text:
“Vernacular traces in the Crocodile Prize – Part 2”
An essay in five parts
BY MICHAEL DOM WITH ENGLISH TRANSLATIONS BY ED BRUMBY
2. Wanwan i raitim tok-singsing na tanim tok
Long kirap bilong Crocodile Prize Nesenol Litireri Kompetisen long 2011 nambawan taim we hanmak bilong wanpela poet i kamap long Tok Ples em long taim Jimmy Drekore ibin tanim tokples Dinga long wanpela tok-singsing ‘Advice from a Warrior’.
"Wana elge pikra / Son don’t go too far / bi panamia, kanre pa / There’ll be ambush / Careful, don’t push / Nenma unawa kanre, Kuman meklanna / When your fathers are here / You’ll step closer / Nene hone pikra / Never go alone."
Ating dispela ves bilong tok-singsing emi sutim stret tingting bilong yumi long nau olsem “Nenma unawa kanre, Kuman meklanna / Nene hone pikra”, em olsem, “Taim ol papa bilong yu istap / Bai yu ikam klostu / Noken igo yu iet”.
Dispela em i stori long taim bilong ol tumbuna i laik na pait ol yangpela man i save kisim skul toktok wantaim ol papa bilong ol na ol lidaman bilong pait. Ol i mas stap klostu wantaim na noken tru ron igo pas bilong wanem ol birua bai pundaunim ol wanwan sapos ol igo bilong ol iet.
Tok-singsing bilong Drekore em i makim wankain nek olsem yumi mas harim ol gutpela toktok na skelim bilong ol papa na mama long kamap olsem strongpela man na meri bilong Papua Niugini, na tu long holim strong ol gutpela kastam, kalsa na pasin we ol tumbuna igatim long kamapim strongpela komuniti na wokbung wantaim.
Jimmy Drekore wanpela poet husait i save raitim tok-singsing bihainim stret nek bilong ol tumbuna long tokples Dinga. Em ino save mekim ol kainkain kalakala toktok nating long bilasim nek bilong em, long soim save na givim em iet biknem, nogat. Jimmy i kisim nem ‘Bush Poet’, na trutru em i save kamautim stori long tok-pisin ikam long nek tru bilong bus na asples tumbuna.
Long lukluk bilong mi Drekore em ibin brukim kiau stret long raitim nambawan tok-singsing long tokples Dinga we istap insait long Crocodile Prize Entologi 2011 (p98). Inogat narapela raita i bin putim hanmak long Tok Ples na long Tok Pisin long wanpela wok bilong ol long dispela taim.
Long 2012 kompetisen ibin kirap strong tru na Entologi bilong dispela yia em bikpela buk inapim 375 pages. Tasol insait long dispela buk bai yu inap lukim tupela tok-singsing tasol long Tok Pisin.
Wanpela tok-singsing mi raitim em ibin nambawan hanwok we mi tanim-tok Inglis ‘Where we lived’ igo tokpisin ‘Ples we mitupela ibin stap wantaim’ (p147). Dispela tok-singsing i stap iet olsem wanpela hanwok mi laikim tru. Dispela tok-singsing istap tu long tokples Hiri Motu.
"Strongpela win ibin kam long nait, em soim piksa Bikpela belhat na laikim istap namel long graun na solwara Na mitupela ino bin save olsem Dispela taim bai klostu pinis Mitupela stori long diwai-wine em ino karim kaikai Na putim iau tasol Long ol toktok inogat nek"
Keith Jackson ibin skelim olsem dispela tok-singsing igatim nek bilong bel sore tru blong yumi ol Melanesia we i narakain long ol arapela lain.
Narapela tok-singsing mi raitim ‘Yobwandaruanem’ inobin stap insait long Entologi tasol em igat stori long singsing olsem ol tumbuna isave mekim. Dispela singsing mipela ol sumatin long Gordons Hai Skul ibin lainim long 1990 Kalsa Dei, mi tingim nek bilong em tasol tokples mi lus tingting pinis. Long dispela tok-singsing bai yu harim na bihanim nek bilong ol lain i save danis na singsing tumbuna. Em igatim ol singsing isave kamap gen na gen (chorus), na tu igat tumbuna nem Yobwandaruanem, emi wanpela strognpela diwai, na singsing eim autim stori long ol kain pasin bilong em. Dispela stori tok-singsing i givim piksa bilong gutpela lidaman we ol man-meri i laikim long en na save bihainim long painim gutpela sindaun.
Narapela tok-singsing Bernard Sinai i bin raitim em ‘Trupla Man’ (p225). Long dispela tok-singsing Bernard tromoi wanpela nek igo long ol man i save paitim meri bilong ol, bikmaus, bikhet raun na ino save long pasin bilong ol man tru; “Trupla man ino man blong pait / Tasol trupla man i save long pait / Yu no trupla man, yu mas giaman man ya”.
Ating dispela nek i mas kamap strong long nau.
Long Crocodile Prize 2013 mipela ol niupela kru i laik ronim kompetisen tasol em inobin kamap gut, olsem na inogat planti wokmak bilong dispela yia. Entologi buk em 169 pages tasol na soim olsem mipela ino mekim gut toksave na kirapim tingting bilong ol raita long salim wok ikam. Na ating imas igat sampela bel hevi tu i pasim laik bilong ol raita long salim hanwok bilong ikam long kompetisen.
Mi iet inobin wanbel long wanem mi bin raitim na tanim tokpisin long ol sampela tok-singsing we igat nem ‘sonnet’ long Tok Inglis. Ol sonet em ol kain hanmak bilong ol Inglis long bihainim taim yu i laik raitim wanpela tok-singsing. Mi brukim het tru long dispela wok na kamapim tripela sonet tasol, nem bilong ol ‘Sonet 6: Long tulai bai tumi kalapim dispela banis kalabus’, “Sonet 8: Dispela Nambawan Meri Tru’ (English), na ‘Sonet 10: ‘lele ino mo laikim pinga bilong mi”. Sonet 8 tasol i bin kamap long 2013 Entologi (p50).
Long narapela tupela sonet mi tanim tokpisin tasol Sonet 10 em i nambawan sonnet we mi tingting wantaim na raitim long Tok Pisin na mi hamamas tru long lukim hanwok bilong mi long en. Mi laikim tru nek bilong tokpisin igo insait long dispela hanmak bilong ol Inglis poet olsem William Shakespeare na John Milton. Ating em wanpela kain wokmak mi putim long kisim sonnet long Tok Inglis ikamap tru olsem sonet bilong Tok Pisin na ino long nem tasol. Dispela Sonnet 10 em ianapim stret hanmak bilong sonnet tru na mi iet hamamas, tasol yu iet iken skelim.
2. Very few wrote poems with translations
When the Crocodile Prize began in 2011, the first time a poet wrote in his mother tongue was when Jimmy Drekore wrote and provided English translation for his Dinga poem, ‘Advice from a Warrior’
"Wana elge pikra / Son don’t go too far / bi panamia, kanre pa / There’ll be ambish / Careful you don’t push / Nenma unawa kanre, Kuman meklanna / When your fathers are here / You’ll step closer / Nene hone pikra / Never go alone."
I think this verse goes to the heart of our current thinking: ‘Nenma unawa kanre, Kuman meklanna/Nene hone pikra’, which is, “Your forefathers’ time remains/ Come close/You cannot leave”
This is a story about when our forefathers liked to fight and elders and leaders taught all the young men about fighting. They were told to stay close together and not go running around because the enemy would kill them if they did.
Jimmy Drekore’s poem reminds us that listening to the sage advice and thinking of our fathers and mothers will make all Papua New Guinean men and women strong, will help us to maintain and strengthen our traditional customs, culture and thinking and so make our communities and workplaces strong.
Jimmy Drekore is a poet who knows how to write poetry which supports the traditions of the Dinga language. He doesn’t write all kinds of empty words to illustrate his ideas and to promote himself. Jimmy has been called a ‘Bush Poet’ and it’s true that he knows how to write Tok Pisin stories that have their roots in ‘the bush’ and its traditions.
I note, too, that Drekore has broken the mould by writing the first Dinga language poem to be included in the Crocodile Prize Anthology 2011 (p98). So far, no other writer has made their mark by using their mother tongue or Tok Pisin in this way.
Although the 2012 competition was especially successful, with a large 375-page Anthology, there were only two Tok Pisin poems.
One poem I wrote was the first time I translated an English poem, ‘Where we lived’ into Tok Pisin – ‘Ples we mitupela ibin stap waintaim’ (p147). This is one poem that I really like. The poem has also been translated into Hiri Motu.
"There was the wind that night, a sign Tempestuous love affair of earth and sea And we did not know that That time would soon be at an end We spoke of the barren grapevine And listened in silence To words left unsaid … Hanuaboi ai lai ekau, una na toa Tanobada bona Davara edia lalokau dagedagena Bena ai na asia diba Una nega na dia daudau baine ore Gabani vinena aherevalaia Bena dege dege rahu ai ahakala Hereva ta sehe gwaurai"
Keith Jackson interpreted this poem as describing the distinction between we Melanesians and everyone else.
Another poem I wrote, ‘Yobwandaruanem’, which wasn’t included in the Anthology, has a reference to a song that our forefathers composed. When I and my fellow students at Gordons High School sang this song at the 1990 Culture Day, I thought that this is just traditional language and thought no more about it. In this poem you can hear and understand how the people know traditional dancing and songs. It has a chorus which is repeated over and over, and has a traditional name Yobwandaruanem – ‘strong timber’, and the song tells all kinds of stories about it. It is a narrative poem which describes a much-loved leader who provided a stable life for everyone.
Another poem that Bernard Sinai wrote is ‘Trupla Man’ (p225) in which Bernard talks to men who assault women, who have big mouths/talk too much are stubborn and don’t know how to behave like a true man: ‘ Trupla man ino man bilong pait/Tasol trupela man isave long pait/Yu no trupela man, yu mas giaman man ya”. (A true man doesn’t fight/ Even though he knows how to fight/You’re not a true man, you’re just a pretender.)
I think that this kind of voice will thrive now.
A new local PNG team administered the 2013 Crocodile Prize. But it didn’t work out very well, mainly because we didn’t receive many entries. The annual anthology comprised only 169 pages, which reflected, probably, our inability to inspire writers to submit entries. And I think that some writers must have had concerns about sending entries for the competition.
I too was concerned because I had been writing and translating some Tok Pisin poems which are called ‘sonnets’ in English. Sonnets are a particular form of English poetry. This work made my head hurt and I was able to produce three only, namely: Sonet 6: At dawn we leap free of these prison walls; Sonet 8: The Perfect Woman, and Sonet 8: My ukulele loves me no longer. Only Sonnet 8 was published in the 2013 Anthology.
I translated two of the sonnets into Tok Pisin. Sonet 10, however, was the first time I thought about, and then wrote in Tok Pisin – and I was really pleased with the result. I would love it if we could add a Tok Pisin voice to the works of English poets such as William Shakespeare and John Milton.
I think I managed to master the form and structure of English sonnets in my Tok Pisin sonnet. So, it’s not just a sonnet in name. I am really pleased that my Sonnet 10 satisfies the ‘rules’ of English sonnets. You can judge for yourself.
Sonet 10: ‘lele ino mo laikim pinga blong mi Long taim mi paitim ‘lele bilong mi fopla string stap long pinga bilong mi mekim swit mo iet singsing bilong mi. Bihain mi raun long paitim trabel man long narapela hap, Buka ailan. Mi stap, long oda bilong ol kaptan, pinga bilong mi pulim masin gun. Mi kamap olsem wanpela ‘lele string, open faia long oda blong gavman. Mi no save long– ol–no save long mi. I tru mipela wanpela kantri? Ol tu paitim ‘lele olsem blong mi… Bihain mi kam bek long ples bilong mi ‘lele ino mo laikim pinga blong mi. Sonnet 10: My ukulele loves me no longer Once I played my trusty ukulele Four strings obeyed the touch of my fingers How so sweetly we would sing together But I was sent to fight against rebels At a faraway place, Buka Island There I lived under my captains’ orders My fingers now caressed a machine gun I had become a ukulele string To open fire on government command I did not know them – they did not know me. Is it true, we are from the same country? They play the ukulele just like me… When I returned to my home lands at last My ukulele loved me no longer.


c: text/html

text:
Buk bilong Profet
Nahum
Tok i go pas
Yumi no save tumas long laip bilong profet Nahum. Dispela buk em i raitim em i olsem tok amamas, long wanem, biktaun Ninive i bagarap pinis.
Ninive em i biktaun bilong kantri Asiria. Asiria em wanpela strongpela kantri tru, na ol ami bilong en i bin daunim ol manmeri bilong planti arapela kantri. Ol dispela lain tasol i bin bagarapim kantri Israel long hap not na karim ol manmeri bilong en i go i stap long ol arapela hap.
Orait taim ol Israel i harim olsem ol birua i bagarapim pinis taun Ninive, ol i amamas moa yet. Profet Nahum i tok olsem, God yet i bin mekim dispela samting i kamap long Ninive bilong mekim save long ol, long wanem, ol i bin bikhet tru na mekim planti pasin nogut.
Bikpela i bagarapim biktaun Ninive
Sapta 1
(Sapta 1-3)
Bikpela i belhat long biktaun Ninive
1
Long
taim profet Nahum i lukim wanpela samting olsem driman, God i givim dispela tok long em. Dispela tok i bilong biktaun Ninive. Profet Nahum em i wanpela man bilong ples Elkos.
2
Bikpela
tasol em i God, na em bai i no inap larim ol manmeri i lotuim ol giaman god. Em i mekim save long ol man i save sakim tok bilong em. Em i belhat long ol na em i save bekim pe nogut long ol. 3
Bikpela
i no save kros hariap. Tasol em i strongpela God, na oltaim em i mekim save long ol man i gat asua.
