text:
Buk bilong
Nehemia
Tok i go pas
Pastaim buk bilong Nehemia i bin i stap olsem wanpela hap bilong buk bilong Esra. Olsem na dispela buk tu i skruim stori bilong ol samting i bin kamap long buk 2 Stori. Buk bilong Nehemia i gat tripela hap bilong en.
1) King bilong Persia i makim Nehemia bilong bosim ol Juda, na Nehemia i go long Jerusalem na em i kirapim ol Juda long wokim gen banis bilong taun Jerusalem. Na em i helpim ol long stretim ol wok bilong lotu na sindaun bilong ol (sapta 1-7).
2) Esra i ritim ol lo bilong God na ol manmeri i autim sin bilong ol (sapta 8 na 9).
3) Ol arapela stori bilong ol samting Nehemia i bin mekim long taim em i bosim Jerusalem (sapta 10-13).
Planti hap bilong dispela buk i stori long pasin bilong Nehemia yet. Em i man bilong aninit long Bikpela na bilong prea oltaim long em.
Nehemia i wokim gen banis bilong Jerusalem
Sapta 1
(Sapta 1-7)
Nehemia i bel hevi long Jerusalem i bagarap pinis
1 Dispela stori Nehemia, pikinini man bilong Hakalia, i raitim.
Long namba 20 yia bilong Artaserksis i stap king na long mun Kislev,*
mi Nehemia, mi stap long Susa, namba wan taun bilong gavman. 2
Long dispela taim Hanani, wanpela brata bilong mi, wantaim wanpela lain man, ol i lusim Juda na i kam kamap long taun Susa. Mi bungim ol na mi askim ol olsem, “Mi laik save long ol lain Juda i bin lusim Babilon, dispela ples bilong kalabus, na i go bek pinis long Jerusalem. Ol i stap gut, o nogat? Na taun Jerusalem tu i stap gut, o nogat?” 3
Orait ol i bekim tok olsem, “Nogat. Ol dispela lain manmeri i gat bikpela hevi. Na ol lain haiden i stap klostu long Jerusalem, ol i wok long rabisim ol. Na banis bilong Jerusalem i bagarap i stap olsem yet. Na ol dua bilong banis bipo paia i kukim, ol tu i stap olsem tasol, na ol Jerusalem i no bin ting long wokim gen.”
4
Mi harim dispela tok, orait mi sindaun na mi krai planti. Na mi bel hevi i stap na long sampela de mi tambu long kaikai na mi beten long God. 5
Mi beten olsem, “God, Bikpela, yu strongpela bos bilong heven, na mipela Israel i save aninit long yu. Yu bin mekim wanpela kontrak wantaim mipela, na sapos mipela i laikim yu tru na bihainim gut tok bilong yu, orait yu no save lusim dispela kontrak na yu save laikim mipela tumas. 6
Bikpela, long san na long nait mi save askim yu long helpim ol Israel, dispela ol wokman na wokmeri bilong yu. Olsem na mi laik bai yu putim gut yau long dispela prea bilong mi. Mi tokaut tru olsem, mi wantaim ol tumbuna bilong mi, mipela i mekim sin pinis. Na i no mipela tasol. Nogat. Olgeta manmeri bilong Israel i bin mekim sin. 7
Mipela
i bin mekim pasin nogut long ai bilong yu na mipela i no bin bihainim tok bilong yu. Bipo yu bin givim mipela ol lo bilong yu long han bilong wokman bilong yu, Moses, tasol mipela i no bin bihainim ol dispela lo. 8
Tasol
yu no ken lusim tingting long dispela tok yu bin givim long Moses olsem, ‘Sapos yupela manmeri bilong Israel i givim baksait long mi, orait bai mi rausim yupela na bai yupela i go i stap nabaut long ol arapela kantri. 9
Tasol
sapos yupela i tanim bel long taim yupela i stap long ol dispela kantri, na yupela i kam bek long mi na bihainim tok bilong mi, orait bai mi bringim yupela i kam bek long dispela wanpela ples mi bin makim bilong yupela i lotuim mi long en. Maski sapos yupela i stap long olgeta kantri i stap longwe tru, mi bai kisim yupela long ol dispela kantri na bringim yupela i kam.’ Bikpela, mipela i kam bek pinis long yu, olsem na mi askim yu long bihainim dispela promis na helpim mipela nau.
10 “Bikpela, mipela Israel i olsem wokman na wokmeri bilong yu. Na mipela i manmeri bilong yu yet. Long bikpela strong bilong yu, yu bin kisim bek mipela long han bilong ol birua, na mipela i no lus. 11 Olsem na mipela olgeta Israel i save amamas long yu na litimapim nem bilong yu. Na nau mi laik bai yu harim prea bilong olgeta Israel. Na tu mi laik bai yu harim dispela prea nau mi mekim. Na taim mi go lukim king, orait yu ken mekim king i sori long mi na em i ken helpim mi.” Mi mekim dispela prea long taim mi stap wokman bilong king. Wok bilong mi em bilong lukautim wain bilong king na bilong bringim i kam bai king i ken dring.


c: text/html

text:
Buk bilong
Baruk
Tok i go pas
Buk Baruk i gat 4-pela sotpela hap tok long en. Ol i ting, dispela man Baruk i bin raitim dispela ol hap tok em i kuskus bilong profet Jeremaia (lukim Jeremaia 32.12
na 36.4
). I luk olsem ol i bin raitim sampela hap tok long tok Hibru pastaim, na bihain ol i bin tanim long tok Grik na putim wantaim long wanpela buk.
Tingting bilong buk Baruk em long soim mining bilong ol samting i bin kamap long ol Juda long taim ol i bin i go i stap kalabus long kantri Babilon. Em i soim ol Juda long as bilong bikpela hevi i bin painim ol taim ol i stap kalabus. Na em i helpim ol long tingim ol tok promis i kam long God, long God bai i givim bel isi long Jerusalem. Long dispela pasin dispela buk i ken strongim bel bilong ol.
Baruk i raitim buk long Babilon
Sapta 1
(Sapta 1.1-14)
Tok i go pas
1
Dispela
buk em Baruk i raitim. Baruk em i pikinini bilong Neraia na tumbuna pikinini bilong Masea. Na em i bilong lain bilong Sedekaia na Hasadia na Hilkia. 2
Em
i raitim dispela buk long Babilon long namba 7 de bilong mun,*
long namba 5 yia bihain long taim ol Babilon i bagarapim na kukim taun Jerusalem. 3-4
Baruk i
ritim dispela buk long ai bilong Jehoiakin, em pikinini bilong King Jehoiakim bilong Juda. Na em i ritim tu long ai bilong olgeta manmeri i stap long Babilon klostu long wara Sut. Olgeta manmeri i kam na harim Baruk i ritim dispela buk, em ol man i gat nem na ol pikinini bilong lain bilong king na ol bikman. Yes, olgeta manmeri i gat namba na olgeta manmeri nating, olgeta ol i kam na harim.
5 Taim Baruk i ritim dispela buk, olgeta manmeri i wok long krai na ol i tambu long kaikai na ol i prea long Bikpela. 6 Na bihain wanpela wanpela i givim mani ol inap long givim 7 na ol i salim dispela mani i go long Jerusalem long hetpris Jehoiakim. Jehoiakim em i pikinini bilong Hilkia na tumbuna pikinini bilong Salum. Dispela mani i go tu long ol arapela pris na long olgeta manmeri i stap wantaim Jehoiakim long Jerusalem.
8
Long namba 10 de bilong mun Sivan,†
Baruk i kisim bek ol kap samting bilong haus bilong God, em bipo ol Babilon i bin stilim long tempel, na em i salim ol i go bek long distrik Juda. Sedekaia, pikinini bilong King Josaia bilong Juda, i bin tok na ol man i bin wokim ol dispela kap silva. 9
Ol i bin wokim ol dispela kap bihain long taim King Nebukatnesar bilong Babilon i bin kisim King Jehoiakin long Jerusalem wantaim ol ofisa bilong gavman na ol bikman na ol manmeri nating na ol arapela lain em i bin kalabusim, na em i bin salim ol i go i stap long Babilon.
Ol manmeri i salim pas i go long Jerusalem
10 Ol manmeri i raitim pas na ol i tok olsem, “Mipela i salim dispela mani bai yupela i ken baim ol animal bilong mekim ofa bilong paia i kukim olgeta, na bilong baim ol presen bilong ofa bilong rausim sin, na bilong baim paura bilong kamapim smok i gat gutpela smel, na bilong baim ol kaikai bilong mekim ofa bilong kukim wit. Yupela i mas putim ol dispela samting antap long alta na ofaim long Bikpela, em God bilong yumi. 11 Na yupela i mas prea na askim God long helpim King Nebukatnesar bilong Babilon na pikinini bilong em Belsasar, bai tupela i ken i stap longpela taim moa. 12 Olsem bai Bikpela i ken strongim mipela na stiaim wokabaut bilong mipela na lukautim mipela. Nebukatnesar na pikinini bilong em Belsasar, tupela bai i was long mipela na mipela bai givim biknem long tupela inap mipela i dai. Na tupela bai i belgut long mipela. 13 Mipela i askim yupela tu, bai yupela i prea long Bikpela na askim em long helpim mipela, long wanem, mipela i bin mekim rong long em na em i kros yet long mipela. 14 Yupela i mas ritim dispela buk mipela i salim i kam long yupela nau, na yupela i mas autim ol sin bilong yupela long tempel, long taim yupela i bung wantaim long bikpela de bilong lotu na long ol arapela de holi.”
Ol manmeri i stap kalabus na ol i prea bilong autim sin bilong ol
(Sapta 1.15—3.8)
Prea bilong autim sin
15
Dispela pas i tok moa olsem, “Yupela i mas prea olsem, ‘God em i Bikpela bilong yumi. Em i stret olgeta. Tasol nau yumi sem moa yet long ai bilong en. Yumi olgeta manmeri bilong Judia na ol manmeri bilong Jerusalem, 16
yumi ol king na ol bikman na ol pris na ol profet na ol tumbuna bilong yumi, yes, yumi olgeta i mas sem nogut tru. 17
Long wanem, yumi bin mekim rong 18
na yumi bin sakim tok bilong Bikpela. Yumi no bin harim tok bilong em, na yumi no bin bihainim ol lo bilong em. 19
Long bipo yet na i kam inap long nau yumi save les long Bikpela na yumi save givim baksait long em. Dispela pasin i bin stat long taim God, Bikpela bilong yumi, i bin kisim ol tumbuna bilong yumi long Isip na bringim ol i kam. 20
Yes,
bipo tru God i bin kisim ol tumbuna bilong yumi long kantri Isip na bringim ol i kam na em i givim long yumi wanpela kantri ol gutpela kaikai na susu na hani i pulap long en. Long dispela taim Bikpela bilong yumi i bin mekim strongpela tok long maus bilong Moses, wokman bilong em, long em bai i bagarapim yumi sapos yumi no stap tru aninit long en. Na nau yumi karim yet ol dispela hevi i kamap long dispela kros bilong Bikpela. 21
God, Bikpela bilong yumi, i bin salim ol profet i kam bilong autim tok bilong em long yumi, tasol yumi bin bikhet na yumi sakim tok. Yumi wan wan i bihainim laik bilong yumi yet na i wokabaut long rot nogut. Na yumi bin lotu long ol giaman god na yumi bin mekim ol pasin nogut long ai bilong God, Bikpela bilong yumi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Buk bilong Profet
Maika
Tok i go pas
Profet Maika i bin autim tok bilong em long wankain taim olsem profet Aisaia. Tasol Aisaia em i man bilong Jerusalem, na em i bin autim tok long ol bikman. Profet Maika em i kam long wanpela liklik taun bilong Juda. Em i tokim ol manmeri olsem, God bai i mekim save long ol, long wanem, ol i bin givim baksait long God na ol i lusim pinis ol stretpela pasin.
Namel long ol tok profet bilong Maika i gat ol gutpela promis tu i stap. Em i bin tok, bihain God bai i mekim gut tru long ol manmeri bilong en. Em bai i makim wanpela man bilong lain bilong Devit bilong bosim ol long gutpela pasin tru.
Wanpela hap tok bilong Maika i olsem as tok bilong planti tok ol arapela profet tu i bin autim. Dispela tok i olsem, “Bikpela i tokim yumi pinis long ol gutpela pasin, na em i laik bai yumi mekim pasin olsem tasol. Yumi mas bihainim stretpela pasin, na laikim tru ol arapela man, na daunim tingting bilong yumi yet na i stap wanbel wantaim God bilong yumi, na bihainim em wanpela tasol.” Dispela tok i stap long Maika 6.8.
God bai i mekim save long ol manmeri bilong en
Sapta 1
(Sapta 1-2)
1
Taim
Jotam na Ahas na Hesekia wan wan i stap king bilong Juda, Bikpela i givim dispela tok long Maika, em wanpela man bilong taun Moreset. Bikpela i tokim Maika long ol samting bai i kamap long taun Samaria na Jerusalem.
God bai i mekim save long Samaria na Jerusalem
2 Yupela olgeta lain manmeri, harim dispela tok. Yupela olgeta man i stap long graun, putim yau long tok bilong God. God, Bikpela em i kotim yupela. Yupela harim. Bikpela i stap long haus bilong en long heven na em i mekim dispela tok. 3 Bikpela i lusim gutpela ples bilong em yet na i laik i kam. Em bai i kam daun na wokabaut antap long kil bilong ol maunten. 4 Na bai ol maunten i kamap olsem wara aninit long lek bilong en, olsem kandel i lait na gris bilong en i save kamap wara. Bai ol dispela maunten i kapsait i go daun long ples stret olsem wara i save ran i kam daun long maunten.
5
Dispela olgeta samting bai i kamap, long wanem, ol Israel i bin mekim sin na sakim tok bilong God. Dispela bikhetpasin i stap long Israel, em i asua bilong husat? Bilong ol Samaria tasol. Na pasin bilong lotu long ol giaman god long Juda, em i asua bilong husat? Bilong ol Jerusalem tasol.* 6
Olsem na Bikpela i tok, “Bai mi bagarapim taun Samaria na em bai i kamap olsem hip pipia long ples klia. Na bai em i kamap ples bilong planim ol kru bilong diwai wain. Na bai mi brukim nabaut olgeta haus bilong en na ol pipia ston tasol bai i stap. Na bai mi kapsaitim ol dispela pipia ston i go long ples daun. 7
Na bai mi brukim nabaut olgeta piksa bilong giaman god na tromoi i go long paia. Olsem na ol dispela piksa bai i kamap hip pipia tasol. Ol Samaria i bin givim baksait long God na ol i lotu long ol dispela giaman god, olsem meri i lusim man bilong en na i pamuk nabaut. Olsem na sampela lain bai i kam daunim Samaria na kisim ol dispela samting ol Samaria i bin kisim long pasin nogut bilong ol, na bai ol i karim ol dispela samting i go long narapela kantri na givim long ol giaman god bilong ol.”
8 Orait Maika i tok olsem, “Dispela ol samting bai i kamap, olsem na mi mas bel sori na krai. Na bai mi no ken putim su na mi mas pasim laplap nogut tasol. Bai mi krai sori olsem dok i krai, na bai mi bel sori na singaut nogut olsem muruk. 9 Long wanem, ol sua bilong Samaria i no inap i drai. Na klostu bai ol Juda tu i kisim wankain sua. Na Jerusalem, em ples bilong ol manmeri bilong mi, liklik taim tasol na bai em tu i bagarap.”
Ol birua i kam klostu long Jerusalem
10
Yupela i no ken tokim ol manmeri bilong taun Get, em ol birua bilong yumi, long God i bagarapim yumi. Yupela i no ken larim ol i lukim yupela i krai. Yupela manmeri bilong Bet Leafra,†
yupela i mas bel hevi tru na krai na putim das bilong graun long skin bilong yupela. 11
Yupela manmeri bilong ples Safir, yupela i mas sem tru na wokabaut as nating na i go long narapela kantri olsem ol kalabus. Ol manmeri bilong taun Sanan i pret nogut tru na ol i no inap lusim taun na i kam ausait. Sapos yupela i harim ol manmeri bilong ples Betesel i krai, yupela i ken save i no gat ples bilong hait i stap long dispela hap.‡ 12
Ol manmeri bilong taun Marot i bel hevi na i wetim ol man i kam helpim ol, long wanem, klostu Bikpela bai i bagarapim Jerusalem. 13
Yupela ol manmeri bilong taun Lakis, yupela kisim ol karis na pasim long hos i save tumas long ran, na ranawe i go. Long wanem, yupela i bin bihainim pasin nogut bilong ol Israel, na yupela i pulim ol Jerusalem long mekim ol wankain sin. 14
Yupela Juda, yupela i mas sori long taun Moreset Get, long wanem, ol arapela lain bai i kisim dispela taun na bai em i no moa bilong yupela. Na bai ol manmeri bilong taun Aksip i no inap helpim ol king bilong Israel.
15 Yupela manmeri bilong taun Maresa, bai Bikpela i givim yupela long han bilong ol birua na bai ol i kisim taun bilong yupela. Na bai ol lida bilong Israel i go hait long hul bilong ston long taun Adulam. 16 Ol dispela birua bai i kisim ol pikinini yupela i laikim tumas na karim i go. Olsem na yupela i mas krai sori long ol pikinini, na rausim olgeta gras bilong het na kamap het kela.


