng mme lo e reye lo re, “Seno ke se Jehofa a se buang: ‘A ke ka gonne ga go na Modimo mo Iseraele go bo o roma barongwa gore ba ye go botsa Baale-sebube modimo wa Ekerone? Ka jalo, ga o kitla o tswa mo bolaong jo o rapameng mo go jone, ka gonne ruri o tla swa.’”’”+7 Foo o ne a ba botsa jaana: “Monna yo o neng a tla go lo kgatlhantsha mme a bua mafoko ano le lona o ne a lebega jang?”8 Ka jalo, ba ne ba mo raya ba re: “E ne e le monna yo o apereng seaparo se se boboa+ e bile a ipofile lotheka ka lebanta la letlalo.”+ Ka yone nako eo o ne a re: “E ne e le Elija wa Motisheba.”9 Go tswa foo, kgosi e ne ya roma molaodi wa batlhabani ba ba 50 a na le banna ba gagwe ba le 50. E rile a tlhatlogela kwa go Elija, o ne a mo fitlhela a ntse mo godimo ga thaba. O ne a mo raya a re: “Monna wa Modimo wa boammaaruri,+ kgosi ya re, ‘Fologela kwano.’”10 Le fa go ntse jalo, Elija o ne a araba molaodi wa batlhabani ba ba 50 a re: “Fa e le gore ke monna wa Modimo, a molelo o fologe kwa magodimong+ mme o go laile, wena le banna ba gago ba le 50.” Mme molelo o ne wa tswa kwa magodimong mme wa mo laila, ene le banna ba gagwe ba le 50.11 Ka jalo, kgosi e ne ya romela molaodi yo mongwe gape wa batlhabani ba ba 50 a na le banna ba gagwe ba le 50 kwa go Elija. O ne a tsamaya mme a mo raya a re: “Monna wa Modimo wa boammaaruri, seno ke se kgosi e se buang, ‘Fologela kwano ka bonako.’”12 Le fa go ntse jalo, Elija o ne a ba araba a re: “Fa e le gore ke monna wa Modimo wa boammaaruri, a molelo o fologe kwa magodimong mme o go laile, wena le banna ba gago ba le 50.” Mme molelo wa Modimo o ne wa tswa kwa magodimong mme wa mo laila, ene le banna ba gagwe ba le 50.13 Go tswa foo, kgosi e ne ya romela gape molaodi wa boraro wa batlhabani ba ba 50 a na le banna ba gagwe ba le 50. Le fa go ntse jalo, molaodi wa boraro wa batlhabani ba ba 50 o ne a tsamaya a bo a khubama ka mangole fa pele ga ga Elija mme o ne a simolola go mo kopa gore a mo utlwele botlhoko, a mo raya a re: “Monna wa Modimo wa boammaaruri, tsweetswee, mma botshelo jwa me le matshelo a batlhanka bano ba gago ba ba 50 a nne tlhwatlhwakgolo mo go wena.14 Molelo o setse o fologile go tswa kwa magodimong mme wa laila balaodi ba babedi ba pele ba batlhabani ba ba 50 le ditlhopha tsa bone tsa banna ba le 50, mme jaanong nkutlwele botlhoko mme o se ka wa mpolaya.”15 Foo moengele wa ga Jehofa o ne a raya Elija a re: “Fologa thaba o tsamaye le ene. O se ka wa mo tshaba.” Ka jalo, o ne a ema mme a fologa thaba a tsamaya le ene kwa kgosing.16 Go tswa foo, Elija o ne a raya kgosi a re, “Seno ke se Jehofa a se buang: ‘O ne wa roma barongwa gore ba ye go botsa Baale-sebube modimo wa Ekerone.+ A ke ka gonne ga go na Modimo mo Iseraele?+ Ke ka ntlha yang fa o sa botsa mo go ene? Ka jalo, ga o kitla o tswa mo bolaong jo o rapameng mo go jone, ka gonne ruri o tla swa.’”17 Ka jalo o ne a swa, go ya ka lefoko la ga Jehofa le Elija a neng a le buile; mme e re ka a ne a se na morwa, Jehorame*+ o ne a nna kgosi mo boemong jwa gagwe, mo ngwageng wa bobedi wa ga Jehorame+ morwa Jehoshafate kgosi ya Juda.18 Fa e le pego yotlhe ya botshelo jwa ga Ahasia,+ se a se dirileng, a ga e a kwalwa mo bukeng ya dipego tsa metlha ya dikgosi tsa Iseraele?


text:
Lucas Manyane Mangope
Lucas Manyane Mangope wa puso-legae la maloba la Bophuthatswana. O tlhopilwe ke mmuso wa kgetololo le tlhaolele go eta Batswana ba tulo ya Aforika Borwa pele. E ne e le mmusa-esi go tloga ka 1977 go fitlha ka 1993 fa kgethololo le tlhaolele e fedisiwa/ emisiwa mo Aforika Borwa.
Kitso ka botshelo ja ga Lucas Mangope[fetola | Fetola Motswedi]
Go tsholweng mo motseng wa Motswedi,Mangope e ne ele morutabana go fitlha kgwedi ya Phatwe 1959 fa jaanong a nna Kgosi ya mo motseng.Ka ngwaga wa 1971,o ne a nna mongwe wa leloko la dikgosi mo pusong a bo a kgona go fenya maemo a ntlha morago ga ditlhopho tsa kgwedi ya phalane 1972.[1].
Katlego ya ga Mangope[fetola | Fetola Motswedi]
Mangope o nnile tautona ka ngwaga wa 1977.Ka ngwaga wa 1988, o ne a kobiwa ke ba sepodise mme a tsewa gape ke ba sesole sa Aforika Borwa. [2]
Bokopano ka ditlhopho tsa Aforika Borwa[fetola | Fetola Motswedi]
Kwa dipuisanong tse di neng di tshwaretswe kwa Kempton Park(1993) tse di tsositseng ditlhopho ka ngwaga wa 1994 kwa Aforika Borwa,Mangope o buile fa Bophuthatswana etla nna ele maphato o ipusang go ya go ileng la fa Aforika Borwa a ka fetoga le gore o tla letelela ditlhopho tse di latelang mo lafatsheng la gagwe.[3]


text:
***Sereto sa Baphiring ***
Diphiri tsa gaabo Kgwaile,
Kgwaile wa gaabo Lekatana,
Lekatana wa gaabo Ntsie,
Ntsie wa gaabo Phetlhe,
Dinamane tsa gaabo tlhare sa Mokwena.
Mma ke lo bolelele, ba a lo tlakoba,
Kana ga ba le tlakobe fela,
Ba le tlakoba ba itse le se bonngagalane.
Le se bonngagalane le le bankge!
Lefa tota le bo lebile,
Le bo lebile jaaka phiri e gadimile lerapo.
Se itshieng mebele Mokatana,
Kana ke lona Madimako,
Mmu wa Bakwena lo o gateng setlou!