Taim Bikpela i go long wanpela hap, bikpela win na ren i save kamap, na ol klaut i kamap olsem das aninit long lek bilong en. 4 Sapos em i kros long solwara, orait solwara i save drai. Na em i save mekim ol wara tu i drai. Na sapos em i tok long ol samting i mas bagarap, orait ol gutpela gras na ol gaden samting i save dai. Maski ol gaden i stap long gutpela graun bilong distrik Basan, na ol diwai i stap long maunten Karmel, na ol plaua i stap long graun bilong Lebanon, olgeta i save dai. 5 Olgeta maunten i save guria long pes bilong Bikpela, na i kamap olsem wara nating. Taim Bikpela i kamap, graun i save guria, na olgeta manmeri tu i save guria na i seksek nogut. 6 Taim em i belhat, husat inap i stap gut? Na husat i no inap bagarap? Nogat tru. Em i save kros long ol manmeri na ai bilong en i ret olsem lait bilong paia, na ol ston i save bruk bruk na i kamap das.
7
Bikpela
em i save mekim gutpela pasin long yumi. Long taim bilong hevi, em i save kamap olsem ples hait bilong ol manmeri bilong en, na em i helpim ol manmeri i save go long em. 8
Em i olsem bikpela tait, na em bai i bagarapim tru taun Ninive. Na em i save kilim i dai ol man i save sakim tok bilong en. 9
Yupela ol birua, yupela i toktok long mekim wanem samting long Bikpela? Lukaut, em bai i pinisim yupela olgeta. I no gat wanpela man inap bikhet long em tupela taim. Nogat tru. 10
Yupela i olsem ol man i spak nogut tru, na em bai i pinisim yupela olgeta, olsem paia i kukim gras i gat nil na olsem paia i kukim kunai ol i katim pinis na em i drai tru.*
11 Wanpela man bilong yupela ol Ninive i gat tingting nogut, na em i pasim tok long mekim nogut long Bikpela. 12 Tasol Bikpela i tokim ol manmeri bilong en, em ol Israel, olsem, “Ol Asiria i strongpela man na ol i gat bikpela lain i stap, tasol bai mi bagarapim ol na bai ol i pinis olgeta. Ol manmeri bilong mi, mi bin putim bikpela hevi long yupela, tasol bai mi no ken mekim moa. Nogat tru. 13 Ol Asiria i bin bosim yupela, tasol nau bai mi daunim strong bilong ol, na bai ol i no inap kalabusim yupela moa.”
14 Orait Bikpela i mekim strongpela tok long ol Asiria olsem, “Bai i no gat lain tumbuna bilong yupela i kamap moa. Bai mi bagarapim olgeta giaman god i stap long ol haus lotu bilong yupela. Na bai mi redim matmat bilong yupela. Na bai yupela i no inap i stap moa, long wanem, yupela i man nogut tru.”
15
Lukim.
Wanpela man i wokabaut i kam long rot i stap long ples maunten na em i bringim gutpela nius i kam. Em i kam bilong toksave olsem pait i pinis. Olsem na ol manmeri bilong Juda, yupela bung long ol bikpela de na mekim lotu long God, na givim em ol samting yupela i promis pinis long givim em. Na bai ol man nogut i no ken kisim graun bilong yupela gen. God i bagarapim ol pinis.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Namba 2 hap graun ol i makim, em i go long ol lain bilong Simeon. Dispela hap i stap namel stret long graun ol i bin makim bilong ol Juda.
2Nem bilong ol taun ol Simeon i kisim i olsem, Berseba o Seba na Molada
3na Hasarsual na Bala na Esem
4na Eltolat na Betul na Horma
5na Siklak na Bet Markabot na Hasarsusa
6na Bet Lebaot na Saruhen. Ol i kisim 13 taun olgeta wantaim ol ples i stap klostu long ol.
7Na tu ol i kisim taun Ain na Rimon na Eter na Asan, em 4-pela taun wantaim ol ples i stap klostu long ol.
8Lain Simeon i kisim ol taun wantaim ol ples i stap klostu long ol, i go inap long taun Balatber, narapela nem bilong en Rama, long hap bilong saut.
9Graun bilong Simeon i stap namel long graun bilong Juda. Graun ol i bin makim bilong Juda i bikpela tumas, olsem na lain bilong Simeon i kisim hap bilong en.
10Namba 3 hap graun ol i makim, em i go long ol lain bilong Sebulun. Mak bilong graun ol i kisim, i go inap long taun Sarit.
11Na mak i go long hap san i go daun inap long taun Mareal na i go klostu long taun Dabeset na i go long liklik wara i stap long hap sankamap bilong taun Jokneam.
12Long hapsait bilong taun Sarit, mak i go long arere bilong taun Kislot Tabor long hap sankamap, na i go inap long taun Daberat na i go antap long taun Jafia.
13Na mak i go yet long hap bilong sankamap na i kamap long taun Gathefer na taun Etkasin na i tanim i go long hap bilong Nea long rot i go long taun Rimon.
14Na long hap not mak i tanim i go long hap bilong taun Hanaton na i go kamap long ples daun bilong Iptahel.
15Nem bilong ol taun ol Sebulun i kisim i olsem, Katat na Nahalal na Simron na Idala na Betlehem. Ol i kisim 12-pela taun olgeta wantaim ol ples i stap klostu long ol.
17Namba 4 hap graun ol i makim em i go long lain bilong Isakar.
18Nem bilong ol taun ol Isakar i kisim i olsem, Jesril na Kesulot na Sunem
19na Hafaraim na Sion na Anaharat
20na Rabit na Kision na Ebes
21na Remet na Enganim na Enhada na Betpases.
22Na mak bilong graun ol Isakar i kisim i go kamap long maunten Tabor na long taun Sahasuma na taun Betsemes na i go inap long wara Jordan. Ol Isakar i kisim 16 taun wantaim ol ples i stap klostu long ol.
24Namba 5 hap graun ol i makim em i go long ol lain bilong Aser.
25Nem bilong ol taun ol Aser i kisim i olsem, Helkat na Hali na Beten na Aksap
26na Alamelek na Amat na Misal. Long hap san i go daun mak bilong graun bilong ol Aser i kamap klostu long maunten Karmel na taun Sihorlipnat.
27Na mak i tanim i go long hap sankamap na i kamap long taun Betdagon, na i go klostu long graun bilong lain Sebulun na long ples daun bilong Iptahel na i go long hap not inap long taun Betemek na taun Neiel. Na mak i go yet long hap not long taun Kabul
28na Ebron na Rehop na Hamon na Kana na i go olgeta long biktaun Saidon.
29Na mak i tanim i go long taun Rama na i kamap long Tair, dispela taun i gat strongpela banis. Na mak i tanim i go long taun Hosa na i go inap long biksolwara Mediterenian. Na tu ol Aser i kisim taun Mehebel na Aksip
30na Uma na Afek na Rehop. Ol Aser i kisim 22 taun wantaim ol ples i stap klostu long ol.
32Namba 6 hap graun ol i makim, em i go long ol lain bilong Naptali.
33Mak bilong graun bilong ol i lusim taun Helep, na dispela diwai ok i stap long ples Sananim, na i go long taun Adami Nekep na taun Japnel na i go inap long taun Lakum na i pinis long wara Jordan.
34Na mak i tanim i go long hap san i go daun long taun Asnot Tabor na taun Hukok. Graun bilong lain Sebulun i stap long hap saut bilong graun bilong ol Naptali, na graun bilong lain Aser i stap long hap san i go daun, na ples Jehuda long wara Jordan i stap long hap sankamap.
35Nem bilong ol taun i gat strongpela banis i olsem, Sidim na Ser na Hamat na Rakat na Kineret
36na Adama na Rama na Hasor
37na Kedes na Edrei na Enhasor
38na Yiron na Mikdalel na Horem na Betanat na Betsemes. Ol Naptali i kisim 19 taun olgeta wantaim ol ples i stap klostu long ol.
40Namba 7 hap graun ol i makim em i go long ol lain bilong Dan.
41Nem bilong ol taun ol i kisim i olsem, Sora na Estaol na Irsemes
42na Salbim na Aijalon na Itla
43na Elon na Timna na Ekron
44na Elteke na Gibeton na Balat
45na Jehut na Beneberak na Gatrimon
46na Mejarkon na Rakon na ol ples i stap klostu long taun Jopa.
47Tasol bihain, ol man bilong as ples ol i birua long ol Dan na rausim ol long dispela graun. Olsem na ol Dan i go kamap long Lais na pait long ol lain bilong Lais. Ol i kisim dispela taun na kilim olgeta pipel bilong taun. Na bihain ol Dan i tok, dispela hap graun i bilong ol, na ol i sindaun long en. Ol i senisim nem bilong dispela taun Lais na ol i kolim Dan, em nem bilong tumbuna bilong ol.
48Ol dispela taun wantaim ol ples i stap klostu long ol, ol i stap long dispela hap graun ol lain bilong Dan i kisim.
49Ol Israel i makim olgeta hap graun pinis na ol i givim hap graun long Josua, pikinini bilong Nun.
50Josua i askim ol man long givim em taun Timnat Sera long ples maunten long hap bilong Efraim. Orait ol i givim em, olsem Bikpela i bin tok. Na Josua i wokim gen dispela taun na em i sindaun long en.
51Pris Eleasar na Josua na ol hetman bilong olgeta wan wan famili bilong olgeta lain bilong Israel ol i stap long taun Silo klostu long dua bilong haus sel bilong Bikpela, na ol i pilai satu bilong painimaut wanem graun Bikpela i makim bilong ol. Na long dispela pasin ol wok bilong makim na tilim graun i pinis.


text:
Long sem taim Mr.Gari Baki,i askim gavman na ol bignem lida bilong Polis long lukluk na stat bihainim ol ripot bilong namba wan Ehanced Corporation Program pastaim long ol larem Australian Federal Polis long igo wok insait long PNG.
Mr. Barki i mekim despela toktok bihain tasol long PNG na Australia ibin tokorait long larim sampela lain police bilong Australia long igo wok insait long Papua New Guinea.
Namba wan Ehanced Corporation Program (ecp), em Australian Federal Polis ibin igo wok long Papua New Guinea ibin kamap long taim bilong Gari Baki ibin Komisena bilong PNG polis.
Em i tok, Polis Review Report bilong 2004 i luksave olsem olgeta memba bilong Royal Papua New Guinea Constabulary,i wok na bihainim dirction bilong polis.
Mr Baki i tok, long lukluk bilong em, dispela i min olsem, ol memba bilong Australian Federal Police igo wok long PNG aninit l ong ECP i mas pasim PNG polis uniform, bihainim lo bilong kantri, na wok poroman wantaim ol PNG polis ofisa na i mas i gat pawa bilong arest. [RadioAustralia]


text:
Trial constitutional kes-September
Trial blong constitutional kes blong jalenjem advaes blong Council blong ol Minista i ko long Presiden blong Palemen dissolution bae i tekem ples long September 2 long 9am.
Konferens blong Supreme Court blong Vanuatu i harem tete moning se i kat wan kes.
Jif Justice Vincent Lunabek i seitem deit ia blong harem trial blong constitutional kes namba 2240 blong 2022.
Lawyer Edward Nalial we i ripresetem 27 foma Memba blong Palemen i talem long konfrens blong kot se i kat tri raet we klaean blong hem i biliv se disisen blong disolvem palemen i brekem raet blong olgeta.
Feswan, hemi long Atikol 21 (3) we hemi abaot rikwes long koling blong siting blong Palemen, namba 2 hemi long Atikol 43 (2) abaot moson blong nokat tras mo raet blong muvum wan moson, mo namba 3 hemi long Atikol 28 (3) rigadem advaes blong Council blong ol Minista i ko long Presiden blong Disolvem palemen.
Long Frade wik ia, Atoni Jenerol long bihaf blong Presiden mo Steit blong Vanuatu bae i faelem rispon mo long Monday nekis wik bae i faelem ol swon stetmen.
Wan wellknown Journalist mo tija long Griffit Universiti, Tess Newton Cain i talem long VBTC News se Vanuatu hemi gat gudfala histori long saed blong Kot system taem i kam long wan Constitutional Kes from oli dil wetem long wan stret wei.
Mrs Cain i talem se ol politikol pipol oli luksave wok blong kot.
Twenty Seven Memba blong Palemen i jalenjem disisen blong Palemen dissolution.


text:
Reichenau ailen
Reichenau em hap graun i go insait lg raunwara Bodensee, kain olsem ailen. Tasol rot i stap. Gertrud mitupela go lg wilwil. Pastaim mipela visitim St. Georg. Haus lotu ol i wokim lg yia 900 samting. Insait i gat wolpainting i winim moa olsem 1000 yia pinis. Painting lg namel i soim Mattyu 8:23-26: Orait Jisas i kalap long bot, na ol disaipel bilong en i bihainim em. Ol i go namel long raunwara na bikpela win tru i kirap na si i laik karamapim bot. Tasol Jisas i slip i stap. Na ol i go kirapim em, na i tok, “Bikpela, helpim mipela. Yumi laik lus nau.” Na em i tokim ol olsem, “Bilip bilong yupela em i liklik tru. Watpo yupela i pret?” Na em i kirap na i krosim win wantaim si. Na win i dai, na wara i no mekim nais liklik. Mipela lukim stori na tingim taim mipela kisim speedboat lg Finsch na go kam lg Lae.


text:
Wikipedia:Karen afeas
Dispela pes long bifo: Jun 2007, Julai 2007, Ogas 2007, Ogas 2010
King blong Tonga i dai pinis[edit source]
Praim Minista blong Tonga, itokaut pinis olsem, King blong Tonga na man husat ibin bringim Demokrasi igo long kantri, King George Tupou the fifth,i dai pinis. King Tupou the fifth krismas blong en 63 ibin dai aste long Hong Kong.Yangpla brata blong en ibin stap wantem em taem emi bin dai. King Tupou ino bin marit na brata blong en, Crown Prince, bai kisim ples blong en na kamap olsem nupla King. Niusmeri long Nukua'lofa, Monalisa Palu, ibin tokim Redio Australia, olsem King Tupou ibin wanpla man husat ibin kamapim ol gutpla senis long kantri.


text:
Sea level rise-Ahamb aelan
Akamb long Malekula i plan blong planem wan spesel grass we oli singaotem vetiver mo bigfala tri blong helpem sea level rise.
Presbyterian Jej Elder long Akamb, Elder Abel Sam i talem se hemi plan blong kavman we jej i tekem blong help stopem sea level rise long smol aelan ia.