text:
Sapta 8
Krais i rausim sin na i givim Holi Spirit long yumi
1
Olsem
na yumi manmeri i pas wantaim Krais Jisas, lo i no inap kotim yumi moa. 2
Long
wanem, yupela wan wan i bilong Krais Jisas nau, na lo bilong Holi Spirit i save givim laip long yumi, em i mekim yupela i kamap fri, na dispela lo bilong sin na dai em i no bosim yupela moa. 3
Lo
i no inap long rausim sin bilong yumi, long wanem, olpela bel bilong yumi i no gat strong bilong bihainim lo. Tasol dispela samting lo i no inap mekim, em God yet i mekim. God i salim Pikinini bilong em yet i kam na em i kamap man olsem yumi man bilong mekim sin. Em i kam bilong rausim sin bilong yumi, na long bodi bilong em yet, God i kotim sin na pinisim strong bilong sin. 4
God
i mekim olsem bai stretpela pasin bilong lo i ken kamap long laip bilong yumi, long wanem, nau yumi no save wokabaut long pasin bilong olpela bel. Nogat. Yumi save wokabaut long pasin bilong Holi Spirit.
5
Ol
man i save wokabaut long pasin bilong olpela bel, tingting bilong ol i save bihainim laik bilong olpela bel tasol. Tasol ol man i save wokabaut long pasin bilong Holi Spirit, tingting bilong ol i save bihainim laik bilong Holi Spirit. 6
Sapos
tingting bilong man i bihainim laik bilong olpela bel tasol, orait dispela man bai i dai. Tasol sapos tingting bilong man i bihainim laik bilong Holi Spirit, orait dispela man bai i kisim laip na i stap bel isi. 7
Sapos
tingting bilong man i bihainim laik bilong olpela bel, dispela man i save birua long God, long wanem, em i no save stap aninit long lo bilong God. Em i no inap tru long bihainim lo bilong God. 8
Ol man i wokabaut long pasin bilong olpela bel, dispela ol man i no inap long mekim pasin God i laikim.
9
Tasol
yupela i no wokabaut moa long pasin bilong olpela bel. Nogat. Sapos i tru Spirit bilong God i stap long yupela, orait nau yupela i save wokabaut long pasin bilong Holi Spirit. Na man i no gat Spirit bilong Krais, em i no man bilong Krais. 10
Sin
i kilim bodi bilong yupela i dai pinis. Tasol sapos Krais i stap insait long yupela, orait yupela i kamap stretpela man pinis, na spirit bilong yupela i stap laip. 11
God
i bin kirapim bek Jisas Krais long matmat. Na sapos Spirit bilong God i stap insait long yupela, orait long wok bilong Spirit God bai i givim laip long bodi bilong yupela tu, em dispela bodi bilong i dai.
Holi Spirit i mekim yumi i kamap pikinini bilong God
12
Olsem na ol brata, yumi gat wok long wokabaut long wanpela kain pasin, na mi no tok long pasin bilong olpela bel, bai yumi wokabaut long pasin bilong en. Nogat tru. 13
Sapos
yupela i wokabaut long pasin bilong olpela bel, bai yupela i dai. Tasol sapos long strong bilong Holi Spirit yupela i kilim i dai ol pasin nogut bilong bodi, orait yupela bai i stap laip. 14
Olgeta
manmeri i larim Spirit bilong God i stiaim wokabaut bilong ol, dispela ol manmeri i stap pikinini bilong God. 15
Dispela
Spirit God i bin givim long yupela i no save mekim yupela i kamap olsem ol wokboi nating, bai yupela i pret gen. Nogat tru. Spirit bilong God i save mekim yupela i kamap pikinini bilong God. Na long strong bilong Holi Spirit yumi save singaut long God olsem, “Aba, Papa.”* 16
Holi
Spirit yet i save helpim spirit bilong yumi na yumi save tokaut ples klia olsem yumi stap pikinini bilong God. 17
Orait
yumi stap pikinini bilong God, na bihain bai yumi kisim ol gutpela samting God Papa i bin promis long givim yumi, em ol samting Krais, brata bilong yumi, i kisim pinis. Sapos nau yumi karim pen olsem em i bin karim, orait bihain bai yumi kisim biknem na gutpela sindaun tru wantaim em.
Bihain bai yumi kisim gutpela sindaun tru long heven
18
Dispela
gutpela sindaun na biknem bai i kamap ples klia long yumi bihain, mi ting em bai i winim tru dispela pen yumi save karim nau long dispela taim. 19
Long
wanem, olgeta samting God i bin wokim, ol i wetim taim God i makim bilong kamapim ples klia yumi ol pikinini bilong en. I olsem olgeta samting i litimapim het na i lukluk nabaut, na i ting, wanem taim tru bai dispela taim i kamap. 20
Nau
olgeta samting i stap nogut na i save bagarap. Dispela i no kamap long laik bilong ol yet. Nogat. God yet i mekim ol i stap olsem, bai ol i wetim gutpela samting God i laik mekim long ol. 21
Long
taim God i makim, God bai i pinisim dispela kalabus bilong bagarap nau olgeta samting i stap long en, na bai olgeta samting i stap gutpela tru wantaim yumi ol pikinini bilong God.
22
Yumi save, olgeta samting God i bin wokim, olgeta i pilim pen olsem meri i laik karim pikinini. Na olgeta i krai nogut i stap, i kam inap long nau. 23
Na
i no dispela ol samting tasol i krai. Nogat. Yumi tu i save krai. Yumi kisim Holi Spirit pinis, em i olsem namba wan presen God i givim yumi. Tasol yumi tu i save pilim pen na i krai na wetim taim God bai i tokaut klia olsem yumi i stap pikinini bilong en, em taim God bai i mekim ol bodi bilong yumi i kamap narakain tru. 24
God
i bin kisim bek yumi, na nau yumi bilip na wetim em inapim tru ol gutpela samting em i laik mekim long yumi. Na sapos yumi tok long yumi wetim wanpela samting, orait yumi save, yumi no kisim yet. Sapos man i kisim pinis wanpela samting, orait bilong wanem em bai i wet i stap? 25
Tasol yumi save, yumi bai kisim tru ol dispela samting yumi no kisim yet, olsem na yumi save strongim bel na wetim i stap.
26
Na
tu, Holi Spirit i save helpim yumi man i no gat strong. Yumi no save yumi mas prea long wanem samting. Yumi save krai long bel tasol, na yumi no inap long tokaut. Na long dispela pasin Holi Spirit yet i save prea bilong helpim yumi. 27
Na
God i save lukim tru bel bilong man, em i save long dispela tingting bilong Holi Spirit, long wanem, Holi Spirit i bihainim tingting bilong God yet na i prea long helpim yumi ol manmeri bilong God.
28
Yumi
save, God i save mekim olgeta samting i wok wantaim bilong mekim gut long ol man i save givim bel bilong ol long God. Em dispela ol man God i tok pinis long kisim bek ol, na em i bin singautim ol. 29
Long
wanem, ol man bipo tru God i tok pinis long kisim bek ol, em i makim ol tu, bilong kamap wankain olsem Pikinini bilong em. Olsem bai planti pikinini i ken i stap, na Krais i ken i stap namba wan brata bilong ol. 30
Na
dispela ol man bipo em i makim ol, em i singautim ol tu. Na dispela ol man em i singautim ol, em i kolim ol stretpela man. Dispela ol man em i kolim ol stretpela man, em i givim gutpela laip na biknem bilong em yet long ol.
I no gat wanpela samting inap pasim laik bilong God
31
Olsem
na bai yumi tok wanem long dispela ol samting God i mekim? Sapos God i helpim yumi, orait husat bai i birua long yumi? 32
God
i no bin pasim Pikinini bilong em yet. Nogat. Em i bin salim em i kam bilong helpim yumi olgeta. Na sapos em i givim yumi Pikinini bilong em yet, orait ating em bai i givim yumi olgeta arapela samting tu.
33
God
i bin makim yumi bilong em yet, olsem na husat bai i kotim yumi? Nogat. God yet i save kolim yumi stretpela man. 34
Husat
bai i tok long yumi mas kisim pe nogut bilong sin? Nogat. Krais Jisas i bin i dai, na em i kirap bek tu. Na nau em i stap long han sut bilong God, na em i save askim God long helpim yumi. 35
Krais
i save laikim yumi moa yet, na i no gat wanpela samting inap pasim dispela laik bilong en i kamap long yumi wan wan. Sapos hevi i kamap long yumi, o sapos yumi karim pen, o sapos ol man i mekim nogut long yumi, o sapos yumi hangre, o sot long klos, o sapos samting nogut i laik bagarapim yumi, o sapos pait i kamap long yumi, ating dispela olkain samting bai i inap pasim laik bilong Krais? Nogat tru. 36
Tru,
ol dispela kain samting i save kamap long yumi, olsem buk bilong God i tok,
“Mipela i stap manmeri bilong yu,
olsem na long olgeta taim
ol i save kilim mipela i dai.
Ol i lukim mipela i olsem sipsip
bilong kilim i dai tasol.”
37
Tasol
Krais i bin givim bel bilong en long yumi, na maski wanem kain samting i kamap long yumi, oltaim em i save mekim yumi i win tru. 38
Yes,
God i save laikim yumi tru, na mi bilip tru olsem, i no gat wanpela samting inap pasim laik bilong God i kamap long yumi. Dai o laip, o ol ensel o ol strongpela spirit, o samting nau i stap o samting bai i kamap bihain, o kain kain samting i gat strong, 39
o samting bilong antap o samting bilong daunbilo, o ol arapela samting i stap nabaut, dispela olgeta i no inap pasim laik bilong God, em dispela laik em i givim yumi long Krais Jisas, Bikpela bilong yumi.
Pol i tok long pasin God i mekim long ol Israel
(Sapta 9-11)