E re lo araba Bakwena le re: “Mmou! Mmou!”***


text:
Leuba la dingwaga tse tharo le halofo le a fela (41-46)
18 Morago ga nako e e rileng, mo ngwageng wa boraro,+ Jehofa o ne a raya Elija a re: “Tsamaya o ye go itlhagisa kwa go Ahabe, mme ke tla romela pula mo lefatsheng.”+2 Ka jalo, Elija o ne a ya go itlhagisa kwa go Ahabe, fa leuba le ne le le maswe+ mo Samarea.3 Mo nakong eo, Ahabe o ne a bitsa Obadia, yo o neng a okametse ntlo ya kgosi. (Jaanong Obadia o ne a boifa Jehofa thata,4 mme fa Jesebele+ a ne a fedisa* baporofeti ba ga Jehofa, Obadia o ne a tsaya baporofeti ba le 100 a bo a ba fitlha mo logageng ka ditlhopha tsa 50, mme o ne a ba tlamela ka senkgwe le metsi.)5 Go tswa foo, Ahabe o ne a raya Obadia a re: “Ralala lefatshe o ye kwa metsweding yotlhe ya metsi le kwa mekgatšheng* yotlhe. Gongwe re ka bona bojang jo bo lekaneng gore dipitse le bommoulo di tswelele di tshela mme diphologolo tsa rona di se ka tsa swa tsotlhe.”6 Ka jalo, ba ne ba kgaogana lefatshe le ba neng ba ya go le ralala. Ahabe o ne a tsamaya a le nosi ka tsela e nngwe, mme Obadia a tsamaya a le nosi ka tsela e nngwe.7 Fa Obadia a ne a le mo tseleng, Elija o ne a le foo a tlile go mo kgatlhantsha. Gone fela foo o ne a mo lemoga mme a khubama a bo a inama a re: “A ke wena, morena wa me Elija?”+8 O ne a mo araba a re: “Ke nna. Tsamaya o ye go bolelela morena wa gago o re: ‘Elija o fano.’”9 Le fa go ntse jalo, Obadia o ne a re: “Ke dirile boleo bofe gore o tsenye motlhanka wa gago mo seatleng sa ga Ahabe gore a mpolaye?10 Ke ikana ka Jehofa Modimo wa gago, Modimo yo o tshelang. Ga go na setšhaba sepe kgotsa bogosi bope jo morena wa me a sa romang batho kwa go jone a go batla. Fa ba sena gore, ‘Ga a yo fano,’ o ne a dira gore bogosi joo le setšhaba seo ba ikane gore ga ba ise ba go bone.+11 Jaanong o nthaya o re, ‘Tsamaya o ye go bolelela morena wa gago o re: “Elija o fano.”’12 Fa ke kgaogana le wena, moya wa ga Jehofa o tla go isa+ kwa lefelong le ke sa le itseng, mme fa ke bolelela Ahabe a bo a sa go bone, ruri o tla mpolaya. Mme motlhanka wa gago o ntse a boifa Jehofa go tloga a sa le mosha.13 A morena wa me ga a bolelelwa se ke neng ka se dira fa Jesebele a ne a bolaya baporofeti ba ga Jehofa, kafa ke neng ka fitlha baporofeti ba ga Jehofa ba le 100 ka teng ka ditlhopha tsa ba le 50 mo logageng mme ka nna ke ba tlamela ka senkgwe le metsi?+14 Mme jaanong o nthaya o re, ‘Tsamaya o ye go bolelela morena wa gago o re: “Elija o fano.”’ Ruri o tla mpolaya.”15 Le fa go ntse jalo, Elija o ne a re: “Ke ikana ka Jehofa Modimo yo o tshelang wa masomosomo yo ke mo direlang,* gompieno ke tla itlhagisa kwa go Ahabe.”16 Ka jalo, Obadia o ne a ya go kgatlhantsha Ahabe a bo a mmolelela, mme Ahabe o ne a ya go kgatlhantsha Elija.17 Fela fa Ahabe a bona Elija, o ne a mo raya a re: “A ke wena, wena yo o tlisang mathata a magolo* mo Iseraele?”18 Foo Elija o ne a mo raya a re: “Ga ke a tlisa mathata ape mo Iseraele, mme a tlisitswe ke wena le ba lelapa la ga rrago, ka go tlogela ditaelo tsa ga Jehofa le ka go sala Bobaale+ morago.19 Mme jaanong phuthela Baiseraele botlhe kwa go nna kwa Thabeng ya Karemele,+ mmogo le baporofeti ba ga Baale ba ba 450 le baporofeti ba kota e e boitshepo*+ ba ba 400, ba ba jang mo tafoleng ya ga Jesebele.”20 Ka jalo, Ahabe o ne a romela molaetsa kwa bathong botlhe ba Iseraele mme a phuthela baporofeti kwa Thabeng ya Karemele.21 Go tswa foo, Elija o ne a atamela batho botlhe a bo a re: “Lo tla okaoka fa gare ga maikutlo a mabedi a a sa tshwaneng ka lobaka lo lo kae?+ Fa e le gore Jehofa ke Modimo wa boammaaruri, mo saleng morago;+ mme fa e le gore Baale ke Modimo wa boammaaruri, mo saleng morago!” Le fa go ntse jalo, batho ba ne ba se ka ba mo araba.22 Morago ga moo, Elija o ne a raya batho a re: “Ke nna fela moporofeti wa ga Jehofa yo o setseng,+ fa baporofeti ba ga Baale bone e le banna ba le 450.23 Mma ba re neye dipowana tse pedi, mme a ba tlhophe powana e le nngwe, ba e segelele ba bo ba e baya mo dikgonnyeng, mme ba se ka ba e fisa ka molelo. Ke tla baakanya powana e nngwe ke bo ke e baya mo dikgonnyeng, mme ga nkitla ke e fisa ka molelo.24 Go tswa foo, lo bitse leina la modimo wa lona,+ mme nna ke tla bitsa leina la ga Jehofa. Modimo yo o tla arabang ka molelo o tla bo a itshupa gore ke ene Modimo wa boammaaruri.”+ Foo batho botlhe ba ne ba araba ba re: “Se o se buang se molemo.”25 Jaanong Elija o ne a raya baporofeti ba ga Baale a re: “Tlhophang powana e le nngwe mme lo e baakanye pele, ka gonne lona lo bantsi. Go tswa foo, lo bitse leina la modimo wa lona, mme lo se ka lwa e fisa ka molelo.”26 Ka jalo, ba ne ba tsaya powana e ba neng ba e neilwe ba bo ba e baakanya, mme ba nna ba bitsa leina la ga Baale go tloga mosong go fitlha ka sethoboloko, ba re: “Ao tlhe Baale, re arabe!” Mme go ne go se na lentswe lepe e bile go se na ope yo o arabang.+ Ba ne ba nna ba tlolatlola go dikologa sebeso se ba neng ba se dirile.27 Mo e ka nnang ka sethoboloko, Elija o ne a simolola go ba sotla mme a re: “Goang ka lentswe le le kwa godimo! Kana ke modimo!+ Gongwe o tshwanetse a bo a akanya ka sengwe kgotsa o ile go ithoma.* Kgotsa gongwe o robetse mme mongwe o tlhoka go mo tsosa!”28 Ba ne ba goa ka lentswe le le kwa godimo mme ba itshegaka ka dithipa tse di magale mabedi le ka marumo, go ya ka tlwaelo ya bone, go fitlha madi a elela mo go bone.29 Sethoboloko se ne se setse se fetile, mme ba ne ba tswelela ba itshwara ka tsela e e sa tlwaelegang* go fitlha ka nako ya fa go isiwa setlhabelo sa dijo tsa ditlhaka sa maitseboa, le fa go ntse jalo, go ne go se na lentswe lepe e bile go se na ope yo o arabang; go ne go se na ope yo o reeditseng.