text:
ETSA TUMELO YA BONE
O ne A Bolokwa a “Babalesegile le ba Bangwe ba le Supa”
NOA le ba lelapa la gagwe ba ne ba ntse mmogo fa pula e ntse e tshologa ka morwalela. Akanya ka bone, ba le mo letobong le go bonalang lesedi la lebone la leokwane fela, ba gototse matlho fa ba ntse ba reeditse modumo wa metsi a phothosela mo godimo ga marulelo e bile a itaagana mo matlhakoreng a araka. Modumo oo o tshwanetse wa bo o ne o boifisa tota.
Fa Noa a leba difatlhego tsa ba lelapa la gagwe ba ba rategang—mosadi wa gagwe le bomorwawe ba bararo ba ba ikanyegang mmogo le basadi ba bone—ga go pelaelo gore pelo ya gagwe e ne ya tlala ka boitumelo. Mo nakong e e thata eo, o ne a gomodiwa ke go bona batho ba a ba ratang thata ba na le ene. Botlhe ba ne ba sireletsegile e bile ba sa gobala. Ga go pelaelo gore o ne a rapelela ba lelapa la gagwe a leboga, a buela kwa godimo thata gore ba kgone go mo utlwa.
Noa e ne e le monna wa tumelo. Ka ntlha ya tumelo ya gagwe, Jehofa Modimo o ne a tlhotlheletsega go mo sireletsa ene le ba lelapa la gagwe. (Bahebera 11:7) A mme gone tumelo ya bone e ne ya fela fa pula e simolola go na? Nnyaa, ba ne ba tla tlhoka nonofo eo mo malatsing a a gwetlhang a a neng a sa ntse a tla. Go ka buiwa se se tshwanang le ka rona mo metlheng eno e e tletseng tlhakatlhakano. Ka jalo, mma re bone gore re ka ithuta eng mo tumelong ya ga Noa.
“MALATSI A LE MASOME A MANÈ LE MASIGO A LE MASOME A MANÈ”
Kwa ntle, pula e ne ya tswelela e na “ka malatsi a le masome a manè le masigo a le masome a manè.” (Genesise 7:4, 11, 12) Metsi a ne a tswelela go nna mantsi. Fa e ntse e na, Noa o ne a kgona go lemoga gore Modimo wa gagwe, Jehofa, o ne a sireletsa basiami le go otlhaya baikepi ka nako e le nngwe.
Morwalela o ne wa fedisa botsuolodi jo bo neng jwa bakwa ke baengele bangwe. Baengele ba le bantsi ba ba neng ba tlhotlhelediwa ke moya wa bopelotshetlha wa ga Satane, ba ne ba tlogela “lefelo la bone le le tshwanetseng la bonno” kwa legodimong go tla go itseela basadi mo lefatsheng, mme ba dira mofuta o o sa tlwaelegang wa batho ba ba bidiwang Banefilime. (Jude 6; Genesise 6:4) Ga go pelaelo gore Satane o ne a itumela tota fa a bona botsuolodi joo bo anama, ka gonne bo ne bo tshwaetsa batho botlhe, popo e e botlhokwa ya ga Jehofa e e mo lefatsheng.
Le fa go ntse jalo, fa metsi a ntse a oketsega, baengele ba batsuolodi ba ne ba tshwanelwa ke go tlogela mebele ya bone ya nama le go boela kwa lefelong la moya, ba se tlhole ba kgona go boela mo mebeleng ya nama gape. Ba ne ba tlogela basadi ba bone le bana ba bone gore ba bolawe ke morwalela mmogo le batho bao.
Fa e sa le ka motlha wa ga Enoke, mo e ka nnang ka makgolo a le supa a dingwaga pelenyana ga foo, Jehofa o ne a tlhagisa batho gore o tlile go fedisa baikepi, batho ba ba bosula. (Genesise 5:24; Jude 14, 15) Fa e sa le go tloga ka nako eo, batho ba ne ba nna bosula le go feta, ba senya lefatshe le go le tlatsa ka thubakanyo. Jaanong ba ne ba swa. A Noa le ba lelapa la gagwe ba ne ba ipelela go bona katlholo eo?
Nnyaa! Modimo yo o kutlwelobotlhoko, le ene ga a ka a ipelela seo. (Esekiele 33:11) Jehofa o dirile gotlhe mo a ka go kgonang go boloka batho ba le bantsi ka mo go ka kgonegang ka teng. O ne a ba tlhagisa ka Enoke mme o ne a laela Noa gore a age araka. Noa le ba lelapa la gagwe ba ne ba dira tiro e e boima eo ka masome a dingwaga, batho ba ntse ba lebeletse. Mo godimo ga moo, Jehofa o ne a laetse Noa gore e nne “moreri wa tshiamo.” (2 Petere 2:5) Fela jaaka Enoke a ne a dira, Noa o ne a tlhagisa batho ka katlholo e e neng e tla mo lefatsheng. Mme ba ne ba tsiboga jang? Jesu yo o neng a lebile tiragalo eno a le kwa legodimong, moragonyana o ne a gakologelwa batho ba motlha wa ga Noa: “Ba se ka ba tsaya tsia go fitlha morwalela o tla o bo o ba gogola botlhe.”—Mathaio 24:39.
Akanya gore Noa le ba lelapa la gagwe ba ka tswa ba ne ba ikutlwa jang mo malatsing a ntlha a le 40 morago ga gore Jehofa a tswale kgoro ya araka. Fa pula e ntse e tsweletse ka go na letsatsi le letsatsi, ka borobedi jwa bone ba ne ba tswelela pele ba dira tiro ya letsatsi le letsatsi—ba tlhokomelana, ba tlhokometse legae la bone e bile ba tlhokometse le diphologolo. Le fa go ntse jalo, nako nngwe araka yotlhe e ne ya tshikinyega le go reketla. E ne e tsamaya! Araka e ne ya tsholetsega mo godimo ga metsi a a ntseng a oketsega, ya nna ya ya kwa godimo, go fitlhela ‘e kokobala kwa godimodimo ga lefatshe.’ (Genesise 7:17) Ruri ke bosupi jo bo gakgamatsang jwa maatla a Modimo Mothatayotlhe, Jehofa!
Noa o tshwanetse a bo a ile a leboga—e seng fela go bo ene le lelapa la gagwe ba babalesegile, mme e le ka go bo Jehofa yo o kutlwelobotlhoko a ile a ba dirisa go tlhagisa batho ba ba neng ba swela kwa ntle ga araka. Dingwaga tseo tsa go dira ka natla di ne di lebega di se botlhokwa ka nako eo. Batho ba ne ba sa tseye tsia! Akanya—pele Morwalela o tla, Noa o tshwanetse a bo a ne a na le bomorwarraagwe, bokgaitsadie, le ditlogolo; le fa go ntse jalo, ga go na ope yo o neng a reetsa fa e se ba lelapa la gagwe fela. (Genesise 5:30) Jaanong, fa meya e e robedi eo e ntse e tsena mo teng ga araka, ba ka tswa ba ne ba gomodiwa ke go akanya ka nako e ba e feditseng ba naya batho tshono ya go falola.
Jehofa ga a ise a fetoge fa e sa le ka motlha wa ga Noa. (Malaki 3:6) Jesu Keresete o ne a tlhalosa gore malatsi a re tshelang mo go one a tshwana le “malatsi a ga Noa.” (Mathaio 24:37) Malatsi a re tshelang mo go one ke motlha o o tshwailweng, nako ya matshwenyego a magolo e e tlogang e fela, fa go senngwa lefatshe leno le le bosula la tsamaiso ya dilo. Gompieno, batho ba Modimo le bone ba anamisa molaetsa wa tlhagiso mo bathong botlhe ba ba tla reetsang. A o tla reetsa molaetsa oo? Fa e le gore o setse o amogetse boammaaruri jwa molaetsa oo o o bolokang matshelo, a o tla nna le seabe mo go o fetisetseng mo go ba bangwe? Noa le ba lelapa la gagwe ba re tlhometse sekao se se molemo.
“BA RWALWA KA PABALESEGO GO RALALA METSI”
Fa araka e ntse e ya kwa le kwa mo godimo ga metsi a mantsi ao, ba ba mo teng ga yone ba tshwanetse ba bo ba ne ba utlwa modumo o mogolo o o bakiwang ke go thulana ga dikgong tse dikima. A Noa o ne a Bahebera 11:7) Tumelo mo go eng? Jehofa o ne a dirile kgolagano, e leng tumalano ya semolao, ya go boloka Noa le ba lelapa la gagwe ba babalesegile ka nako ya Morwalela. (Genesise 6:18, 19) A yo o dirileng lobopo lotlhe, lefatshe le dilo tsotlhe tse di tshelang mo go lone o ne a ka se sireletse mokoro oo gore o se ka wa senyega? O ne a ka kgona! Noa o ne a ikanya Jehofa gore o tla dira fela jaaka a solofeditse. Mme ene le ba lelapa la gagwe ba ne “ba rwalwa ka pabalesego go ralala metsi.”—1 Petere 3:20.tshwenyegile ka bogolo jwa makhubu kgotsa a o ne a tshwenyegile ka gore a araka e tla phutlhama? Nnyaa. Go tshwenyega goo, go ka nna teng mo bathong ba gompieno ba ba nang le dipelaelo, mme Noa o ne a se na dipelaelo. Baebele ya re: ‘Ka tumelo Noa o ne a aga araka.’ (
Morago ga malatsi a le 40 le masigo a le 40, kgabagare pula e ne ya kgaotsa. Go ya ka khalendara ya rona, e ne e ka nna ka Sedimonthole ka ngwaga wa 2370 B.C.E. Mme loeto lwa lelapa ka araka lo ne lo le kgakala le go fela. Mokoro oo o o tletseng ditshedi o ne o tsamaya o le nosi mo godimo ga lewatle, le e leng kwa godimo ga ditlhoa tsa dithaba. (Genesise 7:19, 20) Re ka akanya Noa a rulaganya tiro e e boima gore ene le bomorwawe—Sheme, Hame le Jafethe—ba fepe diphologolo tsotlhe, ba dire gore di nne phepa le gore di nne di itekanetse. Ke boammaaruri gore Modimo yo o neng a dira gore diphologolo tseo tsotlhe tsa naga di nne bokgwabo gore di kgone go tsena mo arakeng, o ne a ka kgona go dira gore di nne jalo ka nako ya Morwalela. *
Ga go pelaelo gore Noa o ne a kwala rekoto ya ditiragalo tseo. Rekoto eo e re bolelela gore pula e ne ya simolola leng le gore e ne ya kgaotsa leng. Gape e re bolelela gore metsi a ne a khurumetsa lefatshe ka malatsi a le 150. Kgabagare, metsi a ne a simolola go fokotsega. Ka letsatsi lengwe, araka e ne ya nna sentle mo godimo “dithaba tsa Ararata,” tse di kwa Turkey wa motlha wa gompieno. Seo se tshwanetse sa bo se diragetse ka Moranang ka ngwaga wa 2369 B.C.E. Dithaba di ne tsa simolola go tlhagelela ka Seetebosigo, morago ga malatsi a le 73. Ka Lwetse, dikgwedi di le tharo morago ga moo, Noa o ne a swetsa ka gore a ntshe karolo nngwe ya borulelo jwa araka. Ga go pelaelo gore tiro eo e e boima e ne ya dira gore go nne le lesedi le pheswana e e monate. Pelenyana ga moo, Noa o ne simolola ka go tlhola gore a lefatshe le ne le siametse go ka nniwa. O ne a romela mohukubu, o o neng o boa o bo o tsamaya ka lobakanyana, gongwe o ntse o tla o kotama mo godimo ga araka; morago ga moo, Noa o ne a romela lephoi, le le neng la nna le boela mo go ene go fitlha le bona lefelo le le ka nnang mo go lone.—Genesise 7:24–8:13.
Dilo tsa semoya di ne di le botlhokwa thata mo go Noa go feta ditiro tsa letsatsi le letsatsi tse di umakilweng pelenyana. Re ka akanya ka lelapa le kopana mmogo ka metlha gore le rapele mmogo le go tlotla ka Rraabone yo o ba sireletsang yo o kwa legodimong. Noa o ne a ikaegile ka Jehofa fa a dira ditshwetso tsotlhe tse di botlhokwa. Tota le e leng fa Noa a ne a bona gore lefatshe le “omeletse”—morago ga go fetsa ngwaga mo teng ga araka—ga a ka a bula kgoro le go ntsha ditshedi tsotlhe mo arakeng. (Genesise 8:14) Go na le moo, o ne a letela lefoko la ga Jehofa!
Gompieno ditlhogo tsa malapa di ka ithuta thuto ya botlhokwa go tswa mo monneng yono yo o ikanyegang. O ne dira dilo ka thulaganyo, a dira ka natla, a le pelotelele e bile a tlhokometse ba lelapa la gagwe botlhe. Le fa go ntse jalo, mo godimo ga dilo tsotlhe, pele ga a dira sepe fela o ne sekaseka se e leng thato ya ga Jehofa Modimo. Fa re etsa tumelo ya ga Noa ka ditsela tseno, re tla dira gore batho botlhe ba re ba ratang ba segofadiwe.
“TSWA MO ARAKENG”
Kgabagare, Jehofa o ne a ntsha taelo. O ne a laela Noa jaana: “Tswa mo arakeng, wena le mosadi wa gago le bomorwao le basadi ba bomorwao ba na le wena.” Ka boikokobetso, lelapa le ne la tswa mme diphologolo di ne tsa latela. Jang? A di ne tsa tswa ka tsela e e sa laolesegeng? Nnyaa! Baebele e bolela jaana: “Di ne tsa tswa mo arakeng kafa ditshikeng tsa tsone.” (Genesise 8:15-19) Fa Noa le ba lelapa la gagwe ba setse ba le kwa ntle, ba hema moya o o phepa o o tswang mo thabeng le go leba thaba ya Ararata, ba ne ba bona lefatshe le le phepa. Banefelime ba ne ba sa tlhole ba le teng, thubakanyo, baengele ba batsuolodi le setshaba sotlhe sa batho ba ba boikepo se ne se sa tlhole se le teng! * Batho ba ne ba na le tshono ya go boa ba tshela ka tsela e e siameng.
Genesise 7:2; 8:20) A kobamelo eo e ne ya itumedisa Jehofa?Noa o ne a itse gore o tshwanetse go dira eng. O ne a simolola ka kobamelo. O ne a aga sebeso mme a dirisa diphologolo tse Modimo a neng a di leba di le phepa—tse ba neng ba di tsenya ka “bosupa” mo arakeng—mme a isetsa Jehofa setlhabelo se se fisiwang. (
Baebele e re tlhomamisetsa ka go araba jaana: “Jehofa a simolola go dupa lonko lo lo ritibatsang.” Kutlobotlhoko e Modimo a neng a na le yone fa batho ba ne ba tladitse lefatshe ka thubakanyo jaanong e ne e emiseditswe ke kagiso, le boikutlo jo bo molemo jwa go bona lelapa la baobamedi ba ba ikanyegang mo lefatsheng le le neng le iketleeditse go dira thato ya gagwe. Jehofa o ne a sa lebelela gore ba itekanele. Temana eno e tswelela ka gore: “Pelo ya motho e bosula go tloga bosheng jwa gagwe go ya pele.” (Genesise 8:21) Ela tlhoko kafa Jehofa a neng a tswelela a bontsha batho kutlwelobotlhoko ka teng.
Modimo o ne a tlosa phutso mo lefatsheng. Mo metlheng ya botsuolodi jwa ga Adame le Efa, Modimo o ne a ntsha phutso eo, e e neng ya dira gore go nne thata go lema. Rraagwe Noa e bong Lameke, o ne a raya morwawe leina a re ke Noa—le gongwe le rayang “Boikhutso” kgotsa “Kgomotso”—e bile o ne a bolelela pele gore morwawe o tla tlisetsa batho nako ya boikhutso a ba ntsha mo phutsong eo. Noa a ka tswa a ne a itumela fa a lemoga gore o tlile go bona boporofeti joo bo diragadiwa le lefatshe le ungwa sentle morago ga go tsaya matsapa a go lema. Ga go gakgamatse go bo moragonyana Noa a ne a simolola go lema!—Genesise 3:17, 18; 5:28, 29; 9:20.
Ka nako eo, Jehofa o ne a naya bana botlhe ba ga Noa melao e e utlwalang le e e motlhofo gore e ba kaele mo botshelong—go akaretsa le wa gore ba se ka ba bolaya le gore ba se ka ba dirisa madi. Gape Modimo o ne a dira kgolagano le batho, a ba solofetsa gore ga a kitla a dirisa morwalela go fedisa dilo tsotlhe tse di tshelang mo lefatsheng. Go bontsha gore Jehofa o ne a tlile go diragatsa ditsholofetso ya gagwe, o ne a naya batho sesupo sa ntlha sa kgakgamatso e e kgatlhang ya tlhago—motshe wa godimo. Le gompieno, motshe wa godimo mongwe le mongwe o re o bonang o re gopotsa tsholofetso e e gomotsang e e bontshang lorato lwa ga Jehofa.—Genesise 9:1-17.
Fa e le gore pego ya ga Noa e ne e le tlhamane fela, e ka bo e ile ya felela le motshe oo wa godimo. Mme Noa o kile a tshela e bile botshelo jwa gagwe bo ne bo se motlhofo. E re ka batho ba nako eo ba ne ba tshela lobaka lo loleele, monna yoo yo o ikanyegang o ne a tshwanelwa ke go itshoka dingwaga tse dingwe gape di le 350 mme makgolo ao a dingwaga a ne a mo leretse botlhoko jo bogolo. O ne a dira phoso nako nngwe ka go nwa bojalwa ka tsela e e feteletseng, mme phoso eo e ne ya oketsega fa morwa wa ngwana wa gagwe e bong Kanana a ne a dira boleo jo bo masisi—boleo jo bo neng jwa lere diphelelo tse di botlhoko mo losikeng lwa ga Kanana. Noa o ne a tshela lobaka lo loleele thata mo a neng a bona ditlogolwana tsa gagwe di dira boleo ka go obamela medingwana le go bona thubakanyo mo metlheng ya ga Nimerode. Le fa go ntse jalo, ka fa letlhakoreng le lengwe, Noa o ne a bona morwawe e bong Sheme a tlhomela lelapa la gagwe sekao se se molemo sa tumelo.—Genesise 9:21-28; 10:8-11; 11:1-11.
Fela jaaka Noa, re tshwanetse go nna re ikanyega le fa re lebana le mathata. Fa batho ba ba re dikologileng ba sa batle go reetsa Modimo wa boammaaruri kgotsa le e leng go tlogela go mo direla, re tshwanetse go nna re tlhomile mogopolo fela jaaka Noa a ile a dira. Jehofa o anaanela thata fa re itshoka ka boikanyegi. Jesu Keresete o ne a re: “Yo o itshokileng go ya bokhutlong ke ene yo o tla bolokwang.”—Mathaio 24:13.
^ ser. 17 Bangwe ba ile ba re Modimo o ne a tshereanya diphologolo gore di kgone go iphitlha, mo go neng ga dira gore di se ka tsa tlhoka dijo. Le fa a ka tswa a dirile jalo kgotsa a sa dira jalo, boammaaruri ke gore o ne a dira jaaka a solofeditse, a tlhomamisa gore di sireletsegile le gore di kgone go tshela mo teng ga araka.
^ ser. 22 Gape Tshimo ya Edene, e e ka tswang e ne e nyeleditswe ke morwalela e ne e sa tlhole e le teng mo lefatsheng. Fa go le jalo, ditšheruba tse di neng di disitse kgoro e e tsenang mo tshimong di ne di gololesegile go ka boela kwa legodimong ka gonne kabelo ya tsone ya dingwaga di le 1600 e ne e fedile.—Genesise 3:22-24.