text:
Sapta 2
Timoti i mas i stap gutpela soldia bilong Krais Jisas
1 Orait, pikinini bilong mi, oltaim yu mas larim marimari bilong Krais Jisas i strongim yu. 2 Na olgeta tok yu bin harim mi autim long ai bilong planti man, dispela yu mas givim long ol man i save holim strong tok bilong God, na bai ol inap long skulim ol arapela man tu.
3
Yu
mas i stap gutpela soldia bilong Krais Jisas na karim hevi bilong dispela wok wantaim mipela ol arapela man i karim hevi. 4
Yu
save long pasin bilong ol soldia. Taim ol i mekim wok soldia, ol i no save holim ol arapela kain wok wantaim. Nogat. Ol i save mekim gutpela wok soldia tasol, bai ofisa bilong ol i ken laikim wok bilong ol. 5
Na
man i ran long resis, em i mas bihainim lo bilong resis. Sapos nogat, em bai i no inap kisim prais bilong man i win. 6
Man
i mekim bikpela wok bilong planim gaden na lukautim, em i mas kisim hap kaikai bilong dispela gaden paslain long ol arapela man. 7
Yu mas tingting long dispela tok mi mekim, na Bikpela bai i mekim tingting bilong yu i klia, na bai yu save long as bilong dispela olgeta tok.
8
Oltaim
yu mas tingting long Jisas Krais, em i bin i dai na i kirap bek, na em i man bilong lain bilong King Devit, olsem mi save tok long gutnius mi autim. 9
Mi
save autim dispela gutnius, na long dispela as tasol ol man i save lukim mi olsem man nogut, na ol i givim ol kain kain hevi long mi na putim mi long kalabus. Tasol tok bilong God em i no inap kalabus i stap. 10
Olsem
na mi save strongim bel bilong mi na karim dispela olgeta hevi, bai mi ken helpim ol manmeri God i bin makim bilong em yet. Mi laik bai ol tu i mas kisim dispela laip i stap long Krais Jisas, na bai ol i stap gut tru wantaim em oltaim oltaim.
11
Yumi
ken bilip tru long dispela tok,
“Sapos yumi bin i dai tru
wantaim em,
orait bai yumi stap laip tu
wantaim em.
12
Sapos
yumi stap strong
na karim olgeta hevi,
orait bai yumi stap king tu
wantaim em.
Sapos yumi givim baksait long em,
orait bai em tu i givim baksait
long yumi.
long bihainim em,
na yumi no bihainim
dispela tok bilong yumi,
em bai i bihainim yet
tok em i bin mekim.
Em i no inap senisim
tok bilong em yet.
Nogat tru.”
Timoti i mas wok strong long kamap wokman tru bilong God
14
Oltaim
yu mas helpim ol manmeri long tingim dispela tok. Na long ai bilong God yu mas tok strong long ol i no ken tok pait long ol liklik samting nating, olsem wanem nem yumi mas givim long ol pasin bilong yumi. Dispela kain tok i no inap helpim wanpela man. Nogat. Em i save bagarapim tasol laip bilong ol man i harim.
15
Yu
mas wok strong long kamap wokman tru, na bai God i laikim wok bilong yu. Olsem na bai yu autim stret tok tru bilong God, na bai yu no gat sem long ai bilong en. 16
Givim
baksait long olkain toktok nabaut i no bihainim tingting bilong God. Dispela kain tok bai i bringim ol man i go moa yet long rot bilong givim baksait long God. 17
Dispela
kain tok em i olsem sua nogut bilong bagarapim man, na em bai i kamap bikpela tru. Tupela bilong ol man i save mekim dispela kain tok em Himeneus wantaim Filetus. 18
Tupela i lusim pinis rot bilong tok tru, long wanem, tupela i save tok olsem, “Yumi kirap bek pinis long matmat, olsem na bihain yumi no inap kirap bek gen.” Long dispela tok ol i save bagarapim bilip bilong sampela manmeri.
19
Tasol
God i planim pinis strongpela pos bilong wokim sios bilong en, na dispela pos i sanap strong i stap. Na long dispela pos em i raitim tok olsem, “Bikpela i save gut long ol manmeri bilong em yet.” Na em i raitim dispela tok tu, “Olgeta man i bin kisim nem bilong Bikpela, ol i mas givim baksait long pasin i no stret.”
20
Long
wanpela bikpela haus i gat sampela dis samting ol i bin wokim long gol na silva na sampela ol i bin wokim long diwai na sampela ol i bin wokim long graun. Sampela i bilong mekim gutpela wok, na sampela i bilong mekim ol kain kain wok nabaut. 21
Olsem
na sapos wanpela man i rausim ol pasin nogut long laip bilong en na em i kamap klin long ai bilong God, orait em bai i stap olsem dis bilong mekim gutpela wok tru. Em bai i stap man bilong God tru, na em bai inap long helpim Bikpela bilong en. Em bai i redi long mekim olgeta kain gutpela wok.
22
Olsem
na oltaim yu mas givim baksait long olgeta kain laik nogut i save kamap long bel bilong ol yangpela man. Na yu mas wok long kisim stretpela pasin na pasin bilong bilip tru long God na pasin bilong laikim tru ol arapela na pasin bilong bel isi. Na yupela olgeta i mas mekim ol dispela pasin, yu wantaim ol man i stap klin tru long ai bilong God na i save lotu na prea long nem bilong Bikpela. 23
Na
yu no ken putim yau long ol kranki tok nabaut bilong ol man i no gat gutpela tingting. Yu save, dispela kain tok i save kamapim tok pait na tok kros tasol. 24
Na
wokman bilong Bikpela i no ken tok pait na tok kros. Nogat. Em i mas mekim gutpela pasin long olgeta man. Sapos ol man i bikhet long em, em i mas daunim belhat na painim ol gutpela rot bilong skulim ol manmeri long ol pasin God i laikim. 25
Em
i mas wok isi na stretim tingting bilong ol man bilong sakim tok. Sapos em i mekim olsem, orait God bai i helpim ol na ating ol bai i tanim bel na kisim gutpela save long tok tru. 26
Satan i kisim ol pinis long umben bilong en, bilong mekim ol i bihainim tok bilong em. Tasol sapos ol i save long tok tru, orait tingting bilong ol i kamap klia gen, na ol bai i lusim umben bilong Satan na i stap fri.


text:
Sapta 4
Yumi Kristen yumi bodi bilong Krais
1
Mi
Pol, mi stap long kalabus, long wanem, mi save mekim wok bilong Bikpela. Mi ting long God i bin singautim yupela long bihainim em tru, olsem na mi laik kirapim yupela long wokabaut stret long pasin em i laikim. 2
Yupela
i mas i stap aninit tru long ol arapela Kristen na mekim pasin isi long ol. Yupela i no ken belhat kwik long ol long taim ol i rongim yupela. Yupela wan wan i mas givim bel bilong yupela long ol na karim hevi ol i givim yupela. 3
Holi
Spirit em i givim yumi pasin bilong i stap wanbel, na dispela pasin em i olsem rop i pasim yumi na yumi stap wanlain. Olsem na yupela i mas hatwok long holimpas dispela pasin. 4
I
gat wanpela bodi tasol, na i gat wanpela Holi Spirit tasol. Olsem tasol God i singautim yupela bilong wetim wanpela samting tasol, em long God i ken inapim tru ol gutpela samting em i laik mekim long yumi. 5
I
gat wanpela Bikpela tasol, na wanpela pasin bilong bilip, na wanpela baptais tasol. 6
I
gat wanpela God, em i Papa bilong yumi olgeta. Em i antap long olgeta manmeri, na em i wok namel long olgeta manmeri, na em i stap insait long olgeta manmeri.
7
Krais
i givim bikpela presen moa long yumi, na olsem tasol God i bin marimari moa yet long yumi olgeta wan wan. 8
Buk
bilong God i tok olsem,
“Em i go antap tru,
na em i kisim bikpela lain kalabus
i go wantaim em.
Na em i givim ol presen
long ol man.”
9
Na
dispela tok “em i go antap” em i soim yumi olsem Krais i no i go antap tasol. Nogat. Pastaim em i go daun insait long hap bilong graun i stap daunbilo tru.* 10
Dispela
man pastaim em i go daun, em i go antap tu. Em i go antap tru long olgeta heven, bilong em i ken pulapim olgeta samting. 11
Na
em tasol i givim ol presen olsem. Long sampela man em i givim wok aposel. Na long sampela em i givim wok profet. Na long sampela em i givim wok bilong autim gutnius long ol manmeri. Na long sampela em i givim wok pasto na wok bilong skulim ol manmeri long ol pasin God i laikim. 12
Krais
i givim ol dispela presen bilong helpim yumi manmeri bilong God bai yumi inap long mekim gutpela wok bilong em. Olsem na bai bodi bilong Krais i ken kamap strong na i stap gut. 13
Na
dispela wok bai i go i go inap long yumi bilip tru na dispela i mekim yumi i stap wanbel tru, na yumi olgeta i save tru long Pikinini Bilong God. Olsem na Kristen laip bilong yumi bai i kamap strong na yumi bai kisim ol wankain gutpela pasin olsem Krasi yet. 14
Yumi
bai i no inap i stap moa olsem ol liklik pikinini, na ol dispela tok bilong ol grisman i save tumas long olgeta pasin bilong trik na giaman, em bai i no inap sakim yumi nabaut olsem win na si i save sakim kanu long solwara, na kanu i trip nabaut na i no i go stret long ples em i makim. 15
Yumi
no ken putim yau long ol dispela kain tok. Nogat. Yumi mas bihainim pasin bilong laikim tru ol arapela na mekim tok tru tasol long ol. Olsem bai yumi kamap strongpela manmeri na bai yumi pas tru wantaim Krais, em i het bilong yumi, 16
na
em i save mekim yumi olgeta han lek ai samting bilong bodi yumi mekim gut wok em i makim bilong yumi olgeta wan wan. Na em i save mekim yumi olgeta skru rop bun samting bilong bodi i pas gut wantaim na i bihainim pasin bilong laikim tru ol arapela, na long dispela pasin bodi i save kamap bikpela na strongpela.
Ol Kristen i mas wokabaut long nupela pasin
17
Olsem
na mi laik mekim wanpela tok long yupela. Long nem bilong Bikpela mi tokaut strong olsem, yupela i no ken wokabaut moa long pasin bilong ol haiden. Tingting bilong ol i paul olgeta, 18
na
save bilong ol i olsem tudak. Ol i no gat save tru, na bel bilong ol i pas, olsem na ol i stap ausait long laip bilong God. 19
Ol
i no save sem moa long pasin ol i save mekim. Ol i go insait tru long pasin nogut, na bel bilong ol i kirap tru long mekim ol kain kain pasin doti.
20-21
Mi ting yupela i harim pinis tok bilong Krais, na ol i skulim yupela pinis long tok tru i stap long Jisas. Na mi save, ol i no bin skulim yupela long mekim ol dispela pasin nogut bilong ol haiden. 22
Bipo
yupela tu i bin wokabaut long pasin bilong olpela man, em pasin bilong giaman na bel i kirap long mekim ol samting nogut, na em pasin i bringim man i go long rot bilong bagarap. Tasol nau yupela i mas rausim dispela olpela pasin 23
na
tingting bilong yupela i mas kamap nupela. 24
Yupela
i mas kamap ol nupela manmeri, em ol manmeri God i mekim ol i kamap nupela na ol i stap olsem God yet, long wanem, pasin bilong ol i stretpela olgeta na i holi tru.
25
Olsem
na yupela i mas lusim pasin bilong giaman. Yupela olgeta i mas mekim tok tru tasol long ol arapela Kristen, long wanem, yumi olgeta i stap hap bilong wanpela bodi. 26
Sapos
bel bilong yupela i hat, orait yupela lukaut. Nogut yupela i mekim sin. Nogut yupela i belhat yet i stap na san i go daun. 27
Nogut
yupela i opim dua long Satan. 28
Ol
stilman i no ken stil moa. Nogat. Nau ol i mas wok. Ol i mas mekim gutpela wok long han bilong ol yet, na ol bai i kisim planti samting, inap long ol i ken helpim ol man i sot long ol samting. 29
Yupela
i no ken larim ol kain kain tok nogut i kamap long maus bilong yupela. Nogat. Gutpela tok tasol i mas kamap, inap long strongim ol man i slek. Dispela kain tok i save bringim marimari bilong God i kam long ol man i harim. 30
Yupela
i no ken givim bel hevi long Holi Spirit bilong God. God i givim Holi Spirit long yupela olsem mak bilong yupela i stap ol manmeri bilong em stret, na bilong soim yupela olsem em i makim taim bilong kisim bek yupela na mekim yupela i kamap fri tru. 31
Yupela
i mas rausim olgeta pasin bilong bel nogut na kros na belhat na bikmaus na tok bilas, na olgeta kain pasin nogut. 32
Yupela
i mas mekim gutpela pasin long ol arapela Kristen na givim bel bilong yupela long ol. Yupela i mas lusim sin bilong ol, olsem God i lusim sin bilong yupela long nem bilong Krais.