+30 La bofelo Elija o ne a raya batho botlhe a re: “Nkatameleng.” Ka jalo, batho botlhe ba ne ba mo atamela. Go tswa foo, o ne a baakanya sebeso sa ga Jehofa se se neng se sentswe.+31 Foo Elija o ne a tsaya maje a le 12, a a lekanang le palo ya ditso tsa bomorwa Jakobe, yo Jehofa a kileng a bua le ene a re: “Leina la gago e tla nna Iseraele.”+32 O ne a aga sebeso+ mo leineng la ga Jehofa ka maje ao. Go tswa foo, o ne a dira mosele go dikologa sebeso, o o neng o lekana le karolo e mo go yone go ka jalwang peo ya selekanyo sa dimmanki* di le pedi.33 Morago ga moo, o ne a baya dikgong ka thulaganyo, a segelela powana a bo a e baya mo dikgonnyeng.+ Jaanong o ne a re: “Tlatsang dinkgo tse dikgolo di le nnê ka metsi lo bo lo a tshela mo setlhabelong se se fisiwang le mo dikgonnyeng.”34 Go tswa foo, o ne a re: “Dirang jalo gape.” Ka jalo, ba ne ba dira jalo gape. A ba raya gape a re: “Dirang jalo lekgetlo la boraro.” Ka jalo, ba ne ba dira jalo lekgetlo la boraro.35 Metsi a ne a elela go dikologa sebeso sotlhe, mme mosele le one o ne a o tlatsa ka metsi.36 Mo e ka nnang ka nako ya fa go isiwa setlhabelo sa dijo tsa ditlhaka sa maitseboa,+ moporofeti Elija o ne a atamela sebeso a bo a re: “Ao tlhe Jehofa, Modimo wa ga Aborahame,+ Isake+ le Iseraele, gompieno a go itsiwe gore o Modimo mo Iseraele le gore ke motlhanka wa gago le gore ke dirile dilo tseno tsotlhe ka lefoko la gago.+37 Nkarabe, tlhe Jehofa! Nkarabe, gore batho bano ba itse gore wena, Jehofa, o Modimo wa boammaaruri le gore o busetsa dipelo tsa bone kwa go wena.”+38 Fa a rialo, molelo wa ga Jehofa o ne wa tla o tswa kwa godimo mme wa fisa setlhabelo,+ dikgong, maje le lorole, mme o ne wa laila metsi a a neng a le mo moseleng.+39 E rile batho botlhe ba bona seo, ka bonako fela ba ne ba khubama ba bo ba inama ba re: “Jehofa ke Modimo wa boammaaruri! Jehofa ke Modimo wa boammaaruri!”40 Go tswa foo, Elija o ne a ba raya a re: “Tshwarang baporofeti ba ga Baale! Lo se ka lwa letla ope wa bone a falola!” Ka yone nako eo, ba ne ba ba tshwara mme Elija a ba isa kwa molapong wa Kishone+ a bo a ba bolaela teng.+41 Jaanong Elija o ne a raya Ahabe a re: “Tlhatloga, o je o bo o nwe, ka gonne go na le modumo wa pula e kgolo.”+42 Ka jalo, Ahabe o ne a tlhatloga a ya go ja le go nwa, fa Elija ene a ne a tlhatlogela kwa godimo ga Karemele mme a inamela fa fatshe, a tsenya sefatlhego sa gagwe fa gare ga mangole.+43 Go tswa foo, o ne a raya motlhokomedi wa gagwe a re: “Tsweetswee tlhatloga mme o lebe ntlheng ya lewatle.” Ka jalo, o ne a tlhatloga mme a leba a bo a re: “Ga go na sepe gotlhelele.” Ka makgetlo a le supa, Elija o ne a re, “Tsamaya gape.”44 Ka lekgetlo la bosupa, motlhokomedi wa gagwe o ne a re: “Bona! Go na le leru le lennye le le lekanang le seatla sa motho le le tlhatlogang mo lewatleng.” Jaanong Elija o ne a re: “Tsamaya o ye go raya Ahabe o re, ‘Golega kara! Tsamaya gore pula e se ka ya go tshwara!’”45 Mo nakong eo, loapi lo ne lwa ntshofala ka maru, phefo e ne ya foka, mme pula e kgolo e ne ya na;+ Ahabe o ne a tswelela a palame kara a ya Jesereele.+46 Mme seatla sa ga Jehofa se ne sa nna mo go Elija, mme o ne a bofa* seaparo sa gagwe mo dinôkeng a bo a siana kwa pele ga ga Ahabe tsela yotlhe go ya kwa Jesereele.


text:
Ditsela Tsa go Bona Boitumelo mo Lelapeng
Se lo Ka se Dirang Fa lo Na le Dikoloto
Giannis: * “Kgwebo ya me e ne ya phutlhama ka nako ya mathata a ikonomi kwa Gerika, ka jalo re ne re sa tlhole re kgona go duela sekoloto sa ntlo ya rona le dikoloto tsa dikarata tsa rona. Ke ne ke tlhorega boroko ka ntlha ya go ngomoga pelo.”
Katerina: “Re tsere matsapa go aga ntlo ya rona, mme go ne go nkutlwisa botlhoko thata go akanya gore e tlile go re latlhegela. Nna le Giannis re ne re ngangisana ka makgetlho a le mantsi malebana le kafa re ka rarabololang mathata a sekoloto sa rona ka teng.”
DIKOLOTO di ka baka mathata mo lelapeng le e leng go le thuba. Ka sekai, mmatlisisi mongwe e bong Jeffrey Dew, o fitlhetse gore banyalani ba ba nang le dikoloto ga ba fetse nako e ntsi ba le mmogo, ba lwa thata e bile gantsi ga ba itumela. Fa dikomano tse ba ngangisanang ka tsone di bapisiwa le tse ba nang le tsone ka ntlha ya dikoloto le madi, gantsi tsa dikoloto tsone di tsaya nako e telele e bile di dira gore ba goane le go itaana, mme gantsi di ka dira gore ba omane ka dilo tse dingwe. Ka jalo, ga go gakgamatse go bo selo se segolo se se bakang tlhalo kwa United States e le dikomano tsa madi.
Dikoloto tse dintsi di ka baka mathata a botsogo a a jaaka go tlhoka boroko, go opiwa ke tlhogo, ditlhabi tsa mo maleng, go tlhaselwa ke pelo, le go tshwenyega thata mo maikutlong. Mosadi yo o bidiwang Marta a re: “Monna wa me e bong Luís, o ne a tshwenyegile thata mo maikutlong ka ntlha ya dikoloto tsa rona mo a neng a robala letsatsi lotlhe. Monna yo ka metlha ke neng ke ikaegile ka ene o ne a sa tlhole a na le maatla.” Batho ba bangwe ga ba kgone go itshokela go ngomoga pelo. Ka sekai, BBC News e ne ya bega gore, mosadi mongwe kwa borwabotlhaba jwa India o ne a ipolaya ka ntlha ya go sa duele sekoloto sa madi a a adimileng a a kana ka R7 000. O ne a adimile madi gore a duelele kalafi ya bana ba gagwe.