c: text/html

text:
Moletlo Wa Manong
Padi ya Moletlo wa Manong ke padi ya boraro ya ga Sabata-mpho Mokae. Ke tsweledi ya Ga ke Modisa, e e fentseng M-Net Film Award le M-Net Literary Award go nna padi e e gaisitseng ya Setswana ka ngwaga wa 2013. Moletlo wa Manong e golotswe ka ngwaga wa 2018 mme ka 2019 ya fenya South African Literary Award mo setlhopeng sa dipadi tsa dipuo tsotlhe tsa Aforikaborwa tse di neng di tsenetse sekgele seo.
Mo pading eno re bona mmegadikgang yo o tlotlegang thata, Otsile Mothibi, a fuduga mo torotswaneng ya Christiana morago ga go latofadiwa ka go tlhola loso lwa ga mogolowe, Thebe, yo o ipolaileng morago ga gore lekwalodikgang le Otsile e neng e le morulaganyi kwa go lona le senole gore o ne a le dinalanyana. E rile Thebe a lemoga fa a le gaufi le go lelelwa ke ditshipi, a tsaya botshelo jwa gagwe.
Otsile o ne a bona tiro kwa lekwalodikgannyeng le lengwe kwa Teemaneng mme fa a fitlha teng a rakana le dinta di fuduga. Kgwetlho ya gagwe ya ntlha e ne e le go dira mo lefelong le le neng le tletse bosemorafe. Morago ga foo o ne a bona tshedimosetso ka bogodu jwa madi a puso mme monna yo o mo fileng tshedimosetso eo, a ya ga maotwanahunyela ka tsela e e belaetsang. Ka nako eo, go ne go na le batho ba ba neng ba solofeditse mogatse Otsile, ebong Nandi, tiro ya maemo a a kwa godimo mo pusong fa Otsile a ka tlogela go batlisisa le go kwala ka ga bone.
Otsile o ne a lemoga fa boineelo jwa gagwe mo tirong ya bobegakgang le go swela nnete, go tsile go mo tlhokisa boroko. O ne a tshosediwa a ba a feleletsa a tshabile kwa
Reviews
There are no reviews yet.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
**Leboko la Bamalete**
Matebele a mantsho a ga masodi a Mphela
A ga selala le namane letlhakoleng
Di robaroba matlhakola
Di a robarobile fela di sa tla go a lala
Di tsoga di gopola letlhakola lengwe
Di tlhaolela nageng
Namane tse di dinaka di diobe
E re fa a re ‘gou’ di bo di re ‘goo’, Kgodumo!
O e tshabele mogotlhong
More wa nare ga o lebalebelwe
Mmitlwa ga o tshwane le lenaka, o tla tlhomolwa
Mogatsa mmolaya nare o ja a batla seantlo e sale gale
Kgodumo e maboo mabe, go boa e a gabalala
Barwa pataolo tsa mere
Barwa motlhana o tlhokile motsei
O jelwe ke magakabe le manong
Barwa kgodumo ya leselesele


text:
Go ranolela mo puong ya diatla
Basupi ba ga Jehofa ba ranoletse dikgatiso tse di tlhalosang dintlha tse di tswang mo Baebeleng mo dipuong di feta 900 go tswa mo Seesemaneng. Go ranolela mo puong e nngwe ga go motlhofo mme go ranolela mo puong ya diatla gone, go tlhoka matsapa a a seng kana ka sepe. Gantsi batho ba ba buang puo eno ba dirisa diatla le difatlhego tsa bone fa ba bua, ka jalo baranodi ba puo ya diatla ba tsenya thanolo ya bone mo dibidiong. Seno se thusitse Basupi gore ba ranolele dikgatiso mo dipuong tsa diatla di feta 90.
Ke bomang ba ba ranolang?
Basupi ba ba ranolelang mo puong ya diatla ba itse puo eo sentle. Bontsi jwa bone ga ba utlwe mo ditsebeng, e bile ba godile ba dirisa puo ya diatla. Ba bangwe ba a utlwa mme ba goletse mo malapeng a go dirisiwang puo ya diatla mo go one. Gape baranodi bano ke baithuti ba Baebele ba ba tlhagafetseng.
Ba e leng gone ba simololang go ranola, ba rutiwa ditsela tsa go ranola. Ka sekai, Andrew a re: “Ke godile ke tsena sekolo sa batho ba ba sa utlweng mo ditsebeng re dirisa puo ya diatla, mme fa ke simolola go nna moranodi ke ne ka ithuta melao ya puo eo. Baranodi ba bangwe ba ile ba nthusa go tokafatsa tsela e ke dirisang diatla tsa me ka yone, sefatlhego le mmele gore ke tlhalose dintlha sentle.”
Thanolo e e utlwalang
Baranodi ba dira ba le bararo, go na le yo o ranolang, yo tlhomamisang gore se se ranotsweng se tsamaisana le Seesemane le yo o tlhatlhobang se se ranotsweng go bona gore a se a utlwala. Ka dinako tse dingwe, fa bidio e sena go ranolwa e tlhatlhobiwa ke batho ba ba farologaneng ba ba dirisang puo ya diatla. Fa ba sena go e tlhatlhoba, dintlha tsa bone di dirisediwa go tokafatsa thanolo. Go dira jalo go thusa baranodi go tlhomamisa gore puo ya diatla e ba e dirisitseng e utlwala sentle ka tsela e batho ba puo eno ba tlwaetseng go bua ka yone.
Gantsi baranodi ba puo eno ba kopanela kwa diphuthegong tse di dirisang puo ya diatla. Gape ba ruta batho ba e seng Basupi ba ba sa utlweng mo ditsebeng Baebele. Seno se dira gore baranodi bano ba dirise puo ya diatla e e mo dinakong.
Goreng ba tsaya matsapa a a kana?
Baebele ya re “ba morafe mongwe le mongwe, le ba ditso tsotlhe, le batho, le dipuo” ba tshwanetse go utlwa molaetsa o o gomotsang e bile o naya tsholofelo. (Tshenolo 7:9; Baebele e e Boitshepo) Seo se akaretsa le batho ba ba dirisang puo ya diatla.
Baranodi ba itumelela go dirisa nako le maatla a bone go ranola mo tirong eno ya botlhokwa. Moranodi mongwe yo o bidiwang Tony a re: “E re ka ke sa utlwe, ke tlhaloganya mathata a batho ba ba sa utlweng mo ditsebeng ba kopanang le one. Ga ke bolo go batla go kopana le batho ba ba sa utlweng mo ditsebeng le go ithuta Baebele le bone.”
Amanda yo le ene e leng moranodi wa puo ya diatla a re: “Ke dira tiro e e duleng diatla tota fa e sale ke ranola dikgatiso tsa molaetsa wa Baebele go feta kafa ke neng ke dira ka gone fa ke sa ntse ke bereka.”
O ka bona jang dibidio ka puo e o e batlang ya diatla?
Setlhogo se se reng “Go Batla Dikgatiso Tsa Puo ya Diatla” se tla go thusa go bona dibidio tsa puo ya diatla mo jw.org.