text:
Wanem Nao Really Samting wea Bible Teachim?
Disfala buk bae helpem iu for lanem wanem Bible talem abaotem olketa difren subject, olsem why nao iumi safa, wanem nao happen long man taem hem dae, hao for garem hapi famili, and olketa nara samting.
Waswe, Diswan Nao Plan Bilong God?
Maet iu no savve why nao staka problem stap long world distaem. Waswe, iu savve Bible sei olketa nogud samting bae finis and iu savve stap long datfala taem?
CHAPTER 1
Wanem Nao Truth Abaotem God?
Waswe, iu tingse God lovem iu? Lane abaotem God and wanem iu savve duim for fren gud witim hem.
CHAPTER 2
Bible—Wanfala Buk From God
Hao nao Bible savve helpem iu for deal witim olketa problem? Why nao iu fit for trustim olketa profesi insaed Bible?
CHAPTER 3
Wanem Nao Plan Bilong God for Disfala Earth?
Waswe, plan bilong God for mekem earth kamap paradaes bae kamap tru? Wanem taem nao diswan bae happen?
CHAPTER 4
Hu Nao Jesus Christ?
Faendaot why nao Bible sei Jesus hem Messiah wea God promis for sendem kam, hem kam from wea, and why nao Bible sei hem spesol Son bilong God.
CHAPTER 5
Datfala Ransom—Nambawan Present From God
Wanem nao datfala ransom? Wanem gud samting nao iu savve kasem from datwan?
CHAPTER 6
Wea Nao Olketa wea Dae Finis?
Faendaot wanem Bible talem abaotem wea nao olketa wea dae finis olketa stap, and why nao olketa man dae.
CHAPTER 7
Hope for Olketa Famili Member and Fren wea Dae
Waswe, samwan wea iu lovem hem dae? Waswe, bae iu lukim olketa moa? Faendaot wanem Bible talem abaotem resurrection.
CHAPTER 8
Wanem Nao Kingdom Bilong God?
Staka pipol savve long Lord’s Prea. Wanem nao mining bilong datfala toktok: “Mifala laekem Kingdom bilong iu for kam”?
CHAPTER 9
Waswe, Iumi Stap Long “Olketa Last Day”?
Samting wea pipol duim and tingting bilong olketa showimaot iumi stap long “olketa last day.”
CHAPTER 10
Hao Nao Olketa Spirit Affectim Iumi?
Bible story abaotem olketa angel and olketa demon. Waswe, olketa really stap? Waswe, olketa savve affectim laef bilong iu?
CHAPTER 11
Why Nao God Letem Iumi for Safa?
Staka pipol tingse God nao bihaenem wei for safa. Wanem nao tingting bilong iu abaotem diswan? Faendaot wanem God talem abaotem olketa reason why olketa man safa.
CHAPTER 12
Duim Olketa Samting wea Mekem God Hapi
Iumi fit for mekem Jehovah hapi long wanem iumi duim long laef bilong iumi. Iu savve kamap fren bilong hem.
CHAPTER 13
Garem Tingting Bilong God Abaotem Laef
Wanem nao tingting bilong God abaotem wei for killim dae baby long bele, blood transfusion, and olketa animal?
CHAPTER 14
Hao for Garem Hapi Famili
Love wea Jesus showimaot hem gudfala example for olketa hasband, waef, dadi and mami, and pikinini. Wanem nao iumi savve lanem from example bilong Jesus?
CHAPTER 15
Worship wea God Acceptim
Lane abaotem sixfala samting wea bae helpem iu for luksavve hu nao followim tru religion.
CHAPTER 16
Strong for Followim Tru Worship
Taem iu storyim wanem iu bilivim long narawan, wanem nao samfala hard samting wea iu mas deal witim? Hao nao iu savve explainim wanem iu bilivim long wei wea bae no mekem olketa feel nogud?
CHAPTER 17
Fren Gud Witim God Thru Long Prea
Waswe, God herem iu taem iu prea? For savve long ansa bilong datfala kwestin, iu need for savve long wanem nao Bible talem abaotem prea.
CHAPTER 18
Baptism and Wei wea Iu Fren Witim God
Wanem nao iu mas mas duim mekem iu kamap fit for baptaes? Faendaot wanem nao baptism hem piksarem, and wanem nao stret wei for baptaesim man.
CHAPTER 19
Gohed for Kasem Love Bilong God
Wanem nao iumi savve duim for showim long God iumi lovem hem and tinghae long evri samting wea hem duim for iumi?
APPENDIX
Mining Bilong Nem Bilong God and Wei for Iusim Datwan
Staka Bible transleison aotem nem bilong God. Why nao olketa duim datwan? Waswe, hem important for iusim nem bilong God?
APPENDIX
Wei wea Profesi Bilong Daniel Markem Taem wea Messiah Bae Arrive
God showimaot taem wea Messiah bae kam winim 500 year bifor datwan hem happen. Faendaot moa samting abaotem disfala barava interesting profesi!
APPENDIX
Jesus Christ—Messiah wea God Promis for Sendem Kam
Evri profesi long Bible abaotem datfala Messiah hem fulfil long Jesus. Chekim olketa profesi hia long Bible bilong iuseleva.
APPENDIX
Truth Abaotem Father, Son, and Holy Spirit
Staka pipol tingse Trinity teaching hem stap insaed Bible. Waswe, datwan hem tru?
APPENDIX
Why Olketa Tru Christian No Iusim Cross Long Worship
Waswe, Jesus dae long cross? Lukim wanem Bible talem abaotem diswan.
APPENDIX
Evening Kaikai Bilong Lord—Wanfala Celebration wea Honorim God
Bible sei olketa Christian mas celebratim Memorial bilong dae bilong Jesus. Wanem taem nao olketa mas celebratim diswan, and long wanem wei nao olketa shud duim diswan?
APPENDIX
Wanem Nao Really Mining Bilong “Soul” and “Spirit”?
Staka pipol tingse, taem man dae wanfala samting insaed long hem wea man no savve lukim, hem lusim body bilong hem and gohed laef long nara ples. Wanem nao Bible talem abaotem diswan?
APPENDIX
Wanem Nao Sheol and Hades?
Samfala Bible transleison savve transleitim Sheol and Hades olsem “grev” or “hell.” Wanem nao stretfala mining bilong tufala word hia?
APPENDIX
Wanem Nao Judgment Day?
Long Judgement Day, pipol wea faithful bae kasem staka blessing. Faendaot why nao olsem.
APPENDIX
1914—Wanfala Important Year Long Bible Profesi
Wanem nao Bible talem wea showimaot 1914 hem wanfala important year?
APPENDIX
Hu Nao Michael, Datfala Chief Angel?
Bible showimaot hu nao disfala chief angel wea garem bigfala paoa. Faendaot moa samting abaotem hem and wanem hem duim distaem.
APPENDIX
Wanem Nao “Bigfala Babylon”?
Bible buk Revelation story abaotem wanfala woman wea nem bilong hem “Bigfala Babylon.” Waswe, hem wanfala really woman? Wanem nao Bible talem abaotem hem?
APPENDIX
Waswe, Jesus Hem Born Long December?
Hao nao weather long taem wea Jesus hem born? Wanem nao Bible talem iumi abaotem datwan?
APPENDIX
Waswe, Fitim for Iumi Insaed Olketa Celebration Bilong World?
Olketa holiday wea pipol long ples wea iu stap olketa celebratim, olketa start long wanem taem? Maet bae iu sapraes taem iu faendem ansa long disfala kwestin?


text:
Sapta 12
1
God
i bin wokim yumi olgeta. Olsem na long taim yupela i yangpela yet, yupela i mas tingim em. Nogut yupela i lusim tingting long em, na bihain yupela i kamap lapun na taim nogut i painim yupela, na bai yupela wan wan i tok olsem, “Mi no amamas long laip bilong mi.” 2 *
Long dispela taim ai bilong yupela bai i nogut na bai yupela i ting olsem, san na mun na ol sta i no lait gut na ol klaut bilong ren i stap oltaim. 3
Long dispela taim bai han bilong yupela i no gat strong moa na i guria. Na lek bilong yupela i no gat strong na bai i krungut. Na bai yupela i gat wan wan tit tasol i stap, na yupela i no inap kaikai ol strongpela kaikai. Na ai bilong yupela bai i nogut na yupela i no inap lukluk gut long ol samting. 4
Na yau bilong yupela bai i pas na bai yupela i no moa harim ol nois ausait long haus, olsem nois bilong ston i wilwilim wit, na olsem krai bilong kain kain musik. Tasol long taim yupela i slip, bai singaut bilong pisin tasol inap long kirapim yupela. 5
Bai yupela i pret long i stap long ol ples antap, na bai yupela i pret long wokabaut long rot. Gras bilong yupela bai i kamap waitpela, na bai yupela i hatwok long wokabaut. Na ol samting i no inap mekim bel bilong yupela i kirap.
Na bai yupela i dai na i go long ples yupela bai i stap oltaim oltaim long en. Na ol manmeri long taun bilong yupela, bai ol i krai na singsing sori. 6 Yupela i mas tingim God long taim yupela i no i dai yet. Bai yupela i dai olsem lait bilong gutpela lam i dai long taim sen silva bilong en i bruk na dis gol bilong en i pundaun na bagarap. Na olsem liklik winis long hul wara i bruk na sospen graun bilong pulimapim wara i pundaun na bruk olgeta.* 7 Na bodi bilong yupela bai i kamap graun gen, na spirit God i bin givim yupela bai i go bek long God.
8 Saveman i tok, olgeta samting i olsem samting nating tasol na i no gat as tru bilong en.
Las tok bilong buk
9 Dispela saveman i gat gutpela tingting tru, olsem na em i wok long skulim ol manmeri. Em i skelim gut olkain gutpela tok na tok piksa, na sapos em i ting ol dispela tok i tru, orait em i raitim long buk. 10 Em i hatwok long painim tok i swit long yau bilong ol man, na em i raitim gut ol dispela trupela tok. 11 Tok bilong ol saveman i olsem ol stik i gat sap, em ol wasman i holim bilong stiaim ol sipsip. Na sapos saveman i bungim ol gutpela tok long wanpela buk, bai dispela tok i stap longtaim, olsem ol nil i pas strong long plang. God, wasman bilong yumi olgeta, i bin givim ol dispela tok long yumi.
12 Pikinini bilong mi, mi laik tokim yu long wanpela samting moa. Ol man i save raitim planti buk, na dispela kain wok i no gat pinis bilong en. Na sapos yu wok oltaim long stadi, bai skin bilong yu i les olgeta. Olsem na yu mas lukaut long dispela pasin.
13
Bilong pinisim olgeta toktok, mi laik tok olsem, namba wan samting long laip bilong yumi man i olsem. Yumi mas aninit long God tasol na bihainim ol lo bilong em. 14
God
bai i kotim yumi long olgeta pasin yumi bin mekim, em ol gutpela pasin na ol pasin nogut na ol pasin hait.


text:
Wai na Yupela i No Save Insait Long Woa?
As na ol Witnes Bilong Jehova i no save insait long woa i olsem:
Ol i bihainim tok bilong God. Baibel i tok, ol wokboi bilong God bai “paitim ol bainat bilong ol i kamap olsem ol ain bilong brukim graun” na ol i no “skul moa long pait.”—Aisaia 2:4.
Ol i bihainim tok bilong Jisas. Jisas i tokim aposel Pita olsem: “Putim bainat bilong yu i go bek long ples bilong en, long wanem, ol man i yusim bainat, ol bai dai long rot bilong bainat.” (Matyu 26:52) Jisas i soim olsem ol disaipel bilong em bai no holim ol samting bilong pait.
Ol disaipel bilong Jisas i bihainim tok bilong em long ol i “no bilong dispela graun,” olsem ol i no insait long ol samting bilong wok politik. (Jon 17:16) Ol i no protes taim sampela i insait long woa, na tu, ol i no traim long pasim ol man long insait long ami.
Ol i laikim tru ol narapela. Jisas i tokim ol disaipel bilong em long “narapela i mas laikim narapela.” (Jon 13:34, 35) Dispela bai mekim na ol i kamap olsem wanpela lain brata i stap long olgeta hap graun, na i no gat wanpela bilong bai insait long pait na birua long brata o sista bilong em.—1 Jon 3:10-12.
Ol i bihainim pasin bilong ol Kristen bilong bipo. Buk Encyclopedia of Religion and War i tok: “Ol disaipel bilong Jisas long bipo i no insait long ol woa na ami,” ol i save olsem ol dispela samting “i no stret wantaim pasin bilong Jisas long laikim ol man na lo bilong em long yumi mas laikim ol birua bilong yumi.” Peter Meinhold, man Jeman na wanpela tisa bilong lotu, em i stori long ol disaipel bilong Jisas long bipo, olsem: “Ol i ting wanpela Kristen i no inap tru long stap olsem soldia.”
Ol Witnes i helpim komiuniti
Ol Witnes Bilong Jehova i helpim komiuniti, na ol i no mekim wanpela samting bilong bagarapim bel isi bilong kantri ol i stap long en. Mipela i rispektim namba bilong gavman, olsem ol dispela ves bilong Baibel i tok mipela long mekim:
“Aninit long ol gavman.”—Rom 13:1.
“Ol samting bilong Sisar, givim long Sisar, na ol samting bilong God, givim long God.”—Matyu 22:21.
Olsem na mipela i save bihainim ol lo, baim takis, na wok gut wantaim ol samting gavman i mekim bilong lukautim komiuniti.