Go tweng fa lelapa la lona le gateletswe mo maikutlongka ntlha ya dikoloto? Mma re sekaseke dikgwetlho dingwe tse di tlwaelegileng tse banyalani ba lebanang le tsone fa ba rarabolola mathata a dikoloto mme re sekaseke melaometheo ya Baebele e e ka go thusang go lepalepana le tsone.
KGWETLHO 1: Re pegana molato.
Lukasz o dumela jaana: “Ke ne ka pega mosadi wa me molato wa gore o reka dilo tse re sa di tlhokeng fa ene a ne a ngongorega ka gore o ka bo a na le madi a a lekaneng fa nkabo ke na le tiro e ke e berekang ngwaga otlhe.” Banyalani ba ka dira jang gore dikoloto di se ka tsa ba kgaoganya?
Tsela ya go atlega: Dirisanang mmogo go lwantsha sekoloto.
Ga go kitla go thusa go ntshetsa bogale mo molekaneng wa gago—le fa e se wena o dirileng gore lo nne le sekoloto. E re ka lo setse lo na le dikoloto, gongwe kgakololo eno ya Baebele e e mo go Baefeso 4:31 e tla lo thusa: “A kgakalo yotlhe ya letlhoo le bogale le tšhakgalo le go goa thata le puo ya go kgoba di tlosiwe mo go lona mmogo le bosula jotlhe.”
Lwantshang sekoloto mme lo se ka lwa lwantshana. Monna mongwe yo o bidiwang Stephanos o tlhalosa kafa ene le mosadi wa gagwe ba ileng ba dirisana ka teng, “Re ne re leba sekoloto sa rona e le mmaba.” Tirisanommogo e e ntseng jalo e tsamaisana le Diane 13:10 e e reng: “Motho o baka ntwa ka boikgodiso, mme go na le botlhale mo go ba ba gakololanang.” Go na le gore o nne le moya wa boikgodiso wa go leka go rarabolola dilo o le nosi, buang ka kgololesego ka mathata a madi mme lo bo rarabolola bothata lo le mmogo.
Bana ba lona le bone ba ka nna ba thusa. Rre mongwe yo o bidiwang Edgardo wa kwa Argentina o tlhalosa se lelapa la gagwe le ileng la se dira: “Morwaake yo o mmotlana o ne batla baesekele e ntšha, mme re ile ra mo tlhalosetsa lebaka la go bo re ka se kgone go mo e rekela. Go na le moo, re ne ra mo naya baesekele e e neng e le ya ga rremogoloagwe, mme o ne a itumelela go e palama fela thata. Ke ithutile botlhokwa jwa go dirisana mmogo re le lelapa.”
LEKANG SENO: Dirang nako ya go bua ka dikoloto tsa lona ka kgololesego e bile lo ritibetse. Amogelang diphoso dipe fela tse lo ka tswang lo di dirile. Mme go na le gore lo nne lo bua ka dilo tsa nako e e fetileng, lekang go dumalana ka melaometheo e e ka lo kaelang mo ditshwetsong tse lo tla di dirang mo isagweng tse di amanang le madi.—Pesalema 37:21; Luke 12:15.
KGWETLHO 2: Go lebega go sa kgonege go tswa mo sekolotong.
Enrique o gakologelwa jaana: “Ke ne ke na le sekoloto se segolo se se bakilweng ke kgwebo ya me, mme se ile sa dirwa maswe le go feta ke mathata a ikonomi a kwa Argentina. Gape mosadi wa me o ne a tlhoka go dirwa karo. Ke ne ke akanya gore nka se tswe mo sekolotong seo, go ntse jaaka e kete ke tshwerwe ke bobi jwa segokgo.” Monna mongwe yo o bidiwang Roberto wa kwa Brazil, o ne a latlhegelwa ke madi otlhe a a neng a a bolokile fa a ne a simolola kgwebo mme o ne a kolota dibanka di le 12. A re: “Ke ne ke tlhabiwa ke ditlhong go kopana le ditsala tsa me. Ke ne ke ikutlwa ke se motho wa sepe.”
O ka dira eng fa o ikutlwa o kgobegile marapo thata, o ikutlwa o le molato kgotsa o tlhabiwa ke ditlhong ka ntlha ya dikoloto tsa gago?
Tsela ya go atlega: Laola madi a gago.
1. Itse gore o na le madi a kana kang. Boloka rekoto ya madi a a leng teng le a o a dirisitseng dibeke di le pedi—kgotsa kgwedi, fa e le gore seo se ka go thusa. Mo lenaaneng leo tsenya ditshenyegelo tse di jaaka lekgetho, inshorense kgotsa diaparo, e leng ditshenyegelo tse o sa di dueleleng ka metlha mme o dirise madi a o a amogelang kgwedi le kgwedi go di duelela.
2. Oketsa lotseno lwa gago. O ka bereka nako e e oketsegileng kwa tirong, wa ruta moithuti mongwe, wa dirisa dilo tse o kileng wa di dirisa kgotsa wa dira tiro e o itlosang bodutu ka yone go nna kgwebo ya kwa gae. Tlhagiso: Ela tlhoko gore o se ka wa letla tiro go kgoreletsa dilo tse di botlhokwa thata tse di jaaka thulaganyo ya dilo tsa semoya.
3. Fokotsa ditshenyegelo tsa gago. Reka selo fela fa o se tlhoka e seng fela ka gonne se rekisiwa. (Diane 21:5) Enrique yo o nopotsweng fa godimo a re: “Go molemo go leta pele o reka, ka gonne go tla go thusa go dira tshwetso ya gore a tota o tlhoka selo seo kgotsa o se batla fela.” Fa tlase fano go na le dintlha tse di oketsegileng tse di ka thusang.
-
Bonno: Fa go kgonega, fudugela kwa lefelong le o tla duelang madi a a kwa tlase ka kgwedi kwa golone. Fokotsa madi a ditshenyegelo ka go dirisa motlakase, metsi le dilo tse di thuthafatsang sentle.
-
Dijo: Itseele dijo tsa motshegare kgotsa dijo tse di motlhofo go na le go reka dijo ka metlha. Dirisa dithekete tsa go reka dijo o bo o reke dilo tse di rekisiwang ka tlhwatlhwa e e kwa tlase. Joelma yo o nnang kwa Brazil a re: “Ke reka maungo le merogo ka madi a a kwa tlase fa ke di reka mo marekisetsong a a mo mebileng pele ba tswala.”
-
Sepalangwa: Rekisa dikoloi tse o sa di diriseng, mme o boloke e o nang le yone e le mo boemong jo bo siameng go na le go potlakela go reka ya modiro o mosha. Dirisa sepalangwa sa botlhe kgotsa tsamaya ka dinao fa go kgonega.