text:
Ditsela Tsa go Bona Boitumelo mo Lelapeng
Go Dirisa Madi Sentle
Monna a re: “Ke akanya gore mogatsake, Laura * o dirisa madi mo dilong tse di sa tlhokegeng—tse ke akanyang gore ga re di tlhoke. Mme go bonala a sa kgone go boloka madi! Seno e nna bothata jo bogolo fa re lebana le mathata a a neng a sa lebelelwa a a tlhokang madi. Ke a tle ke re fa fela mogatsake a tshwara madi, o a a dirisa.”
Mosadi a re: “Gongwe ga ke kgone go boloka madi mme gone mogatsake ga a itse gore dilo di a tura—dijo, fanitšhara le dilo tse dingwe tsa mo lapeng—e bile ke nna ke salang mo lapeng. Ke nna ke itseng dilo tse re di tlhokang ke bo ke di reka le fa seo se dira gore re nne le dikgotlhang ka kgang ya go dirisa madi.”
SENGWE sa dilo tse go leng thata gore banyalani ba tlotle ka sone ba sa omane ke madi. Ga go gakgamatse go bo go tlotla ka dikgang tsa madi e le sengwe sa dilo tse gantsi di dirang gore go nne le dikgotlhang mo manyalong.
Banyalani ba ba seng tekatekano mo tseleng e ba lebang madi ka yone ba ka nna le kgatelelo ya maikutlo, dikgotlhang, go utlwa botlhoko mo maikutlong le e leng go senya kamano ya bone e ntle le Jehofa. (1 Timotheo 6:9, 10) Batsadi ba ba sa buisaneng ka kgang ya madi le go a lekanyetsa sentle ba ka patelesega go bereka diura tse di oketsegileng, ka go dira jalo ba amoga bone le bana ba bone nako ya go nonotsha kamano ya bone le Jehofa le go tlhokomelana ka dilo tse ba di tlhokang mo maikutlong. Gape ba ruta bana ba bone go se dirise madi sentle.
Baebele ya re: ‘Madi ke tshireletso.’ (Moreri 7:12) Madi a tla sireletsa lenyalo le lelapa la gago fa o sa ithute fela go a laola mme gape o ithuta kafa o ka buang ka one le molekane wa gago ka gone. * Tota e bile, go tlotla ka madi e ka nna selo se se nonotshang kamano ya balekane ba lenyalo go na le gore ba ngangisane ka one.
Mme gone, ke eng fa madi a dira gore go nne le mathata a mantsi mo lenyalong? Mme ke dilo dife tse di mosola tse lo ka di dirang gore go tlotla ka madi e se ka ya nna kgang e e felelang ka manganga le dikganetsano?
Ke Dikgwetlho Dife Tse lo ka Lebanang le Tsone?
Gantsi dikganetsano tse di nnang teng tsa kafa madi a ka dirisiwang ka gone ga di dintsi jaaka tse di bakiwang ke go bo molekane yo mongwe a sa ikanye yo mongwe kgotsa a boifa gore a ka se dirise madi sentle. Ka sekai, monna yo o batlang go itse gore mosadi wa gagwe o dirisa madi jang, tota le a mannye, a ka tswa a raya gore ga a dumele gore mosadi wa gagwe a ka tlhokomela madi a lelapa. Mosadi yo o ngongoregang ka gore monna wa gagwe o boloka madi a mannye, a ka tswa a boifa gore fa go ka direga sengwe mo isagweng ba ka tlhoka madi.
Kgwetlho e nngwe e banyalani ba lebanang le yone ke tsela e ba godisitsweng ka yone. Matthew yo o nang le dingwaga di le robedi a nyetse a re: “Mosadi wa me o goletse mo lelapeng le madi a neng a dirisiwa sentle. Ga a na poifo e ke nang le yone. Rre e ne e le letagwa e bile a goga motsokomme ka nako e ntsi o ne a se na tiro ya boitshediso. Gantsi re ne re tlhoka dilo tsa botlhokwa mme seo se ne sa dira gore ke boife go dira dikoloto. Ka dinako tse dingwe, seno se dira gore ke se ka ka kgotsofalela tsela e mosadi wa me a dirisang madi ka yone.” Le fa mabaka e ka tswa e le afe a a bakang mathata a madi, o ka dirang gore madi a gago a sireletse lenyalo la lona go na le gore e nne selo se lo ngangisanang ka sone?
Ke eng se se botlhokwa thata mo go wena—madi kgotsa lenyalo la gago?
Ditsela Tse Nnè Tsa go Atlega
Gone ke boammaaruri gore Baebele ga se buka e e tlhalosang kafa batho ba ka dirisang madi ka gone. Le fa go ntse jalo, e na le kgakololo e e mosola e e ka thusang banyalani gore ba tile mathata a madi. Ke eng fa lo sa sekaseke kgakololo ya yone le go leka go dirisa dikakantsho tse di fa tlase fano?
1. Ithuteng gore lo se ka lwa omana fa lo bua ka madi.
“Go na le botlhale mo go ba ba gakololanang.” (Diane 13:10) Ka ntlha ya tsela e o godisitsweng ka yone, o ka nna wa ikutlwa o sa gololesega go bua le batho ba bangwe ka madi, segolobogolo le molekane wa gago. Le fa go le jalo, go botlhale gore o ithute go tlotla ka kgang eno e e botlhokwa. Ka sekai, ke eng fa o sa tlhalosetse molekane wa gago kafa batsadi ba gago ba ka tswang ba tlhotlheleditse tsela e o lebang madi ka yone? Le wena leka go tlhaloganya kafa tsela e molekane wa gago a godisitsweng ka yone e amang tsela e a dirisang madi ka yone.
Ga lo a tshwanela go leta gore lo nne le mathata pele lo tlotla ka madi. Mokwadi mongwe wa Baebele o ne a botsa jaana: “A bobedi bo ka tsamaya mmogo bo sa kopana ka nako e bo e beelaneng?” (Amose 3:3) Molaomotheo ono o ka dirisiwa jang? Fa lo beela nako kwa thoko gore lo tlotle ka dikgang tsa madi, lo tla fokotsa dikgotlhang tse di ka nnang teng ka ntlha ya go sa tlhaloganyane.
LEKA SENO: Tlhophang nako e ka metlha lo ka e dirisang go tlotla ka madi a lelapa. Lo ka tlotla ka letsatsi la ntlha la kgwedi nngwe le nngwe kgotsa ka letsatsi le le rileng beke le beke. Dirang gore motlotlo wa lona o nne mokhutshwane, gongwe e nne metsotso e le 15 kgotsa e e kwa tlase. Tlhophang nako e lotlhe lo tla bong lo iketlile. Dumalanang gore ga lo ne lo bua ka madi ka dinako dingwe, jaaka fa lo ja kgotsa lo na le bana.
2. Dumalanang gore lo tla dirisa jang madi a lo a amogelang.
“Mo go bontshaneng tlotlo etelelang pele.” (Baroma 12:10) Fa e le gore ke wena fela o berekang, o ka bontsha gore o tlotla molekane wa gago ka go leba madi a o a amogelang e se a gago mme e le a lelapa.—1 Timotheo 5:8.
Fa wena le molekane wa gago lo bereka, lo ka tlotlana ka go bolelelana gore lo amogela bokae le gore lo dirisa madi ao jang, go akaretsa le gore lo duela dilo dife tse di tlhokang madi a mantsi. Fa o sa bolelele molekane wa gago dilo tseno, seno se ka dira gore a se ka a go tshepa e bile se ka senya kamano ya lona. Mme gone seno ga se reye gore o tshwanetse go mmolelela nako le nako fa o reka sengwe, tota le fa e le sa madi a mannye. Fa o buisana le ene pele o reka dilo tse di tlhokang madi a mantsi, o bontsha gore o anaanela tsela e a ikutlwang ka yone.
LEKANG SENO: Dumalanang ka madi a lo ka se tlhokeng go bolelelana ka one fa lo a dirisa, gongwe R100, R1 000 kgotsa madi mangwe a lo ka dumalanang ka one. Ka metlha buisana le molekane wa gago fa o tlhoka go dirisa madi a a fetang a lo dumalaneng ka one.
3. Kwalang fa fatshe gore lo ikaeletse go dirisa madi jang.
“Fa o rulaganya dilo e bile o dira ka natla, o tla nna le mo gontsi.” (Diane 21:5, Contemporary English Version) Sengwe se lo ka se dirang go rulaganyetsa isagwe le gore lo se ka lwa senya madi ke go nna le tekanyetso ya madi. Nina yo o nang le dingwaga di le tlhano a nyetswe, a re: “Go kwala madi a o a amogelang le ditshenyegelo go a thusa. O kgona go bona gore o na le madi a a kana kang.”
Ga lo tlhoke go dirisa mekgwa e e raraaneng ya go dira tekanyetso ya madi. Darren yo o nang le dingwaga di le 26 a nyetse e bile a na le bana ba le babedi ba basimane a re: “Kwa tshimologong re ne re dirisa dienfelopo go laola tsela e re dirisang madi ka yone. Re ne re tsenya madi a re tla a dirisang ka beke mo dienfelopong tse di farologaneng. Ka sekai, re ne re na le enfelopo ya go tsenya madi a dijo, ya go tsenya a go itlosa bodutu le ya go baakanya moriri. Fa re ne re tlhoka madi re ne re a tsaya mo enfelopong e nngwe mme ka metlha re ne re tlhomamisa gore re a busetsa mo enfelopong eo ka bonako jo bo kgonegang.” Fa e le gore ke ka sewelolo duelang dikoloto ka kheshe, mme lo dirisa mokgwa wa eleketeroniki kgotsa karata ya sekoloto, go botlhokwa thata gore lo rulaganye dilo le go boloka rekoto ya ditshenyegelo.
LEKANG SENO: Kwalang madi a dilo tse ditlhwatlhwa tsa tsone di sa fetogeng. Dumalanang gore lo tla boloka bokae mo mading a lo a amogelang. Dirang lenaane la dilo tse ditlhwatlhwa tsa tsone di fetofetogang tse di jaaka dijo, motlakase le founu. Go tswa foo kwalang madi otlhe a lo a dirisitseng mo dikgweding di le mmalwa. Fa go tlhokega, fetolang tsela e lo tshelang ka yone gore lo se ka lwa nna le sekoloto.
4. Dumalanang ka gore ke mang yo o tla dirang dilo dingwe.
“Batho ba babedi ba botoka go na le a le mongwe, ka gonne ba kgona go dira tiro e ntsi mmogo.” (Moreri 4:9, 10, New Century Version) Mo malapeng mangwe, monna ke ene a tlhokomelang kafa madi a lelapa a dirisiwang ka gone. Mo go a mangwe, mosadi ke ene a dirang jalo. (Diane 31:10-28) Le fa go ntse jalo, banyalani ba le bantsi ba tlhopha go thusana mo kgannyeng eno. Mario yo o nang le dingwaga di le 21 a nyetse a re: “Mogatsake o duela dikoloto le ditshenyegelo tse dingwe tse dinnye. Nna ke duela makgetho, rente le dilo tse dingwe tse re tshwanetseng go di duela. Re bolelelana ka se re se dirang e bile re a thusana.” Le fa lo ka tswa lo dirisa mokgwa ofe, selo sa botlhokwa ke go dira mmogo jaaka setlhopha.
LEKANG SENO: Fa lo sena go bona gore ke dilo dife tse mongwe le mongwe a kgonang go di dira sentle le tse a sa kgoneng go di dira sentle, buisanang gore o tla tlhokomela dilo dife. Morago ga dikgwedi di le mmalwa sekasekang gape se lo dumalaneng ka sone. Ikemisetseng go dira diphetogo. Gore o anaanele tiro e molekane wa gago a e dirang e e jaaka go duela dikoloto kgotsa go reka dilo tse lo di tlhokang, gongwe o ka rata gore lo nne lo refosana maikarabelo ao.
Se Motlotlo wa Lona ka Madi o Tshwanetseng go se Senola
Motlotlo wa lona ka madi ga o a tshwanela go dira gore lo se ka lwa ratana. Leah yo o nang le dingwaga di le tlhano a nyetswe o ile a lemoga boammaaruri jwa seo. A re: “Nna le mogatsake re ithutile go bua ka kgololesego e bile re sa fitlhe sepe ka kgang ya madi. Ka ntlha ya seno re dirisana mmogo jaaka setlhopha mme lorato lwa rona lo oketsegile.”
Fa banyalani ba tlotla kafa ba batlang go dirisa madi ka gone, ba bolelelana dilo tse ba ikaeletseng go nna le tsone e bile ba bontsha kafa ba ikaeletseng ka gone gore lenyalo la bone le atlege. Fa ba buisana pele ga ba reka dilo tse di tlhokang madi a mantsi, ba bontsha gore ba tlotla maikutlo a molekane yo mongwe le tsela e a lebang dilo ka yone. Fa mongwe le mongwe a letla yo mongwe go dirisa madi a a rileng kwa ntle ga gore lo buisane ka gone seo se bontsha gore lo a tshepana. Fa banyalani ba tlotlana e bile ba tshepana seo se tla dira gore ba tswelele ba ratana. Kamano e e ntseng jalo e botlhokwa go feta madi, ka jalo ga lo tlhoke go ngangisana ka one.
^ ser. 3 Maina a fetotswe.
^ ser. 7 Baebele ya re “monna ke tlhogo ya mosadi wa gagwe,” ka jalo o na le boikarabelo jo bogolo jwa go tlhokomela kafa madi a lelapa a tla dirisiwang ka gone le go tshwara mosadi wa gagwe ka lorato mme e seng ka bogagapa.—Baefeso 5:23, 25.
IPOTSE JAANA . . .
-
Ke leng labofelo nna le molekane wa me re neng ra bua ka madi re sa omane?
-
Nka bua eng kgotsa ka dira eng go bontsha gore ke anaanela tsela e molekane wa me a tlhokomelang lelapa ka yone?


text:
Polandball
Polandball , a itsege gape ka leina countryball , ke motswedi wa tiriso ya maranyane a entenete o o simolodisitsweng mo /int/ bolokong jwa German jwa leitlho la phutlhego ya Krautchan.net mo bogologolong jwa sephatlo sa ngwaga wa 2009. Tiriso ya maranyane a e bonagadiwa that ka dipalo tse di kwa godimo ka dilo tse di kgatlhisang mo maranyaneng a entenete, mo mafatshe a supiwa ka popego e e kgolokwe mo gantsi go amanang le mokwalo wa sekgowa o o sa lolamang , gantsi go buiwa ka dilo tse di kgatlhang ka mafatshe le gone ka fa a tsalanyang le amangwe lefatshe ka bophara. Motlhale o wa go dilo tse di kgatlhang o ka nna wa bitswa Polandball (le fa go ntse go sena moanelwa wa setshwantsho wa Poland) le countryball (kgotsa, ka kakaretso, countryballs).
Modi wa kgangkgolo[fetola | Fetola Motswedi]
Polandball o nale modi e sale ka kgwedi ya Phatwe ngwaga e le wa 2009 'mo ntwengkgolo ya tiriso ya maranyane a entenete' gareng ga badirisi ba maranyane a entenete ba Polish le lefatshe ka bophara mo drawball.com. Tomagano e ya maranayane, e neela badirisi ba maranyane a Internet go tshwantsha, le gone go tshwantsha mo ditshwantshong tsa batho ba bangwe. Mo Inteneteng ya lefatshe la Poland , kakanyo e ne ya ntshiwa ya go tshwantsha folaga ya lefatshe la Poland mme boididi jwa batho bo ne jwa kokoana mme ba tla lefoko la "POLSKA" le kwadilwe mo bogareng.[1][2]
Krautchan.net ke teme ya Sejeremane e kgolaganyo ya /INT/ e dirisiwang ke babui ba sekgowa ba netizen . Tshimolodiso ya maranyane a a kgatlhisang a Polandball e filwe Falco , leloko la Brit mo /INT/, yo erileng ka kgwedi ya Lwetse ngwaga wa 2009 a ileng a dirisa maranyane a go tshwantsha a dirisa MS Paint mme a se mo kgatlhegong ya tsa polotiki go kwala ka Wojak ,mong ka bone yo e leng leloko gantsi a ne a kwala sekgowa se se sa tlhapang, mo erileng morago ditshwantso tsa Polandball di eleng tsa tshwantshiwa ke monni mongwe yo o tlholegang kwa Russia.[1][3][4]
Kgangkgolo[fetola | Fetola Motswedi]
Ditlamelo tsa Polandball, tse simolotseng go itsege mo itsegeng ga go thubega ga Smolensk mo go bolaileng tautona wa lefatshe la Poland ebong Lech Kaczyński,go emetse lefatshe la Poland le ditso tsa lone , botsalano le mafatshe a mangwe ,gape le ditshwantsho dingwe [3][5] tse di itebagantseng le lefatshe la Poland le ditiragalo kgotsa dingwe dilo tse di seyong gape le dilo tse dingwe tsa lefatshe tse di kopakopaneng.[2] Dikamano gareng ga countryballs di tshabelelwa ke go kwalwa ka skgowa se se sa lolamang mme gape le puo nngwe e e dirisiwang mo maranyaneng a Internet e e sa lolamang , fa go tshwantshangwa le setshwantsho sa Lolcat , le kwa bofelong jwa setshwantsho sa Poland, se se takilweng ka bohibidu mo godimo ga Bosweu kwa godimo ka bomo (se se dirilweng mo folageng ya lefatshe la Poland), se supilwe o kare go a lela.[1][2]
Bakgathisi bangwe ba Polandball comics ba tswa kwa dikagong tseo ba tlhalosa gore Russia o ne a kgona go fofela mo loaping ,fa Poland ene a ka se kgone go dira jalo. Ngwe ya ditshantsho tse di tumileng tsa Polandball di simolola ka go supa gore lefatshe le tlile go thubakiwa ke lentswe le tona go tsweng kwa loaping,mme se se ele le kwa mafatsheng a a nang le tiriya ya maranayane a boemelo jwa difofane tse di yang jwa loaping go tlogela lefatshe le bo le sala le akgegile mo phefong. Kwa bofelong jwa setshwantsho,Poland a ntse a le mo lefatsheng wa lela , mme ka sekgowa se sa lolamang go bo go kwalwa mokwalo mongwe o o kgatlhang o o reng "Poland cannot into space".[3] Poland, mo bogompienong o tenegile,o buwa mafoko a aboima kurwa , mme ebile gape ba tlhalosa gore maranyane a Intenete a dirisiwe dilo tse di tlhwaafetseng ka mokwalo o o reng "Internet serious business", o eleng mokwalo yo o dirisiwang mo Inteneteng go kgalemela badirisi ba bangwe, mme Poland a wetsa ka go lela[1][2][6]
Di Countryballs tse dingwe[fetola | Fetola Motswedi]
Polandball o ka tsenya ditshwantsho tse dingwe mo mafatsheng a mangwe ,mme fa di fetlolwa di sala fela di ntse di emela Polandball,[1] le fa ntswa di ka bitswa countryballs.[4] Go ya ka Lurkmore., Bavariao nale bolo ya gagwe , mme tse dingwe di diretswe mafatshe a tshwana U.S. states, Catalonia le Siberia, go akaretsa a mangwe. Singapore o tshwantshitswe mme o bitswaTringapore; Israel ene a bitswa Kazakhstan (go emela tumelo ya Sejuta ; Kazakhstana tsaya popego ya setena ; fa Britain a supilwe ka go rwala hutshe le monocle.[7]
References[fetola | Fetola Motswedi]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Orliński, Wojciech (16 January 2010). "Wyniosłe lol zaborców, czyli Polandball" (in Polish). Gazeta Wyborcza. http://wyborcza.pl/1,86116,7462232,Wyniosle_lol_zaborcow__czyli_Polandball.html. Retrieved 25 March 2012.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Zapałowski, Radosław (15 February 2010). "Znowu lecą z nami w... kulki" (in Polish). Cooltura. http://www.elondyn.co.uk/newsy,wpis,7731. Retrieved 22 March 2012.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 Kapiszewski, Kuba (13/2010). "Fenomem - Polska nie umieć kosmos" (in Polish). Przegląd. http://www.przeglad-tygodnik.pl/pl/artykul/fenomem. Retrieved 26 March 2012.
- ↑ 4.0 4.1 "Polandball". Knowyourmeme. Retrieved 26
March 2012.
{{cite web}}: Check date values in:
|accessdate=(help); line feed character in
|accessdate=at position 3 (help)
- ↑ Cegielski, Tomek (12 April 2011). "MEMY. Legendy Internetu" (in Polish). Hiro.pl. http://hiro.pl/magazyn/magazyn_zjawiska/memy.html. Retrieved 24 March 2012.
- ↑ "Polandball cartoon". Unknown. Unknown. Retrieved 26 March 2012.
{{cite web}}: Check date values in:
|date=(help)
- ↑ "Int" (in Russian). Lurkmore.to. 26 December 2011. Retrieved 27 March 2012.