text:
CHAPTER FOA
Hu Nao Jesus Christ?
Wanem nao spesol waka wea Jesus duim?
Wea nao hem kam from?
Wanem nao olketa fasin bilong hem?
1, 2. (a) Why nao wei for savve long samwan wea garem bignem no minim iumi savve gud long hem? (b) Wanem nao tingting bilong pipol abaotem Jesus?
STAKA pipol long world garem bignem. Samfala garem bignem long community, taon, or kantri bilong olketa. Olketa narawan garem bignem bikos pipol evriwea long world savve long olketa. Bat wei for just savve long nem bilong man no minim iumi savve gud long hem. Hem no minim iumi savve long evri samting abaotem hem and fasin bilong hem.
2 Evriwea long world pipol savve long Jesus Christ nomata hem laef samting olsem 2,000 year go finis. Bat plande no really sure long hu nao hem. Samfala sei hem wanfala gud man nomoa. Olketa narawan sei hem wanfala profet nomoa. And samfala bilivim hao Jesus hem God and iumi shud worshipim hem. Waswe, hem stret for iumi duim datwan?
3. Why nao hem important for iu savve long truth abaotem Jesus?
3 Hem important for iu savve long truth abaotem Jesus. Why nao olsem? Bikos Bible hem sei: “For kasem laef olowe, olketa mas kasem savve abaotem iu, datfala only tru God, and abaotem datwan wea iu sendem kam, Jesus Christ.” (John 17:3) Tru nao, wei for savve long truth abaotem Jehovah God and Jesus Christ savve lead go for man kasem laef olowe long paradaes. (John 14:6) And tu, Jesus showimaot best example long wanem iumi shud duim long laef and hao for iumi deal witim olketa narawan. (John 13:34, 35) Long first chapter bilong disfala buk, hem storyim truth abaotem God. Long disfala chapter iumi bae lanem really samting wea Bible teachim abaotem Jesus Christ.
MESSIAH WEA GOD PROMIS FOR SENDEM KAM
4. Wanem nao mining bilong olketa title “Messiah” and “Christ”?
4 Longfala taem bifor Jesus hem born, Bible talem hao God bae sendem kam datfala Messiah, wea hem nao datfala Christ. Olketa title “Messiah” (wea kam from wanfala Hebrew word) and “Christ” (wea kam from wanfala Greek word) minim “Datwan wea God anointim.” Datfala word “anointim” minim God markem hem for garem spesol position. Long olketa nara chapter long disfala buk iumi bae lanem moa samting abaotem important part wea Messiah duim for fulfillim olketa promis bilong God. Iumi bae lane abaotem olketa blessing wea iumi savve kasem from Jesus distaem tu. Bat bifor Jesus hem born, masbi plande pipol laek for savve, ‘Hu nao man wea bae kamap Messiah?’
5. Wanem nao olketa disaepol bilong Jesus bilivim abaotem hem?
5 Long first century C.E., olketa disaepol bilong Jesus, wea hem from Nazareth, barava bilivim hao hem nao datfala Messiah. (John 1:
6. Wanem example nao helpem iumi for minim wei wea Jehovah helpem olketa wea faithful for luksavve long Messiah?
6 Olketa profet bilong God wea laef bifor Jesus hem born raetem staka information abaotem datfala Messiah. Information hia bae helpem olketa narawan for luksavve long hu nao hem. For minim diswan, tingim sapos samwan askem iu for go pikim wanfala man wea iu no savve long hem from wharf or airport. Sapos samwan talem iu samfala samting abaotem datfala man, datwan bae helpem iu for faendem hem. Olsem tu, Jehovah iusim olketa profet for raetem plande information abaotem samting wea datfala Messiah bae duim and samting wea bae happen long hem. Wei wea olketa profesi hia fulfill hem helpem olketa wea faithful for luksavve long hu nao datfala Messiah.
7. Wanem nao tufala profesi wea fulfill long Jesus?
7 Tingim tufala example nomoa. First wan, winim 700 year bifor Jesus hem born, profet Micah talem hao man wea God promis for sendem kam bae born long Bethlehem, wanfala smol taon long Judah. (Micah 5:2) So wea nao Jesus hem born? Hem born barava long datfala taon! (Matthew 2:1, 3-9) Mek-tu example, staka year bifor datfala Messiah hem showim hemseleva, Daniel 9:
8, 9. Wanem samting wea pruvim Jesus hem Messiah nao hem showaot klia taem hem baptaes?
8 Olketa nara samting wea pruvim Jesus hem datfala Messiah hem showaot klia klosap long end bilong year 29 C.E. Datwan hem year wea Jesus go long John Baptaesa for baptaesim hem long Jordan River. Jehovah promis for givim John wanfala saen mekem hem fit for luksavve long hu nao datfala Messiah. John lukim datfala saen taem Jesus hem baptaes. Bible hem sei: “Bihaen hem baptaes, Jesus kamaot from wata; and semtaem nomoa, heven hem open, and hem lukim spirit bilong God kam daon long hem olsem wanfala kurukuru. And tu, wanfala voice from heven hem sei: ‘Diswan nao Son bilong mi, wea mi lovem, wea mi appruvim.’” (Matthew 3:
9 Olketa profesi long Bible wea fulfill and toktok bilong Jehovah tu showimaot klia hao Jesus nao datfala Messiah. Bat Bible ansarem nara tufala kwestin abaotem Jesus Christ tu: Wea nao hem kam from? And wanem nao olketa fasin bilong hem?
WEA NAO JESUS KAM FROM?
10. Wanem nao Bible teachim abaotem laef bilong Jesus bifor hem kam long earth?
10 Bible teachim hao Jesus stap long heven bifor hem kam long earth. Micah talem profesi hao Messiah bae born long Bethlehem, and hem talem tu hao hem “from taem bifor kam.” (Micah 5:2) Plande taem, Jesus talem hao hem stap long heven bifor hem kam long earth. (John 3:
11. Hao nao Bible showimaot Jesus hem Son bilong Jehovah wea hem barava lovem winim olketa narawan?
11 Jesus hem Son bilong Jehovah wea hem barava lovem winim olketa narawan, and gudfala reason stap for diswan. Bible kolem hem “firstborn bilong evri creation,” bikos hem first samting wea God creatim. * (Colossians 1:15) Nara samting tu mekem disfala Son hem spesol. Hem nao ‘only Son wea God seleva wakem.’ (John 3:16) Jesus hem only wan tu wea God iusim for helpem hem taem hem creatim evri nara samting. (Colossians 1:16) And tu, Bible kolem Jesus “datfala Word.” (John 1:14) Diswan showimaot hao God iusim hem for talem olketa message and instruction bilong hem long olketa nara spirit son bilong hem and olketa man.
12. Hao nao iumi savve datfala firstborn Son hem no semsem witim God?
12 Waswe, firstborn Son hem semsem witim God, olsem hao samfala bilivim? Bible no teachim datwan. Olsem iumi lukim long paragraf bifor diswan, God creatim Jesus. So hem klia hao hem garem start, bat Jehovah God no garem start or end. (Psalm 90:2) No enitaem disfala only Son wea Jehovah seleva creatim trae for semsem witim Dadi bilong hem. Bible showimaot klia hao Jehovah hem winim Son bilong hem. (John 14:28; 1 Corinthians 11:3) Jehovah nomoa hem “Olmaeti God.” (Genesis 17:1) So no eniwan semsem witim hem. *
13. Wanem nao hem minim taem Bible hem sei Son hem “image bilong datfala God wea iumi no savve lukim”?
13 Jehovah and firstborn Son bilong hem fren gud tugeta for plande billion year, longfala taem bifor Jehovah creatim olketa star and earth. Masbi tufala barava lovem each other! (John 3:
14. Hao nao datfala only son wea Jehovah seleva wakem hem born olsem wanfala man?
14 Disfala only son wea God seleva wakem lusim heven and hem kamap wanfala man hia long earth. Bat maet iu laek for savve, ‘Hao nao wanfala spirit savve born olsem wanfala man?’ For duim diswan, Jehovah duim wanfala mirakol. Hem tekem laef bilong firstborn Son bilong hem long heven and putim insaed bele bilong wanfala gele wea hem Jew and wea nem bilong hem Mary. Jehovah no needim eni dadi long earth for mekem Jesus grow insaed Mary. So from diswan, Mary bornem wanfala perfect son wea nem bilong hem Jesus.
JESUS GAREM OLKETA WANEM KAEN FASIN?
15. Hao nao samting wea Jesus talem and duim helpem iumi for savve gud long Jehovah?
15 Samting wea Jesus talem and duim taem hem long earth helpem iumi for savve gud long hem. Winim datwan, samting wea Jesus talem and duim helpem iumi for savve gud long Jehovah. Hao nao olsem? Remember hao disfala Son showimaot olketa fasin bilong Dadi bilong hem long perfect wei. Hem nao why Jesus hem sei olsem long wanfala disaepol bilong hem: “Man wea lukim mi hem lukim Father tu.” (John 14:9) Fofala Gospel buk long Bible
16. Wanem nao main message bilong Jesus, and olketa teaching bilong hem kam from wea nao?
16 Evriwan kolem Jesus “Teacher.” (John 1:
17. Wea nao Jesus hem teach, and why nao hem barava waka hard for teachim olketa narawan?
17 Long wea nao Jesus hem teach? Long evriwea wea hem lukim pipol
18. Olketa wanem fasin bilong Jesus nao iu barava laekem?
18 Jesus hem barava kaen and hem tingim pipol. Dastawe pipol feel free for kam long hem. Nomata olketa pikinini tu bat no fraet long hem. (Mark 10:13-16) Jesus hem no teksaed. Hem heitim raverave fasin and olketa samting pipol duim wea no stret. (Matthew 21:12, 13) Long datfala taem, olketa man barava no respectim olketa woman and olketa woman no garem olketa sem right olsem man, bat Jesus tingim olketa and showimaot respect long olketa. (John 4:9, 27) Jesus hem barava hambol. Wantaem, hem wasim leg bilong olketa aposol bilong hem, wea plande taem datwan hem samting wea wanfala slave nomoa bae duim.
19. Wanem example nao showimaot Jesus hem tingim olketa need bilong nara pipol?
19 Jesus hem luksavve long olketa need bilong pipol. Diswan hem barava showaot taem hem iusim spirit bilong God for healim pipol long mirakol wei. (Matthew 14:14) Olsem example, wanfala man wea garem leprosy kam long Jesus and sei: “Sapos iu willing, iu savve mekem mi kamap klin.” Jesus barava minim wei wea disfala man hem safa and garem pain. From hem feel sorre long hem, hem tasim datfala man and sei: “Ia mi willing. Iu kamap klin.” And hem healim hem. (Mark 1:40-42) Tingim hapi bilong datfala man from Jesus healim hem!
FAITHFUL GO KASEM END
20, 21. Hao nao Jesus showimaot gudfala example bilong wei for loyal and obeyim God?
20 Jesus showimaot best example bilong wei for loyal and obeyim God. Hem gohed faithful long Dadi bilong hem long heven nomata hem kasem olketa test, pipol againstim hem, and hem safa long bigfala wei. Jesus hem strong for againstim olketa temptation bilong Satan and hem win long datwan. (Matthew 4:1-11) Wantaem, samfala relative bilong Jesus no putim faith long hem, and olketa sei hem “kamap krangge nao.” (Mark 3:21) Bat Jesus no letem olketa for affectim hem; hem gohed nomoa for duim waka bilong God. Nomata pipol tok spoelem and killim hem, Jesus gohed for kontrolem hemseleva, and hem no trae for pei bak long olketa.
21 Jesus hem faithful go kasem taem hem dae, nomata olketa enemy bilong hem barava raf and mekem hem kasem bigfala pain. (Philippians 2:8) Tingim nogud samting wea happen long hem long last day bifor hem dae. Olketa kasholem hem, olketa nogud judge iusim olketa witness wea laea for accusim hem, olketa raf sekson mekfani long hem, and olketa soldia whipim hem nogud. Olketa nilam hem long wanfala post, and just bifor hem dae hem sei: “Hem fulfill nao!” (John 19:30) Nomata olsem, long mek-thri day bihaen Jesus hem dae, Dadi bilong hem long heven resurrectim hem for kamap wanfala spirit moa. (1 Peter 3:
22. Wei wea Jesus faithful go kasem taem dae mekem wanem chance kamap for iumi?
22 Wei wea Jesus hem faithful go kasem taem hem dae mekem wanem chance kamap? Dae bilong Jesus mekem chance kamap for iumi savve kasem laef olowe long paradaes, wea datwan nao hem plan bilong Jehovah long firstaem. Next chapter bae storyim why dae bilong Jesus mekem diswan savve kamap.
^ par. 7 Information abaotem wei wea profesi bilong Daniel hem fulfill long Jesus hem stap long Appendix, page 198-9.
^ par. 11 Bible kolem Jehovah wanfala Dadi bikos hem nao Creator. (Isaiah 64:8) From God creatim Jesus, Bible kolem hem Son bilong God. For sem reason, Bible kolem olketa nara spirit and Adam tu, olketa son bilong God.
^ par. 12 For moa information wea pruvim datfala firstborn Son hem no semsem witim God, lukim Appendix, page 201-4.


text:
‘Disqus’ em wanem samting?
Mipela yusim Disqus blong larim pipal i raitim sampla toktok long sait blong mipela. Taim yu lusim sampla toktok wantem Disqus yu ken yusim login blong ol popula sosal midia sait oa raitim liklik toktok olsem visita long sait. Sapos yu login long yusim Disqus, em bai raitim kamap liklik toksave long yu husat bihanim ol narapla visit blong yu long ol narapla websait em oli yusim Disqus.
Plis tingim: wanem toktok yu lusim long displa sait, mipla bai yusim bihainim ABC Conditions of Use (in English) na bihainim ol Terms and Policies (in English) blong Disqus.
‘ShareThis’ em wanem samting?
ShareThis em sevis narapla lain arasait long ABC i givim blong larim yu i edim wanem stori i laik long sait blong mipela wantem kontek oa adres blong yu. Yu ken edim wanpla stori long wanem sosal midia blong mipela yu laik edim long en oa long email. Taim yu laik edim stori, klik tasol long Add This baton, em bai op na askim yu long raitim nem na adres blong yu, na bihain larim yu long edim stori long wanem wei yu laik.
‘Community Guidelines’ em wanem samting?
Komuniti Gaidlain i tok klia long hau mipela menijim na moderetim ol sosal midia sevis blong mipela. Radio Australia i hamamas long wanem samting yu givim ikam, em i ken mekim pipal i laik toktok oa i makim ol kain kain tingting na save blong ol lisana blong mipela. I tru mipela laikim pipal long bung na toktok halvim oa agensim wanpla narapla long sosal midia, tasol mipela ting pipal i mekim displa wantem respect na gutpla pasin. ABC editorial polisi i banisim tu wanem samting mipela i mekim long sosal midia sevis blong mipela. I gat tu sampla strongpla rul i banisim indipendens we gavman na bisnis ino kontrolim progrem, accuracy we olketa toktok long progrem I mass tret na tru, impartiality we mipela mas sanap namel na noken sapotim wan sait, harm na offence we mipela noken bagarapim man oa mekim man I belheve oa pilim pen.
Inap mi givim tingting blong mi long wanpla stori?
Yu ken givim tingting blong yu long wanem stori yu laik long websait blong mipela sapos yu yusim wanpla liklik bokis tambolo long pes blong displa stori. Yu ken joinim tu ol toktok taim yu stap long ol sosal midia sevis blong mipela, em yu ken painim long Komuniti pes blong mipela. Oa, yu ken yusim ol shering baton blong sherim wanpla stori wantem ol fren blong yu na yu ken raitim tingting blong yu long en long hap.
Plis tingim: mipela save moderetim olketa toktok pipal i lusim long sait blong mipela. Yu ken ridim moa long moderesin wok blong mipela long Komuniti Gaidlains.
Sapos yu laik givim tingting oa komplen long sampla samting, salim displa ikam stret long Radio Australia, yusim wanpla fom i stap long Adres blong Mipela.
Long websait na long redio yupela tok long yusim “hashtag” long Twitter. Mi gat Twitter akaunt, tasol mi no save hau long yusim “hashtags.”
Hashtags i givim isi wei blong toksave kwik long ol fren blong yu ol na arapla pipal long progrem yu gat laik long en long websait. Oli kamapim tu rot blong olketa toktok long stori yu laikim, igo lwantem displa stori.
Hashtags em ol het toktok blong wanpla tweet. I tru oli het toktok tasol oli ken stap long wanem hap long stori. Oli ken kam long wanem samting yu toktok long en long stori. Tok bokis: “Gutpla intaviu long Radio Australia i gohet displa taim.. #raonair” Yu ken lukim sapos yu go long hia.
ABC Editorial Policies em yu ken painim here (in English) i banisim olketa tweet Radio Australia i putim long twitter feeds. Tasol, Radio Australia ino kontrolim wanem kain bekim ol lisana i salim na hau ol lisana i yusim ol Radio Australia hashtags na wanem samting ol lisana i postim long tweet, bai ino rong blong Radio Australia.
Plis tingim: olketa toktok yu laik mekim taim yu yusim ol hashtags Radio Austalia I givim, I mask am long Tok Inglis.
Olsem wanem, Radio Australia bai bekim ol toktok na komplen ikam long pipal I yusim websait?
Salim olketa toktok na komplen yu laikim Radio Australia long bekim, yu mas salim long fom I stap long Adres blong Mipela pes. I tru pipal blong mipela I ken joinim tu ol toktok long seksen ol lisana i salim toktok long en oa long sosal midia sevis blong narapla lain, tasol pipal i noken ting oli ken yusim displa tu blong salim komplen, yusim Adres blong Mipela seksen long websait blong wokim displa.
Radio Australia i gat strongpla tingting long accountability we mipela mas mekim samting long ples klia na sapos mipela i rong, mipela mas stretim displa rong. Komplen polisi blong mipela i stap long here (in English). Bai mipela traim long bekim tok blong yu bihain long sampla de.
Olsem wanem, Radio Australia igat rekod blong olketa samting i kamap long websait?
Taim wanpla toktok ikam na oli oraitim, ating bai yu no nap moa long editim oa rausim. Tu, ol toktok na wanem samting yu mekim taim yu yusim narapla sevis, ol bai mask am aninit long displa arapla sevis bihainim ol rul blong ol yet. Plis ridim gut ABC Conditions of Use (in English) na ol rul blongwanem narapla sevis yu yusim, pastem long givim tingting blong yu long sait blong mipela.
Social bookmarking em wanem samting?
Social bookmarking i larim pipal long tag oa makim ol web pes oli laikim long websait blong narapla lain blong sherim wantem ol narapla pipal. Taim oli makim pinis wanpla samting long ol displa narapla sait, ol arapla pipal I ken ridim ol tu, skelim na givim mak blong ol long en oa sherim displa link.
Sapos yu rejista wantem wanpla sosal bookmarking sevis, yu ken join na sherim ol stori long en.
Mi putim nem pinis blong kisim Email Update, tasol mi no kisim sampla email yet.
Sapos yu putim nem pinis blong kisim Email Updates, plis lukluk long Spam folda blong yu long wanem sampla taim Spam filters i ken passim ol displa email logn go long inbox blong yu.
Blong passim displa, plis raitim email adres we displa updateikam long en igo insait long adres buk blong yu. Sapos yu wokim pinis displa tasol yu no kisim yet Email Alerts, plis toktok wantem Internet Service Provider (ISP) blong yu long kisim sampla halvim.