Fa o sena go fokotsa ditshenyegelo, o tla kgona go dirisa madi a a setseng ka tsela e e molemo.
4. Sekaseka sekoloto sa gago mme o tseye kgato. Sa ntlha, bona gore o tla duela morokotso o o kana kang mo sekolotong sengwe le sengwe, dituelo, gore madi a o tla a duelang fa o duela thari a tla oketsega go le kana kang le gore o tla dira eng fa e le gore o setse o saletse kwa morago ka go duela. Sekaseka mafoko a a dirisitsweng mo foromong ya go adima madi le rasiti ya sekoloto sa gago ka kelotlhoko, e re ka batho ba ba kolotiwang ba ka go tsietsa. Ka sekai, mokgatlho mongwe wa tirelo ya go adima madi ka nakwana wa kwa United States o ne wa tlhalosa gore morokotso wa bone ke diperesente di le 24, fa tota e ne e le diperesente tse di fetang 400.
Sa bobedi, batla tsela e o ka duelang dikoloto tsa gago ka yone. Tsela e nngwe ke go simolola ka go duela sekoloto sa madi a a kwa godimo pele. Tharabololo e nngwe ke go duela pele dikoloto tse dinnye, ka gonne fa o sa amogele dirasiti tse dintsi tsa sekoloto ka kgwedi go ka nna ga dira gore o ikutlwe botoka. Fa o na le sekoloto se o duelang morokotso o o kwa godimo mo go sone, go ka nna molemo fa o ka dira kadimo e ntšha e e nang le morokotso o o kwa tlase gore o kgone go duela sekoloto se o nang le sone.
Sa bofelo, fa o sa kgone go duela dikoloto tsa gago, leka go buisana le batho ba o ba kolotang gore lo dire dithulaganyo tse dingwe tsa go duela. O ka kopa go okelediwa nako ya go duela sekoloto kgotsa wa kopa go duela morokotso o o kwa tlase. Batho bangwe ba o ba kolotang ba ka nna ba bo ba iketleeleditse go fokotsa madi a o a kolotang fa o ka kgona go duela madi a a kwa tlase otlhe. Ikanyege mme o nne maitseo fa o tlhalosa seemo sa gago sa madi. (Bakolosa 4:6; Bahebera 13:18) Kwala ditumalano dipe fela tse lo di dirang fa fatshe. Le fa kopo ya gago ya ntlha e sa atlega, ikemisetse go tswelela o kopa gore ba fetole tsela e o duelang ka yone fa go tlhokega.—Diane 6:1-5.
Gone ke boammaaruri gore o tla tlhoka go nna tekatekano fa o ntse o laola madi a gago. Tota le e leng dithulaganyo tse di molemo di ka senyega ka ntlha ya mabaka a o sa kgoneng go a laola, e re ka gantsi madi a ‘itirela diphuka jaaka tsa ntsu a bo a fofela ntlheng ya magodimo.’—Diane 23:4, 5.
LEKANG SENO: Fa o sena go kwala kafa o tla lekanyetsang madi a gago ka teng, tlotlang kafa mongwe le mongwe wa lona a ka fokotsang ditshenyegelo ka teng kgotsa a ka oketsang lotseno lwa lelapa ka teng. Fa lo bona kafa mongwe le mongwe a dirang matsapa ka gone, go ka thusa gore lo dirisane mmogo go lwantsha sekoloto.
KGWETLHO 3: Dikoloto di dira gore re se ka ra akanya ka dilo tse dingwe.
Mathata a go lebana le dikoloto a ka dira gore re se ka ra akanya ka dilo tse di botlhokwa tsa botshelo. Monna mongwe yo o bidiwang Georgios o ne a re: “Bothata jo bogolo jo re neng re na le jone e ne e le gore re ne re tlhomile mogopolo thata mo dikolotong tsa rona. Dilo tse di neng di tshwanetse go nna tse di tlang pele di ne di sa tlhole di le botlhokwa.”
Tsela ya go atlega: Leba madi ka tsela e e tshwanetseng.
Le fa o ka tswa o dira maiteko a magolo, o ka duela batho ba o ba kolotang ka dingwaga di le dintsi. Fa o ntse o tsweletse ka go duela dikoloto tsa gago, o ka tlhopha kafa o tla lebang seemo sa gago ka teng. Go na le gore re nne re akantse ka madi kgotsa kafa re a tlhokang ka teng, go molemo gore re tseye tsia kgakololo eno ya Baebele: “E re ka re na le dijo le se re ipipang ka sone, re tla kgotsofalela dilo tseno.”—1 Timotheo 6:8.
Go kgotsofalela seemo sa gago sa madi go dira gore o “tlhomamise dilo tse di botlhokwa thata.” (Bafilipi 1:10) “Dilo tse di botlhokwa thata” tseno di akaretsa kamano ya gago le Modimo le ba lelapa la gago. Georgios yo o nopotsweng fa godimo a re: “Le fa gone re ise re fetse go duela dikoloto tsa rona tsotlhe ga re tlhole re tlhoma mogopolo thata mo go tsone. Gone jaanong re itumetse mo lenyalong la rona e re ka re fetsa nako e ntsi le bana ba rona, le rona re le mmogo le go dira dilo tsa semoya mmogo.”
LEKANG SENO: Kwala dilo tse di o di tsayang di le botlhokwa mme o sa kgone go di reka. Go tswa foo, bona kafa o ka oketsang nako le maatla a o a dirisang mo go sengwe le sengwe se o se kwadileng mo lenaaneng la gago.
Mathata a dikoloto a baka kgatelelo ya maikutlo mme go lebana le one go tlhoka go itima dilo dingwe; le fa go ntse jalo diphelelo tsa gone di molemo. Monna mongwe yo o bidiwang Andrzej wa kwa Poland, o dumela jaana: “Fa ke utlwa gore mosadi wa me o ne a adimetse modiri ka ene madi a mantsi kwa bankeng, mme morago ga foo motho yoo a nyelela a sa mo duela, seo se ne sa dira gore go nne bosula tota mo lelapeng la rona.” Le fa go ntse jalo, fa a gopola kafa ene le mosadi wa gagwe ba ileng ba tsibogela kgang eo ka gone, a re: “Tota go ile ga dira gore re atamalane thata—e seng ka ntlha ya bothata ka bojone mme e le ka go bo re ne re dirisana mmogo go bo rarabolola.”
^ ser. 3 Maina mangwe mo setlhogong seno a fetotswe.
^ ser. 17 Go bona dikakantsho tse di oketsegileng, bona setlhogo sa motseletsele se se reng “Kafa o ka Laolang Madi ka Teng” mo makasineng wa Tsogang! ya September 2011 o o gatisitsweng ke Basupi ba ga Jehofa.
IPOTSE JAANA . . .
-
Nka thusa jang lelapa la me go tswa mo sekolotong?
-
Re ka dira jang gore sekoloto e se ke ya nna selo sa botlhokwa kgotsa sa senya kamano ya rona?