Mr Sam i talem se plan i stap blong stopem ol damej blong climate change.
“Kavman i wantem se yumi planem moa gras ia long olgeta eria we solwota i damejem i stap, ” Mr Sam i talem.
“Folem fulap aktiviti blong katem aot plante tri blong helpem komuniti long fuija. Isu blong sea level rise we smol aelan blong Ahamb i fesem we solwota hemi digim ples i ko kasem kona blong jej, i mekem se yumi mas planem ol grass ia.
“Planning blong vetiver grass ia e sud hapen finis be from COVID i mekem se i no hapen.
“Plan i stap longtaem finis blong enkarejem yumi blong planem moa tri blong world i stap fesem naoia, moa hemi plan blong kavman we i wantem se ol man oli planem ova 1 million tri raon long wol.”
By trainee journalist, Gracelyn Garae.


text:
Woning long acid ren
Woning blong acid ren o ren we hemi kat acid we i save bonem ol kakae long garen i stil stap ova long Central mo Saot Vanuatu.
Wan Scientific Ofisa long Vanuatu Meteo mo Geo-Hazards Dipatmen, Dan Tari, i talem se volcano erapsen long Tonga long Satete i mekem plante Sulphur Dioxide gas we i rilis long air.
Mr Tari i talem se satelite foto i soem bigfala amaon blong gas ia long air long wiken.
Mbe oli save putum wan moa apdeit tumoro sapos gas ia long air i ko daon.
“Sapos i kat eni ren mo ol pipol i smelem wan smel we i difren hemi gas ia we i pas long air,”Mr Tari i talem.
“Mbe muvmen blong gas ia hemi dipen nao long wind, i likeli se sapos Wednesday hemi vinis pa yumi putum wan moa mesej bakegen from hemi travel long west saed.
“So long Monday wik ia, gas ia i stap bigwan antap long eria blong Vanuatu mbe tete i luk olsem i stap ko daon lelbet.”
“Sapos ren ia i foldaon long eye mbe bae yu harem eye i sikras. Mo washem gud kakae bifo kuk espeseli ol cabij o nara vegetabol,”Mr Tari i talem.”
Mr Tari i talem se volcano erapsen blong Tonga i no afektem ol volcano blong Vanuatu.
“I nokat eni asosiasen wetem ol volcano blong yumi so taem wan volcano erapsen i hapen samples longwe i no minim se evri volcano bae i erap,”Mr Tari i talem.
Meteo Ofis i talem se ol volcano blong Manaro, Yasur, Gaua oli stil stap long alert volcano 2.
Mr Tari i talem se long level ia bae i stil kat ashfol.


text:
Namba wan
Pas Pita i raitim
Tok i go pas
Pita i raitim dispela pas bilong strongim bilip bilong ol lain Kristen i karim bikpela hevi. Em i tok, ol Kristen i mas tingting gen long gutnius bilong Jisas Krais. Jisas i bin dai na kirap bek, na em i bin promis olsem em bai i kam bek gen. Ol i mas tingim dispela promis na wetim em i kam.
Tru, ol Kristen i karim hevi, tasol dispela samting i kamap bilong traim bilip bilong ol. Olsem na ol i mas bilip strong i go inap Krais i kam bek gen, na long dispela taim ol bai i kisim gutpela prais.
Yumi kamap lain manmeri tru bilong God
olsem na yumi mas mekim ol gutpela pasin na wetim ol gutpela samting yumi laik kisim
Sapta 1
(Sapta 1.1—2.10)
1
Mi
Pita, mi aposel bilong Jisas Krais. Mi raitim dispela pas long yupela manmeri bilong God, yupela ol lain i stap nabaut olsem tripman long provins Pontus na Galesia na Kapadosia na Esia na Bitinia. 2
Bipo
tru God Papa i save pinis long yupela na i makim yupela long kamap ol manmeri bilong em yet. Holi Spirit i bin helpim yupela long givim laip bilong yupela olgeta long God na kamap holi, bai yupela i ken bihainim gut tok bilong Jisas Krais. Na bai blut bilong Jisas i ken wasim yupela, na mekim yupela i kamap klin long ai bilong God. God i ken marimari moa yet long yupela na mekim bel bilong yupela i stap isi.
Gutpela laip tru i wetim yumi long heven
3
Yumi
litimapim nem bilong God, em i God na Papa bilong Bikpela bilong yumi, Jisas Krais. Em i gat bikpela sori long yumi, na em i kirapim Jisas Krais long matmat, na long dispela rot God i givim yumi nupela laip. Na dispela nupela laip i strongim yumi long wetim em i inapim tru ol gutpela samting em i laik givim long yumi. 4
Em
i makim yumi pinis bilong kisim gutpela laip bilong heven. Dispela laip em i no inap bagarap. Em i klin olgeta long ai bilong God, na em bai i no inap pinis. God i redim dispela laip pinis, bilong yupela i kisim long taim yupela i stap wantaim em long heven. 5
Yupela
i bilip long Krais, olsem na God i save lukautim yupela long strong bilong em, bai yupela i stap gut. Em i laik kisim bek yupela na mekim yupela i stap gut tru, na dispela samting em i laik mekim, em bai i kamap ples klia long las de.
6
Yupela
i save tingting long ol dispela samting God i laik mekim na yupela i save amamas. Tasol nau long liklik taim tasol, ating kain kain traim bai i kamap na givim pen long yupela. 7
Long
dispela pasin God i save traim bilip bilong yupela. Yumi save, gol em i gutpela samting tru, tasol ol i save kukim long paia, bilong traim na painimaut em i gol tru, o nogat. Bilip bilong yupela i winim gol na i gutpela moa, long wanem, gol em i samting bilong bagarap. Olsem na sapos ol kain kain traim i kamap long yupela, em i bilong traim bilip na soim olsem, yupela i bilip tru long Krais. Na long las de, taim Jisas Krais i kamap ples klia, em bai i amamas tru long yupela na givim biknem long yupela. 8
Yupela
i no bin lukim em yet, tasol yupela i save laikim em na givim bel bilong yupela long em. Nau yupela i no save lukim em, tasol yupela i bilip long em na amamas tru. Dispela amamas i winim olgeta amamas bilong dispela graun, na yumi no inap autim long maus. Nogat tru. 9
Na
God i wok long kisim bek yupela, long wanem, yupela i bilip long Krais.
10
Ol
profet i bin autim tok long dispela gutpela samting nau God i mekim long yupela. Ol i bin wok strong long painim as bilong dispela tok bilong God i kisim bek yumi. 11
Spirit
bilong Krais i bin i stap insait long ol profet, na Spirit i bin tokaut long maus bilong ol long ol kain kain pen Krais bai i karim na long bihain em bai i kisim biknem. Na ol profet i wok long askim, “Wanem taim dispela man bilong kisim bek yumi, em bai i kam?” na “Wanem samting bai i kamap long dispela taim?” 12
Tasol
God i soim ol olsem, ol dispela samting ol i toktok long en, ol bai i no inap kamap long taim bilong ol yet. Nogat. Tasol ol i autim tok long ol samting God bai i mekim bilong kisim bek yupela. Na nau God i salim Holi Spirit i kam daun long heven, na long strong bilong Holi Spirit, ol man bilong autim gutnius i tokim yupela pinis long ol dispela samting God i mekim. Ol ensel tu i laikim tumas long kisim save long ol dispela gutpela samting God i mekim long yupela.
God i singautim yumi bilong i stap holi
13
Olsem
na oltaim tingting bilong yupela i mas i stap redi na yupela i mas bosim gut wokabaut bilong yupela. Yupela i mas bilip strong na wetim God i mekim dispela gutpela samting em i laik mekim long yupela, long taim Jisas Krais i kamap ples klia. 14
Yupela
i mas i stap olsem ol pikinini i save harim tok. Bipo yupela i no gat save, na yupela i save bihainim ol kain kain laik nogut. Tasol nau yupela i no ken bihainim dispela pasin moa. Nogat. 15
God
i singautim yupela pinis, em i holi na em i save mekim gutpela na stretpela pasin olgeta. Olsem na yupela i mas givim yupela yet long God na stap holi long olgeta wokabaut bilong yupela. 16
Buk
bilong God i tok olsem, “Yupela i mas i stap holi na bihainim gutpela stretpela pasin, long wanem, mi God bilong yupela, mi stap holi.”
Long bikpela pe tru God i bin baim bek yumi
17
Yupela
i save singaut long God na kolim em “Papa.” Dispela Papa em i no save ting long nem bilong yumi na em i skelim yumi. Nogat. Em i save lukim pasin yumi wan wan i mekim na em i skelim yumi. Olsem na olgeta taim yupela i stap hia long dispela graun, yupela i mas save olsem dispela graun em i no ples tru bilong yupela, na yupela i mas aninit tru long God. 18
Yupela
i save pinis, bipo yupela i save bihainim ol pasin nogut yupela i bin kisim long ol tumbuna bilong yupela. Tasol God i bin baim bek yupela na helpim yupela long lusim ol dispela pasin. Na em i no givim ol samting bilong graun i save bagarap, olsem silva na gol, bilong baim bek yupela. Nogat. 19
Em
i baim bek yupela long blut bilong Krais. Dispela blut em i dia tumas. Krais em i olsem wanpela pikinini sipsip i no gat mak o sua samting i bagarapim skin bilong en.* 20
Taim
God i no wokim graun yet, em i makim Krais bilong mekim dispela wok bilong baim bek yupela. Na nau long dispela taim bilong ol las de yumi stap long en, God i mekim Krais i kamap ples klia pinis, bilong helpim yupela. 21
Em
i helpim yupela na yupela i bilip long God, em God i bin kirapim Krais long matmat na givim biknem long em. Olsem na yupela i save bilip long God, na wet long em i mekim ol samting em i bin promis long mekim.
Yumi mas laikim tru ol brata
22
Yupela
i bin bihainim tok i tru, na long dispela pasin yupela i bin mekim yupela yet i kamap klin long ai bilong God. Na yupela i save laikim tru ol arapela manmeri bilong God. Orait nau yupela i mas wok strong moa long laikim ol na givim bel bilong yupela olgeta long ol. 23
Yupela
i kamap nupela pinis, olsem nupela kaikai i kamap long gaden. Yupela i no kamap long ol pikinini kaikai i save bagarap. Nogat. Yupela i kamap long pikinini kaikai i save stap oltaim. Dispela pikinini kaikai em tok bilong God, em tok i gat laip na i save stap oltaim. 24
Buk
bilong God i tok olsem, “Olgeta manmeri i no save stap longpela taim long graun. Ol i save pinis hariap olsem gras, na biknem bilong ol i save pundaun olsem ol plaua nabaut. Gras i save drai, na ol plaua i save pundaun. 25
Tasol
tok bilong Bikpela i save stap oltaim oltaim.” Dispela tok em i dispela gutnius ol i bin autim long yupela.


text:
Hevi ren long Vanuatu yet
Vanuatu bae i stil expektem hevi ren long wik ia.
Franky Peter, Duty Weta Forecasta long Meteo Dipatmen, i talem long VBTC Nius long tete se hemia i folem tu low presa.
Mr Peter i talem se wan low presa i stap long saot blong Solomon Islands mo nara wan long saot blong New Caledonia.
“Yumi kat wan low presa tu long Saot blong Solomon Islands we i sud muv i long kaontri long Thursday,” Mr Peter i talem.
“Wiken ia ren i sud stap yet. Naoia janis blong i kam wan saeklon i stap low yet kasem thursday o Friday pa yumi faenemaot.
“Weta we i stap naoia i kos tru long wan nara low presa we i bin stap ova long yumi mbe naoia i muv i ko long Saot New Caledonia.
“Yumi long Vanuatu i stil expektem klaod kondisen mo isolate hevi renfol wetem woning blong hevi ren tu i stap yet.
Mr Peter i advisem ol pipol se Vanuatu i stap long Saeklon sisen mo pipol i mas rere oltaem.
“January, February mo March hemi oltaem blong category faev saeklon,” Mr Peter i talem.
“Ol pipol we oli stap kolosap long ol riva o eria we i low bae i stil experiencem flood.”


text:
Wanpela Namelman
Outline: Explains our need of a mediator. Illustration of the fight between the saltwater people and the bush people. They found a mediator related to both groups who could bring them together. Application: our enmity with God. Jesus, the mediator, born of Mary, truly man, truly God. His atonement. Invitation.
Script Number: 259
Language: Tok Pisin: PNG
Theme: Saviour of Sinful Men; Mediator; Sacrifice / Atonement; Peace with God
Audience: Catholic
Style: Monolog
Genre: Messages and Fiction
Sophistication: Simple
Purpose: Evangelism
Bible Quotation: Paraphrase
Status: Publishable
Script Text
Long wanpela hap ol manmeri i save bung long wanpela de (long wik). Long dispela bung olgeta manmeri bilong bus na ol bilong solwara i kisim planti kain kaikai na baiim senis senis. Long wanpela de wanpela bikpela pait i kirap na ol i kilim sampela man i dai. Bung bilong ol i pinis nau. Olgeta manmeri i pret long bung gen. Ol i pret long ol manmeri bilong arapela lain bai ol i kilim ol i dai. Tasol bihain ol manmeri bilong solwara i tingting long kisim taro bilong bus. Na ol manmeri bilong bus i tingting long kisim pis bilong solwara. Na ol i tingting olsem: bai yumi ken mekim i dai dispela trabel ((pait)). Na i gat wanpela man bilong ples bilong bus. Em i gat lain long tupela ples. Papa bilong dispela man em i kam long ples bilong solwara, tasol mama bilong em, em i kam long ples bilong bus. Nau dispela man i gat wantok ((wan blut)) ((wan famili)) long tupela lain. Em inap long go long tupela lain, na ol i no inap long kilim em i dai. Olsem, em i toktok long tupela lain, bai ol i ken stap wanbel. Em i olsem namelman. Tok bilong em i senisim tingting bilong ol na ol i tingting long stap wanbel gen. Ol bikpela man bilong tupela lain ol i kam bung na toktok. Ol manmeri bilong solwara i givim wanpela pe long ol manmeri bilong bus, na ol manmeri bilong bus i givim wanpela pe long ol manmeri bilong solwara. Tupela lain i amamas long kisim pe bilong arapela lain. Ol i sek han na sindaun na toktok. Nau ol i stap wanbel. Bihain ol i kirapim bung gen long senisim kaikai. PAUSE
Yumi ken tingting long dispela stori. Yumi olgeta i brukim ((sakim)) lo ((tok)) bilong God. Olsam nau, yumi birua bilong God. Planti manmeri i pret long God. Ol i no save long rot bai ol i ken kam long God. Ol i no save long rot bai ol i ken stap wanbel long God. Olsem, bipo, God i salim Jisas i kam long dispela graun. Wanpela meri, nem bilong em Maria, em i no stap wantaim man, na em i no marit yet, em i karim Jisas. Strong bilong God i stap long Maria, na em i karim Jisas. Olsem Jisas i kamap man olsem yumi. Nau Jisas i stap long tupela lain ((famili)). Em i God tru na em i man tru wantaim. Jisas i kam namel long God na yumi. Em i kam olsem long kisim yumi i kam bek long God. Tasol God i tok olsem: Ol manmeri i bin mekim pasin nogut. Olsem ol i mas givim pe long mi, bilong baiim pasin nogut ((rong)) bilong ol. Olsem, Jisas i bin dai long diwai kros bilong helpim yumi.