text:
Ke namane ya tholo,
Ke ja mogope ke o lala
Ke motho wa mogogoro wa losho,
Wa ga Gogomela
Ke Mmina tshipi ha go le tlala,
Ha go le kgora re bina tholo
Tholo e e thupana thekeng,
E e reng go utlwa lengolo e tlole,
Go bona lerole e tlolele godimo
Tholo eo e sa latelweng ka motlhala,
Eo e bonwang ka bojang go thetekela.
Ke wa ga Morara-a-Noto,
Tshipi e ncho, Noto-a-Morolong.
Ntsha sehuba morolong,
Go tle go bonale kwa o tswang gone.
Ka tlhago ke tswa kwa go
Tshesebe-a-Modiboa,
Tshesebe yo o hetotseng ntlha,
Ntlha ya lerumo la segosi.
Ke tswa kwa go Setlhare-a-Monnyane,
Setlhare sa metswe e e ko teng,
E e rileng go anama ya hudusa Magoge,
Magoge le morahe wa Bakaa.
Ke tswa kwa go Nakedi-a-Masepe,
Nakedi e e bobowa bo ntlha
Ke Modiboa ke Morolong yoo binang Tshipi noto e ntsho.
Ke ana Kgomo Modimo o nko e metsi.
Malenku a marumo se gagola letoutou.
Mogodungwana o molelo.
More o fisang banna ditedu.
Ka nna nao ka tlhoka boroko.
Ka e tlhoka, kea bo tlhoka**


text:
A Modimo o Bona Dilo Tse di go Diragalelang?
SE RE SE ITHUTANG MO DILONG TSE MODIMO A DI BOPILENG
Metsotso ya ntlha fela fa ngwana a sena go tsholwa e botlhokwa thata. Goreng re rialo? Ka gonne fa motsadi a bontsha ngwana lorato ka nako eo, seo se thusa gore ngwana a kgone go gola sentle. *
Ke eng se se dirang gore mmê a rate losea lwa gagwe? Mo The Journal of Perinatal Education, Porofesa Jeannette Crenshaw a re go na le khemikale e e bidiwang oxytocin mo mmeleng, e e oketsegang fa mosadi a sena go belega mme khemikale eno “e dira gore mmê a rate ngwana wa gagwe thata fa a ntse a mo tshwere, a mo lebile e bile a mo anyisa.” Gape go na le khemikale e nngwe e e “thusang motsadi gore a tsiboge fa losea lo tlhoka sengwe” mme le yone e dira gore a lo rate thata. Goreng seo se direga?
Mmopi wa rona yo o lorato e bong Jehofa Modimo * ke ene a dirileng gore mmê a ikutlwe jalo ka ngwana wa gagwe. Kgosi Dafide a re Modimo ke ene a mo ‘ntshitseng mo sebopelong’ sa ga mmaagwe le go dira gore a ikutlwe a sireletsegile fa a le mo diatleng tsa ga mmaagwe. Dafide o ile a rapela a re: “Ke latlhetswe kwa go wena ke tswa mo sebopelong; O ntse o le Modimo wa me go tswa sebopelong sa ga mmè.”—Pesalema 22:9, 10.
AKANYA KA SENO: Fa e le gore Modimo o dirile khemikale e e dirang gore mmê a rate losea lwa gagwe le go le tlhokomela, a ga go utlwale go dumela gore Modimo o a re kgathalela?—Ditiro 17:29.
BAEBELE E RE RUTA GORE MODIMO O A RE KGATHALELA
Jesu Keresete o itse Mmopi wa rona go re gaisa, ke ka moo a ileng a re: “A dithaga tse pedi ga di rekisiwe ka ledi la tshipi la tlhwatlhwa e e kwa tlase? Le fa go ntse jalo ga go le fa e le nngwe ya tsone e e tla welang fa fatshe kwantle ga kitso ya ga Rraalona. Mme meriri ya ditlhogo tsa lona e badilwe yotlhe. Jalo se boifeng: lo botlhokwa go feta dithaga tse dintsi.”—Mathaio 10:29-31.
Bontsi jwa rona ga re na sepe le dinonyane, tota le fa re ka kopana le nngwe ya tsone e wetse fa fatshe, ga re utlwe botlhoko go le kalo. Mme Rraarona yo o kwa legodimong ene o bona nngwe le nngwe ya tsone! Le fa dinonyane tseno di ka tswa di le dintsi jang, Modimo ga a di tseye di le botlhokwa thata go gaisa batho. Ntlha ya botlhokwa fano ke gore, ga o a tshwanela go akanya gore Modimo ga a na sepe le wena. Nnete ke gore Modimo o a go rata!
Modimo o a re kgathalela e bile o a re rata
Baebele ya re
-
“Matlho a ga Jehofa a mo lefelong lengwe le lengwe, a nna a lebeletse ba ba bosula le ba ba molemo.”—DIANE 15:3.
-
“Matlho a ga Jehofa a mo basiaming, le ditsebe tsa gagwe di ntlheng ya go goa ga bone ba kopa thuso.”—PESALEMA 34:15.
-
“Ke tla ipela ke bo ke itumela mo bopelonoming jwa gago jwa lorato, ka gore o bone pogisego ya me; o itsile matshwenyego a moya wa me.”—PESALEMA 31:7.
“KE NE KE TSAYA GORE JEHOFA GA A NTHATE”
A botshelo jwa rona bo ka fetoga ka tsela nngwe fa re itse gore Modimo o a re rata, o a re kgathalela le gore o bona sengwe le sengwe se se re diragalelang? Ee bo ka fetoga. Seo re se bona mo go se se ileng sa diragalela Hannah * wa kwa Engelane, a re:
“Ke ne ke tlhola ke tsaya gore Jehofa ga a nthate le gore ga a arabe dithapelo tsa me. Ke ne ke ithaya ke re seo se dirwa ke gore ga ke na tumelo. E ne e kete Modimo o a nkwatlhaya kgotsa o a intlhokomolosa ka gonne ke se botlhokwa. Ke ne ke tsaya gore Modimo ga a nkgathalele.”
Gone jaanong Hannah ga a tlhole a ikutlwa ka tsela eo. Ke eng se se fetogileng? A re: “Go ntsere lobaka go fetoga. Ke gopola nako nngwe mongwe a tlhalosa go tswa mo Baebeleng tsela e loso lwa ga Jesu lo re amang ka yone mme seo se ile sa dira gore ke lemoge gore Jehofa o a nthata. Fa ke bona dithapelo tsa me di arabiwa, ke ne ke tle ke lele ka gonne ke lemoga gore ruri Jehofa o a nthata. Go bala Baebele le go ya dipokanong kwa Holong ya Bogosi go nthusitse go ithuta ka Jehofa, go tlhaloganya botho jwa gagwe le go itse tsela e a ikutlwang ka yone ka rona. Gone jaanong ke kgona go bona gore Jehofa o a re rata le gore o ikemiseditse go re thusa ka dilo tse re di tlhokang.”
Hannah o opile kgomo lonaka. Mme gone o ka itse jang gore Modimo ga a kitla a go lebala le gore o tlhaloganya tsela e o ikutlwang ka yone? Tswelela o bala gore o bone karabo ya potso eno.
^ ser. 3 Go na le bolwetse jwa tlhaloganyo jo bo tshwarang basadi bangwe ba ba sa tswang go belega. Bolwetse jono bo dira gore go nne thata gore bommê ba rate masea a bone. Basadi ba ba tshwerweng ke bolwetse joo ga ba a tshwanela go ipona molato. Go ya ka mokgatlho wa kwa Amerika o o dirang ka malwetse a tlhaloganyo, bolwetse jono “bo ka tswa bo bakwa ke dilo dingwe tse di mo mmeleng kgotsa tsela e motho a ikutlwang ka yone . . . mme e seng dilo tse motsadi a di dirang kgotsa tse a sa di direng.” Fa o batla go itse mo go oketsegileng ka bolwetse jono, bala setlhogo se se reng “Understanding Postpartum Depression” mo makasineng wa Tsogang! ya Seesemane ya June 8, 2003.
^ ser. 5 Baebele ya re leina la Modimo ke Jehofa.—Pesalema 83:18.
^ ser. 15 Go na le maina mangwe a a fetotsweng.


text:
Go Itshokela Masetlapelo
Go Boga
Baebele ya Reng ka go Boga
A Modimo o a amega fa re boga le fa re utlwa botlhoko?
A fa O Boga go Raya Gore Modimo O a Go Otlhaya?
A Modimo o dirisa malwetse kgotsa masetlapelo go otlhaya batho ba ba dirileng diphoso?
Nka Kgona Jang go Itshokela Masetlapelo?
Basha ba tlhalosa se se ba thusitseng go itshoka.
Ke Eng se ke Tshwanetseng go se Itse ka go Sotliwa ka Thobalano?—Karolo 2: Go Fola
Bala ka batswasetlhabelo ba ba ileng ba kgona go fola morago ga go sotliwa ka thobalano.
A Modimo o a Amega fa re Boga?
Batho bangwe ba belaela gore Modimo o teng ka ntlha ya pogo e e leng teng. Ithute mo Lefokong la Modimo gore fa re boga go mo ama jang.
Ke Eng fa Modimo a Letleletse Boikepo le Pogo?
Boikepo bo simologile jang mme ke eng fa Modimo a letleletse gore bo tswelele? A pogo e tla tsamaya e fela?
Goreng Modimo a sa Fedise Dilo Tse di Bosula?
Batho ba le bantsi ba ipotsa gore ke eng fa batho ba tletse letlhoo e bile ba bogisa ba bangwe. Dikarabo tsa dipotso tseno di mo Baebeleng.
Go Gailwa ga Batho ke Banasi—Ke Eng fa Modimo a Ile a go Letlelela?
Batho ba bantsi ba ile ba botsa gore ke ka ntlha yang fa Modimo a letleletse pogo e kana kana. Baebele e na le dikarabo tse di kgotsofatsang!
Pogo e Tla Tloga e Fela!
Modimo o solofeditse go fedisa dilo tsotlhe se di bakang pogo. O tla dira seno jang le gone leng?
Fa yo O mo Ratang a Tlhokafetse
Fa o Welwa ke Masetlapelo—Go Swelwa ke Mongwe Yo o Mo Ratang
Batho ba le batlhano ba lelapa la boRonaldo ba ne ba swela mo kotsing ya koloi dingwaga di le 16 tse di fetileng. Le fa a sa ntse a ba gopola, o na le kagiso ya mogopolo.
Se o Ka se Dirang fa o Tlhokafaletswe
Go na le dilo tse batho ba ba tlhokafaletsweng ba ka di dirang go itshoka. Dingwe tsa tsone di mo makasineng ono.
A o Sa Ntse o Tlhoka go Tswelela ka Botshelo Le fa O Tlhokafaletswe?
Go na le dilo tse tlhano tse o ka di dirang gore o kgone go ikutlwa botoka fa o sena go tlhokafalelwa.
Fa o Tlhokafaletswe ke Motsadi
Go tlhokafalelwa ke motsadi go utlwisa botlhoko thata. Ke eng se se ka thusang basha go lebana le kutlobotlhoko eo?
Fa Ngwana a Hutsafetse
Baebele e ile ya thusa jang basha ba bararo go lebana le go tlhokafalelwa ke mongwe mo lapeng?
Fa Ngwana a Botsa ka Loso
O ka thusiwa ke dilo tse nnè gore o arabe dipotso tse bana ba di botsang le go ba thusa kafa ba ka itshokang ka gone fa mongwe yo ba mo ratang a tlhokafala.
Tsogo—A go Na le Bosupi?
Baebele e re naya mabaka a a utlwalang sentle a go dumela mo tsogong.
Go na Le Tsholofelo Efe ka Baswi?
Go direga eng ka rona fa re swa? A re tla tsamaya re bona baratiwa ba rona ba ba suleng?
Se se Ka Thusang ba ba Tlhokafaletsweng
Baebele e ka thusa ba ba tlhokafaletsweng.
Masetlapelo
Go lebana le dikotsi tsa masetlapelo
Ke dikgato dife tse o tshwanetseng go di tsaya go ipaakanyetsa? Go nna le kamano le Modimo go ka go thusa jang go lebana le tsone?
Fa go Nna le Masetlapelo—Se se Ka Dirwang go Boloka Matshelo
Dikakantsho tseno di ka boloka botshelo jwa gago le jwa ba bangwe.
A re Sa Ntse re Tlhoka go Tswelela ka Botshelo fa re Sena go Welwa ke Masetlapelo?
Baebele e re thusa gore re kgone go tswelela ka botshelo fa re sena go welwa ke masetlapelo.
Baebele ya Reng ka Masetlapelo a Tlholego?
A Modimo o re otlhaya ka one? A Modimo o thusa batho ba ba wetsweng ke masetlapelo a tlholego?
Setsokotsane sa Kwa Philippines—Tumelo e Fenya Masetlapelo
Bafalodi ba tlhalosa kafa Setsokotsane Haiyan se iteileng ka gone.