text:
Sekalaka
Puo ya sekalaka , kgotsa Ikalanga/TjiKalanaga ,ke puo ya Sebantu e e buiwang ke morafe wa Bakalaka, dingwaga tse di makgolokgolo a lekgolo le masome a matlhano mo Botswana gape le makgolokgolo a makgolo a bosupa mo Zimbabwe diteme tsa mafatshe Ke puo ya Sebantu ee itsegeng ka go atabala ga modumo, e e farologanyeng e e pheletsang puo, gape le ditlhaka tse di bakang go hema Se batlile go tshwana le puo ya Seshona.[1]
Tshimologo[fetola | Fetola Motswedi]
Bakalaka le Bashona ba fudugile mo ditlhopeng go tsweng mo kgaolong e e ngwefela mo bokone# Batho ba ba buang puo ya Sekalaka ba akanyediwa go nna ba ntlha# Ba agile pele mo Aferika Borwa# Matota a bone a metse a bidiwa matota a Mapungubwe# Puo ya bone e supa pharologanyo e e nyenyane mo go ya Bashona#
- Khutliso ya gore Bakalaka ba bua jaaka Bashona ke nngwe ya khutliso e e dirilweng mo ditsong# Go tla tlhalogangwa gore e ke ntlwa e e ntseng e diragala mo dingwageng tse di borobabobedi gompieno# Moragonyana ka ngwaga wa 1927 barongwa ba Rhodesia ba ne ba batla go dira mokwalo o o akaretsang Seshona ka kakaretso, mme ga ba dumalana ka Sekalanga mo go akarediweng jaaka teme ya Seshona# Ba ne ba kopa thuso ya ga moipobodi Clement M# Doke, le baipobodi ba ba ithutileng Sebantu kwa Mmadikolo wa Witwatersrand# Morago ga ngwaga o mongwefela wa go ithuta mo Zimbabwe, o ne a khutlisa ka gore Sekalaka se ka seke se tshwane le Seshona ka gore ga se tshwane gope le mo go ka bitswang Seshona# Ka go rialo, teko e e motlhofo e e supang boammaruri jwa se ke e: bao ba ba buang teme e e bidiwang Seshona ga ba tlhaloganye Sekalaka fa ba bua Sekalaka, le fa Bakalaka ba tlhaloganya Bashona#
Ditso tsa Puo ya Sekakalaka[fetola | Fetola Motswedi]
Sekalaka ke puo e e pharologanyo ka boyone le dipuo tse di latelang: se se biditsweng TjiKalanga tjekuDombodema #jaaka se buiwa kwa kgaolong ya Plumtree, leina pele le biditswe ke UCCSA ngwaga wa 1929#, Lilima, Talahunda, Jahunda, Nanzwa#kgotsa Nambya#, Venda, Lobedu, Hlengwe gape le Lozwi# Go tshwanetse ga lemogwa gore tsotlhe tse ke dipuo tse di farologanyeng ka botsone, mme ka ditso di supa fa di simolotse kwa Bukalanga/Vhukalanga# #E tlhoka go atlolosiwa####
Sekalaka ke, sekai,yone puo e e nang lel modumo; tse dingwe tsa Seshona di nale modumao wa r fela# Puo e tshwana le ya setlhopa sa Balobedu-baka-Modjadji ba dipuo tse di akaretsang Shona, Karanga, Zezuru, Venda, Birwa, Tjililima le Shankwe# Go tsweng mo go se go dumelwa fa ba tswa mo bathong ba ba tlholegang kwa mafelong a ##Limpopo|Limpopo##/Drakensburg mo ##Aferika Borwa|Aferika Borwa## gape ba aga mo bokone jwa Botswana le mo Zimbabwe# Matota a bogologolo a Bakalaka a tshwana le matota a kwa Zimbabwe# Matota a nale dipopego tse di tshwanang le tsa kwa matoteng a Zimbabwe# Matota a kwa Mapungubwe a fetla a kwa Zimbabwe# Go elatlhoko mo go tlhomamisa gore baagi ba matota a kwa Zimbabwe ,Khami,Lusvingo le a mangwe mo bophirima jwa Zimbabwe gape le mo botlhaba jwa Botswana ke a Bakalaka# Bakalaka ke dikokomane tsa morafe wa Sebutua#
Bokhutlo[fetola | Fetola Motswedi]
Sekalaka ke puo ee tumileng fela thata mo Botswana,ebile batho ba nale kgatlhego ya go batla go se ithuta.Morafe wa bakalaka go dumelwa fa e le mengwe ya merafe e e utlwanang le kagiso ebile ba rata kutlwsisanyo thata.
Metswedi[fetola | Fetola Motswedi]
- ↑ Mathangwane, Joyce T. (1999). Ikalanga phonetics and phonology: a synchronic and diachronic study. Stanford, CA: CSLI Publications.
Tshekatsheko ya bakwadi[fetola | Fetola Motswedi]
- Chebanne, A# M# & Rodewald, M# K & Pahlen, K# W# #1995# A re kwaleng Sekalaka: Buka ya go kwala sekalaka se se buiwang mo Botswana # Gaborone: Botswana Society#
- Mathangwane, Joyce T# #1999# Ikalanga phonetics and phonology: a synchronic and diachronic study# Stanford, CA: CSLI Publications#
Dikgolagano tsa kwa ntle[fetola | Fetola Motswedi]
- Tempolete:Ethnologue
- Map of Kalanga language #Ikalanga/TjiKalanaga# from the LL-Map Project
- Information about Kalanga language from the MultiTree Project
Tempolete:Languages of Botswana Tempolete:Languages of Zimbabwe


text:
Kgoeletso Ya Maipolelo A Odit·Habat·Aba A Ditshwanelo Tsa Botho
PULAMADIBOGO
Go ntse jalo gore kamogelo ya tlhago ya seriti le tekatekano le ditshwanelo tse di sa amologanngweng tsa ditokololo tsotlhe tsa losika lwa motho ke motheo wa kgololosego, bosiamisi le kagiso mo lefatseng.
Go ntse jalo gore go itlhokomolosa le go nyatsa ditshwanelo tsa botho go tlhotse ditiragalo tsa bolalome tse di šsakgaditseng maikutlo a batho mo tshimologong ya lefatshe le mo go lona batho ba itumelelang kgololosego ya go bua le tumedi, le kgololosego mo go boifeng le go eletseng, di goeleditswe jaaka dikeletso tse di kwa godimo tsa batho botlhe.
Go ntse jalo gore go botlhokwa, fa motho a sa patelesege go tsaya tsela esele, jaaka ona mokgwa wa bofelo, go ema kgatlhanong le bagagapa le kgatelelo, gore ditshwanelo tsa botho di sirelediwe ke puso ya molao.
Go ntse jalo gore go botlhokwa go tsweletsa kgolo ya dikgalologano tsa botsalano fa gare ga ditšhaba.
Go ntse jalo gore Ditšhaba Kopano ka Lokwalo lo, ba tiiseditse tumelo ya bona mo motheong wa ditshwanelo tsa botho, mo seriting le botlhokwa jwa botho jwa motho le mo tekatekanong ya ditshwanelo tsa banna le basadi, mme ba ikemiseditse go tsweletsa kgatelopele mo matshelong a batho le maemo a a botoka a botshelo mo kgololosegong e e anameng.