(a) Yumi bin mekim planti pasin nogut, na olsem God i gat belhat long yumi. Jisas i no bin mekim sin ((pasin nogut)). Tasol Jisas i dai, na i givim (bodi bilong) em yet long God. Em i mekim olsem, na i mekim i dai belhat bilong God. Olsem Jisas i givim pe long God long baiim sin ((pasin nogut)) bilong yumi. Yumi no inap givim pe long God long baiim sin bilong yumi. Jisas tasol Em i pe bilong yumi. Blut bilong Jisas i kapsait long diwai kros na i baiim pasin nogut bilong yumi.
Tasol wanpela samting yumi mas mekim bai yumi ken stap wanbel wantaim God. Yumi mas kam long Jisas. Jisas em i stap namel long God, na yumi. Jisas Emi baiim sin ((pasin nogut)) bilong yumi ((Jisas Em i pe bilong sin bilong yumi)). Yumi mas kisim Jisas na bihainim em; olsem bai yumi stap wanbel wantaim God. Yupela tingting long tupela lain ((ples)) i wok long mekim i dai trabel. Tupela ples ((lain)) i givim pe long stretim trabel ((mekim i dai pait)) ((trabel)) ((baiim rong bilong ol)). Sapos ol i no givim pe long arapela lain ((ples)) ol i stap birua yet. Jisas Em i pe bilong sin bilong yumi. Sapos yumi no tingting long Jisas na bihainim em ((kisim Jisas)) yumi i stap birua bilong God.
Nau, olsem wanem long yu? Yu laik kisim ((bihainim)) Jisas? Yu mekim olsem. Yu beten long God. Yu tokim Em ((God)) long olgeta sin yu bin mekim. Tokim Em yu bel hevi long sin bilong yu. Yu askim God long tekewe olgeta sin bilong yu. Yu askim Jisas long kam insait long tingting bilong yu. (Yu tokim Jisas yu laik bihainim Em oltaim). Sapos yu tok tru, God bai i harim beten bilong yu, Sapos yu tok nating, yu no bihainim tok bilong yu, God i no ken harim yu. Moabeta yu kam long Jisas tude. Jisas bai i givim yu ((laip)) nupela tingting, no bai yu stap gut oltaim oltaim. Olsem bai yu stap wanbel waintaim God. Bihain taim yu dai, God bai i kisim yu i go long gutpela ples bilong em. Olsem bai yu stap waintaim God oltaim.
Conclusion: if needed: Sapos yu bihainim Jisas olgeta, Em i stap waintaim yu oltaim. Bai yu no stap birua bilong God moa. Em i mekim yu pikinini bilong Em. Dispela tok i tok tru bilong God. Yumi mas tingting gut long em.


text:
Lukim, Harim na Kisim Laip Buk 5: Ol Man Bilong GOD I Karem Hevi
Outline: Elisha, Daniel, Jonah, Nehemiah, Esther. 24 sections. It has a picture book to go along with the recording.
Script Number: 422
Language: Tok Pisin: PNG
Theme: Multiple themes
Audience: General
Style: Monolog
Genre: Bible Stories & Teac
Sophistication: General
Purpose: Teaching
Bible Quotation: Extensive
Status: Publishable
Script Text
Gude tru ol manmeri.
Ol stori i stap long dispela piksa buk ol i kam long buk bilong God buk Baibel. Ol dispela stori i tok bilong ol gutpela man i bilip long GOD. Sampela taim ol karim bikpela hevi na GOD i helpim ol long dispela taim nogut. Harim dispela liklik krai long kaset ya. Taim yu harim dispela krai orait yu mas tanim pes long buk na lukim narapela piksa.
Piksa 1. Neman i go long haus bilong Elaisa
2 King 5:1-12
Elaisa em i wanpela gutpela profet tru long Isrel. Em i save lainim ol manmeri long tok bilong GOD. Wanpela taim wanpela man ol nem bilong em Neman em i kam long haus bilong Elaisa. Dispela man Neman em namba wan ofisa bilong ami bilong kantri Siria. Long dispela taim ol Siria i birua long ol Isrel. Neman i strongpela man bilong pait na i no save pret long ol birua tasol tarangu ya em i gat sik lepra na i stap nogut. Em i bin harim tok olsem Elaisa i gat strong bilong oraitim sik lepra bilong em. Em i go long kantri Isrel bilong lukim Elaisa. Tasol Elaisa i no i kam lukim Neman. Em i salim wokboi bilong em tasol i go na i givim tok long Neman olsem, "Yu kirap i go long wara Jordan na waswas inap sevenpela taim. Mekim olsem orait bai sik bilong yu i pinis na skin bilong yu i kamap gutpela gen." Neman i harim dispela tok na em i kros planti na i tok olsem, "Mi ting olsem bai em i kam lukim mi na bai em i singaut long nem bilong GOD bilong em na mekim sik bilong mi i orait gen." Neman i belhat i stap na em i lusim haus bilong Elaisa.
Piksa 2. Neman i go waswas long wara Jordan
2 King 5:13-19
Ol wokboi bilong Neman i lukim dispela pasin bilong em na ol i strong long em i mas lusim belhat bilong em na daunim em yet na bihainim tok bilong Elaisa. Ol i mekim planti toktok na Neman i harim tok bilong ol na em i bihainim tok bilong Elaisa. Em i go daun long wara Jordan na waswas sevenpela taim. Lukim dispela piksa ya. Neman i waswas na em i amamas i stap. Bilong wanem em i amamas? I olsem sik lepra bilong em i pinis olgeta.
Elaisa i bilip strong long GOD. Em i no pret long wanpela man. Em i save GOD i gat bikpela strong na Em i namba wan na i bosim olgeta samting . Na Elaisa i save GOD inap mekim olgeta samting. Tasol em i save tu ol man i mas bihainim tok bilong GOD na bai Em i helpim ol na pinisim hevi bilong ol.
Piksa 3. Elaisa i lukim ami bilong GOD
2 King 6:8-17
Sampela taim ol Siria i kam pait long ol Isrel na maski wanem taim ol i kam GOD i tokim Elaisa long dispela samting. Orait Elaisa i go toksave long king bilong Isrel na em i redi i stap. Na ol Siria i no inap winim ol ami bilong Isrel. King bilong Siria i harim tok long dispela samting Elaisa i save mekim. Olsem na em i tokim ol soldia bilong em olsem, "Yupela go painim Elaisa na bai mi holimpas em na bagarapim em." Long wanpela de bihain long moningtaim tru Elaisa wantaim wokboi bilong em i go aut na i lukim ol lain Siria i kam bilong kalabusim em. Orait na wokboi i pret na i singaut olsem, "Bikman nau bai yumi mekim wanem?" Tasol Elaisa i tokim em, "Maski pret. Ol husat i stap wantaim yumi i moa yet na i winim tru ol dispela man i birua long yumi." Na Elaisa i beten na GOD i soim dispela wokboi wanpela bikpela lain hos na karis i paia i stap na ol i raunim tupela. Dispela em i ami bilong GOD. GOD yet i salim ol i kam bilong lukautim tupela.
Piksa 4. Elais a i beten na ol ami i kamap aipas
2 King 6:17-23
Ol ami bilong Siria i wokabaut i kam klostu long Elaisa na i laik holimpas em. Orait na Elaisa i beten long Bikpela olsem, "Plis Bikpela yu ken mekim ol i kamap aipas." Orait wantu tasol GOD i mekim olsem na soldia i no inap lukim wanpela samting. Elaisa i lukim olsem orait em i go klostu long ol na i tokim ol, "Yupela bihainim mi na bai mi bringim yupela i go long dispela man nau yupela i laik kisim." Ol i bihainim em i go na ol dispela aipas man i go olgeta long taun Samaria namba wan taun bilong Isrel. Ol i kamap pinis orait Elaisa i beten gen long GOD na i tok olsem, "Bikpela Yu ken mekim ai bilong ol i lukluk gen." GOD i harim prea bilong Elaisa na ol Siria i lukluk na luksave long ol i stap long taun Samaria wanpela birua bilong ol. King bilong Isrel i lukim ol na i laik kilim ol i dai tasol Elaisa i tok, "Nogat tru. Givim kaikai long ol na larim ol i go bek long kantri bilong ol."
Ol wantok yupela harim. Dispela GOD Elaisa i bilip long Em Em antap tru na i winim ol birua bilong yumi tu. Yumi save bilip tru long Bikpela orait maski bekim rong narapela man i mekim long yumi. Pasin bilong bekim em i samting bilong Bikpela tasol.
Piksa 5. Ol Siria i kam banisim taun Samaria
2 King 6:24 - 7:2
Bihain ami bilong Siria i kam bek gen bilong pait long ol Isrel na ol i banisim Samaria. Ol i banisim taun longpela taim na ol Isrel i no gat kaikai. Lukim dispela piksa ya. King bilong Isrel i wokabaut antap long bikpela banis ston bilong taun na tupela meri i kam bungim em. Tupela i singaut long king long helpim tupela. Long wanem tupela i no gat kaikai na tupela i hangre nogut tru. Tupela i wok long kaikai pikinini bilong tupela yet. King i harim dispela tok na em i kirap nogut tru na i wari moa yet. Tasol em i no inap tingting gut bai em i mekim wanem. Na tu em i kros long GOD. Em i ting long kilim i dai Elaisa wokman bilong GOD. Orait na Elaisa i kisim tok bilong GOD na salim tok olsem long king. Em i tok, "GOD Bikpela i tok olsem, `Tumora long wankain taim olsem ol manmeri inap baim plaua bilong wit na rais bali long bikpela dua bilong Samaria.'"
Piksa 6. Fopela lepraman bilong Samarai
2 King 7:3-20
Ol Siria i banisim Samaria i stap na long dispela taim i gat fopela lepraman i sindaun i stap klostu long bikpela dua bilong banis bilong taun. Ol dispela man i toktok long ol yet olsem, "Bilong wanem yumi mas sindaun nating long dispela hap na bai yumi dai? Mobeta yumi go long ami bilong Siria." Ol dispela man i sindaun i stap na ol Siria i harim bikpela nois i kamap klostu long ol. Dispela nois i olsem lek bilong bikpela lain soldia i pairap long graun. Ol i harim dispela nois na ol pret moa yet na ol i lusim olgeta samting bilong ol na i ranawe i go. Ol lepraman i wokabaut i go na i kamap long kem bilong ol Siria na ol i lukim kem nating i stap. I no gat wanpela man i stap long em. Olsem na ol lepraman ya i kisim planti kaikai na olkain arapela samting bilong ol Siria. Ol i pinisim laik bilong ol. Ol i kisim planti samting pinis orait ol i tingting planti i tok, "Olaman yumi no mekim gutpela pasin. Nau em i taim bilong gutnius na yumi no autim dispela long wanpela man. Yumi mas i go bek na tokim ol wantok ya." Orait kwiktaim ol i kirap i go bek long Samaria na tokim king long dispela samting. Tok i raun kwik long taun na olgeta manmeri i go kisim ol kaikai samting long kem bilong ol Siria. Olsem na wantu ol i stat long salim kaikai long dua bilong banis bilong taun Samaria. GOD i bin helpim ol Isrel na ol birua i no bagarapim ol na tu Em i lukautim gut wokman bilong Em Elaisa.
Ol wantok tingting gut long dispela samting. GOD i bin salim Bikpela Jisas bilong kisim bek yumi bai yumi no lus long ples hel. Dispela em i gutnius tru na yumi yet i mas bilip long Jisas na larim GOD i kisim bek yumi. Na yumi mas autim gutnius long ol arapela manmeri.
Piksa 7. Jona i ranawe long GOD
Jona 1:1-17
Elaisa i dai pinis na bihain GOD i kirapim narapela profet long kantri Isrel. Nem bilong dispela profet em Jona. Wanpela taim GOD i tokim Jona olsem, "Yu kirap i go long dispela bikpela taun Nineve na autim strongpela tok long ol. Mi save gut long dispela lain manmeri. Ol i manmeri nogut tru." Long dispela taim ol Nineve ol i birua bilong Isrel. Jona i harim dispela tok bilong GOD tasol em i no laik bihainim. Em i ranawe i go long narapela hap. Em i go kamap long nambis na i painim wanpela sip i stap. Dispela sip i laik i go long wanpela longwe ples. Orait na Jona i baim tiket bilong sip na i kalap long sip. Sip i luslain na i go long solwara. Bihain liklik draipela win na ren i kamap long solwara na biksi i kalap moa yet na i bruk long sip. Ol boskru wantaim ol arapela manmeri i stap long sip ol i pret nogut tru na i guria moa yet. Orait na ol i tok, "Goan yumi pilai satu na bai yumi painimautim husat i mekim rong na dispela bikpela bagarap i painim yumi." Olsem na ol i pilai satu na satu i makim Jona. Na ol i pilim olsem Jona yet i asua na dispela samting i kamap.