text:
KGAOLO YA BOROBONGWE
O ne A Dira Tshwetso e e Botlhale
1-3. (a) Go tlile jang gore lelapa la ga Abigaile le nne mo kotsing? (b) Re tlile go ithuta eng ka mosadi yono yo o molemo?
ABIGAILE o ne a lemoga kafa lekawana lengwe le neng le tlaletswe ka gone. Le ne le tshogile—mme go na le lebaka le le utlwalang la seo. Ba ne ba tloga ba welwa ke kotsi e kgolo. Ka yone nako eo, batlhabani ba ka nna 400 ba ne ba le mo tseleng ba ikaeletse go bolaya monna mongwe le mongwe mo ntlong ya ga Nabale, monna wa ga Abigaile. Ka ntlha yang?
2 Seno sotlhe se ne se bakilwe ke Nabale. Jaaka gale o ne a dirile dilo ka lenyatso le ka bosetlhogo. Le fa go ntse jalo, mo lekgetlong leno o ne a kgotlhile motshitshi—a kgopisitse molaodi yo o rategang wa setlhopha se se ikanyegang le se se thapisitsweng sentle sa batlhabani. Jaanong lengwe la makawana a a neng a direla Nabale, gongwe e le modisa le ne la ya kwa go Abigaile le solofetse gore o tla loga leano la go ba namola. Mme gone, ke eng se mosadi a le mongwe a neng a ka se dira mophato wa masole?
Ke eng se mosadi a le mongwe a neng a ka se dira mophato wa masole?
3 Sa ntlha, mma re ithuteng mo go oketsegileng ka mosadi yono yo o molemo. Abigaile e ne e le mang? Bothata jono bo bakilwe ke eng? Mme re ka ithuta eng mo sekaong sa gagwe sa tumelo?
“O ne A le Botlhale e Bile a le Montle”
4. Nabale e ne e le monna wa mofuta ofe?
4 Abigaile le Nabale ba ne ba sa tshwanelane. Nabale o ne a tlhophile mosadi yo o molemo go gaisa, fa Abigaile ene a ne a nyetswe ke monna yo o bosula go gaisa. Gone monna yono o ne a na le madi. Ka jalo o ne a itsaya a le botlhokwa, mme gone batho ba bangwe ba ne ba mo leba jang? Ga se gantsi batho ba go buiwang ka bone mo Baebeleng ba bidiwa ka maina a a sotlang. Leina la gagwe le kaya “Yo o Se Nang Tlhaloganyo” kgotsa “Sematla.” A batsadi ba gagwe ba ne ba mo naya leina leno fa a tsholwa kgotsa o le neilwe moragonyana ka ntlha ya tsela e a neng a itshwara ka yone? Go sa kgathalesege gore o bone leina leno jang, e ile ya nna leina lebe seromo. 1 Sam. 25:2, 3, 17, 21, 25.Nabale o ne a le “bogale e bile a le bosula mo ditirong tsa gagwe.” A kgerisa batho e bile e le letagwa, a boifiwa ke mongwe le mongwe e bile a sa ratiwe.—
5, 6. (a) O akanya gore dinonofo tse di kgatlhang thata tsa ga Abigaile e ne e le dife? (b) Ke eng se se ka tswang se dirile gore Abigaile a nyalwe ke monna yono yo o se nang molemo wa sepe?
5 Abigaile o ne a sa tshwane gotlhelele le Nabale. Leina la gagwe le kaya “Rre o Dirile Gore a Itumele.” Borre ba le bantsi ba itumelela go nna le morwadi yo montle, mme rre yo o botlhale o itumela le go feta fa ngwana wa gagwe a na le pelo e ntle. Gantsi motho fa a le montle ga a bone go le botlhokwa go lwela go nna le dinonofo tse di jaaka temogo, botlhale, bopelokgale kgotsa tumelo. Go ne go sa nna jalo ka Abigaile. Baebele e bua ka ene ka tsela e e molemo ka ntlha ya botlhale le bontle jwa gagwe.—Bala 1 Samuele 25:3.
6 Gompieno batho bangwe ba ka nna ba ipotsa gore ke eng fa lekgarebe le le botlhale jalo le ne la dumela go nyalwa ke monna yoo yo o se nang molemo wa sepe. Se lebale gore mo metlheng ya ditiragalo tsa Baebele e kwalwa, batsadi e ne e le bone ba batlelang bana ba bone balekane. Fa go sa nna jalo, ke bone ba neng ba naya ngwana wa bone tetla ya go nyalana le motho yo a mo tlhophileng. A batsadi ba ga Abigaile ba ne ba letlelela lenyalo leno, ba bo ba le rulaganya ka gonne ba ne ba kgatlhilwe ke gore Nabale o humile e bile o tumile? A ba ne ba dira jalo ka gonne ba humanegile? Le fa lebaka e ka tswa e le lefe, madi a ga Nabale ga a ka a dira gore e nne monna yo o molemo.
7. (a) Ke eng se batsadi ba sa tshwanelang go se dira fa ba batla go ruta bana ba bone go leba lenyalo ka tsela e e tshwanetseng? (b) Abigaile o ne a ikaeletse go dira eng?
7 Batsadi ba ba botlhale ba ruta bana ba bone go leba lenyalo ka tsela e e tshwanetseng. Ga ba ba kgothaletse go nyalana le motho fela ka gonne a na le madi kgotsa go ba tlhotlheletsa go intsha le mongwe ba sa le bannye, ba ise ba gole sentle go ka rwala maikarabelo a lelapa. (1 Bakor. 7:36) Le fa go ntse jalo, go ne go setse go le thari gore Abigaile a akanye ka dilo tseo. Le fa lebaka e ka tswa e le lefe, o ne a nyetswe ke Nabale mme o ne a ikaeletse go dira se a ka se kgonang mo seemong seo se se thata.
“O ne A ba Kgalema a Goa”
8. Nabale o ne a tlhapaditse mang, mme ke eng fa o akanya gore seo se ne se se botlhale?
8 Nabale o ne a dira gore seemo sa ga Abigaile se nne thata le go feta. O ne a tlhapaditse monna yo o tlotlegang e bong Dafide. Dafide e ne e le motlhanka yo o ikanyegang wa ga Jehofa yo moporofeti Samuele a neng a mo tloditse, a bontsha gore o tlhophilwe ke Modimo gore a nne kgosi e e tla tlhatlhamang Saulo. (1 Sam. 16:1, 2, 11-13) Fa Dafide a ntse a iphitlhela Kgosi Saulo yo o lefufa le yo o neng a batla go mmolaya, o ne a nna kwa nageng le batlhabani ba gagwe ba ba ikanyegang ba le 600.
9, 10. (a) Dafide le banna ba gagwe ba ne ba tshela mo maemong afe a a thata? (b) Ke eng fa Nabale a ne a tshwanetse go anaanela se Dafide le banna ba gagwe ba neng ba se dira? (Bona le ntlha e e kwa tlase ya serapa 10.)
9 Nabale o ne a nna kwa Maone mme a bereka gaufi le naga ya * Mo metseng eo go ne go na le mafelo a a tsholetsegileng a a neng a siametse go fudisa dinku, mme Nabale o ne a na le dinku di le 3 000. Karolo e nngwe yotlhe ya naga eo e ne e sa lemiwa. Ka fa borwa go ne go na le naga e kgolo ya Parana. Ka fa botlhaba, e le tsela e e yang kwa Lewatleng la Letswai e e neng e feta mo lefelong le go se nang batho kwa go lone le le nang le mekgatšha le magaga. Maemo a ne a le thata fa Dafide le banna ba gagwe ba le mo dikgaolong tseno, ga go pelaelo gore ba ne ba tshwanelwa ke go tsoma gore ba bone dijo le go itshokela mathata a le mantsi. Gantsi ba ne ba kopana le makawana a a neng a disetsa Nabale wa mohumi diruiwa.Karemele e bile gongwe e le ya gagwe.
10 Masole ano a a dirang ka natla a ile a tshwara badisa bao jang? Go ne go ka nna motlhofo gore ba nne ba utswe dinku, mme ga ba a ka ba dira jalo. Go na le moo, ba ne ba sireletsa letsomane la ga Nabale le batlhanka ba gagwe. (Bala 1 Samuele 25:15, 16.) Go ne go na le dikotsi di le dintsi tse di neng di ka tlhagela dinku le badisa. Mo motlheng oo, go ne go tletse dibatana mme molelwane wa Iseraele o o ka fa borwa o ne o le gaufi jaana mo magodu le dikebekwa tse di kotsi di neng di tlhasela gangwe le gape. *
11, 12. (a) Dafide o ne a bontsha jang go akanyetsa le tlotlo mo molaetseng o a neng a o romelela Nabale? (b) Ke eng se se neng se le phoso ka tsela e Nabale a ileng a itshwara ka yone fa a utlwa molaetsa wa ga Dafide?
11 E tshwanetse ya bo e ne e le tiro e e seng kana ka sepe go tlhomamisa gore banna bao ba nna ba na le dijo kwa nageng. Ka jalo, letsatsi lengwe Dafide o ne a romela barongwa ba le lesome kwa go Nabale go ya go kopa thuso. Dafide o ne a tlhophile nako e e siameng. E ne e le paka ya go beola dinku mme go ne go tlwaelegile gore batho ba abelane dilo le go dira meletlo ka nako eo. Gape Dafide o ne a tlhophile mafoko a gagwe ka kelotlhoko, a dirisa mafoko a a bontshang tlotlo. O ile a re, “morwao Dafide,” gongwe a tlotla Nabale ka gonne a ne a le mogolo mo go ene. Nabale o ne a dira eng?—1 Sam. 25:5-8.
12 O ne a tlala bogale! “O ne a ba kgalema a goa.” Ke sone se lekawana le le umakilweng kwa tshimologong le neng la se bolelela Abigaile. Nabale yo o timanang o ne a ngongorega a goa, a sa batle sepe ka senkgwe, metsi le nama ya diruiwa tsa gagwe. O ne a sotla Dafide a re ga se motho wa sepe a bo a mo tshwantsha le motlhanka yo o tshabileng. Tsela e Nabale a neng a leba Dafide ka yone e ka tswa e ne e tshwana le ya ga Saulo yo o neng a tlhoile Dafide. Ga go ope wa banna bano yo o neng a leba dilo kafa Jehofa a di lebang ka gone. Modimo o ne a rata Dafide mme o ne a sa mo tseye e le motlhanka wa motsuolodi, go na le moo o ne a mo tsaya e le kgosi ya Iseraele ya mo isagweng.—1 Sam. 25:10, 11, 14.
13. (a) Dafide o ne a itshwara jang kwa tshimologong fa a sena go utlwa ditlhapa tsa ga Nabale? (b) Molaomotheo o o mo go Jakobe 1:20 o re ruta eng ka tsela e Dafide a ileng a itshwara ka yone?
1 Sam. 25:12, 13, 21, 22) Go ne go utlwala go bo Dafide a galefile, mme gone se a neng a batla go se dira se ne se le phoso. Baebele ya re: “Tšhakgalo ya motho ga e felele ka tshiamo ya Modimo.” (Jak. 1:20) Jaanong Abigaile o ne a tla namola ba ntlo ya gagwe jang?13 Fa batho ba Dafide a neng a ba romile ba mmegela se se diragetseng, o ne a shakgala. O ne a ba laela jaana: “A mongwe le mongwe a gatlhe tšhaka ya gagwe!” Dafide o ne a tsaya dibetsa mme a etelela pele banna ba gagwe ba le 400 go ya go tlhasela. O ne a ikana gore o ya go gaila banna botlhe ba ntlo ya ga Nabale. (
“A go Bakwe Tlhaloganyo ya Gago”
14. (a) Ke ka tsela efe Abigaile a ileng a tsaya kgato ya ntlha go baakanya phoso e e neng e dirilwe ke Nabale? (b) Ke thuto efe ya botlhokwa e re ka ithutang yone mo bothong jo bo sa tshwaneng jwa ga Nabale le Abigaile? (Bona le ntlha e e kwa tlase.)
14 Tota re setse re bone kgato ya ntlha e Abigaile a neng a e tsaya go baakanya phoso eo e e masisi. Go farologana le monna wa gagwe e bong Nabale, ene o ne a iketleeleditse go reetsa. Fa lekawana la motlhanka le ne le bua ka go itsise Nabale kgang eno, le ne la re: ‘Ke motho yo o se nang molemo wa sepe tota gore re ka bua le ene.’ * (1 Sam. 25:17) Ka maswabi, e re ka Nabale a ne a itsaya a le botlhokwa, seo se ile sa dira gore a se ka a reetsa. Tota le gompieno go na le batho ba le bantsi ba ba ntseng jalo, ba ba ikgodisang. Le fa go ntse jalo, lekawana leno le ne le itse gore Abigaile ga a tshwane le Nabale, ke gone ka moo le ileng la bolelela Abigaile ka bothata joo.
Go farologana le Nabale, Abigaile o ne a iketleeleditse go reetsa
15, 16. (a) Abigaile o ne a bontsha jang gore o tshwana le mosadi yo o nang le bokgoni yo o tlhalosiwang mo bukeng ya Diane? (b) Ke eng fa se Abigaile a ileng a se dira se ne se sa reye gore o tsuologela botlhogo jwa monna wa gagwe?
15 Abigaile o ne a ja marapo a tlhogo mme a tsaya kgato ka bonako. Re bala jaana: “Fela foo Abigaile a potlaka.” Pego eno e dirisa lediri “go potlaka” ka makgetlo a le manè fa e bua ka mosadi yono. O ne a baakanyetsa Dafide le banna ba gagwe mpho ya bopelotshweu. E ne e akaretsa senkgwe, beine, nku, mabele a a gadikilweng, dikuku tsa morara o o swabisitsweng le dikuku tsa difeige. Go a bonala gore Abigaile o ne a itse dithoto tsa gagwe sentle e bile a tlhokomela ditiro tsa ntlo ya gagwe fela jaaka mosadi yo o nang le bokgoni yo o tlhalosiwang mo bukeng ya Diane. (Dia. 31:10-31) O ne a romela dijo ka batlhanka bangwe ba gagwe mme ene a tla a ba setse morago a le nosi. Re bala jaana: “Mme a se ka a bolelela Nabale monna wa gagwe sepe.”—1 Sam. 25:18, 19.
16 A seno se kaya gore Abigaile o ne a tsuologetse botlhogo jwamonna wa gagwe? Nnyaa le e seng; se lebale gore Nabale o ne a tshwara motlhanka yo o tloditsweng wa ga Jehofa ka tsela e e sa siamang, e leng se se neng se ka dira gore batho ba ba se nang molato ba ntlo ya ga Nabale ba bolawe. Fa Abigaile a sa tseye kgato, a o ne a ka nna le molato ka ntlha ya phoso e e neng e dirilwe ke monna wa gagwe? Mo maemong ano, o ne a tshwanetse go ikobela Modimo go feta monna wa gagwe.
17, 18. Ke eng se Abigaile a ileng a se dira gore a kgone go bua le Dafide, o ne a mo raya a reng, mme ke eng se se neng sa dira gore Dafide a tseye mafoko a gagwe tsia?
17 Go ise go ye kae, Abigaile o ne a kopana le Dafide le banna ba gagwe. Le mo lekgetlong leno o ne a potlaka gape gore a fologe esele le go ikokobetsa fa pele ga ga Dafide. (1 Sam. 25:20, 23) Go tswa foo, o ne a tshololela Dafide maikutlo a gagwe, a mo kopa go tswa pelong gore monna wa gagwe le ba ntlo ya gagwe ba utlwelwe botlhoko. Ke eng se se neng sa dira gore se a se buang se tsewe tsia?
18 O ne a dumela gore o dirile phoso mme a kopa Dafide gore a mo itshwarele. O ne a dumela gore monna wa gagwe o ne a se na molemo wa sepe jaaka leina la gagwe le kaya, gongwe a bo a akantsha gore go ne go tla diga Dafide seriti go otlhaya monna yo o ntseng jalo. O ile a re o ikanya Dafide gonne e le moemedi wa ga Jehofa e bile o lemoga gore o ne a “tlhabana dintwa tsa ga Jehofa.” Gape o ne a bontsha gore o ne a itse ka ditsholofetso tsa ga Jehofa tse di malebana le Dafide le bogosi ka gonne o ne a re: “Jehofa . . . ruri o tla go tlhoma go nna moeteledipele wa Iseraele.” Gape o ne a kopa Dafide gore a se ka a dira sepe fela se se ka dirang gore a nne le molato wa madi kgotsa se moragonyana se ka ‘nnang sekgopi’—go bonala a ne a bua ka go nna le segakolodi se se molato. (Bala 1 Samuele 25:24-31.) Ruri mafoko ao a ne a ama pelo tota!
19. Dafide o ne a itshwara jang fa a sena go utlwa mafoko a ga Abigaile, mme ke eng fa a ile a baka Abigaile?
19 Dafide o ne a itshwara jang? O ne a amogela se Abigaile a neng a ba tliseditse sone a bo a re: “A go bakwe Jehofa Modimo wa Iseraele, yo o go rometseng mo letsatsing leno gore o tle go nkgatlhantsha! Mme a go bakwe tlhaloganyo ya gago, mme go bakwe wena yo o nthibetseng mo letsatsing leno gore ke se ka ka tsena mo molatong wa madi.” Dafide o ne a mo lebogela go bo a ile a nna pelokgale mme a potlaka go tla go mo kgatlhantsha, mme o ne a dumela gore o mo thibile gore a se ka a nna le molato wa madi. O ne a mo raya a re, “tlhatlogela ka kagiso kwa ntlong ya gago,” mme ka boikokobetso a oketsa jaana: “Ke reeditse lentswe la gago.”—1 Sam. 25:32-35.
“Bona, Lelata la Gago ke Le”
20, 21. (a) Ke eng se o fitlhelang se kgatlha ka go iketleeletsa ga ga Abigaile go boela kwa monneng wa gagwe? (b) Abigaile o ne a bontsha jang bopelokgale le temogo fa a tlhopha nako ya go bua le Nabale?
20 Fa ba sena go kgaogana, Abigaile o tshwanetse a bo a ile a akanya thata ka motlotlo wa bone; gape o tshwanetse a bo a ile a lemoga kafa monna yono yo o ikanyegang le yo o molemo a farologaneng thata ka gone 1 Sam. 25:36.le ntwadumela yo a neng a nyalane le ene. Mme gone, o ile a tlosa mogopolo wa gagwe mo kgannyeng eno. Re bala jaana: “Moragonyana Abigaile a tsena kwa go Nabale.” Ee, o ne a boela kwa monneng wa gagwe a ikemiseditse go dira bojotlhe go diragatsa maikarabelo a gagwe jaaka mosadi. O ne a tshwanetse go mmolelela ka mpho e a neng a e naya Dafide le banna ba gagwe. Nabale o ne a na le tshwanelo ya go itse. Gape o ne a tshwanetse go mmolelela—gonne e ne e tla nna matlhabisa ditlhong fa a ka utlwa ka mongwe—ka kotsi e a ileng a e thibela. Mme gone, o ne a ka se mmolelele ka nako eo. Nabale o ne a dirile moletlo o e keteng wa kgosi mme a tagilwe botlhoko.—
21 Le mo lekgetlong leno Abigaile o ne a bontsha bopelokgale le temogo ka gonne o ne a leta go fitlha mo mosong o o latelang fa Nabale a tlhapogetswe. Aitsane o ne a tla mo tlhaloganya gonne a tlhapogetswe, mme gone go ne go ka nna kotsi gonne e le motho yo o phamogang ka bogale. Le fa go ntse jalo, o ne a mo atamela mme a mmolelela sotlhe se se diregileng. Ga go pelaelo gore o ne a lebeletse gore a shakgale, gongwe a mo lwantshe. Go na le moo, o ne a nna fela a sa sute.—1 Sam. 25:37.
22. Go ne ga direga eng ka Nabale, mme ke eng se re ithutang sone ka malapa a mo go one go nang le tirisodikgoka kgotsa go sotliwa?
22 Go ne go direga eng ka monna yono? “Pelo ya gagwe ya swa mo teng ga gagwe, mme a nna jaaka leje.” Gongwe o ne a iteilwe ke seterouku. Le fa go ntse jalo, malatsi a le lesome morago ga moo o ne a swa—mme e se fela ka ntlha ya bolwetse. Pego eo ya re: “Jehofa a itaya Nabale, mme a swa.” (1 Sam. 25:38) Katlholo eo e e siameng e ne ya dira gore lenyalo le le tletseng mathata la ga Abigaile le fele. Le fa gompieno Jehofa a sa tsenelele ka go bolaya batho ka kgakgamatso, pego eno e re gopotsa gore o bona go sotliwa kgotsa go tshwarwa makgwakgwa mo go dirwang mo malapeng. Ka metlha o lere tshiamiso ka nako ya gagwe.—Bala Luke 8:17.
23. Ke masego afe a mangwe a Abigaile a ileng a nna le one, mme o ne a bontsha jang gore kgang ya gore e tlile go nna mosadi wa ga Dafide ga e a ka ya fetola botho jwa gagwe?
23 Kwantle ga go gololwa jalo mo lenyalong le le seng monate, Abigaile o ne a letetswe ke masego a mangwe. Fa Dafide a sena go utlwa gore Nabale o sule, o ne a romela barongwa gore ba itsise Abigaile gore o batla go mo nyala. O ne a araba jaana: “Bona, lelata la gago ke le go nna lelata le le tla tlhapisang dinao tsa batlhanka ba morena wa me.” Go bonala sentle gore kgang ya gore e tla nna mosadi wa ga Dafide ga e a ka ya fetola tsela e a neng a le boikobo ka yone; tota e bile o ne a batla go nna lelata la batlhanka ba ga Dafide! Go tswa 1 Sam. 25:39-42.foo, re bala gape ka go potlaka ga gagwe, mo lekgetlong leno a ipaakanyetsa go ya kwa go Dafide.—
24. Ke mathata afe a Abigaile a ileng a lebana le one mo lenyalong le lesha, mme monna wa gagwe le Modimo wa gagwe ba ne ba mo leba jang?
24 Seno se ne se sa reye gore botshelo jwa gagwe le Dafide bo ne bo se kitla bo nna le mathata. Dafide o ne a setse a nyetse Ahinoame, mme le fa Modimo a ne a letla go nyala lefufa, ga go pelaelo gore go ne go le thata mo basading ba motlha oo ba ba ikanyegang go tshela mo lenyalong la mofuta oo. Gape Dafide e ne e ise e nne kgosi; go ne go sa ntse go na le dikgwetlho le mathata a a neng a tla lebana le one pele a direla Jehofa e le kgosi. Mme fa Abigaile a ntse a thusa Dafide le go mo ema nokeng, mme kgabagare a mo tsholela morwa, o ne a lemoga gore Dafide o a mo rata e bile o a mo sireletsa. Nako nngwe o ne a bo a mmoloka mo bathong ba ba neng ba batla go mo tsaya ka dikgoka! (1 Sam. 30:1-19) Ka jalo Dafide o ne a etsa Jehofa Modimo, yo o ratang le yo o anaanelang basadi ba ba ntseng jalo ba ba botlhale, ba ba pelokgale le ba ba ikanyegang.
^ ser. 9 Eno ga se Thaba e e itsegeng thata ya Karemele e e kwa bokone e moragonyana moporofeti Elija a ileng a nna le kganetsano le baporofeti ba ga Baale kwa go yone. (Bona Kgaolo 10.) Karamele e go buiwang ka yone fano e ne e le motse o o kwa bofelong jwa naga e e ka fa borwa.
^ ser. 10 Dafide o tshwanetse a bo a ne a tsaya gore go sireletsa beng ba lefelo leo le matsomane a bone e ne e le go direla Jehofa Modimo. Mo motlheng oo, e ne e le boikaelelo jwa ga Jehofa gore ditlogolwana tsa ga Aborahame, Isake le Jakobe di nne mo nageng eo. Ka jalo, go e sireletsa mo ditlhopheng tsa dikebekwa e ne e le mofuta mongwe wa tirelo e e boitshepo.
^ ser. 14 Mafoko a lekawana leno le neng la a bua a kaya “morwa motsuolodi (go tlhoka mosola).” Dibaebele tse dingwe di ranola polelwana eno ka go tlhalosa Nabale e le monna “yo o sa reetseng ope,” ka jalo re ka swetsa ka go re “ga go thuse sepe go bua le ene.”