Go ntse jalo gore Dinaga tse e leng Ditokololo di ineetse ka tirisanommogo le Ditšhaba Kopano go fitlhelela tsweletso ya tlotlo le tshegetso ya boditšhabatšhaba ya ditshwanelo tsa botho le metheo ya dikgololosego.
Go ntse jalo gore go a tlhaloganyesega gore ditshwanelo le dikgololosego tse, di botlhokwa thata mo tiragatsong ya bojotlhe ya maineelo a.
JAANONG KA JALO,
Kokoano Kakaretso
E goeletsa Maipolelo a, a Boditšhabatšhaba a Ditshwanelo tsa Botho jaaka selekanyo sa phitlhelelo sa gale mo bathong botlhe le mo ditšhabeng tsotlhe, go fitlhelela fa motho mongwe le mongwe le sethwe sengwe le sengwe sa loago, ka go tsaya Maipolelo a tsia, di tla kgaratlhelang ka go ruta le kgodiso go tsweletsa tlotlo ya ditshwanelo le dikgololosego tse, le ka dikgato dingwe tsa tswelelopelo mo setšhabeng le ditšhabatšhabeng, go boloka kamogelo le tshegetso ya boditšhabatšhaba le tiragatso ya tsona, mo sebeding sa batho ba e leng Maloko a Dinaga ka boona le mo bathong ba dikgaolo tse di welang mo taolong ya bona.
Aretikele 1
Batho botlhe ba tsetswe ba gololosegile le go lekalekana ka seriti le ditshwanelo. Ba abetswe go akanya le maikutlo, mme ba tshwanetse go direlana ka mowa wa bokaulengwe.
Aretikele 2
Mongwe le mongwe o na le tetla mo ditshwanelong le mo dikgololosegong tsotlhe tse di tlhagisitsweng mo Maipolelong a, kwa ntle ga pharologanyo epe, jaaka ya semorafe, mmala, bong, puo, tumelo, sepolotiki kgotsa, kakanyo esele, boagi kgotsa tlhago ya lotso, thoto, botsalo, kgotsa boemo bongwe.
Gape, ga go pharologanyo epe e e tla dirwang ka ntlha ya boemo ba sepolitiki, ba bolaodi kgotsa ba boditšhabatšhaba ba naga kgotsa kgaolo e motho a tswang kwa go yona, go sa kgathalesege gore a e ikemetse, e abilwe, ga e ipuse kgotsa e mo tekanyetsong nngwe ya boipuso.
Aretikele 3
Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya botshelo, boithatelo le tshireletsego ya botho.
Aretikele 4
Ga go ope yo o tla tshwarwang mo bokgobeng kgotsa botlhankeng; bokgoba le kgwebo ka makgoba di tla ilediwa mo mekgweng yotlhe ya tsona.
Aretikele 5
Ga go ope yo o tla bogisiwang kgotsa go sotlwa ka mokgwa o e seng wa setho kgotsa go tsholwa kgotsa go otlhaiwa ka mokgwa o o nyenyefatsang.
Aretikele 6
Mongwe le mongwe o na le tshwanelo go amogelwa gongwe le gongwe jaaka motho fa pele ga molao.
Aretikele 7
Botlhe ba a lekana fa pele ga molao mme ba na le tetla kwa ntle ga tlhotlhololo go tshireletsego e e lekanang ya molao. Botlhe ba na le tetla e e lekanang ya tshireletsego kgatlhanong le tlhotlhololo nngwe le nngwe e e leng kgatlhanong le Maipolelo a, le kgatlhanong le thotloetso ya tlhotlhololo yo mothale o o ntseng jalo.
Aretikele 8
Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya tshiamelo e e tletseng ya kgotlakatlholo ya bosetšhaba e e nang le bokgoni ka ntlha ya ditiro tse di kgatlhanong le ditshwanelo tsa motheo tse a di neilweng ke moloatheo kgotsa ke molao.
Aretikele 9
Ga go ope yo o ka tshwarwang, a tlhatlhelwa kgotsa a kobiwa ntle le lebaka le le utlwalang.
Aretikele 10
Mongwe le mongwe o na le tekatekano e e tletseng ya tsheko e e siameng ya botlhe e e tsamaisiwang ke kgotlakatlholo e e ikemetseng le e e sa tlhotlhololeng mo go thlotlhomiseng ga ditshwanelo le ditlamego tsa gagwe kgotsa kotlhao nngwe le nngwe ya bosenyi kgatlhanong nae.
Aretikele 11
- Mongwe le mongwe yo o bonwang molato wa tlolamolao o na le tshwanelo ya go tsewa a se molato go fitlhelela a bonwa molato go ya ka fa molaong mo kgotlatshekelong ya botlhe e mo go yona a ntseng le ditsholofetso tse di maleba le go itshireletsa ga gagwe.
- Ga go na ope yo o tla bonwang molato wa tlolomolao nngwe le nngwe ka ntlha ya tiro nngwe kgotsa tlogelo nngwe e e neng e se tlolomolao, mo molaong wa bosetšhaba kgotsa wa boditšhabatšhaba, ka nako e e neng e dirwa. Le gona kotlhao e e bokete ga e ne e dirwa, go na le e e maleba e e neng e ka dirwa ka nako e tlolomolao e neng e dirwa.
Aretikele 12
Ga go na ope yo go tla sunngwang nko ntle le molao mo sephiring, lelapeng, ntlong kgotsa makwalo a gagwe kgotsa tlhaselo yo tlotlo le serodumo sa gagwe. Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya tshireletso ya molao kgatlhanong le tsunyonko le ditlhaselo tsa mothale o ntseng jalo.
Aretikele 13
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya kgololosego ya motsamao le bonno me melelwaneng yo naga nngwe le nngwe.
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya go tswa mo nageng nngwe le nngwe, go akaretsa le ya gaabo, le go boela kwa nageng ya gaabo.
Aretikele 14
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya go batla le go itumelela botshabi ba go sekisiwa kwa dinageng tse dingwe.
- Tshwanelo e, ga e ne e diragadiwa mo mabakeng a ditshekiso tse di leng le melato e e seng ya sepolitiki kgotsa go tswa mo ditirong tse di leng kgatlhanong le maikaelelo le meono ya Ditšhaba Kopano.
Aretikele 15
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya boagi
- Ga go ope yo o tla iletswang ntle le lebaka boagi jwa gagwe kgotsa go iletswa tshwanelo ya go fetola boagi jwa gagwe.
Aretikele 16
- Banna le basadi ba dingwaga tse di lekanang, kwa ntle le tekanyetso epe e e mabapi le bomorafe, boagi kgotsa tumelo ba na le tetla ya go nyala le go aga lelapa. Ba na le tetla ya ditshwanelo tse di lekanang mabapi le tsa lenyalo, mo lenyalong le mo phatlalalong ya lona.
- Go tla tsenwa fela mo nyalanong ka tetla e e gololosegileng le e e tletseng ya bobedi jo bo ikaelelang go nyalana.
- Lelapa ke bongwefela jwa setlhopha jwa tlhago le motheo wa loago mme le na le tetla ya tshireletso ya baagi le Puso.