Piksa 8. Draipela pis i daunim Jona
Jona 1:8 - 2:10
Satu i makim Jona pinis orait ol boskru i tokim Jona olsem, "Yu bin mekim wanem na dispela hevi i painim yumi? Orait na Jona i tok, "Mi ranawe long Bikpela. Mi no laik bihainim tok bilong Em." Ol i harim olsem na ol i tokim em. "Orait bai mipela mekim wanem long yu bai biksi i slek?" Jona i tok, "Tromwe mi i go long solwara. Mi save pinis mi yet i asua long ai bilong GOD na dispela bikpela win na si i kamap long yumi." Tasol ol boskru i no laik tromwe Jona i go long solwara na ol i wok strong long mekim sip i ran i go tasol ol i no inap. Win na ren na biksi i kamap strong moa yet. Olsem na ol i kisim Jona na tromwe em i go long solwara. Tasol Jona i no i dai. Lukim dispela piksa ya. Wanpela draipela pis i daunim Jona i stap insait long bel bilong pis inap tripela de. Dispela tripela de i pinis orait pis i trautim Jona long wesan bilong nambis.
Piksa 9. Jona i go long Nineve
Jona 3:1-10
Jona i lusim pis pinis orait GOD i tokim Jona gen olsem, "Yu go long Nineve na yu autim dispela tok mi givim yu bai ol manmeri i harim gut." Orait Jona i bihainim tok bilong GOD na em i go long Nineve. Em i autim dispela tok long ol pipel, "40 de bai i go pinis pastaim na bai GOD i bagarapim dispela taun Nineve." Ol Nineve i harim dispela tok na king wantaim olgeta manmeri i singaut long GOD long helpim ol bai ol i no bagarap. Na ol i givim baksait long pasin nogut. Olsem na GOD i marimari long ol na Em i no bagarapim ol.
Ol wantok harim. Yumi olgeta i wankain olsem ol Nineve. Yumi olgeta i bin sakim tok bilong GOD na mekim pasin nogut. Na yumi olgeta inap bagarap long kot bilong GOD. Tasol GOD i laikim yumi tumas na i laik kisim bek yumi. Olsem na bipo Em i bin salim Jisas i kam bilong autim strongpela tok bilong GOD long yumi bai yumi givim baksait long pasin nogut. Na namba wan samting tru Jisas i mekim olsem. Em i dai long diwai kros bilong kisim bek yumi. Na Jisas i stap tripela de long matmat olsem Jona i stap tripela de insait long pis. Orait tripela de i pinis na Jisas i kirap bek long matmat. Em i stap laip oltaim oltaim. Olsem na Em inap givim yumi laip i stap gut oltaim oltaim. Tasol pastaim yumi mas tanim bel na givim baksait long pasin nogut na bilip tru long Em. Mekim olsem orait Em bai i givim yumi dispela laip.
Piksa 10. Esta i kamap kwin bilong kantri Pesia
Esta 1:1 - 2:18
Esta em i yangpela meri bilong kantri Isrel. Papamama bilong em i dai pinis. Olsem na smolpapa bilong em Modekai i lukautim em. Bihain ol Pesia i kam pait long Isrel na kisim planti manmeri bilong Isrel na karim ol i go kalabus long kantri Pesia. Na tupela Esta wantaim Modekai ol i kalabusim tupela wantaim. King bilong Pesia i gat bikpela namba na pawa na olgeta lain i pret long em. Wanpela taim kwin bilong em i bikhet long em na em i kros na rausim em. Na em i laik kisim narapela meri i kamap kwin. Em i salim ol man i go raun long olgeta hap bilong kantri na kisim olgeta naispela meri i kam. Ol i kam pinis na em bai i makim wanpela tasol bilong i stap kwin. Esta i stap namel long ol dispela meri na king i laikim Esta na i makim Esta i kamap kwin. Tasol Esta i no tok save long king long em i meri bilong Juda.
Piksa 11. Modekai i no laik brukim skru long Heman
Esta 3:1 - 4:17
Heman em i wanpela bikman long kantri Pesia. Taim em i wokabaut i go long rot olgeta manmeri i mas brukim skru long givim biknem long em. Tasol Modekai i no laik mekim dispela pasin long wanpela man. Em i laik brukim skru na lotuim GOD wanpela tasol em i GOD tru. Heman i lukim Modekai i mekim olsem orait em belhat na em i ting long bekim Modekai. Bihain em i go lukim king na tokim em olsem, "Ol Juda i no save bihainim ol lo bilong king. Olsem na mobeta yu wokim wanpela lo i tok bai ol Juda i mas bagarap." Na Heman i givim planti mani long king bilong grisim em long wokim dispela lo. Orait na Heman i salim tok long ol Pesia olsem. Long wanpela de long namba 12 mun ol i mas kilim i dai olgeta Juda long hap bilong ol. Heman yet i sanapim wanpela longpela pos bilong hangamapim Modekai long en bai em i dai. Modekai i harim tok long dispela samting nogut ol i laik mekim. Em i singautim Esta i kam na tokim em long i go toktok wantaim king bilong askim em long marimari long ol wanlain bilong em. Tasol Esta i tok, "King i mas singaut long man o meri i go lukim em pastaim na em ken i go lukim em. Sapos mi go nating ol i kilim mi i dai. Tasol bai mi go traim." Na em i tokim ol Juda long beten bilong helpim em. Na em i tokim Modekai, "I orait mi ken i go lukim king. Sapos em i kilim mi i dai maski mi ken i dai."
Piksa 12. Bikpela kaikai bilong Esta
Esta 5:1 - 7:10
GOD i harim prea bilong ol Juda na king i orait long Esta i go lukim em long bikpela rum bilong king. Esta i toktok wantaim king na askim em wantaim Heman long i go long wanpela bikpela kaikai em i laik mekim bilong tupela tasol. Orait tupela i go na sindaun na kaikai. Tupela i kaikai i stap na king i tok, "Kwin Esta yu laikim wanem samting?" Na Esta i bekim tok olsem, "King mi laik bai mi wantaim ol lain bilong mi i ken i stap laip. Mipela i no laik i dai. As bilong dispela i olsem, wanpela man i bin baim mipela bilong bagarapim mipela." Orait na king i tok, "Wanem man i ting long mekim olsem?" Na Esta i tok, "Birua bilong mipela em dispela man nogut Heman em tasol." King i harim dispela tok long samting nogut Heman i laik mekim na em i belhat nogut tru na em i tok, "Hangamapim Heman long dispela longpela pos em i bin sanapim bilong hangamapim Modekai long en." Olsem na em i no larim ol pipel i kilim ol Juda i dai.
Ol wantok tingim dispela samting. Esta em i redi long i dai bilong kisim bek ol lain bilong em long dai. Tasol Bikpela Jisas i mekim bikpela samting moa i win tru . Em yet i dai long diwai kros bilong kisim bek yumi. Long wanem Em i givim bel bilong Em moa yet long yumi na Em i no laik yumi lus. Em i laik yumi kisim laip i stap gut oltaim oltaim.
Tok Save
Daniel wantaim Nehemia i stap olsem kalabus long kantri bilong ol birua bilong Isrel. Tasol tupela i strong long bilip long GOD tasol. Em GOD Tru i as bilong olgeta samting na tupela i lotu long Em wanpela tasol. GOD i mekim ol i kamap man i gat gutpela nem na namba long ai bilong ol manmeri.
Piksa 13. Daniel wantaim ol pren bilong en i stap longBabilon
Daniel 1:1-16
Long dispela piksa yumi lukim Daniel wantaim tripela pren bilong em i stap. Ol i man bilong Isrel na ol birua bilong Isrel i bin kisim ol i go i stap long Babilon. King bilong Babilon i laik bai ol i mekim wok bilong em. Olsem na ol i gat wok long lainim tok ples na pasin bilong ol Babilon. King i givim kainkain gutpela kaikai long ol tasol ol i no laik kaikai. Bilong wanem ol i no laik kaikai? Dispela kain kaikai i tambu long ol Juda. Ol dispela yangpela man i save ol i mas bihainim lo bilong GOD na givim biknem long Em. Ol i askim bosman bilong kaikai long givim kumu na wara tasol bilong dring. Dispela man i harim tok olsem na em i ting, "Nogut ol i kamap bun nating na kisim sik." Na pastaim em i no laik givim dispela kaikai long ol. Tasol ol i strong na ol i kisim na ol i kamap gutpela strongpela man. Ol i kisim gutpela save tru na i winim strong na save bilong olgeta yangpela man bilong Babilon.
Piksa 14. Daniel i autim as bilong driman bilong king
Daniel 2:1-49
Wanpela nait king bilong Babilon i driman na em i lusim tingting long driman bilong em. Orait na em i singautim ol saveman i kam autim driman wantaim as bilong en long em. Tasol i no gat wanpela man inap mekim olsem. Olsem na king i laik kilim olgeta i dai. Daniel i harim tok long dispela samting king i laik mekim na em wantaim tripela pren bilong em ol i beten long GOD. GOD i soim dispela driman bilong king long Daniel. Orait na Daniel i go lukim king na i tok olsem, "Long ples heven i gat wanpela GOD i stap na Em i save autim as bilong ol kainkain tok hait. Dispela bikpela GOD i laik tok save long king long ol samting bambai i kamap bihain." Long dispela driman king bin lukim olgeta lain manmeri i gat king long dispela graun. Na bihain em i lukim Kingdom bilong GOD i kam na bagarapim ol na kisim ples bilong ol. Kingdom bilong GOD i stap oltaim oltaim i no gat pinis bilong en. King i harim dispela tok na em belgut long Daniel. Olsem na em i no bagarapim ol saveman na em i putim Daniel olsem namba wan man bilong gavman bilong olgeta hap bilong Babilon.
Piksa 15. Ol Babilon i wokim piksa bilong man long gol
Daniel 3:1-12
King bilong Babilon i tok na ol wokman bilong em i wokim wanpela draipela man long gol na sanapim long wanpela ples stret long kantri Babilon. Orait na em i singautim olgeta bikman long gavman i kam lukim dispela piksa bilong man. Wanpela wokman bilong king i raun na tokim olgeta pipel olsem, "Taim yupela i harim musik i kamap bikpela yupela wanwan man na meri i mas brukim skru na lotuim dispela piksa gol. Sapos wanpela man o meri i no mekim olsem orait bai mi tok na ol i tromoi em long wanpela bikpela stov i gat hatpela paia tru long en."
Ol pren bilong Daniel em Sadrak na Misak na Abetnego ol i harim dispela tok tasol ol i no lotuim dispela piksa bilong man. Ol i lotuim GOD wanpela tasol. Sampela man i lukim ol i sakim tok bilong king na ol i go tokim king olsem, "King harim. Sampela Judaman i stap na ol i bikhet na sakim tok bilong yu. Ol i no save bihainim ol god bilong yu na ol i no lotuim dispela piksa gol bilong man ya."
Piksa 16. Ol i tromwe tripela man long bikpelapaia
Daniel 3:13-30
King i salim sampela man i go kisim Sadrak na Misak na Abetnego i kam. Ol i kam pinis na king i tokim ol olsem, "Sapos yupela i no lotuim dispela piksa gol ya bai mipela i tromoi yupela i go long draipela stov i gat bikpela paia long en. Na wanem god em inap long kisim bek yupela? Ating i no gat tru."
Ol dispela man i bekim tok olsem, "Dispela GOD mipela i bihainim Em inap kisim bek mipela. Tasol sapos nogat maski mipela i no ken lotuim dispela piksa gol bilong yu." King i kros moa yet na ol soldia i kisim tripela man ya na tromoi ol i go long dispela draipela paia. Ol i pundaun pinis insait long paia na king i singaut nogut olsem, "Harim. Mi lukim fopela man i wokabaut namel long dispela paia na dispela namba 4 man i olsem pikinini bilong GOD." King i kirap nogut tru na i singautim tripela man i lusim paia na i kam ausait. Orait ol i kam ausait na ol i stap gut tru. Paia i no bin kukim ol liklik. Nogat tru. Klos bilong ol i stap gutpela olsem ol i stap long taim ol i tromoi ol i go long paia pastaim.
Orait na king i tok olsem, "GOD bilong Sadrak na Misak na Abetnego i bin salim ensel bilong En i kam na lukautim gut ol wokboi bilong Em. Olsem na ol i no bagarap. I no gat narapela GOD i stap na Em inap helpim ol man olsem."
Piksa 17. Daniel i beten long GOD
Daniel 6:1-13
Daniel i gat bikpela namba tru long kantri Babilon. Ol arapela bikman i aninit long em ol i mangal long em na i bel nogut long em. Tasol oltaim Daniel i bihainim tok bilong king na ol dispela man i no inap kotim em long wanpela samting. Ol dispela man i kamap olsem birua bilong Daniel na i laik daunim em. Ol i go long king na tokim em olsem, "King yu mas wokim wanpela lo olsem. Inap 30 de stret olgeta manmeri i no ken beten long ol god nabaut na long wanpela man samting. Ol i mas beten long yu tasol. Na sapos wanpela man i sakim dispela lo orait ol soldia i mas putim em long hul bilong ol laion." Daniel i harim tok long dispela lo tasol maski em i wok long beten long GOD long olgeta de olsem bipo em i mekim. Bihain ol birua i lukim Daniel i beten i stap na ol i amamas na i go hariap long king na tokim em olsem, "Daniel i no save bihainim dispela lo bilong yu. Em i save beten long GOD bilong em long olgeta de."
Piksa 18. OL i putim Daniel long hul bilong ol laion
Daniel 6:14-24
King i harim tok bilong ol bikman na em i belhevi. Long wanem em i no laik bai Daniel i mas i dai insait long hul bilong laion. Tasol em i no inap senisim dispela lo. Olsem na ol i kisim Daniel na tromoi em i go daun long hul bilong ol laion. Em i stap long nait olgeta insait long dispela hul. Long moningtaim tru king i kirap na i ran i go long hul bilong ol laion na i singaut olsem, "Daniel yu stap a? Ating GOD bilong yu i bin lukautim yu na ol laion i no bagarapim yu?" Daniel i stap na em i bekim tok olsem, "GOD bilong mi i bin salim ensel bilong em i kam na pasim maus bilong ol laion olsem na ol i no kaikai mi." King i harim dispela tok na em i amamas tru. Orait na em i salim ol wokman i kam na kisim Daniel long hul bilong ol laion. Bihain king i tok na ol i kisim ol dispela birua bilong Daniel na tromoi ol i go long hul bilong ol laion na wantu tasol ol laion i bagarapim ol na brukim nabaut bodi bilong ol na kaikaim ol.