text:
Sereto sa Motsoaledi*
KE MADINGWANA A MASWEU A MATLALE A MOTEBEJANE KE MOTHO WA BO SERETLETLE OA RETLETLA MAGASENG GAGO MOJAKGOMO A SA RETLETLENG KE MOTHO WABO MOJAKGOMO WABO MANKEPILE WABO LESONE WA RAKGWADI GE A KGOBELA MAGOKOTLONG,
O BE A KGOBELA BAKGATLA LE BANTWANE GARA THABA MAJAKO KE MOTHO WABO MEKEDI A DINAMA O TLOGA O BEKELE GA RANTLHANYANE RE KWELE BA RE OTSOA DINAMENG MEKEDI O ILE WARE GO UPA TSIE MME WA TSENA NGWAKONG WA E RUMETSA.
MOPOROTLOANE WA MATHIBELA HLATLOLA MOROGO O APEYE KGOMO GARA DIFASANA GARE GA DINTSHO MAHLAKA KE MOTHO WABO MOKHINE WA MATHIBELE MASESO SEKA SEKA MORAGO LEDIMA O TLOLA ASE SEKELETSA SWENYA LA KGORO YABO PULANE KE MOTHO WABO MMAMAGASE,
KE LETSHUPYANE LA MORENA TSHOLOGI LA MOKGARI WA MOKGOKO MOGATSA KANYANE ORE A BONA KANYANE A NYWANYWA ARE BOKANYANE BA GAHLANE BA TLILE GO KGANTSETSANA DIRETO BARE MAGATSA SEETSE THAGA MOSEPELE BATHO BABO SEETSE THAGA MESEPELE GE A ETSIWA SAKA LE NGOKWANE A ETSE MOSADI WA GAGO WA KGOSI WA MATAMPANE WA MANKATANE (THUBE) THUBE MPHETELEDI OTSWA MOROKOLO O TSENA MOO. KE MOSHOELESHOELE WA MANTLHAKENG KGALADI A MAGASA, A HLOKA MITSA DIGOLE, O BETSA DIMO ALE GAMASEMOLA KE MOTSWALA MOTAPA MODUKUMANE WA BANA BA NTSWENG MOTSWALA MODUKUMANE LEGASA LA MPYANA-PHIRI MOTHO WABO KGOPA WA MATSEYA LE BOGOGO LEKOBA LA MOHLABA O MOHUBEDU KGOSI LEKOBA LA MOLETLANE LEKOBA GA E LE NONYANA, KE THAGA RE MOHLO A AGA LEPELLE. KGOSI KGOPA O REILE SEFU A TLOGELA BA SADILE BA RE OLLA MATEBEJANE MASOANA MATLOKOLO BA MOKOLO WA NAMANE. KE MOTHO WABO TUNGOANE WA DISOESOE TSWETSI YA SEJELA GAE NGWANA TADI BOLABOLA MELADI, MELADI E TSOANG, TLETLOLO,
SEOKO DIBA SA MIRITHI MEBEDI MOENG WA MALOBA. GE A RE GO HLABA SA TSWA MANKGELEKGETLHA SA TSWA MANKGETHE MODI A DIORO O HLAJWA A ETSA MAKGONGWANE MOKONE A HLABYA PHOKENG GA MAKGOMOTSE PUDUDU, KE MOKONE WABO MOSELETSE WA RAMASEHLA.
NA RE BOWA MOGODUMO WA BANA BA SIKWE A NAPE GA THABA TSE KGOLO GO RATA GO ETELANA KE SIPITSI LE SIPITSANA SIPITSI E RWELE NKATA YA KGOMO E ISA MOGODUMA WA BANA BA SIKWE A NAPE. MOTHO WABO MOSA-TENANG WABO MARABE MARABARABA A NOKA YA LEPELLE WA SEJEMOTHO KE TSHOSA KA LESWETHE MARABE NOGA E KGOLO YA MALEKOMETSE WA RAKGOADI NNA KE NGWANA HLAKANELA MEENO KE BINA PHIRI LE MMONI GA-BOSHIELO BJA TLALA LE MARUMO PEBA KE E BINA LEJAKE GA PHOOFOLO


text:
Pitso go tsaya karolo
Warning: Display title "Pitso go tsaya karolo" overrides earlier display title "Boineelo".
Wikimania 2013 mo toropong ya Hong Kong ke bokopano jwa mafatshefatshe jwa Boferabongwe gwaga le gwaga jo bo itebagantseng le dikhutlola tsa Wikimedia di akaretsaWikimedia projects (Wikipedia, Wiktionary, Wikibooks, Wikisource, Wikiquote, Wikinews, Wikimedia Commons, Wikiversity, le tse dingwe).Bokopano jo bo letla baitlhaopiWikimedians go tsweng mafatsheng a a farologanyenglefatshe ka bophara go kopana mme ba itsane,go abela maiphitlhelo a bone le ba ba bangwe,le gone go tsosa maikaelelo a go ka tlisa tomagano.Wikimania gape ke lefelo le motheo o Wikimedia o kopanang le karolo ya tsa Thuto le Ngwao go buisana le gone go tlisa tomagano ka mo go tseneletseng,le gone go supa di tlhabololo tsa segompieno mo maranyananeng a Wiki le ngwao ya mahala ko sechabaneng ka karetso.
As a host city, Hong Kong provides unique opportunities for Wikimania. Hong Kong's central location within the Asia-Pacific region and ease of access will draw fresh participants who have not been able to attend Wikimania in the last few years due to concerns about politics or travel costs; Hong Kong's multicultural heritage, refined education system, and unique political situation garners interest in culture, media, academia, and government.
To allow participants to make the best of the conference and engage with each other, the program will include traditional conference offerings such as presentations, panels, workshops, discussions, and poster sessions; plenty of lounge space and breaks are also provided throughout for participants to gather informally. Submissions will be reviewed and selected in advance by the programme committee.
Malatsi a a botlhokwa
SUBMISSIONS ARE NOW CLOSED. We hope to see you at Wikimania!
Piletso go tsaya karolo e buletswe: 15 December 2012 Deadline for submitting proposals is: 30 April 2013, 23:59 UTC Review submissions: May 2013(submission review table)
- Notification of acceptance: May - June 2013 - 1st round was sent on 17 May 2013.
Metlhala
Megoga e dirisiwa ke Wikimania go rulaganya boineelo le go letla dithuto seka dipuisanyo tse di farologanyeng mme di itebagantse le go tlisa molaetsa o o bapileng.Tse di latelang ke megoga e e akanyeditsweng go tshwarwa ka Wikimania 2013.
Wikis mo Asia
Asia poses several challenges and opportunities to the wiki ecosystem. How can we develop Wikimedia projects and encourage localization in local languages such as Cantonese and Indic languages where they are overshadowed by more prominent languages such as English and standard Chinese? How can we replicate the success of the European Wikimedia chapters in the Asia-Pacific region? Moving from cooperation to dissent, territorial and political disputes in the real world often manifest themselves as edit-wars and administrative disputes on Wikipedia; government censorship, such as the Great Firewall of China, has given rise to local editable encyclopedias which have established themselves in Internet culture and compete with Wikipedia. This track aims to build on the similarities and sort out the differences among Wikimedians, and encourage engagement with the wider world.
Bo boledi jwa Ngwao le Thuto
Ka dikhutlola tse di ntsi tsa Wikimedia tse di supang kgolo,GLAMs – galleries, libraries, archives and museums – and academia e nnile bagogi ba popotla ba dikwalo tse disha.Megoga e e itebagantse le go kgolaganyo le go tlisa maatla gareng ga maloko a Wikimedia,GLAMs and education institutions.Dithuto seka di puisano di tla supa metlhale e e farologanyeng e e mashetla ya go supa boboledi le tsone ditshupo tsa botlhaga jwa diragalang tsa gompieno go akaretsa le go supa ditsela tsa bokamoso jwa tshupafalo tsa boitshoko jo.
WikiCulture and Community
Motlhale o o supa kanamo ya setho ya the wiki community le ka fa batsaya karolo le ditlhopha di amanang ka teng.Mafelo a a itseng a akaretsa: go balelwa systemic bias mo metseng jaaka go tlhokafala ga batsaya karolo ba Bomme gape le batsaya karolo go tsweng mo mafatsheng a a tlhabologang;go tlisa ditlhabolola dispute resolution mo dikhutloleng tsa Wikimedia;Dikgotlhang gareng ga melawana e e amanang le lenaneo le le lengwefela;tiriso ya mafoko a asa tshwaneng le go garumelana ga merafe e mengwefela e e kwa tlase ga Wikimedia;le gola ga maloko a motse mo ba utlwane,m gantsi go bitswang "trolls",ba ba kubilweng departed Wikipedia ka mabaka a go sa dumalana le tsa molao.Mo go tse di sele fa go lebiwa seemo sa gompieno,re solofela gore batho ba le bantsi ba tla tlisa dikakanyo tsa bone mme se setlise ditlhabololo tse di tla thusang mo nakong e tlang le go tlise kutlwisisanyo gareng ga batho ba ba nang le dikgotlang.
Ditshekatsheko le go Tshwaraganya setshaba
Jaaka e le bokopano jwa ithuthuntsho,Wikimania e tla bo e naya dithuto ka dipatlisiso tse disha ka ga wikis,gape e bo e buisana le ka dikamano tsa wikis le setshaba ka kakaretso.Dipatlisiso tse di tlwaelesegileng kgabagare tsa dikadimo tsa madi ke tsa boleng le kanamiso ya kitso le go badisa gare ga dikhutlola tsa Wikimedia gape le go tshwantshanngwa le di wikis tse dingwe.Go nale dipatlisiso tse di tseneletseng gare ga Wikipedia le mathata a setho,se se bakang kgangkgolo ya dipuisanyo le go tshwaragana ga setshaba:botsalano gare ga Wikis,bobega-dikgang,gape le bobega-dikgang tsa ngwao;boitshoko jwa malokoa a Wikimedia go bua le puso le the legal sector ka tsa molao motheo le dikgang tsa kgololesego ya puo jaaka SOPA le ACTA.Motlhale o itebaganatse le go dirisa ditlhaloganyo tsa rona ka diemo tsa segompieno go tshwaraganya setshaba sotlhe ka kakaretso go supa maitlamo a Wikipedia a go dira kitso go nna mahala gore mongwe le mongwe a akole.
Maranyane le tsa Dikago
Tiriso ya maranyane le dikago tse di rileng ke nngwe ya konokono tse di agang dikhutlola tsa Wikimedia,di nayang ditlamelo tsotlhe tse di tlhokafalang go tlisa kgolagano.Motlhale o e thusa badiri go supa dipatlisiso tse disha le ditlhabololo mo maranyaneng a wiki.Ditlhogo tse gantsi go buiwanga ka ga tsone di akaretsa: dithuto ka usability,VisualEditor project, Wikipedia mobile interface, Article Feedback Tool, bots, MediaWiki extensions,go phutolola le go selegae,le tse dingwe fela jalo tse di amanang le tsa maranyane.Motlale o one o itebagantse le go kokoanya go tsaya karolo ga ditlhabololo tsa nako e e tlang go tsweledisa ka go latedisa metlhale yotlhe ya batsaya karolo le badirisi ba maranyana a Internet.
Sebaka sa thuto seka dipuisano
Ka gore ngwaga tse di fetlileng go supafala fa go ne ga amogelwa palo ya mananeo,re kopa gore thuto ya gago e seka ya fetla selekanyo sa 25 minutes,se se akaretsa nako ya dipotso.O ka kopa nako,le fa dithuto tse di kutswafaditsweng di ka nna tsa amogelwa.
Nako e e nankotsweng fa ga e akaretse le dibui tsa tota,gotsa dithuto seka dipuisano tse dingwe.Boineelo jwa dithuto tse dingwe tse di nang le dibui gongwe di ka nna boraro kgotso dithuto seka dipuisano tse di nang le moalo wa gore go tla buiwa jang di letlelelwa go ka kopa metsotso e le 70-minute.
Dikopo le dithuto tsotlhe di tla amogelwa kwa bonnong jwa bokopano kgotsa fa go sa seegelwang bokopano,kgotsa eseng jalo di tla amogelwa e le boineelo.
How to submit a proposal
Authors are invited to submit workshop, seminar, tutorial, panel, and presentation proposals by following the directions below.
By submitting a proposal, you agree that the text of your proposal, your presentation slides, and any video recordings can be distributed under the terms of the Creative Commons Attribution/Share-Alike License or a compatible license. You also agree that, under the terms of the license, recordings of your presentation may be broadcast live, recorded, and made available for download later. If you object to these requirements (for instance, if you would prefer not to be filmed), please talk to a program committee member before submitting a proposal.
You will be notified through your contact information about the programme committee's decision regarding your submission.
If your submission is not added to the preliminary schedule, please do not be discouraged: Wikimania 2013 will have time set aside in the schedule for participants and attendees to participate in lounge talks and to form unofficial, self-organized talks and working groups. You will have many opportunities to bring topics forward on-site.
SUBMISSIONS ARE NOW CLOSED. We hope to see you at Wikimania!
Note: You need to login with your unified Wikimedia account, or create an account here, in order to submit a proposal.