text:
SAPTA 14
Rot Bilong Helpim Famili Bilong Yu i Stap Amamas
Wanem samting i mekim na man i stap gutpela poroman marit?
Olsem wanem meri marit inap mekim gut wok bilong em?
Olsem wanem papa na mama inap mekim gut wok bilong ol?
Olsem wanem ol pikinini inap helpim famili long i stap amamas?
GOD JEHOVA i laik bai famili bilong yu i stap amamas. Baibel i kamapim sampela tok long olgeta insait long famili, em i stori long wok God i laik bai olgeta wan wan i mekim. Taim olgeta insait long famili i mekim wok bilong ol olsem God i tokim ol long mekim, dispela i kamapim ol gutpela samting. Jisas i tok: “Ol man i harim tok bilong God na i bihainim, em ol i ken amamas.”—Luk 11:28.
2 Famili inap i stap amamas sapos yumi save olsem Jehova em i as bilong famili, em dispela man Jisas i kolim olsem “Papa bilong mipela.” (Matyu 6:9) Papa bilong yumi long heven i as bilong olgeta famili i stap long graun, na em i save long wanem samting i mekim ol famili i stap amamas. (Efesus 3:14, 15) Orait Baibel i tok wanem long wok bilong olgeta wan wan insait long famili?
GOD I AS BILONG FAMILI
3 Jehova i wokim namba wan man na meri, Adam na Iv, na em i bungim tupela olsem man na meri i marit. Em i putim ol long wanpela gutpela ples paradais long graun—gaden Iden—na em i tokim ol long kamapim ol pikinini. Jehova i tok: “Yupela i mas kamap planti na i go sindaun long olgeta hap bilong graun.” (Stat 1:26-28; 2:18, 21-24) Dispela i no wanpela stori nating, Jisas i soim olsem tok bilong Buk Stat long famili i bin kamap olsem wanem, na dispela tok em i tru. (Matyu 19:4, 5) Tru planti hevi i save painim yumi na laip bilong yumi long nau i no olsem God i bin tingting long en long pastaim, tasol gutpela sapos yumi skelim i gat wanem as na ol famili inap i stap amamas.
4 Olgeta insait long famili inap helpim famili long i stap amamas long rot bilong bihainim pasin bilong God long laikim tru ol arapela. (Efesus 5:1, 2) Tasol yumi no inap lukim God, olsem na olsem wanem yumi inap bihainim pasin bilong em? Yumi inap kisim save long pasin bilong Jehova, long wanem, em i bin salim namba wan Pikinini bilong em i lusim heven na i kam daun long graun. (Jon 1:14, 18) Taim dispela Pikinini, Jisas Krais, i stap long graun, em i bihainim gut pasin bilong Papa bilong em, olsem na taim ol man i lukim Jisas na putim yau long tok bilong em i olsem ol i stap wantaim Jehova na harim tok bilong Em. (Jon 14:9) Olsem na taim yumi kisim save long pasin bilong Jisas long laikim ol arapela na yumi bihainim pasin bilong em, yumi olgeta inap helpim famili long i stap amamas.
PASIN OL MAN MARIT I MAS BIHAINIM
5 Baibel i tok ol man marit i mas mekim wankain pasin long meri bilong ol olsem Jisas i bin mekim long ol disaipel bilong em. Tingim dispela tok bilong Baibel: “Yupela man, yupela i mas laikim tumas ol meri bilong yupela, olsem Krais i laikim tumas sios na i givim laip bilong em yet bilong helpim sios. …Olsem tasol yupela man, yupela i mas laikim tru ol meri bilong yupela, olsem yupela i save laikim bodi bilong yupela yet. Man i laikim tru meri bilong en, em i laikim tru em yet. Yumi save, i no gat wanpela man i save birua long bodi bilong em yet. Nogat. Em i save givim kaikai long en na lukautim gut, olsem Krais i save mekim long sios.”—Efesus 5:23, 25-29.
6 Pasin bilong Jisas long laikim tru sios—em ol disaipel—i gutpela piksa ol man marit i ken bihainim. Jisas “i laikim ol moa yet i go inap long taim em i dai,” em i givim laip bilong em bilong helpim ol, maski ol i gat sin. (Jon 13:1; 15:13) Na olsem tasol, Baibel i tokim ol man olsem: “Yupela i mas laikim tru ol meri bilong yupela, na yupela i no ken mekim nogut bel bilong ol.” (Kolosi 3:19) Wanem samting bai helpim man long bihainim dispela tok, na moa yet sapos sampela taim meri bilong em i no bihainim gutpela tingting? Em i mas tingim ol popaia em yet i save mekim na em i mas tingim samting em i mas mekim na bai God i ken lusim ol rong bilong em. Em wanem samting? Em i mas lusim rong ol narapela i mekim long em, dispela i makim tu ol rong meri bilong em i save mekim. Na meri tu i mas lusim rong bilong ol narapela. (Matyu 6:12, 14, 15) Ating yu inap luksave long as na sampela i save tok ol marit i save lusim rong bilong poroman, marit bilong ol i stap gutpela.
7 Ol man marit i mas save olsem oltaim Jisas i tingim tru ol disaipel bilong em. Em i tingim mak bilong strong bilong ol na ol samting bilong skin ol i mas kisim. Taim ol i taiet, em i tok: “Goan, yumi tasol i go long wanpela hap i no gat man, na bai yupela i ken malolo liklik.” (Mak 6:30-32) I stret ol man i tingim tru meri bilong ol. Baibel i tok “bodi bilong ol meri i no strong tumas,” na ol man i mas mekim “gutpela pasin long ol.” Bilong wanem ol i mas mekim olsem? Long wanem, man na meri wantaim bai “i kisim laip bilong i stap oltaim.” (1 Pita 3:7) Ol man marit i mas save olsem God i save laikim tru ol lain i stap gut long em, maski ol i man o ol i meri.—Song 101:6.
8 Baibel i tok man i “laikim tru meri bilong en, em i laikim tru em yet.” Dispela i olsem, long wanem, man na meri i marit, ol “i no i stap olsem tupela moa. Nogat. Tupela i kamap olsem wanpela bodi,” olsem Jisas i tok. (Matyu 19:6) Olsem na ol i no ken slip wantaim wanpela i no poroman tru bilong ol. (Sindaun 5:15-21; Hibru 13:4) Ol inap bihainim dispela tok sapos ol i tingting long inapim laik bilong poroman na ol i no tingim ol yet tasol. (1 Korin 7:3-5) Tingim dispela tok: “I no gat wanpela man i save birua long bodi bilong em yet. Nogat. Em i save givim kaikai long en na lukautim gut.” Ol man marit i mas laikim tru meri bilong ol olsem ol i save laikim ol yet, ol i mas save olsem het bilong ol, Jisas Krais, bai skelim pasin bilong ol.—Efesus 5:29; 1 Korin 11:3.
9 Aposel Pol i toktok long “sori bilong Krais Jisas.” (Filipai 1:8) Pasin sori bilong Jisas i nupela samting long planti man, ol meri i kamap disaipel bilong em ol i amamas long dispela pasin. (Jon 20:1, 11-13, 16) Na ol maritmeri i laik tru bai man bilong ol i mekim kain pasin sori olsem long ol.
PASIN OL MERI MARIT I MAS BIHAINIM
10 Famili i olsem wanpela oganaisesen, na bilong em i ken wok gut, famili i mas i gat het bilong en. Jisas tu i daun long Man em i Het bilong em. “Het bilong Krais em God,” wankain olsem “het bilong meri em man bilong en.” (1 Korin 11:3) Pasin bilong Jisas long daun long God olsem het bilong em i gutpela piksa, long wanem, yumi olgeta i mas i stap daun long wanpela man em i het bilong yumi.
11 Ol man i gat sin i save popaia na planti taim ol i pundaun long mekim gut wok bilong ol olsem het bilong famili. Olsem na meri i mas mekim wanem? Em i no ken daunim wok man bilong em i mekim o traim long kamap het bilong famili. Meri i no ken lusim tingting olsem long ai bilong God pasin bilong stap belgut na bel isi em i bikpela samting. (1 Pita 3:4) Taim em i bihainim kain pasin olsem, em bai no hatwok long daun long man bilong em, long taim bilong hevi tu em bai no hatwok long mekim olsem. Na tu, Baibel i tok: “Meri i mas i stap aninit [“rispek,” NW ] long man bilong en na mekim gutpela pasin long em.” (Efesus 5:33) Tasol olsem wanem sapos man i no daun long Krais olsem Het bilong em? Baibel i tokim ol meri olsem: “Yupela maritmeri, yupela i mas aninit long ol man bilong yupela. Na sapos sampela bilong ol dispela man i no save bihainim tok bilong God, orait ol i ken lukim gutpela pasin bilong yupela meri bilong ol. Na maski yupela i no mekim wanpela tok long ol, bai ol i inap tanim bel, long wanem, ol i lukim yupela meri i save wokabaut stret na aninit [“rispek,” NW ] tru long ol.”—1 Pita 3:1, 2.
12 Maski man i wanbilip o nogat, i no olsem meri i no rispek long man sapos long gutpela pasin em i kamapim tingting bilong em i no wankain olsem bilong man. Meri inap kamapim ol tingting i stret, na gutpela samting inap painim famili olgeta sapos man i harim tok bilong meri. Abraham i no wanbel wantaim meri bilong em, Sara, taim em i kamapim rot bilong stretim wanpela hevi bilong famili, tasol God i tokim Abraham: “Yu mas bihainim tok bilong Sara.” (Stat 21:9-12) Tasol taim man i wokim disisen long wanpela samting na dispela i no brukim lo bilong God, orait meri bai daun long man na sapotim disisen bilong man.—Aposel 5:29; Efesus 5:24.
13 Taim meri i mekim wok bilong em, em i ken mekim planti samting bilong lukautim famili. Olsem: Baibel i tok ol meri marit i mas ‘laikim tru man bilong ol na ol pikinini bilong ol, stap klin tru long ai bilong God, lukautim gut haus bilong ol, mekim gutpela pasin long man na ol pikinini bilong ol, na aninit long ol man bilong ol.’ (Taitus 2:4, 5) Maritmeri na mama husat i bihainim ol dispela pasin, famili bilong em bai rispek long em na laikim em tru. (Sindaun 31:10, 28) Tupela marit wantaim i gat sin, olsem na sampela taim bikpela hevi tru i kamap namel long tupela inap mekim na tupela i katim marit o narapela i lusim narapela olsem ol i seperet. Baibel i kamapim sampela as na i orait long narapela i ken lusim narapela. Tasol no ken ting pasin bilong lusim poroman olsem seperet em i liklik samting tasol, Baibel i tok: “Meri i no ken lusim man bilong en.…Na man tu em i no ken rausim meri bilong en.” (1 Korin 7:10, 11) Na sapos wanpela poroman i mekim pasin pamuk, Baibel i tok tupela i ken katim marit long dispela as tasol.—Matyu 19:9.
GUTPELA PIKSA OL PAPAMAMA I MAS BIHAINIM
14 Pasin Jisas i bin mekim long ol pikinini i stap olsem gutpela piksa ol papamama ken bihainim. Taim ol narapela i traim long pasim ol pikinini long ol i no ken go long Jisas, em i tok: “Larim ol pikinini i kam long mi. Yupela i no ken pasim ol.” Baibel i tok em i “holim ol pikinini long han bilong en, na i putim han antap long ol, na em i askim God long mekim gut long ol.” (Mak 10:13-16) Jisas i lusim haptaim bilong stap wantaim ol pikinini, olsem na yupela tu i mas mekim wankain long ol pikinini man na pikinini meri bilong yupela. Yupela i mas lusim bikpela haptaim bilong stap wantaim ol, ol liklik haptaim i no inap. Yupela i mas lusim bikpela haptaim bilong skulim ol, long wanem, Jehova i tok ol papamama i mas mekim olsem.—Lo 6:4-9.
15 Pasin bilong dispela graun i wok long i go nogut moa, olsem na ol papamama i mas lukautim pikinini bilong ol na bai ol man nogut i no inap bagarapim ol, olsem ol man nogut i laik mekim pasin sem long ol. Tingim ol samting Jisas i mekim bilong lukautim ol disaipel bilong em, em i kolim ol olsem “ol pikinini.” Taim ol man i holim em na klostu ol i laik kilim em i dai, Jisas i wokim rot bilong ol disaipel i ken ranawe. (Jon 13:33; 18:7-9) Yupela ol papa na mama, yupela i mas was i stap long ol samting Satan i laik mekim bilong bagarapim ol pikinini bilong yupela. Yupela i mas givim tok lukaut long ol.* (1 Pita 5:8) Ol samting bilong bagarapim ol pikinini long skin, long ol samting bilong spirit, na long klinpela pasin, ol i planti tru winim olgeta taim bipo.
16 Long nait paslain long Jisas i dai, ol disaipel i tok pait long husat i nambawan. Jisas i no krosim ol, nogat, long gutpela pasin em i wok long lainim ol long rot bilong toktok na pasin bilong em. (Luk 22:24-27; Jon 13:3-8) Sapos yu wanpela papa o mama, yu luksave long olsem wanem yu inap bihainim pasin bilong Jisas taim yu stretim ol pikinini bilong yu? Tru, yu mas stretim ol, tasol yu mas mekim long “stretpela pasin” na no ken mekim wantaim belhat. Yu mas tingting gut taim yu toktok, nogut tok bilong yu i “bagarapim bel bilong narapela man olsem bainat i sutim em.” (Jeremaia 30:11; Sindaun 12:18) Yu mas stretim pikinini long gutpela pasin bambai bihain em i ken luksave olsem i stret yu bin stretim em.—Efesus 6:4; Hibru 12:9-11.
PASIN OL PIKININI I MAS BIHAINIM
17 Yu ting ol pikinini inap lainim sampela samting long Jisas? Yes, ol inap! Long rot bilong pasin em yet i bin mekim, Jisas i soim ol pikinini olsem wanem ol i mas bihainim tok bilong papamama bilong ol. Em i tok: “Mi save autim olgeta tok olsem Papa i bin soim mi.” Na em i tok moa: “Oltaim mi save mekim ol samting em i laikim.” (Jon 8:28, 29) Jisas i bihainim tok bilong Papa bilong em long heven, na Baibel i tokim ol pikinini long bihainim tok bilong papamama bilong ol. (Efesus 6:1-3) Maski Jisas i wanpela pikinini i no gat sin, em i bihainim tok bilong papamama bilong em long graun, Josep na Maria, em tupela i gat sin. Dispela i mekim na olgeta insait long famili bilong Jisas ol i stap amamas!—Luk 2:4, 5, 51, 52.
18 Olsem wanem? Ol pikinini inap luksave long ol samting ol i ken mekim bilong bihainim pasin bilong Jisas na amamasim papamama bilong ol? Tru, ating sampela taim ol yangpela i pilim olsem i hatwok long bihainim tok bilong papamama, tasol God i laik bai ol pikinini i mekim olsem. (Sindaun 1:8; 6:20) Oltaim Jisas i bihainim tok bilong Papa bilong em long heven, maski i gat hevi long mekim olsem. Wanpela taim God i laik bai Jisas i mekim wanpela samting i hatwok tru long mekim, Jisas i tok: “Yu ken rausim dispela kap [wanpela wok God i givim] long mi.” Tasol Jisas i mekim samting God i tokim em long mekim, long wanem, em i save Papa bilong em i save wanem samting i gutpela long Jisas i mekim. (Luk 22:42) Ol pikinini i lain long bihainim tok, ol i mekim papamama bilong ol na Papa bilong ol long heven i amamas tru.#—Sindaun 23:22-25.
19 Satan i traim Jisas, na yumi ken save olsem em bai traim tu ol yangpela na bai ol i mekim ol samting i no stret. (Matyu 4:1-10) Satan i pulim ol pikinini long rot bilong ol wankrismas, em dispela samting i hatwok long sakim. Olsem na em i bikpela samting long ol pikinini i no ken poroman wantaim ol lain i mekim pasin i no stret. (1 Korin 15:33) Pikinini meri bilong Jekop, Daina, em i poroman wantaim ol lain i no lotuim Jehova, na dispela i kamapim planti hevi. (Stat 34:1, 2) Tingim bikpela bel hevi famili inap kisim sapos wanpela bilong famili i insait long pasin pamuk!—Sindaun 17:21, 25.
ROT BILONG FAMILI I KEN STAP AMAMAS
20 I no hatwok tumas long karim ol hevi bilong famili taim famili i bihainim tok bilong Baibel. Pasin bilong bihainim dispela tok em i rot bilong famili i ken stap amamas. Olsem na ol man, yupela i mas laikim tru meri bilong yupela, na mekim wankain pasin long em olsem Jisas i mekim long kongrigesen. Ol meri, yupela i mas daun long man bilong yupela, na bihainim pasin bilong gutpela meri em Sindaun 31:10-31 i stori long en. Ol papamama, yupela i mas skulim ol pikinini bilong yupela. (Sindaun 22:6) Ol papa, ‘bosim gut meri pikinini bilong yu.’ (1 Timoti 3:4, 5; 5:8) Na ol pikinini, yupela i mas bihainim tok bilong papamama. (Kolosi 3:20) Olgeta insait long famili i gat sin, na olgeta i save popaia. Olsem na daunim yupela yet na narapela i mas askim narapela long lusim rong bilong em.
21 Tru tumas, Baibel i gat planti gutpela tok bilong helpim famili. Na tu, Baibel i lainim yumi long nupela taim God bai kamapim na long graun i kamap ples paradais i pulap long ol manmeri i amamas na i lotuim Jehova. (KTH 21:3, 4) Gutpela samting tru bai kamap bihain! Na long nau tu, famili bilong yumi i ken stap amamas sapos yumi bihainim tok bilong God i stap long Baibel.
OL TOK BAIBEL I LAINIM YUMI LONG EN
- Ol man i mas laikim tru meri bilong ol olsem ol i laikim bodi bilong ol yet.—Efesus 5:25-29.
- Ol meri i mas laikim tru famili bilong ol na rispek long man bilong ol.—Taitus 2:4, 5.
- Ol papamama i mas laikim tru, skulim, na lukautim ol pikinini.—Lo 6:4-9.
- Ol pikinini i mas bihainim tok bilong papamama.—Efesus 6:1-3.
* Sampela helpim bilong lukautim ol pikinini i stap long buk Kisim Skul Long Bikpela Tisa, sapta 32 em ol Witnes Bilong Jehova i wokim.
# Sapos papa o mama i tokim pikinini long mekim samting i brukim lo bilong God, long dispela kain taim i stret pikinini i no bihainim tok bilong ol.—Aposel 5:29.
Ol Askim Bilong Stadi
1. Wanem samting i helpim famili long i stap amamas?
2. Famili inap i stap amamas sapos yumi save long wanem samting?
3. Baibel i tok famili i bin kamap olsem wanem? Olsem wanem yumi save tok bilong en i tru?
4. (a) Olsem wanem wan wan insait long famili inap helpim famili long i stap amamas? (b) Bilong famili i ken stap amamas, bilong wanem em i bikpela samting long kisim save long pasin bilong Jisas?
5, 6. (a) Olsem wanem pasin Jisas i mekim long sios i gutpela piksa long ol man marit i ken bihainim? (b) Man i mas mekim wanem na God i ken lusim ol rong bilong em?
7. Jisas i tingim wanem samting, na dispela em i gutpela piksa ol man marit i mas bihainim?
8. (a) Olsem wanem man i “laikim tru meri bilong en, em i laikim tru em yet”? (b) Tupela i kamap “wanpela bodi,” dispela i makim wanem samting long man na meri wantaim?
9. Filipai 1:8 i kamapim wanem pasin bilong Jisas? Bilong wanem ol man marit i mas mekim dispela kain pasin long meri bilong ol?
10. Olsem wanem Jisas i stap gutpela piksa ol meri marit i ken bihainim?
11. Meri marit i mas mekim wanem kain pasin long man bilong em? Pasin bilong em inap kamapim wanem samting?
12. Bilong wanem i no gat rong long meri i kamapim tingting bilong em?
13. (a) Taitus 2:4, 5 i tok ol meri marit i mas mekim wanem? (b) Baibel i tok wanem long pasin bilong lusim poroman olsem seperet o katim marit?
14. Jisas i mekim wanem kain pasin long ol pikinini? Ol papamama i mas mekim wanem long ol pikinini?
15. Ol papamama i ken mekim wanem bilong lukautim ol pikinini bilong ol?
16. Ol papamama i ken lainim wanem samting long pasin Jisas i mekim long ol disaipel taim ol i mekim pasin kranki?
17. Long wanem ol rot Jisas i stap gutpela piksa ol pikinini i ken bihainim?
18. Bilong wanem oltaim Jisas i bihainim tok bilong Papa bilong em long heven? Husat i amamas taim ol pikinini i bihainim tok bilong papamama bilong ol?
19. (a) Olsem wanem Satan i save traim ol pikinini? (b) Pasin nogut bilong pikinini inap mekim wanem long papamama?
20. Bilong famili i ken stap amamas, olgeta insait long famili i mas mekim wanem?
21. Wanem ol gutpela samting bai kamap bihain? Olsem wanem famili bilong yumi i ken stap amamas long nau?