Ol wantok yumi no ken pret long ol man na ol samting ol inap mekim long yumi. GOD bilong yumi i stap laip oltaim na Em tasol Em i GOD bilong Daniel wantaim ol pren bilong em. Yumi mas bilip strong long Em na Em bai i lukautim yumi. Maski sapos ol man i bagarapim yumi na yumi dai pinis. Yumi Kristen i ken save Bikpela Jisas I winim dai na long strong bilong Em yumi tu i mas winim dai. Bai yumi stap wantaim GOD bihain long yumi dai. Ol man bilong graun i no inap tru long tekewe dispela laip bilong GOD long yumi.
Piksa 19. Nehemia i stap wokman bilong king
Nehemia 1:1 - 2:7
Nehemia em i man bilong Juda na em tu i bilip strong long GOD. Na em i stap long Babilon bihain long Daniel i dai. Long dispela taim ol birua i bin bagarapim pinis Jerusalem, dispela taun bilong ol tumbuna bilong em. Ol Juda i stap yet long Jerusalem i karim bikpela hevi. Nehemia em i wokman bilong king bilong kantri Pesia. Em i save long Jerusalem i bagarap i stap na em belhevi long dispela samting. Na wanpela taim em i bringim wain long king na king i lukim pes bilong em i nogut na king i askim em olsem, "Bilong wanem pes bilong yu no amamas?" Nehemia i tokim em long taun Jerusalem i bagarap i stap na long ol manmeri bilong en ol Juda i stap nogut. Na king i tok, "Yu laik bai mi mekim wanem samting?" Orait wantu Nehemia i beten long GOD long tingting bilong en na em i tokim king olsem, "Mi laik yu salim mi i go bek long dispela biktaun bilong ol tumbuna bilong mi bai mi ken wokim bek gen na taun i stap gut." GOD i harim prea bilong Nehemia na king i orait long askim bilong Nehemia.
Piksa 20. Nehemia i go lukim Jerusalem i bagarap i stap
Nehemia 2:8-20
King i helpim Nehemia long dispela wok na em i givim planti kain samting bilong wok long em wantaim ol sampela wokman. Orait na ol i kisim olgeta samting na ol i go long Jerusalem. Ol lain birua bilong ol Juda i harim olsem Nehemia i laik wokim gen Jerusalem na ol i kros planti. Ol i no laikim wanpela man i helpim ol Juda. Tasol Nehemia i no pret long ol. Ol i go kamap long Jerualem na Nehemia i laik lukim gut dispela taun. Em i kalap long hos na i raun long arere bilong ol banis bilong taun. Tasol em i raun long nait long wanem em no laik bai ol man i lukim em. Long moningtaim long de bihain Nehemia i singautim ol Juda i kam na i tokim ol olsem, "Yumi kirap na wokim gen olgeta banis bilong Jerusalem na bai yumi no gat sem moa long ai bilong ol manmeri nabaut." Na tu em i tokim ol, GOD Em i stap wantaim em na ol i no ken pret long ol birua bilong ol. Ol Juda i harim dispela tok long Nehemia na ol i amamas long wok wantaim em.
Piksa 21. Ol i wokim ol banis bilong Jerusalem
Nehemia 3:1 - 6:19
Lukim dispela piksa ya. Yumi lukim ol Juda i kirapim wok. Sampela i rausim ol pipia ston na ol arapela i kisim ol draipela ston na putim long banis. Sampela moa ol i wokim gen ol bikpela dua bilong banis. Ol birua bilong ol Juda i lukim dispela wok i kamap gutpela na ol i kros nogut tru na ol tokaut long ol i laik kilim ol Juda i dai long taim ol i mekim wok. Nehemia i harim dispela tok na em i beten gen long GOD. Em i laik GOD i soim wanem samting em i mas mekim. GOD Em i givim gutpela tingting long Nehemia na em i kisim sampela man na i givim bainat na banara na spia long ol na ol dispela man i sanap na was bai ol birua i no inap bagarapim ol wokman. Na ol wokman tu i kisim samting bilong pait na i stap redi long bekim pait long ol birua. Olsem na ol birua i no inap mekim wanpela samting nogut long ol Juda na long Nehemia . Ol Juda i wok strong long wokim bek banis na ol i pinisim dispela wok long samting olsem wan mun hap tasol. Ol i wok hariap tru.
Piksa 22. Esra i ritim ol lo bilong GOD long ol Juda
Nehemia 8:1 - 13:31
Ol Juda i wokim pinis dispela banis bilong Jerusalem na ol i bung wantaim long Jerusalem. Long dispela taim Esra wanpela pris bilong GOD i kisim ol buk i gat tok na lo bilong GOD. Em i bungim ol manmeri na ritim dispela tok long ol. Ol manmeri i harim dispela tok na sampela i krai long wanem ol i save ol i brukim pinis ol lo bilong GOD. Long dispela as tasol GOD i larim ol birua i bagarapim taun Jerusalem. Ol Juda i harim ol lo bilong GOD na ol i kirap nogut tru. Ol i laik lusim pasin nogut ol i bin mekim na bihainim laik bilong GOD long laip bilong ol. Orait na Nehemia i tokim ol olsem, "Maski belhevi nau. Yupela mas kisim amamas long Bikpela tasol. Yupela i kisim dispela amamas orait yupela i kisim strong long Em." Yumi olsem wanem? Ating yumi gat bel isi na amamas Laka? GOD wanpela tasol inap givim yumi. Tasol yumi mas tanim bel na bilip tru long Jisas na bihainim tok bilong GOD long Baibel na bai GOD i givim yumi dispela amamas na belisi. Long dispela pasin yumi ken save gut long GOD. Nau bai mi stori moa long yupela long dispela samting
Piksa 23. Jisas i dai long diwai kros
Jon 19:17-30, Rom 5:8
GOD i makim wanpela rot tasol bilong yumi ken save long Em. GOD i salim pinis Jisas Pikinini bilong Em i kam bilong soim yumi dispela rot. Longtaim bipo GOD i bin salim Jisas i kam i stap long graun olsem wanpela man. Jisas i mekim planti gutpela pasin bilong helpim ol manmeri na Em i soim yumi wanem samting yumi mas mekim bai GOD i ken orait long yumi. Tasol yumi bihainim laik bilong yumi yet. Yumi no bihainim laik bilong GOD. Dispela pasin GOD i kolim sin. Yumi olgeta manmeri na pikinini yumi bin sakim tok bilong GOD na bihainim laik bilong yumi. Na GOD i stretpela olgeta na Em i tok yumi sin manmeri na yumi mas lusim Em na stap longwe long Em oltaim oltaim. Yumi mas i dai wanpela taim na bihain kamap long kot bilong GOD na bai yumi lus. Dispela kain dai i stap oltaim oltaim. Bipo GOD i kisim bek Elaisa na Daniel na sampela arapela man na ol i no i dai. Tasol GOD i bin kisim bek Jisas long i dai long diwai kros. Em i larim ol man nogut i kilim Jisas i dai. Pastaim ol i nilim Jisas long diwai kros na Em i hangamap i stap inap Em i dai. Tasol Em i no dai nating. Nogat tru. Em i karim olgeta pasin nogut bilong yumi na rausim olgeta. Em i laikim yumi tru na Em i mekim olsem. Olsem na sapos yumi tanim bel na bilip long Em orait bai Em i rausim olgeta sin bilong yumi na yumi ken i go klostu long GOD na stap wantaim Em. Em i gutpela samting tru.
Piksa 24. Jisas i ken givim yumi laip i stap gut oltaim oltaim
Matyu 7:13; Jon 14:6
Ol manmeri harim. Yumi stap laip long dispela graun na i olsem yumi wokabaut long rot bilong dai. Long wanem yumi olgeta i mekim pasin nogut long ai bilong GOD na GOD i no amamas long yumi. Yumi wokabaut long wanpela bikpela rot na Seten i bosim rot. Em i wok long grisim yumi bai yumi bihainim em. Sapos yumi stap long dispela rot bai yumi dai na lus long hel. Tasol yumi ken amamas Bikpela Jisas Krais i bin karim pen bilong yumi. Em i dai bilong kisim bek yumi bai yumi. Na yumi no ken kisim pe nogut bilong sin bilong yumi. Em i dai na long de namba tri bihain Em i kirap bek na i stap laip oltaim oltaim. Em wanpela tasol inap soim yumi rot i go long GOD. Olsem na nau yumi mas bihainim Jisas. Em i no isi we tasol em i gutpela rot long wanem GOD i stap wantaim yumi long dispela rot. Sampela taim yumi mas karim pen long dispela rot tasol rot bilong Jisas i go olgeta long Heven na bai yumi stap gut oltaim oltaim. Nogat pen na dai long Heven. Em i gutpela ples tru na i gat amamas na belisi i stap long yumi oltaim. Na namba wan samting i olsem. God wantaim Jisas i stap long Heven. Tasol yumi mas kam long Jisas pastaim. Em yet i tok, "Mi yet Mi Rot... I no gat wanpela man inap i kam long Papa GOD long narapela rot. Nogat. Long Mi tasol." Olsem na mobeta yu mas beten askim Jisas long rausim sin bilong yu na kisim Em i kam insait long laip bilong yu. Mekim olsem orait Em bai i kisim bek yu na yu bilong Em.


text:
Holi Spirit Em i diposit bilong olgeta samting Krais i bin kisim bilong yumi na bihain yumi bai lukim.
Long planti wik yumi bin skelim Efesus 1:1-13. Na fes samting aposel Pol i tokim yumi i olsem, em i tok, “Mi salim dispela tok long yupela, ol manmeri bilong God – mi salim dispela tok long yupela manmeri i bihainim tru Krais Jisas.” (Lukim lain 1-2) Olsem na, yumi klia olsem, olgeta toktok God i mekim long dispela buk Efesus em bilong manmeri i bihainim tru Krais Jisas, em bilong mipela i bihainim tru Krais Jisas. Dispela tok long buk Efesus em i no bilong olgeta manmeri. Nogat. Em bilong mipela i bihainim tru Krais Jisas. Em bilong yumi i bilipim na trastim feitful wok bilong Jisas na i bihainim Em.
Na Pol i bin tok wanem long lain 1-13? Yumi skelim na holim tingting…….
- God i givim olgeta blesim bilong heven long yumi i bilong Krais. Olgeta blesim bilong heven em bilong yu na mi i bihainim tru Krais Jisas. (Lukim lain 3)
- Long bipo, taim dispela graun i no kamap yet, God i bin makim na pikim yumi na Em i pasim yumi long Krais. God yet i bin pasim yumi long Krais, na long dispela as tasol nau yumi bilipim na trastim na yumi bihainim tru Krais Jisas. (Lukim lain 4)
- Na long wanem as God i bin makim na pikim na pasim yumi long Krais? Em i makim na pikim na pasim yumi long Krais bai Krais i mekim wok long diwai kros bilong mekim yumi holi na i no gat asua long ai bilong God. Yumi sin manmeri na God i bin pasim yumi long Krais bikos Krais tasol i ken i mekim yumi holi na i no gat asua long ai bilong God. (Lukim lain 4 na 7-8)
- Pol i tok, Krais i bin mekim wok long diwai kros bilong baim pe bilong sin bilong yumi – bilong baimaut na pinisim pe bilong sin bilong yumi. Long dispela as, nau God i save fogivim yumi long sin bilong yumi. Wok bilong Krais long diwai kros i mekim yumi holi na i no gat asua long ai bilong God. (Lukim lain 7-8 na 4)
- God i bin mekim ol dispela wok bikos Em i laik adoptim yumi na mekim yumi pikinini bilong Em long femili bilong Em. Em i bin makim na pikim yumi bilong adoptim yumi na mekim yumi femili bilong Em. (Lukim lain 5-6)
- Na wantaim ol dispela samting, God i givim trupela save na tingting long yumi. Long wanem? Em i givim trupela save na tingting long yumi bai yumi klia long ol dispela samting God i bin mekim na bai yumi tanim bel na bilipim na trastim na lavim na bihainim Em. Holi Spirit bilong God i bin opim ai na ia na bel bilong yumi bai yumi ken i save long ol dispela samting God i bin mekim na bai yumi tanim bel na bilipim na trastim na lavim na bihainim Krais. (Lukim lain 7-8)
- Na tu, God i bin soim yumi plen bilong Em. Na plen bilong God i olsem, God bai bungim olgeta samting bilong heven wantaim ol samting bilong dispela graun na Em bai kamapim wanpela nupela samting. God Em i wok long kamapim wanpela nupela komyuniti we olgeta manmeri bilong dispela nupela komyuniti wantaim olgeta samting bai i stap aninit tru long wanpela trupela hetman, Jisas Krais. (Lukim lain 9-10)
- Na nem bilong dispela nupela komyuniti God i wok long kamapim em i sios. Dispela nupela komyuniti God i wok long kamapim nau, na bihain Em bai bungim, em i sios bilong God. (Lukim lain 5, na tu, yu ken i lukim 1 Timoti 3: 15)
- Na husat i stap insait long dispela nupela komyuniti bilong God? Yumi. Yumi God i bin makim na pasim long Krais. God i bin makim na pikim ol wanwan manmeri na Em i pasim ol long Krais bilong kamapim dispela nupela komyuniti bilong Em, bilong kamapim sios bilong God. (Lukim lain 11-13)
- Na dispela nupela komyuniti i stap, sios i stap, bilong apim nem bilong God i bikpela na gutpela tumas. God i mekim ol dispela wok bilong kamapim wanpela nupela komyuniti we olgeta manmeri bilong dispela nupela komyuniti bai i stap aninit tru long Krais na ol bai amamas tru na litimapim tru nem bilong God na nem bilong Jisas Krais wantaim. (Lukim lain 6 na 12 na 14)
Na hau na bai yumi save, yumi stap long ol dispela samting o nogat? Hau na bai yumi save, God i bin makim na pikim yumi na pasim yumi long Krais o nogat? Hau na bai yumi save, God i bin makim na pikim yumi na putim yumi insait long dispela nupela komyuniti bilong Em o nogat?