text:
Fa o batla go etela Aforika Borwa, o tshwanetse go tlhagisa visa e e mo molaong pele o ka tsena mo nageng. Go tla rebolwa visa mabapi le mabaka a bojanala kgotsa a kgwebo mme e dira sebaka sa matsatsi a le 90.
Dinaga dingwe di golotswe mo taolong ya visa, se se kayang gore baagi ba ba tswang kwa dinageng tseo ga ba tlhoke visa go etela Aforika Borwa.
Divisa ga di rebolwe kwa matsenong a naga a Aforika Borwa, mme batlhankedi ba difofane ba tshwanetse go gatelela go bona divisa pele ba ka letlelela bapalami mo sefofaneng. Fa o goroga kwa ntle ga visa, batlhankedi ba bogorogelo ba patelesega go go pega sefofane se se boelang kwa nageng ya gaeno.
Go ya fela ka maikaelelo a leeto la gago, o ka dira kopo ya Visa ya Baeti gongwe Visa ya Kgabaganyo.
Bona tshedimosetso ka botlalo ka ga:
gongwe golagana le Lefapha la Merero ya Selegae.


text:
Tirisano e sa laolweng ke gore mang o nna kae e botlhokwa mo tshireletsong ya ditshwanelo tsa setho tse mosola mme di tlhakatlhakanye
Nnete ke gore, ga gona ope yo o itumelelang “ditshwanelo tsa setho tsa mafatshefatshe.” Mo matshelong a rona ka bongwe ka bongwe, ditshwanelo di fa o leng teng e bile ke tsa motho a le esi.
Ditshwanelo tsa Setho di iphitlhela dilo mo seeming se se tsietsang. Mo letlhakoreng le lengwe, se eleng mangmang, ke gore ditshwanelo tsa setho ke dilo tse di gololang tse maikaelelo a tsone eleng go itepatepanya le maatla a puso, go lemoga ka setho se tshwanang ka teng lefatshe ka bophara, le go sireletsa ditshwanelo tsa bao ba eleng gore ba ka nna ba seke ba boelwe ke sepe mo maatleng a a dikaganyeditsweng ka tshireletso, khumo le tlhotlheletso. Go ya ka molwela ditshwanelo go tswa Aforika Borwa yo o tsereng karolo mo patlisisong yame, ditshwanelo dika dirisiwa jaaka “selekalekanyi”go thusa ba ba “senang dithata” go “dira ditopo mo sechabeng tse eleng batho ba ba nang le dithata le dikhumo tse dintsi ga ba di dire.”
Ka fa letlhakoreng le lengwe, mananeo a re a dirisang go rulaganya le go diragatsa ditshwanelo tsa setho a tsentswe mo ditsamaisong tsa puso tsa semolao e bile ka dinako tse dingwe a a kgalwa gotwe a itebagantse fela le ngwao, le go supa dikai tsa lefatshe le le senang tekatekano le re tshelelang mo go lone.
Go sa nna le lefelo la boremelelo le gone go nale dikgwetlho tsa gone. Go nna moemanosi le go nna motho wa lepe lefatshe ke selo se se gololang e bile sesiame, se re dira gore re lemoge setho sa rona le go kgaphela go kgaoganngwa ka mafatshe kgakala. Mme fela mogopolo wa go “ tlola” go amanngwa le lefatshe lengwe go nna “moagedi wa lefatshe ka bophara” o setse o remeletse mo go nneng motho wa lefatshe lengwe le go reediwa mo lefatsheng leo. Fela jaaka dikwalo tsa ditshwanelo tsa setho tse di itseging, go sa remelela mo go lepe lefatshe kgotsa “go nna moditshabatshaba” go ka nna lentswe le le ngotlegileng la bao ba ba nang le dithata ba ba itseging. Ke nnete bangwe ba re lefatshe le “mebutlwa” ga le “bonolo”, ka dipharologano gareng ga mafelo a magolo a lefatshe tsedi sa bonaleng thata go nale tse di mo gareng ga ditoropo kgolo le metsana mo lefatsheng le le lengwe.
Kwa phelelong, tse di siameng ka lefatshe lotlhe le ditoro tsa batho tse di tshwanang e ka nna dilo tse di tsietsang go na le gore e bo ele dilo tse di lapolosang. Di ka boeletsa le go gatelela go sa nna teng ga tekatekanyo. Di ka itemogelwa ele kgobelelo ya megopolo le melawana e e itlhokomolosang boammaruri jwa mo gae le bokao jo bo tseneletseng jo bo mo kakanyong. Nnete ke gore, ga gona ope yo o ratang “ditshwanelo tsa setho tsa lefatshe lotlhe”. Mo matshelong a rona ka bongwe ka bongwe, ditshwanelo di mo lefatsheng la rona, e bile ke tsa motho ka bo esi. Eleanor Roosevelt’s words a re ditshwanelo tsa setho di “simolola […] mo mafelong a mannye, gaufi le kwa gae” le gore “fa e se ele gore ditshwanelo tse di nale bokao koo, di ka se nne le bokao gope gape.” Ke mo sephiring sa matshelo a rona—mafelo a ditirisano tsa rona tsa setho, ditirisano tsa rona tsa letsatsi le letsatsi le puso, le mo ditsamaisong le dipuisano tsa rona ka go tlotlana, gore re bomang le ngwao ya rona kwa ditshwanelo tsa setho di nang le bokao ka tsela e e utlwalang.
A mme ditiro tse eseng tsa puso di ka thatafatsa ka fa re akanyang le go dira ka teng ditshwanelo tsa setho le go nna batho ba lobopo lotlhe? Fa ele gore re lemoga gore bokao le seabe sa ditshwanelo tsa setho ke selo sa lefatshe le o mo go lone, go botlhokwa go lebelelela dilo molefatshe la gago ka tlotlo mo badiragatsing ba ditshwanelo tsa setho le go akanya sesha ka kgokagano ya go nna batho ba lobopo lotlhe.
Mo tirong yame, ke remeletse mo go bueleleng makgotla a eseng a puso (NGOs) mo karolong ya ditshwanelo tsa setho thatathata mo kgaolong ya Borwa jwa Aforika. Tiro yame e akanya gore ditlhopha tsa go nna jalo di nale dikitso eseng fela mo tiragatsong ya ditshwanelo tsa setho, selo se eleng karolo e tona ya tiro ya tsone, mme le go tsenya letsogo mo goring go akanngwa jang ka ditshwanelo tsa setho..
Mo nakong e e fetileng ke kwadile ka go “aga eseng go fokotsa” le go elatlhoko ka fa NGOs di buwang ka ditshwanelo tsa setho ka teng lefatshe ka bophara kgotsa mo kgaolong nngwe go ka thusang ka teng go fa puisano ka ditshwanelo tsa setho monyetla, go di amanya le dilo tse di leng ka fa molaong mo gae, le go supa gore di raya eng mo matshelong a batho. Go leba dilo jaana go ka re thusa go tswa mo dikakanyong tse di sa tlholeng di bereka tsa gore re selo sele sengwe kgatlhanong le siama ga ngwao, mme re bone gore kakanyo ya mo gae e bile ele ya ngwao e ka rotloetsa go nale go kgoreletsa tshireletso ya ditshwanelo tsa setho.
Re ka bolwa jang mo ditumelong tsa rona tse di tseneletseng ka gore ditshwanelo tsa setho di raya eng mme re rotloetsa kgaogano le temogo e e sa kganelweng ke dikgaogano tsa merafe? Ditshwanelo tsa setho di laolwa ke tirisano. Moono wa Borwa jwa Aforika wa botho/ubuntu, o balwela ditshwanelo tsa setho bangwe ba tlhaloganyang ele tlhaloso ya ditshwanelo tsa setho, gantsi e tlhalosiwang ka leele la“motho ke motho ka batho” (Setswana) le le ka ranolwang jaanas“a person is a person through other people.” Ke mogopolo le tiragatso ya go dira, go sekaseka le go amogela setho sa rona re dirisa ka fa re amanang ka teng le batho ba bangwe. Go nna motho wa lobopo lotlhe go remeletswe mo tirisanong ya motho le ba bangwe ke selo se se maatla ka ntlha ya gore setho seo seabo se agiwa go simolola sele selo se sennye e bile se simololwa ka motho a le mongwe.
Tirisano ya go nna jalo e ka emisa ditsiabadimo tse di iphitlhileng ka tumelo ya Seyuroba-seAmerika ya lobopo lotlhe le go senola fa ditshwanelo tsa setho di tlholega mo ngwaong jaaka Ibhawoh le ba bangwe ba tlhalosa. Go lemoga dipharologano mo go tlholegeng ga ditshanelo tsa setho go akaretsa go lemogwa ga badiragatsi jaaka badiri le badiragatsi ba ditlwaelo tsa ditshwanelo tsa setho, eseng jaaka batho fela ba ba amogelang megopolo ya “lefatshelotlhe” e e gasagasamaneng. Temogo e e ka nna karolo e e botlhokwa ya go bopa dichaba go sa lebelelwe melolwane le go nosetsa kakanyo ya “re akaretsana” jaaka Shenker-Osorio a tlhalosa.
Makgotla a mo gae a eseng a puso gantsi a sala dikgatlhego le ditlhokego tse latlheletsweng morago. Mo tirong yame ke dirisana le NGOs tse di dirang mo dikarolong tsa HIV, ditshwanelo tsa LGBTI, le ba ba gwebang ka tlhakanelo dikobo. Ke bonye ka fa ditlhopha di kopanyang le go buelela batho ba ba nang le maitemogelo a a tshwanang a botshelo ba gantsi ba seyong kgotsa ba tlodisiwa matlho fa go tla mererong ya lefatshe. Go seegelwa kwa tlhoko mo mererong ya lefatshe go ka namolwa ke go nna le kgokagano le lefatshe ka bophara—eseng fela le makgotlana a UN kgotsa a puso kwa eleng gore dikgatlhego tsa one di ka tswelela ka go sa tsewa tsia mme eleng ka ditlhopha tse dingwe tse di emetseng batho ba setshwano sa tsone.
Ditirisano tse di seng ka fa molaong di ka nna magareng ga mekgatlo ya selegae e e buelelang bao ba ba senkeng ba reediwa mo mererong ya Sechaba jaaka Black Lives Matter kwa US (le gongwe le gongwe), la Canada la Idle No More, la South Africa la #FeesMustFall, le megwanto ya basadi ya lefatshe ka bophara. Ditirisano tse di thusa go diragatsa thotloetso, neelano ya kitso le popagano e e mosola. Kwa eleng gore go tsaya karolo go dirwa ka tekatekanyo, ditirisano tsa go nna jalo di ka thusa mo go diragatseng go lemogwa ke mongwe le mongwe mo go sa ikaegeng ka gore o mo lefelong lefe le go sutisa dikakanyo tse di tlang ka pusotsa mafatshefatshe.
Dikakanyo tse dikgonagalo eseng dilo tsa boammaaruri e bile ga se gore ga di na dibelebejane. Go lemoga dipharologano, ditlholego le boitsaanape mo ditshwanelong tsa setho go thatafatsa gore go dumalanwe ka tsone. Go tlhoka tirisano, puisano le therisanyo e e tseneletseng. Dilo tse tsotlhe di ganelela ka fa sepolotiking fela jaaka dikarolwana tsa tsone—diteme, lefelo, boalo jwa maranyane, lenaneo la tsone. Go lemoga ditshwanelo tsa setho ka se di leng sone, jaaka Goodhart a tlhalosa, gore tiro ya ditshwanelo tsa setho ga se go kgotsofatsa ope. Dikgoeletso tsa “re kopanetse se” ga di a tshwanela go fitlha nnete ya sa lekalekaneng.
Le fa ele bone ba lwela ditshwanelo tsa setho ga ba “tshelele mo lefelong le go senang sepolotiki le eleng gore batho ba tsewa ka tekatekano.” Makgotla a NGOs ga se gore one a motlhofo go feta makgotla a mangwe. Makgotla a ditshwanelo tsa setho a eseng a puso-NGOs, a kgona go sa dira dilo ka tekatekanyo, a supa dipharologano tsa ditlamelo, go sa tsamaisiwa sentle, dikgatelelo tsa sepolotiki, le go kemedi e e sa lekanang. Mo godimo ga se, mafelo a ka se nne gore a ko kae, mme dikemedi le go tlhaloganya “mo gae”gone go tswelela go ntse jalo.
Aa mme tirisano ya gore ga o wa lefatshe lepe e ka tshegetsa ditshwanelo tsa batho le go emisa ila batho ba merafe e mengwe? Ee. Mme fela, e tsile go nna bonya, e tobekane, e tlhakatlhakanya le go sa tlhomamisega. E tla lopa go le gontsi mo go rona le go re tlhoka gore re amogele ditlaletso le go laleletsa ba bangwe kwa “mafelong a manye gaufi le kwa gae” kwa ditshwanelo tsa setho di leng mosola teng.
Kristi Heather Kenyon ke porofesori yo o fa gare wa dithuto tsa Ditshwanelo tsa Setho kwa Yunibesiting ya Winnipeg mo sekolong sa Global College. Tiro ya gagwe e rotloeditswe ke gore a bo a kile a bereka mo dikarolong tsa ditshwanelo tsa setho le tlhabololo ya bone mo kgaolong ya Borwa jwa Aforika le Borwa Botlhaba jwa Asia.