text:
Sapta 2
Ol famili bilong Tobit i redim bikpela kaikai bilong en
1 Orait Kis 23.16 mi kam bek gen long haus bilong mi na mi stap wantaim Ana, meri bilong mi, na wantaim Tobaias, pikinini bilong mi. Na long bikpela de bilong lotu ol i kolim Pentikos, ol i redim wanpela bikpela kaikai bilong mi. 2 Mi sindaun na mi lukim planti kaikai moa i stap. Orait mi tokim Tobaias olsem, “Pikinini, yu go painim wanpela wantok i stap tarangu, tasol em i stretpela man. Kisim em i kam bek wantaim yu na em i ken kaikai wantaim yumi. Bai mi wetim yutupela.”
Ol i kilim i dai wanpela man long Ninive
3 Tobaias i go, tasol em i kam bek kwiktaim na em i singaut olsem, “Papa, papa. Nau tasol ol i kilim i dai wanpela wantok bilong yumi. Ol i pasim pinis nek bilong em na ol i tromoim bodi bilong em long maket.” 4 Mi kirap nogut tru na mi no kaikai liklik. Nogat. Wantu mi go kisim bodi na haitim long wanpela liklik haus. Mi larim em i stap inap san i go daun pinis bai mi ken planim. 5 Orait Nam 19.11-13 mi go bek long haus na mi waswas bilong kamap klin gen long ai bilong God. Na bihain mi sindaun kaikai, tasol bel bilong mi i hevi. Mi krai na mi tingim dispela tok profet Amos 6 i Amo 8.10 bin givim long ol manmeri bilong taun Betel. Amos i bin tok olsem, “Bai mi mekim ol bikpela de bilong lotu i kamap olsem taim bilong sori bilong man i dai pinis. Bai mi senisim ol taim bilong amamas bilong yupela na ol bai i kamap taim bilong bel hevi.”
7 Taim san i go daun pinis, mi go wokim hul na mi planim bodi bilong dispela man. 8 Tasol ol man i stap klostu long haus bilong mi, ol i tok bilas olsem, “Ating dispela man i no save lainim wanpela samting. Bipo em i mekim dispela pasin bilong planim man, na ol i bin ranim em. Na nau em i go mekim wankain pasin gen.”
Ai bilong Tobit i pas
9 Mi kamap doti pinis long ai bilong God, long wanem, mi bin planim bodi bilong wanpela man. Olsem na long dispela nait mi waswas bilong kamap klin gen. Na bihain mi go ausait na mi slip klostu long banis i raunim haus. Dispela nait i hat tumas na mi no karamapim het bilong mi. 10 Sampela Mk 5.26 liklik pisin i save sindaun antap long banis long dispela hap stret mi slip long en. Tasol mi no save long dispela na sampela pekpek bilong pisin i pundaun long tupela ai bilong mi. Na wanpela samting olsem liklik skin i kamap na i karamapim ai bilong mi. Mi go lukim ol dokta bilong kisim marasin, tasol ai bilong mi i no kamap orait. Ahikar i lukautim mi inap long tupela yia, tasol bihain em i go i stap long hap bilong kantri Elam.
Sampela kros i kamap long famili
11 Taim Ahikar i go pinis, meri bilong mi i save wokim laplap olsem planti meri i save wokim. 12 Na ol man i save givim pe long em, long taim em i bringim laplap em i bin wokim pinis. Wanpela de em i kisim bikpela laplap em i bin wokim, na em i bringim i go long ol man i bin odaim. Ol i givim em stretpela pe, na tu ol i givim wanpela liklik meme long em olsem presen.
13 Taim Lo 22.1-3 meri bilong mi i kam bek long haus, dispela meme i stat long krai. Mi singaut na mi askim Ana olsem, “Yu kisim dispela meme we? Ating yu stilim em, a? Bringim em i go bek long papa bilong em. I tambu long kaikai samting yu bin stilim.”
14 Ana Jop 2.9 i bekim tok olsem, ‘Nogat. Ol i givim mi olsem presen, antap long mani mi bin kisim olsem pe bilong laplap.” Tasol mi no bilipim tok bilong Ana na mi tok strong long em i mas kisim meme i go bek. Mi belhat tru na pes bilong mi i kamap retpela. Na Ana i bikmaus na i tokim mi olsem, “Nau mi save pinis, yu wanem kain man tru. Yu save wari tumas long helpim ol arapela man. Tasol yu no save tingim mi liklik.”


text:
Sapta 2
Ol manmeri i mas tanim bel
1 Yupela manmeri bilong dispela kantri, yupela i no save sem liklik long ol pasin nogut bilong yupela. Yupela i mas tingting gut na sem long dispela pasin. 2 Nogut God i kamapim belhat bilong en na wantu bai yupela i bagarap olsem ol plaua i drai. Nogut belhat bilong Bikpela i kamap na kukim yupela olsem paia.
3
Yupela
ol manmeri i no save bikhet na sakim tok bilong Bikpela, yupela i mas i kam long em. Yupela i mas daunim yupela yet na mekim pasin i stret. Sapos yupela i mekim olsem, orait taim Bikpela i belhat na bekim pe nogut long ol manmeri, yupela bai i no inap bagarap.
Bikpela bai i bagarapim ol kantri i stap klostu long kantri Juda
4
Taim
Bikpela i bagarapim kantri Filistia, bai i no gat wanpela man i stap long taun Gasa. Na taun Askelon tu bai i no gat man. Ol birua bai i rausim ol pipel bilong taun Asdot insait long wanpela de tasol, na bai ol i rausim ol pipel bilong taun Ekron tu.
5 Yupela ol Filistia i stap long nambis, yupela bai i bagarap. Bikpela i kotim yupela pinis. Na bai em i bagarapim yupela na i no gat wanpela man i stap. 6 Hap graun bilong yupela i stap arere long solwara, em bai i kamap ples kunai nating. Na ol wasman bilong sipsip bai i wokim ol liklik haus na banis bilong sipsip long dispela hap. 7 Na ol liklik lain Juda i no bagarap na i stap yet, ol bai i kisim graun bilong yupela. Na ol sipsip bilong ol bai i kaikai long dispela hap na bai ol Juda i slip long ol haus bilong taun Askelon. Na God, Bikpela bilong ol Juda, em bai i stap wantaim ol na em bai i mekim ol i sindaun gut long kantri bilong ol gen.
8
Bikpela
I Gat Olgeta Strong i tok olsem, “Mi harim pinis ol pipel bilong kantri Moap na kantri Amon i tok bilas na tok nogut long ol manmeri bilong mi. Na ol i bikmaus na tok bai ol i kisim graun bilong ol. 9
Mi
God bilong Israel, mi tok tru tumas, ol Moap na ol Amon bai i bagarap olsem taun Sodom na Gomora i bin bagarap. Na bai salat tasol i kamap na i karamapim graun bilong ol. Na bai ol hul bilong kisim sol i kamap na bai dispela ples i bagarap na i stap olsem tasol. Ol lain bilong mi i stap yet, ol bai i pait long ol na pulim ol samting bilong ol na kisim graun bilong ol.”
10 Olsem tasol bai God i mekim save long ol Moap na ol Amon. Long wanem ol i save hambak na bikhet tumas, na ol i save tok nogut long ol manmeri bilong Bikpela I Gat Olgeta Strong. 11 Bikpela bai i mekim ol i pret nogut tru. Bai em i mekim ol giaman god bilong olgeta kantri i kamap samting nating. Na bai olgeta manmeri i stap long kantri bilong ol yet na i lotu long Bikpela.
12
Yupela
ol manmeri bilong kantri Sudan, Bikpela bai i kilim yupela i dai long pait.
13
Na
long strong bilong em yet Bikpela bai i bagarapim ol manmeri bilong Asiria, em dispela kantri i stap long hap not. Na em bai i bagarapim Ninive, biktaun bilong ol, na dispela taun bai i kamap ples drai nating na bai i no gat man i stap long en. 14
Ol bulmakau na sipsip na meme na wel abus tasol bai i kam slip long en. Olgeta haus bai i bagarap i stap, long wanem, ol birua bai i rausim ol plang sida i stap long ol haus na tromoi ol i go nabaut. Na ol pisin bilong nait bai i stap long ol dispela haus, na bai ol i sindaun long ol windo na singaut.
15 Ol Ninive i save ting ol i gat bikpela strong na ol bai i no inap kisim bagarap, olsem na ol i amamas. Na ol i ting taun bilong ol i namba wan taun bilong olgeta kantri. Tasol nogat tru. Bai ol dispela samting nogut i kamap long Ninive. Na bai ples i bagarap i stap olsem, na em bai i kamap ples bilong ol wel abus tasol. Na olgeta man i wokabaut i go klostu long en, ol bai i pret nogut na surik.