Long Efesus 1:13 yumi bin skelim dispela toktok. Lukim gen lain 13 na yumi holim tingting. Long lain 13 Pol i tok olsem, “Na yupela tu i pas long ol dispela samting bilong Krais taim yupela i harim tok i tru tumas. Dispela tok i tru tumas em i gutnius i tokaut long wok God i mekim long Krais bilong sevim yupela.”
Olsem na, yumi ken i klia olsem, manmeri God i bin makim na pikim na pasim long Krais, ol bai harim trupela gutnius bilong God. Na tu, ol bai save olsem dispela trupela gutnius bilong God em i trupela gutnius bilong God.
Na Pol i skruim dispela tok na em i tok long lain 13 olsem, “Na taim yupela bilip….” Yu save, manmeri God i bin makim na pikim na pasim long Krais, ol bai harim trupela gutnius bilong God, na ol bai save olsem dispela gutnius em i tru tumas, naol bai bilipim dispela trupela gutnius bilong God.
Ol i no inap harim na bilipim na trastim na bihainim ol giaman gutnius ol sampela man i save autim. Nogat tru! Ol bai bilipim na trastim na lavim na bihainimtrupela gutnius bilong God tasol.
Orait, tasol Pol i tokaut long narapela samting long lain 13. Em i tok, “Na taim yupela bilip God i givim wanpela mak long yupela bilong soim olsem Em i bin pasim yupela long Krais. Na dispela mak em i Holi Spirit God i bin promisim.”
Olsem na, yu tingim. Long wanem as yu bin harim trupela tok bilong God? Na long wanem as yu save olsem dispela trupela tok bilong God i tru tumas? Na long wanem as yu tanim bel na bilipim na trastim na bihainim dispela trupela gutnius i tokaut long feitful wok bilong Jisas?
Yu bin harim na bilipim bikos God i bin givim Holi Spirit long yu na Em i stap insait long yu. Yu save, ol dispela samting em i hanmak bilong Holi Spirit. Jisas i bin tok long Jon 16:13 olsem, “…..taim Spirit bilong tok tru olgeta Em i kam, bai Em i stiaim yupela i go long olgeta tok i tru.”
Yu save? Em i Holi Spirit i bin stiaim tingting bilong yupela i go long olgeta trupela gutnius bilong God. Em i Holi Spirit i bin opim bel bilong yupela na yupela bilipim na trastim na bihainim trupela gutnius bilong God. Ol dispela em i hanmak bilong Holi Spirit. Em i Holi Spirit i bin senisim yupela i tanim bel na i bilipim na trastim na bihainim trupela gutnius bilong God.
Ol dispela hanmak bilong Holi Spirit i soim olsem, Holi Spirit i stap insait long yu. Na dispela i soim yu olsem, God i bin makim na pikim na pasim yu long Krais. Taim yu lukim ol dispela hanmak bilong Holi Spirit long laip bilong yu, orait yu ken i save olsem, Holi Spirit i stap insait long yu, na dispela i soim yu olsem, God i bin makim na pikim na pasim yu long Krais.
Na dispela em i gutpela tru. Tasol aposel Pol i skruim dispela tok i go yet long lain 14. Na em i tok olsem, “Holi Spirit i olsem diposit bilong olgeta samting Krais i bin kisim bilong yumi na bihain yumi bai lukim.”
Orait, nau yumi save long tupela samting bilong Holi Spirit God i bin promisim. Fes samting i olsem….
God i givim Holi Spirit long yumi na Holi Spirit i stap insait long yumi bilong soim yumi olsem, God i bin makim na pikim yumi na pasim yumi long Krais.
Na sekon samting i olsem….
Holi Spirit Em i diposit bilong olgeta samting Krais i kisim pinis bilong yumi na bihain yumi bai lukim.
Na diposit em i wanem samting? Mi tok piksa pastaim…….
Yu save long pasin bilong baim meri. Taim yupela makim wanpela meri na yupela laik baim, orait yupela bai toktok wantaim papa bilong dispela meri na yupela bai pasim toktok long pe bilong em.
Em olsem na, sapos yupela makim pe olsem K1,500, orait papa bilong meri bai tok olsem, “Yupela putim diposit pastaim na long dispela wei mi ken i save olsem yupela no giaman.” Olsem na, yupela bai putim K200 or K300 diposit na olgeta manmeri i ken i save olsem, yupela baim pinis dispela meri, na papa i no ken i givim dispela meri i go long narapela lain. Yu save, taim yupela putim diposit long baim meri, em olsem yupela baim dispela meri pinis. Na ol lain bilong meri i ken i save olsem, yupela no giaman long baim meri, na ol i ken i save olsem, bai yupela pinisim dispela pe long bihain long sampela taim.
Na wankain olsem, Holi Spirit Em i diposit. Taim God i givim Holi Spirit long yumi, i olsem God i tok, “Hap mi putim nau na bihain bai yupela kisim olgeta blesim bilong heven.” Holi Spirit Em i diposit bilong olgeta samting Krais i bin kisim bilong yumi na bihain yumi bai lukim.
Krais, long dai bilong Em, Em i bin kisim olgeta blesim bilong heven – Em i kisim ol dispela samting bilong givim yumi, tasol yumi no kisim yet. Em olsem tasol God i givim wanpela blesim long yumi nau, Em i dipositim wanpela blesim long yumi nau bilong soim yumi olsem, olgeta blesim bilong heven em bilong yumi. God i givim Holi Spirit long yumi nau, olsem diposit, bai yumi ken i klia olsem, olgeta blesim bilong heven em bilong yumi na bai yumi lukim na kisim.
Olsem na, taim yumi lukim hanmak long Holi Spirit long laip bilong yumi, orait yumi ken i save olsem, dispela em i diposit, na bihain bai yumi lukim na kisim olgeta blesim bilong heven.
Na mi save olsem, sampela taim ol man bai kisim bek diposit ol i putim bilong baim meri o ol lain bilong meri i salim diposit i go bek gen bikos ol i senisim tingting bilong ol na ol i no laik ol i baim meri pikinini bilong ol.
Tasol, Pol i tok long lain 14 olsem, “….Holi Spirit bai i stap wantaim yumi manmeri bilong God inap long taim God i kisim bek yumi na yumi stap fri wantaim Em.”
Harim. God i no inap kisim bek diposit bilong Em. Nogat tru. God i no inap rausim Holi Spirit long yumi. Nogat tru. God i no inap rivesim ol samting Em i bin mekim long yumi. Nogat tru. God i givim Holi Spirit long yumi bikos Em i bin makim na pikim na pasim yumi long Krais longtaim pinis. Holi Spirit Em i diposit bilong olgeta samting God i bin mekim long yumi na redim bilong yumi. Olsem na, Holi Spirit i no inap lusim yumi. Em bai stap i go i go i go inap long taim God i bin makim bilong kisim yumi na putim yumi long ples bilong Em.
Sapos yu lukim hanmak bilong Holi Spirit long laip bilong yu, orait yu mas klia olsem, God i bin givim diposit long yu bilong soim yu olsem, yu bilong God na bai yu kisim olgeta samting Krais i bin kisim bilong yu.
Sampela manmeri i save sutim tok long yumi, na ol i tok olsem, “Yupela manmeri i lusim bikpela misin na yupela bihainim tok Waitman i autim, bai yupela lus long hel.” Na sampela manmeri i tok olsem, “Yupela manmeri i lotu aninit long diwai, orait yupela lain bilong Seten tasol.” Yu save, planti manmeri i makim yumi na tok, “Yupela Seten lain tasol.” Na sampela taim dispela kain toktok i ken i pretim yumi, a?
Tasol, yu tingim. Sapos yu harim trupela Gutnius bilong God na yu save olsem, dispela gutnius em i trupela gutnius, na yupela bilipim na trastim na lavim na bihainim dispela trupela gutnius, orait yupela mas save olsem, dispela em i hanmak bilong Holi Spirit tasol. Em i no hanmak bilong Seten. Nogat. Em i hanmak bilong Holi Spirit. Dispela i soim yu olsem, God i bin givim Holi Spirit long yu na Holi Spirit Em i diposit bilong olgeta blesim bilong heven. Olsem na, yupela no ken i pret long toktok bilong ol manmeri. Ol i no save.
Na sampela manmeri i save tok olsem, “Yupela no stap long trupela misin. Yupela lus lain tasol.” Tasol, hau na bai mipela lus? Sapos yumi lukim hanmak bilong Holi Spirit long laip bilong yumi, orait hau na bai yumi lus? Yumi no inap bikos God i givim Holi Spirit long yumi bilong soim yumi olsem, God i bin makim na pikim na pasim yumi long Krais longtaim pinis. Holi Spirit Em i diposit bilong olgeta blesim Krais i kisim bilong yumi na bai yumi lukim.
Harim. Yumi no ken i harim tok ol manmeri i mekim. Nogat. Yumi no ken i harim tok ol sampela manmeri bilong sampela misin i mekim. Nogat. Yumi mas harim tok God i mekim. Yumi mas luksave long hanmak bilong Holi Spirit long laip bilong yumi na yumi mas trastim tok God i mekim long dispela samting. Sapos yu harim na bilipim na trastim na bihainim trupela gutnius bilong God, orait dispela em i hanmak bilong Holi Spirit na dispela i soim yumi olsem God i bin pasim yumi long Krais. Dispela em i diposit bilong olgeta blesim God i givim yumi i bilong Krais.
Sampela manmeri i save amamas na pas long lotu na ol i bisi long bihainim lotu pasin na bihainim ol wanwik bung na ol dispela kain samting. Tasol, long bihain, ol i les na lusim lotu gen na i stap nating. Na sampela taim yumi pret long dispela kain pasin na yumi tingim olsem, “Bihain, bai mi tu mi givap na lusim dispela gutpela gutnius bilong God o nogat?”
Harim. Ol trupela lain bilong God i no inap givap na lusim olsem ol sampela lotu manmeri i save mekim. Nogat tru. Holi Spirit bai stap wantaim ol manmeri bilong God i go i go i go olgeta na bai ol i lukim olgeta blesim bilong God. Manmeri we Holi Spirit i bin opim ai na ia na bel bilong ol na ol i bilipim na trastim trupela gutnius bilong God, ol i no inap lusim na i stap nating. Nogat. Ol bai i stap na bihainim dispela gutnius i go i go i go olgeta bikos Holi Spirit i stap wantaim ol na Holi Spirit i no inap lusim ol. Holi Spirit Em i diposit bilong soim yumi olsem, God bai holim yumi i go i go i go inap long taim Em i kisim yumi i go long ples bilong Em.
(Yu yet, long haus bilong yu, yu ken i lukim tok bilong God i stap long Rom 8:18-27. Dispela tok i sapotim toktok i stap long Efesus 1:13-14.)
Holi Spirit Em i diposit bilong olgeta samting yumi bai i stap long em long bihain. Holi Spirit Em i wanpela gutpela blesim nau bikos Em i bin kamapim trupela bilip long yumi, na Em i save opim ai na ia na bel bilong yumi na nau yumi save olsem, yumi bilong God na bai yumi lukim olgeta samting bilong heven.
Long dispela as yumi save amamas tru. Ol sampela lotu i save mekim giaman amamas bikos ol i amamas long paitim gita na ol i amamas long haus lotu bilong ol na ol i amamas long ol kain samting olsem. Tasol yumi amamas bikos Holi Spirit i wok insait long yumi na Em i kamapim samting yumi no fit long kamapim – em i kamapim trupela bilip long yumi. Yumi amamas bikos God i givim diposit long yumi pinis bilong soim yumi olsem, Em i bin sevim yumi na olgeta blesim bilong heven em bilong yumi.
Las tok Pol i mekim long Efesus 1:14 i olsem, “God i mekim ol dispela samting bilong apim nem bilong Em i bikpela na gutpela tumas.” Ol dispela samting God i tokaut long em long lain 1 i kam daun long lain 14, ol dispela samting God i mekim bilong apim nem bilong Em i bikpela na gutpela tumas. Yumi God i bin makim na pikim na pasim long Krais, yumi save pinis God Em i bikpela na gutpela tumas. Olsem na, yumi tasol i ken i amamas tru na litimapim tru nem bilong God.
Olsem na, las toktok mi laik mekim long yupela nau dispela moning i olsem…..
Amamas long God tasol na litimapim nem bilong God na nem bilong Jisas Krais.
Em tasol.
18 Taim mi tingting long glori God bai soim yumi long bihain, mi save tingim olsem ol hevi nau yumi save pilim em i liklik samting tumas. 19 God i bin wokim ol samting antap na Em i wokim dispela graun, na ol dispela samting i strong long wetim taim we ol pikinini bilong God i kamap ples klia. 20-21 Ol samting antap na ol samting bilong dispela graun ol tu i save pilim hevi bilong sin. Ol i no mekim wanpela rong na kisim dispela hevi. Nogat. God i putim ol dispela samting insait long hevi bilong sin. Tasol ol dispela samting i no inap i stap olsem i go i go. Nogat. Bihain, ol dispela samting bai fri long hevi bilong sin na dai, na ol bai kam insait long glori bilong God wantaim ol pikinini bilong God. 22 Yumi save ol samting bilong antap na ol samting bilong dispela graun i pilim hevi kain olsem meri i pilim hevi taim em i laik karim pikinini. Na ol i pilim dispela hevi i kam i kam long nau. 23 Em i no dispela samting tasol i pilim hevi i go i go. Nogat. Yumi we Holi Spirit i karim sampela kaikai pinis long laip bilong yumi, yumi tu i pilim olsem. Em olsem na yumi save pilim hevi bilong sin na yumi strong long wetim taim we God bai kamapim nupela bodi bilong yumi. Na taim bodi bilong yumi i kamap nupela, em nau yumi kamap pikinini bilong God olgeta. 24 Taim God i kisim bek yumi, yumi bin tingting strong long dispela samting God i laik mekim long bihain. Yumi no kisim yet, olsem na yumi tingting strong long ol dispela samting. 25 Tasol sapos yumi no kisim yet, orait yumi mas bel isi i stap na wetim ol dispela samting yumi tingting strong long kisim.