Aretikele 17
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya go nna le thoto a le nosi kgotsa a e tlhakanetse le ba bangwe.
- Ga go ope yo o tla tseelwang thoto ntle le lebaka.
Aretikele 18
Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya kgololosego ya kakanyo, maikutlo le bodumedi, tshwanelo e, e akaretsa kgololosego ya go fetola bodumedi kgotsa tumelo ya gagwe, le kgololosego, ya fa a le nosi kgotsa mo kgobokanong le ba bangwe le mo phatlalatseng kgotsa mo sephiring, go tsweletsa bodumedi kgotsa tumelo ya gagwe ka thuto, tiragatso, kobamelo le tshegetso.
Aretikele 19
Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya kgololosego ya mogopolo le tlhagiso-maikutlo. Tshwanelo e, e akaretsa kgololosego ya go nna le mogopolo ntle le tshunyonko, le go batla, go amogela le go fetisa tshedimosetso le dikakanyo ka bophasalatsi bongwe le bongwe, go sa kgathalelwe melelwane.
Aretikele 20
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya kgololosego ya kokoano ya kagiso le kgolagano.
- Ga go ope yo o ka patelediwang go nna leloko la mokgatlho.
Aretikele 21
- Mongwe le mongwe o na le tswhanelo ya go nna le seabe mo mmusong wa naga ya gaabo, ka tlhamalalo kgotsa ka baemedi ba ba itlhophetsweng ka kgololosego.
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya phitlhelelo e e lekalekanang go ditirelo tsa puso mo nageng ya gaabo.
- Thato ya batho ke ona motheo wa bothati jwa puso; se, se tla tlhagisiwa ka ditlhopho tsa nako le nako tsa boammaaruri, tse di tla bong e le tsa boditshabatshaba mme di tla tshwarwa ka boutu ya sephiri kgotsa ka dithulaganyo dingwe tse di lekalekanang le tse di gololosegileng tsa go bouta.
Aretikele 22
Mongwe le mongwe jaaka tokololo ya baagi, o na le tshwanelo ya tshireletso ya baagi mme o na le tetla ya temogo ka maiteko a bosetšhaba le tirisanommogo ya boditšhabatšhaba le go ya ka thulaganyo le metswedi ya Naga nngwe le nngwe, ya ditshwanelo tse di sa amologanngweng tsa ekonomi, boagi le setso mo seriting sa gagwe le kgolo e e gololosegileng ya botho jwa gagwe.
Aretikele 23
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya go dira, mo go itlhopheleng go go gololosegileng ga bothapi, gmaemo a a botoka le a bosiami a tiro le go sirelediwa kgatlhanong le botlhokatiro.
- Mongwe le mongwe, ntle le tlhotlhololo epe, o na le tshwanelo ya tuelo e e lekalekanang le tiro.
- Mongwe le mongwe yo o dirang o na le tshwanelo ya moputso siameng le o o tshwanetseng, o o mo netefaletsang mmogo le ba lelapa la gagwe botshelo jo bo tshwaneleng seriti sa botho, le go okediwa, fa go tlhokega, ka mekgwa ya tshireletso ya baagi.
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo go bopa le go nna leloko la mokgatlho wa badiri go sireletsa dikgatlhego tsa gagwe.
Aretikele 24
Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya go ikhutsa le go phuthologa, go akarediwa diura tse di lekanyeditsweng tsa go dira le malatsi a a duelelwang a khunologo mo motlheng mongwe.
Aretikele 25
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo go maemo a botshelo a a lekaneng pholo le boitekanelo jwa gagwe le ba lelapa la gagwe, go akarediwa dijo, diaparo, ntlo le tlamelo ya melemo le ditirelo tsa baagi tse di botlhokwa, le tshwanelo ya tshireletsego mo lebakeng la go sa thapiwe, bolwetse, kgolafalo, botlhologadi, botsofe kgotsa go tlhoka go itsetsepela mo mabakeng a a seng mo taolong ya gagwe.
- Bosadi le bongwana bo na le tetla ya tlhokomelo e e kgethegileng le thuso. Bana botlhe, ba tsetswe mo lenyalong kgotsa kwa ntle ga lenyalo, ba tla itumelela tshireletso ya loago e e tshwanang.
Aretikele 26
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya thuto. Thuto e tla nna e e sa duelelweng, bonnye mo dikgatong tsa tshimologo le tsa motheo. Thuto ya Tshimologo e tla nna ya pataletso. Thuto ya Thekenikale le ya phorofešene e tla tlamelwa ka kakaretso, mme thuto e e kwa godimo e tla tlamelwa ka go lekalekana go botlhe go ya ka tlhokego.
- Thuto e tla lebisiwa mo kgodisong e e tletseng ya botho jwa motho, le mo go tiiseng tlotlo ya ditshwanelo tsa botho le metheo ya dikgololosego. E tla tsweletsa go tlhaloganya, go itshokelana le botsalano mo ditšhabeng tsotlhe, ditlhopa tsa semorafe kgotsa tsa bodumedi, mme e tla tsweletsa ditiro tsa Ditšhaba Kopano tsa go tshegetsa kagiso.
- Batsadi ba na le tshwanelo ya pele ya go tlhopa mofuta wa thuto o o tla newang bana ba bone.
Aretikele 27
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya go nna le seabe ka kgololosego mmo botshelong jwa setso jwa baagi, go itumelela botaki le go refosanya tswelelo ya bonetetsi le maungo a bona.
- Mongwe le mongwe o na le tshwanelo ya tshireletso ya dikgatlhego tsa botho le dithoto go tswa dikungweng tsa bonetetsi, bokwadi kgotsa botaki tse e leng mokwadi wa tsona.
Aretikele 28
Mongwe le mongwe o na le tetla go tolamo ya loago le ya boditšhabatšhaba e mo go yona ditshwanelo le dikgololosego tse di tlhagisitweng mo Maipulelong a di ka diragadiwang ka batlalo.
Aretikele 29
- Mongwe le mogwe o na le ditiro mo baaging tse ena ka nosi a nang le bokgoni jo bo tletseng jwa kgolo ya botho jwa gagwe.
- Mo go diragatseng ditshwanelo le dikgololosego tsa gagwe, mongwe le mongwe o tla laolwa fela ke ditekanyetso jaaka go tlhomamisiwa ke molao mo mabakeng fela a go sireletsa kamogelo le tlotlo ya ditshwanelo le dikgololosego tsa ba bangwe le tsa go fitlhelela ditlhokego tse di siameng tsa botho, tolamo go botlhe le boitekanelo ka kakaretso mo loagong lwa temokerasi.
- Ditshwanelo le dikgololosego tse ga di ne di diragatswa ka mokgwa o sele kgatlhanong le maikaelelo le meono ya Ditšhaba Kopano.
Aretikele 30
Ga go sepe mo Maipolelong a, se se tshwanetseng go ranolwa jaaka se se kaeleng Naga nngwe le nngwe, setlhopa kgotsa motho tshwanelo nngwe go nna mo tiragatsong ya tiro nngwe kgotsa go dira tiro nngwe e maikaelelo a yona e leng go senya nngwe ya ditshwanelo le dikgololosego tse di tlhagisitsweng mo.