text:
BOLWETSI JWA KHUPELO
BOLWETSI JWA KHUPELO KE ENG?
Bolwetsi jwa khupelo bonna teng fa ditshika le mesifa e e isang phefo kwa mafatlheng e ka ruruga kgotsa dinama tsa gagamala. Mowa o tloka go goroga kwa mafatlheng le mo mading ka selekano se se siameng.
DIKAI TSA BOLWETSI JWA KHUPELO
Fa mowa o sa goroge sentle kwa mafatlheng ,o ka itshupa ka:
-
Go gotlhola,bogolo jang sehuba se se feferegang
-
Go hupela kgatsa go tlalalana mo mafatlheng
-
Setlhabi mo mafatlheng
-
Go sa kgone go robala ka ntlha ya go tlalalana mo mafatlheng le go gotlhola
-
Modumo o o molotsana fa motho a hema.
KE MABAKA A MAFENG A A BAKANG BOLWETSI JWA KHUPELO?
-
Go hema phefo e e nang lelerole gotsa dilabe tse di tshwanang le maboa, mafofa jalo jalo
-
Go hema mosi kgotsa phefo e e maswe
-
Fa motho a nwa melemo mengwe e e alafang malwetse a mangwe
-
Mesi kgotsa mewa e e kgotlhelesegileng mo madirelong a a farologaneng
-
Malwetsi a mafatlha jaaka mhikela
-
Itshidilo mmele
-
Kgatelelo
-
Go hema mowa o tsididi , o omile gagolo kgotsa go le dipula
THIBELO YA BOLWETSI JWA KHUPELO
-
Ikgatholose dintho tse di bakang bolwetsi jwa khupelo
-
Fokotsa dijo tse di nang le maši
-
Botsa ngaka ka dijo tse di bakang bolwetsi jwa khupelo: jaaka mae, soya, korong le tlhapi
-
Enwa melemo ya di probiotics
-
Enwa melemo ya di vitamins, thata thata vitamin C, D le E.
-
Enwa melemo e e nago le mafura a tlhapi ,jaaka omega 3
-
Dirisa metse a tlatswang dinko jaaka saline spray.
-
Botsa ngaka ka mekgwa ya go hema
-
Botsa ngaka ka mekento


text:
BASHA BA BOTSA JAANA
Nka Lebana Jang le go Tlhobaela?
Ke eng se se go tlhobaetsang?
A diele tse di latelang di tlhalosa ka fa o tleng o ikutlwe ka teng?
“Ke nna ke ipotsa gore: ‘Ke tla dirang fa . . . ?’ ‘Ke tla dirang fa re ka tlhagelwa ke kotsi ka koloi?’ ‘Ke tla dirang fa re ka wa ka sefofane?’ Ke tshwenyega ka dilo tse motho yo o botlhale a ka se tshwenyegeng ka tsone.”—Charles.
“Ke nna ke tlhobaela ka dinako tsotlhe, jaaka e kete ke peba e e dikologang mo leotwaneng e sa ye gope. Ke ntsha ga tshwene fa ke bereka mme ga ke bone se ke se berekelang!”—Anna.
“Fa batho ba nthaya ba re ke lesego go bo ke sa ntse ke tsena sekolo, ke bua jaana mo pelong, ‘Fa ba ka bo ba itse gore sekolo se lapisa jang!’”—Daniel.
“Ke nna fela ke gateletswe. Ke nna ke tshwenyegile ke se se tla diregang kgotsa ka se ke tshwanetseng go se dira.”—Laura.
Boammaaruri: Re tshela mo dinakong tse Baebele e reng ke “dinako tsa mathata tse go leng boima go lebana le tsone.” (2 Timotheo 3:1) Seo se dira gore basha ba tlhobaele fela jaaka bagolo.
A go na le go tlhobaela go go siameng?
Karabo ke ee. Tota e bile, Baebele ya re batho ba tshwanetse go tlhobaela ka go itumedisa batho ba ba ba ratang.—1 Bakorintha 7:32-34; 2 Bakorintha 11:28.
Gape go tlhobaela go ka re tlhotlheletsa go dira sengwe. Ka sekai, a re re o tla bo o kwala tlhatlhobo kwa sekolong beke e e tlang. Go tlhobaela go ka dira gore o patelesege go bala mo bekeng eno, mme seo se ka go thusa gore o falole tlhatlhobo eo!
Gape go tlhobaela ka selekanyo se se rileng go ka go tlhagisa fa go na le kotsi. Serena yo o mo dingwageng tsa bolesome a re: “Motho a ka tlhobaela ka gonne a itse gore o dira sengwe se se phoso le gore o tshwanetse go dira se se siameng gore segakolodi sa gagwe se nne phepa.”—Bapisa Jakobe 5:14.
Boammaaruri: Go tlhobaela go ka go thusa, fa fela go go tlhotlheletsa go dira se se siameng.
Mme jaanong go tweng fa go tlhobaela go dira gore o akanye ka tsela e e phoso?
Sekai: Richard wa dingwaga tse 19 a re: “Ke tlhobaela thata fa ke akanya ka dilo tse di ka bakiwang ke go ngomoga pelo. Ke nna ke akanya ka kgang eo gangwe le gape go fitlha ke tlhobaela thata.”
Baebele ya re “pelo e e ritibetseng ke botshelo jwa setshedi sa senama.” (Diane 14:30) Ka fa letlhakoreng le lengwe go tlhobaela go ka dira gore motho a opiwe ke tlhogo, a tsewe ke sedidi, a segwe ke mala le gore pelo ya gagwe e iteye thata.
O tshwanetse go dirang fa go tlhobaela go sa go thuse ka sepe?
Se o ka se dirang
Ipotse gore a o tshwanetse go tlhobaela. “Go akanya ka maikarabelo a gago ga go tshwane le go tlhobaela thata. Go tlhobaela go dira gore o nne le tiro mme tiro eo e ka se go thuse ka sepe.”—Katherine.
Baebele ya re: “Ke mang wa lona yo ka go tlhobaela a ka oketsang lobaka lwa botshelo jwa gagwe ka kubita e le nngwe?”—Mathaio 6:27.
Seno se rayang? Fa go tlhobaela go sa go thuse go rarabolola mathata, go tla go okeletsa mathata kgotsa e tla nna bone bothata.
O se ka wa tlhobaela ka dilo tsa kamoso. “Akanya pele. A se o tlhobaelang ka sone se tla go solegela molemo letsatsi le le latelang, kgwedi e e tlang, ngwaga o tlang kgotsa morago ga dingwaga tse tlhano?”—Anthony.
Baebele ya re: “Jalo, lo se ka le ka motlha lwa tlhobaela kaga letsatsi le le latelang, gonne letsatsi le le latelang le tla nna le ditlhobaelo tsa lone. Letsatsi lengwe le lengwe le lekanwe ke bosula jwa lone.”—Mathaio 6:34.
Seno se rayang? Ga go thuse go tlhobaela ka dilo tsa letsatsi le le latelang—tse dingwe tsa tsone di ka se diregeng.
Ithute go amogela dilo tse o sa kgoneng go di fetola. “Dira se o ka se kgonang go ipaakanyetsa mathata a a ka tlhagang mme o amogele gore go na le maemo a o ka se kgoneng go a fetola.”—Robert.
Baebele ya re: “Ba ba bofefo ga ba fenye lobelo, . . . le fa e le ba ba nang le kitso ga ba na kamogelo; ka gonne botlhe ba diragalelwa ke motlha le tiragalo e e sa bonelwang pele.”—Moreri 9:11.
Seno se rayang? Ka dinako dingwe o ka se kgone go rarabolola mathata a gago mme o ka fetola tsela e o a lebang ka yone.
Sekaseka mathata a gago. “Ke lemogile gore ke tlhoka go tlhaloganya mathata a me sentle mme ke tlogele go itshwenya thata ka dintlha tse dinnye tsa mathata ao. Ke tshwanetse go dirisa maatla ame mo dilong tse di botlhokwa thata.”—Alexis.
Baebele ya re: ‘Tlhomamisa dilo tse di botlhokwa thata.’—Bafilipi 1:10.
Seno se rayang? Batho ba ba tlhaloganyang mathata a bone sentle ga se gantsi ba fekeediwang ke go tlhobaela.
Bulela mongwe mafatlha. “Fa ke ne ke le dingwaga di le 11, ke ne ke tlhola ke ya lapeng ke tswa sekolong ke tlhobaela ka letsatsi le le latelang. Mama le papa ba ne ba ntheetsa fa ke ba bulela mafatlha. Ke ne ke itumelela go bua le bone. Ke ne ke ba tshepa e bile ke kgona go bua le bone ke phuthologile. Seo se ne se nthusa go lebana le letsatsi le le latelang.”—Marilyn.
Baebele ya re: “Go tshwenyega ka tlhobaelo mo pelong ya motho ke gone go tla e obang, mme lefoko le le molemo le a e ipedisa.”—Diane 12:25.
Seno se rayang? Motsadi kgotsa tsala e ka go naya dikakantsho tsa gore o ka fokotsa go tlhobaela jang.
Rapela. “Go rapelela kwa godimo e bile ke kgona go utlwa lentswe la me go a nthusa. Go nthusa gore ke kgone go bua ka se se ntlhobaetsang go na le go akanya thata ka sone. Gape go nthusa go lemoga gore Jehofa o mogolo go feta selo se ke tlhobaelang ka sone.”—Laura.
Baebele ya re: ‘Latlhelang tlhobaelo yotlhe ya lona mo [Modimong], ka gonne o a lo kgathalela.’—1 Petere 5:7.
Seno se rayang? Thapelo ga se tsela ya go itharabololela mathata a rona. Ke go nna le puisano le Jehofa Modimo yo o re solofetsang jaana: “O se ka wa leba kwa le kwa, gonne ke Modimo wa gago. Ke tla go thatafatsa. Ke tla go thusa tota.”—Isaia 41:10.


text:
*Sereto sa Batlhaping*
Ke Batlhaping ba ga Madi kgatsele ma tlhapa ka lobese,
Ba tsaya tlhowa ba iphorola ka yone,
Borra dikhunwana boo loshori lekima,
Ba e reng ba bua bo ba di iketleetse fela ba tshaba go itsa motse wa Batlhaping go halala.
Batheta-ntweng ba theta ba se na go bolaya
Ba re nare ya ga mmaSekgameketso tau e ne ya tsena,
Ya tsena mo Taung e tsamaya e sekame mohama !
Magosi a porometsa kodu ntwa ya runya,
Tshetla ya dikgwa ya tshara motho ya mo ja modiepa ,
Ya tsena ka mala a motho metsing ,
Banna ba fela ga sala go ja basadi ba Batlhaping,
Mosadi a bonwa a tlhamuketse ka bete sa tau ,
Ntlheng ya Borwa monna a bonwa a hunne thedi!
*Agee! Batlhaping ! Agee!*


text:
SETLHOGO SA KA FA NTLE | DITSELA TSA GO ITUMELELA GO BALA BAEBELE
Lebaka la go Bala Baebele
“Ke ne ke akanya gore go thata go tlhaloganya Baebele.”—Jovy
“Ke ne ke akanya gore e a lapisa.”—Queennie
“Fa ke bona tsela e Baebele e leng kima ka yone, ke ne ka felelwa ke keletso ya go e bala.”—Ezekiel
A o kile wa akanyetsa go bala Baebele mme o bo o itlhoboga ka gonne o ikutlwa jaaka batho ba ba fa godimo? Batho ba le bantsi ba fitlhela go kgoba marapo go bala Baebele. Mme o tla dira eng fa o lemoga gore Baebele e ka go thusa go itumela le go kgotsofala mo botshelong? O tla dira eng fa o lemoga gore go na le mekgwa mengwe e o ka e dirisang gore o itumelele go e bala? A o ka rata go bona se o ka ithuta sone mo Baebeleng?
Ela tlhoko se se buiwang ke batho ba ba ileng ba itumela fa ba simolola go bala Baebele.
Ezekiel yo o mo dingwageng tsa bo20 a re: “Kwa tshimologong, ke ne ke tshwana le motho yo o kgweetsang koloi a sa itse gore o ya kae. Mme go bala Baebele go dirile gore ke itumelele botshelo. E na le kgakololo e nka e dirisang letsatsi le letsatsi.”
Frieda yo le ene a leng mo dingwageng tsa bo20 a re: “Ke ne ke le motho yo o tlhogoethata. Mme go bala Baebele go nthusitse gore ke nne boikgapo. Seno se dirile gore ke nne botsalano mme gone jaanong ke na le ditsala tse dintsi.”
Mosadi mongwe yo o mo dingwageng tsa bo50 e bong Eunice a re: “Baebele e nthusa go tokafatsa botho jwa me le go fetola mekgwa e e sa siamang e ke nang le yone.”
Batho bano le ba bangwe ba le dimilione ba lemogile gore go bala Baebele go ka thusa motho gore a itumelele botshelo. (Isaia 48:17, 18) Gape Baebele e ka go thusa (1) go dira ditshwetso tse di siameng, (2) go nna le ditsala, (3) go lebana le ditlhobaelo, mme sa botlhokwa le go feta (4) go ithuta boammaaruri ka Modimo. Kgakololo e e mo Baebeleng e tswa kwa Modimong, ka jalo, o tla atlega fa o e dirisa mo botshelong. Modimo ga a kitla a go naya kgakololo e e sa siamang.
Selo sa botlhokwa ke go simolola go e bala. Ka jalo, ke dikgato dife tse di ka go thusang gore o simolole go bala Baebele le go itumelela go dira jalo?