26 Na tu, Holi Spirit i save helpim yumi. Yumi no gat strong, tasol Em i save helpim. Taim yumi laik prea yumi bai askim God long wanem samting? Yumi no save gut. Tasol Holi Spirit i pilim tru ol hevi bilong yumi, na dispela i dip tumas na i winim toktok, na Em i save karim hevi bilong yumi i go long God. 27 God Em i klia long olgeta tingting bilong yumi na Em i klia long tingting bilong Holi Spirit. Olgeta taim Holi Spirit i save bihainim laik bilong God. Olsem na, taim Em i wok long askim God long helpim yumi, orait olgeta askim bilong Em i pas tru long laik bilong God. Rom 8:18-27.


text:
Taitus 1:5-9.
Ating mi tok tru olsem, long Papua Niu Gini, na long planti hap long dispela graun, i gat planti manmeri i tok planti olsem, “Mi pas olgeta long Tok bilong God.” Na, “Mi pas long olgeta tok bilong Baibel.” Na, “Mi pas olgeta long God.” Na, “Mi pas olgeta long Jisas.” Ol i mekim kain tok olsem, tasol tru tumas, long wokabaut na sindaun bilong ol, ol i soim olsem, ol i no pas trutru. Long wanem, ol i wanbel long mekim pasin i no pas long toktok God i mekim long Baibel.
Ol i save mekim bikpela toktok olsem, “Mi pas olgeta long Tok bilong God”, tasol….
- sapos sanis i kamap, orait ol i wanbel long maritim 2-pela meri
- ol i bisi long ol meri, bilong mekim pasin pamuk wantaim
- sapos ol i laikim nupela meri, orait ol i wanbel long katim marit na maritim nupela meri
- ol i orait long stilim samting bilong ol narapela manmeri
- ol i groim smok marawana (gavman i tambuim smok marawana na God i tok klia olsem, yumi mas bihainim lo bilong gavman).
Na yumi no stori long ol samting i no klia tumas long Baibel. Nogat. Tok bilong God i klia olgeta long pasin bilong maritim 2-pela meri na long pasin pamuk na long pasin bilong katim marit na long stil pasin na long pasin bilong groim marawana.
Yumi olgeta yumi save pinis olsem, Tok bilong God i tok klia olsem, yumi no ken i maritim 2-pela meri na yumi no ken i mekim pasin pamuk, na yumi no ken i katim marit bilong yumi, na yumi no ken i stil, na yumi no ken i sakim tok bilong gavman na groim na yusim marawana. Ol dispela tok bilong God em i klia olgeta long yumi.
Em olsem tasol planti manmeri i tok olsem, “Mi pas olgeta long Tok bilong God, na mi pas olgeta long God na mi pas olgeta long Jisas” tasol ol i no wari pasin bilong ol i no pas long tok bilong ol – ol i no wari tok bilong ol na pasin bilong ol i no pas wantaim – ol i no tingting planti tumas pasin bilong ol, wokabaut na sindaun bilong ol, i no pas long Tok bilong God.
Long Taitus 1:5-9 aposel Pol i stori long dispela kain pasin. Em i stori long man we pasin bilong em i pas olgeta long tok bilong em, na em i stori long man we pasin bilong em i no pas long tok bilong em.
Aposel Pol i bin lusim Taitus long ailan Krit, bai Taitus i pinisim wok Pol i bin mekim. Pol i bin autim gutnius bilong God i kisim bek sinmanmeri long feitful wok bilong Jisas long diwai kros, na Holi Spirit i bin opim ai ia bel bilong ol planti manmeri, na ol i tanim bel na ol i bilipim na trastim feitful wok bilong Jisas na ol i bihainim Em. Long dispela rot ol wanwan sios femili i kamap long ailan Krit. Na Pol i laik Taitus i stap na mekim wok bilong makim ol wanwan man bilong lukautim ol dispela sios femili bilong God.
Na dispela em i laik bilong God – God i laik ol wanwan man i stap bilong lukautim sios femili bilong God. Na nem bilong man i stap bilong lukautim sios femili bilong God em i “pasta”. Na i gat kainkain nem i stap bilong man i mekim wok bilong lukautim sios femili bilong God. Sampela taim Baibel i kolim ol “pasta” na sampela taim Baibel i kolim ol “elda” o “bisop” o “lida bilong sios”. Baibel i yusim narapela narapela nem, tasol ol i wanpela samting na ol i gat wanpela wok, na dispela wok em i wok bilong lukautim sios femili bilong God.
Ol i stap bilong mekim wok bilong lukautim sios femili bilong God. Ol i no stap bilong apim ol yet. Nogat. Ol i no stap bilong kisim kago. Nogat. Ol i no stap bilong pas wantaim waitman. Nogat. Ol i no stap bilong mekim wok mani. Nogat. Ol i stap bilong mekim wok bilong lukautim sios femili bilong God. Na ol i mas mekim wok olsem God i tokim ol. Ol i no ken i lukautim ol sios femili long laik bilong ol yet. Nogat. Ol i mas lukautim sios femili bilong God olsem God i tok. Long wanem, God Em i bos bilong ol na sios femili em i femili bilong God yet.
Orait na wanem kain man i ken i stap bilong lukautim sios femili bilong God? Wanem kain man i ken i stap pasta o elda na mekim wok bilong lukautim sios femili bilong God? Long Taitus 1:5-9 Pol i tokaut long 3-pela samting i makim pasin bilong man i ken i kamap wokman bilong God.
1. Wokman bilong God ol i mas pas olgeta long Tok bilong God na ol i soim dispela long laip bilong ol.
Lukim fes toktok bilong lain 6 wantaim lain 7-8. Pol i tokaut long 12-pela samting i makim man i ken i mekim wok bilong lukautim sios femili bilong God! Man i stap olsem dispela 12-pela samting Pol i makim, orait em i man i pas long Tok bilong God.
Yumi stori pinis long ol man i tok olsem, “Mi pas olgeta long Tok bilong God.” Ol i tok olsem tasol ol i no tingting long bihainim Tok bilong God long wokabaut na sindaun bilong ol. Ol i no tingim olsem pasin bilong ol i no pas long tok bilong ol. Ol i no tingim olsem laip bilong ol na toktok bilong ol i paul na i no wankain. Nogat. Ol i pasim tingting tasol na ol i larim tok bilong ol na pasin bilong ol i stap narapela narapela.
Man bilong mekim wok bilong lukautim sios femili bilong God em i no ken i stap kain man olsem! Em i no ken i stap man bilong giaman. Tingim. Man i mekim wanpela kain toktok na i mekim narapela kain pasin, orait dispela man em i man bilong giaman na yumi no ken i trastim em. Man bilong giaman i no ken i stap wokman bilong God bilong lukautim sios femili bilong God.
Tingim. Man i sakim Tok bilong God long laip bilong em, orait hau na em i ken i stap wanpela gutpela lida bilong sios femili bilong God? Hau na em i ken i autim tok bilong God long ol manmeri bilong sios femili na em yet i no save bihainim tok bilong God? Dispela kain man i no inap tru long lukautim sios femili bilong God, olsem na, dispela kain man i no ken i stap wokman bilong God.
Taim wanpela man i tokim mi olsem, “Yu save autim gutpela toktok”, tasol em i no save kam long sios miting bilong yumi bilong harim dispela gutpela toktok, orait mi save tingim olsem, “Em i giaman.”
Taim ol manmeri i tok olsem, “Tok bilong God i bikpela samting”, tasol ol i no save harim na bihainim Tok bilong God, orait yumi ken i save olsem, ol i giaman – ol i no tingim olsem Tok bilong God i bikpela tumas inap long ol i harim na bihainim.
Man i laik kamap pasta, orait em i mas i stap man i pas trutru long olgeta Tok bilong God na em i soim dispela long laip bilong em – em i mas soim dispela long wokabaut na sindaun bilong em.
2. Wokman bilong God ol i mas pas olgeta long Tok bilong God na ol i soim dispela long wok ol i mekim bilong lukautim femili bilong ol.
Ol sampela man ol i laik kamap pasta na elda na lida bilong sios. Ol i hangre nogut tru long kamap pasta na elda na lida, na ol i toktok planti long kongregesen bai ol i makim ol na mekim ol pasta na elda na lida, na ol i wok long grisim misineri bai misineri i givim wok pasta na wok elda na wok lida long ol.
Ol i tok olsem, “Mi laik mekim wok bilong God.” Ol i tok olsem, “Mi laik mekim wok bilong autim Tok bilong God long ol lain bilong mi.” Ol i tok olsem, “Tok bilong God i bikpela samting na mi mas i stap bilong autim dispela Tok bilong God i gutpela na bikpela tumas.”
Na sapos ol i no giaman, orait yumi ken i lukim ol i mekim ol gutpela pasin i pas long Tok bilong God insait long femili bilong ol yet longtaim pinis. Lukim lain 6. Sapos ol i pas trutru long olgeta Tok bilong God, orait ol bai pas olgeta long wei bilong God long marit bilong ol.
Em olsem na sapos ol i pas trutru long olgeta Tok bilong God, orait ol bai maritim wanpela meri tasol olsem God i tok, na ol bai skulim ol pikinini bilong ol olsem God i tok na ol pikinini i stap gutpela aninit long papamama na ol i no inap pilai pilai nabaut na kisim nem nogut i kam long femili. Sapos ol i pas trutru long olgeta Tok bilong God, orait ol bai stap gutpela lida bilong femili bilong ol na yumi lukim kaikai long Tok bilong God long laip bilong ol long femili.
Harim. Sapos wanpela man i laik mekim wok pasta long sios femili bilong God, tasol em i no wokabaut long Tok bilong God long femili bilong em yet, orait yumi ken i save olsem em i man bilong giaman na em i no fit long kamap pasta bilong sios femili bilong God. Yumi no ken i larim dispela kain man i holim wok pasta long sios femili bilong God.
Lukim las toktok bilong lain 8. Wokman bilong God mas i stap strongpela man bilong mekim wok. Em olsem na sapos em i no strongpela man bilong mekim wok insait long femili bilong em yet na i stap gutpela lida na pasta bilong femili bilong em yet, orait yumi ken i save olsem, em i no inap i stap strongpela man bilong mekim wok insait long femili bilong God na em i no inap i stap gutpela lida na pasta bilong femili bilong God.
Yumi mas yusim het. Sapos man em i les long lukautim femili bilong em yet, orait em bai les long lukautim femili bilong God, na yumi no ken i makim kain man olsem bilong mekim wok long femili bilong God.
3. Wokman bilong God ol i mas pas olgeta long Tok bilong God na ol i soim dispela na difenim trupela tisim na egensim giaman tisim.
Lukim lain 9. Wanpela bikpela wok pasta na lida bilong sios i mas mekim i olsem, em i mas holim strong trupela tok, na em i krosim ol manmeri i egensim trupela tok. Em olsem na em bai difenim trupela tisim na em bai egensim giaman tisim. Man i lukautim sios femili em bai i stap olsem. Em yet bai holim trupela tok, na em bai skulim ol manmeri bilong God long trupela tok, na em bai egensim ol manmeri i kisim ol giaman tok i kam. Long dispela rot ol manmeri bilong God bai i stap seif long trupela tok bilong feitful wok bilong Jisas.
Planti taim tumas mi lukim ol sampela man na ol i no pas trutru long olgeta trupela Tok bilong God. Nogat. Ol i go kam long wanem misin i save givim planti kago samting long ol na i baim ol gut na i givim biknem long ol. Ol i no skelim tok ol misin i autim. Nogat. Ol i skelim ol kago samting ol i ken i kisim na ol i strong na bihainim dispela misin tasol.
Ol i no kea long wanem tok i tru na wanem tok i giaman. Nogat. Ol i no tingting long autim na difenim tok i tru tumas. Nogat. Ol i no tingting long lukautim ol manmeri bilong God bai ol i stap seif long trupela tok bilong feitful wok bilong Jisas. Nogat. Ol i tingting tasol long ol samting ol yet i ken i kisim long han bilong misin na long han bilong ol waitman bilong misin.
Harim. Sapos wanpela man i pas tasol long misin i save kamapim planti kago bilong em, orait em i no inap difenim trupela Tok bilong God na em i no inap lukautim ol manmeri bilong God long sios femili bilong God. Yumi mas glasim dispela kain man, na yumi no ken i makim em long kamap wokman bilong sios femili bilong God.
Wokman bilong God.
Pasta em i lida bilong sios bilong God. Em i no lida bilong ol sampela samting. Nogat. Em i lida long hauslain bilong God yet – na dispela i wanpela bikpela samting stret. Lukim tok bilong Jisas long Mak 9:42….
42…. “Sapos wanpela man i mekim wanpela bilong ol dispela pikinini i bilip long Mi i pundaun insait long sin pasin, orait mobeta long em ol man i pasim bikpela ston long nek bilong em na tromoi em long solwara.
Femili bilong God i bikpela samting long God, na long dispela as Jisas i mekim dispela strongpela tok long man i bagarapim wanpela bilong femili bilong God.
Em olsem na em i bikpela samting long makim rait man bilong mekim wok bilong lukautim femili bilong God. Em i bikpela samting long makim man i pas olgeta long Tok bilong God na em i soim olsem long laip bilong em na long femili bilong em na long pasin bilong em bilong difenim trupela tisim bilong feitful wok bilong Jisas.
Yumi ol manmeri bilong sios yumi mas makim ol pasta bilong yumi long dispela mak. Yumi no ken i abrusim dispela tok bilong Pol long Taitus na yumi makim ol pasta long laik bilong yumi yet. Nogut yumi makim pasta we pasin bilong em i no pas long tok bilong em, na em i bagarapim hauslain bilong God long giaman bilong em.
Na yupela ol man i bilipim na trastim God long kisim bek yupela long feitful wok bilong Jisas, na yupela tanim bel na bihainim Jisas, na yupela i laik kamap pasta na lida bilong sios, orait yupela mas pas olgeta long Tok bilong God, na mipela mas lukim dispela long laip bilong yupela na long femili bilong yupela na long difenim bilong yupela long trupela tisim bilong feitful wok bilong Jisas. Yupela mas soim mipela, na mipela mas lukim pastaim.
Em tasol.