text:
Sapta 2
Wanpela man i marit long taun Kana
1
Tupela de bihain long Jisas i singautim Filip wantaim Nataniel, wanpela man i marit long taun Kana long distrik Galili. Na mama bilong Jisas i go lukim dispela marit. 2
Ol i bin singautim tu Jisas wantaim ol disaipel bilong en, na ol tu i kam i stap long dispela marit. 3
Taim wain i pinis, na mama bilong Jisas i tokim em olsem, “Ol i no gat wain.” 4
Na
Jisas i tokim em olsem, “Mama, dispela em i samting bilong yu. Em i no samting bilong mi. Taim bilong mi em i no yet.” 5
Orait mama bilong en i tokim ol wokman olsem, “Sapos em i tokim yupela long mekim wanpela samting, orait yupela i mas mekim.”
6
Long
dispela haus i gat 6-pela bikpela sospen ston i stap, bilong ol Juda i ken waswas long pasin bilong ol. Wanpela wanpela inap holim samting olsem 100 lita wara. 7
Orait Jisas i tokim ol wokman olsem, “Pulimapim wara long ol sospen.” Na ol i pulapim ol tru. 8
Na em i tokim ol, “Kisim sampela nau na karim i go long man i bosim kaikai.” Orait ol wokman i kisim sampela na karim i go. 9
Dispela wara i kamap pinis olsem wain na man i bosim kaikai i traim, tasol em i no save, ol i kisim dispela wain we. Ol wokman i bin pulimapim wara, ol tasol i save. Orait man i bosim kaikai em i singautim dispela man i marit, 10
na em i tokim em olsem, “Olgeta man i save tilim gutpela wain pastaim. Na taim ol man i dring planti pinis, orait ol i save tilim wain i nogut liklik. Tasol yu, yu bin pasim gutpela wain, na nau tasol yu kisim i kam.”
11
Dispela
em i namba wan mirakel Jisas i wokim. Em i wokim long taun Kana long distrik Galili. Dispela mirakel em i olsem mak bilong soim bikpela namba na strong bilong en. Na ol disaipel bilong en ol i lukim na ol i bilip long em.
12
Orait
Jisas i lusim Kana na em i go daun long taun Kaperneam wantaim mama bilong en na ol brata bilong en na ol disaipel bilong en. Na ol i stap sampela de long dispela taun.
Jisas i rausim ol man i wok bisnis long tempel
13
Wanpela
bikpela de bilong lotu bilong ol Juda klostu i laik kamap, em Bikpela De Bilong Tingim De God I Larim Ol Israel I Stap Gut. Olsem na Jisas i go long Jerusalem. 14
Insait long banis bilong tempel em i lukim ol man i wok bisnis long salim ol bulmakau na sipsip na pisin. Na em i lukim ol man bilong senisim mani ol i sindaun i stap. 15
Orait Jisas i kisim baklain na i wokim wanpela wip. Na em i rausim dispela olgeta man wantaim ol sipsip na ol bulmakau bilong ol, na ol i lusim hap bilong tempel na i go. Na em i kapsaitim mani bilong ol man i senisim mani, na em i kapsaitim tu ol tebol bilong ol. 16
Na
em i tok olsem long ol man i wok bisnis long salim ol pisin, “Kisim ol pisin bilong yupela i go. Yupela i no ken mekim haus bilong Papa bilong mi i kamap olsem haus bilong maket.” 17
Ol
disaipel bilong en i lukim dispela pasin em i mekim na ol i tingim wanpela tok i stap long buk bilong God. Dispela tok i olsem, “Mi laikim tru haus bilong yu, olsem na mi wok strong long mekim dispela haus i stap gut.”
18
Tasol
ol Juda i lukim dispela pasin Jisas i mekim na ol i askim em olsem, “Bai yu wokim wanem mirakel, olsem mak bilong soim mipela olsem yu gat namba bilong mekim dispela pasin nau yu bin mekim?” 19
Orait
Jisas i bekim tok bilong ol olsem, “Yupela brukim dispela tempel, na long tripela de bai mi kirapim gen.” 20
Na ol Juda i tok, “Olaman. Inap long 46 yia ol i bin mekim wok bilong sanapim dispela tempel, na long tripela de tasol bai yu kirapim gen, a?”
21
Tasol
dispela tempel Jisas i tok long en, em bodi bilong em yet. 22
Olsem
na taim God i kirapim em long matmat, ol disaipel bilong en i tingim gen dispela tok bipo em i bin mekim. Na ol i bilipim tok i stap long buk bilong God wantaim dispela tok Jisas i bin mekim.
Jisas i save pinis long pasin bilong olgeta man
23
Jisas
i stap long Jerusalem long Bikpela De Bilong Tingim De God I Larim Ol Israel I Stap Gut, na planti manmeri i lukim ol mirakel o mak em i wokim. Olsem na ol i bilip long nem bilong em. 24
Tasol Jisas i no bilip long ol, 25
long
wanem, em i save pinis long pasin bilong olgeta man. Em i no sot long save na wanpela man i mas toksave long em long pasin bilong ol man. Nogat. Em yet i save pinis long tingting bilong ol man.


text:
Famili
Kainkain lain i gat kainkain famili. Long Yurop ol manmeri i sindaun wantaim mamapapa na pikinini long en tasol. Bipo, ol lain Yurop i sindaun long wanpela haus wantaim mamapapa, pikinini, ol mamapapa long mamapapa, braadasusa long en, na bikpela famili i stap wantaim. Long wanim, ol i mas lukautim planti samtin wantaim- ol meri i wok long haus, na ol man i wok long gaden o long bisnis blong en. Nau, i gat planti kainkain famili long Yurop. Meri tasol i sindaun wantaim pikinini bilong en o man tasol wantaim pikinini bilong en. Sapos mamapapa indai pinis, pikinini bilong ol i stap long narapela lain i lukautim en. Sapos mamapapa i save bagarapim pikini na paitim ol, ol lain gavman i tekawe pikini bilong ol nogut lain na givim em long arapela manmeri i mas lukautim gut long en.
Olgeta kainkain lain i gat narapela kain famili, tasol olgeta famiii i gat pasin bilong lukautim meri na pikinini. Long wanwan kantri, ol man i no save sindaun wantaim meri bilong en long wanpela haus- ol brada bilong meri i lukautim dispela meri na pikinini bilong en. Long arapela lain, man i gat planti meri na planti pikinini. Arapela lain tude i no save karim pikinini, longwanim ol i no laik kirapim planti manmeri tumas long Graun. Long PNG famili bilong manmeri i tu lain bilong asples na wantok bilong en.


text:
APENDIKS
Nambawan Ensel Maikel Em i Husat?
BAIBEL i no mekim planti tok long dispela ensel ol i kolim Maikel. Tasol taim Baibel i mekim sampela tok long em, em i mekim wok i stap. Long Buk Daniel, Maikel i pait long ol spirit nogut; long Buk Jut em i tok pait wantaim Satan; na long buk Kamapim Tok Hait em i pait wantaim Satan na ol spirit nogut bilong em. Em i sambai long wok king bilong Jehova na i pait long ol birua bilong God, olsem na Maikel i mekim ol samting i stret wantaim mining bilong nem bilong em—“Husat i Wankain Olsem God?” Tasol Maikel em i husat?
Sampela man i gat tupela o tripela nem. Olsem: Narapela nem bilong Jekop em Israel, na narapela nem bilong aposel Pita em Saimon. (Stat 49:1, 2; Matyu 10:2) Na olsem tasol, Baibel i soim olsem Maikel em i narapela nem bilong Jisas Krais, paslain na bihain long em i stap long graun. Nau yumi ken skelim sampela tok bilong Baibel i helpim yumi long save long dispela.
Nambawan ensel. Baibel i tok Maikel em i “namba wan ensel.” (Jut 9) Taim Baibel i tok long “namba wan ensel” em i tok long wanpela ensel tasol, i no gat wanpela taim Baibel i tok long ol nambawan ensel. Dispela i kamapim klia olsem i gat wanpela nambawan ensel tasol. Na tu, Baibel i tok Jisas i holim namba bilong nambawan ensel. Long 1 Tesalonaika 4:16 (NW ) Baibel i tok long Bikpela Jisas Krais i kirap bek pinis: “Bikpela yet bai i lusim heven na kam daun wantaim strongpela singaut, long nek bilong nambawan ensel.” Em nau, Baibel i tok nek bilong Jisas em nek bilong nambawan ensel. Olsem na dispela ves i soim olsem Jisas yet em i nambawan ensel Maikel.
Lida Bilong Lain Ami. Baibel i tok, “Maikel wantaim ol ensel bilong en ol i pait long dispela traipela snek…wantaim ol ensel bilong en.” (KTH 12:7) Olsem na Maikel em i Lida bilong lain ami bilong ol gutpela ensel. Buk Kamapim Tok Hait tu i tok olsem Jisas em i Lida bilong ami bilong lain gutpela ensel. (KTH 19:14-16) Na aposel Pol i tok long “Bikpela Jisas” na “olgeta strongpela ensel bilong en.” (2 Tesalonaika 1:7) Olsem na Baibel i toktok long Maikel na “ol ensel bilong en” na Jisas na “ol ensel bilong en.” (Matyu 13:41; 16:27; 24:31; 1 Pita 3:22) I no gat wanpela skripsa i tok olsem i gat tupela lain ami bilong ol gutpela ensel long heven—lida bilong wanpela lain em Maikel na bilong narapela lain em Jisas—olsem na i stret yumi ken ting Maikel em i Jisas Krais taim em i mekim wok bilong em long heven.*
* Sampela tok moa i soim olsem nem Maikel i makim Pikinini Bilong God, i stap long buk Insight on the Scriptures, Volium 2, pes 393-4, na long buk Toktok Gut Wantaim Ol Man Long Baibel, pes 218-9, em ol buk ol Witnes Bilong Jehova i wokim.


text:
DIKSONARI
?Hu Ya Mikael, Jif Blong Ol Enjel?
BAEBOL i no tokbaot enjel ya, Mikael, plante taem. Be taem Baebol i tokbaot hem, hem i stap mekem wan wok. Long buk blong Daniel, yumi ridim se Mikael i faet wetem ol rabis enjel. Long leta blong Jud, yumi ridim se Mikael i stap rao wetem Setan. Mo long buk blong Revelesen, yumi ridim bakegen se Mikael i faet wetem Setan mo ol rabis enjel blong hem. Taem Mikael i stap faet blong leftemap hae rul blong Jehova mo i faet agensem ol enemi blong God, hem i mekem samting we i laenap stret long mining ya blong nem blong hem, se “?Hu i Olsem God?” ?Be hu ya Mikael?
Sam taem, wan man nomo be i save gat defdefren nem. Eksampol, olfala Jekob bifo i gat narafala nem ya tu se Isrel. Mo narafala nem blong aposol Pita, hemia Saemon. (Jenesis 49:
Jif blong ol enjel. Baebol i tokbaot Mikael se hem i “jif blong ol enjel.” (Jud 9) Makem gud we long vas ya, hem i no talem se Mikael i “wan” jif blong ol enjel, olsem se i gat plante jif. Nogat. Neva yu save faenem long Baebol, ol tok olsem se i gat “ol jif blong ol enjel.” Hemia i min se i gat wan jif nomo. Ol wok we Jisas i holem, oli sem mak long wok we jif blong ol enjel i mas mekem. Fas Tesalonaeka 4:16 (NW ) i tokbaot Masta Jisas Kraes we i laef bakegen long ded, i se: “Masta hem wan bambae i aot long heven i kamdaon mo bambae i singaot wetem voes blong jif blong ol enjel.” Yes, Baebol i talem se voes blong Jisas hemia voes blong jif blong ol enjel. Taswe, vas ya i soemaot se Jisas ya nao we hem i Mikael, jif blong ol enjel.
Lida blong ol ami. Baebol i talem se: “Mikael wetem ol enjel blong hem oli stap faet agens long bigfala algita ya . . . wetem ol enjel blong hem.” (Revelesen 12:7) I klia se Mikael hem i Lida blong wan bigfala ami blong ol enjel blong God. Buk blong Revelesen i tokbaot Jisas tu se hem i Lida blong wan ami blong ol enjel blong God. (Revelesen 19:
^ par. 1 Moa save blong soem se nem ya Mikael i stret long Pikinini blong God, i stap long Buk 2, pej 393-394, blong Insight on the Scriptures (long Franis, Etude Perspicace Buk 2, pej 280-281), we ol Witnes blong Jehova oli wokem.